You are on page 1of 9

1.1 Czy można złożyć stos z 3 płytek o wartości 12,045?

Tak można: 1,005; 1,04, 10
1.2 Wyjaśnić w jaki sposób można wykorzystać płytki wzorcowe do budowy sprawdz. dwugranicz.
Mając podany symbol wymiaru obliczamy górny i dolny wymiar graniczny. Po obliczeniu wymiarów granicznych
układamy odpowiedni stos płytek o tej wartości umieszczamy je w uchwycie płasko-wałkowymi nakładkami dla wałka.
Następnie sprawdzamy czy wałek lub otwór są w wyznaczonych przez nas stosach czyli czy wartości graniczne są
odpowiednie. Sprawdzamy czy wynik spełnia określone wymagania.
1.3 Wyjaśnić jaka jest różnica pomiędzy sprawdzianem wymiaru a pomiarem wymiaru.
Pomiar to mierzenie wielkości czyli ustalenie stosunku do innej wielkości tego samego rodzaju przyjętej za jednostkę
miary. Sprawdzianem wymiaru nazywamy potwierdzenie przez zbadanie czy wymiar spełnia określone wymagania czyli
weryfikacji czy wyniki rzeczywiste odpowiadają nominalnemu lub czy mieści się w granicach tolerancji
1.4 Omówić przebieg sprawdzania podziałki liniowej.
Sprawdzenie podziałki liniowej odbywa się poprzez umieszczenie stosu płytek w uchwycie z nakładkami o ostrych
końcach. Następnie sprawdzamy podziałkę przykładając uchwyt z zaostrzonymi końcówkami do linijki i sprawdzamy czy
odczyt zgadza się z wielkością stosu płytek. Pomiar przeprowadza się w kilku miejscach.
1.5 Podać i omówić definicje tolerancji wymiaru:
Tolerancja określenie pewnych dopuszczalnych granic, w których powinien mieścić się wymiar rzeczywisty Różnica
pomiędzy górnym i dolnym wymiarem granicznym (dopuszcza dla proc. technologicznych określone granice odchyleń
wartości rzeczywistej danego parametru od wartości nominalnych) T=B-A=ES(es)- EI(ei). Jest zawsze dodatnia, gdyż
górny wymiar graniczny zawsze jest większy od dolnego wymiaru granicznego.
1.6 Wyjaśnić związek między wymiarem nominalnym, wymiarem granicznym i odchyłką graniczną.
Wymagania graniczne są związane z wartością nominalną N odchyłkami granicznymi tzw. Górną odchyłką es ES i
dolną ei EI odpowiednio B=N+es, A=N+ei
1.7 Wyjaśnij jak szacuje się graniczny błąd stosu płytek wzorcowych.
2
2
e❑N , e❑N
Szacuje się go ze wzoru: e N =√ e N +e N +…
-błedy graniczne wymiaru początkowych płytek
1

2

1

2

1.8 Wymienić użytkowe długości:
Wzorce długości: inkrementalne, kodowe, końcowe, falowe(płytki wzorcowe, wałeczki pomiarowe, szczelinomierze,
wzorce nastawcze)

2.1Podać i omówić wzór przy pomocy którego można wyznaczyć dokładność odczytu wskazania przyrządu
suwmiarkowego.

