EINDRAPPORTAGE DBT-regeling duurzame bedrijventerreinen.

• Project “Structuurvisie bedrijventerrein Voorst Zwolle” • Projectnr: 4800001390 • Correspondentienummer 0388-01-06-02-003

• Projectsoort: Ontwikkelingsproject, masterplan.

Gemeente Zwolle Oktober 2004.

Hoofdstuk 1 Inleiding
1

VOORAF.
Op 19 december 2002 is vanuit de NOVEM een subsidietoekenning ontvangen voor dit project in het kader van de subsidieregeling duurzame bedrijventerreinen. Het project heeft als doel het opstellen van een structuurvisie en een masterplan voor het bedrijventerrein Voorst te Zwolle.

LEESWIJZER.
Er is veel informatie over de bedrijventerreinen, de doelstellingen van het project, de gevolgde stappen, de gekozen aanpak en de behaalde resultaten terug te vinden in de bijgaande structuurvisie, het masterplan en het nieuwsbulletin. Daarom is ervoor gekozen in deze eindrapportage niet uitgebreid inhoudelijk in te gaan op deze onderdelen. De eindrapportage spitst zich toe op de informatie die vanuit U wordt gevraagd, maar waarover geen of weinig informatie is terug te vinden in de bijgaande rapporten.

AANLEIDING.
De gemeente Zwolle, de ondernemersverenigingen Voorst/Westenholte en Marslanden, de Kamer van Koophandel regio Zwolle, de provincie Overijssel en de Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland N.V. (voorheen OOM NV) hebben begin 2000 in samenwerking met elkaar besloten tot het opzetten van een project gericht op een duurzame versterking van de industrieterreinen Voorst en Marslanden. Daartoe is op 24 mei 2000 een convenant ondertekend door deze partijen. Voor een beschrijving van de terreinen wordt verwezen naar de (eerder toegezonden) Startnotities. Subsidietechnisch zijn de projecten gescheiden na afronding van de Startnotities.

DOELSTELLING.
Doel van het project is om te komen tot een duurzame versterking van het totale bedrijfsleven op de bedrijventerreinen Voorst. Het gaat daarbij om alle kansen voor een duurzame versterking op beide bedrijventerreinen in beeld te brengen en anderzijds om bij de betrokken partijen voldoende draagvlak voor realisatie van deze kansen te creëren.

Hoofdstuk 2

Beschrijving
2

Gehanteerde aanpak
Na de Startnotitie is er voor Voorst voor gekozen om het vervolgtraject te splitsen in: een vanuit ondernemers perspectief op te stellen structuurvisie gevolgd door een masterplan.

Oganisatie.
Vanaf het begin is organisatorisch voor Voorst gekozen voor de instelling van een projectgroep. In de projectgroep nemen deel (per heden): • Kamer van Koophandel regio Zwolle: dhr. Hoksbergen (voorzitter) • Ondernemersvereniging Voorst/Westenholte: dhr Reuver (voorzitter van de vereniging en werkzaam bij IJsseltechnologie), dhr. Kattouw (werkzaam bij betoncentrale De-IJssel), dhr. Brookhuis (Van Wijhe Verf), dhr. Bootsma (O. de Leeuw), dhr. Verstappen (Abbott Laboratories) en dhr. Van de Wetering (Scania). • Gemeente Zwolle: mevr. van Maar en dhr. Gloudi • Provincie Overijssel: mevr. Esselink • Oost N.V. : dhr.Geerlings (projectcoordinatie)

Samenwerking (en lessons learned).
De samenstelling van de projectgroep is vanaf de start van het project qua participerende instanties ongewijzigd gebleven. Wel hebben er een aantal keren persoonswijzigingen voorgedaan. Alhoewel dit soms als lastig werd ervaren heeft dit geen directe effect gehad op de voortgang van het project. De projectgroep is ongeveer 1 x per 6 weken bij elkaar gekomen in de periode van de uitvoering van de structuurvisie en masterplan. Er is meerdere keren tussentijds een overleg gevoerd met een vertegenwoordiging vanuit het college van burgemeester en wethouders. Dit overleg werd als zinvol ervaren. Ook zijn er verschillende keren specialisten vanuit de gemeente aanwezig geweest om een bepaald onderdeel toe te lichten (bijv. verkeer en geluid). Door miscommunicatie zijn een paar keer misverstanden ontstaan tussen gemeente en projectgroep. Dit is als vervelend ervaren door verschillende leden van de projectgroep. De projectgroep is van mening dat haar rol ook in een vroeg stadium, dus voordat besluitvorming binnen de gemeente plaatsvindt, van toegevoegde waarde is. Het advies van de projectgroep kan in dat geval worden meegewogen in een bestuurlijke afweging over een te nemen besluit. In een aantal gevallen werd de besluitvorming over issues die direct of indirect te maken hadden met het bedrijventerrein Voorst vanuit de gemeente echter pas achteraf kenbaar gemaakt aan de projectgroep. De projectgroep vond dat men dan voor een voldongen feit werd geplaatst en was van mening dat dit niet in overeenstemming was met de (convenant)afspraken. In overleg is daarna geprobeerd om de communicatie tussen met name gemeente en projectgroep te verbeteren.

