WERKDOCUMENT

Inventarisatie en Analyse
Ontwikkelingsplan A2 ZONE -januari 2006

vernieuwers van bedrijventerreinen

2
Trans4
Opdrachtgever: SRE, B&W Eindhoven, B&W Veldhoven, B&W Best, B&W Waalre, B&W Son en Breugel SRE Dhr. ing. J.A. van Zeeland Postbus 985 5600 AZ Eindhoven 040 - 259 45 94 Trans4 Postbus 3291 5203 DG ‘s-Hertogenbosch Mw. drs. S. Romkema T 073 - 6129106 Dhr. ir. R. Veenstra T 070 - 346 66 00 Ontwikkelingsplan A2-zone Werkdocument 27 januari 2006 Definitief

Contactpersoon:

Gemeente Son en Breugel

Adviseur:

Contactpersonen:

Project: Onderwerp Datum: Status:

Voorwoord

Kansen om onze ambitie waar te maken, zijn er genoeg. De A2 wordt de komende jaren ingrijpend op de schop genomen waardoor de bereikbaarheid en zichtbaarheid van de gebieden aan de A2 aanmerkelijk vergroot worden. De A2-zone is een bruisend gebied waar de komende jaren veel ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden. Op diverse plaatsen langs de A2 staan de nieuwbouwplannen in de steigers. De markt zal inspringen op geboden kansen om hier aan de A2 te bouwen. Kansen komen er zeker. Om te voorkomen dat onze regionale ambitie verloren gaat in lokale initiatieven en ontwikkelingen, hebben de Stadsregio Eindhoven (SRE), de provincie Noord-Brabant en de gemeenten Eindhoven, Veldhoven, Best, Son en Breugel en Waalre de handen ineen geslagen. Samen hebben we afgesproken om een ontwikkelingsplan op te stellen. Dit plan biedt het integrale kader voor de (her)ontwikkeling van het gebied. Het doet uitspraken over de nieuwe identiteit en het legt de belangrijkste contouren vast. Het komt er op neer dat we ‘verrommeling’ willen voorkomen en dat bestaande ‘rommel’ wordt opgeruimd.

Het is van het grootste belang dat de betrokken gemeenten zich bestuurlijk conformeren aan deze grote regionale opgave. Daarom zal het ontwikkelplan door de respectievelijke gemeenteraden worden vastgesteld, liefst in de vorm van een convenant. Een convenant waarin het kader en de ontwikkelstrategie wordt vastgelegd en waarin we afspreken om de komende vijftien jaar gezamenlijk op te trekken in de A2-zone. Ik heb er vertrouwen in. De eerste stap in het proces ligt voor u; de inventarisatie en analyse van de A2-zone. Dit werkdocument geeft een eerste inzicht in de ruimtelijk functionele ontwikkelingsmogelijkheden. Deze eerste stap vormt de grondslag voor het opstellen van de visie en de ontwikkelstrategie.

De heer A.A.M. Jacobs Portefeuillehouder Ruimtelijke Ordening van het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven

Ontwikkeingsplan A2 Zone

De regio Zuidoost-Brabant staat voor een grote opgave. Wij willen onze positie als Brainport Eindhoven/ZuidoostBrabant inhoud geven en aan de westkant structureel planologisch verankeren in de A2-zone. Onze ambitie is om de A2-zone om te bouwen tot het visitekaartje van Brainport Eindhoven/Zuidoost-Brabant, dé internationale ‘toptechnologische regio’ van Nederland. In ieder geval moet de A2-zone moet het vestigingsklimaat bieden waar aansprekende (inter)nationale topbedrijven zich willen vestigen.

Uiteindelijk gaat het er natuurlijk wel om dat onze visie ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Wachten op initiatieven uit de markt is een optie, vanwege de aantrekkelijkheid van het gebied. Echter, het selecteren en bundelen van kansrijke projecten in projectenveloppen en het ontwikkelingsgericht optreden, heeft onze voorkeur. Hiermee worden ook de economisch minder interessante deelgebieden en projecten, zoals natuurontwikkeling of bedrijfsverplaatsingen, haalbaar.

3

Leeswijzer
Voor u ligt het werkdocument “Inventarisatie en analyse Ontwikkelingsplan A2-zone”. In dit werkdocument worden de uitkomsten van de uitgebreide voorstudies beknopt en overzichtelijk weergegeven. In deze fase van het op te stellen Ontwikkelingsplan A2-zone zijn de ruimtelijke functionele mogelijkheden en wensen, ideeën en ambities geïnventariseerd. Het werkdocument bestaat uit dit boekwerk en een uitgebreid bijlagenrapport. Dit document is opgebouwd uit 5 hoofdstukken. Een inleidend hoofdstuk (hoofdstuk 1) met daarin het kader, de opgave en de aanpak om te komen tot een ontwikkelingsplan voor de A2-zone; Een analyse van de huidige ruimtelijk functionele structuur in de A2-zone (hoofdstuk 2); Een inventarisatie van ruimtelijk functionele ontwikkelingen en plannen, die van invloed zijn op de A2-zone (hoofdstuk 3); Een samenvattend hoofdstuk, waarin de kansen staan aangegeven voor de gebieden in de A2-zone om een bijdrage te leveren aan (het etaleren van) Brainport (hoofdstuk 4); Het werkdocument eindigt met een beleving van de A2 Zone en een verbeelding van Brainport (hoofdstuk 5).

4
Trans4

Inhoudsopgave
1 1.1 1.2 1.3 1.4 Inleiding Kader Opgave Aanpak Afbakening A2-zone 7 7 9 11 13

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Ruimtelijk functionele structuur Inleiding Historisch perspectief Brainport Eindhoven en de A2-zone Landschappelijke structuur Infrastructureel netwerk Occupatie en functies

15 15 17 19 21 25 29

5
Masterplan Brainport Eindhoven Ontwikkelingsplan A2 Zone

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Ruimtelijk functionele ontwikkelingen Inleiding Ruimtelijke opgave in cijfers Analyse van de ruimtelijke opgave Ombouw van de A2 Het beleid in de gemeenten

31 31 33 35 41 47

4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 5 5.1 5.2 5.3

Kansen in de A2-zone Inleiding De Noordtangent De Westtangent-noord De Westtangent-zuid De Zuidtangent De Besttangent Beeld en beleving Inleiding Beleving van de gebieden Beelden bij Brainport

55 55 57 59 61 63 65 67 67 67 69

6

Trans4

1

Inleiding
1. Kader 1
Het belang van de regio Eindhoven/Zuidoost-Brabant voor de nationale economie wordt onderschreven in de Rijksnota’s “Ruimte” (VROM, 2004) en “Pieken in de Delta” (EZ, 2004). Op grond van de toonaangevende positie in onderzoek en ontwikkeling is deze regio aangeduid als Brainport Eindhoven/Zuidoost-Brabant. In het vervolg van dit document zullen we voor de gehele regio de benaming Brainport Eindhoven hanteren. Het Innovatieplatform stelt dat de regio in Nederland de enige (potentiële) “hotspot” is. Daarmee is de kenniseconomie formeel geland en heeft de Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur er een nieuwe loot bij. Brainport Eindhoven is primair een economisch concept. Het concept kan door gerichte maatregelen in zichzelf worden verdiept en verbreed, maar maatregelen op aanverwante terreinen, zoals de ruimtelijke ordening, zijn zeker zo belangrijk, zo niet voorwaarde voor een duurzame ontwikkeling van het concept. Het ministerie van VROM heeft herhaaldelijk gevraagd om de ruimtelijke vertaling van Brainport verder uit te werken in projecten. De Nota Ruimte benadrukt bovendien dat we op een actieve en onconventionele manier de ruimte moeten ontwikkelen. De ontwikkeling van gebieden vraagt om gelijktijdige en samenhangende initiatieven op verschillende terreinen. Er is een meer ontwikkelingsgerichte aanpak nodig. Volgens de Adviescommissie Gebiedsontwikkeling (Ontwikkel Kracht, november 2005) gaat het om die gebieden, die zich kenmerken door: - een samenhangende ondernemende aanpak voor sociaal-economische opgaven,woningbouw, bedrijfsterreinontwikkeling, infrastructuur, de transformatie van de agrarische sector, natuur- en landschapsontwikkeling en de wateropgave in een duidelijk afgeperkt gebied. - gemeentegrensoverschrijdende initiatieven op een schaalniveau dat voor burgers en volksvertegenwoordigers herkenbaar is en waarvoor bereidheid kan worden verkregen om te investeren in ontwikkelingen die het directe eigenbelang overstijgen. - samenwerking tussen enkele gemeenten onderling en met de provincie. - samenwerking met private partijen, waaronder projectontwikkelaars en de ‘vakwereld’. - samenwerking met maatschappelijke organisaties zoals natuur- en milieuorganisaties. - financiële constructies die sectorale en gemeentelijke grenzen overschrijden.

7
Ontwikkelingsplan A2 Zone

De A2-zone is het eerste grootschalige voorbeeldproject voor de ruimtelijke vertaling van Brainport. Het project is opgenomen op de lijst ‘werk in uitvoering’ door de programmagroep Brainport Zuidoost-Brabant/Noord Limburg onder leiding van staatssecretaris K. van Gennip. De programmagroep schrijft: De A2 is één van de triple-A verbindingen en is de internationale hoofdas naar het zuidoosten. Als zodanig doorsnijdt de A2 de toptechnologieregio Zuidoost Nederland respectievelijk Brainport Eindhoven en kan ze, zeker wanneer de voorgenomen verbreding rond Eindhoven is gerealiseerd en het voornemen tot het introduceren van spitsstroken op het gedeelte Den Bosch - Eindhoven is doorgevoerd, dé ruimtelijke drager van Brainport worden.

8
Trans4
Kaart 1: Plangebied: de A2 Zone als één van de drie strategische ontwikkelingsgebieden (Regionaal Structuurplan regio Eindhoven, SRE)

1.2 De opgave

In het Regionaal Structuurplan regio Eindhoven/Provinciaal uitwerkingsplan Zuidoost -Brabant (RSP 2005) heeft de regio haar ambities en speerpunten voor beleid geformuleerd. De A2-zone is tot één van de drie strategische ontwikkelingsgebieden in de regio aangewezen om hier invulling aan te geven (zie kaart 1). Waarom de A2-zone? - in de A2-zone is een enorme concentratie aanwezig van Research en Development, hetgeen belangrijk is voor de nationale economie (High Tech Campus, ASML, Philips Medical Systems); - de A2-zone ligt strategisch goed ontsloten aan de A2/A58/A50/A67 en de luchthaven Eindhoven Airport. Bovendien liggen in de A2-zone belangrijke groene relaties tussen stad en land waaronder nationaal landschap het Groene Woud; - de A2-zone leent zich bij uitstek om de Brainport te etaleren aan een groot publiek. In de nieuwe economie speelt beleving en verbeelding een belangrijke rol; - de A2-zone wordt door de ombouw van de A2 drastisch op de schop genomen, wat kansen schept voor transformatie (205 ha nieuw bedrijventerrein; 40 ha nieuwe natuur, waaronder de verbinding stad – nationaal landschap Nieuwe Woud) en herstructurering (30 ha bedrijventerrein). De A2-zone zal, als strategisch ontwikkelingsgebied, een transformatie doormaken. Het doel van de transformatie is

om in de A2-zone een zeer aantrekkelijk vestigingsmilieu te creëren voor (inter)nationale topbedrijven. Het imago en de uitstraling van Brainport wordt in deze zone zichtbaar voor de buitenwereld en zal zijn uitstraling hebben op de regionale en nationale economie. Om kwaliteit voor langere termijn in de A2-zone te bewerkstelligen, is behoefte aan een Ontwikkelingsplan voor de A2-zone. Daarin staan de gevolgen van economische, functionele en ruimtelijke veranderingen op lange termijn centraal. Doelstelling is te komen tot een samenhangend geheel, dat goed functioneert met een eigen vanzelfsprekendheid en identiteit. Bij deze ontwikkelingen is ook een zorgvuldige inrichting van het stedelijke en natuurlijke landschap onmisbaar. Een complete en evenwichtige woon- en leefomgeving met een architectuur die passend is voor de locatie en haar functies. De ambitie is om de A2-zone te transformeren naar een kwalitatief aansprekende, samenhangende en onderscheidende zone waarlangs de regio zich presenteert als top-technologieregio. Dit is zowel een stedenbouwkundige opgave als een brandingopgave. Het gaat om de verbeelding van de identiteit van de regio Brainport. Uitgangspunten hierbij zijn de toekomstige structuur en positie van de A2 als infrastructurele as, de ruimtelijk functionele structuur van de A2-zone en de elementen die de eigenheid van de Brainport Eindhoven kenmerken.

