«

¬
È

Ò

Ï

Ó



B
@
A
E
P
«

Ò
Á
A
B
P
¡
ø’
B
P
Ó
πæÒ
A
E

π.


Á
Ó
Á


Á
Ó
¡

Í
ª
Â
∞

¬
∂Ò
Ø’
Ó
π’
Â

Ò
¬

Ï
ˆ

Ú
Â
Á
∂È



∂˘
Ú


¿
∞∫Á



¯
Ò

¡

«


ÀÕ

«
¬
È

Ò

Ï








Ó



B
@
A
E

øÍ

Á

Â
Â


Ò
∂÷

¡

Ó
∂
«

øÿ

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
A
«
Á
ºÒ


؉
ª
:
¡

Í
Á

«

ºÂ
Á
∂Ó

¡
È
∂ .
d
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
F

∂Ò
Ï
º‹

:
È


∂Ò
«

ºÂ
,
È

Ò
Ø’
«

ºÂ
d

«

æ·

Í
æÂ

,

øÁ
∂¡
Â

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
I
˙
Ï

Ó

Î
∂

:
Ó
ØÁ



»Ó
Â
¡
Ó




Í
≥ÿ
»Û
∂”

d



«
¬
Â

Ì
∂‹

Ò
¬

Í
Â
≈ d
Ô
»’

∂È
Ù
ª
Â


Ó
fi
ΩÂ


πÒ
«
Ú
øÁ

«

øÿ
Ú
Û
À⁄

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
A
B

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
A
D
Ó



Ó


È
∂Á
∂¡
Ó

Ù


Á
ª
Á
∂È
ª
d

Ó


È
È
ø.
B
G

π
»Â
∂◊
Ï


Á

È


È
∂Û
∂«


Í
Ø‹
Ò
Í
≥Í
Ï
ø◊


Ø‚
,
È
Ú
ª
Ù
«

¡
Ω
Â
«
÷
Ò

Î
«
Í
ºÂ



Ø⁄
Á

¡
ª
˜
≥‹


ª
d
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
A
F
˘
Â
≥◊


Â
∂‹


«
÷
Ò

Î

»fi

¬
∂ .

¡
Í

Ò

Ó
Ø:
I
H
A
E
H
D
C
A
B
E
Acc. No. 166510100057175
Kulwinder Singh
IFSC Code : Andb0001665
Andhra Bank, Nawanshehar

.
.
A
I
˜
Ó

È
Á





Ú
ø‚
«
÷
Ò

¯

øÿ

Ù
Á
∂Ó
ÀÁ

È
«
Ú
º⁄
«
È
ºÂ

Ø .
d


øÿ

Ù
/




Ó

¡
ª

E-mail :
sadarahha@yahoo.co.in
inqsadarahh@gmail.com


øÁ

Á

(
B
A
)


.
Í

.
¡

¬

.
(
¡
˵
Ó
¡
˵
Ò
)
Ú
ºÒ
Ø∫ √
»Ï

Í
ºË



È
Ú
ÀÈ
Ù
È
¿
∞√



(
B
B
)
«
Ó

Â


Ó

Á
±
Ô
±È

¡
È
«
¬
Î

±Á

¡
ª
«
˜
Ò
∑≈


È
Î

≥√
ª




Í
∂∫

»
(
B
C
)
Ó
˜
Á
»
Ô
»È

¡
È
Ú
ºÒ
Ø∫Ï
Ò


Ω
«
Ú
÷
∂Ë

È

È


Ò

Ù


Á
ª
Á

Ô

Á
(
B
C
)


Ù

Ë
ª

Ò


Ó


Ó
¡
«
Ë
¡

Í

ª
Á

«

ÃÎ
Â



Â
∂Ó
π¡
ºÂ
Ò

¡
ª

«
¬
æ’
¡
ø’
A
E

πÍ
¬

(
B
C
)
«
Ú

πºË

ØÍ
Û
«
Ú
÷
∂√
»Ï

Í
ºË


Í
ÃÁ

Ù
È
Í

.
¡
˵

.
Ô
».
Ú
ºÒ
Ø∫Í
Ø√

Ó
À«

z’


Ò

È

(
Á
∂√
)
A
E
@

πÍ
¬

(
B
D
)



Ò

«
Ù
Í



Ó
˘
Ò


»’

Ú

¿
π‰
Ò
¬


øÿ

Ù


Ò

È

(
«
Ú
Á
∂Ù
)
A
@
@
@

πÍ
¬



.
Í

.
¡

¬

.
(
¡
˵
Ó
¡
˵
Ò
)
¡
˵
È
.


.
,
«
¬
È

Ò

Ï


∂∫Á

Í
≥‹

Ï
,
Ò
Ø’

ø◊


Ó
Ó
ø⁄
Í
≥‹

Ï
(
¡


.


.
¡
˵
Î
.
)
Ú
ºÒ
Ø∫«


Â

Ò
Ø’
ª
Á
∂È
ª

ª
fi

¡
Í

Ò
Ó
ØÁ






Á

¡
ª



Í
Ø
∂‡
Í
º÷

Â
∂«
Î


»Î

Ù

È

Â

¡
ª
«
Ú

πºË
,
Ò
Ø’
ª
Á
∂¿
π‹

Û
∂Â

«


Â


˘
È
ª
«
Ú
º⁄

ØË
ª
«
Ú

πºË
,


Ò
∂’

˘
È
Ò


»’


∂Ò
Ø’
ª

Â
∂‹
Ï



È
«
Ú

πºË
Ò
Ø’
ª
˘
«
¬
º’
Ó
πº·



∂√
øÿ

Ù
ª
˘
Â
∂‹


È
«

ºÂ
¤
∂Û






Ó
π«

øÓ
Â
«

Â
A
Â
Ø∫A
@
Ó



Â
º’
«
¬
Ò



Í
ºË



È
Ú
ÀÈ
Ù
È
ª


Á
∂‘
ج

H
¡
Í
ÃÀÒ
Á
∂«
¬
«
Â




«
Á
È
(
¡

À∫Ï
Ò

Ï
øÏ

ª

)
Ó
Ω’
∂√
»Ï

Í
ºË



È
Ú
ÀÈ
Ù
È
«
Ú
º⁄
Á
πÍ
«


A
B
.
@
@
Ú

∂Á
∂Ù
Ì

Â
Ô

Á





Ò

Ò
øË

«
Ú
÷
∂Í
πº‹

Á


ºÁ

Õ

«ÁºÒΔ ⁄؉ª : ¡≈Í ÁΔ «‹ºÂ Á∂ Ó≈¡È∂
«¬‘Ȫ ‘»øfi≈-Î∂» ÈÂΔ«‹¡ª ¡Â∂ «¬‘Ȫ ÁΔ¡ª ¡Ê√øÌ≈ÚÈ≈Úª Á≈ ’πfi ◊øÌΔ «ÚÙÒ∂Ù‰ ’È≈ ˜»Δ ˛Õ
¡≈Í‰Δ¡ª ÒØ’-√Ì≈ ¡Â∂ «ÚË≈È √Ì≈Úª ÁΔ¡ª
⁄؉ª «Úº⁄ «ÓÒΔ¡ª «‹ºÂª Á∂ ÿπÓø‚ ”Â∂ ¡√Ú≈ Ì≈ÂΔ
‹ÈÂ≈ Í≈‡Δ ˘ «¬‘ Í»≈ Ô’ΔÈ √Δ «’ ¿π‘ «ÁºÒΔ
«ÚË≈È √Ì≈ ÁΔ¡ª ⁄؉ª Ï‘π ¡√≈ÈΔ È≈Ò «‹ºÂ
‹≈Ú∂◊ΔÕ ¿π√Á∂ «¬√ ÿπÓø‚ Á∂ ’¬Δ ’≈È √ÈÕ ÒØ’√Ì≈ ⁄؉ª «Úº⁄ Ì≈‹Í≈ ˘ ¡Ì»ÂÍ»Ú ¡Â∂ ¡≈√ ÂØ∫ ÚºË
√ÎÒÂ≈ «ÓÒΔÕ ¿π√ÂØ∫ Ï≈¡Á Ó‘ª≈Ù‡ ¡Â∂ ‘«¡≈‰≈
«Úº⁄ ÚΔ «¬‘Δ ÈÂΔ‹∂ ‘∂Õ ‹øÓ» ’ÙÓΔ «Úº⁄ ¿π√ÁΔ
√ÎÒÂ≈ ¡Ì»ÂÍ»Ú √ΔÕ «¬√ÂØ∫ Ì≈‹Í≈ ˘ ‹≈ÍÁ≈ √Δ
«’ ÓØÁΔ ÁΔ ‘Ú≈ Ӌϻ ˛, ⁄Û≈¬Δ ˛ ¡Â∂ «¬√ Ò«‘
”Â∂ √Ú≈ «ÁºÒΔ Èª Á∂ Á«¡≈ ˘ «ÏȪ «’√∂ ÓπÙ«’Ò Á∂
Í≈ ’ ÒÚ∂◊ΔÕ Á»√∂, ’ª◊√ Í≈‡Δ Á≈ «ÁºÒΔ ÁΔ¡ª
«Í¤ÒΔ¡ª ⁄؉ª «Úº⁄ Ïπ≈ ‘≈Ò ‘Ø«¬¡≈ √Δ ¡Â∂ «¬√˘
’∂ÚÒ ¡º· √Δ‡ª «ÓÒΔ¡ª √ÈÕ ¿π√ÂØ∫ Ï≈¡Á ‘Ø¬Δ¡ª
⁄؉ª, √Ó∂ ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª Á∂ ’ª◊√ Í≈‡Δ Á≈ ‘≈Ò
ÏÁ ÂØ∫ ÏÁÂ ‘πøÁ≈ ⁄Ò≈ «◊¡≈ √ΔÕ Ì≈‹Í≈ ÁΔ √Ófi √Δ
«’ «ÁºÒΔ «Úº⁄ ’ª◊√ «’Â∂ Óπ’≈ÏÒ∂ «Úº⁄ È‘ƒ ˛Õ
ÂΔ√∂, ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ È∂ Ì≈Ú∂∫ «Í¤ÒΔ¡ª «ÁºÒΔ
⁄؉ª «Úº⁄ ¡‰«’¡≈√Δ √ÎÒÂ≈ ‘≈√Ò ’ΔÂΔ √Δ Â∂
¿π√˘ BH √Δ‡ª «ÓÒ ◊¬Δ¡ª √È Í ¿π√ÂØ∫ Ï≈¡Á
‘Ø¬Δ¡ª ⁄؉ª «Úº⁄ «¬√ Í≈‡Δ ÁΔ ’≈◊π‹≈Δ ’جΔ
¿πÂÙ≈‘‹È’ È‘ƒ √ΔÕ «¬‘ «ÁºÒΔ «Úº⁄ ¡≈Í‰Δ √’≈
Á≈ ¡√ÂΔÎ≈ Á∂ ’∂, ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª «Úº⁄ ÓπÒ’ «‹ºÂ‰
⁄ÛΔ √Δ Í Í≥‹≈Ï ÂØ∫ «ÏȪ «¬√˘ Í»∂ Á∂Ù «Úº⁄ Ó»ø‘ ÁΔ
÷≈‰Δ Í¬Δ √ΔÕ «¬√È∂ «ÁºÒΔ ÂØ∫ Ï≈¡Á ‘«¡≈‰∂ ˘ ¡≈͉∂
«ÈÙ≈È∂ ”Â∂ «Ò¡≈ √Δ, Í ‘«¡≈‰≈ «Úº⁄ «¬√ÁΔ
’≈◊π‹≈Δ Ï‘π ‘Δ «È≈Ù≈‹È’ ‘ΔÕ Í≥‹≈Ï «Úº⁄
¡‰«’¡≈√Δ √¯ÒÂ≈, «‹ºÊ∂ «¬√˘ BD% Ú؇ª ¡Â∂ D
ÒØ’ √Ì≈ √Δ‡ª «ÓÒ ◊¬Δ¡ª ÂØ∫ ¤πº‡, «¬√˘ Í»∂ Á∂Ù
«Úº⁄Ø∫ «¬º’ ÚΔ √Δ‡ È‘ƒ «ÓÒΔ √ΔÕ Ì≈‹Í≈ ˘ ‹≈ÍÁ≈ √Δ
«’ “¡≈Í” Á≈ ͇≈÷≈ ⁄Ò ’∂ Ïπfi «◊¡≈ ˛Õ «¬√Á≈ ’جΔ
≈‹ÈΔÂ’ Ì«Úº÷ È‘ƒÕ ⁄ΩÊ,∂ ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª «Úº⁄ Ì≈‹Í≈
«ÁºÒΔ ÁΔ¡ª √ºÂ ÁΔ¡ª √ºÂ √Δ‡ª «‹ºÂ ◊¬Δ √ΔÕ «¬√ÂØ∫
¿π‘ √ÓfiÁΔ √Δ «’ «ÁºÒΔ «ÚË≈È √Ì≈ ⁄؉ «Úº⁄ ¿π√

«ÁºÒΔ «Úº⁄ «ÚË≈È √Ì≈ ÁΔ¡ª ⁄؉ª ‘Ø¬Δ¡ª ¡Â∂
˛≈ÈΔ‹È’ ÈÂΔ‹∂ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬∂ ‘ÈÕ «Ú‹∂ ºÊ ”Â∂
√Ú≈ Ì≈‹Í≈ Â∂ «¬√Á≈ ÊÚ≈È È∂∫Á ÓØÁΔ Ó»Ë∂ Ó»ø‘
«‚º◊∂ ‘ÈÕ Ó¬Δ B@AD ÂØ∫ ‹Ø ÓØÁΔ ÁΔ Ò«‘ ⁄ÛÈΔ Ùπ»
‘Ø¬Δ √Δ, ¿π‘ fi≈÷ø‚ ÁΔ¡ª «ÚË≈È √Ì≈ ⁄؉ª «Úº⁄
ÍÂÒΔ ÍÀ‰Δ Ùπ» ‘Ø ◊¬Δ √Δ, ¿π‘ Ò«‘ «ÁºÒΔ «Úº⁄ ¡≈
’∂ Í»Δ Â∑ª «Ï÷ ◊¬Δ ˛Õ ‹Ø ÈÂΔ‹∂ √≈‘Ó‰∂ ¡≈¬∂ ‘È,
¿π‘Ȫ ÁΔ «’√∂ ˘ ÚΔ ¡≈√ È‘ƒ √Δ, È≈ Ì≈ÂΔ ‹ÈÂ≈
Í≈‡Δ ˘, È≈ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ ˘ ¡Â∂ È≈ ‘Δ
≈‹ÈΔ«Â’ «ÚÙÒ∂Ù’ª ˘Õ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ Á∂ ÏπÒ≈∂
ÚΔ ÚºË ÂØ∫ ÚºË EC √Δ‡ª Á≈ Á≈¡Ú∂ ’Á∂ √ÈÕ «¬‘
«’√∂ Á≈ ÚΔ ¡øÁ≈˜≈ È‘ƒ √Δ «’ ÁØ Úº‚Δ¡ª, Íπ≈‰Δ¡ª
¡Â∂ ’ΩÓΔ ÍºË ÁΔ¡ª Í≈‡Δ¡ª ÁΔ «¬√ ’Á Áπ◊Â
‘ØÚ∂◊Δ «’ «¬º’ Âª È≈Ò ‘»Œøfi≈ «Î ‹≈Ú∂◊≈Õ «‹‘ÛΔ
’ª◊√ Í≈‡Δ AIDG ÂØ∫ ÒÀ ’∂ B@AD º’ ÒøÏ≈ √Óª
’∂∫Á ¡Â∂ √»«Ï¡ª «Úº⁄ √ºÂ≈ «Úº⁄ ‘Δ ˛, ÙΔÒ≈ ÁΔ’ÙÂ
ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ «‹√ÁΔ Ò◊≈Â≈ «ÂøÈ ‡Óª Ô≈«È
AE √≈Òª º’ «ÁºÒΔ «Úº⁄ √’≈ ‘Δ ˛, ˘ Í»Δ Âª
‘»øfi≈ «Î «◊¡≈Õ È≈ «√Î «¬√Á∂ √≈∂ ¿πÓΔÁÚ≈ ‘≈
◊¬∂ ‘È, ÏÒ«’ «¬√Á∂ Ï‘πÂ∂ «Áº◊‹ª ÁΔ¡ª ˜Ó≈Ȫ
ÚΔ ˜Ï ‘Ø ◊¬Δ¡ª ‘ÈÕ «¬‘Ȫ ‘≈ª Á≈ fiø«Ï¡≈ ≈‘πÒ
◊ªËΔ “‡πº‡” ’∂ «√¡≈√Δ ¤πº‡Δ ”Â∂ ⁄Ò≈ «◊¡≈ ˛Õ Á»‹Δ
Úº‚Δ ¡Â∂ “’ΩÓΔ” Í≈‡Δ, Ì≈ÂΔ ‹ÈÂ≈ Í≈‡Δ, «‹‘ÛΔ
ÓØÁΔ Á∂ ◊πÏ≈∂ ”Â∂ √Ú≈ ‘Ø ’∂ «¬º’ ÂØ∫ Ï≈¡Á «¬º’ «‹ºÂª
ÍÃ≈Í ’ÁΔ ‹≈ ‘Δ √Δ, ‹Ø BE √≈Òª Ï≈¡Á ÒØ’-√Ì≈
«Úº⁄ Ï‘πÓ Ú≈ÒΔ Í≈‡Δ ωΔ, «‹√È∂ Ó‘ª≈Ù‡ ¡Â∂
‘«¡≈‰≈ «Úº⁄ ¡≈͉∂ ◊·‹ØÛ Ì≈¬ΔÚ≈Òª ˘ ·πº·
«Ú÷≈™«Á¡ª ¡≈͉∂ ÁÓ ”Â∂ ⁄؉ª «‹ºÂΔ¡ª √È, ‹Ø
Í«‘ÒΔ Ú≈ ‹øÓ»-’ÙÓΔ «Úº⁄ ‘≈’Ó Í≈‡Δ Ï‰È ÁΔ
˛√Δ¡Â «Úº⁄ ¡≈¬Δ ˛, ¿π‘ ‹∂’ «ÁºÒΔ ÍπÒΔ√ «Â‘Δ
√Ú≈Δ ÁΔ ¡≈«◊¡≈ Á∂Ú∂ ª «ÚË≈È √Ì≈ «Úº⁄ «Úº⁄
«¬º’ Ï≈¬Δ’ ‹Ø◊Δ Í≈‡Δ ω’∂ «‘ ◊¬Δ ˛Õ «¬√Á∂
«ÂøÈ «ÚË≈«¬’ «¬º’ Ï≈¬Δ’ ”Â∂ «ÚË≈È √Ì≈ ‹≈ √’Á∂
‘ÈÕ G@ ”⁄Ø∫ FG √Δ‡ª ‘»øfi ’∂ ÁØ √≈Òª ÁΔ ¿πÓ Ú≈ÒΔ
Í≈‡Δ È≈ «√Î ‘≈’Ó Í≈‡Δ Ï‰Δ ˛ ÏÒ«’ «ÁºÒΔ
«ÚË≈È √Ì≈ «¬√∂ Í≈‡Δ Á≈ ‘≈¿»√ ω’∂ «‘ «◊¡≈ ˛Õ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