Structuurvisie.
De structuurvisie is uitgevoerd door Arcadis in de periode van juni 2001 tot en met juli 2002. Er is meerdere keren tussentijds overleg gevoerd met de projectgroep. Voor de uitwerking van de structuurvisie zijn geen werkgroepen ingesteld, wel heeft Arcadis verschillende bedrijven geïnterviewd. De resultaten van de structuurvisie zijn in een informatiebijeenkomst gepresenteerd aan de bedrijven op Voorst. Deze bijeenkomst werd goed bezocht (ca. 50 bedrijven). De structuurvisie is van een advies voorzien door de projectgroep en op 4 juni 2002 aangeboden aan het college van burgemeester en wethouders van de gemeente. Het college heeft hierop bij brief van 23 september 2002 gereageerd naar de projectgroep. Op 6 mei 2003 heeft de projectgroep opnieuw schriftelijk haar verontrusting uitgesproken over de voortgang van het project.

3

Dit heeft geleid tot een nieuw bestuurlijk overleg tussen projectgroep en vertegenwoordigers van het college van B&W, op grond waarvan partijen hebben besloten om gezamenlijk te streven naar het opstellen van een masterplan voor de duurzame versterking van Voorst.

Masterplan.
In navolging op de structuurvisie is in de periode van september 2003 tot 30 juni 2004 het masterplan opgesteld door Oost NV (v/h OOM NV). Via de instelling van werkgroepen, waarin vertegenwoordigers van zowel bedrijfsleven, overheden en intermediairs zitting hebben gehad is in een half jaar tijd een gezamenlijk gedragen masterplan tot stand gekomen.

Publieksversie.
Voor het masterplan is een nieuwsbulletin opgesteld. Op grond van de beoordeling van de offerten is opdracht gegeven aan het bureau Puur!Fct te Zwolle. Wij zijn zeer tevreden over het resultaat (zie bijlage). Het nieuwsbulletin is persoonlijk aangeboden aan de bedrijven op Voorst, die nog geen lid waren van de ondernemersvereniging. Aan de leden is het nieuwsbulletin toegezonden.

Formele besluitvorming
• • • • • • • De structuurvisie is 4 juni 2002 vastgesteld door de proejctgroep en aangeboden aan het college van B&W van Zwolle Het college van B&W heeft op 23 september 2002 formeel gereageerd de structuurvisie De projectgroep heeft op 6 mei 2003 schriftelijk gereageerd op de brief van het college van 23 september 2002 In september 2003 is gestart met het opstellen van het masterplan. Het masterplan is op 30 juni 2004 vastgesteld door de projectgroep duurzame versterking Voorst en aangeboden aan het college van B&W van Zwolle Op 23 september 2004 is het masterplan in het provinciehuis gepresenteerd aan de bedrijven op Voorst en aangeboden aan de bestuurders van de convenantpartijen. Op 24 september 2004 is het masterplan gepresenteerd aan de gemeentelijke raadscommissie Werk in een informatie bijeenkomst.

Hoofdstuk 3: Conclusies en aanbevelingen
I. Conclusies van de structuurvisie
Op grond van de startnotitie van Beco is door de projectgroep duurzame versterking Voorst besloten een tussenstap te zetten en niet meteen voort te borduren op de kansgebieden die uit de startnotitie van Beco naar voren kwamen. Op grond van de structuurvisies van de gemeente, waarbij met name de structuurvisie centrumzone consequenties had voor de ruimtelijke aspecten op industrieterrein Voorst is besloten om vooraf aan