9
Ontwikkelingsplan A2 Zone

ruimtelijk fysieke mogelijkheden A2 Zone ontleding in punt, lijn, vlak SWOT lagenbenadering belangen/ambities identificeren van de ontwikkelingsruimte A 2 zone voor punt lijn kansrijke locaties ontwerpruimte voor viaducten, geluidsschermen , openbare ruimte vlak gebieden langs de snelweg voor wonen, werken , recreëren , natuur vlak punt lijn

verbeelding en kwaliteiten Brainport Eindhoven verbeelding branding

branding van Brainport vertalen naar iconen/landmarks kwaliteiten kunstwerken , geluidsschermen , openbare ruimte langs snelweg beeldkwaliteiten voor wonen , werken , recreëren en natuur

M O D U L E I

10
Trans4

resultaat werkdocument voor ontwerp

trans 4 ontwikkelt 3 scenario’s verbeelding Brainport naar de A 2 zone obv vlekkenplan en beeldkwaliteiten voor woongebieden , werkgebieden , recreatiegebieden en natuur M O D U L E II scenario 1 scenario 2 scenario 3

keuze keuze voorkeursscenario M O D U L E III

ontwikkelingsstrategie planologische en functionele toets formuleren projectenveloppen

afb. 2: Schema plan van aanpak

1.3 Aanpak

Dit werkdocument is de eerste stap om een ontwikkelingsplan op te stellen voor de A2-zone. Opdrachtgevers zijn het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven en de vijf betrokken gemeenten (Eindhoven, Best, Son en Breugel, Veldhoven en Waalre). De Provincie Noord-Brabant subsidieert het plan en de departementen ondersteunen waar mogelijk. Het opstellen van het Ontwikkelingsplan A2-zone vindt gefaseerd plaats. Er zijn drie modules onderscheiden (zie afb. 2). Dit concept werkdocument bevat de uitkomsten van module 1, de analysefase. Hierin zijn de ruimtelijk functionele mogelijkheden en wensen, ideeën en ambities geïnventariseerd. Deze informatie dient als uitgangspunt voor de ontwikkeling van een visie en scenario’s. De uitkomst van het visievormingsproces is dat de vele belanghebbenden het eens zijn geworden over de gewenste ontwikkelingsrichting met de daarbij behorende kwaliteitscriteria van de verschillende gebieden en functies (module 2). Dit zal in module 3 vertaald worden in een ontwikkelstrategie. Module 1 is uitgevoerd in de periode november – december 2005. Het opstellen van de ontwikkelscenario’s (module 2) zal plaatsvinden in de periode van januari tot en met maart. Na de verkiezingen zal een besluit genomen worden over het voorkeursscenario. De verdere uitwerking hiervan (module 3) vindt in april en mei plaats. Aan het einde van het jaar zal het Ontwikkelingsplan A2-zone zijn vastgesteld. Het Ontwikkelingsplan heeft tot doel de ruimtelijke kwaliteit van de A2-zone te vergroten. Voordat we daar invul-

ling aan kunnen geven door te gaan ontwerpen, heeft een uitgebreide analyse plaatsgevonden. Dit werkdocument is de weerslag van de informatie die verkregen is uit de volgende analyses: • Wat kan er in de A2-zone? Aan de hand van o.a. de lagenbenadering en interviews zijn de ruimtelijk functionele (on)mogelijkheden en ontwikkelingen in kaart gebracht. • Wat willen we in de A2-zone? De belangen en ambities zijn geïnventariseerd aan de hand van interviews met de vijf gemeenten en andere stakeholders in het gebied. • Hoe wil men Brainport Eindhoven verbeelden? Welke beelden roept Brainport bij iedereen op? Wat wil je etaleren?. Een workshop met vertegenwoordigers van de creatieve industrie uit de regio, een enquête onder overheden en stakeholders in het gebied samen met onze eigen ideeën vormen de grondslag van dit hoofdstuk. Het vormt de opmaat voor module 2.

11
Ontwikkelingsplan A2 Zone

12
Trans4

Kaart 3: Gemeenten en deelgebieden

1.4 Afbakening A2-zone

De A2-zone maakt onderdeel uit van Brainport Eindhoven (kaart 4). De voor deze opgave afgebakende A2-zone behoort tot het grondgebied van 5 gemeenten: Eindhoven, Son en Breugel, Best, Veldhoven en Waalre (kaart 5). In de analyse van de A2-zone wordt de A2-zone bekeken vanuit de tangenten (kaart 6): 1. De Noordtangent (paars); 2. De Westtangent-noord (groen); 3. De Westtangent-zuid (rood) en 4. De Zuidtangent (oranje) 5. De Besttangent (blauw) Vervolgens wordt nog ingezoomd op de verschillende functionele gebieden binnen de tangenten. In totaal worden er 49 deelgebieden onderscheiden (kaart 3).

13
Ontwikkelingsplan A2 Zone
Kaart 6: Verdeling in tangenten

Kaart 4: Studiegebied: Brainport Eindhoven (‘Pieken in de Delta’, Min. EZ)

Kaart 5: Onderzoeksgebied: het grondgebied van de gemeenten Eindhoven, Best, Son en Breugel, Veldhoven en Waalre

14

Trans4

2

Ruimtelijk functionele structuur
2. Inleiding 1
In dit hoofdstuk staat de huidige ruimtelijke functionele structuur van de A2-zone centraal. Na een korte historische omschrijving (paragraaf 2.2) en een plaatsbepaling van de A2-zone in relatie tot Brainport (paragraaf 2.3) gaan we verder in op de ruimtelijk functionele structuur. De ruimtelijke analyse wordt geanalyseerd volgens de lagenbenadering. Hierin gaat men uit van drie planningslagen in de ruimtelijke ordening: ondergrond (laag 1), de landschappelijke structuur (paragraaf 2.4) netwerk (laag 2), het infrastructurele netwerk (paragraaf 2.5) occupatie (laag 3), het stedelijke netwerk (paragraaf 2.6)

15
Ontwikkelingsplan A2 Zone

Kaart 7: basisstructuur

16
Trans4

Kaart 8: Eindhoven en omstreken rond 1850

2.2 Historisch perspectief
Een hoger gelegen terrein tussen de beekdalriviertjes de Dommel (146 km lang) en de Gender (20 km lang) was een goede ondergrond voor het ontstaan van het huidige Eindhoven. De nederzetting groeide en verkreeg in 1232 de stadsrechten en het marktrecht van graaf Hendrik I van Brabant. De naam Eindhoven is afgeleid van ‘aan het eind van de hoeven van Woensel’ (Historisch overzicht Eindhoven en omgeving zie kaart 8) Ten gevolge van de industriële ontwikkeling trokken rond het begin van de 20e eeuw de fabrieken in en rond Eindhoven steeds meer werknemers aan. Dat waren naast de gloeilampenfabriek van Philips (vanaf 1891), textielfabrieken en stoomleerfabrieken, maar ook lucifersfabrieken, tabaksverwerkers en sigarenkistmakers. In 1920 is de huidige stad Eindhoven ontstaan toen de kleine stad Eindhoven de gemeenten Woensel, Strijp, Stratum, Tongelre en Gestel annexeerde (verschuivende gemeentegrenzen zie kaart 9a en 9b). Door deze annexatie groeide het bevolkingsaantal tot ongeveer 45.000. De stad bloeide economisch op door de aanwezigheid van de vele fabrieken. De bijbehorende vraag naar arbeiders leidde tot een regionaal woningtekort. Na de Tweede Wereldoorlog heeft de autofabriek DAF fors bijgedragen aan de expansie. In 2003 gaven ruim 9.500 bedrijven in de regio werk aan bijna 130.000 mensen. Aan het eind van de twintigste eeuw heeft de gemeente Veldhoven een gedeelte van haar grondgebied overgedragen aan de gemeente Eindhoven om daar de Vinexwijk Meerhoven te realiseren. Dit tekent de onderlinge verwevenheid en verbondenheid van de kernen Best, Son en Breugel, Veldhoven en Waalre met Eindhoven. Deze kernen zijn nagenoeg aan elkaar vastgegroeid, maar hebben ieder een eigen volwaardig voorzieningenniveau. Vandaag de dag fungeert de regio Eindhoven als het centrum van technologie in het zuiden van Nederland. Van al het geld besteed in Nederland aan ontwikkeling en onderzoek gaat éénderde naar de regio Eindhoven. De studenten van de Technische Universiteit Eindhoven, de vestigingen van Fontys Hogescholen en de Design Academy geven Eindhoven een relatief jonge bevolking. Kaart 9a: Gemeentegrenzen rond 1800 Een mooi voorbeeld van het industriële erfgoed van Eindhoven is de gerenoveerde Witte Dame, een voormalige Philipsfabriek. Het boegbeeld van Eindhoven was (en is min of meer nog steeds) het Evoluon. Dit bijzonder markante gebouw, in de vorm van een grote vliegende schotel, herbergde een permanente tentoonstelling van de ontwikkeling van de techniek in het algemeen en die van Philips in het bijzonder. Heden ten dage is in de regio het accent verschoven van industrie naar internationaal vermaard high-techcentrum. Deze positie vertaalt zich naar een vitale binnenstad van Eindhoven met een bloeiend cultureel leven.

17
Ontwikkelingsplan A2 Zone

Kaart 9b: Gemeentegrenzen rond 2000

18
Trans4

Kaart 10: Kennisdriehoek Einhoven-Leuven-Aachen

2.3 Brainport Eindhoven en de A2-zone

Naast het verder stimuleren van technologische ontwikkeling heeft dit gebied een versterking van het internationaal aantrekkelijk vestigingsklimaat nodig. De Brainport positie van Eindhoven/Zuidoost-Nederland voor de nationale economische ontwikkeling is mede aanleiding om te komen tot een integrale uitvoeringsstrategie Brainport. De Commissie Sistermans heeft in 2005 een strategisch actieprogramma

Bij het creëren van een permanent draagvlak voor de economische en maatschappelijke ontwikkeling is het van groot belang de (inter)nationale zichtbaarheid en reputatie te versterken. Als directe stimulans en als een belangrijk fysiek fundament wordt hiervoor de verbreding en verbetering van de doorstroming van de A2 aangewend. Door deze ingreep in het rijkswegennet wordt ook het lokale infrastructurele weefsel geoptimaliseerd. Met deze ingreep kan een passend antwoord gegeven worden op de voortgaande verstedelijking van de regio. Tegelijkertijd kan hiermee, bekeken worden hoe de A2-zone kan bijdragen aan de verbeelding van Brainport Eindhoven.

Ontwikkelingsplan A2 Zone

Zuidoost Brabant is binnen Nederland de innovatieregio bij uitstek en profileert zich als Brainport Eindhoven, de top -technologieregio van Nederland. Na Stockholm en Helsinki neemt zij binnen Europa een derde plaats in op technologisch gebied. De innovatie speelt zich af in een aantal (toegepaste) technologiegebieden: mechatronica, automotive, ICT en life-tech (medische apparaten,biotechnologie, life sciences), design en creatieve industrie en foodprocessing. Deze gebieden vertonen een grote onderlinge synergie, hebben een hoge potentie en groeiperspectief. Brainport Eindhoven heeft potenties voor een doorgroei van de hoogwaardige kennisintensieve industrie. Belangrijk om te signaleren is dat in Brainport de focus ligt op massa en compleetheid in de keten: van fundamentele research tot ontwikkeling en productie. Met de maakindustrie, die steeds kennisintensiever wordt, als belangrijk fundament. Het gaat niet alleen om de high tech industrie maar ook om de maakindustrie. Maar de internationale concurrentie wordt steeds scherper. Daardoor is een blijvend sterke positie van Brainport niet vanzelfsprekend.

voor de ontwikkeling van Brainport Eindhoven/ZuidoostBrabant tot 2013 opgesteld (Brainport Navigator 2013: Lissabon voorbij, 2005) Concreet betekent dat voor Brainport: blijvende inzet op kennisintensiteit in de economische structuur, kiezen voor grensoverschrijdende samenwerking, daarvoor werkt zij op regionale schaal samen met Leuven en Aken binnen Brainport Eindhoven (zie kaart 10). investeren in een evenwichtige sociaal-economische ontwikkeling.

