You are on page 1of 3

ANG TUNDO MAN MAY LANGIT DIN

Cristobal Cruz

8
=====================================================================
===========
Sinulyapan niya ang nakatitik sa sulat subalit walang
HINDI MAPUTOL-PUTOL ANG TAWANG mabasa si Alma sa kanyang mukha.
MARAHAN NI Victor. Hindi makatingin si Alma. Ibig na Mayroon silang vacant period na tatlumpung
ibig na niyang humingi ng paumanhin. Waring nadarama minuto pagkatapos ng klase nila. Alas siyete na ulit ang
niya sa pagtatawa ni Victor ang inililihim nitong pasok nila. Nang matapos ang klase, binigyan ni Alma ng
pagdaramdam. Pabiro man, nabigla siya sa sinabi niyang daan si Victor. Daraan si Victor kay Alma upang
hindi ang klase ni Victor ang ipagseselos niya. makalabas. Nanatiling nakaupo
Tumingin si Victor sa orasang malaki sa lobby.
“Magta-time na,” wika ni Victor at saka si Alma at kunwari’y sinamsam ang kanyang mga libro’t
lumakad papalayo patungo sa pasilyong palabas. kwaderno.
Nagngingitngit sa sariling sumunod si Alma. “Nabigla ako,” wika ni Alma, “sori.”
Ngayon lamang sila muling nagkabati ay si Victor naman “Ang klase ko bang ito’y pinagkakausap pa?”
ang nagdaramdam. Muntik na siyang tumakbo upang kunwari’y nagdaramdam pa ring tugon nin Victor. Hindi
habulin si Victor. Ayaw naman niyang maging kapuna- pa rin nakahahalata si Alma sa pag-aartista ni Victor.
puna siya. Lumakad na lamang siya nang mabilis at “A, ikaw ang bahala,” wala naming magawang
nilakihan ang kanyang mga hakbang. Si Victor ay sabi ni Alma, “sinabi ko nang nabigla ako, sori…”
nakalabas na sa pasilyo at patungo na sa gusali ng Kinipkip ni Alma ang kanyang mga libro’t
Education. kwaderno, tumayo at lumabas sa kuwarto. Silang dalawa
“Totoo kaya ang sinasabi niyang nagseselos ni Victor ang huling lumabas. Umuna nang bahagya si
ako?” naitanong ni Alma sa sarili. Hindi niya matiyak Victor at saka nagsalitang may arte pang animo’y isang
kung iyon ang dahilan at siya’y nagalit nang baklang malambot ang baywang at mga kamay, at
magsinungaling sa kanya si Victor tungkol sa nagboses babae siya.
pagkakahuli nito nang dahil sa pakikipagkita nito sa “Masakit poh ang inyong biro. Alam poh naman
dating katipan noong Sabado. ninyong hindi akwoh bhasta-bhasta.” Natawa rin si
“Ba’t pa ‘ko nakasama-sama sa bowling,” may Victor sa kanyang pagpapatawang iyon.
paninising wika ni Alma sa sarili. “Sana hindi ko na “Tigilan mo ‘yan,” saway ni Alam. “Baka
nabalitaan na si Victor ay may kasamang babae noong mahipan ka ng hangin. Maraming nakakakita sa ‘yo!”
Sabado ng hapon.” Nakaramdam ng pagkapahiya si Victor nang
Sinundo niya ng kanyang pinsang si Minnie mapansin niyang nakatinging nagtatakaka sa kanya ang
noong Sabado pagkatapos ng klase. Iyon daw sinasabi ilang mga kaiskuwela.
niyang taga-Tundo ay nakita ni Minnie na naunang “Tena sa canteen,” anyaya ni Alma nang
lumabas at nagmamadaling pumanaog sa hagdang lumabas sila sa gusali ng Education. “Ibo-blowout kita.”
malaki ng kilalang palamigan sa Quiapo. “Yan na naman!” wika ni Victor na itinaas ang
“Ipakukumbida ko sana sa ’yo ,” sabi pa ni boses.