4

een masterplan een structuurvisie op te stellen voor Voorst, maar dan met name vanuit de visie van de ondernemers. De voornaamste conclusies die uit de structuurvisie naar voren kwamen: 1. Ruimte Hoewel het industrieterrein ‘optimaal’ ligt in relatie tot infrastructuur (water, spoor en snelweg) wordt hier niet optimaal gebruik van gemaakt. Het is hiervoor belang een visie te hebben over de ordening op het terrein. Een segmentering in de vorm van een ‘Paarse Pit’ levert hierbij voordelen op voor alle partijen. Volgens dit principe wordt de belasting van de omgeving door de aanwezige bedrijven vanuit de kern van het terrein naar de rand steeds lichter. Bij bedrijven is behoefte aan uitbreidingsmogelijkheden en geen beperkingen. Geluid Er is geen geluidsruimte meer beschikbaar voor uitbreiding van de vergunde geluidsbelasting door individuele bedrijven. Behoud van de huidige zonegrens is een eerste vereiste voor het goed kunnen blijven functioneren op Voorst. Er moet extra geluidsruimte worden gezocht. Hiervoor worden een aantal mogelijkheden aangegeven. Verkeer. Voor het wegverkeer is de bereikbaarheid van Voorst vanuit het landelijke wegennet en van de bedrijven over de lokale wegen niet optimaal. Ook speelt het aspect verkeersonveiligheid. Doortrekking van de nieuwe Westenholterallee naar de Hasselterweg zal een daadwerkelijke verbetering betekenen van de huidige verkeerssituatie op Voorst, omdat op deze manier een groot deel van met name het woon-werkverkeer uit Stadshagen, Kampen en de Zwartewatersteden geen gebruik meer hoeft te maken van de wegen over het industrieterrein. De instandhouding van de niet of nauwelijks gebruikte spoorlijn over het terrein is een vraagstuk dat moet worden aangekaart De kwaliteit van de voorzieningen voor de scheepvaart moet worden verbeterd. Ruimtelijke kwaliteit De ruimtelijke kwaliteit wordt zowel bepaald door de kwaliteit van de openbare ruimte als door de kwaliteit van voorterreinen en gebouwen. De ruimtelijke kwaliteit kan dan ook alleen verbeteren als beide in samenhang worden aangepakt en beheerd door inzet van zowel gemeente als bedrijven.

2.

3.

4.

II.

Conclusies van het masterplan.

Aanleiding, status en aanpak
Het bedrijventerrein Voorst is van groot belang voor de werkgelegenheid in Zwolle. In dit Masterplan is een visie geformuleerd op de toekomst van het bedrijventerrein Voorst. Doel is enerzijds bedrijven duidelijkheid te bieden over hun toekomst op lange termijn en de ontwikkelmogelijkheden die het bedrijventerrein hierin biedt. Hiervoor is een ontwikkelingsstrategie geformuleerd en zijn concrete projectkansen benoemd die het bedrijventerrein ook daadwerkelijk duurzaam kunnen versterken. Het Masterplan kan daarmee als richtinggevend kader fungeren voor investeringsbeslissingen die bedrijven de komende jaren willen nemen. Daarnaast zal het plan een toetsings- en beleidskader moeten worden voor de overheid middels een vertaling ervan in vooral ruimtelijke plannen van de gemeente. Het Masterplan Duurzame versterking bedrijventerrein Voorst is tot stand gekomen door bedrijfsleven en overheid samen (gemeente, provincie Overijssel, Ondernemersvereniging Voorst/Westenholte,

5

Oost NV, KvK Regio Zwolle). In mei 2000 hebben deze partijen een convenant afgesloten om tot dit plan te komen. Doel was een integraal plan op de toekomst van Voorst op te stellen met een aantal speerpunten, namelijk de ruimtelijke structuur van het terrein en de gewenste kwaliteit van de ruimte daarbij, de bereikbaarheid van het terrein en de milieukwaliteit en kansen tot collectieve projecten hierin.