19

Kaart 11a: detailkaart landschap

Kaart 11b: detailkaart water

Kaart 11c: detailkaart natuur

20
Trans4

Kaart 11d: belemmeringenkaart water

Kaart 11e: detailkaart Groene contour

Kaart 11f: belemmeringenkaart landschap

2.4 Landschappelijke structuur

Voor de analyse van de landschappelijke structuur is gekeken de groenstructuur en de waterstructuur van het plangebied gekeken. Hierbij is gebruik gemaakt van het kaartmateriaal van de Provincie Noord-Brabant (zie kaart 11a t/m 11f). Groenstructuur De regio Eindhoven heeft een sterke groenstructuur: Besttangent: aan de noordkant is het natuurgebied Nieuwe Heide gelegen tussen Best en Son en Breugel. Daar zal een verdere versterking van natuur en recreatie plaatsvinden. De plannen voor De Vleut gaan hier invulling aan geven. Nieuwe Heide maakt onderdeel uit van het Groene Woud, een belangrijke groenstructuur tussen de steden Eindhoven, Tilburg en Den Bosch. Noordtangent: Heide-West is een heide en bosgebied langs de A58. Aan de zuidzijde van de A58 is de noordrand van BeA2 gelegen. Westtangent-noord: de groenstructuur wordt gevormd door de gebieden Mispelhoef, landgoed De Wielwaal, Meerbos en BeA2. In de toekomst is transformatie van BeA2 naar bedrijven in het groen een mogelijkheid. De overige gebieden behouden hun groene functie. Ten westen van BeA2 is de Oirschotse en Aarlese Heide gelegen. Westtangent-zuid: geen belangrijke groenstructuren Zuidtangent A2: een belangrijk gebied is het Leenderbos rondom en ten zuiden van Waalre. Dit gebied bepaalt samen met de beekdalen (de Dommel, de Gender en de Tongelreep) het karakter van de A2 aan de zuidzijde. Op Eindhovens grondgebied zorgen de gebieden Dommel/ Beemden, Genneperparken, Eikenburg en Leenderheid voor een groene lob in de stad. Aan de zuidzijde van de A67, ten zuiden van Veldhoven, is een overwegend agrarisch gebied gelegen met plassen als ’t Witven en de Kempische Plassen. De ombouw van de A2 met haar knooppunten kost niet alleen ruimte. Er komt ook ruimte bij vrij. Bij de knooppunten Batadorp en De Hogt leiden de infrastructurele veranderingen tot flinke vrijkomende oppervlaktes (tot circa 20 hectaren) die voor versterking van natuur en landschap ingericht kunnen worden. Deels vindt RWS in deze 20 hectaren een deel van haar benodigde compensatie groen. Omdat de ombouw van de A2 toch leidt tot schade aan bestaande natuurwaarden en natuurinrichtingen wordt naast een deel van deze 20 hectaren ook nog eens

36 hectaren, compensatiegebied, als natuurgebied ingericht. Deze 36 hectaren liggen bij en tegen de knooppunten Batadorp, De Hogt, High Tech Campus en Leenderheide. Nieuwe ruimtelijke ingrepen in de compensatiegebieden zullen op weerstand vanuit RWS kunnen rekenen (zie kaart 13 en kaart 14). Water Het natuurlijke watersysteem wordt gevormd door de beken en beekdalen. Het noordelijk deel is droger dan het zuidelijke deel. In het noorden is er sprake van infiltratie. In het zuiden van kwel en infiltratie. Tussen de High Tech Campus en Knooppunt Ekenrooi-noord en ten zuidoosten van het vliegveld (Meerbos) liggen waterwingebieden. In de ombouw van de A2 staat het hydrologisch neutraal bouwen centraal. Dit wil zeggen dat de verbreding van de A2 geen invloed mag hebben op de (snelheid van de) afwatering van de omgeving. De A2 zal vertraagd water moeten afvoeren. In de “oksels” van de knooppunten worden terreinverlagingen aangelegd waar afstromend water van de A2 geborgen kan worden. Daarbij infiltreert het water hier langzaam in de bodem. Met name het waterschap ziet toe op het vrijblijven van deze relatief kleine infiltratieplekken. In het noordelijk deel van de A2-zone Eindhoven, vlak ten zuiden en parallel aan de A2, loopt de beek Ekkersrijt. Deze beek wordt langzaam omgebouwd tot onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur. Dit gebeurt door de Ekkersrijt als een kralensnoer in te richten. Een lint waar flora en fauna ruimte vinden voor migratie en vestiging. Aan de zuidkant van de A2-zone lopen 3 beekdalen zichtbaar in het landschap. De beekdalen vormen een ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit. Zij vormen mede het leefklimaat en leefomgeving van Brainport. De Gender, de Dommel en de Tongelreep (onder)kruisen de A2. Met name de Dommel, die de knoop De Hogt kruist, zal na herinrichting van De Hogt zichtbaar kunnen zijn vanaf de A2 (fly-over). Hiervoor moeten op de A2 eventueel zichtbeperkende maatregelen op de omgeving achterwege blijven. Bouwen in de beekdalen behoort niet tot de mogelijkheden. Met name het waterschap zal hier scherp op toezien. Wel tracht het waterschap de beken langzaam hun natuurlijke verloop terug te geven.

21
Ontwikkelingsplan A2 Zone

22
Trans4

Kaart 12: Kansen voor versterken landschappelijke structuur

Conclusie De landschappelijke structuur zal in het Ontwikkelingsplan A2-zone zoveel mogelijk versterkt worden. Er is een onderscheid gemaakt in de hoofdfunctie die het groen zal gaan vervullen. Het groen kan enerzijds onderdeel zijn van het landschappelijk groen, waarin het een belangrijke functie zal vervullen als onderdeel van de ecologische hoofdstructuur. Anderzijds kan het groen (tegelijkertijd) de functie vervullen als stedelijk groen. Hierbij kan worden gedacht aan functies als parken, recreatie, groene woongebieden of groene bedrijventerreinen. Ook is het mogelijk om groen in te zetten als geluidswering. Op grond van de landschappelijke structuur zou men de gebieden rondom de A2 kunnen opdelen in vier verschillende zones met een eigen karakter. Deze indeling komt overeen met de later in dit document genoemde verdeling van de tangenten, opgesteld door RWS. De volgende vier zones zijn te onderscheiden: De noordzijde (de Noord- en de Besttangent) is een sterk gemengd gebied met groen (Nieuwe Heide en Heide-West), water (de beek Ekkersrijt), woonwijken en bedrijventerreinen. De noordwestzijde (de westtangent-noord) is een open en groen gebied De zuidwestzijde (de westtangent-zuid) is een gebied met weinig groen, vooral stedelijk met kleine gebiedjes stedelijk groen De zuidzijde (de zuidtangent) is een groen gebied met de beekdalen van de Dommel, de Tongelreep en de Gender Kansen voor de A2-zone Groen Ter plaatse van de knooppunten Batadorp en De Hogt zorgt de transformatie van de A2 ervoor dat er meer ruimte vrij komt die voor versterking van natuur en landschap ingericht zouden kunnen worden. Er zouden groene verbindingen gelegd kunnen worden tussen Landgoed de Wielewaal en Bosrijk, en tussen Landgoed de Wielewaal en via BeA2 naar de Aarlese en Oirschotse Heide (zie kaart 12). De groenstructuren aan de noordzijde (Nieuwe Heide/ Groene Woud) en aan de zuidzijde (Leenderbos) zijn belangrijke kernkwaliteiten van het gebied.

Water De beek Ekkersrijt wordt langzaam omgebouwd tot onderdeel van de ecologische hoofdstructuur. Hierin krijgen flora en fauna ruimte voor migratie en vestiging. De Gender, de Dommel en de Tongelreep (onder)kruisen de A2. Deze kunnen zichtbaar zijn vanaf de A2, waardoor ze ruimtelijke kwaliteit kunnen toevoegen als onderdeel van Brainport (zie kaart 12).

23
Ontwikkelingsplan A2 Zone

Kaart 13: Gebieden natuurcompensatie en over te dragen Rijkswaterstaatterreinen

Traject Batadorpnoordtangent Westtangent-noord Poot van Metz De Hogt Zuidtangent Totaal hectaren

RWS-terrein 11,1 0,4 5,0 0,8 17,3

Terrein derden 3,4 11,9 4,3 12,7 32,3

Totaal 14,5 12,3 0 9,3 13,5 49,6

kaart 14: Compensatie groen (indicatief)

24
Trans4

HOV-lijn

kaart 15: huidige infrastructuur

2.5 Infrastructureel netwerk

Wegennetwerk De A2 is een belangrijke verkeersader. Door de aanleg van de A50 is er weer een belangrijke verbetering van de bereikbaarheid van de regio over de weg tot stand gekomen. De regio is nu vanuit zes van de zeven mogelijke richtingen over de snelweg bereikbaar: vanuit Rotterdam/Randstad-Zuid via de A58; vanuit Amsterdam/Utrecht/Randstad (noordoost) via de A2; vanuit Arnhem/Nijmegen/Noordoost Nederland via de A50; vanuit Venlo/Ruhrgebied via de A67; vanuit Maastricht via de A2; vanuit Antwerpen via de A67. Op nationaal niveau is de bereikbaarheid in zes van de zeven mogelijke windrichtingen goed. Niettemin blijft een verbinding met de regio Lommel-Hasselt noodzakelijk. Niet alleen voor het oplossen van de leefbaarheidproblemen in Valkenswaard en Waalre maar zeker ook voor het scheppen van een goede verbinding tussen Brainport Eindhoven en Leuven (via Hasselt). Inzoomend op de regio blijkt dat deze verbindingen allemaal uitmonden op de Randweg Eindhoven (A58-A2-A67), die dan ook als trechter functioneert. Dit maakt deze trechter een bijzonder aantrekkelijke vestigingslocatie, maar ook kwetsbaar. Vandaar dat de ombouw van de A2 een

belangrijke verbetering zal opleveren in de doorstroming van het doorgaande verkeer (Ontwerp Regionaal Verkeersen Vervoerplan, SRE 2005). Niettemin blijft het ontbreken van een oostelijke randweg een belangrijke ontbrekende schakel in de wegenstructuur rond Eindhoven. Trein In de regio zijn er twee belangrijke spoorroutes: de Brabantroute (Rotterdam -Breda-Eindhoven-Venlo) en de as Amsterdam -Utrecht-Eindhoven-Maastricht. Beide routes zijn niet of slechts beperkt aangesloten op het internationale netwerk. De internationale hoofdroutes lopen momenteel via Arnhem en Roosendaal. HOV De regio beschikt over een HOV netwerk. Het Hoogwaardig Openbaar Vervoerssysteem Phileas bestaat uit drie delen: een vrije baan met elektronische geleiding, een modern voertuig (Phileas) en maatregelen om het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken. De corridor, waar de Phileasroute doorheen loopt, verbindt het Centraal Station met Eindhoven Airport en via Veldhoven-Centrum met de Veldhovense wijken Zonderwijk en ‘t Look. Langs deze HOV as vinden grootschalige stedelijke ontwikkelingen plaats.

25
Ontwikkelingsplan A2 Zone

afb. 16: HOV-lijnen

26
Trans4
Kaart 17: Beperkingen vanuit Eindhoven Airport

Hoewel het vliegveld niet zichtbaar is vanaf de A2 is de aanwezigheid van een regionaal vliegveld van belang voor de internationale bereikbaarheid en de profilering van de Brainportregio.

Kaart 18: Obstakelvrij zones

Ontwikkelingsplan A2 Zone

Eindhoven Airport Het vliegveld ligt relatief dicht bij het stedelijke gebied. Het vliegveld heeft één landingsbaan. De vliegfrequentie is daardoor vrij laag. Er landen en stijgen gemiddeld zo’n dertig vliegtuigen per dag. De aanwezigheid van het vliegveld vormt niet alleen een aantrekkingskracht in het gebied, maar zorgt ook voor beperkingen in het ruimtegebruik in de omgeving van het vliegveld. Dat betekent dat er consequenties zijn voor de hoogte van te plannen gebouwen. Het merendeel van de A2-zone ligt binnen de invloedssfeer van het vliegveld. Dichterbij het vliegveld ligt een maximale hoogtebeperking van 45 meter tot verderop in het gebied, waar 145 meter geldt. Daarbinnen zijn zones van 65, 85, 105, en 125 meter. Aangezien een groot deel van het plangebied gelegen is in het radarverstoringsgebied van de Eindhoven Airport zal bij een hoogte van gebouwen van meer dan 45 meter overleg met defensie nodig zijn (zie kaart 17).

27

28
Trans4

Kaart 19: Stedelijke velden

2.6 Occupatie en functies

De A2 loopt dwars door dit stedelijke gebied heen en heeft een scheidende functie. Met de ontwikkeling van het ontwikkelingsplan A2-zone is het de bedoeling dat de snelweg met zijn naastgelegen deelgebieden deel gaan uitmaken van dit stedelijke netwerk, en geen gebieden van elkaar scheidt, maar juist verbindt.

Ontwikkelingsplan A2 Zone

Het stedelijke gebied van regio Eindhoven is ontstaan vanuit het historische centrum van Eindhoven. Daarnaast zijn er verschillende kernen rondom Eindhoven ontstaan. Deze zijn in de loop van de tijd gegroeid waardoor sommige kernen aan Eindhoven zijn vastgegroeid en er geen duidelijke grens meer bestaat tussen de verschillende kernen. Ieder van deze kernen heeft een eigen volwaardig voorzieningenniveau.Samen vormen zij het stedelijke gebied van de regio Eindhoven (zie kaart 19).

29

30

Trans4

3

Ruimtelijk functionele ontwikkelingen in de A2-zone
3. Inleiding 1
In de functionele analyse (hoofdstuk 2) is vooral gekeken naar de bestaande functies en structuren die de A2-zone heeft In dit hoofdstuk staan de ontwikkelingen die in het gebied (gaan) plaatsvinden centraal. Paragraaf 3.2 laat eerst in cijfers zien wat de ruimtelijke opgave is uit het Regionaal Structuurplan regio Eindhoven/provinciaal uitwerkingsplan Zuidoost-Brabant (2005). Na de cijfers volgt een korte omschrijving van de ontwikkelingen op het gebied van groen, bedrijventerreinen, wonen en infrastructuur (paragraaf 3.3). Daarna wordt nader ingezoomd op de plannen voor de ombouw van de A2 (paragraaf 3.4) en het hoofdstuk eindigt met een indicatie van het beleid van gemeenten in relatie tot de A2-zone. De A2-zone is geen statisch gegeven. De ontwerpopgave ligt in de veranderingen die gaan optreden. Er liggen nieuwe kansen om continuïteit, herkenbaarheid en samenhang aan te brengen. Bovengenoemde analyse heeft als resultaat een eerste inzicht in ruimtelijk functionele ontwikkelingsmogelijkheden in de A2-zone. De kansrijke locaties worden in samenhang bekeken met de ruimtelijke randvoorwaarden.