5 Wyjaśnić jak oblicza się graniczny błąd pomiaru w metodach pośrednich. 2. Ostatnia kreska noniusza pokrywa się z odpowiednią kreską skali głównej.dł.7 Wyjaśnij co to noniusz Noniusz to urządzenie pozwalające na zwiększenie dokładności pomiaru długości. N. 2. P=y-0.2 Naszkicować fragment podziałki przyrządu suwmiarkowego ze wskazaniem 15. Noniusza. przesuwający się wzdłuż podziałki głównej przyrządu.5 . 2.liczba działek noniusza.5 -0. n. n.odległość w mm od kreski zerowej lub między dowolnymi kreskami 2.8 Wyjaśnij od czego zależy dł.i= a n a. L=g ∙ n−1 g.6 Wyjaśnij na czym polega pośrednia metoda pomiaru. Od zakresu pomiarowego oraz długości podziałki głównej i noniusza . 2. 2. Noniusza ustala się pokrywając 0 noniusza z 0 skali głównej.długość jednostki podziałki głównej. jest to suwak z dodatkową podziałką.liczba działek noniusza. Wartość wielkości mierzonej otrzymujemy bezpośrednio z pomiarów bezpośrednich innych wielkości związanych ze znaną zależnością z wielkością mierzoną. L ¿ μm ∓ U= (0.3 Wyjaśnić w jaki sposób można wyznaczyć moduł noniusza Moduł noniusza g wiąże się ze stosunkiem długości działek noniusza i skali głównej.5 .5 +0. P=x+0. D1 = D2 P= 1 ( y−x ) 2 2.4mm.liczba działek l-długość noniusza.moduł noniusza.4 Omówić zasadę pomiaru odległości osi dwóch otworów o jednakowych średnicach D1 D2 D1 D2 Suwmiarką mierzymy wielkości X oraz Y.5+ 200 L. W przypadku przyrządów suwmiarkowych stosuje się jedynie moduły 1 i 2 g= L+1 n L.

01 mm. zakres wskaza ń ∓ 0.75mm 3.6. Odczyt sprawdza się po ustaleniu ile działek odsłonił bęben na skali głównej i który podziałkę na skali głównej obudowy pokrywa się kreska wskaźnika.01 zp 5−55 mm Mikrometr zew. Jest to największa odległość zarysu rzeczywistego do okręgu przylegającego do tego zarysu mierzona wzdłuż promienia tego okręgu.01 zp 0−100 mm . Do czego służy sprzęgiełko w mikromierzu. Dokładność odczytu większości przyrządów 0.3. Jest to miara niezgodności rzeczywistego zarysu przedmiotu z kształtem geometrycznym okręgu. Wyjaśnić w jaki sposób należ wykonać pomiar średnicy wałka. 3. następnie ustawiamy średnicówkę w płaszczyźnie prostopadłej do osi głównej tak aby pokazywała wymiar największy.01 zakres pomiarowy 75−88 mm głębokościomierz zw ∓ 0.8 Opisać jak można zmieniać zakres pomiarowy głębokościomierza mikrometrycznego . Sprzęgiełko służy do zetknięcia powierzchni pomiarowych kowadełka i wrzeciona z mierzonym przedmiotem.2 Naszkicować fragment podziałki przyrządu mikrometrycznego ze wskazaniem 5. 3.3 Omówić przebieg pomiaru średnicy otworu przy pomocy średnicówki mikrometrycznej Na początku należy ustawić średnicówkę mikrometryczną w otworze w płaszczyźnie osi głównej otworu uzyskać wymiar najmniejszy.7. zw ∓0. 3. Po zsumownianiu wielkości otrzymujemy wymiar mierzonego elementu. Odchyłki okrągłości. Walcowatość można wykryć przy użyciu liniału krawędziowego oraz mierząc średnice w co najmniej pięciu płaszczyznach prostopadłych do osi wałka 3. aby można było wyznaczyć jego błąd kształtu.4 Podaj zakres wskazań podziałki przyrządów mikrometrycznych i podstawowe zakresy pomiarowe przyrządów. Każdy pomiar powtarzamy trzykrotnie. Najczęściej spotykanymi odchyłkami są owalność spłaszczenia. Podać def. Służy do dokładnego przesuwania wrzeciona. mikrometr wew. graniastość 3.01 zakres pomiarowy 0−100 mm 3.5. Dla wszystkich możliwych odchyłek okrągłości pełny cykl pomiarowy powinien składać się z jednego pomiaru dwupunktowego i dwóch pomiarów trzypunktowych przy różnych kątach między końcówkami pomiarowymi.1. Średnicówka : zakres wskaza ń ∓0. Poożenie wrzeciona ustala się za pomocą zacisku regulowanym sprzęgiełkiem. jako wymiar ostateczny przyjmujemy średnią arytmetyczną. Omówić zasadę odczytu wskazania oraz podać dokładność odczytu przyrządów mikrometrycznych.