1

Ó≈⁄-B@AE

«‹√Á∂ «ÌzÙ‡≈⁄≈ Á∂ ’¬Δ √’À∫‚Ò √≈‘Ó‰∂ ¡≈ ¸º’∂
√ÈÕ «¬√ ’’∂ «ÁºÒΔ Á∂ ÒØ’ª È∂ Ï∂ÁΔ ˘ Ì◊ΩÛΔ Óø«È¡≈
¡Â∂ ¿π√ ¡øÁØÒÈ ÁΔ √≈Δ «Ú≈√ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ
Á∂ «‘º√∂ ¡≈ ◊¬ΔÕ ¿πÒ‡≈ ‘Ø«¬¡≈ «’ Ì≈‹Í≈ ÁΔ √»Ï≈¬Δ
ÒΔ‚«ÙÍ ‹Ø ÷πÁ Óπº÷ ÓøÂΔ Ï‰È ÁΔ¡ª ¡≈√ª Í≈ÒΔ
ÏÀ·Δ √Δ, ¿π‘ È≈˜ Â∂ «È≈Ù ‘Ø ’∂ «’È Ï∂ÁΔ Á∂
«ÚØËΔ ‘Ø ◊¬ΔÕ Ì≈Ú∂∫ ’ΩÓΔ ÒΔ‚«ÙÍ È∂ «¬√ «ÚØË ˘
ÁÏ≈ ’∂ «¬º’Óπº·Â≈ Í∂Ù ’È Á≈ ÔÂÈ ’ΔÂ≈ Í «¬‘
«ÚØË Á«Ï¡≈ ‘Δ, ÷ÂÓ È‘ƒ ‘Ø«¬¡≈Õ «¬‘ «ÚØË √ºÂ≈
Á∂ ‘∂⁄ ’≈‹ÙΔÒ «‘≈Õ Ì≈‹Í≈ È∂ √Ø«⁄¡≈ √Δ «’ ¿π√Á∂
ÍπÒΔ√ ’«ÓÙÈ Ú‹Ø∫ «¬º’ ’πÙÒ ÍÃÙ≈√’ Á≈ «’È
Ï∂ÁΔ Á≈ «ÏøÏ ¿π√Á∂ ‘º’ «Úº⁄ ‹≈Ú∂◊≈ Í ¡≈Ó ÒØ’ƒ
ÍπÒ√ ˘ ÈÎ ’Á∂ ‘È Â∂ √÷ ÍπÒ√ ¡Î√ ˘
ÚË∂∂ ÈÎ ’Á∂ ‘ÈÕ «¬√ ’’∂ «’È Ï∂ÁΔ Á≈ «¬‘
Í«‘¨ ÚΔ Ì≈‹Í≈ ˘ Íπº·≈ ‘Δ «Í¡≈Õ
Ì≈ÂΔ ‹ÈÂ≈ Í≈‡Δ ˘ «¬‘ √ͺه ‘Ø «◊¡≈ √Δ
«’ ¿π‘ ⁄؉ ‘≈ ‘Δ ˛Õ «¬√ fiπø‹Ò≈‘‡ «Úº⁄ ¿π√È∂
«Î ÍÀ∫ÂÛ≈ ÏÁ«Ò¡≈ ¡Â∂ «¬º’ Ú≈Δ «Î ÍÃË≈È ÓøÂΔ
È∂∫Á ÓØÁΔ ˘ ÓÀÁ≈È «Úº⁄ «Ò¡≈ ¿πÂ≈«¡≈Õ ÓØÁΔ ÁΔ¡ª
⁄≈ ÀÒΔ¡ª ’ΔÂΔ¡ª ◊¬Δ¡ª, Í ¿πÁØ∫ º’ «¬º’ Ì≈‹Í≈
«ÚØËΔ Ò«‘ ω ¸º’Δ √Δ ¡Â∂ «¬‘Ȫ ÀÒΔ¡ª Á≈ ’جΔ
Î≈«¬Á≈ È‘ƒ ‘Ø«¬¡≈Õ Ì≈‹Í≈ ÁΔ ‘≈Ò A@@ ◊ø„∂ ¡Â∂
A@@ «¤ºÂ ÷≈‰ Ú≈ÒΔ ‘Ø ◊¬ΔÕ Í ¿π√Á∂ √Ì Á≈¡
Íπº·∂ ÍÀ∫Á∂ ◊¬∂ ¡Â∂ ’Ø¬Δ ÚΔ ÍÀ∫ÂÛ≈ ’øÓ È‘ƒ ¡≈«¬¡≈,
¿πÁØ∫ º’ Ï‘π Á∂ ‘Ø ¸º’Δ √ΔÕ ¡ÓÒ «Úº⁄ ª Ì≈ÂΔ
‹ÈÂ≈ Í≈‡Δ È∂ ⁄؉ ’Ú≈¿π‰ «Úº⁄ ‘Δ Ï‘π Á∂ ’
«ÁºÂΔÕ ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª «Úº⁄ Ì≈‹Í≈ ˘ Ï‘π ں‚Δ «‹ºÂ
ÍÃ≈Í ‘Ø¬Δ √ΔÕ Ï≈’Δ Á∂Ù «Úº⁄ ‘Δ È‘ƒ ¿π√˘ «ÁºÒΔ
«Úº⁄ ÚΔ ‘»øfi≈-Î∂» «‹ºÂ ÍÃ≈Í ‘Ø¬Δ √ΔÕ ÒØ’ √Ì≈ ÁΔ¡ª
√ºÂ∂ √Δ‡ª Ì≈ÂΔ ‹ÈÂ≈ Í≈‡Δ ÁΔ fiØÒΔ «Úº⁄ ‹≈ Í¬Δ¡ª
√ÈÕ ‹∂’ ¿π√∂ Ú∂Ò∂ «ÁºÒΔ «Úº⁄ ⁄؉ª ’Ú≈ «ÁºÂΔ¡ª
‹ªÁΔ¡ª ª ÈÂΔ‹∂ ‘Ø ‘؉∂ √ÈÕ Ï‘π √øÌÚ √Δ «’
«ÁºÒΔ «Úº⁄ Ì≈‹Í≈ «‹ºÂ ‹ªÁΔ ¡Â∂ «ÁºÒΔ «Úº⁄ ¡≈Ó
¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ ÁΔ Êª Ì≈‹Í≈ ÁΔ √’≈ ‘πøÁΔÕ Í
Ì≈‹Í≈ È∂ ¡«‹‘≈ È‘ƒ ’ΔÂ≈, ⁄؉ª ’Ú≈¿π‰ ÁΔ Êª
¿π‘ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ Á∂ «ÚË≈«¬’ª ˘ ÂØÛ ’∂ ‹ØÛÂØÛ ÁΔ √’≈ ω≈¿π‰ Á∂ ÔÂȪ «Úº⁄ Òº◊Δ ‘ΔÕ
«ÁºÒΔ Á∂ ÒØ’ª È∂ Ì≈‹Í≈ ÁΔ¡ª «¬‘Ȫ ‹ØÛ-ÂØÛ ÁΔ¡ª

Ò¬Δ ‘Ø ⁄ø◊∂ ÈÂΔ‹∂ ¡≈¿π‰◊∂Õ Í≥‹Ú∂∫, Ì≈ÂΔ ‹ÈÂ≈
Í≈‡Δ Á≈ Óøȉ≈ √Δ «’ DI «ÁÈ √’≈ ⁄Ò≈¿π‰ ÂØ∫
Ï≈¡Á ¡√ÂΔÎ≈ Á∂ Á∂‰ ’≈È «ÁºÒΔ Á∂ ÒØ’ “¡≈Í”
È≈Ò ◊πº√∂ ‘È ¡Â∂ ¿π‘ ‘π‰ «¬√˘ Ú؇ È‘ƒ Í≈¿π‰◊∂Õ
«¬‘Ȫ √≈∂ ’≈Ȫ ’’∂ Ì≈‹Í≈ √ÓfiÁΔ √Δ «’ ¿π‘
√πÂ∂-«√ºË «ÁºÒΔ «ÚË≈È √Ì≈ Á≈ ÓÀÁ≈È √ ’ ÒÚ∂◊ΔÕ
Í «‹™ ‘Δ «ÁºÒΔ ÁΔ ⁄؉-Óπ«‘øÓ Ùπ» ‘Ø¬Δ Âª
Ì≈‹Í≈ ˘ ¡«‘√≈√ ‘Ø «◊¡≈ «’ ¿π√Á≈ ¡øÁ≈‹≈ √‘Δ
È‘ƒ ¡Â∂ «ÁºÒΔ ÁΔ ‡º’ ¿π√Á∂ «’¡≈Î∂ È≈ÒØ∫ «’Â∂ ÚºË
√÷ ‘؉ ‹≈ ‘Δ ˛Õ ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª ÂØ∫ Ï≈¡Á Ì≈‹Í≈
È∂ «‹ø«È¡ª ÚΔ √»«Ï¡ª ÁΔ ⁄؉ ÒÛΔ, ¿π‘ «’√∂ ˘ ÚΔ
Óπº÷ ÓøÂΔ Á∂ ¿πÓΔÁÚ≈ Ú‹Ø∫ ¿πÌ≈∂ «ÏȪ, «√Î ÓØÁΔ
Á∂ È≈Ó ”Â∂ ÒÛΔ¡ª √ÈÕ Ì≈‹Í≈ «¬‘ ÓøÈ«Á¡ª «’ ÓØÁΔ
ÁΔ Ò«‘ ⁄Û «Úº⁄ ˛, ¿π√È∂ «ÁºÒΔ «Úº⁄ ÚΔ «¬√∂
‰ÈΔÂΔ ˘ ‹≈Δ º«÷¡≈Õ ≈Ó-ÒΔÒ≈ ÓÀÁ≈È «Úº⁄ ÓØÁΔ
ÁΔ «¬º’ Úº‚Δ ÀÒΔ ’’∂ ¿π√È∂ ¡≈Í‰Δ ⁄؉ Óπ«‘øÓ ÁΔ
Ùπ»¡≈ ’ΔÂΔ «‹ºÊ∂ ¿π√È∂ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ ÁΔ
ÒΔ‚«ÙºÍ, ÷≈√ ’’∂ ’∂˜ΔÚ≈Ò ”Â∂ «Âº÷∂ ‘ÓÒ∂ ’ΔÂ∂Õ
ÓØÁΔ ÁΔ «¬√ √π ÂØ∫ ‘Δ √ͺه ‘Ø «◊¡≈ √Δ «’ ÀÒΔ
ÓØÁΔ-¡«Ó Ù≈‘ ‹ØÛΔ ÁΔ¡ª ¡≈√ª ¡Èπ√≈ È‘ƒ ‘ΔÕ
ÓØÁΔ «◊‰ÂΔ ¡Â∂ ¿πÂÙ≈‘ ÁΔ ’ÓΔ ˘ ¡≈Í‰Δ ’πÒÀ‘‰Δ
‹πÏ≈È È≈Ò Í»Δ ’È ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ «‘≈ √Δ Í ¿π√Á≈
«¬‘ ÔÂÈ √◊Ø∫ ¿πÒ‡≈ «Í¡≈Õ «ÁºÒΔ Á∂ ÓºËÚ◊ È∂
«¬√˘ ⁄ø◊≈ È‘ƒ √Ó«fi¡≈ ¡Â∂ Ïπ≈ ÓÈ≈«¬¡≈Õ √Ì ÂØ∫
‘∂·Ò∂ Ú◊ ˘ ÓØÁΔ ÁΔ¡ª «¬‘Ȫ «⁄øÿ≈Ûª Á≈ ’جΔ
¯’ È‘ƒ √ΔÕ «¬√ÂØ∫ Ï≈¡Á ‘Δ Ì≈‹Í≈ ÒΔ‚«ÙÍ ˘
√Ófi ÍÀ ◊¬Δ «’ ¿π√ÁΔ «‹ºÂ ’Ø¬Δ Íº’Δ È‘ƒÕ ¿π√ÁΔ
‘≈ ÚΔ √øÌÚ ˛Õ «¬√ ’’∂ ‘≈ ÁΔ «˜øÓ∂Ú≈Δ ÓØÁΔ ”Â∂
È≈ ¡≈Ú∂ ¡Â∂ ÓØÁΔ Ò«‘ ÁΔ Î»’ È≈ «È’Ò∂, Ì≈‹Í≈
ÒΔ‚«ÙÍ È∂ «’È Ï∂ÁΔ ˘ «Ò¡≈ ’∂ Í≈‡Δ ”⁄ Ù≈«ÓÒ
’’∂, ¿π√˘ Ì≈‹Í≈ ÚºÒØ∫ Óπº÷-ÓøÂΔ ÁΔ Á≈¡Ú∂Á≈
¡ÀÒ≈È «ÁºÂ≈Õ √Ø«⁄¡≈ «¬‘ «◊¡≈ «’ ’∂˜ΔÚ≈Ò ¡Â∂
¿π√Á∂ √ø◊Δ ¡Â∂ «’È Ï∂ÁΔ ÁØÚ∂∫ ¡øÈ≈ ‘˜≈∂ ÁΔ
¡◊Ú≈¬Δ Ú≈Ò∂ √øÿÙ Á≈ «‘º√≈ ‘∂ ‘È, «¬√ ’’∂
«ÌzÙ‡≈⁄≈ «ÚØËΔ Óπ«‘øÓ Á≈ ‹Ø Î≈«¬Á≈ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ
Í≈‡Δ ˘ ‘À, ¿π‘ Ï≈Ï ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈Õ Í ¡øÂ «¬‘ √Δ
«’ “¡≈Í” «ÌzÙ‡≈⁄≈ «ÚØËΔ ¡øÁØÒÈ ”⁄Ø∫ ¿πÍ‹Δ √Δ
‹Á«’ «’È Ï∂ÁΔ «¬º’ √Ê≈«Í Í≈‡Δ «Úº⁄ ÒΔ √Δ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

2

Ó≈⁄-B@AE

’ΔÂΔ Í ’∂‹ΔÚ≈Ò È∂ «¬√˘ ◊ÒÂΔ ’«‘ ’∂ ¡Â∂ «¬√
Ò¬Δ Ó≈ÎΔ Óø◊ ’∂ «¬√Á∂ ¡√ ˘ ËØ «ÁºÂ≈Õ «¬√ Âª
«¬‘Ȫ Á≈ ÈÚ∂∫ ‘؉≈ ¡Â∂ ÒΔ‚ª Á≈ ’Ø¬Δ ≈‹ÈΔ«Â’
«Í¤Ø’Û È≈ ‘؉≈ ‘Δ «¬‘Ȫ Ò¬Δ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ Ò≈‘∂ÚøÁ≈
ÎÀ’‡ √≈«Ï ‘Ø«¬¡≈Õ
Á»√∂ «¬‘Ȫ È∂ ¡≈͉∂ ¡ÓÒ ”⁄Ø∫ ÚΔ «√º«÷¡≈ ˛Õ
«Í¤ÒΔ Ú≈Δ «¬‘Ȫ Á≈ Óπº÷ ÓπºÁ≈, ‹Ø ’¬Δ Ú≈ «¬º’Ø
ÓπºÁ≈ ‹≈ÍÁ≈ √Δ, «ÌzÙ‡≈⁄≈ √ΔÕ Í «¬‘ ÓπºÁ≈ ÚË∂∂
’’∂ ÓºË-Ú◊ ˘ «÷º⁄Á≈ √ΔÕ Í «¬√ Ú≈ ¡≈Ó
¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ Á≈ ÎØ’√ ’∂ÚÒ ÓºË Ú◊ ”Â∂ È‘ƒ √Δ
ÏÒ«’ «¬√È∂ Ú√Ø∫ Á∂ ‘∂·Ò∂ «‘º√∂, «’ÂΔ Ú◊ ˘ ÚΔ
«÷º⁄‰ Á≈ ÔÂÈ ’ΔÂ≈ ˛Õ «¬√È∂ «ÌzÙ‡≈⁄≈ Á≈ ÓπºÁ≈
ÚΔ ⁄؉ ÍÃ⁄≈ «Úº⁄ ¸º«’¡≈ Í «¬√˘ √Ì ÂØ∫ ÍÃÓπº÷
ÓπºÁ≈ È‘ƒ ω≈«¬¡≈Õ ÏÒ«’ «¬√È∂ ¡√ÒΔ ¡≈Ó ÒØ’ª
Á∂, ÷≈√ ’’∂ «’ÂΔ Ú◊ Á∂ Óπº«Á¡ª ”Â∂ ÷≈√ ˜Ø
«ÁºÂ≈ ˛Õ «¬√È∂ «Ï‹ÒΔ, Í≈‰Δ, ·∂’≈ «’ ¡Â∂
¡‰¡«Ë’≈« ’ÒØÈΔ¡ª Á∂ ¡«Ë’≈Δ’‰ Á∂ Óπº«Á¡ª
”Â∂ ÷≈√ ˜Ø «ÁºÂ≈ ˛Õ «¬√ Ú≈ «¬√È∂ “¡ÓÒΔ’‰”
’«Á¡ª Ï‘πÂΔ «ÒÎ≈Î∂Ï≈‹Δ È‘ƒ ’ΔÂΔÕ «¬‘ √‘πø ¸º’‰
Ò¬Δ «¬√ Ú≈ ÓÀ‡Ø ”⁄ È‘ƒ ◊¬∂Õ Úº‚Δ ◊º‚Δ ¡Â∂ ‹Àμ‚
ÍÒº√ √πº«÷¡≈ ¤ÂΔ «¬‘Ȫ È∂ ¸ºÍ-¸ÍΔÂ∂ ÒÀ Ò¬Δ ˛Õ
Úº‚∂ ÿ ÒÀ‰ «Úº⁄ ÚΔ «¬‘Ȫ ˘ ’Ø¬Δ ÍÑ∂‹ È‘ƒ ¡Â∂
«¬√ Ú≈ «¬‘Ȫ Á≈ ‹ÈÂ≈ ÁÏ≈ ÚΔ «ÈÂΔÙ Á∂ ÁÏ≈
¡Â∂ ÍÃ’≈Ù «√øÿ Ï≈ÁÒ Á∂ √ø◊ ÁÙȪ Ú◊≈ ‘Δ ˛Õ
‹≈ÍÁ≈ ˛ «’ ¡≈Í ¡≈◊» ≈‹ÈΔÂΔ ÁΔ “Óπº÷ Ë≈≈” «Úº⁄
¡≈¿π‰ Ò¬Δ Ï‘πÂ≈ √Óª È‘ƒ ÒÀ‰◊∂Õ
ÂΔ√∂ Ì≈ÂΔ ‹ÈÂ≈ Í≈‡Δ ÚºÒØ∫ ÒØ’-√Ì≈ ⁄؉ª
ÂØ∫ ¡ÀÈ Ï≈¡Á «Úº⁄ «ÁºÒΔ ÁΔ¡ª ⁄؉ª È≈ ’≈’∂, ‹ØÛÂØÛ ≈‘ƒ √’≈ ω≈¿π‰ Á≈ ÔÂÈ ’È≈ ÚΔ ¡≈Ó
¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ Á∂ «‘ºÂ «Úº⁄ «◊¡≈Õ «¬√ ¡ÓÒ È∂ ÒØ’ª
√≈‘Ó‰∂ √ͺه ’ «ÁºÂ≈ «’ Ì≈‹Í≈, ’ª◊√ Úª◊ ‘Δ
‘∂·Ò∂ ͺË ÁΔ «√¡≈√ ’ ‘Δ ˛Õ Á»√∂, ’∂∫Á «Úº⁄
ÓØÁΔ √’≈ Ï‰Δ ˘ ÚΔ I Ó‘Δ«È¡ª ÂØ∫ ÚË∂∂ √Óª ‘Ø
«◊¡≈ √ΔÕ ÓØÁΔ È∂ ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª «Úº⁄ «‹‘ÛΔ¡ª ¡≈√ª
‹◊≈¬Δ¡ª √È, ¿π‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ ’πfi ÚΔ ‘’Δ’Â «Úº⁄ È‘ƒ
ÏÁ«Ò¡≈ √ΔÕ «‹‘Û∂ “¡º¤∂ «ÁȪ” Á≈ Ú≈¡Á≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈
√Δ ¿π‘ «√Î ’≈ÍØ∂‡ Ò¬Δ ¡≈¬∂ √È, Ï≈’Δ √Ì Í«‘Òª
Úª◊ ‘Δ ⁄ºÒ «‘≈ √ΔÕ «¬√Á∂ ¿πÒ‡ “ÿ Ú≈Í√Δ”, “ÒÚ