31
Ontwikkelingsplan A2 Zone

32
Trans4
kaart 20: Plankaart regionaal structuurplan regio Eindhoven

3.2 De ruimtelijke opgave in cijfers
Het Regionaal Structuurplan regio Eindhoven/Provinciaal uitwerkingsplan Zuidoost-Brabant schetst de globale ruimtelijke opgave voor de A2-zone. Deze opgave is indicatief en niet absoluut (Zie kaarten 20,21 en 22) BeA2, bedrijven in het groen - nieuwe natuur 20 ha - bedrijven in het groen 70 ha - extra- op en afrit - nieuwe HOV-as: Eindhoven Airport – nieuw station Acht Bedrijvencluster: Bebouwbare oppervlakte 175.000 m² waarvan 75.000 m² is gerealiseerd (peildatum 01-03-2005); met o.a. een vestiging van ASML en verder luchtvaart gerelateerde bedrijven. Tussen Flight Forum en het vliegveld ligt een ouder bedrijven park met een mix van technologie gerelateerde en handelsondernemingen. High Tech Campus (icoon Brainport) - Bedrijventerrein 100 ha Totaal oppervlakte ruim 100 hectare waarvan 90 hectare is gerealiseerd Recent is hier het Holstcentre gevestigd (een samenwerking tussen TNO, IMEC en Philips). Een concentratie van R&D. activiteiten. Ekenrooi Noord: nieuw bedrijventerrein De Run: revitalisering bedrijventerrein 10 ha Ekkersrijt - revitalisering bedrijventerrein - nieuw bedrijventerrein - aansluiting BOSE op A58/A50 Trade Forum - stedelijk knooppunt leisure - in combinatie met HOV Flight Forum - bedrijven- en kantorenterrein De Hogt+ Broek (Dommeldal) - Beekdalsysteemontwikkeling 10 ha 10 ha Medical Systems/ Heide West - wellicht als nieuw bedrijventerrein 10 ha

Goederen Distributie Centrum Acht - Bedrijven (goederen distributie/logistiek) - Station Acht De Hurk: revitalisering bedrijventerrein 10 ha

50 ha

33
Ontwikkelingsplan A2 Zone

20 ha

45 ha

6 ha

27,5 ha

Kantorencluster: Totaal oppervlakte ruim 100.000 m² bvo waarvan 60.000 m² bvo is gerealiseerd (peildatum 01-03-2005). Hier zijn o.a. gevestigd PriceWaterhouseCoopers, Imtech ICT en Deloitte. De zakelijke dienstverlening.

34
Trans4

Kaart 21: Ontwikkeling en beheer van Groen en bedrijventerreinen

3.3 Een analyse van de RSP opgave

Ontwikkelingen groen en bedrijventerreinen

Opgave ontwikkeling groen: Rond de knooppunten De Hogt/Broek en Batadorp/BeA2 ontstaat er ruimte voor nieuwe ontwikkelingen, te weten 20 ha beekdalsysteemontwikkeling en 20ha nieuwe natuur op het BeA2 gebied. Opgave ontwikkelingen bedrijventerreinen: Er ontstaan nieuwe mogelijkheden door transformatie van het agrarische gebied BeA2 naar bedrijventerrein in het groen (70 ha) en de transformatie van natuurgebied HeideWest. Ook op het bestaande bedrijventerrein GDC/Acht is nog ruimte voor 50 ha nieuwe ontwikkeling. Daarnaast zijn er nog enkele kleinschaliger ontwikkelingen langs de A2, zoals op Ekkersrijt, High Tech Campus, Ekenrooi-Noord. De herstructureringsopgave in de A2-zone is beperkt en richt zich op bedrijventerreinen Ekkersrijt-west met Sciencepark, De Hurk en de Run 2000-4000; met in totaal ca 30 ha.

Ontwikkelingsplan A2 Zone

Conclusie In de omgeving van het knooppunt Batadorp/westtangent noord is profilering van bedrijvigheid (in het groen) van belang. In de omgeving van het knooppunt De Hogt/zuidtangent gaat het met name om versterking van de groenstructuren. Langs de westtangent-zuid is de verstedelijking tot de A2 voortgeschreden en vindt er nauwelijks nieuwe uitbreidingen plaats op het gebied van groen en bedrijventerreinen. Het gaat hier meer om versterking van het bestaande door herinrichting dan wel herstructurering van bestaande groenstructuren en bestaande bedrijventerreinen. Alleen de ontwikkeling van stedelijk knooppunt Trade Forum is een nieuwe grootschalige ontwikkeling in deze tangent.

35

Ontwikkeling woongebieden Binnen de A2-zone vinden nauwelijks ontwikkelingen plaats op het gebied van wonen .Een uitzondering vormen de afronding van de woningbouw in de woonwijk Blixembosch (bij knooppunt Ekkersrijt), de plannen aan Slot-Oost fase 3 in Veldhoven en de plannen bij afslag Best-West. Ook in Waalre – noord worden, aangrenzend aan de woonbebouwing van Waalre, nieuwe woningen gerealiseerd. Conclusie Hoewel woongebieden van belang zijn voor het ontwikkelen van een goed vestigingsklimaat in de Brainportregio, zijn deze gebieden niet van belang voor de profilering van Brainport langs de A2. De beperkte zichtbaarheid is hier debet aan.

36
Trans4

Kaart 22: Te ontwikkelen/reserveren woon- en werkgebieden

Ontwikkeling infrastructuur Betekenis voor de A2-zone Weg De bereikbaarheidsproblemen rond Eindhoven worden voor een belangrijk deel aangepakt door de ombouw van de A2 (zie volgende paragraaf). Ondanks deze verbetering zijn er nog ontbrekende schakels, die onderzocht worden: N69: het oplossen van de problemen in het gebied tussen Valkenswaard en Eindhoven. Daarnaast het leggen van een fysieke verbinding tussen Brainport Eindhoven met Leuven (via Hasselt). Het zoekgebied voor nieuwe infrastructuur is ten westen van De Dommel en de gemeente Waalre, waarbij de mogelijkheden worden bekeken van een aansluiting op de Lage Heideweg in Valkenswaard en op de A67 ten zuiden van Veldhoven. BOSE: om de bereikbaarheidsproblemen aan de oostzijde van de Stadsregio Eindhoven/Helmond op te lossen is een planstudie uitgevoerd naar de bereikbaarheidsproblemen op de wegen ten oosten van Eindhoven en rond Helmond (“Bereikbaarheid aan het Oostelijk deel van de Stadsregio Eindhoven/ Helmond”, BOSE genaamd). Verschillende alternatieven zijn onderzocht om deze problemen op te lossen. Inmiddels heeft de regioraad een voorkeursvariant gekozen wat nader onderzocht en uitgewerkt wordt. Voor de A2-zone betekent het dat de A58 wordt doorgetrokken vanaf knooppunt Ekkersrijt in oostelijke richting. BOSE loopt tussen de bedrijventerreinen Ekkersrijt-oost en EspNoord door. Door het afkoppelen en opnieuw aansluiten van de Kennedylaan in oostelijke richting ontstaat nieuwe transformatieruimte. Trein Er zijn plannen om een nieuw intercitystation bij het deelgebied GDC Acht te realiseren. Dit station is vooral bedoeld ter ontlasting van het centraal station van Eindhoven. HOV Met name de toekomstige HOV-lijnen staan qua tracering

in meer of mindere mate ter discussie. In de A2-zone gaat het om de volgende HOV-lijnen: Eindhoven Airport – Acht GCD – toekomstig NS station Acht (in studie) Een toekomstig station in Acht is met name bedoeld ter ontlasting van het centraal station Eindhoven. Het station zou dienst kunnen doen als transferpunt. Het station moet vanaf Eindhoven Airport ontsloten worden per HOV. De tracering van deze lijn ligt niet vast. Omdat het (links de kaart uit het Basisdocument zetten)station vanaf de A2 (waarschijnlijk) goed zichtbaar zal zijn, doet zich een unieke kans voor om de stad te presenteren. Eindhoven NS- Winkelcentrum Woensel – Science park/Ekkersrijt Vooralsnog staat deze lijn op de nominatie om als eerstvolgende HOV-lijn uitgevoerd te worden. De lijn verbindt drie stedelijke knooppunten. De tracering op Sciencepark ligt niet vast. Er liggen eveneens mogelijkheden voor een transferpunt op Sciencepark/ Ekkersrijt Twee transferia (Acht GDC en Sciencepark)op korte afstand van elkaar lijkt te veel van het goede. De locatie die ruimtelijk en functioneel de meeste kansen biedt moet worden bepaald. Eindhoven NS- Waalre – Valkenswaard Deze lijn loopt over de Aalsterweg en ontsluit de High Tech Campus (en de Genneperparken met de Tongelreep en het internationale topzwembad) niet. Deze locaties zijn echter wel van groot belang in het kader van Brainport. De vraag is of er ruimtelijke kansen liggen om de HOV-lijn om te leggen via de A. Coolenlaan en de Prof. Holstlaan. Eindhoven NS- Karel de Grote laan – De Run – ASML, MMC Deze lijn ontsluit een zeer belangrijke locatie/ hotspot binnen Brainport, namelijk het stedelijke knooppunt ASML, MMC. De lijn loopt verder langs het congrescentrum Koningshof. Deze lijn is op Veldhovens grondgebied al grotendeels gerealiseerd.

37
Ontwikkelingsplan A2 Zone

38
Trans4

kaart 23: Globaal ruimtelijk kader (uit: Masterplan A2 zone, juli 2005)

Conclusie Binnen de stedelijke regio vormt het openbaar vervoernetwerk een belangrijke drager voor het accommoderen van de ruimtevraag. De ontwikkeling van stedelijke gebieden moet zoveel mogelijk gekoppeld worden aan brandpunten van infrastructuur (spoor, HOV, snelwegen en luchthaven) (RSP 2005). De uitdaging is om de HOV lijnen te koppelen aan de ontwikkeling van de stedelijke knooppunten. Dit verbetert de exploitatie van de lijnen en de bereikbaarheid van de knooppunten.

Ontwikkelingsplan A2 Zone

Eindhoven Airport Eindhoven Airport telde in 2005 al 944.000 bezoekers en bouwde afgelopen jaar een nieuwe terminal, geschikt voor 1,2 miljoen bezoekers. Het vliegveld kan daardoor uitgroeien tot een regionale luchthaven met internationale betekenis op het gebied van de burgerluchtvaart. Dit is van groot belang voor de verdere ontwikkeling van Brainport. Eindhoven Airport is aangemerkt als stedelijk knooppunt. De luchthaven wordt ontsloten door HOV.

In de A2-zone gaat het om de volgende stedelijke knooppunten: De Run/ASML, Trade Forum en Ekkersrijt- West. Buiten de A2-zone zijn ook Eindhoven Airport en Woensel aangemerkt als stedelijk knooppunt. Hoewel HTC een belangrijke locatie is voor Brainport, in combinatie met de aanwezigheid van de Genneperparken met haar internationale topzwembad is er geen aansluiting op het HOV. Daardoor heeft deze locatie niet de status van stedelijk knooppunt. De wens bestaat om de deze locaties door HOV te ontsluiten door de lijn Eindhoven NS-WaalreValkenswaard meer naar het westen te verschuiven.

39

40
Trans4
afb 24: doorsnedes A2 na ombouw

3.4 Ombouw van de A2

Hoofdlijnen van de verbredingplannen A2 De belangrijkste verandering is het scheiden van het doorgaande en regionale verkeer. Voor het ten opzichte van Eindhoven doorgaande verkeer worden op de plaats van de bestaande Randweg de rijbanen vernieuwd. O.a. zullen nagenoeg alle viaducten worden vernieuwd en verbreed. Deze doorgaande rijbanen zullen ter plaatse van de drie knooppunten Batadorp, De Hogt en Leenderheide de overige verkeersstromen conflictvrij passeren. Vóór de knooppunten zal het verkeer moeten kiezen voor de doorgaande rijbanen (high way 120 km/u) of de parallelbanen (parkway 80 km/u) . Kiest men voor de parallelbanen dan komt men op naast de bestaande randweg gelegen rijbanen die aansluiten op de huidige aansluitingen (stedelijk netwerk 50 km/u).

Parkway A2: aan weerszijde van de A2 lopen parallelbanen, die samen met de Kennedylaan als ‘buitenring’van Eindhoven functioneren en de verbinding met de snelwegen verzorgen. Deze banen hebben veel aantakkingen op de stad. De vormgeving zal heel anders zijn dan de snelweg (geen vangrails, intensievere beplanting, groene schermen)

Ontwikkelingsplan A2 Zone

Op de Randweg Eindhoven treden momenteel regelmatig files op. Om deze problemen op korte termijn aan te pakken, zijn spitsstroken aangelegd die het doorstromingsprobleem (tijdelijk) verminderen. De aanleg van deze spitsstroken is op langere termijn echter niet voldoende om een goede doorstroming van het verkeer te garanderen. Daarom zal de Randweg Eindhoven worden omgebouwd tot 4 x 2 rijstroken om de problemen voor de langere termijn op te lossen (voor tracé Rijksweg A2). Daarbij wordt het doorgaande verkeer gescheiden van het regionale verkeer. Deze plannen zijn gedetailleerd opgenomen in het Tracébesluit A2/A67 Randweg Eindhoven dat op 15 januari 2003 is vastgesteld. De werkzaamheden voor de uitbreiding starten in 2006 en duren tot 2010.

High way A2: de nieuwe A2 zal behalve verwevingen met de A67 en de A58 alleen op twee punten verbonden worden met de parallelbanen, waarmee lokaal verkeer rigoureus van transit verkeer wordt gescheiden. Een scheiding niet alleen in fysieke zin, maar ook visueel. Het doorgaande karakter van de hoofdbanen wordt door middel van vormgeving en inrichting versterkt (extensieve ecologische grasbermen, hoge verlichting, vangrails, grote portalen en abstract geluidsscherm).