D=N+W N. w którym to przedziale z określonym prawdopodobieństwem jest zawarty błąd pomiaru. nominalny W. Kontrolujemy jej prawidłowe położenie wartości nominalnej.1. Niepewność pomiarowa jest przedziałem wartości rozłożonym symetrycznie względem wyniku pomiaru.6.2. Polega na wyznaczaniu wartości mierzonej na podstawie pomiaru różnicy pomiędzy wielkością mierzona i wartością wielkości znanej.wskazanie średnicówki 4. Średnicówkę czujnikową ustawia się na wymiar nominalny w uchwycie ze stosem płytek wzorcowych lub w otworze pierścienia wzorcowego. W miejsce płytek wzorcowych umieszczamy wałek i odczytujemy odchyłkę. Nie używa się ich w pomiarach samodzielnie . 4. Omówić przebieg pomiaru średnicy otworu przy pomocy średnicówki czujnikowej. Podać. Różnicowa metoda pomiaru. Czym charakteryzują się przyrządy czujnikowe. Omówić zasadę pomiaru średnicy wałka za pomocą passametru. w jaki sposób wyznacza się niepewność pomiaru dla różnicowej metody pomiaru. między którymi zawarta jest wartość wielkości mierzonej.5 Naszkicuj i omów błędy otworów walcowatości d d Baryłkowość ∆ w = 1 .3.Głębokościomierze mogą być wyposażone w wymienne przedłużki zwiększające ich zakres mierniczy 4. Wartość niepewności pozwala na wyznaczenie dwóch wartości.wym.4. wkładamy go do passametru i ustawiamy położnie zerowe wskazówki czujnika. wskazanie będzie odchyłką od wymiaru nominalnego. Mają mały zakres pomiarowy i dużą dokładność wskazań. Składamy stos płytek o otrzymanej wartości. Są stosowane do pomiarów. D= W + ∆ D ∆ P=∆ Pw +∆ Po 4. Wynik pomiaru obliczamy dodając wartość odchyłki do wymiaru nominalnego. Są o wiele bardziej dokładne od suwaków. Za pomocą mikrometru mierzymy wymiar wstępny i ustalamy wymiar nominalny. 4. Umożliwiają one określenie odchyłki wymiaru względem wzorca. Następnie wkłada się ją do mierzonego otworu i odczytuje wskazania czujnika.2 Stożkowość ∆w = d 1−d 2 2 Ugięcie ∆w= γ 1−γ 2 4.2 d d Siodłowatość ∆ w = 1 . Następnie unieruchamiamy wrzeciono pokrętłem blokującym.