Minnie. “Ibig kong subukan, mapatunayan ang sinasabi “O, bakit?” pagtataka ni Alma.
mong hindi siya katulad ng ibang binata. Isasama sana “Ano, ano ‘ko? Bata?” paliwanag ng nagtatawa
natin sa bowling sa Quaipo. Naroroon na sina Johnny, ni Victor. “Pagkatapos mong saktan, sabihing ang klase
Nick, at Monching.” kong ito’y hindi mo ipagseselos, palalamunin mo ko’t
Dumating sila sa Quaipo, sa palamigang may tapos na ang lahat ng pagdaramdam.”
kasamang bowling alley. Si Nick na kapatid ni Minnie at “Naku,” parang nabubuwisit na sagot ni Alma,
minsang naipakilala ni Alma kay Victor ang “lahat na lamang ay binibigyan mo ng kahulugan.”
nakapagbalita. Hindi mapaniwala si Alma. Gayunma’y “Aba’y sino ba sa ‘tin ang nagbibigay ng
hindi siya nagpapahalata. Panay sa kanal ang takbo ng kahulugan sa wala naman, aber?”
kanyang mga bola nang naibalita na ni Nick ang tungkol “Ikaw.”
sa nakita niyang kasama ni Victor sa palamigan. “Di ba imbestiga mo sa ‘kin sa lobby kanina, di
“Beautiful na beautiful,” sabi pa ni Nick, “alam ba sabi mo, kaya pumutok ang kilay ko’y dahil nag-away
mo na. Pati si Monching, muntik nang magbago ang kami ni Flor.”
paniwalang ikaw, Alma, ang pinakamaganda.” “Flor pala ang pangalan,” wika ni Alma.
Matagal nang may gusto si Monching kay Alma. Nagtabi sila sa upuang marmol sa ilalim ng
Hindi inabutan ni Alma si Victor. Hustung- mataas, malaki’t malaking puno ng akasya sa isang
hustong labasan na ng isang klase nang makarating siya sulok ng malawak na bakuran ng pamantasan.
sa gusali ng Education. Pumasok na sa kanilang Dumidilim na. Nakasindi na ang mga ilaw sa mga
classroom si Victor. Magkatabi sila ng upuan sa may kuwartong aralan.
likuran. “Bakit ka nagsisinungaling pa?” tanong ni Alma.
Hindi nakatiis si Alam nang nagkaklase na sila. “At bakit mo naman ako pagsisinungalingan?”
Pumilas siya ng isang dahon sa kanyang kwaderno at Nagkibit-balikat si Victor. Hindi rin niya
sinulatan iyon, pagkatapos ay tiniklop at inabot ang malaman kung bakit nga niya pinagsisinungalingan pa si
kanyang sulat kay Victor na nasa kanan niya. Alma. Ipinaliwanag ni Alma kung paano niyang
Binuklat ni Victor ang kinuha niyang nakatiklop nalamang kasama niya, ni Victor, si Flor noong Sabado
na papel. Malaking-malaking SORRY ang nakasulat doon. kaya siya hindi nakarating agad. Ginamit pa ni Alma ang
Huling-huli ni Victor ang panakaw na tingin sa salitang ginamit ni Nick tungkol kay Flor. Beautiful na
kanya ni Alma. Hindi pinansin ni Victor ang sulat ni Alma. beautiful. Magandang-maganda raw si Flor.

//gubbeh 110108
“Kung ganoon,” nasabi ni Victor, “dalawang “May diperensya ako kung ganoon,” sagot ni
bagay ang dapat ipaliwanag sa ‘yo. Si Flor at ito.” Itinuro Victor. “Kailangang malaman ko kung ano, tapos ay
ni Victor ang kanyang putok na kilay. kayod na naman, mag-umpisa na naman.”