41

42
Trans4

afb. 25a: buizengeluidsscherm snelweg bij dag

afb. 25b: buizengeluidsscherm snelweg bij nacht

Kaart 27: Geluidsschermen Rood: dichte geluidsschermen Blauw: transparante geluidsschermen

Kaart 28: Kansen voor visualisaties

Geluidsschermen Daar waar het tracé van de A2 dichter bewoonde gebieden doorkruist zijn geluidwerende maatregelen nodig. In de RWS herinrichtingsplannen wordt de A2 vanaf de aansluiting met Eindhoven centrum in zuidwaartse richting geflankeerd door geluidsschermen (tot 8 meter hoogte). Niet alle schermen zijn ondoorzichtig. Dichte schermen (rood op de kaart) worden afgewisseld met schermen die wel doorzicht toelaten (blauw op de kaart). In het rapport Landschapsen compensatieplan Randweg Eindhoven staan de posities van deze schermen aangegeven (zie kaart 27). Er komen zowel schermen langs de hoofdrijbaan als schermen langs de parallelbaan. Dit betekent dat op sommige plekken als de westtangent-zuid en een deel van de zuidtangent er nauwelijks zicht is op de omgeving. VHP heeft in haar esthetisch programma van eisen voorstellen gedaan om de schermen langs de hoofdrijbaan een expressief high tech karakter te geven, waarbij het imago van Eindhoven als technologie – en lichtstad wordt verbeeld. Dit high tech karakter wordt bereikt door de toepassing van zilverkleurige buizen van verschillende diameter en lengte (zie afb. 25a t/m 25c). Het visuele effect is dat in de lengterichting een gesloten beeld ontstaat. Verlichting zou een extra accent moeten geven. Op dit moment zijn de plannen voor het buizenscherm goedgekeurd, maar zijn er geen voostellen voor verlichting meegenomen.

Kansen voor visualisaties (plaatsing van objecten e.a.) In de planuitwerking ombouw van de A2 van RWS is een tweetal ruimtes gemarkeerd die mogelijkheden bieden voor het plaatsen van “kunst” objecten. Bureau VHP geeft hier, onder andere, een nadere invulling cq uitwerking aan ( zie kaart 28). De plekken die RWS heeft gemarkeerd zijn: - direct na knooppunt Ekkerswijer: in ruimtes tussen de diverse rijbanen; - aansluiting Eindhoven centrum: in ruimte tussen afslag en doorgaande A2.

43
Ontwikkelingsplan A2 Zone
afb 26: geluidsscherm parallelweg

afb 25c: buizengeluidsschermen

44
Trans4

Kaart 29: Op en afritten na ombouw

Conclusies voor de A2-zone Bereikbaarheid De ombouw van de A2 zorgt voor een verbeterde bereikbaarheid over de weg van de regio Eindhoven. Deze (inter-) nationale bereikbaarheid is een belangrijk kwaliteitsaspect van de regio. De bereikbaarheid van het merendeel van de gebieden langs de A2 verandert niet doordat de bestaande aansluitingen (maar nu vanaf parallelle banen) gehandhaafd blijven. Er komen drie nieuwe aansluitingen bij, waardoor de gebieden High Tech Campus, Ekkersrijt, en Meerhoven en De Hurk beter bereikbaar worden.

Zichtbaarheid De ombouw van de A2 brengt de komst van hoge geluidsschermen met zich mee. Vooral het gebied behorende tot de westtangent-Zuid (Meerhoven/Landforum tot en met Ooievaarsnest) verdwijnt achter (deels transparante) geluidsschermen. Voor passanten zal de zichtbaarheid vanaf de hoofdrijbaan en de parallelbanen op de omliggende omgeving beperkt zijn. Dit geldt ook voor de zuidtangent, waar in Waalre-noord de gebieden Voldijn/Diepenvoorde, Ekenrooi en Leenderheide achter schermen verdwijnen en in Eindhoven Eikenburg.

Ontwikkelingsplan A2 Zone

Aansluitingen Alle bestaande aansluitingen blijven bestaan. Wel zal op een aantal plaatsen de vormgeving worden aangepast. Ook zal het aantal opstelvakken onderaan de aansluitingen worden uitgebreid zodat de verkeerscapaciteit toeneemt. Voor een goede bereikbaarheid van de High Tech Campus wordt een nieuwe aansluiting aangelegd. Het gaat hier om een ‘exclusieve aansluiting’, wat inhoudt dat de aansluiting alleen leidt naar het terrein van de HTC. Het is geen nieuwe op- en afrit voor de regio (zie kaart 29). Ook het Science Park (Son en Breugel) krijgt een nieuwe aansluiting op de snelweg A50. Tot slot komt er een nieuwe aansluiting op de Meerenakkerweg ter ontlasting van de aansluiting Veldhoven/Meerhoven/ De Hurk.

Op een nieuwe aansluiting op de A67 ten zuiden van Veldhoven wordt nog gestudeerd. Hierdoor zal de bereikbaarheid van De Run 4000-8000 sterk verbeteren. Met de BOSE aansluiting wordt de bereikbaarheid van Esp-Noord en Ekkersrijt nog verder vergroot. In de A2-zone zijn ook gebieden, waar mogelijk nieuwe bedrijvigheidontwikkeling zal plaatsvinden. Een aantal daarvan zijn moeilijk bereikbaar vanaf de parallelle banen van de A2. Dit zijn de Ploegstraat/Eindhovenseweg (Best), Aquabest (Best), BeA2 (Best/Eindhoven) en GDC/Acht (Eindhoven). Mochten deze gebieden (verder) ontwikkeld worden voor hoogwaardige bedrijvigheid en intensievere recreatie dan is bereikbaarheid een belangrijk knelpunt.

45

46
Trans4

Kaart 30: Functies binnen A2-zone

3.5 Huidig beleid van de gemeenten

Door middel van interviews met ambtenaren van de vijf gemeenten, provincie en rijkswaterstaat zijn de 49 deelgebieden, geïnventariseerd. De conclusies van deze interviews zijn verwerkt in een tabel: inventarisatie van de deelgebieden (afb. 31) en op de kaarten 33, 34en 35. Een uitgebreid verslag van de situatie en ontwikkelingen in de verschillende gemeenten vindt u in het bijlagendocument. In de tabel is onderscheid gemaakt naar: - huidige functie (werkelijke situatie november 2005) - beleid en ontwikkelingen - observatie na realisatie ombouw A2 (2010): een feitelijke inschatting van de situatie na de ombouw van de A2. Het onderdeel huidige functie van de tabel is onderverdeeld in: - wonen - bedrijventerreinen hoogwaardig (research & development, kleinschalige productie) - bedrijventerreinen gemengd (productie, transport, distributie, handel) - voorzieningen - agrarisch gebied (landbouw) - groen - water - recreatie Hierbij is uitgegaan van de werkelijke situatie van november 2005. Voor een overzicht zie kaart 30.

Het onderdeel observatie na realisatie ombouw A2 (2010) is een onderverdeling gemaakt in: - zichtbaarheid vanaf de snelweg (wel/geen transparant/ dicht geluidsscherm; zie kaart 33), - etaleren Brainport (ja/nee/beperkt; zie kaart 34), - dynamiek (geen kaart).

Ontwikkelingsplan A2 Zone

Het onderdeel beleid en ontwikkelingen is een opsomming van ideeën en wensen van de gemeenten Hierbij is onderscheid gemaakt tussen: - beheer en behoud - versterken van de huidige functie - transformatie Zie hiervoor kaart 35. Voor bepaalde deelgebieden conflicteert deze kaart met de RSP-kaart herstructurering en ontwikkeling.

47

Gebieden
eelgebieden A2 Zone

Bestaand
gemeente

Beleid en ontwikkeling

huidige functie bedrijventerrein voorzieningen Hoogwaardig agrar.gebied Gemengd

beleid en ontwikkeling

omschrijving
Beheer en behoud

oordtangent 1 Esp-Noord 2 Blixembosch 3 Voorzieningenzone Blixembosch 4 Achtse Barrier 5 Kapelbeemd 6 Ekkersrijt-Oost 7 Ekkersrijt-West/Meubelplein 8 Ekkersrijt-West/Sciencepark 9 Ekkersrijt-West/Visvijver 14 Aquabest/Ekkerswijer 15 Ploegstraat/Eindhovenseweg-Z 16 Breeven 17 Heide 18 Heide-West esttangent 10 afslag Best-West westzijde 11 afslag Best-West oostzijde 12 Hoge Akker 13 afslag Best/Acht Westtangent-noord 19 Bea2 20 Bea2 21 GDC Acht 22 Mispelhoef 23 Landgoed De Wielewaal 24 Meerbos 25 Philips van Lenneppark 26 Lievendaal Westtangent-zuid 27 Meerhoven incl. Landforum 28 Trade Forum 29 De Hurk 30 Croy 31 Peter Zuidlaan 32 Blokhutterreinsportcomplex 33 Afslag Veldhoven-Zuid (incl Run 2000) 34 De Run -4000 35 Ooievaarsnest uidtangent 36 Maxima Medisch Centrum 37 De Run 6000/ASML 38 De Run 7000 39 De Run 8000 40 Koningshof 41 VeldhoventenzuidenA67 42 Beemden/Dommel 43 High Tech Campus 44 Genneperparken 45 Eikenburg 46 Waalre-Noord 47 Diepenvoorde 48 Ekenrooi-Noord 49 Leenderheide V V V V V V E E E E W W W W uitbreiding ziekenhuis uitbreiding ASML ontwikkeling gemengd BT geen veranderingen binnen congrescentrum geen beekherstel/recreatie intensivering campus, nieuwe afslag A2 versterken huidige functie geen transformatie recreatie/potentie nieuwe afslagHTC uitontwikkeld, kantorenpark, geen nieuwe bedrijvigheid transformatie naar bedrijven/sportvoorzieningen versterken groen E E E E V V V V E woningbouw en aanleg bedrijventerrein ontwikkeling family entertainment revitalisering, intensivering omklapping afslag A2 herinrichting groen met nieuwbouw school geen nieuwe afrit, benutten ruimt.mogelijkheden revitalisering, transformatie geen B E E E E E E E transformatie naar bedrijventerrein transformatie naar bedrijventerrein intensivering gebied, nieuw intercitystation groene schakel Groene Woud blijft park, beperkte transformatieplannen transformatie volkstuinen/jachthaven geen geen B B B B plannen voor woningbouw intensivering recreatieve functies geen revitalisering 't Zand E E E E E S S S S B B B B B nieuw knooppunt Ekkersrijt; aanleg Bose woningbouw ecologische verbindingszone/aanleg afslag Science Park geen geen, verdere uitgifte grond nieuw knooppunt BOSE, revitalisering transformatie intensivering winkelfunctie, ontw. home and living centre revitalisering, nieuwe afslag snelweg geen uitbreiding recreatieve functies studie naar transformatie-opties natuurcompensatie nieuwe knooppunt uitbreiding Philips Medical Systems transformatie naar bedrijventerrein