a wyniki oblicza się. Do czego stosuje się uchwyt do płytek wzorcowych i wkładki płasko-walcowe podczas pomiaru średnicy otworu średnicówką czujnikową. pomiar kąta przez wyliczenie jego wartości z zależności trygonometrycznych. Niedokładność można wyznaczyć za pomocą różniczki : ∆ α =∓ |( δαδh|+|δαδL|+|δδαP ∆ P |) h h 5. Zależy także od rozstawienia wałeczków liniału dla małych kątów w niewielkim stopniu wpływa niedokładność. następnie ustawić poziomicę na płycie pomiarowej. 5.3. 5. lub np. przy czym wartość tych odchyłek odczytuje się wprost ze wskazań czujnika. ustawić przedmiot na płycie. Typowym przykładem będzie tu zastosowanie komparatorów czujnikowych. w termometrze. Przed przystąpieniem do pomiaru wstępnie ustawić na podziałce zewnętrznej poziomicy wartość kąta uzyskaną z pomiaru kątomierzem uniwersalnym. Wynikiem pomiaru kąta α = β - 5.pionowej i poziomej a jako punkt zerowy przyjmuje się punkt zwrotny wskazówki czujnika. Jak dobiera się wstępną wysokość płytek wzorcowych przy pomiarze kąta liniałem sinusowym. Następnie średnicówkę wychyla się z dwóch płaszczyznach. Pośrednia metoda pomiaru kąta. Stos płytek wzorcowych dobiera się o takim wymiarze. co sprawdza się za pomocą czujnika.5. Różnicowa metoda pomiaru kąta. Metoda różnicowa polega na pomiarze niewielkiej różnicy pomiędzy mierzoną i znaną wartością tej samej wielkości. w której mierzy się bezpośrednio inne wielkości. 5. W przypadku gdy w 1−w 2 ≠ 0 należy obliczyć poprawkę c wysokości stosu płytek z proporcji. Zasada wyznaczania niepewności pomiarowej dla pośredniej metody pomiaru. dokonać pomiaru kąta β. Pomiar kąta pochylenia poziomicą optyczną. W uchwycie umieszcza się stos płytek wzorcowych aby ustawić średnicówkę czujnikową na wymiar nominalny. której wartość miała być wyznaczona. Dla małych wartości kąta można uzyskać bardzo małą dokładność pomiaru. Metoda pomiarowa pośrednia. kątomierz uniwersalny. dokonać odczytu kąta  pochylenia płyty pomiarowej.1. po określeniu pomiarami bezpośrednimi odpowiednich długości ramion tego kąta. Niepewność pomiaru kąta zależy od wartości tego kąta. nastawionych na określony wymiar za pomocą płytki wzorcowej i następnie użytych do określenia odchyłek wymiarów kontrolowanych przedmiotów.4. C= ∆W 2 2 √ l −h ∆k . szerokości). Metoda bezpośrednia – pomiar otrzymujemy przez bezpośrednie odczytanie wskazania pomiarowego przy użyciu uniwersalnych narzędzi do pomiaru kąta np. Czynność powtarza się do wskazania wspólnego pkt zwrotnego dla obu płaszczyzn. W tym celu układa się stos płytek wzorcowych na wymiar nominalny mierzonej średnicy i mocuje się go w uchwycie. w którym zmiany temperatury powodują proporcjonalne zmiany długości słupka rtęci odczytywane na kreskowej podziałce. w którym wynik oblicza się z bezpośrednich pomiarów wymiarów geometrycznych (wysokości. 5. Przykładem może być pomiar objętości czy powierzchni. długości.7. opierając się na określonej znanej zależności tych wielkości od wielkości. aby górna płaszczyzna lub tworząca mierzonego przedmiotu (klina lub stożka) była równoległa do płaszczyzny płyty pomiarowej. Przykład bezpośredniej metody pomiaru kąta.6.2.4.

p średnicy sprawdzianu dla strony nieprzechodniej lub przechodniej z określonym prawdopodobieństwem P=1-α wg wzoru Δd n. .4. 7. Omówić zasadę pomiaru średnicy dowolnej strony sprawdzianu do otworów przy pomocy długościomierza. Dla zwiększenia dokładności wskazań wykorzystuję się tu właściwości spirali Archimedesa.7 Do czego służy spirala Archimedesa długościomierzu Abbego.wymiaru nominalnego.5. 7. Postulat Abbego.2.f*S(d) 7.p sprawdzianu dla danej strony ze wzoru d n. Delta W= A+BxL. Kątomierz uniwersalny i optyczny. Przyrządy do bezpośrednich pomiarów kąta. Wyznaczamy wartość średnią średnicy dn.7. poziomica optyczna. W długościomierzu Abbego dla zwiększenia dokładności odczytu wskazań zastosowano specjalny mikroskop z noniuszem o module zero i spiralę Archimedesa.p=2tα.pi-dn.najkorzystniejsze warunki pomiaru zachodzą jeśli wzorzec do dokonywania odczytu umieszczony jest na przedłużeniu osi pomiarowej dokładności wskazania. Omówić zasadę wyznaczania niepewności pomiarowej pomiaru średnicy sprawdzianu.położenia pola tolerancji względem wymiaru nominalnego.5. .klasy dokładności wykonania. Zależy od: .3 Naszkicować położenie pola tolerancji strony nieprzechodniej sprawdzianu do otworów.p strony nieprzechodniej lub przechodniej wg wzoru S(d)=pierwiastek z sumy (dni. Od czego zależy wartość tolerancji sprawdzianu do otworów. 7.1 Naszkicować położenie pola tolerancji strony przechodniej sprawdzianu do otworów.p=1/n suma po n i=1 dni. .rodzaju tolerancji. 7. 7. .pi Następnie wyznaczyć oszacowanie odchylenia standardowego wyników omiarów średnicy d n.p)2 przez (n=1) Następnie wyznaczyć oszacowanie szerokości przedziału niepewności Δd n.