√≈«‹Ùª ˘ ÍÃÚ≈È È‘ƒ ’ΔÂ≈ ¡Â∂ ¿π√Á≈ √Ï’ Ì≈‹Í≈
˘ «¬‘Ȫ ⁄؉ª «Úº⁄ «√÷≈ «ÁºÂ≈ ˛Õ
ÁØ √≈Ò Í«‘Òª Ï‰Δ ¡Â∂ «√¡≈√ «Úº⁄ ¡≈¬Δ
¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ È∂ Ï‘π √≈∂ ≈‹ÈΔÂ’ Ó≈«‘ª ˘
˛≈È ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ ¡≈͉∂ ‘Ø∫Á «Úº⁄ ¡≈¿π‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á
«¬√È∂ «ÁºÒΔ «ÚË≈È √Ì≈ ÁΔ¡ª («¬√ÂØ∫ Í«‘ÒΔ¡ª) ⁄؉ª
ÒÛΔ¡ª √ÈÕ ¿π√ √Ó∂∫ «¬√˘ «’√∂ Ï‘πÂΔ ◊øÌΔÂ≈ È≈Ò
È‘ƒ «Ò¡≈ √ΔÕ Ï‘π ÒØ’ «¬√˘ Ú؇ª ÂØÛÈ Ú≈ÒΔ
Ù’ÂΔ Ú‹Ø∫ ‘Δ Á∂÷Á∂ √ÈÕ Ï‘π ‘ª ͺ÷Δ È˜Δ¬∂ Ú≈Ò∂
ÚΔ «¬‘ √ÓfiÁ∂ √È «’ «¬‘ D-E √Δ‡ª «‹ºÂ √’ÁΔ ˛
Í ¿πÁØ∫ «¬√È∂ BH √Δ‡ª «‹ºÂ ’∂ √Ì ˘ ˛≈È ’
«ÁºÂ≈ √Δ ¡Â∂ «¬‘Ȫ ⁄؉ª «Úº⁄ G@ «Úº⁄Ø∫ FG √Δ‡ª
«‹ºÂ ’∂ ¿π‘Δ ’≈È≈Ó≈ ’ΔÂ≈ ˛Õ ¡≈«÷ «¬‘ «’Ú∂∫
√øÌÚ ‘Ø«¬¡≈? ‹∂’ «¬√ Í≈‡Δ «Úº⁄ ‹ª «¬√Á∂ ÍÃØ◊≈Ó
”⁄ ‘Δ ’Ø¬Δ ÷»ÏΔ √Δ Âª «Î ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª «Úº⁄ «¬√ÁΔ
’≈◊π˜≈Δ «¬øÈΔ ÏπΔ «’™ ‘Δ? ¡√ƒ «¬ºÊ∂ «¬‘Ȫ
√Ú≈Òª ”Â∂ «Ú⁄≈ ’ª◊∂Õ
«¬‘ Í≈‡Δ «ÌzÙ‡≈⁄≈ «ÚπºË ¡øÁØÒÈ ”⁄Ø∫ ‹ÈÓΔ
˛Õ «¬√ ’’∂ «¬√Á≈ ¡’√ ¡≈Ó Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ Í≈‡Δ¡ª
ÂØ∫ Úº÷≈ ˛Õ «¬√Á≈ ¡’√ «ÌzÙ‡≈⁄≈ «ÚπË
º ÒÛÈ Ú≈ÒΔ
¡Â∂ ÓΩ‹»Á≈ ÍÃÏøË «Úº⁄ Ïπ≈¬Δ¡ª ˘ Á» ’’∂ √πË≈
’È Ú≈ÒΔ Í≈‡Δ Á≈ ˛Õ «¬√Á≈ ÈÚ∂∫ ‘؉≈ ¡Â∂ «¬√Á∂
¡≈◊»¡ª Á≈ «’√∂ ≈‹ÈΔ«Â’ «Í¤Ø’Û «Úº⁄Ø∫ È≈ ‘؉≈
‘Δ «¬√Á≈ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ Î≈«¬Á≈ ˛Õ «¬‘Ȫ È∂ «’Â∂ ≈‹
È‘ƒ ’ΔÂ≈Õ «¬‘ «’Â∂ √ºÂ≈ «Úº⁄ È‘ƒ ‘∂Õ «¬√ ’’∂
«¬√ Í≈‡Δ Á∂ ¡≈◊»¡ª Á≈ «’Á≈ «¬‘Ȫ Á∂ ¡ÓÒ
≈‘ƒ ÍÃ◊‡ È‘ƒ ‘Ø«¬¡≈Õ «¬‘ ’Δ ’È◊∂ ¡Â∂ ’Δ È‘ƒ
’È◊∂, ÒØ’ª √≈‘Ó‰∂ «¬√Á≈ ’Ø¬Δ ¡ÓÒΔ ÍÃÓ≈‰ È‘ƒ
˛Õ Ì≈Ú∂∫ «¬√È∂ «ÁºÒΔ «Úº⁄ ’ª◊√ ÁΔ ‘Ó≈«¬Â È≈Ò
√’≈ ω≈¬Δ √Δ Í «¬‘ √’≈ «√Î DI «ÁÈ ‘Δ
⁄ºÒΔ ¡Â∂ «¬√È∂ «¬√ √Ó∂∫ «Úº⁄ ’Ø¬Δ «ÚÙ∂Ù ¡«‹‘≈ ’øÓ
È‘ƒ ’ΔÂ≈ ‹Ø ÒØ’ª ˘ ¡≈͉∂ «‘ºÂª Á∂ ¿πÒ‡ ‹≈Í∂Õ
«¬√È∂ ÒØ’ª È≈Ò ’ΔÂ∂ Ú≈¡Á∂ Í»∂ È‘ƒ ’ΔÂ∂ √È, Í
ÒØ’ª ”⁄ ÍÃÌ≈Ú √Δ «’ Ú≈¡Á∂ Í»≈ ’È Ò¬Δ DI «ÁÈ
Á≈ √Óª ÊØÛ≈ √ΔÕ √◊Ø∫ ‘∂·Ò∂ ͺË Á≈ ‡º‡Í»ø‹Δ¡≈
«ÌzÙ‡≈⁄≈ ÚΔ ’πfi ÿº‡ ‘Ø«¬¡≈ √ΔÕ DI «ÁȪ Ï≈¡Á
√’≈ Á∂ ¡√ÂΔÎ≈ Á∂‰ ˘ ÒØ’ª È∂ √ÚΔ’≈ È‘ƒ ’ΔÂ≈
¡Â∂ Ì≈‹Í≈ È∂ «¬√ Èπ’Â∂ ˘ Ú‰ ÁΔ ÚΔ ’Ø«ÙÙ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

3

Ó≈⁄-B@AE

◊¬Δ √ΔÕ Úø‚ Á∂ ÿº¨ÿ≈∂ È≈Ò ‹πÛΔ¡ª «Ì¡≈È’ Ô≈Áª
’≈È «¬‘Ȫ «Úº⁄ √πÂ∂-«√ºË ‘Δ Óπ√«ÒÓ «ÚØËΔ
Ì≈ÚÈ≈Úª √ÈÕ «¬‘ Í≥‹≈ÏΔ ««Î¿»‹Δ ‹È√øÿ ¡Â∂
Ï≈¡Á «Úº⁄ Ì≈‹Í≈ Á≈ ’Ø ¡Ë≈ √ΔÕ «¬√Á∂ Áπ¡≈Ò∂
‘Δ Ì≈‹Í≈ È∂ ¡≈͉≈ Ú؇ ¡Ë≈ «Ú√Ê≈«¡≈ √ΔÕ Í
√Ó∂∫ Á∂ ÏΔ‰ È≈Ò «ÁºÒΔ Á≈ Ú√Ø∫ Óπ‘ªÁ≈ Ï‘π ‘ºÁ
º’ ÏÁÒ «◊¡≈ ˛Õ «ÁºÒΔ Á∂ Í∂∫‚» ÷∂Â Á≈ Ù«‘Δ’‰
‘Ø «◊¡≈ ˛ ¡Â∂ «Í≥‚ª ˘ Ù«‘ È∂ «È◊Ò «Ò¡≈ ˛Õ
«¬√ÂØ∫ «ÏȪ «‘øÁΔ Ì≈ÙΔ ÷∂Â, ÷≈√ ’’∂ Ô».ÍΔ.-«Ï‘≈
«Úº⁄Ø∫ ÒØ’ π˜◊≈ ÁΔ Ì≈Ò «Úº⁄, ’øÓª Ò¬Δ ‹ª ÈΩ’Δ¡ª
Ò¬Δ «ÁºÒΔ ¡≈ ’∂ Ú√∂ ‘È, «‹√Á∂ Óπ’≈ÏÒ∂ Ì≈‹Í≈ Á≈
’Ø ¡Ë≈ Ï‘π ¤Ø‡≈ ‘Ø «◊¡≈ ˛Õ «¬√È∂ ÚΔ ⁄؉ ÈÂΔ‹∂
˘ ¡√-¡øÁ≈‹ ’ΔÂ≈ ˛Õ
«ÁºÒΔ Á∂ ⁄؉ ÈÂΔ«‹¡ª Á∂ ¡≈͉∂ √Ï’ È∂ ¡Â∂
¡≈͉∂ ÍÃÌ≈Ú È∂Õ
«¬º’ √Ï’ ˛, Ú؇ª Á≈ ’≈ÎΔ Úº‚≈ «‘º√≈ ÈΩ‹π¡≈Ȫ
Á≈ ˛ ¡Â∂ «¬‘ Ú◊ Ï‘π ¿πμ⁄∂-¿πμ⁄∂ √πÍÈ∂ √ø‹Ø¬Δ
ÏÀ·≈ ˛Õ «¬‘ ¿πμÍ ¿πμ·‰≈ ⁄≈‘πøÁ≈ ˛ ¡Â∂ Ï‘π ‹ÒÁΔ
¿πμÍ ¿πμ·‰≈ ⁄≈‘πøÁ≈ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ «¬‘ «‹¡≈Á≈ Á∂
«¬ø‹≈ ’È Ò¬Δ «Â¡≈ È‘ƒÕ ÓØÁΔ È∂ «¬√˘ “¡º¤∂
«ÁȪ” ¡Â∂ ÚËΔ¡≈ π˜◊≈ Á≈ √πÍÈ≈ «Á÷≈«¬¡≈, «¬‘
¿π√Á∂ Ó◊ ‘Ø «Ò¡≈Õ Í ‹ÁØ∫ «¬√È∂ Á∂«÷¡≈ «’ ÓØÁΔ
«¬√ «ÁÙ≈ «Úº⁄ ’πfi ÷≈√ È‘ƒ ’ «‘≈ √◊Ø∫ √øÿ Á∂
«Î’» ¬∂‹ø‚∂ ˘ ‘ºÒ≈Ù∂Δ Á∂ «‘≈ ˛ ª ¿π‘ ÓØÁΔ ˘ ºÁ
’’∂ ’∂‹ΔÚ≈Ò Á∂ «Íº¤∂ ‘Ø Âπ«¡≈Õ ‹∂’ ’∂‹ΔÚ≈Ò
ÚΔ «¬√ÁΔ¡ª ¡≈√ª ”Â∂ Í»≈ È≈ ¿πμ«¡≈ ª ¿π‘ ¿π√˘
ÚΔ ºÁ ’ Á∂Ú∂◊≈ ¡Â∂ ‹∂’ ’Ø¬Δ ÈÚª ÏÁÒ √≈‘Ó‰∂
¡≈™Á≈ ˛ ª ¿π√ È≈Ò ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈Õ
Á»√∂ ÒØ’ƒ ÏÁÒ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘È Í ÍÃÏøË Á∂ ¡øÁ
¡Â∂ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ ÂΔ’∂ È≈Ò ⁄≈‘πøÁ∂ ‘ÈÕ ’«Ó¿»«È√‡
«¬È’Ò≈ÏΔ ÍÃÏøË ”⁄ ÏÁÒ Í∂Ù ’Á∂ ‘È Í ‹≈ÍÁÀ «’
ÒØ’ƒ ‘≈Òƒ «ÚÙ≈Ò ÍºË ”Â∂ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ Ò¤Ó‰ ∂÷≈
‡ºÍ‰ Ò¬Δ «Â¡≈ È‘ƒ ‘ÈÕ ’«Ó¿»«È√‡ «¬È’Ò≈ÏΔ
ÒØ’ª ˘ «¬‘ Ò’Δ ‡Í≈¿π‰ Ò¬Δ ÔÂÈ ’Á∂ ‘∂ ‘ÈÕ
¿π‘ «¬√ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ ÍÃÏøË ˘ «¬√ «Úº⁄ «‘º√≈ ÒÀ ’∂ ÚΔ
¡Â∂ «¬√Á≈ Ï≈¬Δ’≈‡ ’’∂ ÚΔ «¬√˘ Ï∂ÍÁ ’È Á≈
ÔÂÈ ’Á∂ ‘∂ ‘È Í ¿π‘Ȫ Á∂ ÔÂȪ ˘ Ï‘πÂΔ
√ÎÒÂ≈ È‘ƒ «ÓÒΔÕ «¬√ Ò¬Δ «¬√ ÓπºÁ∂ ˘ ◊øÌΔÂ≈

«‹‘≈Á” ¡Â∂ “≈Ó‹≈Á∂ ¡Â∂ ‘≈Ó‹≈Á∂” «‹‘∂ Óπº«Á¡ª Á∂
¿πÌ≈È ¡Â∂ ÓØÁΔ ÁΔ «¬√Â∂ ¸ºÍΔ È∂ «¬‘ ÍÃÌ≈Ú «√«‹¡≈
«’ «Ú’≈√ Á∂ È≈¡∂ ‘∂· ‘’Δ’Â «Úº⁄ ÓØÁΔ √’≈ √øÿ
Á∂ «‘øÁ»ÂÚ Á∂ ¬∂‹ø‚∂ ˘ Ò≈◊» ’ ‘Δ ˛Õ «¬‘ √Óª ÍÀ‰
’’∂ ÓØÁΔ √’≈ ÍÃÂΔ ÓØ‘ Ìø◊ ÁΔ Íë’«¡≈ Ùπ» ‘Ø
¸º’Δ √Δ ‹Ø ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ Á∂ ‘º’ «Úº⁄ Ìπ◊ÂΔÕ
«¬‘ ª ’πfi ¡øÂÓπ÷Δ ÎÀ’‡ √È, «‹‘Ȫ È∂ «ÁºÒΔ
Á∂ ⁄؉ ÈÂΔ«‹¡ª «Úº⁄ ØÒ ¡Á≈ ’ΔÂ≈ ˛ Í «¬‘Ȫ Á∂
Óπ’≈ÏÒ∂ √Ì ÂØ∫ Ó‘ºÂÚÍ»È ¡Â∂ ÎÀ√Ò≈’πøÈ Ï≈‘Óπ÷Δ
ÎÀ’‡ √È, «‹‘Ȫ È∂ Ì≈‹Í≈ ”Â∂ fi≈Û» Î∂È Á≈ ’øÓ
’ΔÂ≈Õ Ï≈‘Óπ÷Δ ÎÀ’‡ª ÂØ∫ «ÏȪ ¿πÍØ’Â ÎÀ’‡ «¬‘
⁄؉ ÈÂΔ‹∂ È‘ƒ «√‹ √’Á∂ √ÈÕ Ï≈‘Óπ÷Δ ’≈’ª
«Úº⁄Ø∫ √Ì ÂØ∫ ÍÃÓπº÷ ˛ «’ ÒØ’Δ ‘≈’Ó ‹Ó≈ª ÁΔ¡ª
√Ê≈«Í Í≈‡Δ¡ª ÂØ∫ ¡º’ ¸º’∂ ‘ÈÕ ’ª◊√, Ì≈‹Í≈,
√≈Ï’≈ ‹ÈÂ≈ ÁÒ Á∂ √≈∂ ËÛ∂, ÷ºÏ∂-√º‹∂ ’«Ó¿»«È√‡,
◊ºÒ ’Δ ‘≈’Ó-‹Ó≈ª ÁΔ¡ª √≈Δ¡ª Í≈‡Δ¡ª Á≈
ÒØ’-«ÚØËΔ «’Á≈ Èø◊≈ ‘Ø ¸º«’¡≈ ˛Õ ÒØ’ƒ ÷≈√
’’∂ ÓºË-Ú◊ «¬‘Ȫ Í≈‡Δ¡ª Á≈ ÏÁÒ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘ÈÕ
«¬‘Ȫ Á≈ ¡√ÒΔ ÏÁÒ ’«Ó¿»«È√‡ «¬È’Ò≈ÏΔ Í∂Ù
’Á∂ ‘ÈÕ «¬‘ ÏÁÒ ÈÚ-‹Ó‘»Δ ÍÃÏøË ˛Õ «¬‘
Í≈‡Δ¡ª Á≈ ÏÁÒ È‘ƒ ÏÒ«’ ÓØ‹»Á≈ ÒØ’-ÁØ÷Δ, Ò؇»
¡Â∂ ‹≈Ï ¡ºË-‹◊Δ», ¡ºË-Ï√ÂΔ ÍÃÏøË Á≈ ÏÁÒ ˛Õ
√ͺه ˛ «’ «¬‘ ÏÁÒ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ ÏÁÒ È‘ƒ, «¬‘
◊À-Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ ÏÁÒ ˛ ‹Ø √øÿÙ ≈‘ƒ ¡Â∂ ¡ø«ÂÓ
ÂΩ ”Â∂ ‘«Ê¡≈ÏøÁ √øÿÙ ≈‘ƒ √≈’≈ ‘؉ Ú≈Ò≈
ÏÁÒ ˛Õ Í «ÚÙ≈Ò ÒØ’≈¬Δ ‘≈Ò∂ «¬√ Ò¬Δ «Â¡≈
È‘ƒÕ ¿π‘ «¬√ ÍÃÏøË Á∂ ¡øÁ ¡Â∂ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ „ø◊
≈‘ƒ ÏÁÒ ⁄≈‘πÁ
ø ∂ ‘ÈÕ «¬‘ ÏÁÒ ¿π‘Ȫ ˘ ¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ
Í≈‡Δ Á∂ »Í «Úº⁄ Ș ¡≈«¬¡≈ Â∂ «ÁºÒΔ Á∂ ÒØ’ª È∂
«¬√ ÏÁÒ ˘ ÌÍ» √ÓÊÈ «ÁºÂ≈Õ ÒØ’ƒ «¬√ ◊ºÒ ÂØ∫
¡È‹≈‰ È∂ «’ «¬‘ ÏÁÒ ‘’Δ’Δ ÏÁÒ È‘ƒ ˛, «¬‘
«√Î ÏÁÒ Á≈ ¤Ò≈Ú≈ ˛, «‹‘Û≈ «¬√ ÒØ’-ÁØ÷Δ ÍÃÏøË
ÁΔ ¿πÓ ˘ ‘Ø Òø«Ó¡ª ’È Á≈ ‘Δ √≈ËÈ Ï‰∂◊≈Õ
Á»√∂ «ÁºÒΔ ÁΔ ‚ÀÓØ◊≈ÎΔ Ï‘π ‘ºÁ º’ ÏÁÒ
¸º’Δ ˛Õ Ô≈«È «¬√Á≈ Ú√Ø∫-√»Í Ï‘π ‘ºÁ º’ ÏÁÒ
¸º«’¡≈ ˛Õ AIDG ÂØ∫ Ï≈¡Á, Í≈«’√Â≈È Ï‰È È≈Ò
‹Ø Íø‹≈Ï ÁΔ Úø‚ ‘جΔ, ¿π√ È≈Ò Í≈«’√Â≈È ”⁄Ø∫ ¿π‹Û
’∂ ¡≈¬∂ ÒØ’, ÷≈√ ’’∂ Ù«‘Δ Ú√Ø∫ «ÁºÒΔ «Úº⁄ Ú√
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