48
Trans4

afb. 31: Inventarisatie van de deelgebieden

transformatie

intensivering

recreatie

wonen

groen

water

Gebieden
Deelgebieden A2 Zone

Observatie na realisatie ombouw A2
gemeente zichtbaarheid vanaf snelweg

etaleren Brainport

Noordtangent 1 Esp-Noord 2 Blixembosch 3 Voorzieningenzone Blixembosch 4 Achtse Barrier 5 Kapelbeemd 6 Ekkersrijt-Oost 7 Ekkersrijt-West/Meubelplein 8 Ekkersrijt-West/Sciencepark 9 Ekkersrijt-West/Visvijver 14 Aquabest/Ekkerswijer 15 Ploegstraat/Eindhovenseweg-Z 16 Breeven 17 Heide 18 Heide-West Besttangent 10 afslag Best-West westzijde 11 afslag Best-West oostzijde 12 Hoge Akker 13 afslag Best/Acht Westtangent-noord 19 Bea2 20 Bea2 21 GDC Acht 22 Mispelhoef 23 Landgoed De Wielewaal 24 Meerbos 25 Philips van Lenneppark 26 Lievendaal Westtangent-zuid 27 Meerhoven incl. Landforum 28 Trade Forum 29 De Hurk 30 Croy 31 Peter Zuidlaan 32 Blokhutterreinsportcomplex 33 Afslag Veldhoven-Zuid 34 De Run 4000 35 Ooievaarsnest Zuidtangent 36 Maxima Medisch Centrum 37 De Run 6000/ASML 38 De Run 7000 39 De Run 8000 40 Koningshof 41 VeldhoventenzuidenA67 42 Beemden/Dommel 43 High Tech Campus 44 Genneperparken 45 Eikenburg 46 Waalre-Noord 47 Diepenvoorde 48 Ekenrooi-Noord 49 Leenderheide V V V V V V E E E E W W W W gebied verdwijnt achter dichte geluidschermen gebouw als landmark, profilering high tech industrie ontwikkeling gemengd bedrijventerrein, wel zichtlocatie behoud huidige terrein als congescentrum functionele bijdrage aan brainport etaleren ruimtelijke kwaliteit van het groen etaleren ruimtelijke kwaliteit versterken hoogwaardige bedrijvigheidfuncties gebied verdwijnt achter dichte geluidschermen etaleren ruimtelijke kwaliteit etaleren ruimtelijke kwaliteit, versterken recreatie, mogelijkheden rond nieuwe afslag, nu nog geen aansluiting zichtbaarheid hoogwaardig bedrijventerrein etaleren kans om hoogwaardige bedrijvigheidslokatie te ontwikkelen, gemeente kijkt ook naar recreatie gebied verdwijnt achter dichte geluidschermen E E E E V V V V E uitbreiding wonen en transformatie agrarisch gebied naar bedrijventerrein ontwikkeling familyentertainmentcentrum intensivering bedrijvigheid, kwaliteitslag uitstraling gemengde bedrijvigheid kwaliteitsslag uitstraling gemengde bedrijvigheid gebied verdwijnt achter dichte geluidschermen gebied verdwijnt achter dichte geluidschermen langs afslag A2, potentiële bedrijvigheidlokatie, of voorzieningen transformatie zichtlocaties naar hoogwaardige bedrijvigheid en intensivering bestaande bedrijvigehid gebied verdwijnt achter dichte geluidschermen B E E E E E E E naar hoogwaardit bedr. terrein, campusachtige setting naar hoogwaardit bedr.terrein, campusachtige setting intensivering bedrijvigheid, kwaliteitslag uitstraling gemengde bedrijvigheid verstreken groen, overgang naar BEA2 noordelijk deel bij afslag , kleinschalige hoogwaardig wonen /werken transformatie volkstuinen en intensivering recreatie, deel achter geluidschermen locatie landmark gebied verdwijnt achter dichte geluidschermen B B B B revitalisering gebied en kwaliteitsslag bedrijven/meer aandacht voor beeldkwaliteit van agrarisch gebied naar wonen (vormt noordelijke poort A2) verdere ontwikkelingen recreatie- en natuurfunctie: plan de Vleut E E E E E S S S S B B B B B zichtbaarheid vergroten, aandacht voor high tech industrie ideeën voor hoogw bedrijvigheid, conflict met natuur, poort noordwestzijde A2 Zone kwaliteitsslag bedrijven/meer aandacht voor beeldkwaliteit transformatie zichtlocatie randen naar hoogw.bedrijvigheid, poort noordoostzijde A2 kwaliteitsslag meubelplein naar home en livingcenter intensivering hoogwaardige bedrijvigheid versterken recreatieve/groenfunctiein relatie tot Aquabest zichtbaarheid vergroten door landmark recreatie er liggen verschillende claims voor recreatie en bedrijvigheid (hoogw en laagw,.) hoogwaardige/gemengde bedrijvenlocatie afronding woningbouw intensivering functies/ontwikkeling rond nieuwe afslag

beperkt

beperkt

nee

nee

ja

ja

49
Ontwikkelingsplan A2 Zone

50
Trans4

Kaart 32: Nummering deelgebieden

51
Ontwikkelingsplan A2 Zone
Kaart 33: Zichtbaarheid deelgebieden vanaf de snelweg na realisatie ombouw A2

52
Trans4
Kaart 34: Bijdrage deelgebied aan etaleren Brainport

53
Ontwikkelingsplan A2 Zone
Kaart 35: Toekomstige ontwikkeling

54

Trans4

4

4 Kansen in de A2-zone
4. Inleiding 1
De kansen in de A2-zone zijn per deelgebied in kaart gebracht op basis van rapportages en interviews met de gemeenten en het bedrijfsleven. In het bijlagenrapport staat een uitgebreid overzicht van de uitkomsten van deze gesprekken. De kansen zullen per tangent besproken worden. In dit hoofdstuk ligt de focus op het bepalen van potentieel kansrijke gebieden/locaties. De vraag is: wanneer is een gebied kansrijk? Naar ons idee gaat het om het volgende: Hoogwaardig (internationaal) concurrerend stedelijk leefmilieu: - Voorzieningen (onderwijs, HBO/universiteit, cultuur- en vrijetijdsbestedingsmogelijkheden, congres- en beursfaciliteiten) - Woonmilieu (aanbod kwalitatief hoogwaardige woningen in de stad en in de omgeving) - Natuurlijk milieu (groenvoorzieningen, water ed.)

Welke gebieden zijn dan kansrijk? Voor wie? De regio Eindhoven wil haar positie als Brainport versterken. De daartoe behorende activiteiten spelen zich af in een aantal (toegepaste) technologiegebieden: mechatronica, automotive, ICT en life-tech (medische apparaten,bi otechnologie, life sciences), design en creatieve industrie en foodprocessing. In Brainport gaat het om massa en compleetheid in de keten: van fundamentele research tot ontwikkeling en productie. Met de kennisintensieve maakindustrie als belangrijk fundament. Het gaat niet alleen om de high tech industrie maar ook om de maakindustrie. Het zijn die gebieden in de A2-zone, die: - een bijdrage (kunnen) leveren aan het aanbieden van of etaleren van een hoogwaardig (internationaal) concurrerend vestigings- en leefmilieu - om gebieden die als etalage kunnen fungeren voor Brainport Eindhoven. De gebieden moeten dus zichtbaar zijn vanaf de A2 - en/of - die ruimtelijke mogelijkheden bieden voor de realisatie van een landmark/een poort. Het kan hierbij gaan om de punten langs de snelweg waar men de A2-zone binnenrijdt en het kan gaan om strategische punten langs de snelweg waar een beeldbepalend gebouw of kunstwerk gerealiseerd kan worden.

55
Ontwikkelingsplan A2 Zone

Welke eisen stellen zij? Vestigingsvoorwaarden hoogwaardige bedrijvigheid en werknemers: Hoogwaardig (internationaal) concurrerend vestigingsmilieu: - Goede bereikbaarheid over infrastructuur (lucht, weg, water, spoor) - Hoogwaardige arbeidsmarkt (kwaliteit van de beroepsbevolking) - Hoogwaardige productiestructuur (hoogwaardige typen bedrijvigheid, multinationals, hoofdkantoren, R&D instellingen, toeleveranciers e.d.) - Gevarieerd aanbod van kwalitatief hoogwaardige voorzieningen (bedrijventerreinen, kantorenvoorraad, etc.)

56
Trans4

afb. 36: Maquette toekomstig knooppunt Batadorp

Hoogwaardige bedrijventerreinen De realisatie van een nieuw knooppunt Ekkersrijt (A58/ A50) geeft het gebied Ekkersrijt de kans om zich rond dit knooppunt te etaleren. Dit betekent dat Ekkersrijt–Oost potentie heeft om de randen van dit gemengde bedrijventerrein te transformeren naar een hoogwaardige bedrijfslocatie. Hetzelfde geldt voor Esp-Noord. De strategische en zichtbare ligging biedt kansen voor hoogwaardige ontwikkeling. De strategische ligging van bovengenoemde gebieden kan nog eens versterkt worden als er sprake is van de doortrekking van BOSE. Daarnaast vindt aan de kant van Son een verdere intensivering van het Science Park plaats. Er wordt uitvoering gegeven aan het herstructureringsplan en er wordt een nieuw bestemmingsplan opgesteld om intensivering van het ruimtegebruik mogelijk te maken. Een nieuwe wegaansluiting op de A58 en een mogelijke HOV aansluiting geven dit gebied een extra kwaliteitsimpuls. Er kan nog gekeken worden naar verbetering van de zichtbaarheid van dit gebied vanaf de A58. Ook de Ploegstraat/Eindhovenseweg in Best heeft potentie om zich te ontwikkelen als zichtlocatie voor hoogwaardige bedrijvigheid vanaf de A2 en de A58. Er liggen ook andere ruimteclaims: vanuit de golfbaan voor verdere uitbreiding, vanuit de gemeente voor de uitplaatsing van milieuhinderlijke bedrijvigheid en vanuit RWS voor natuurcompensatie. Bovendien maken de plassen in het gebied onderdeel uit van de Groene Hoofdstructuur. Hier geldt dus het principe van nee, tenzij. Gemeente Best laat nu een visie opstellen om te kijken voor welke functies dit gebied geschikt is. In de visie wordt ook gekeken of het mogelijk is om de Ploegstraat/Eindhovenseweg te ontwikkelen voor hoogwaardige bedrijvigheid als alternatief voor Heide West. De bereikbaarheid over de weg van dit gebied is wel een knelpunt bij

afb. 37: Fragment nieuw trace rijksweg A2 Noordtangent

4.2 De Noordtangent
verdere ontwikkeling van de bedrijvigheid. De verdere versterking van Philips Medical Systems op Heide is erg belangrijk. Hoewel profilering van de aanwezigheid van dit grote high tech bedrijf interessant zou zijn, is het de vraag of dit belang door Philips ook wordt onderkend. Het bedrijventerrein en het bedrijf zijn nu verscholen in het groen. De mogelijkheden om het natuurgebied van Heide-west te transformeren naar hoogwaardig bedrijventerrein biedt op termijn ruimtelijke mogelijkheden. Deze transformatie staat op gespannen voet met de natuurontwikkeling. Gemengde bedrijventerreinen In dit deel van de A2-zone zijn ook gemengde bedrijventerreinen gelegen. Kapelbeemd op het Eindhovense grondgebied en ’t Zand in Best. De zichtbaarheid van vooral Kapelbeemd is groot. Hun uitstraling is gering. Aan de uitstraling van de bedrijvigheid op Kapelbeemd moet gewerkt worden. Op dit moment zijn er geen plannen. Best heeft al plannen voor revitalisering van bedrijventerrein ‘t Zand. Voorzieningen De plannen zijn om het nieuwe knooppunt Ekkersrijt te ontwikkelen als een nieuw stedelijk knooppunt met HOV. Het gebied Ekkersrijt-West/Meubelplein heeft de potentie in zich te ontwikkelen tot een home and living center. Er zal nog wel een kwaliteitsimpuls aan dit gebied moeten worden gegeven. De plannen voor revitalisering van het Meubelplein liggen er en ook IKEA heeft uitbreidingsplannen. Op het gebied van recreatie- en groen is de aanwezigheid van Aquabest beeldbepalend. Hoewel er op dit moment geen plannen zijn voor intensivering van het gebruik van de aangrenzende visvijver biedt ook dit gebied potenties voor meer recreatief gebruik. De uitbreidingsplannen voor Aquabest liggen al klaar en het bestemmingsplan wordt momenteel aangepast. Probleem voor het gebied vormt de geringe zichtbaarheid vanaf de snelweg. Het noodzakelijke groen (als afscherming van de snelweg) betekent dat naar andere oplossingen gezocht moet worden om de aanwezigheid van dit gebied te kenbaar te maken. De uitbreidingsplannen van Aquabest en de daarmee gepaard gaande groei van bezoekersaantallen zullen de autobereikbaarheid van het gebied verder onder druk zetten. Natuur Het gebied van Aquabest en de visvijver grenzen in het noorden aan het natuurgebied Nieuwe Heide. Daar zijn plannen voor verdere versterking van de natuur en recreatieontwikkelingen (De Vleut). Knooppunt Ekkerswijer geeft een bijzonder mooi uitzicht over dit groengebied. Landmarks De noordzijde heeft drie toegangswegen tot de A2-zone, de A2 vanuit Den Bosch, de A58 uit Tilburg en de A50 vanuit Oss. De mogelijkheid bestaat om op dergelijke toegangswegen de A2-zone te markeren. RWS geeft aan dat er tussen knooppunt Ekkersrijt en knooppunt Batadorp (zie kaart 28) ruimtes ontstaan tussen de diverse rijbanen, waar landmarks geplaatst kunnen worden.