“Aba, kung ayaw mo, huwag!” sansala ni Alma “At kung mabigo ka na naman?” ulit ni Alma.
at saka nagbirong nagsalita. “Hindi kita pinipilit. Sino “Teka nga muna,” baling ni Victor kay Alma at
naman akong dapat mong paliwanagan?” tiningnan niya itong mabuti bago magpatuloy sa
“Mabuti na ang malinaw kaysa malabo,” sagot pagsasalita, “palagay mo kaya’y mabibigo ako? Tapatin
ni Victor. “Ano’ng malay ko, baka baling araw isurot mo mo ‘ko, sabihin mo sa ‘kin kung bakit. Palagay mo
sa ‘kin at sukat ang tungkol kay Flor o kaya’y… kung kaya’y mabibigo ako?”
patulan mo ‘ko, saka-sakali…” Umiling-iling si Alma.
“Aba, Victor,” pagkukunwari ni Alma, “hindi kita “Hanga ka sa ‘kin, ano?” nagbibirong isip mo’y
maintindihan. Hindi mo obligasyong magpaliwanag sa nagmamagaling na sabi ni Victor.
‘kin.” “Yabang lang,” wika ni Almang nagpapatawa’t
“O, ikaw naman,” tudyo ni Victor. “Ang totoo’y wala sa loob ay umambang papaluin si Victor.
sabik na sabik ka na. Kunwari pa ‘to…” Umilag kunwari si Victor at inilayo ang ulo.
“Victor!” parang nangangaral na wika ni Alma. “Baka mo tamaan ang aking sugat,” wika niya.
“Ayoko ng ganyan. Ginugulo mo lagi ang usapan.” “Masakit pa ba?” tanong ni Alma. “Ano ba
Hindi na nagbiro si Victor. talaga ang nangyari?”
“Hindi ko na napigilan si Lukas,” sagot ni Victor.
NAGING MAGAAN PARA KAY VICTOR ang “Aba’y sumagupa ba naming nag-iisa. Ano’ng
magtapat kay Alma tungkol kay Flor. Kailan man yata, magagawa ko kundi sumabak na rin. Biruin mo, apat.”
kapag si Flor na ang kanyang maaalala, ang unang “Di bale, sanay ka naman sa kuwan, sa
pumapasok sa ulo niya’y ang magaganda nilang bakbakan,” wika ni Almang noon lamang narinig ni
pangarap. Kinitil ang mga pangarap na iyon ng isang Victor na gumamit ng salitang lansangan, bakbakan.
pagtatalusirang naglangkap ng isang makamandag na Natawa si Victor sa pagkakagamit ng salitang
kasiphayuan. iyon ni Alma. Iba ang tunog niyon sa pagkakasalita ni
“Kapag naunawaan mo nap ala ang isang Alma. Para siyang dayuhang gumamit ng salitang hindi
bagay,” wika ni Victor, “kapag nawatasan mo na kung kanya.
bakit ganoo’t ganito ang isang nilalang, babaguhin mo “Nahahawa ka na yata sa ‘kin,” wika ni Victor.
ang dati mong akala. Pati na’ng iyong sarili’y para mo na “Talagang hanga ka sa ‘kin, ayaw mo lang aminin.”
ring natuklasan.” “Tumigil ka nga riyan,” wika ni Alma. Mabuti na
“Ibig mo sabihin,” usisa ni Alma, “hindi ka lamang, naisip niya, dumidilim na, kung hindi’y baka
nagdamdam sa ginawa niya?” napansin na ni Victor ang pamumula sa kanyang mukha.
“Nagdamdam? Aba, oo!” sagot ni Victor. “Sa Tiningnan niya sa liwanag ng ilaw sa mataas na posteng
simula, di kasi naman, ang sama-sama ng loob ko. bakal sa may likod nila kung anong oras na sa relong
Ngunit iyon ay dahil hindi ko pa nauunawaan kung bakit panggalang niya. “Malapit na ang time,” paalala niya.
siya nagkagayon. Kung bakit niya tinalikuran, wika nga, “Inilayo mo na naman ang usapan,” wika ni
an gaming mga kuwan.” At tumawa si Victor. Victor kay Alma. “Sabihin mo na, hanga ka sa ‘kin.”
“Sa kabila ng…?” hindi maituloy ni Alma ang “Hindi!” pakling iiling-iling ni Alma.
kanyang sasabihin. “At saka kanina, o,” paalaala ni Victor.