4

Ó≈⁄-B@AE

‘Ø ◊¬Δ √Δ È∂ «¬√ «‹ºÂ È≈Ò ÓπÛ ‹≈È ÎÛΔ, ¿πÂÙ≈‘
«Úº⁄ ¡≈¬Δ ˛Õ ‹Á Í≥‹≈Ï «Úº⁄ «‹ºÊ∂ Ì≈‹Í≈ ¡≈͉∂
«Ì¡≈Ò ¡’≈ÒΔ-ÁÒ ÁΔ ËΩ‰ ”Â∂ ◊Ø‚≈ º÷Δ «ÎÁΔ √Δ,
‘π‰ «Íº¤∂ ‘‡Δ ˛Õ «‹ºÊ∂ ‹≈ÍÁ≈ √Δ «’ Í≥‹≈Ï «Úº⁄
¡≈™ÁΔ¡ª ⁄؉ª «Úº⁄ ¡’≈ÒΔ-Ì≈‹Í≈ «¬º’ Á»√∂ «ÚπºË
⁄؉ ÒÛÈ◊∂, ‘π‰ ‹≈ÍÁ≈ ˛ «’ «¬‘ ◊·‹ØÛ Ï«‰¡≈
‘∂◊≈Õ Âª ÚΔ Í≥‹≈Ï «ÚË≈È √Ì≈ ÁΔ¡ª ⁄؉ª «Úº⁄ ÁØ
√≈Ò Í¬∂ ‘ÈÕ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ¡≈Í ÁΔ ‘≈Ò Á≈ Ï‘π ’πfi
«¬√ ◊ºÒ ”Â∂ «ÈÌ ’∂◊≈ «’ «ÁºÒΔ «Úº⁄ ¡≈Í √’≈
ÁΔ ’≈◊π‹≈Δ ’Δ ˛?
«¬√ «‹ºÂ È≈Ò ÒØ’ª «Úº⁄ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔÚ≈Á ÍÃÂΔ
ÌÓ-Ìπ Ò ∂ ÷ ∂ ‘Ø  ͺ ’ ∂ ‘Ø ¬ ∂ ‘È ¡Â∂ ’«Ó¿» « È√‡
«¬È’Ò≈ÏΔ¡ª Á≈ ’øÓ ‘Ø ¡Ω÷≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ
¡≈Í ¡Â∂ «¬√ÁΔ «‹ºÂ ÍÃÂΔ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ ÷º«Ï¡ª
Á≈ ÚÂΔ≈ ¡‹ΔÏ Ï∂Úº√Δ, «ÈÍπø√’Â≈ ¡Â∂ «Í¤Òº◊Íπ‰∂
Ú≈Ò≈ ˛Õ «¬‘ ¡≈Í È≈Ò √ªfi≈ ÓØ⁄≈ ω≈¿π‰ Ò¬Δ
Ï∂ÈÂΔ¡ª ’Á∂ ‘∂ Í ’∂‹ΔÚ≈Ò È∂ ·πº· «Ú÷≈™«Á¡ª
«¬‘Ȫ ˘ ¡≈Í «Úº⁄ Ù≈«ÓÒ ‘؉ ÁΔ È√Δ‘Â «ÁºÂΔÕ
«ÁºÒΔ ⁄؉ª «Úº⁄ «¬‘Ȫ È∂ ¡≈Í ÁΔ ‘Ó≈«¬Â Á≈ ¡ÀÒ≈È
’ «ÁºÂ≈Õ «¬‘Ȫ ÁΔ «√¡≈√Δ «ÈÍπø√’Â≈ Ó‘≈≈‹≈
Ìπ«Í≥Á «√øÿ Á∂ ¡≈÷Δ «ÁȪ ÁΔ √Δ’ «ÈÍπø√’Â≈
«‹‘Δ ˛Õ «¬‘ «¬º’ ‘≈’Ó ‹Ó≈ Í≈‡Δ, ¡≈Í ÍÃÂΔ
ÌÓ-ÌπÒ∂«÷¡ª ˘ Әϻ ’Á≈ ˛Õ
¡≈Ó ¡≈ÁÓΔ Í≈‡Δ, ◊øÌΔ √ø’‡ Ó»ø‘ ¡≈¬Δ¡ª
‘≈’Ó-‹Ó≈ª Á≈ √«ÊÂΔ ˘ ‘πø◊≈≈ ˛Õ ‹Ó≈ÂΔ ÂΩ ”Â∂
«¬‘ ‘≈’Ó-‹Ó≈ª ÁΔ ‘Δ Í≈‡Δ ˛Õ «¬‘ ÓΩ‹»Á≈ ÍÃÏøË
«Úº⁄ ¿π‘Ȫ √πË≈ª ÁΔ Ú’≈Ò ’ÁΔ ˛ ‹Ø ÍÃÏøË ÁΔ
¿πÓ ˘ Òø«Ï¡ª ’Á∂ ‘ÈÕ √≈˘ ÓπºÁ≈ Á ÓπºÁ≈ «¬√Á∂
¡ÓÒ Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂ «¬√Á≈ «’Á≈ ‹ÈÂ≈ √≈‘Ó‰∂
√ͺه ’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «¬‘ ’πfi √πË≈ ’ √’ÁΔ ˛
«‹‘Ø «‹‘∂ ’Ø¬Δ ÚΔ ‘≈’Ó-‹Ó≈ ’ √’ÁΔ ˛Õ «¬‘
ÒØ’ª ˘ ’πfi «¡≈«¬Âª Á∂ √’ÁΔ ˛ Í ÒØ’ª ÁΔ¡ª
Ïπ«È¡≈ÁΔ √Óº«√¡≈Úª Á≈ ‘ºÒ È‘ƒ ’ √’ÁΔ «’™«’
«¬‘Ȫ ÁΔ ‹Û∑ «¬√ ÍÃÏøË «Úº⁄ ˛ Â∂ ‘ºÒ ÍÃÏøË ÏÁÒ ’∂
‘Ø √’Á≈ ˛ ‹Ø «¬√Á≈ ÍÃØ◊≈Ó È‘ƒÕ «¬‘ ’Δ ’ √’ÁΔ
˛ Â∂ ’Δ È‘ƒ ’ √’ÁΔ, «¬√ Ï≈∂ ’Ø¬Δ ÌπÒ∂÷≈ È‘ƒ
‘؉≈ ⁄≈‘ΔÁ≈Õ √≈˘ ÍÃÏøË ÏÁÒΔ Ò¬Δ «¬È’Ò≈ÏΔ
√øÿÙª ˘ Â∂˜ ’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «¬√ ÓπºÁ∂ «Úº⁄ √≈‚Δ
¡√¯ÒÂ≈ ‘Δ ¡≈Í ÁΔ √¯ÒÂ≈ Á≈ ≈˜ ˛Õ

È≈Ò ¡Â∂ ◊«‘≈¬Δ «Úº⁄ ‹≈ ’∂ «Ú⁄≈È Á≈ ÔÂÈ
’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ «¬’«‘∂ ÚΔ Â∂ Ï‘π«ËΔ
ÔÂÈ ÚΔ ‹π‡≈¬∂ ‹≈‰∂ ⁄≈‘ΔÁ∂ ‘ÈÕ «ÚÙ≈Ò ÒØ’≈¬Δ ÁΔ
ÈϘ ÎÛÈ Á≈ ÔÂÈ ’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛, √Ì ÂØ∫ Ì÷Ú∂∫
ÓπºÁ∂ ¸º’‰∂ ⁄≈‘ΔÁ∂ ‘È ¡Â∂ „πº’Ú∂∫ È≈¡∂ Á∂‰∂ ⁄≈‘ΔÁ∂
‘ÈÕ ÒØ’ª ÁΔ ⁄∂ÂÈ≈-ͺË È≈Ò ‹πÛ ’∂ ÿØÒª ˘ ÷≈Û’»
»Í Á∂‰ Á≈ ÔÂÈ ’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
«¬‘Ȫ ⁄؉ ÈÂΔ«‹¡ª Á≈ «¬º’ ÍÃÌ≈Ú ˛ «’ ÓØÁΔ
Á∂ ¡ÙÚÓ∂Ë Ó≈⁄ ˘ ·ºÒ Í¬Δ ˛Õ ÓØÁΔ Ò«‘ Á≈ ‹Ø
«¬º’ ◊πÏ≈≈ ÎπÒ≈«¬¡≈ «◊¡≈ √Δ ¿π√ «Úº⁄ ¤∂’ ‘Ø «◊¡≈
˛Õ ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª ÂØ∫ Ï≈¡Á, «¬º’ ÂØ∫ Ï≈¡Á «¬º’ «‹ºÂ
È≈Ò ÓØÁΔ ‹πø‚ÒΔ Á≈ «ÁÓ≈◊ √ºÂÚ∂∫ ¡√Ó≈È ”Â∂ Í‘πø⁄
«◊¡≈ √ΔÕ ¿π‘ √ÓfiÁ∂ √È «’ ¿π‘ ’πfi ÚΔ ’ √’Á∂
‘È, ¿π‘Ȫ ˘ ’Ø¬Δ Íπº¤‰ Ú≈Ò≈ È‘ƒÕ «¬øfi ‹≈ÍÁ≈ √Δ
«’ ÓØÁΔ-¡«Ó ‘Δ Ì≈‹Í≈ ˛Õ «ÚÁ∂Ù ÈΔÂΔ «Úº⁄ «ÚÁ∂Ù
ÓøÂΔ «’Â∂ Òº«Ì¡ª ÚΔ È‘ƒ ÒºÌÁΔ √ΔÕ «¬øÁ≈ ÁΩ ÁΔ
’ª◊√ Úª◊ ‘Δ Ì≈‹Í≈ «Úº⁄ ÚΔ «¬º’ ¡≈Í≈Ù≈‘
’≈‹ÙÀÒΔ «Ú’«√ ‘Ø ◊¬Δ √ΔÕ «Ú’≈√ Á∂ Ȫ ”Â∂ Ú؇ª
ÒÀ ’∂ «‘ø Á » Â Ú Á≈ ¬∂ ‹ ø ‚ ≈ ˺ « ’¡≈ ‹≈ «‘≈ √ΔÕ
«Î’≈ÍÃ√ÂΔ Â∂ ≈‹ √Ì≈ «Úº⁄ Ï«‘√ ’≈¿π‰ ÁΔ «ÚØËΔ
«Ë ÁΔ Óø◊ ˘ «‘’≈ È≈Ò ·π’≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ¡Â∂
’≈˘È È≈ Í≈√ ‘؉ ÁΔ √» «Úº⁄ ¡≈‚ΔÈÀ∫√ «Ò¡ªÁ∂
◊¬∂Õ «ÁºÒΔ ÁΔ ‘≈ È∂ «¬√ ‹πø‚ÒΔ Á≈ «ÁÓ≈◊ ’πfi ‘ºÁ
º’ «‡’≈‰∂ «Ò¡ªÁ≈ ˛Õ ¿π‘Ȫ ˘ √Ófi Í¬Δ ˛ «’ ’جΔ
ÚΔ ÎÂÚ≈ ¡≈÷Δ È‘ƒ, «‹‘Û∂ ÒØ’ ¿π‘Ȫ ˘ «‹Â≈
√’Á∂ ‘È, ‹∂’ ¿π‘Ȫ ÁΔ¡ª ¡≈√ª ”Â∂ Í»≈ È‘ƒ
¿π«¡≈ ‹ªÁ≈ ª ’Ò∑ ˘ ¿π‘Δ ÒØ’ Âπ‘≈˘ ◊ºÁΔ™
͇’≈ ÚΔ √’Á∂ ‘ÈÕ «¬‘ ÂÏÁΔÒΔ ÓØÁΔ √’≈ Á∂
Úº¬Δ¬∂ «Úº⁄ √ͺه Ș ¡≈ ‘Δ ˛Õ
«¬√Á≈ Á»√≈ ÍÃÌ≈Ú «¬‘ «Í¡≈ ˛ «’ ÒØ’ √Ì≈
⁄؉ª «Úº⁄ ¡≈Í ÏπΔ Âª fiøÏΔ ◊¬Δ √Δ Â∂ «¬√Á∂ √ÓÊ’
«È≈Ù ¡Â∂ ‘øÌ∂-‘≈∂ √ÈÕ «ÁºÒΔ ÁΔ «‹ºÂ È∂ ÓπÛ ’∂
¿π‘Ȫ «Úº⁄ ‹≈È Í≈¬Δ Â∂ ¿π‘Ȫ ˘ ¿πÂÙ≈«‘ ’ΔÂ≈
˛Õ «¬º’ Ú≈Δ ¿π‘ «Î √ºÂ≈ ‘≈«√Ò ’È Ò¬Δ ÎÛÎÛ≈
‘∂ ‘ÈÕ Í «¬‘ Í≈‡Δ Ù«‘Δ ¡Â∂ ÓºË-Ú◊Δ Ú√Ø∫ ˘
‘Δ ÍÃÌ≈«Ú ’ÁΔ ˛Õ «¬√Á≈ ¡√ Úº‚∂ Ù«‘ª,
Ù«‘Δ«¥Â «Á‘≈ ¡Â∂ «‹ºÊ∂ ÓºËÚ◊ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ
«Úº⁄ ˛, Â∂ ‘ØÚ∂◊≈Õ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ «‹ÓÈΔ ⁄؉ª «Úº⁄ «ÓÒΔ
’≈Δ ‘≈ ÂØ∫ Ï≈¡Á «¬‘ Í≈‡Δ, ‹ÁØ∫ Ó»«¤Â «‹‘Δ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

hh

5

Ó≈⁄-B@AE

∂Ò Ïº‹‡ : È≈ ∂Ò «‘ºÂ, È≈ ÒØ’ «‘ºÂ
È∂∫Á ÓØÁΔ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ Ú≈ÒΔ Ì≈ÂΔ ‹ÈÂ≈
Í≈‡Δ ÁΔ √’≈ Á∂ ∂Ò ÓøÂΔ √π∂Ù ÍÃÌ» È∂ ¡≈͉≈
ÍÒ∂·≈ ∂Ò Ïº‹‡ Í∂Ù ’ «ÁºÂ≈ ˛Õ Ì≈Ú∂∫ ÍÃÌ» Á≈ «¬‘
ÍÒ∂·≈ Ϻ‹‡ ˛ Í Ì≈‹Í≈ √’≈ Á≈ «¬‘ Á»√≈ Ϻ‹‡
˛Õ Í«‘Ò≈ ∂Ò Ïº‹‡ ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª ÂØ∫ ¡ÀÈ Ï≈¡Á Í∂Ù
’ΔÂ≈ «◊¡≈ √Δ Í ¿πÁØ∫ ∂Ò ÓøÂΔ √Á≈ÈøÁ ◊ΩÛ≈ √È,
«‹È∑ª ˘ «ÚÚ≈Á ’≈È ¡√ÂΔÎ≈ Á∂‰≈ «Í¡≈ √Δ ¡Â∂
¿π√ ¿πÍø √π∂Ù ÍÃÌ» ˘ ∂Ò-ÓøÂΔ Ï‰≈«¬¡≈ «◊¡≈
‹Ø È∂∫Á ÓØÁΔ Á∂ ÷≈√ ⁄‘∂Â∂ √ÈÕ ÍÃË≈È ÓøÂΔ È∂∫Á
ÓØÁΔ È∂ «¬√˘ Ì«Úº÷Óπ÷Δ «’‘≈ ˛Õ √ͺه ˛ «’ ÚÂÓ≈È
Á∂ √øÁÌ «Úº⁄ ∂Ò Ïº‹‡ ÁΔ ‘Ó≈«¬Â «Úº⁄ ’πfi ’«‘‰
Ò¬Δ È‘ƒ ˛Õ Ϻ‹‡ Á≈ ÚË∂∂ ˜Ø Ì«Úº÷ Á∂ √πÍÈ∂ «Ú÷≈¿π‰
”Â∂ ˛Õ «¬‘ √√ÂΔ Ùπ‘ ÂØ∫ Ï⁄‰ ¡Â∂ ∂ÒÚ∂ Á∂ «Ú’≈√
Á∂ Ȫ ”Â∂ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ ∂Ò ÓøÂΔ È∂ «’‘≈ ˛ «’
¿π√Á≈ Ϻ‹‡ ∂ÒÚ∂ Ò¬Δ ˛Õ «¬√Á≈ ¡Ê ‹ÈÂ≈ ∂ÒÓøÂΔ Á∂ √Ø’≈ª «Úº⁄ «’Â∂ È‘ƒ ˛Õ
∂Ò ÓøÂΔ È∂ «’‘≈ ˛ «’ ¿π√Á≈ Ϻ‹‡ «¬º’ √≈Ò
Á≈ ‘Δ Ïº‹‡ È‘ƒ ÏÒ«’ Í≥‹ª √≈Òª Á≈ ◊≈‚Δ-≈‘
(Road-Map) Á≈ «‘º√≈ ˛Õ ∂Ò ÓøÂΔ È∂ «’‘≈ ˛ «’
¡≈¿π‰ Ú≈Ò∂ Í≥‹ √≈Òª «Úº⁄ ∂ÒÚ∂ ”Â∂ H Òº÷ E@ ‘˜≈
’ØÛ πͬ∂ ÷⁄∂ ‹≈‰◊∂ «‹√ «Úº⁄Ø∫ «¬º’ Òº÷ ÁØ ‘˜≈
’ØÛ Á≈ «¬‘ Ϻ‹‡ ˛Õ ÓøÂΔ ‹Δ ’«‘øÁ∂ ‘È «’ ∂ÒÚ∂
È∂ ÓØÁΔ ÁΔ √Úº¤ Ì≈ Óπ«‘øÓ Á≈ «ÚÙ∂Ù «Ë¡≈È º«÷¡≈
˛Õ «¬√ Ò¬Δ ∂ÒÚ∂ ”⁄ √¯≈¬Δ Á≈ ’øÓ Í∂Ù∂Ú ’øÍÈΔ¡ª
˘ ·∂’∂ ”Â∂ «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ ’⁄∂ ÂØ∫ «Ï‹ÒΔ «Â¡≈
’È Ò¬Δ ÍÒª‡ Ò≈¬∂ ‹≈‰◊∂Õ FE@ ∂ÒÚ∂ √‡∂ÙȪ ”Â∂
AG@@@ Í÷≈«È¡ª ÁΔ ¿π√≈Δ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂◊Δ Í «¬‘
«’øÈ∂ «⁄ ”⁄ ‘ØÚ∂◊Δ, «¬√Á≈ ’Ø¬Δ «˜’ È‘ƒÕ «¬√ÂØ∫
«ÏȪ ◊º‚Δ¡ª «Úº⁄ Ï≈«¬˙-‡≈ÔÒ∂‡ ¡Â∂ ÚÀ«’¿»Ó
Í÷≈«È¡ª ÁΔ ◊ºÒ ÚΔ ’‘Δ ◊¬Δ ˛Õ Ô≈ÂΔ √πº«÷¡≈
Ò¬Δ, ¡Ωª Ò¬Δ «˜Ú ‚º«Ï¡ª «Úº⁄ √Δ.√Δ.‡Δ.ÚΔ.
’ÀÓ∂ Ò◊≈¿π‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ ∂ÒÚ∂ ÍπÒ√
ÁΔ «◊‰ÂΔ (’ÁØ∫ Â∂ «’øÈΔ?) Á≈ ÚΔ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ ˛Õ
ACH ÈøÏ ˛ÒÍÒ≈¬ΔÈ Ùπ» ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂◊Δ, «‹√Â∂ «’√∂
√Ó∂∫ ÚΔ «Ù’≈«¬Â ’ΔÂΔ ‹≈ √’∂◊ΔÕ Ï˜π◊ Ô≈ÂΔ¡ª
Ò¬Δ ‘∂·Ò∂ ÏÊ Á≈ ’؇≈ ÚË≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ ¿πÍÒ∂
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