Odcinek elementarny L jest to długość odniesienia przyjmowana do wyznaczania nierówności chropowatości powierzchni i zależy od wartości parametrów chropowatości powierzchni. . Omówić zasadę pomiaru parametru S chropowatości techniką optyczną.3. śr. W mikroskopie obserwacyjnym widoczny jest zdeformowany przez nierówności powierzchni obraz szczeliny układu optycznego mikroskopu oświetlającego.max wysokości chropowatości. Dobrany odcinek powinien być co najmniej 5krotnie dłuższy od średniego parametru chropowatości Sm.uprzywilejowany parametr chropowatości.5 Podać i omówić oznaczenia chropowatości na rysunkach konstrukcyjnych Ra. Podać definicje Rz chropowatości powierzchni.1. 8. Obliczyć odstępy chropowatości Si jako różnicę Wi-Wi-1 Obliczyć średni odstęp miejscowych wzniesień dodając kolejne różnice 8.2(R1+…+R9)-0.2. Ustawiamy kresę kolejno na wzniesieniach lub wgłębieniach zarysu profilu przekroju świetlnego i odczytujemy wyniki wskazań podziałki okularu odpowiadające kolejnym wzniesieniom lub wgłębieniom.pełne wgłębienie n i=1 8. Powtarzamy pomiary w 5 miejscach powierzchni. Rz. aby przesuwna kresa zajęła położenie pionowe w polu widzenia. 1 S= ∑ Si Si. odległość miedzy linia wzniesień profilu chropowatości. Ustawić kresę pomiarową kolejno na wzniesieniach lub wgłębieniach. Podać definicję parametru S chropowatości powierzchni. Działanie tego mikroskopu opiera się na zasadzie przekroju badanej powierzchni promieniem świetlnym. 8.6. Od czego zależy długość odcinka elementarnego w pomiarach parametrów chropowatości powierzchni. Zasada pomiaru chropowatości R metodą optyczną. Na ich podstawie można określić max wysokość chropowatości Rm lub wysokość wg 10pkt Rz. Arytmetyczne odchylenie profilu od lini śr. jest to arytmetyczna wartość bezwzględnych wysokości 5 najwyższych wzniesień i 5 najniższych wgłębień profilu chropowatości w przedziale odcinka elementarnego. Deformacje te mają obraz zbliżony do profilu chropowatości. Metoda ta polega na oświetleniu mierzonej powierzchni pod kątem 45⁰ przez wąską szczelinę. odczytać wyniki wskazań. Obliczamy odstępy chropowatości Sm dla wzniesień lub wgłębień. Obrócić głowice okularu tak aby kresa przerywana zajęła położenie pionowe w polu widzenia. Średnia wartość z odstępów miejscowych wzniesień profilu chropowatości S i występujących w przedziale odcinka n elementarnego L.8.jedno pełne wzniesienie 1. Obracamy głowicę okularową tak. Rz. Rz=0.wysokości chropowatości wg 10pkt profilu Rm. Omówić zasadę pomiaru parametrów chropowatości powierzchni mikroskopem Schmaltza. a linia wgłębień profilu w przedziale odcinka elementu L.wysokość chropowatości wg 10pkt.7. 8.4.2(R2+…+R10) 8.