Alam ni Victor ang ibig sabihin ni Alma. Wala “O, ano naman ‘yon?” wika ni Almang inaayos
siyang inilihim tungkol sa kanilang dalawa ni Flor. ang kikipkipang mga dala.
Gayunma’y pinili niyang mabuti ang kanyang mga “Nagseselos ka kay Flor,” biro ni Victor, “dib a?”
ginamit na salita: pagnanasang maging iisa, makilala Sumimangot si Alma. Halatang-halata ni Victor
ang kani-kanilang sarili, matagpuan ang sarili sa isa’t na pinipigil ni Alma ang pagtawa.
isa… malayang pag-uulayaw… ganoon ang mga “Sumosobra ka na, Victor,” parang galit na wika
pariralang ginamit ni Victor. ni Alma. Pero hindi napigilan ang kanyang tawa.
“Kung may nangyari, ewan ko,” wika ni Victor Nahawa si Victor sa tawa ni Alma. Lumakad na
na natawa pa. “Balita ko, kapag Tatay na ang isang tao, silang patungo sa gusali ng Liberal Arts. Ang susunod
hanapbuhay na lamang ang inaasikaso. Lalo na sa nilang klase ay Philipiiine history, ang kanilang major
Tundo.” subject. Iyon ang pinagdadalubhasaan nila ni Alma, ang
“Ano ngayon ang gagawin mo?” tanong ni kasaysayan ng Pilipinas. Iyon, balang araw, ay kanilang
Alma. ituturo sa hayskul.
“Tulungan siya,” walang gatol na tugon ni “Nakapag-aral ka ba ng El Fili?” tanong ni Alma.
Victor. Ipinababasa iyon ng kanilang propesor bilang tulong sa
“Kahit na, kahit ka niya…?” pag-aaral tungko sa panahon bago dumating ang
Tumungo si Victor, at saka nagsalita. himagsikan sa Pilipinas laban sa mga Kastila.
“Nauunawan ko na siya. Tapos na. Siya’y taga-Tundo. “Kahit makirot ang kilay ko, nagbasa ako
Ibig niyang makalayo sa estero; nakita niya ang paraan, kahapon,” sabi ni Victor. “Ikaw ba, hindi?” Ilang araw sa
tao laman siyang mayroong mga kahinaan. Ano ngayon ‘yo ang libro, di ka nagbasa, o nakalimutan mo na.”
ang kaibahan ko sa kanya, maliban sa paniniwala kong “May notes ako,” sabi ni Alma, “pero hindi ko
kaya lamang magiging matagumpay ang aking paglayo na-review kahapon.”
sa aming kapaligiran ay kung mailalayo ko rin ang ibang “Nanood ka siguro ng sine,” sabi ni Victor, “o
katulad ko, at hindi ang sarili ko lamang. Ewan ko, pero may party kang pinuntahan.”
nagtitiwala akong ang Tundo man ay may langit din. Umiling si Alma.
Iyon ang aking hahanapin. Hindi lamang para sa aking “A, alam ko na!” natatawang wika ni Victor na
sarili.” nanghuhula’t nagbibiro. “Alam ko na kung bakit di ka
“At kung mabigo ka?” tanong ni Alma. nakapag-aral.”
Tumingin si Alma kay Victor. “Bakit?”

//gubbeh 110108
“Iniisip mo kasi kung sino ang sinabi ni Nick na
kasama ko noong Sabado. Nagseselos ka!” tudyo uli ni
Victor.
“Sige na nga, nagseselos kung nagseselos!”
kunwari’y nayamot ngunit tumatawang sagot ni Alma.
“Hanga naman ako sa ‘yo, oo!”
“Hayan, ha, inamin mo na,” paalaala ni Victor.
“Inamin ko ang ano?”
“Na hanga ka sa akin!” natatawang sagot ni
Victor.
Biglang huminto si Alma sa paglakad. “Victor!”
wika niyang humarap kay Victor saka pumadyak.
Nanlilisik ang mga mata ni Alma.

//gubbeh 110108