Ïʪ ”Â∂ ⁄ÛÈ Ò¬Δ ¡ÀμÈ.¡≈¬Δ.‚Δ. ’ØÒ ÍΩÛΔ¡ª
ω≈¿π‰ Ò¬Δ Í‘πø⁄ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂◊ΔÕ Í«‘Òª Ô≈Â≈ ÂØ∫
ÁØ Ó‘ΔÈ∂ Í«‘Òª ÏÊ «˜Ú ’Ú≈¬Δ ‹≈ √’ÁΔ √Δ
‘π‰ D Ó‘ΔÈ∂ Í«‘Òª ÏÊ «˜Ú ’Ú≈¬Δ ‹≈ √’∂◊ΔÕ
√Δ‡ Ïπ«’ø◊ √Ó∂∫ ‘Δ ÷≈‰∂ Ò¬Δ ÚΔ ¡≈‚ «ÁºÂ≈ ‹≈
√’∂◊≈Õ «¬‘ √‘»Ò A@H ◊º‚Δ¡ª «Úº⁄ ¿πÍÒºÌÁ
‘Ø Ú ∂ ◊ ΔÕ D@@ √‡∂ ٠Ȫ Â∂ Ú≈¬Δ-Î≈¬Δ («‹√ È≈Ò
«¬ø‡ÈÀμ‡ ⁄Ò≈«¬¡≈ ‹≈ √’∂) ÁΔ √‘»Ò Óπ‘º¬Δ¡≈
’Ú≈¬Δ ‹≈Ú∂◊ΔÕ √‡∂ÙÈ ”Â∂ «‡’‡ ÷ΔÁ‰ Ú≈Ò∂
Ô≈ÂΔ¡ª ˘ E «Óø‡ª «Úº⁄ «‡’‡ «ÓÒ‰ Á≈ ÚΔ Ú≈«¬Á≈
’ΔÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ √‡∂ÙȪ ”Â∂ Í≈‰Δ Ú∂⁄‰ Ú≈ÒΔ¡ª ÓÙΔȪ
Ò◊≈¬Δ¡ª ‹≈‰◊Δ¡ªÕ √Û’ ’≈«√ø◊ Â∂ IAG ¿πÍÒ∂
ÍπÒ (˙Ú Ï«º‹) ¡Â∂ ‘∂·Ò∂ Òªÿ∂ (¡ø‚ Ï«º‹)
ω≈¿π‰ Á≈ ÚΔ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ CE@ Íπ≈‰∂
ÍÃ≈‹À’‡ª ÁΔ √ÓΔ«÷¡≈ ’ΔÂΔ ‹≈Ú∂◊ΔÕ ◊º‚Δ¡ª ”⁄ ÌΔÛ
ÿ‡≈¿π‰ Ò¬Δ BD ÁΔ Êª BF ‚ºÏ∂ Ò◊≈¬∂ ‹≈‰◊∂Õ Ô≈Â≈
√Óª ÿ‡≈¿π‰ Ò¬Δ H ∂ÒÚ∂ ’≈Δ‚Øª «Úº⁄ ÎÂ≈
ÚË≈¬Δ ‹≈Ú∂◊Δ ¡Â∂ «¬‘ AE@ ¡Â∂ B@@ «’ÒØÓΔ‡
ÍÃÂΔ ÿø‡≈ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ˛Õ «¬‘ √≈∂ ¡ÀÒ≈È ‘Δ ‘ÈÕ
«¬‘Ȫ «Úº⁄Ø∫ «’‘Û∂ ¡ÀÒ≈Ȫ ”Â∂ ¡ÓÒ ‘πøÁ≈ ˛, «¬‘
¡≈¿π‰ Ú≈Ò≈ √Óª ‘Δ Áº√∂◊≈Õ
‹ÁØ∫ «¬‘ Ϻ‹‡ Í∂Ù ’ΔÂ≈ «◊¡≈ ¿πÁØ∫ ¡øÂ≈Ù‡Δ
Ϙ≈ «Úº⁄ ’º⁄∂ Â∂Ò ÁΔ ’ΔÓ ÿ‡ ’∂ Ò◊Ì◊ ¡ºËΔ
«‘ ◊¬Δ ˛Õ «¬√ È≈Ò ‘π‰ º’ ∂ÒÚ∂ ˘ ÿº‡Ø-ÿº‡
E@@@ ’ØÛ πͬ∂ Á≈ Î≈«¬Á≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ Í«‘Òª
’ΩÓªÂΔ Óø‚Δ «Úº⁄ Â∂Ò ’ΔÓª «Úº⁄ Ú≈Ë∂ ˘ ¡Ë≈
ω≈ ’∂ «’≈Û∂-Ì≈Û∂ ÚË≈¬∂ ‹ªÁ∂ ‘∂ ‘ÈÕ ‘≈Ò∂ «Í¤Ò∂
√≈Ò Â∂Ò ’ΔÓª «Úº⁄ Ú≈Ë∂ Á∂ Ȫ Â∂ ÓØÁΔ √’≈ È∂
Ó≈Ò Ì≈Û∂ «Úº⁄ AD% Ú≈Ë≈ ’ΔÂ≈ √ΔÕ ‘π‰ ‹ÁØ∫ Â∂Ò
’ΔÓª ¡ºËΔ¡ª «‘ ◊¬Δ¡ª √È Âª ’πÁÂΔ «¬‘ ¡≈√
’ÈΔ Ï‰ÁΔ √Δ «’ «’≈¬∂ ÿ‡≈¬∂ ‹≈‰◊∂Õ Í ÍÃÌ» ‹Δ
È∂ ÒØ’ª ÁΔ¡ª ¿πÓΔÁª ”Â∂ Í≈‰Δ Î∂ «ÁºÂ≈ ˛Õ ¿π√È∂
«’≈«¬¡≈ Á ˘ ¤∂«Û¡≈ ‘Δ È‘ƒ, Í«‘Òª Ú≈Ò∂ «’≈¬∂
º÷∂ ‘ÈÕ «¬‘Δ È‘ƒ, √ÒÀÏ ¡À‚‹√‡ÓÀ∫‡ Á∂ È≈Ó ”Â∂
Ó≈Ò-Ì≈Û∂ «Úº⁄ Ú≈Ë≈ ’ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ «¬√ È≈Ò
ÒØ’ª ”Â∂ D@@@ ’ØÛ πͬ∂ Á≈ ÏØfi Í≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ
6

Ó≈⁄-B@AE

«¬√Á≈ ¡√ Ïπ«È¡≈ÁΔ Ú√ª ÁΔ Ì≈Û≈ Ò≈◊ Á∂ Ú≈Ë∂
«Úº⁄ «È’Ò∂◊≈Õ «¬√ È≈Ò √ΔÓÀ∫‡ ¡Â∂ ’Ø«¬Ò∂ Á∂ Ì≈Û∂
«Úº⁄ F.B% Á≈ Ú≈Ë≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ Á≈Òª, ¡È≈‹ ¡Â∂ ÷≈Á
Á∂ Ì≈Û∂ «Úº⁄ A@% Ú≈Ë≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ «¬√ÂØ∫ «ÏȪ √‡ΔÒ
¡Â∂ Â∂Ò ÁΔ „π¡≈¬Δ Ò≈◊ «Úº⁄ ÚΔ Ú≈Ë≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ
«¬‘ Ϻ ‹ ‡ ¡≈™«Á¡ª Ù∂ ¡ -Ϙ≈ «Úº ⁄ √ΔÓÀ ∫ ‡
’øÍÈΔ¡ª Á∂ Ù∂¡ D.D% «‚º◊ ͬ∂ ‘ÈÕ «¬√ È≈Ò √ΔÓÀ∫‡,
√‡ΔÒ, Á≈Òª, ¡È≈‹ ¡Â∂ ÷≈Á ÁΔ¡ª ’ΔÓª «Úº⁄
Ò≈˜ÓΔ Ú≈Ë≈ ‘ØÚ∂◊≈Õ ’Ø«¬Ò∂ ÁΔ „π¡≈¬Δ Ò≈◊ «Úº⁄
Ú≈Ë∂ Á≈ ¡√ ÊÓÒ ÍÒª‡ª ”Â∂ ÍÚ∂◊≈Õ «¬√ È≈Ò
«Ï‹ÒΔ ÍÀÁ≈Ú≈ ÁΔ Ò≈◊ ÚË∂◊Δ ¡Â∂ «¬√Á≈ ÏØfi
¡ø«ÂÓ ÂΩ ”Â∂ ÷ÍÂ’≈ ”Â∂ ÍÚ∂◊≈Õ ’πºÒ «ÓÒ≈ ’∂ ∂Ò
Ϻ‹‡ Ó«‘ø◊≈¬Δ ∂÷≈ ˘ ‘Ø ¿πμÍ ÚºÒ ¸º’‰ Á≈ ’≈È
ω∂◊≈Õ ÒØ’ƒ ¡≈͉∂ ÂØ∫ ÏØfi ÿ‡‰ ÁΔ ¡≈√ Ò≈¬Δ ÏÀ·∂
√È ÍÃÌ» ÁΔ ¡À√Δ “«Ó‘” ‘Ø¬Δ «’ ¿π√È∂ ¿πÒ‡≈ ÒØ’ª ”Â∂
‘Ø ÏØfi Í≈ «ÁºÂ≈ ˛Õ
Á»√∂ «¬√ Ϻ‹‡ ÁΔ «ÁÙ≈ ∂ÒÚ∂ Á∂ ’ÁÓ-Ï-’ÁÓ
«Èº‹Δ’‰ ÁΔ ˛Õ Ì≈Ú∂∫ ∂Ò ÓøÂΔ È∂ √ÁÈ «Úº⁄ Ϻ‹‡
Í∂Ù ’«Á¡ª «’‘≈ «’ ∂ÒÚ∂ ’ΩÓΔ ‹≈«¬Á≈Á ˛ ¡Â∂
«¬√Á≈ «Èº‹Δ’‰ È‘ƒ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈ Í ∂Ò ÓøÂΔ
ÁΔ ’«‘‰Δ ¡Â∂ ’ÊÈΔ «Úº⁄ ˜ÓΔÈ ¡√Ó≈È Á≈ ¡øÂ
˛Õ √≈˘ Í«‘Òª ‘Δ ÍÂ≈ ˛ «’ «Èº‹Δ’‰ Á≈ ¡ÓÒ
Í«‘Òª ‘Δ Ùπ» ˛Õ ∂ÒÚ∂ ÁΔ ’À‡«ø◊ √∂Ú≈ «Èº‹Δ «Ëª ˘
·∂’∂ ”Â∂ «ÁºÂΔ ‘Ø¬Δ ˛ ¡Â∂ ‹ÁØ∫ Á≈ «¬‘ ·∂’∂Á≈Δ ÍÃÏøË
Ùπ» ‘Ø«¬¡≈ ˛ ∂Ò «Úº⁄ ÷≈‰∂ ÁΔ ’ΔÓ «ÂøÈ ◊π‰≈ ÚË
◊¬Δ ˛ Í ÷≈‰∂ ÁΔ ’π¡≈«Ò‡Δ ‘∂·ª ⁄ÒΔ ◊¬ΔÕ ∂Ò
’≈÷≈«È¡ª «Úº⁄ ’¬Δ Íπ‹∂-«‘º√∂ ω≈¿π‰ Á≈ ’øÓ
Í«‘Òª ‘Δ «Èº‹Δ ’øÍÈΔ¡ª ˘ «ÁºÂ≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ «¬√
Ϻ‹‡ «Úº⁄ «Èº‹Δ’‰ ÁΔ Íë’«¡≈ ˘ ‘Ø ¡º◊∂ ÂØ«¡≈
«◊¡≈ ˛Õ Í«‘Òª ÷≈‰∂ Á≈ ’øÓ ·∂’∂ ”Â∂ «ÁºÂ≈ «◊¡≈,
‘π‰ ¡Ë≈-√Ø¬Δ Á≈ ’øÓ ÚΔ ·∂’∂ ”Â∂ Á∂ «ÁºÂ≈ «◊¡≈
˛Õ ÷≈‰∂ ÂØ∫ ¡º◊∂ ÚË ’∂ ‘π‰ √¯≈¬Δ Á≈ ’øÓ ÚΔ «Èº‹Δ
’øÍÈΔ¡ª ˘ ·∂’∂ ”Â∂ Á∂‰ ÁΔ Ïº‹‡ «Úº⁄ «ÚÚ√Ê≈ ’ΔÂΔ
◊¬Δ ˛Õ ‘π‰ º’ ∂ÒÚ∂ ˘ «Ï‹ÒΔ ÁΔ √ÍÒ≈¬Δ √’≈Δ
’øÍÈΔ¡ª ’ÁΔ¡ª √È Í «¬√ Ú∂ Á∂ Ϻ‹‡ «Úº⁄
«ÚÚ√Ê≈ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ˛ «’ «Ï‹ÒΔ √ÍÒ≈¬Δ Ò¬Δ ‡À∫‚
Ò¬∂ ‹≈‰◊∂ ¡Â∂ ÏØÒΔ Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂ «Ï‹ÒΔ ’øÍÈΔ¡ª ˘
∂ÒÚ∂ Ò¬Δ «Ï‹ÒΔ √ÍÒ≈¬Δ Á≈ ’øÓ ·∂’∂ ”Â∂ «ÁºÂ≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

‹≈Ú∂◊≈Õ «¬√ÂØ∫ «ÏȪ «Èº‹Δ-√’≈Δ «Ì¡≈ÒΔ ≈‘ƒ
ÍÃ≈‹À’‡ Ò≈¿π‰ ÁΔ ◊ºÒ ÚΔ ’‘Δ ◊¬Δ ˛Õ «¬√ Âª
È≈Ò «Èº‹Δ ÷∂Â ÂØ∫ F@@@ ’ØÛ πͬ∂ Á≈ «ÈÚ∂Ù ‘≈√Ò
’È ÁΔ ◊ºÒ ’‘Δ ◊¬Δ ˛Õ ‘≈Òª«’ ∂ÒÚ∂ «Úº⁄ «√ºË∂
«ÚÁ∂ÙΔ «ÈÚ∂Ù ÁΔ ¿πÍÒΔ √ΔÓ≈ ÚË≈¿π‰ Á∂ Ï≈Ú‹»Á
ÚΔ «ÚÁ∂ÙΔ «ÈÚ∂Ù ¡≈ È‘ƒ «‘≈Õ «¬√Á≈ «¬º’ ’≈È
ª √ø√≈ ͺË ”Â∂ √≈Ó≈‹Δ ÍÃÏøË Á≈ √ø’‡ ˛Õ Í«‘Òª
√ø’‡ Á≈ ’∂∫Á ¡ÓΔ’≈ «Úº⁄ √Δ Í ‘π‰ «¬‘ ÏÁÒ ’∂
Ô»Ø-‹ØÈ «Úº⁄ ⁄Ò≈ «◊¡≈ ˛ Í √ø’‡ Ï≈Á√» ‹≈Δ
˛Õ «¬√ ’’∂ «ÚÁ∂ÙΔ «ÈÚ∂Ù Ï‘π ÿº‡ ¡≈ «‘≈ ˛Õ
Á»√∂ ∂ÒÚ∂ «Úº⁄ ÓπÈ≈Î≈ Á Ï‘π ÿº‡ ˛ ¡Â∂ ¿π‘ ÚΔ
ÍÃ≈‹À’‡ª «Úº⁄ Á∂ È≈Ò ¡≈¿π‰≈ Ùπ» ‘πøÁ≈ ˛Õ «¬√ ’’∂
«Èº‹Δ-√’≈Δ «Ì¡≈ÒΔ ≈‘ƒ ‹Ø F@@@ ’ØÛ ÍÃ≈ÍÂ
’È Á≈ ‡Δ⁄≈ «Óº«Ê¡≈ «◊¡≈ ˛, ¿π‘ Í»≈ ‘ØÚ∂◊≈ ‹ª
È‘ƒ, «¬√ ¡º◊∂ «¬º’ Ï‘π ں‚≈ √π¡≈ÒΔ¡≈ «⁄øÈ∑ Òº«◊¡≈
‘Ø«¬¡≈ ˛Õ Í ª ÚΔ ÓØÁΔ Á∂ ÍÃÌ» È∂ «Èº‹Δ’È ÁΔ
◊º‚Δ ˘ ¯Â≈ Á∂‰ ÁΔ Í»Δ ’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔ ˛Õ Á»√∂ ‹Ø
BE@@ ’ØÛ ÁΔ Ò≈◊ È≈Ò IAG ÍπÒ ¡Â∂ ˜ÓΔÈÁؘ
Òªÿ∂ ω≈¬∂ ‹≈‰∂ ‘È, «¬‘ ’øÓ ÚΔ «Èº‹Δ ÷∂Â ˘
«ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ «¬‘ ω≈˙, ÚÂØ ¡Â∂ Ú≈Í√ ’Ø Á∂
È∂Ó Á∂ ¡Ë≈ ”Â∂ ω≈¬∂ ‹≈‰◊∂Õ ¡Ê≈ «Èº‹Δ ’øÍÈΔ
«¬‘Ȫ ˘ ¿π√≈∂◊Δ, «¬‘Ȫ ”Â∂ ‡ØÒ Ò◊≈¬∂◊Δ ¡Â∂
ÓÈ⁄≈«‘¡≈ ÍÀ√≈ ’Ó≈ ’∂ ÷√Â≈ ‘≈Ò ‘؉ ”Â∂ «¬‘ ∂ÒÚ∂
˘ √Ω∫Í Á∂Ú∂◊ΔÕ «¬‘ ÚΔ «Èº‹Δ’‰ Á≈ «¬º’ „ø◊ ˛Õ
ÓØÁΔ √’≈ Úº÷-Úº÷ „ø◊ª ≈‘ƒ ∂ÒÚ∂ Á≈ ’ÁÓ-Ï’ÁÓ «Èº‹Δ’‰ ’È Á∂ ≈‘ Í¬Δ ‘Ø¬Δ ˛Õ
∂ÒÚ∂ Ϻ‹‡ Á∂ «‘√≈Ï-«’Â≈Ï Á≈ Ó≈ÓÒ≈ ÚΔ ’πfi
¡‹ΔÏ ˛Õ ÍÃÌ» È∂ A.B Òº÷ ’ØÛ Á≈ Ϻ‹‡ ‡Δ⁄≈ º«÷¡≈
˛Õ «¬√ Ò¬Δ D@,@@@ ’ØÛ πͬ∂ «ÚºÂ-«ÚÌ≈◊ ÚºÒØ∫
¿πμ’Δ-Íπº’Δ Ïº‹‡ √‘≈«¬Â≈ Ú‹Ø∫ «ÁºÂ∂ ‹≈‰◊∂Õ F@@@
’ØÛ πͬ∂ «Èº‹Δ-√’≈Δ «Ì¡≈ÒΔ ≈‘ƒ ÍÃ≈Í ’È
Á≈ ‡Δ⁄≈ ˛, ‘≈Òª«’ «¬√ ‡Δ⁄∂ ÁΔ Í»ÂΔ Ï‘π ◊ÀÔ’ΔÈΔ ˛Õ AFDE ’ØÛ πͬ∂ ‚Δ˜Ò √Àμ√ ÂØ∫ ¡≈¿π‰◊∂Õ
AGGIC ’ØÛ πͬ∂ ∂ÒÚ∂ Á∂ ¡øÁ»ÈΔ √»Âª ÂØ∫ ‹π‡≈¿π‰
Á≈ ‡Δ⁄≈ «Óº«Ê¡≈ «◊¡≈ ˛Õ «¬√ÂØ∫ «ÏȪ ÍÃÌ» È∂ AGACF
’ØÛ ◊À-Ϻ‹‡ √Ø«Ó¡ª ÂØ∫ ‹π‡≈¿π‰ Á≈ ‡Δ⁄≈ «Óº«Ê¡≈
˛Õ «¬√ Ò¬Δ ÍÀÈÙÈ Îø‚, √ª√Á «¬Ò≈’≈¬Δ Îø‚ ¡Â∂
‹≈«¬ø‡ ÚÀÈ⁄‹ ≈‘ƒ ÍÀ√≈ ‹π‡≈¿π‰ ÁΔ ◊ºÒ ’‘Δ ˛Õ
7