Visie op hoofdlijnen
De visie op het bedrijventerrein Voorst bestaat op hoofdlijnen uit de volgende elementen: Ruimte: - Een herkenbare ruimtelijk-economische structuur, waarbinnen zwaardere bedrijven in een 'Paarse Pit' ruimte krijgen om zich te blijven ontwikkelen, met daaromheen een schil van lichtere bedrijvigheid. Deze structuur zal verder juridisch-planologisch worden uitgewerkt middels een structuurplan en nieuw bestemmingsplan voor het bedrijventerrein Voorst. - Voorst blijft in de toekomst een gezoneerd industrieterrein volgens de huidige vastgestelde 50- dB(A)-zone (dan wel de door de minister van VROM vastgestelde 55 dB(A) punten). De geluidsruimte voor bedrijven op het terrein zal zoveel mogelijk worden benut door de optimaliseringsmogelijkheden hiervan te onderzoeken. - Er zullen nieuwe bedrijfslocaties moeten worden gecreëerd, om bedrijven die tegen de grenzen van hun groeimogelijkheden aanlopen te faciliteren. De inbreiding en herontwikkeling van Voorst A en mogelijke uitbreiding van een nieuwe bedrijvenlocatie (“Voorst D”) zijn voor de korte termijn hiervoor in beeld. - Bedrijven worden via een actief 'verleidingsbeleid' gestimuleerd zich op de juiste locatie te vestigen. Hiervoor worden instrumenten ontwikkeld. Voor deze elementen zal een plan van aanpak worden opgesteld. Bereikbaarheid: - Voorst heeft in de toekomst een herkenbare wegenstructuur nodig om de gevestigde bedrijven optimaal te kunnen ontsluiten en te bereiken. Voor de komende jaren zijn twee sporen noodzakelijk om dit te bereiken. Enerzijds het op korte termijn oppakken van concrete knelpunten op het gebied van bereikbaarheid en verkeersveiligheid (bijv. herkenbare wegprofielen). Hiervoor zijn in dit Masterplan prioriteiten aangegeven. Anderzijds het anticiperen op de toenemende groei van de automobiliteit en het verder dichtslibben van de wegen op Voorst door het starten van een onderzoek naar de effecten op langere termijn van de aanleg van de Westenholterallee voor de bedrijven op Voorst, gecombineerd met de monitoring van de verkeersstromen. Beheer: - Er wordt gewerkt naar een structureel beheer van het bedrijventerrein Voorst. Er zijn diverse concrete samenwerkingskansen voor de korte termijn in kaart gebracht die zullen worden opgepakt. Op basis van de voordelen die hieruit ten behoeve van de bedrijven ontstaan (m.n. kostenbesparing) wordt de toekomstige organisatiestructuur bepaald. Vooralsnog wordt de huidige samenwerkingsstructuur gehandhaafd, waarbij wordt geadviseerd om een procescoördinator aan te stellen die als aanjager gaat fungeren voor de uitvoering van (de projecten) in het masterplan en als schakel tussen projectgroep, gemeente en de bedrijven op Voorst. In het masterplan zijn een aantal varianten aangegeven die verder kunnen worden uitgewerkt.

Kansen
Indien de elementen uit de visie kunnen worden gerealiseerd blijft Voorst “het bedrijventerrein in de stad” tot tevredenheid van alle betrokkenen in Zwolle (gemeente, ondernemers, inwoners). Dan zit op langere termijn het juiste bedrijf op de juiste plaats (conform het Paarse Pit concept), is er sprake van een goede bereikbaarheid naar en op het bedrijventerrein en is er een goed geïmplementeerd beheer van het bedrijventerrein. De werkgelegenheid kan worden behouden c.q. uitgebreid en projecten zorgen voor rendementverbetering en milieuwinst bij bedrijven.

Bedreigingen
Er heeft zich enige vertraging voorgedaan in de voortgang van dit Masterplan. Deze vertraging is hoofdzakelijk te herleiden tot twee bedreigingen. Deze bedreigingen zijn: - De blijvende onzekerheid over de toekomstige ontwikkelmogelijkheden van bedrijven op Voorst, als gevolg van het uitblijven van politieke besluitvorming over wel of geen woningbouw op Voorst A. In dit masterplan wordt als oplossingsrichting ervan uitgegaan dat er géén

6

-

woningbouw plaatsvindt. In plaats daarvan wordt er een duidelijke visie neergelegd op het gehele bedrijventerrein, inclusief Voorst A, passend bij het huidige grote belang van het terrein voor de werkgelegenheid in Zwolle. De groei van het autoverkeer leidt voor de lange termijn tot een toenemend bereikbaarheidsprobleem van de bedrijven op Voorst. De eerder door de gemeente voorgestelde doortrekking van de Voorsterweg naar de Hasselterweg levert naar verwachting niet de gewenste duurzame versterking op voor het bedrijventerrein. Voor de langere termijn (2010-2015) wordt verwacht dat de wegen het autoverkeer niet meer aan kunnen en dat de bereikbaarheid van de bedrijven een groot probleem zal gaan vormen. Voorgesteld wordt daarom hierop nu reeds te anticiperen door, uitgaande van de vastgestelde plannen met betrekking tot het tracé van de Westenholteralle, een aanvullend onderzoek te starten, gekoppeld aan monitoring van de verkeersstromen om zo de consequenties voor de bereikbaarheid van Voorst op langere termijn (2010- 2015) in beeld te krijgen.

