Naar een ‘staat van de straat’?

De impact van nieuwe media voor overheid en openbaar bestuur

Hoofdlijnen
• • • • • Urgentie: overheid 1.0 vs samenleving 2.0? Web 2.0 Impact voor overheid en openbaar bestuur Kansen en risico’s Hoe verder..

2

Status quo eOverheid

3

E- Overheid Europa: Gebruik eOverheid blijft achter
Availability and usage of online services
100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10%

NL in de middenmoot
78% availability 59% 66% EU15 72%

innovatie in publieke sector uiterst moeizaam proces (zorg, onderwijs..) innovatief gebruik ICT in samenleving geeft volstrekt ander beeld..

6,0% usage

5,6%(EU25)

6,1%(EU25)

0%

2002

2003

2004

2005/2006

4

Source: IPTS, Eurostat

e-Overheid in Nederland (1)
Commissie Postma & Wallage (i.o.v. BZK) ‘Het uur van de waarheid’:
eOverheid komt onvoldoende van de grond! • onvoldoende samenhang en integratie • grote verschillen in snelheid • gevoel van urgentie ontbreekt (politiek en ambtelijk) • gefragmenteerde besluitvorming en verdeling van verantwoordelijkheden • eOverheid teveel gezien als technische operatie en bedrijfsvoering

5

eOverheid in Nederland (2)
Algemene Rekenkamer ‘Lessen uit ICT-projecten bij de overheid’
veel ICT projecten bij de overheid mislukken, kosten teveel, modderen maar door en zijn niet effectief.. • onrealistische ambities, misplaatste politieke daadkracht • geen grip door hoge mate van technische, organisatorische en politieke complexiteit • kloof tussen beleid en uitvoering`..

Overheid 1.0 komt nog maar moeizaam van de grond..
6

Intussen in de samenleving..

7

Een paar cijfers..
Ca 80% van de Nederlanders heeft toegang tot internet, waarvan 75 % breedband Alle jongeren online Internet onder jongeren meest populaire medium

Nl huishoudens zijn zeer high tech uitgerust: (mobieltjes, PCs, DVD spelers, digitale camera’s, spelcomputers, MP3 spelers… )
Bron: SCP/De Haan & Duimel 2007; De Digitale Economie, 2007
8

Sterke groei laatste paar jaar van chatten, downloaden, (on line) gamen, bankieren, shoppen, bloggen, ‘hyven’`, skypen, podcasten, etc

Web 2.0

9

10

Wat is web 2.0?
• Ook wel: het ‘sociale web’
• sociale netwerken zijn drijvende kracht • maximale exploitatie van úser contributed value’ (content, relaties, kennis, creativiteit, ervaringen..) in die netwerken

• Nieuwe rollen van gebruikers (bv. UGC) • Open, de-centraal karakter

11

.. zomaar een paar voorbeelden..

12

13

14

15

16

17

18

19

Impact

20

Impact is disruptief: ‘opschudding’ in de waardeketen door nieuwe rollen van gebruikers
nieuwe rollen gebruikers

traditionele rollen gebruikers

21

Bron: Slot & Frissen, 2007

Impact voor overheid en openbaar bestuur
• opschudding in de publieke waardeketen! • nieuwe rollen van burgers, nieuwe relaties burgers/overheid.. • nieuwe manier om met publieke informatie om te gaan: benutten ‘user contributed value’.. • anders inrichten van dienstverlening, democratische participatie, toezicht.. • regie verschuift; horizontale verdeling van verantwoordelijkheden, open modellen
22

Publieke waardeketen
Domeinen van waarde creatie • Agendering en ontwikkeling van beleid Rollen van burgers Citoyen

Uitvoering van beleid, dienstverlening

Klant

Handhaving van beleid

Subject

Toezicht op beleid

Waakhond

23

Bijvoorbeeld : handhaving
burgers worden geïnformeerd
childsafety.pbwiki.com http://www.be-safe.org/

alertdude.com

burgers nemen handhaving over
zelfregulering in second life

Read

Act

Inform
Online safety services

Download View

Create
Control

Contribute
crisissearch.com/

Obtain

Listen

‘Subject’
Educate Evaluate

OrganiseStopkindersex.com
streetchampions.org.uk

Interactive safety maps

Plan

Consult
Simulate

Share
Publish

Send
http://jaiku.com

Traffic safety game www.free-training.com/

www.peacemakergame.com/ coppersblog.blogspot.com/

24

burgers worden geraadpleegd

sms crime alert safetyforum.com/

burgers/overheid delen informatie

Voorbeelden van opschudding in de publieke waardeketen

25

agendering en beleidsontwikkeling:
rechtstreekse invloed op besluitvorming

26

27

uitvoering: meldingen overlast publieke ruimte

28

29

handhaving: burgers nemen handhaving over

30

31

toezicht: burgers nemen toezicht over door leveren van betrouwbare info

32

Kansen en risico’s
Kansen
• benutten ‘user contributed value’

Risico’s

• afkalven kwaliteit van publieke informatie • verrijking publieke info (bv. • ongelijkheid in behandeling inspecties) • verabsolutering vrijheid van • uitbesteden meningsuiting verantwoordelijkheid, • eigenrichting concentratie op kerntaken • versterking verantwoordings(crowdsourcing) en klaagcultuur; risicomijdend • versterken transparantie en gedrag responsiviteit • nieuwe normen, nieuwe regels • verlies grip en regie op (vertrouwen, openheid, kerntaken zelfsturing..) • fragmentatie van het algemene • ambtenaar 2.0 belang
33

Aanbevelingen
• Experimenteer meer • leer van je fouten • beleid als ‘perpetual beta’ • Maak gebruik van kennis, creativiteit en zelfoplossend vermogen van burgers (maar neem niet over!) • Gebruik web 2.0 om ervaringen en voorkeuren van burgers meer zichtbaar te maken • Ontwikkel nieuwe normen/regels die aansluiten bij deze wereld (zelfregulering, gedragscodes, sturen op vertrouwen, transparantie vs. privacy..) • Investeer in ambtenaar 2.0 • ruimte geven..nieuwe invulling van mandaten • waardeer de competenties van digitale autochtonen • praktische consequenties • Leiderschap! • koppelen aan visie op ‘nieuwe overheid’, transparant, responsief maar ook ‘lean & mean’ • noodzaak van institutionele innovatie; nieuwe governance concepten; impact voor ministeriele verantwoordelijkheid..

34