Ó≈⁄-B@AE

«¬√ÂØ∫ «ÏȪ AGFFE ’ØÛ πͬ∂ «ÚºÂΔ Ï˜≈ ÂØ∫ ¿πË≈
ÒÀ‰ ÁΔ ÔØ‹È≈ ˛Õ «¬√ Âª Ϻ‹‡ √‘≈«¬Â≈ ¡Â∂
¡øÁ»ÈΔ Ï≈‘Δ √Ø«Ó¡ª ÂØ∫ ‹π‡≈¬∂ ËÈ ÁΔ ’πºÒ ≈ÙΔ
Ò◊Ì◊ HB ‘˜≈ ’ØÛ πͬ∂ ˛Õ «¬√ Âª Ò◊Ì◊
B@,@@@ ’ØÛ πͬ∂ ÁΔ ’Ó ¡«‹‘Δ ˛ «‹√Á≈ ∂Ò
ÓøÂΔ È∂ ’Ø¬Δ ÍÃÏøË È‘ƒ ’ΔÂ≈Õ «¬√ «Úº⁄ AGFFE ’ØÛ
πͬ∂ ¿π√ÁΔ Ï˜≈ «Úº⁄Ø∫ ’˜≈ ¿π·≈¿π‰ ÁΔ ÔØ‹È≈ ˛Õ
Ì≈Ú∂∫ ∂Ò ÓøÂΔ ’«‘øÁ≈ ˛ «’ ¿π√È∂ √√ÂΔ Ùπ‘Â
ÂØ∫ Í≈√∂ ‘‡ ’∂ «√Î ¡≈«Ê’ ¡Ë≈ ”Â∂ Ϻ‹‡ «Â¡≈
’ΔÂ≈ ˛ ¡Â∂ «¬‘ Ϻ‹‡ ∂ÒÚ∂ Ò¬Δ ˛ Í ∂Ò ÓøÂΔ ÁΔ
¡≈«Ê’ √Ófi Ï‘πÂΔ «√¡≈‰Í Ú≈ÒΔ È‘ƒÕ ∂ÒÚ∂ ÁΔ
¡≈ÓÁÈ Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈, G@% Á∂ ¡≈√ Í≈√ „Ø¡≈-„π¡≈¬Δ
ÂØ∫ ¡≈™Á≈ ˛, ’∂ÚÒ BG% «’≈¬∂ ÂØ∫ ¡≈™Á≈ ˛Õ
¿πÁ≈Δ’È ÁΔ¡ª ÈΔÂΔ¡ª Ò≈◊» ‘؉ ÂØ∫ Í«‘Òª H@%
„Ø¡≈-„π¡≈¬Δ ∂Ò ≈‘ƒ ‘πøÁΔ √Δ ¡Â∂ «√Î B@% √Û’
√Â∂ ‘πøÁΔ √ΔÕ Í ¡º‹ √«ÊÂΔ «¬‘ ˛ «’ G@% Ó≈Ò
√Û’Δ ¡Â∂ ’∂ÚÒ C@% Ó≈Ò ∂Ò ≈‘ƒ „Ø«¬¡≈ ‹ªÁ≈
˛Õ Í ’ΩÓªÂΔ Óø‚Δ «Úº⁄ ’º⁄∂ Â∂Ò ÁΔ ’ΔÓ ÿ‡ ’∂
¡ºËΔ «‘ ‹≈‰ Á∂ Ï≈Ú‹»Á «Í¤Ò∂ H Ó‘Δ«È¡ª «Úº⁄
√’≈ È∂ Á»√Δ Ú≈ Ó≈Ò-Ì≈Û∂ ÁΔ Á «Úº⁄ Ú≈Ë≈
’ΔÂ≈ ˛Õ Í«‘Ò∂ Ϻ‹‡ «Úº⁄ AD% Ì≈Û≈ ÚË≈«¬¡≈ «◊¡≈
√Δ Â∂ ‘π‰ D@@@ ’ØÛ Á≈ ‘Ø ÏØfi Í≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈ ˛Õ
«¬√ È≈Ò «ÈÙ⁄∂ ‘Δ „Ø¡≈-„π¡≈¬Δ Á≈ ’øÓ √Û’Δ
‡ª√ÍØ‡ ÚºÒ ˘ ‹≈Ú∂◊≈Õ «¬‘ √ØÈ∂ Á≈ ¡ª‚≈ Á∂‰
Ú≈ÒΔ Óπ◊Δ ˘ Ó≈È Úª◊»ø ˛Õ
Á»√∂ Ò◊Ì◊ CE@@@ ’ØÛ πͬ∂ Á≈ ’˜≈ ÒÀ‰
ÁΔ ∂Ò-ÓøÂΔ ÁΔ ÔØ‹È≈ ˛Õ «¬√ ’˜∂ ”Â∂ AB ÂØ∫ AD%
«Ú¡≈˜ ÍÚ∂◊≈Õ «¬√ È≈Ò ’˜∂ ÁΔ Í≥‚ «¬øÈΔ Ì≈Δ ‘Ø
‹≈Ú∂◊Δ «’ ∂ÒÚ∂ «¬√Á∂ ʺÒ∂ ÁÏ ’∂ «‘ ‹≈Ú∂◊≈Õ «¬‘
«¬º’ Ï‘π ӫ‘ø◊≈ «ÈÚ∂Ù ‘ØÚ∂◊≈Õ ∂ÒÚ∂ Á∂ ÍÃ≈‹À’‡
¡≈Ó ÂΩ ”Â∂ Ò‡’ ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ ¡º‹ CE@ Á∂ ’ΔÏ Íπ≈‰∂
ÍÃ≈‹À’‡ ¡‡’∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ «¬√ È≈Ò Í»ø‹Δ Ú≈Í√Δ Âª Ùπ»
È‘ƒ ‘πøÁΔ, ’˜≈ Á∂‰Á≈Δ Âª Ùπ» «‘øÁΔ ˛Õ «¬√ È≈Ò
«¬‘ «ÈÚ∂Ù ‘Ø ÚΔ Ó«‘ø◊≈ ‘Ø ‹≈Ú∂◊≈Õ «¬‘ ’Ø¬Δ «√¡≈‰Δ
¡≈«Ê’ √ÓfiÁ≈Δ È‘ƒ ÏÒ«’ ¡≈͉∂ ÍÀƒ ¡≈Í ’π‘≈ÛΔ
Ó≈È Ú≈ÒΔ ◊ºÒ ˛Õ
‘π‰ º’ ¡√ƒ ¿π‘Ȫ Èπ’«Â¡ª ”Â∂ ⁄⁄≈ ’ΔÂΔ
˛, ‹Ø «¬√ Ϻ‹‡ «Úº⁄ ‘ÈÕ ‘π‰ ¡√ƒ ¿π‘Ȫ Óπº«Á¡ª ÁΔ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

⁄⁄≈ ’ª◊∂ ‹Ø ˜»Δ √È, Í «¬√ Ϻ‹‡ «Úº⁄ È‘ƒ
‘ÈÕ Ì≈ÂΔ ∂Ò ÁΔ √Ì ÂØ∫ Úº‚Δ √Óº«√¡≈ Ô≈ÂΔ¡ª
ÁΔ ÌΔÛ ÁΔ ˛Õ ÷≈√ ’’∂ ¿πμÂ-Í»Ï ÁΔ¡ª ◊º‚Δ¡ª
«Úº⁄Õ ÈÚƒ «ÁºÒΔ √‡∂ÙÈ ”Â∂ Âπ‘≈‚∂ ’ØÒ «˜Ú∂ÙÈ
‘πø«Á¡ª ÚΔ ¿πμÂ-Í»Ï ˘ ‹≈‰ Ú≈ÒΔ ◊º‚Δ «Úº⁄ ⁄ÛÈ≈
Óπ « ‘ø Ó ÂØ ∫ ÿº ‡ È‘ƒÕ «˜Ú∂ Ù È Ú≈Ò∂ «‚º Ï ∂ ¡≈Ó
Ô≈ÂΔ¡ª È≈Ò Ì∂ ‘πøÁ∂ ‘ÈÕ «¬ºÊØ∫ º’ «’ ‡≈«¬Ò‡ ÚΔ
÷≈ÒΔ È‘ƒ ‘πøÁΔ¡ªÕ ‹ÈÒ ’Ø⁄ ÁΔ Âª ◊ºÒ ¤º‚ØÕ «¬√
Ò¬Δ ˜»Δ ˛ «’ ÈÚƒ¡ª ◊º‚Δ¡ª ⁄Ò≈¬Δ¡ª ‹≈‰Õ ’πfi
◊º‚Δ¡ª È≈Ò ÁØ ‚ºÏ∂ ‘Ø ‹ØÛ Á∂‰ È≈Ò √Óº«√¡≈ ‘ºÒ
‘؉ Ú≈ÒΔ È‘ƒÕ Í ∂Ò ÓøÂΔ È∂ ’Ø¬Δ ÈÚƒ ◊º‚Δ È‘ƒ
⁄Ò≈¬ΔÕ «¬√ ’’∂ ∂ÒÚ∂ «Úº⁄ ÌΔÛ-ÌÛº’≈ ¿πÚ∂∫ ‹≈Δ
‘∂◊≈Õ ‹∂’ ÚË∂∂ Ô≈ÂΔ ÌΔÛ ÁΔ √Óº«√¡≈ ‘ºÒ È‘ƒ
‘πøÁΔ Âª Ï≈’Δ √≈Δ¡ª √‘»Òª Ï∂Ó≈¡ÈΔ ‘ÈÕ ‹∂’
ÌΔÛ ÁΔ √Óº«√¡≈ ‘ºÒ È‘ƒ ‘πøÁΔ Âª √¯≈¬Δ ÁΔ √Óº«√¡≈
‘ºÒ ‘؉ Ú≈ÒΔ È‘ƒÕ
Á»√Δ √Óº«√¡≈ ◊º‚Δ¡ª ÁΔ ÷√Â≈ ‘≈Ò ˛Õ √Δ‡ª
‡πº‡Δ¡ª ‘ÈÕ ’Ø⁄ «Úº⁄ ⁄»‘∂ ̺‹∂ «ÎÁ∂ ‘ÈÕ Ï≈Δ¡ª Á∂
ÙΔÙ∂ ’øÓ È‘ƒ ’Á∂Õ ‡≈«¬Ò‡ª Â∂ ‡»‡Δ¡ª ÁΔ ÏπΔ ‘≈ÒÂ
˛Õ «¬√ Ò¬Δ ˜»Δ √Δ «’ Ø«Òø◊ √‡≈’ Ô≈«È Í‘Δ¡ª
Ú≈Ò∂ √Ó≈È ˘ ¡ºÍ◊∂‚ ’È ¡Â∂ È«Ú¡≈¿π‰ Ò¬Δ
’Ø¬Δ «ÚÚ√Ê≈ ’ΔÂΔ ‹ªÁΔÕ Í √π∂Ù ÍÃÌ» Á∂ Ϻ‹‡ «Úº⁄
Ø«Òø◊ √‡≈’ È«Ú¡≈¿π‰ ¡Â∂ ¡ºÍ◊∂‚ ’È Ò¬Δ
’Ø¬Δ «ÚÚ√Ê≈ È‘ƒÕ
∂ÒÚ∂ ÁΔ ÂΔ√Δ Óπº÷ √Óº«√¡≈ Á∂Δ È≈Ò Í‘πø⁄‰
ÁΔ ˛Õ Ì≈ÂΔ ∂Ò ÁΔ Á∂Δ Á∂ ’¬Δ ¸‡’Ò∂ ω∂ ‘ج∂ ‘ÈÕ
ÒøÏ≈ √¯ ™fi ‘Δ ¡’≈¿» ‘øπÁ≈ ˛ ¡Â∂ ‹ÁØ∫ ◊º‚Δ Ò∂‡ ‘Ø
‹ªÁΔ ˛ ª «¬‘ ‘Ø ÚΔ ¡’≈¿» ω ‹ªÁ≈ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ
˜» ˛ «’ ◊º‚Δ¡ª ÁΔ ¯Â≈ ÚË≈¬Δ ‹≈Ú∂, ÈÚΔ¡ª
Ò≈¬ΔȪ «Ú¤≈¬Δ¡ª ‹≈‰Õ Á»‘Δ¡ª, ⁄Ω‘Δ¡ª, ¤∂-Ó≈◊Δ
Ò≈¬ΔȪ «Ú¤≈¬Δ¡ª ‹≈‰Õ Í «√Î ◊ºÒª ÂØ∫ «ÏȪ ’πfi
ÚΔ ·Ø√ È‘ƒÕ ¡º‹ ÚΔ ∂Ò „ª⁄∂ Á≈ Úº‚≈ «‘º√≈ ¡ø◊∂‹ª
Á∂ ˜Ó≈È∂ Á≈ ˛Õ «¬‘ ÚË∂∂ ¯Â≈ Ú≈ÒΔ¡ª ◊º‚Δ¡ª Á∂
⁄ºÒ‰ Á∂ ÔØ◊ ‘Δ È‘ƒÕ «¬√ ’’∂ Í»∂ ÈÀμ‡Ú’ ˘
È«Ú¡≈¿π‰ ÁΔ ˜» ˛Õ Í «¬√ Ò¬Δ È≈ ª ÍÀ√≈ ˛ Â∂
È≈ ‘Δ «ÁzÙ‡Δ ˛Õ «¬√ Ϻ‹‡ «Úº⁄ ÚΔ «‹‘Ȫ √Ø«Ó¡ª Á≈
«˜’ ’ΔÂ≈ ˛ ¿π‘Ȫ ÂØ∫ «ÈÚ∂Ù ‹π‡≈¿π‰≈ ’≈ÎΔ Ùº’Δ ˛Õ
rrrrr
¡«‹‘Δ √«ÊÂΔ «Úº⁄
8

Ó≈⁄-B@AE

˙Ï≈Ó≈ Î∂Δ :

ÓØÁΔ ‘’»Ó ¡ÓΔ’Δ Í≥ÿÛ
» ∂ ”⁄
ÁπÈΔ¡≈ Á∂ √Ì ÂØ∫ Úº‚∂ ‘«Â¡≈∂ √≈Ó≈‹Δ ÓπÒ’
¡ÓΔ’≈ Á∂ ≈Ù‡ÍÂΔ Ï≈’ ˙Ï≈Ó≈ Á≈ Ì≈ ¡≈¿π‰
Ú∂Ò∂ Ì≈‹Í≈ √’≈ Â∂ ÓØÁΔ √Ú≈◊ ’È Ú∂Ò∂ ˙Ï≈Ó≈
¡º◊∂ «Ú¤‰ º’ ◊¬∂Õ ’ΔÛΔ Á∂ ÿ È≈«¬‰ ¡≈¬∂ ÂØ∫
ÚΔ ¡º◊∂ Á≈ ÍÃÌ≈Ú Á∂‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔ ◊¬Δ «‹Ú∂∫
’ΔÛΔ Á∂ ÿ È≈«¬‰ È‘ƒ È≈«¬‰ Á≈ ÚΔ Ï≈Í ¡≈«¬¡≈
‘ØÚ∂Õ ÓØÁΔ È∂ ÍÃ؇ؒØÒ ÒøÿÁ∂ ‘ج∂ ÷πÁ ‘Ú≈¬Δ ¡º‚∂ ”Â∂ ‹≈
’∂ Ï≈’ ˙Ï≈Ó≈ ˘ ‹Δ ¡≈«¬¡ª ¡≈«÷¡≈Õ ˙Ï≈Ó≈ ÚΔ
ÍÃ؇ؒØÒ ÒøÿÁ∂ ‘ج∂ Ì≈ Á∂ ÍÃË≈È ÓøÂΔ È≈Ò ◊º‚Δ
«Úº⁄ ÏÀ·‰ ÁΔ Ï‹≈«¬ ¡≈Í‰Δ ÏøÏ Í»Î ◊º‚Δ «Úº⁄ ÏÀ·
’∂ BF ‹ÈÚΔ ˘ ◊‰ÂøÂ «ÁÚ√ ”Â∂ Óπº÷ Ó«‘Ó≈È Ï‰
’∂ «◊¡≈Õ ¡ÓΔ’Δ √πº«÷¡≈ ¬∂‹ø√Δ¡ª È∂ Ì≈ÂΔ
√πº«÷¡≈ ¬∂‹ø√Δ¡ª ”Â∂ ÌØ≈ ÚΔ «¬ÂÏ≈ È‘ƒ ’ΔÂ≈,
¿π‘Ȫ È∂ Ò◊Ì◊ √≈Δ √πº«÷¡≈ Á≈ «‹øÓ≈ ¡≈Í «Ò¡≈Õ
Ì≈ÂΔ √πº«÷¡≈ ¡«Ë’≈Δ Âª ¿π‘Ȫ Á∂ ’πº«Â¡ª ÁΔ
≈÷Δ ’Á∂ ‘∂Õ «ÁºÒΔ «Úº⁄ C «ÁÈ ÒØ’ª Á∂ Ⱥ’ «Úº⁄
ÁÓ ’’∂ º«÷¡≈ «◊¡≈ «‹Ú∂∫ ◊‰ÂøÂ «ÁÚ√ È≈ ‘Ø ’∂
’Ø¬Δ “˙Ï≈Ó≈ «ÁÚ√” ÓÈ≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ØÚ∂Õ AE ‘˜≈
√Δ.√Δ.‡Δ.ÚΔ. ’ÀÓ∂ «¬’ºÒ∂ «ÁºÒΔ «Úº⁄ Ò◊≈¬∂ ◊¬∂Õ
Ì≈ÂΔ ÓΔ‚Δ¬∂ È∂ ˙Ï≈Ó≈ ÁΔ ¿πÏ≈√Δ ÒÀ‰ ÁΔ ◊ºÒ ÚΔ
Ï∂«’ø◊ «È¿»‹ ω≈ ’∂ ÿø‡≈-ÿø‡≈ «Á÷≈¬ΔÕ
Ì≈ÂΔ ‘≈’Óª ÁΔ ˙Ï≈Ó≈ ÁΔ ’ΔÂΔ ⁄≈’Δ ˘
Ì≈Â-¡ÓΔ’≈ ÁØ√ÂΔ Ï‰≈ ’∂ Í∂Ù ’ΔÂ≈ «◊¡≈ «¬‘
√Ì ’πfi √≈∂ ÓπÒ’ È∂ Á∂«÷¡≈ Í ˙Ï≈Ó≈ Ì≈ «’™
¡≈«¬¡≈, «¬‘ ◊ºÒ √Ófi‰Δ Ï‘π ˜»Δ ˛Õ ÓØÁΔ √’≈
È∂ ◊ºÁΔ ”Â∂ ÏÀ·«Á¡ª ‘Δ ÓÈÓØ‘È √’≈ ÁΔ¡ª