Risico’s
De realisatie van de elementen uit de visie is onder andere afhankelijk van het beschikbaar komen van voldoende middelen en van de besluitvorming door college c.q. gemeenteraad. De realisatie kan gefaseerd plaatsvinden op grond van het beschikbaar komen van de middelen in de tijd. Indien de hoofdpunten uit de visie (Paarse Pit, handhaven geluidszonering en een goede bereikbaarheid) echter op termijn niet zouden kunnen worden gerealiseerd ontstaat het gevaar van versnelde veroudering en versnippering met als nadelige consequentie dat het terrein zo onaantrekkelijk wordt voor ondernemers dat succesvolle en vitale bedrijven wegtrekken naar elders, waarbij het lang niet zeker is of ze wel in Zwolle zullen blijven.

Programma van projecten
Op basis van bovenstaande visie zijn verschillende projecten benoemd die de komende jaren dienen te worden opgepakt. Voor alle speerpunten zijn de knelpunten en kansen geanalyseerd via werkgroepen, waaraan onder andere vertegenwoordigers van de gemeente en vertegenwoordigers van de bedrijven op het bedrijventerrein Voorst hebben meegewerkt. De projecten die zijn geselecteerd hebben daardoor ook een groot draagvlak bij alle betrokken partijen. Voor de uitvoering van de projecten is een tijdsschema (2004 tot en met 2008) opgesteld en zijn de projectverantwoordelijke organisaties benoemd. Een paar voorbeelden van projecten: o Een plan van aanpak voor de Paarse Pit o Een onderzoek naar de bereikbaarheid op en naar Voorst op langere termijn o Een onderzoek naar de optimalisering van de geluidsruimte o Het herontwikkelingstraject voor Voorst A o Het onderzoek naar een mogelijke uitbreidingslocatie (“Voorst D”) o Gezamenlijke inkoop van afvaldiensten o Gezamenlijke inkoop van telecommunicatie o Opheffen van de interne spoorlijn en heruitgifte aan aanliggende bedrijven c.q. herbestemming voor publieke functies o Instellen nieuwsbrief ondernemersvereniging.

Aanbevelingen.
De projectgroep verzoekt de convenantpartijen en de gemeente Zwolle in te stemmen met de conclusies en de aanbevelingen van het masterplan te implementeren in het (gemeentelijk) beleid.

7

Hoofdstuk 4:
Samenvatting van het project
Op grond van de door U geformuleerde vragen. Is de doelstelling gehaald ?
Voor Voorst is de doelstelling zeker gehaald. Er ligt een masterplan, de samenwerking tussen de convenant partijen en met de bedrijven op Voorst is versterkt en er liggen goede kansen tot duurzame versterking in de toekomst.

Is de projectplanning gevolgd ?

8

De projectplanning is wel gehaald, maar het bleek in de tijd niet mogelijk om ook het bestuurlijke besluitvormingstraject binnen de gestelde termijn te voltooien. Het plan is op 30 juni 04 door de projectgroep vastgesteld (eindtermijn) en op 23 september jongstleden gepresenteerd aan de vertegenwoordigers van de convenantpartijen en de bedrijven op Voorst.

Is het project binnen de begroting uitgevoerd ?
Ja, het project is binnen de begroting uitgevoerd. Voor een gespecificeerde kosten en financieringsopzet met accountantsverklaring wordt verwezen naar de bijlagen.

Welke organisatorische opzet is gevolgd ?
De organisatorische opzet is niet gewijzigd t.o.v. de startnotitie. De convenantpartijen zijn vertegenwoordigd in de projectgroep, die het project aanstuurt. Voor het masterplan zijn een aantal werkgroepen ingesteld waarin in ieder geval vertegenwoordigers van de bedrijven en de gemeente zijn opgenomen. In sommige werkgroepen waren ook de provincie en de Kamer van Koophandel vertegenwoordigd. Oost Nv heeft de opstelling van het masterplan gecoördineerd. Bij de werkgroep collectieve projecten is een beroep gedaan op een externe partij voor de benadering van de gekozen 25 bedrijven.

Waarom is dit project in de visie van de aanvrager uniek of welke elementen of ontwikkelingen zijn uniek.
Ondanks de “hindernissen”die zich tijdens dit traject hebben voorgedaan is de projectgroep er gezamenlijk in geslaagd om een ambitieus masterplan op te stellen dat nu voorligt voor besluitvorming. Wij gaan dat traject (met name naar de gemeenteraad van Zwolle) met vertrouwen tegemoet.

9