10. Należy wtedy przerwać ustawianie i policzyć liczbę prążków z obu stron płytki łącznie. gdy . λ.5 Jak nacisk pomiarowy w mikromierzu może wpłynąć na wynik pomiarowy? Nacisk pomiarowy ma za zadanie dostatecznie pewne zetknięcie elementu pomiarowego przyrządu z powierzchnią przedmiotu mierzonego. 10. W celu przeprowadzenia sprawdzenia równoległości powierzchni pomiarowych mikromierza należy umieścić kolejno każdą z 4 płytek interferencyjnych między kowadełkiem a wrzecionem. Zakres sprawdzania mikromierza powinien obejmować : a) Sprawdzenie stanu ogólnego mikrometru: oznaczeń producenta. ostre krawędzie). b) Sprawdzenie nacisku pomiarowego c) Sprawdzenie sztywności kabłąka mikrometru d) Sprawdzenie dokładności wskazań mikrometru e) Sprawdzenie płaskości powierzchni mierniczych mikrometru f) Sprawdzenie równoległości powierzchni mierniczych mikrometru 10. to najmniejszą ich liczbę uzyskuje się. powierzchni zewnętrznych mikrometru (korozja. zacisnąć ją siłą wynikającą z obrotu sprzęgła. m2.2 Dlaczego sprawdzanie równoległości powierzchni pomiarowych mikromierza odbywa się za pomocą 4 pytek interferencyjnych? Płasko równoległe płytki inter. kontrastowość).125mm. którą umieszcza się na sprawdzanej uprzednio oczyszczonej .długość fali światła 10. oznaczeń numeru fabrycznego. sprzęgiełka i zacisku wrzeciona. Z drugiej strony nacisk nie powinien być zbyt duży aby powodowane nim odkształcenia sprężyste (tak materiału przedmiotu mierzonego jak i elementu przyrządu) nie miały większego wpływu na wynik pomiaru.3 Jakie oznaczenia powinny znajdować się na mikromierzu? a) symbol mikromierza zgodnie z obowiązującą normą b) zakres pomiarowy c) dokładność narzędzia d) symbol odmiany konstrukcyjnej wg normy 10. Płaskość powierzchni pomiarowych wrzeciona i kowadełka należy sprawdzić przy pomocy płaskiej płytki interferencyjnej.skrajny prążek tworzy linię zamkniętą. oznaczeń zakresu pomiarowego. 10.lp prążków na powierzchni wrzeciona.lp prążków na powierzchni kowadełka . wykonane są w kompletach po 4 sztuki ze stopniowaniem wymiaru nominalnego równym 0. Tak dobrane stopniowanie umożliwia sprawdzenie równoległości powierzchni pomiarowych mikromierza co 0. oznaczeń numeru inwentarzowego. podziałki i oznaczeń wartości (trwałość.6 Omów przebieg sprawdzania płaskości powierzchni pomiarowej mikromierza. zarysowania.1 Wymień i omów cechy podlegające kontroli podczas okresowego sprawdzania mikromierzy.25 obrotu bębna.4 Omów przebieg sprawdzania równoległości powierzchni pomiarowych mikromierza. Jeżeli prążki nie zniknął całkowicie. Błąd równoległości wyznacza się ze wzoru: λ r= (m1+m2)* 2 gdzie: m1. przesunąć ją jednocześnie i lekko pochylając tak aby z jednej strony uzyskać jak najmniejszą liczbę prążków interferencyjnych.

powierzchni z lekkim dociskiem aby uzyskał się obraz interferencyjny.12 mm. równoległe i równo oddalone od siebie. to prążki są proste. 21. A + 21.001 mm.00 mm.6mm) 10. Jeżeli powierzchnia sprawdzana jest płaska. aby wskazania mikrometru były równomiernie rozłożone w kilku punktach zakresu pomiarowego z uwzględnieniem położeń wrzeciona co 1/4 skosu śruby mikrometrycznej. λ. np. Wymiary płytek dobrać tak. k.25 mm. .: A + 5. A + 10. A + 25.50 mm.długość fali światła (0.lp prążków. A + 15.37 mm. Błąd płaskości oblicza się ze wzoru: λ p=m* 2 λ p=k* 2 – prążki tworzą linie zamkniętą – prążki tworzą linie otwarte gdzie: m.7 Jak wyznacza się błąd wskazań z mikromierzu? Dokonać sprawdzenia dokładności wskazań mikrometru poprzez pomiar płytek wzorcowych. gdzie A jest dolną granicą zakresu pomiarowego. W razie konieczności należy dokonać interpolacji wskazań mikrometru do 0.50 mm.ugięcie względne prążka.