√≈Ó≈‹Δ ÈΔÂΔ¡ª ˘ ¿π√ÂØ∫ ÚΔ ÚºË ˜Ø-ÙØ È≈Ò Ò≈◊»
’È≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ Í≈ÒΔÓ≈ÈΔ ÍÃøÍ≈Úª ÁΔ ÚΔ ÍÃÚ≈‘
È≈ ’«Á¡ª √≈Ó≈‹Δ¡ª ˘ ÷πÙ ’È Ò¬Δ ˜ÓΔÈ
¡«Ë◊둉, ÏΔÓ≈ ¡Â∂ ’ØÒ∂ Ï≈∂ ¡≈‚ΔÈÀ∫√ ‹≈Δ ’
«ÁºÂ∂Õ ¡ÓΔ’Δ ≈Ù‡ÍÂΔ ÚΔ ¡ÓΔ’≈ Â∂ ¿π√ÁΔ¡ª
Ï‘π’ΩÓΔ ’øÍÈΔ¡ª ÁΔ ´º‡ ˘ ‘Ø Â∂˜ ’È, ¿πμÌÁ∂
ÙΔ’ ⁄ΔÈ ÁΔ ÿ∂≈ÏøÁΔ Á∂ Ó’√Á È≈Ò ¡Â∂ Áº÷‰Δ
¬∂ÙΔ¡≈ «Úº⁄ ¡≈͉≈ ÍÃÌ≈Ú ÚË≈¿π‰ Ò¬Δ ¡≈«¬¡≈Õ
Ì≈ Â∂ ¡ÓΔ’≈ «Úº⁄ «√ÚÒ ÍÃÓ≈‰» √ÓfiΩÂ≈
«‹√ Ï≈∂ Ï‘π ÚË≈-⁄Û∑≈ ’∂ Í∂Ù ’ΔÂ≈ «◊¡≈ √Δ Â∂
Ì≈ÂΔ ‘≈’Óª È∂ Ì≈ÂΔ ÒØ’ª ÁΔ ÍÃÚ≈‘ ’ΔÂ∂ «ÏȪ
’ΔÂ≈ √ΔÕ «¬√˘ Ì≈Â-¡ÓΔ’≈ ‰ÈΔ«Â’ √ªfi∂Á≈Δ
Á∂ »Í «Úº⁄ ÓΔÒ ÍºÊ Áº«√¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ÍÃø» «¬‘
◊ºÒ Ùπ» ÂØ∫ ‘Δ √ͺه √Δ «’ ¡ÓΔ’≈ Ú≈√Â∂ «¬‘
√ÓfiΩÂ≈ ¡≈͉∂ Ú∂Ò≈ «Ú‘≈ ¸º’∂ ¡Â∂ «ÏÈ∑ª Í÷∂ ÍÃÓ≈‰»
Δ¡À’‡ª ˘ Ì≈ ’ØÒ Ó«‘ø◊∂ Ì≈¡ Ú∂⁄‰ Á≈ ÓΩ’≈ ˛Õ
Ì≈ÂΔ ‘≈’Óª È∂ ¡ÓΔ’Δ Ï‘π’ΩÓΔ ’øÍÈΔ¡ª ÁΔ √∂Ú≈
«Úº⁄ fiπ’«Á¡ª «¬‘Ȫ ˘ ÷Δ«Á¡≈Õ ÓÈÓØ‘È «√øÿ È∂
«¬‘Ȫ Δ¡À’‡ª ˘ ÷ΔÁ‰ Ò¬Δ A@ ‘˜≈ ’ØÛ πͬ∂
Ò≈¿π‰ ÁΔ ◊ºÒ ’ΔÂΔ √Δ, ‘π‰ ÓØÁΔ ÚΔ «¬‘Ȫ ˘ ¡º◊∂
ÚË≈ «‘≈ ˛Õ «¬‘ ¿π√ Ú∂Ò∂ ’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈ ˛ ‹ÁØ∫
ÁπÈΔ¡≈ Ì ”⁄ ÍÃÓ≈‰» ÍÒ≈‡ª ÂØ∫ «Ï‹ÒΔ Ï‰≈¿π‰ Á≈
«ÚØË ‘Ø «‘≈ ˛ «’™«’ «¬‘ Ú≈Â≈Ú‰ ¡Â∂ ÓÈπº÷Δ
«˜øÁ◊Δ¡ª Ò¬Δ Ï‘π ÷ÂÈ≈’ ˛Õ ¡º‹ ÁπÈΔ¡≈ «Úº⁄
«’Â∂ ÚΔ ÈÚ∂∫ ÍÃÓ≈‰» ÍÒª‡ È‘ƒ Òº◊ ‘∂Õ Í Ì≈ÂΔ
‘≈’Ó «¬‘Ȫ ÍÒ≈‡ª ˘ Ò≈¿π‰ ÁΔ «Â¡≈Δ ’ ‘∂

rrrrr

«Úº⁄ ª ¡Ωª Á≈ «˜Ú ‚ºÏ≈ ‘Δ È‘ƒ ‘πøÁ≈Õ «‹√
’Á ∂ÒÚ∂ ÍπÒΔ√ «Úº⁄ ¡Â∂ Í»∂ ÂøÂ «Úº⁄ «ÌzÙ‡≈⁄≈
ÎÀ«Ò¡≈ ˛, ¿π√ È≈Ò √πº«÷¡≈ ª √πÍÈ≈ ‘Δ ˛Õ «‹ºÊØ∫
º’ √¯≈¬Δ Á≈ √Ú≈Ò ˛, Í«‘Òª ’À‡«ø◊ ·∂’∂ Â∂ «ÁºÂΔ
√Δ, ¿π√Á≈ ‘≈Ò ÏÁ ÂØ∫ ÏÁÂ ‘Ø «◊¡≈Õ ‘π‰ √¯≈¬Δ
·∂’∂ ”Â∂ Á∂‰ È≈Ò ÚΔ ‘Ù Úº÷≈ È‘ƒ ‘؉ Òº◊≈Õ
’πºÒ «ÓÒ≈ ’∂ Ϻ‹‡ È≈ ∂ÒÚ∂ ÁΔ «√‘ «Úº⁄ √πË≈
«Ò¡≈¿π‰ Ú≈Ò≈ ˛ ¡Â∂ È≈ ‘Δ ÒØ’ª ˘ ’Ø¬Δ √‘»ÒÂ
¡Â∂ ≈‘ Á∂‰ Ú≈Ò≈ ˛Õ

«¬√ √Óº«√¡≈ Á≈ «È’‡Ì«Úº÷ «Úº⁄ ‘ºÒ √øÌÚ «Á÷≈¬Δ È‘ƒ «ÁøÁ≈Õ
⁄ΩÊΔ √Óº«√¡≈ √πº«÷¡≈ ¡Â∂ √¯≈¬Δ ÁΔ ˛Õ «¬√
√ÏøË «Úº⁄ Ϻ˜‡ «Úº⁄ ‹Ø ’ÁÓ «Ú™Â∂ ‘È, ¿π‘ Í«‘ÒΔ
Ș∂ Á∂«÷¡ª ‘Δ ’≈¯Δ «È◊»‰∂ Ò◊Á∂ ‘ÈÕ ¡Ωª Ú≈Ò∂
‚ºÏ∂ «Úº⁄ √Δ.√Δ.‡Δ.ÚΔ. ’ÀÓ∂ Ò◊≈ Á∂‰ È≈Ò ¡Ωª
ÁΔ √πº«÷¡≈ È‘ƒ ‘πøÁΔÕ «¬‘ «√Î ÒØ’Ò ‡∂Ȫ «Úº⁄
‘Δ ˛Õ ¡Ωª «√Î «˜Ú ‚ºÏ∂ ”⁄ ‘Δ È‘ƒ ÏÒ«’ Í»Δ
◊º‚Δ «Úº⁄ √¯ ’ÁΔ¡ª ‘ÈÕ ÒøÏΔ Á»Δ ÁΔ¡ª ◊º‚Δ¡ª
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

hh

9

Ó≈⁄-B@AE

«ÈÔ≈ ’È «Úº⁄ ¡‹∂ ÚΔ ’¬Δ ¡«Ûº’∂ ‘ÈÕ ÈΩ’Ù≈‘Δ
’¬Δ ¡«Ûº’∂ Ò≈™ÁΔ ˛Õ ’≈ØÏ≈Δ «¬√ÁΔ Ò◊≈Â≈
«Ù’≈«¬Â ’Á∂ ‘ÈÕ ÓØÁΔ È∂ ¡≈͉∂ ÍÃÌ»¡ª ˘ ÌØ√≈
Áπ ¡ ≈«¬¡≈ «’ «¬‘ √≈Δ¡ª Ø ’ ª ‘‡≈ «Áº Â Δ¡ª
‹≈‰◊Δ¡ª ª ‹Ø ¡ÓΔ’Δ «ÈÚ∂Ù Ò¬Δ ≈‘ ͺË≈ ‘ØÚ∂
¡Â∂ ÓπÒ’ Á≈ Ó≈‘ΩÒ «¬√ Âª Á≈ ω∂ ‹Ø «’ ’≈ØÏ≈Δ¡ª
Ò¬Δ ‹Ú≈ÏÁ∂‘ Â∂ Í≈ÁÙΔ ‘ØÚ∂Õ ‡À’√ ÚΔ ¡ÈπÓ≈«ÈÂ
‘؉◊∂Õ ÓØÁΔ È∂ «¬√ÂØ∫ ÚΔ ¡º◊∂ ÚË«Á¡ª «’‘≈ «’ Úº‚∂
ÍÃ≈‹À’‡√ ˘ Ò≈◊» ’È Á≈ ¡Â∂ ¿π‘Ȫ ˘ Ú∂÷‰ Á≈
«‹øÓ≈ ¿π‘ ÷πÁ ÒÚ∂◊≈ ¡Â∂ Âπ√ƒ Ì≈ «Úº⁄ Í»Δ ÷ºπÒ
Ó≈‰Ø◊∂ ¡Â∂ ⁄≈¬ƒ-⁄≈¬ƒ «¬ºÊ∂ ¡≈˙◊∂Õ
«¬‘ √Ì ’πfi ˙Ï≈Ó≈ È∂ ÓØÁΔ ÂØ∫ ’Ú≈«¬¡≈ Í
«¬√ √Ì ÂØ∫ ÚºË, ˙Ï≈Ó≈ Á∂ ÁΩ∂ Á≈ ¿πÁ∂Ù Ì≈Â-

‘È «‹√ÂØ∫ √ͺه ˛ «’ Ì≈ÂΔ ‘≈’Óª Â∂ √≈Ó≈‹Δ¡ª
˘ Ì≈ÂΔ ÒØ’ª ÁΔ¡ª «˜øÁ◊Δ¡ª ÁΔ «’øÈΔ ’π ÍÃÚ≈‘ ˛Õ
‹Á«’ Á»√∂ √Ãت ÂØ∫ «Ï‹ÒΔ ÍÀÁ≈ ’ÈΔ, «‹Ú∂∫ ‘Ú≈,
√»‹ ¡≈«Á Ï‘π √√ÂΔ ÍÀ∫ÁΔ ˛Õ ◊ºÒ «¬‘Ȫ ÷ÂÈ≈’
ÍÃÓ≈‰» ÍÒ≈‡ª ˘ Ò≈¿π‰ º’ ‘Δ √Δ«Ó ȑƒ ¡ÓΔ’≈
Â∂ ¿π√ÁΔ¡ª ’øÍÈΔ¡ª «√ÚÒ «È¿»’ÒΔ¡ Ò≈«¬«ÏÒ‡Δ
’≈˘È B@A@ ‹Ø «’ Ì≈ÂΔ √ø√Á È∂ Í≈√ ’ΔÂ≈,
¿π√ÁΔ¡ª ÓºÁª ÂØ∫ ÚΔ Óπ’ÂΔ ⁄≈‘πøÁΔ¡ª ‘ÈÕ «¬√Á∂
√À’ÙÈ DF ¡Èπ√≈ √ÍÒ≈¬Δ ’È Ú≈Ò∂ («ÚÁ∂ÙΔ ’øÍÈΔ)
¡Â∂ È≈Ò ‘Δ ⁄Ò≈¿π‰ Ú≈Ò∂ (ÍÏ«Ò’ √À’‡ ÁΔ Ì≈ÂΔ
’øÍÈΔ) ˘ ÚΔ Èπ’√Á≈ ÔøÂ ‹ª ⁄Ò≈¿π‰ Á∂ ÂΔ’∂
’’∂ ‘Ø¬Δ Áπÿ‡È≈ Ò¬Δ «‹øÓ∂Ú≈ ·«‘≈«¬¡≈ ‹≈
√’Á≈ ˛Õ Ì≈ÂΔ ÁÒ≈Ò ‘≈’Óª È∂ «¬√ «˜øÓ∂Ú≈Δ Â∂
‘‹≈È∂ ˘ Ó«‘‹ AE@@ ’ØÛ Âº’ ‘Δ √Δ«Ó º«÷¡≈
˛Õ Èπ’√≈È Ì≈Ú∂∫ ¡√Δ«Ó ‘ØÚ∂ ÍÃø» √≈Ó≈‹Δ ÓπÒ’ª
ÁΔ¡ª Ï‘π’ΩÓΔ ’øÍÈΔ¡ª «¬‘Ȫ ÈÓ ÓºÁª ˘ ÚΔ Óøȉ
Ò¬Δ «Â¡≈ È‘ƒ, ¿π‘ Èπ’√≈È ÁΔ ÌÍ≈¬Δ ÂØ∫ «ÏÒ’πÒ
¤Ø‡ ⁄≈‘πøÁΔ¡ª ‘ÈÕ ÓØÁΔ √’≈ ¿π√ ’≈˘È Á∂ «ÚπºË
‹≈ ‘Δ ˛ ‹Ø «’ ¿π√ÁΔ ‘Δ Í≈‡Δ ÁΔ ‘Ó≈«¬Â È≈Ò
Í≈√ ’ΔÂ≈ «◊¡≈ √ΔÕ Ì≈‹Í≈ «¬√ «‹øÓ∂Ú≈Δ ˘ Ï‘π’ΩÓΔ
’øÍÈΔ¡ª Á∂ «√Ø∫ ‘‡≈ ’∂ ‡À’√ Â≈È Ú≈Ò∂ Ì≈ÂΔ¡ª
”Â∂ Í≈¿π‰≈ ⁄≈‘πøÁΔ ˛Õ ÓØÁΔ √’≈ È∂ AE@@ ’ØÛ Á≈
ÏΔÓ≈ Í»Ò Ì≈ÂΔ ÍÏ«Ò’ √À’‡ ÏΔÓ≈ ’øÍÈΔ È≈Ò
«ÓÒ ’∂ ω≈«¬¡≈ ˛ ¡Â∂ √ÍÒ≈¬Δ ’È Ú≈Ò∂ ˘
«˜øÓ∂Ú≈Δ ÂØ∫ Óπ’ ’ «ÁºÂ≈ ˛ ‹Ø «’ √ͺه ÂΩ ”Â∂
’≈˘ÈΔ ÓºÁ Á∂ ¿πÒ‡ ˛Õ
«¬‘ √≈≈ ’πfi «¬‘ √≈Ï ’Á≈ ˛ «’ Ì≈ÂΔ
‘≈’Ó ¡≈͉∂ √≈Ó≈‹Δ ÍÃÌ»¡ª ˘ ÷πÙ ’È Ò¬Δ ¡≈͉∂
‘Δ Ï‰≈¬∂ ’≈˘Èª ÁΔ¡ª «’Ú∂∫ ˺‹Δ¡ª ¿π‚≈™Á∂ ‘È
‹ÁØ∫ «¬‘ «ÚØËΔ «Ë «Úº⁄ ‘πøÁ∂ ‘È Âª ‹Ø ’πfi ÏØÒÁ∂
‘È, ¿π‘ √ºÂ≈ «Úº⁄ ¡≈¿π‰ Â∂ «¬‘Ȫ Ò¬Δ Ï∂ÓÂÒÏ ‘Ø
‹ªÁ≈ ˛Õ ÁÒ≈Ò ‘Ø «’ºÁª Á∂ ‘πøÁ∂ ‘È!
Ï≈’ ˙Ï≈Ó≈ È∂ «¬‘ ÚΔ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈ «’ Ì≈Â
Â∂ ¡ÓΔ’≈ «Ú⁄’≈ ‰ÈΔÂ’ Â∂ ÚÍ≈’ √ÓfiΩ«Â¡ª
”Â∂ ‘Ø¬Δ ◊ºÒÏ≈ ˘ Ò≈◊» ’È Ò¬Δ «¬º’ ¿πμ⁄-ͺËΔ
’Ó∂‡Δ ω≈¬Δ ‹≈Ú∂◊Δ ‹Ø «’ «¬‘Ȫ ˘ Ò≈◊» ’È Ò¬Δ
ÈΩ’Ù≈‘Δ ˘ ‹Ú≈ÏÁ∂‘ ω≈¬∂◊ΔÕ ˙Ï≈Ó≈ È∂ «¬‘ ÚΔ
«’‘≈ «’ Ì≈ «Úº⁄ ’≈ØÏ≈ Ùπ» ’È, ¡≈Ô≈«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