57
Ontwikkelingsplan A2 Zone

Kansrijke deelgebieden in de Noordtangent Bedrijvigheid hoogwaardig Esp-Noord, Ekkersrijt-Oost, Science Park, Ploegstraat/ Eindhovenseweg, Heide en Heide West Kapelbeemd Ekkersrijt West/Meubelplein, visvijver en Aquabest Visvijver en Aquabest Heide West Ekkersrijt-Oost Nieuwe knooppunt Batadorp

Bedrijvigheid gemengd Voorzieningen (wonen, winkels, receratie) Natuur Landmarks/poorten

afb. 40a

58
Trans4

afb. 38: Maquette toekomstig knooppunt Batadorp

afb. 40b

afb. 40c Luchtfoto’s huidige situatie Westtangent noord

afb. 39: Fragment nieuw trace rijksweg A2 Westtangent noord

4.3 De Westtangent-Noord
Hoogwaardige bedrijventerreinen In het westelijke gebied is de ontwikkeling van bedrijventerrein BeA2 (70 ha netto) de grootste nieuwe ontwikkeling. Dat betekent de transformatie van een agrarisch/groengebied. De ideeën zijn om er een campusachtige setting van te maken voor hoogwaardige bedrijvigheid, ingebed in het groen. Er kan ook gekeken worden naar segmentering van het terrein met langs de A2 bedrijvigheid met de grootste uitstraling/kwaliteit. Probleem voor dit gebied vormt de ontsluiting. In het Tracébesluit is geen aansluiting voorzien op de A2. Gemengde bedrijventerreinen Een groot deel van de westtangent-noord wordt ingenomen door het grootschalige bedrijventerrein GDC Acht. Hier bevinden zich grootschalige bedrijven die actief zijn in de industrie, groothandel, transport en distributie. Aan de uitstraling van de bebouwing is weinig aandacht besteed. Dit is duidelijk zichtbaar langs de A2. Overslag, transport en distributie is niet van wezenlijk belang voor de Brainport en doet afbreuk aan de uitstraling van de A2-zone. Een groot deel van het gebied grenzend aan de A2 (bocht bij knooppunt Batadorp) is niet bebouwd en is in handen van een particulier. Op dit moment zijn de gesprekken over eventuele aankoop door de gemeente, afgebroken. Er zijn plannen voor een nieuw intercitystation. Een dergelijke ontwikkeling kan echter pas op de lange termijn gaan spelen, omdat er momenteel geen massa is voor voldoende vervoer (personen). Het is geen intensief bebouwd gebied (zie afb 40a t/m 40c) voor wonen en werken (kantoren). Niettemin heeft het gebied veel potentie. Er zijn veel mogelijkheden voor intensivering en het gebied is een zichtlocatie vanaf de snelweg. Hierdoor is het een potentiële locatie voor kwalitatief hoogwaardigere bedrijvigheid. Ook kan gewerkt worden aan verbetering van de uitstraling van het zittende bedrijfsleven. Ook hier geldt dat een verbetering van de aansluiting op de A2 belangrijk is bij verdere bedrijvigheidontwikkeling in het gebied. Voorzieningen Het vliegveld Eindhoven Airport is vanaf de snelweg niet zichtbaar. Wel is het een belangrijk element van het internationale vestigingsklimaat van de Brainport Eindhoven. Vandaar dat gekeken moet worden of en op welke wijze het vliegveld wel zichtbaar gemaakt kan worden. Natuur In het noordelijk deel is de aanwezigheid van de natuur (groen en water) prominent aanwezig. De BeA2 Zone, Meerhoven, Landgoed De Wielewaal, Mispelhoef en het Philips van Lenneppark vormen een belangrijke groen lob in het gebied, die doorsneden wordt door de snelweg. Het verbinden van de groenstructuren kan een optie zijn. Landmark Het Philips van Lenneppark is een strategische locatie langs de A2, waar de locatie van een landmark goed zou kunnen. Ook door RWS is deze locatie aangegeven als potentiële locatie voor een landmark (zie kaart 28). Hoogwaardige bedrijventerreinen In het westelijke gebied is de ontwikkeling van bedrijventerrein BeA2 (70 ha netto) de grootste nieuwe ontwikkeling. Dat betekent de transformatie van een agrarisch/groengebied. De ideeën zijn om er een campusachtige setting van te maken voor hoogwaardige bedrijvigheid, ingebed in het groen. Er kan ook gekeken worden naar segmentering van het terrein met langs de A2 bedrijvigheid met de grootste uitstraling/kwaliteit. Probleem voor dit gebied vormt de ontsluiting. In het Tracébesluit is geen aansluiting voorzien op de A2.

59
Ontwikkelingsplan A2 Zone

Kansrijke deelgebieden in de Westtangent-Noord Bedrijvigheid hoogwaardig Bedrijvigheid gemengd Voorzieningen (wonen, winkels, receratie) Natuur Landmarks/poorten BEA2 GDC Acht vliegveld Mispelhoef, Landgoed De Wielewaal, Meerbos Philips van Lenneppark

afb. 43a

60
Trans4

afb. 41: Maquette toekomstig knooppunt De Hogt

afb. 43b

afb. 43c: Luchtfoto’s huidige situatie Westtangent zuid

afb. 42: Fragment nieuw trace rijksweg A2 Westtangent zuid

4.4 De Westtangent-Zuid
Hoogwaardige bedrijventerreinen In de omgeving van de Poot van Metz en het Beatrixkanaal komt Land Forum. In de toekomst wordt dit een zone met kantoren en aanverwante voorzieningen. Het gebied Land Forum zal pas over enkele jaren ontwikkeld worden. Door de ombouw van de A2 zal dit gebied nauwelijks zichtbaar zijn. Gemengde bedrijventerreinen Een groot deel van de westtangent-zuid wordt ingenomen door grootschalige bedrijventerreinen als De Hurk en De Run. Hier bevinden zich (grootschalige) bedrijven die actief zijn in de industrie, groothandel, transport en distributie (zie afb 43a t/m/43c). Hier is weinig aandacht besteed aan de uitstraling van de bebouwing . Dit is duidelijk zichtbaar langs de A2. Hoewel de kwalitatieve uitstraling van deze gebieden gering is, is de aanwezigheid van de bedrijven en de daarmee gepaard gaande werkgelegenheid voor de regio essentieel. Door het bedrijfsleven wordt daarom ook gepleit voor etaleren van de maakindustrie. Er zitten hier niet alleen maar denkers, maar ook doeners. Grenzend aan De Hurk ligt nog een kleinschalig gemengd bedrijventerrein, Croy. De bereikbaarheid van deze bedrijventerreinen vanaf de A2 is goed. Alle gebieden liggen in de directe nabijheid van een aansluiting op de A2. Door de ombouw van de A2 verdwijnt veel groen wat een grotere zichtbaarheid van de omgeving met zich mee zou kunnen brengen. Bij De Hurk en Croy komen echter hoge ondoorzichtige geluidsschermen waardoor de zichtbaarheid van deze bedrijventerreinen beperkt zal zijn. Er bevinden zich alleen transparante geluidsschermen bij onderdoorgangen van het onderliggende wegennet. Voor deze gebieden geldt dat zij hun hoofdfunctie van gemengd bedrijventerrein behouden. Gekeken kan worden op welke wijze het aanzicht van de panden verbeterd zou kunnen worden of dat een transformatie naar hoogwaardige bedrijvigheid aan de randen een optie is. Met het oog op de geringe ruimtelijke kwaliteit kan er ook voor gekozen worden om de gebieden juist af te schermen met hightech schermen, waar de naam van het bedrijventerrein, van bedrijven of iets dergelijks op geprojecteerd kan worden. Voor deze gebieden is het de vraag of ze in de etalage moeten of dat ze op een creatieve (high tech) manier zijn af te schermen. Door de ombouw van de A2 en de verhoogde fly-over bij De Hogt (zie afb. 41) ontstaat een grotere zichtbaarheid van De Run 4000, een gemengd bedrijventerrein zonder veel uitstraling. Mogelijkheden voor afscherming zijn er nauwelijks. Er kan gekeken worden naar mogelijkheden om het gebied naar de A2 toe meer smoel te geven en eventueel enkele negatief beeldbepalende bedrijven te verplaatsen. Voorzieningen Trade Forum is hier de grootste potentiële ontwikkeling. De eerste plannen voor Trade Forum voorzagen in de bouw van een Family Entertainment Center met daaraan gerelateerde voorzieningen. Inmiddels wordt door de betrokken partijen opnieuw nagedacht over de meest wenselijke invulling van dit strategisch gelegen gebied van ca. 11 hectare. Trade Forum heeft de potentie om zich te etaleren langs de A2. Landmarks/poorten In deze zone biedt de ombouw van de A2 nauwelijks ruimtelijke mogelijkheden. Bovendien worden hier hoge geluidsschermen gerealiseerd, die deels doorzichtig zijn. Hoewel de schermen transparant zijn, is er nog geen sprake van grote zichtbaarheid van het omliggende gebied vanaf de doorgaande route. Het is in dit gebied waar men de stedelijkheid/de dynamiek het meest zou moeten ervaren. Omdat de omliggende gebieden nauwelijks zichtbaar zijn, moet gezocht worden naar andere oplossingen. In dit gebied behoort een ruimtelijke inrichting van de weg met een high tech uitstraling tot de mogelijkheden. Verwerking van licht in de geluidsschermen is door VHP bekeken. In de huidige goedgekeurde voorstellen is geen licht meegenomen. De geluidsschermen krijgen wel een high tech vormgeving door het gebruik van een buizenstructuur.

61
Ontwikkelingsplan A2 Zone

Kansrijke deelgebieden in de Westtangent-Zuid Bedrijvigheid hoogwaardig Bedrijvigheid gemengd Voorzieningen (wonen, winkels, receratie) Natuur Landmarks/poorten

De Hurk, Croy, De Run Trade Forum stadsboulevard

afb. 46a

62
Trans4

afb. 44: Maquette toekomstig knooppunt De Hogt

afb. 46b

afb. 46c: Luchtfoto’s huidige situatie Zuidtangent en Knooppunt de Hogt

afb. 45: Fragment nieuw trace rijksweg A2 Zuidtangent

4.5 De Zuidtangent
Hoogwaardige bedrijventerreinen De meest aansprekende bedrijventerreinen zijn De Run/ ASML en de High Tech Campus (HTC). Het gebouw van ASML kan ook als landmark van het gebied beschouwd worden. HTC heeft vanaf de weg een beperkte zichtbaarheid als gevolg van een groene wal. In het gebied zal een verdere intensivering plaatsvinden van hoogwaardige, aan de Campus, gelieerde activiteiten. De Campus krijgt een eigen aansluiting op de A2. De Campus wil zich niet via high tech gebouwen etaleren langs de A2. High tech en technologische ontwikkeling speelt achter gevels. Niettemin wil de campus wel een eigen identiteit hebben en een herkenningspunt langs de A2. Er wordt nu gekeken in hoeverre er mogelijkheden zijn voor een lichtbaken. Op dit moment is de financiering nog niet rond. In Waalre bevinden zich bij de afslag Waalre twee kleinschalige terreinen. Diepenvoorde is een uitontwikkeld, kleinschalig hoogwaardig kantorenterrein met een beperkte zichtbaarheid vanaf de snelweg. Dit terrein komt straks achter transparante geluidsschermen te liggen. Hetzelfde geldt voor Ekenrooi-Noord. Dit gebied biedt mogelijkheden voor transformatie. Ekenrooi Noord (12 ha) is een groengebied met een hoge ruimtelijke kwaliteit. Zowel in het Regionaal Structuurplan alsook in het gemeentelijk Structuurplan Waalre is deze locatie aangewezen voor hoogwaardige bedrijvigheid in een groene parkachtige omgeving. In het gemeentelijk Structuurplan Waalre staat ook aangegeven dat deze locatie kan worden bestemd voor een eventuele verplaatsing van het Sportpark Aalst. De gemeente heeft in deze nog geen definitieve keuze gemaakt. Langs de A2, aan de zuidzijde in Waalre, is de woonwijk Voldijn gelegen (zie afb. 46a t/m/46c). Deze wijk is straks vanaf de snelweg niet zichtbaar vanwege de komst van hoge niet transparante geluidsschermen. Hoewel Waalre-Noord geen gebruik kan maken van de nieuwe afslag van de High Tech Campus is dit toch een strategische locatie waar op termijn kleinschalige hoogwaardige bedrijvigheid zou kunnen komen. De aansluiting richting Waalre moet dan wel gerealiseerd worden. Het gemeentelijke structuurplan voorziet een dergelijke ontwikkeling nu (nog) niet. Natuur en recreatie De aanwezigheid van natuur en recreatie is in de zuidtangent prominent aanwezig. Er ligt een belangrijke groenstructuur met de beken De Dommel en de Tongelreep. De plannen zijn nu om deze functies te versterken in het gebied van Waalre-Noord. Ook onder het knooppunt De Hogt is een intensivering van deze functies gepland met als doel de verbinding te maken tussen Waalre-Noord en de Beemden (in Eindhoven). Voor Waalre-Noord betekent dit deels een transformatie van agrarisch grondgebied naar meer op natuur en recreatie gerichte functies. Het gebied maakt onderdeel uit van de groene hoofdstructuur. Het uitgangspunt voor dit gebied is groen. Richting knooppunt Leenderheide bevinden zich veel natuur- en/of recreatiegebieden. De zichtbaarheid van deze gebieden zal beperkt zijn als gevolg van de plaatsing van dichte geluidsschermen. Eikenburg en Leenderheide worden daardoor aan het zicht onttrokken. Landmarks Het gebouw van ASML en de High Tech Campus worden als een landmark voor het gebied gezien. Daarnaast vormen de A67 (vanuit Antwerpen) en de A2 (vanuit Maastricht) de poorten tot het gebied.

63
Ontwikkelingsplan A2 Zone

Kansrijke deelgebieden in de Zuidtangent Bedrijvigheid hoogwaardig Bedrijvigheid gemengd Voorzieningen (wonen, winkels) Natuur /recreatie De Run/ASML, High Tech Campus

Landmarks/poorten

Beemden/Dommelvallei, Waalre-Noord, Veldhoven ten zuiden van de A67, Genneperparken ASML Leenderheide Veldhoven-West De Hogt

64
Trans4
afb. 47 Luchtfoto regio Eindhoven

4.6 De Besttangent

Hoogwaardige bedrijventerreinen Dit deel van de A2-zone wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van woonfuncties in combinatie met recreatieve functies en agrarisch gebied. Het bedrijventerrein Afslag Best/Acht vormt hier een uitzondering op. De strategische en zichtbare ligging biedt goede kansen voor revitalisering en hoogwaardige ontwikkelingen. Duidelijk etaleren richting de A2 is hier een voorwaarde. Bezoekers komende vanuit de richting Amsterdam/Utrecht rijden hier de A2-zone binnen. Wonen De gemeente Best heeft plannen voor het uitbreiden van de woningvoorraad. Deze uitbreidingsplannen hebben betrekking op het gebied ten westen van de Afslag Best-West. Dit gebied is beperkt zichtbaar en heeft geen duidelijke visuele relatie met de A2 en is daardoor beter geschikt voor woningbouw. De uitbreiding sluit aan op de woonwijk Hoge Akker. Natuur en recreatieve functies Op het gebied van natuur en recreatie is het gebied rond de afslag Best-west Oostzijde van groot belang. In de toekomst is het versterken van de recreatieve functies in dit gebied gewenst. Dit gebied sluit aan op het natuurgebied Nieuwe Heide en biedt in dat opzicht extra kansen tot versterking. Bereikbaarheid van dit natuur en recreatiegebied is door de directe ligging aan een afslag optimaal. De zichtbaarheid vanaf de A2 is echter beperkt.

Landmarks Komende vanuit de richting Utrecht/Amsterdam vormt de Best-West tangent de entree van de A2-zone. Duidelijk etaleren van hoogwaardige bedrijven naar de A2 is gewenst op het bedrijventerrein afslag Best/Acht. Een landmark als markering van de entree van de A2-zone heeft hier grote potentie.

65
Ontwikkelingsplan A2 Zone
Afslag Best ’t Zand Afslag Best-West oostzijde (De Vleut) Afslag Best-West

Kansrijke deelgebieden in de Besttangent Bedrijvigheid hoogwaardig Bedrijvigheid gemengd Voorzieningen (wonen, winkels) Natuur /recreatie Landmarks/poorten

66

Trans4

5

Beeld en Beleving
5. Inleiding 1
In het ontwerpproces maken we onderscheid in een drietal fasen: - de fase van verkenning, waarin door middel van uitgebreide voorstudies de bestaande situatie verkend wordt, - de fase van planvorming, waarin met aan de ene zijde de doelen, de eisen, de voorwaarden, het programma en aan de andere zijde de creativiteit, de ideeën, de visie en de concepten ontwikkeld worden, - de fase van confrontatie van programma met concept, een ontwerpfase met als resultaat het plan. In de fase van de planvorming wordt inhoud gezocht en gegeven aan de betekenis van de locatie. Hierbij zijn van belang de karakteristieken van de deelgebieden, de omgeving, de geschiedenis, de functies en de sfeer van deze deelgebieden. Zij vormen samen de integrale betekenis van de locatie. fuus en gemengd van karakter. Het gebied wordt gekenmerkt door versnippering en het ontbreken van samenhang. Dit gebied wordt beleefd als rommelig, druk en stads. Het gebied ligt midden in de dynamische stedelijke conglomeratie. In dit gedeelte van het onderzoeksgebied zijn structurerende ingrepen wenselijk (hechten). Kernbegrippen van dit gedeelte: stad en dynamiek. 3. Westtangent-noord (Poot van Metz – knooppunt Batadorp) Dit gebied kenmerkt zich door de prominente aanwezigheid van landschap en natuur. De A2 slingert hier tussen dichte loofbossen en open weiland. Hier wordt gerecreëerd (golf, voetbal, jachthaven, fietspaden e.d.). Het gebied heeft door de aanwezigheid van Eindhoven Airport een internationale uitstraling. Vliegtuigen hangen laag boven de snelweg. In dit gebied liggen grote kansen. Het gebied is goed leesbaar. Bestaande kwaliteiten moeten worden versterken en ontbrekende schakels en verbindingen moeten worden aangelegd. Kernbegrippen van dit gedeelte: landschap, sport/recreatie en luchtvaart. In de toekomst komt daar transformatie (ontwikkeling BeA2 terrein) en internationale scope (vestiging van de internationale school in de voormalige Constant Rebecque kazerne) bij. 4. Noordtangent, tussen knooppunt Batadorp en knooppunt Ekkersrijt Dit is een erg onsamenhangend gebied. Het gebied heeft geen duidelijk karakter. Op dit hoogste punt van de A2 kijk je uit over Eindhoven en zie je weinig wat inspireert. Het beeld van gemengd bedrijventerrein, industrie, distributie en transport zonder uitstraling en kwaliteit aan de zuidzijde versus redelijk ‘ondefinieerbare’ natte natuur (waterplassen in het groen) aan de noordzijde blijft hangen. Dit gebied is onderhevig aan transformatie. Het gebied heeft behoefte aan structurerende maatregelen (hechten) en toevoeging van uitstraling. Kernbegrippen van dit gedeelte: distributie (goederen en personen), natuur (zuidzijde). In de toekomst komt daar transformatie bij (knooppunt Acht). Noordtangent tussen knooppunt Ekkersrijt en knooppunt Kennedylaan De aanwezigheid van een grote recreatieplas, stevig verankerd in een groene setting richting de Nieuwe Heide, blijft sterk hangen op het netvlies. Een duidelijke kwaliteit. Science Park Ekkersrijt en

67
Ontwikkelingsplan A2 Zone

5.2 Beleving van gebieden
Binnen het onderzoeksgebied is een verschil in karakteristiek waarneembaar tussen enkele grote gebieden: 1. Zuidtangent Dit overwegend groene gebied is homogeen, bosrijk, groen van karakter en van oudsher zeer waardevol. Het gebied kenmerkt zich ook door de vestiging van high tech bedrijven. De High Tech Campus, ingebed tussen Dommel en Genneperparken (met haar internationale top zwembad) is daarvan de exponent, maar ook de vestiging van ASML past in dit plaatje. De nadruk in dit gebied ligt op natuur en innovatie/techniek. Het gebied is goed leesbaar en ligt in de periferie van de stad. In dit gebied zijn geen grote ingrepen nodig. De maatregelen kunnen zich beperken tot het versterken van aanwezige kwaliteiten. Kernbegrippen van dit gebied: high tech en natuur. 2. Westtangent-zuid (Poot van Metz) Dit gebied is het ‘drukste’ gebied in de A2 zone. Hier rijdt je als automobilist door de stad. Links en rechts van de weg liggen van oudsher de bedrijventerreinen en woonwijken. Het gebied is dif-

afb. 48a

68
Trans4
afb. 48d

afb. 48b

afb. 48e

afb. 48c

meubelboulevard Ekkersrijt stralen dynamiek en samenhang uit. Het gehele gebied is goed leesbaar en behoeft geen grote ingrepen. Kernbegrippen van dit gedeelte: recreatie/leisure, natuur en meubelplein/livestyle. In de toekomst komt daar transformatie bij (knooppunt BOSE) 5. Besttangent Komend uit het noorden duik je hier een groene tunnelbak in. Een rustig en goed leesbaar beeld. Eenmaal uit de tunnelbak ervaar je de aanwezigheid van de periferie van de stad door de aanwezigheid van een dynamisch bedrijventerrein. Aan de oostzijde ligt een naaldbos en een grote recreatieplas. De A2 vormt een duidelijke barrière tussen de recreatieplas aan de oostzijde en de waterplassen aan de westzijde. Grote structureerde ingrepen zijn niet noodzakelijk. Hechten is een optie. Kernbegrippen van dit gedeelte: bos, werk en recreatie.

Brainport Eindhoven is erg divers. Het terugbrengen van deze diversiteit naar essentiële kernbegrippen en deze te verbeelden in de vorm van een stalenboek is een manier om de diversiteit te organiseren of beter georganiseerd te etaleren. In dit verband maken we een analogie met een warenhuis, waar een grote diversiteit goed georganiseerd is. In de etalages van het warenhuis moet de eigenheid en de diversiteit van het warenhuis duidelijk herkenbaar zijn (bijvoorbeeld door de vaste wijze van communiceren, de logo’s, het kleurgebruik, de snelle wisseling van etalage opbouw en de aandacht voor de etalage-inrichting). De A2 is de etalage voor Brainport Eindhoven. In bijgaand stalenboek worden een aantal programmabegrippen van Brainport verbeeld: innovatie, mogelijkheden, dynamo, kennis, omgeving, plezier, creativiteit, synergie, ontwikkeling, identiteit, ruimte, levendigheid, sereniteit, eigenheid en denk tank. Een veelheid aan begrippen, waarvan met name de innovatie onderscheidend is ten opzichte van andere regio’s. De A2 als venster op de innovatieve regio: I-way. Hierbij gebruik maken van het gebiedseigen serene landschap is een grote kans. De uitkomsten van een breed opgezette enquete laat zien dat de beleving van Brainport toch vooral te maken heeft met ‘high tech’, een begrip dat veel raakvlakken heeft met innovatie. Pratend over architectuur, stedenbouw en landschap wordt de associaties gelegd met staal, zichtbare constructies, neonverlichting, sterke iconen (gebouwen met een zeer onderscheidende vorm, zoals bijvoorbeeld het Evoluon, totaal afwijkend en vernieuwend/innovatief t.o.v. het geen gangbaar was in die tijd) in een groene parkachtige setting. De afbeeldingen 48a t/m 48e geven richting aan de ruimtelijke kwaliteit waarnaar gestreefd wordt. Een ruimtelijke kwaliteit die gebruik maakt van de associaties bij Brainport en die goed aansluit op de gebiedseigen kenmerken.

69
Ontwikkelingsplan A2 Zone

5.3 Beelden bij \ Brainport
Beelden zijn in onze wereld een weergave van een visuele indruk, als ware het een andere werkelijkheid dan de bestaande. We zouden afbeeldingen ook kunnen zien als een constructie van de werkelijkheid als weerslag van actieve handelingen. Dit soort afbeeldingen zijn niet eenvoudig te realiseren, omdat het ons ontbreekt aan een verbeeldende vocabulaire. We hebben eigenlijk behoefte aan een nieuwe taal om Brainport te verbeelden. Bij Brainport Eindhoven denken we onder andere aan grote diversiteit bedrijven en kennisinstituten, hoge concentratie van onderzoek en ontwikkeling (R&D) activiteiten, clustering van high tech sectoren, creatieve industrie, dynamische omgeving, broedplaats voor nieuwe ideeën, lichtstad. Het heeft allemaal te maken met innovatie. Innovatie als overkoepelend thema voor Brainport Eindhoven. Dit thema is goed uit te werken en door te voeren in alle denkbare functies en verschijningsvormen van Brainport. Kortom het is goed te ‘branden’.

OPPORTUNITY

DYNAMO VAN HET GRENZENLOZE LICHT, ALS OLIE TUSSEN DE RADERTJES, KRUISBESTUIVING VAN DE ONTMOETINGEN.

70
Trans4

KNOWLEDGE

ENVIRONMENT

De grenzen van de opgave De A2 Zone zal, als strategische ontwikkelingsgebied, een transformatie doormaken. Doelsteling is te komen tot een samenhangend geheel; dat goed functioneert met een eigen vanzelfsprekendheid en identiteit. Het bereiken van de identiteit van de locatie versterkt het woon- en leefklimaat. Bij deze ontwikkelingen is ook een zorgvuldige inrichting van het stedelijk en natuurlijk landschap onmisbaar. Een complete en evenwichtige woon- en leefomgeving met een architectuur die passend is voor de locatie en haar functies. De doelstelling is om de A2 zone te transformeren naar een kwalitatief aansprekend, samenhangend en onderscheidende zone waarlangs de regio zich presenteert als top-technologieregio is zowel een stedenbouwkundige opgave als een brandingopgave. Het gaat om de verbeelding van de identiteit van de regio Brainport. Citybranding wordt vooral in verband gebracht met de economisch ingegeven wens om steden sterker te positioneren temidden van een opgeschaalde, mobiele en overvloedige markt van locaties en bestemmingen. Steden moeten nadrukkelijker worden vormgegeven, gethematiseerd en onder de aandacht gebracht van meer mobiele en plaatsonafhankelijke bedrijven, bewoners en bezoekers. De A2 Zone biedt zowel ruimtelijk als functioneel de mogelijkheden om hieraan te werken. De omgeving van de A2 kan gebruikt worden om vestigingsvoorwaarden te versterken of te creëren. Daarbij kan de A2, als infrastructurele as, gebruikt worden om de kwaliteiten van de regio te etaleren. Met name in de invulling van de etalage-functie ligt een uitdagende opgave.

PLEASURE

CREATIVITY

DEVELOPMENT
SYNERGY

Kop project
Subkop met uitleg cq omschrijving

IDENTITY

SPACE MOBILITY

71
DYNAMICS

INNOVATION

BRANDING
Een analogie met een warenhuis is te maken. Een warenhuis heeft een grote diversiteit die goed is georganiseerd. In de etalages van het warenhuis moet de eigenheid en de diversiteit van het warenhuis duidelijk herkenbaar zijn (bijvoorbeeld door de vaste wijze van communiceren, de logo’s, het kleurgebruik, de snelle wisseling etalage opbouw en de grote aandacht voor de etalage-inrichting etc.).

THINK TANK

BRAINPORT

Ontwikkelingsplan A2 Zone Masterplan

THINK SERENITY

VERHEVEN ZAND, VOEDINGSBODEM VOOR EEN NIEUWE RUIMTE, BIJZONDER: GEESTDRIFT EN PASSIE SPELEN MET ELKAAR! DIGITALE PERCEPTIE DER DINGEN, BROEDSELOORD ALS WERKELIJKHEID, REALITEIT VAN HET HEDEN OF DE DAG VAN MORGEN. NIET LANGER DE WEG ZOEK, NET NOG HET OUDE BASALE FUNDAMENT BEGRAVEN, ONTKIEMENDE SPIRITUALITEIT, NU MEER EN MEER. DYNAMO VAN HET GRENZENLOZE LICHT, ALS OLIE TUSSEN DE RADERTJES, KRUISBESTUIVING VAN DE ONTMOETINGEN.

C. Hagestein (2005)