¡ÓΔ’≈ ‰ÈΔÂ’ Ì≈¬ΔÚ≈ÒΔ ˘ ‘Ø ͺ«’¡ª ’È≈
√Δ ‹Ø «’ ÷≈√ ’’∂ ⁄ΔÈ Á∂ «÷Ò≈¯ ˛Õ «¬√Â∂ ⁄Ò«Á¡ª
º«÷¡≈ √«‘ÔØ◊ √ÓfiΩÂ≈ A@ √≈Ò Ò¬Δ ‘Ø ÚË≈ «ÁºÂ≈
«◊¡≈, √ªfi∂ º«÷¡≈ ÍÃØ‹À’‡ Ò≈¿π‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈
«◊¡≈ ˛, ÁØÈØ ÓπÒ’ √ªfiΔ¡ª ‹ø◊Δ ÓÙ’ª ’È◊∂,
÷πÎΔ¡≈ ‹≈‰’≈Δ¡ª √ªfiΔ¡ª ’ΔÂΔ¡ª ‹≈‰◊Δ¡ª, ÎΩ‹Δ
ÒÀ‰-Á∂‰ ¡≈«Á ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ Ó‘ºÂÚÍ»È ◊ºÒ
Ì≈Â-¡ÓΔ’≈ √ªfi≈ ¡ÀÒ≈ÈÈ≈Ó≈ ‹Ø Áº÷‰Δ ⁄ΔÈΔ
√ÓπøÁ «Úº⁄ √ªfiΔ √ÓπøÁΔ º«÷¡≈ Á∂ ÔÂȪ ÁΔ ◊ºÒ
’Á≈ ˛Õ «¬‘ ÓØÁΔ Á∂ ¡ÓΔ’≈ ÁΩ∂ Ú∂Ò∂ ÚΔ √ªfi∂ ¡ÀÒ≈È
ÁΩ≈È ‘Ø«¬¡≈ √Δ, ¿π√ «Úº⁄ ÚΔ Áº÷‰Δ ⁄ΔÈΔ √ÓπøÁ Á≈
«‹’ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ Ì≈Â-¡ÓΔ’≈ ‰ÈΔÂ’ √«‘ÔØ◊
˙Ï≈Ó≈ ÁΩ∂ Á≈ Óπº÷ ͺ÷ √Δ ‹Ø «’ √Ì ÂØ∫ √ͺه √Δ
‹Á«’ Á»√∂ √ÓfiΩÂ∂ ˙È∂ √ͺه È‘ƒ ‘ÈÕ
¡ÓΔ’Δ ≈Ù‡ÍÂΔ ⁄ΔÈΔ ¿πÌ≈ ˘ Ø’‰ Ò¬Δ
¬∂ÙΔ¡≈ ˘ ¡≈͉≈ ¡≈Ë≈ ω≈¿π‰≈ ⁄≈‘πøÁ≈ ˛Õ ¿π√È∂
«¬√ Ò¬Δ ¡ÓΔ’Δ ÎΩ‹ª ˘ ¬∂ÙΔ¡≈ ÚºÒ «Ù· ’È ÁΔ
ÚΔ ◊ºÒ ’ΔÂΔ ÍÃø» «‹Ú∂∫ Ô»Í ¡Â∂ ÓºË Í»Ï «Úº⁄
√≈Ó≈‹ ÁÒÁÒ «Úº⁄ Ϋ√¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛Õ «¬√ ’’∂
¿π√ Ò¬Δ ÎΩ‹ ˘ ¬∂ÙΔ¡≈ ÚºÒ «Ù· ’È≈ ¡≈√≈È È‘ƒ
˛Õ Ô»’∂È «Úº⁄ ’ΔÚ «ÚØËΔ Â≈’ª Í»ÏΔ Ô»’∂È
«Úº⁄ Ò◊≈Â≈ ÍÃÌ≈Ú ÚË≈ ‘Δ¡ª ‘È ¡Â∂ ’ΔÚ √’≈
Ò◊≈Â≈ ¡ÓΔ’≈ ÂØ∫ Ó≈» ‘«Ê¡≈ª ÁΔ Óø◊ ’ ‘Δ
˛Õ Í»ÏΔ Ô»Í «Úº⁄ ÚΔ Ò◊≈Â≈ ¡ÓΔ’≈ ͺ÷Δ √’≈ª
¡ÓΔ’Δ ÎΩ‹ ÚË≈¿π‰ ÁΔ Óø◊ ’ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ Á»‹∂
10

Ó≈⁄-B@AE

Á∂ ÓπÒ’ª Â∂ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ ‘ÓÒ≈Ú ˛, ¿π√˘ ◊‰ÂøÂ
«ÁÚ√ ÁΔ Í∂‚ «Úº⁄ Óπ÷
º Ó«‘Ó≈È Á∂ »Í «Úº⁄ ÏπÒ≈«¬¡≈Õ
‘π‰ ⁄ΔÈ Á≈ ≈Ù‡ÍÂΔ Í≈«’√Â≈È «Úº⁄ «ÓÒ‡Δ
Í∂‚ «Úº⁄ Óπº÷ Ó«‘Ó≈È Ï‰ ’∂ ‹≈ «‘≈ ˛ ‹Ø «’ √ºÂ
√≈Ò Á∂ Ú’Î∂ Ï≈¡Á ÓπÛ Ùπ» ‘؉ ‹≈ ‘Δ ˛Õ »√ È∂
’¬Δ √≈Òª Ï≈¡Á Í≈«’√Â≈È È≈Ò º«÷¡≈ √«‘ÔØ◊
ÚË≈¿π‰≈ Ùπ» ’ΔÂ≈ ˛Õ Ì≈ÂΔ ‘≈’Ó ‹ÁØ∫ ¡ÓΔ’Δ
√≈Ó≈‹Δ¡ª ÁΔ ‰ÈΔÂ’ ÍÀ∫ÂÛ∂Ï≈‹Δ Á≈ «‘º√≈ ω
‘∂ ‘È Âª Á»√∂ √≈Ó≈‹Δ ÓπÒ’ ÚΔ «¬√ ÷∂Â «Úº⁄
¡≈͉≈ ÍÃÌ≈Ú ÚË≈¿π‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ ‘∂ ‘ÈÕ Ì≈ÂΔ
‘≈’Ó ¡ÓΔ’≈ ÁΔ ◊øÁΔ ÷∂‚ Á≈ «‘º√≈ ω’∂ Ì≈ÂΔ
ÒØ’ª ÁΔ «˜øÁ◊Δ ‹Ø÷Ó «Úº⁄ Í≈ ‘∂ ‘ÈÕ
Ì≈ Ô≈Â≈ Á∂ ¡ø«ÂÓ √Ó∂∫ ¡ÓΔ’Δ ≈Ù‡ÍÂΔ
È∂ Ì≈ «Úº⁄ ÚË ‘Δ Ë≈«Ó’ ¡√«‘‰ÙΔÒÂ≈ Â∂ ÚΔ
«‡ºÍ‰Δ ’ΔÂΔ «‹√ ’’∂ Í«‘Òª ‘Δ Ì≈‹Í≈ Á≈ «Î’»
¬∂‹ø‚≈ ⁄⁄≈ «Úº⁄ √Δ, ‘Ø ⁄⁄≈ Á≈ «ÚÙ≈ Ï«‰¡≈Õ
«‹√ È≈Ò ÓØÁΔ ‘Øƒ ’≈ÎΔ Â’ÒΔÎ «Úº⁄ ¡≈¬∂Õ Ì≈‹Í≈¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. ÚºÒØ∫ ÓπÒ’ Ì «Úº⁄ ÎÀÒ≈¬Δ ‹≈ ‘Δ
¡Î≈-ÂÎΔ Â∂ Ï‘π ⁄⁄≈ ‘جΔÕ «¬√Â∂ ‘Δ “«È¿»Ô≈’
‡≈¬ΔÓ˜” È∂ F ÎÚΔ ˘ ‹ØÁ≈ √øÍ≈Á’Δ «Ò÷ΔÕ
«È¿»Ô≈’ ‡≈¬ΔÓ˜ ÁΔ √øÍ≈Á’Δ È∂ «◊‹≈ÿª ¿πμÍ
Â≈˜≈ ‘Ó«Ò¡ª ¡Â∂ ÿ-Ú≈Í√Δ ‹ª ËÓ-ÏÁÒΔ ÁΔ¡ª
«ÍØ‡ª «◊‰≈¬Δ¡ª ‘È ¡Â∂ «¬√ √≈Ò Ó≈⁄ Ó‘ΔÈ∂
¡Ôπº«Ë¡≈ «Úº⁄ ËÓ-ÏÁÒΔ Á∂ ÍÃ√Â≈«Ú ÍÃØ◊≈Ó Ò¬Δ
«ÚÙÚ «‘øÁ» ÍÃΔÙÁ ”Â∂ ™◊Ò ËÁ∂ ‘ج∂ «Ò«÷¡≈ ˛ «’
«¬‘ ËÛ≈ “¡º◊ È≈Ò ÷∂‚ «‘≈ ˛” Â∂ È≈Ò ‘Δ «Ò«÷¡≈ ˛
«’ ““¡À√Δ ÍÃÙ
∂ ≈È ’È Ú≈ÒΔ ¡√«‘‰ÙΔÒÂ≈ Ï≈∂ ÙÃΔÓ≈È
ÓØÁΔ ÁΔ Ò◊≈Â≈ ÷≈ÓØÙΔ ÂØ∫ «¬‘ ÍÃÌ≈Ú «ÓÒÁ≈ ˛ «’
‹≈ ª ¿π‘ «‘øÁ» ≈Ù‡Ú≈ÁΔ √º‹∂ͺ÷Δ¡ª Â∂ ’≈Ï» Í≈¿π‰
ÂØ∫ ¡√ÓºÊ ˛ ‹ª ’≈Ï» Í≈¿π‰≈ ‘Δ È‘ƒ ⁄≈‘πøÁ≈Õ”” ¿π‘Ȫ
ÓØÁΔ ÁΔ ¸ºÍΔ ˘ “÷ÂÈ≈’ ÷≈ÓØÙΔ” ’≈ «ÁºÂ≈ ˛Õ
«¬‘ √≈≈ ’πfi ¿πÏ≈Ó≈ Á∂ Ì≈ ÁΩ∂ ÁΩ≈È Â∂ Ï≈¡Á
«Úº⁄ Ú≈Í«¡≈Õ ¿πÏ≈Ó≈ È∂ «‹ºÊ∂ «¬√ ÁΩ∂ ÁΩ≈È ’ØÛª
Ì≈ÂΔ¡ª ÁΔ «˜øÁ◊Δ¡ª ÁπºÌ ’È ¡Â∂ ¬∂ÙΔ¡≈ Á∂
«¬√ «÷ºÂ∂ «Úº⁄ ¡º◊ ÁΔ ÷∂‚ Ùπ» ’È ÁΔ ’Ø«ÙÙ Á≈
’≈‹ ’ΔÂ≈ ¿πÊ∂ ‘Δ Ë≈«Ó’ ¡√«‘‰ÙΔÒÂ≈ ”Â∂ «‡ºÍ‰Δ
’’∂ ÓØÁΔ Â∂ “«Èº’ Ô»ÈΔ¡È” ˘ ÚΔ Â’ÒΔÎ «ÁºÂΔÕ

Í≈√∂ ͺ¤ÓΔ ¬∂ÙΔ¡≈ «Úº⁄ √≈¿»ÁΔ ¡Ï «Úº⁄ √’≈
Í»Ï Â∂ ͺ¤Ó «Úº⁄ Ò◊≈Â≈ ¸‰ΩÂΔ¡ª Á≈ √≈‘Ó‰≈
’ ‘Δ ˛Õ ÔÓÈ «Úº⁄ ≈¿»ÁΔ √Ì ÂØ∫ Úº‚Δ ÎΩ‹Δ Â≈’Â
ω ’∂ ¿πμÌ∂ ‘È ‹Ø «’ ÓπÒ’ ÁΔ ≈‹ÈΔÂ’ √«ÊÂΔ
«Úº⁄ Ì≈» ‘ÈÕ ¿π‘Ȫ È∂ ¡ÓΔ’≈ Â∂ √≈¿»ÁΔ Íº÷Δ
≈Ù‡ÍÂΔ ≈ÁΔ ˘ ¡√ÂΔÎ≈ Á∂‰ Ò¬Δ Ó‹Ï» ’ «ÁºÂ≈
¡Â∂ Óø◊ ’ ‘∂ ‘È «’ √≈¡È≈ «Úº⁄ ¿π‘Ȫ Á∂ ÍÃÌ≈Ú
Ú≈ÒΔ √’≈ ω∂Õ √≈¿»ÁΔ Ï‘π «‹¡≈Á≈ ÍÀ√≈ Â∂ √Óª
Ò≈ ‘∂ ‘È Âª «’ ÔÓÈ «Úº⁄ ≈¿»ÁΔ¡ª ˘ ‘≈«¬¡≈
‹≈ √’∂Õ Í»ÏΔ Í≈√∂ «¬√Ò≈«Ó’ √‡∂‡ Á≈ ¿πÌ≈ √≈¿»ÁΔ
≈‹≈Ù≈‘Δ ˘ ◊øÌΔ ÷Â≈ ÷Û≈ ’ ‘∂ ‘ÈÕ ÓπÒ’ Á∂
Ë≈«Ó’ ◊π» Â∂ ÒØ’ Úº‚Δ ÍºË ”Â∂ «¬√Ò≈«Ó’ √‡∂‡
Úº Ò ¿π Ò ≈ ‘ÈÕ √≈¿» Á Δ ≈‹≈Ù≈‘Δ ‹Ø ¡ÓΔ’Δ
√≈Ó≈‹Δ¡ª ÁΔ ÊøÓΔ ˛ ¡Â∂ Â∂Ò Á∂ Úº‚∂ Ìø‚≈ª Á∂
Ó≈Ò’ ‘È, ¿π‘ ◊øÌΔ ÷Â∂ ‘∂· ‘ÈÕ ¡ÓΔ’≈ «¬√
√«ÊÂΔ «Úº⁄ È‘ƒ ˛ «’ ÓºË Í»Ï ÂØ∫ ÎΩ‹ª ‘‡≈ √’∂Õ
«¬≈’ «Úº⁄ «¬≈ÈΔ ÍÃÌ≈Ú Á≈ Úˉ≈ ¡Â∂ ’π«ÁÙ
Â≈’ª Á≈ «¬≈’ Â∂ √ΔΔ¡≈ «Úº⁄ Ӌϻ ‘؉≈
¡ÓΔ’≈ Á∂ Ò¬Δ ⁄ø◊∂ Ì«Úº÷ Á≈ √»⁄’ È‘ƒ ‘ÈÕ
¡ÎΔ’≈ Á∂ ’¬Δ ÓπÒ’ª «Úº⁄ ‘«Ê¡≈ÏøÁ fi◊Û∂
ÚË ‘∂ ‘ÈÕ «‹‘Ȫ «Úº⁄ ¡ÓΔ’Δ √≈Ó≈‹ ÁΔ¡ª
¡≈√ª «‡’Δ¡ª ‘Ø¬Δ¡ª ‘ÈÕ «¬√ ‘≈Ò «Úº⁄ ¿πÏ≈Ó≈
√’≈ Á≈ ¬∂ÙΔ¡≈ ÚºÒ ÎΩ‹ª ÚË≈¿π‰≈ √øÌÚ È‘ƒ
Ò◊Á≈Õ Í «¬‘ ˙Ï≈Ó≈ √’≈ ÁΔ «¬º¤≈ ˜» ˛Õ «¬√∂
’’∂ ¿π‘ Ì≈ÂΔ ≈‹√ºÂ≈ ˘ ¡≈͉∂ «‘ºÂª Ò¬Δ Ú‰≈
⁄≈‘πøÁ≈ ˛Õ «¬√∂ ’≈È ˙Ï≈Ó≈ ¡≈Í‰Δ Ì≈ Ô≈Â≈ ˘
⁄ΔÈΔ ÍÃÌ≈Ú ˘ Ø’‰ Ò¬Δ ÚË≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‰ÈΔÂ’
√Ïø˪ ˘ √Ì ÂØ∫ Úº‚Δ ÍÃ≈ÍÂΔ Á∂ »Í «Úº⁄ ÓøÈÁ≈ ˛Õ
Ì≈ Â∂ ¡ÓΔ’≈ «Úº⁄ ÚË ‘Δ ‰ÈΔÂ’
√ªfi∂Á≈Δ Á∂ Ì≈ Â∂ ¬∂ÙΔ¡≈ Á∂ ÓπÒ’ª ”Â∂ ◊øÌΔ ÍÃÌ≈Ú
ÍÀ‰◊∂Õ Ì≈ÂΔ ÁÒ≈Ò ‘≈’Ó Ì≈ÂΔ ¡≈«Ê’Â≈ ˘
¡ÓΔ’Δ ’øÍÈΔ¡ª ÁΔ ´º‡ Ò¬Δ ‘Ø ÷ØÒ ‘∂ ‘È «√º‡∂
Ú‹Ø∫ ¡ÓΔ’Δ «ÈÚ∂Ù ‘ØÚ∂◊≈Õ «¬‘ Á∂Ù «Úº⁄ Ï∂π˜◊≈Δ
¡Â∂ ’πÁÂΔ √Ãت ÁΔ ´º‡ ˘ ‘Ø ÚË≈Ú∂◊≈Õ ⁄ΔÈ «ÚØËΔ
‰ÈΔÂ’ √ªfi Áº÷‰Δ ¬∂ÙΔ¡≈ «Úº⁄ ‰≈¡ ˘ ‘Ø
ÚË≈¬∂◊ΔÕ Ì≈ÂΔ ÒØ’ª ÁΔ Ï√ÂΔÚ≈ÁΔ «ÚØË ÁΔ
Ú≈«¬Â ˘ ÓØÁΔ È∂ ÿº‡∂ «Úº⁄ ØÒ«Á¡ª ÁπÈΔ¡ª Á∂ √Ì
ÂØ∫ Úº‚∂ ‘«Â¡≈∂ Â∂ √≈Ó≈‹Δ √◊È∂ ˘ ‹Ø ÂΔ‹Δ ÁπÈΔ¡≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

hh
11

Ó≈⁄-B@AE

Ô»’∂È ÙªÂΔ √ÓfiΩÂ≈ :

¡ÓΔ’≈ Á≈ ÿ‡Á≈ ÍzÌ≈Ú Â∂ √≥√≈ Ï‘∞Ë∞Ú
º Â≈
ÏΔÂ∂ ‚∂„ √≈Ò ÂØ∫ Í»ÏΔ Ô»Í Á≈ Á∂Ù Ô»’∂È
ÿ∂Ò» ‹≥◊ ÁΔ ¿∞ÊÒ-ÍπÊÒ «Ú⁄Ø∫ ◊∞‹ «‘≈ ‘ÀÕ ÏΔÂΔ
AB ÎÚΔ ˘ «¬√ ‹≥◊ ˘ ÷ÂÓ ’È «‘ºÂ Ï∂Ò≈»√ ÁΔ
≈‹Ë≈ÈΔ «Ó≥√’ «Úº⁄ ÙªÂΔ √ÓfiØÂ≈ «√∂ ⁄Û «◊¡≈Õ
«¬√ ÙªÂΔ Ú≈Â≈ «Úº⁄ Ô»’∂È Á∂ ≈Ù‡ÍÂΔ ÍÀ‡Ø
ÍØØ√À∫’Ø, »√ Á∂ ≈Ù‡ÍÂΔ ÚÒ≈ÁΔÓΔ Í»«ÂÈ, Îª√
Á∂ ≈Ù‡ÍÂΔ Î. ‘ØÒÀ‚∂ ¡Â∂ ‹ÓÈ ⁄ª√Ò ¡À‹Ò≈
Ó≈’Ò È∂ «‘º√≈ «Ò¡≈Õ ¡ÍπÙ‡ ÷Ïª ¡È∞√≈ »√Δ
È√Ò Á∂ Ï≈◊Δ¡ª È∂ ÚΔ √ÓfiΩÂ∂ ˘ Ó≥È «Ò¡≈ ‘ÀÕ «¬√
ÙªÂΔ √ÓfiΩÂ∂ ÁΔ¡ª Óπº÷ ÓºÁ≈ ’Δ ‘È? «¬È∑ª Á∂ Í»ÏΔ
Ô»Í Â∂ √≥√≈ √≈Ó≈‹Δ ’À∫Í ÁΔ ‘’Δ’Â Á∂ √ÈÓπº÷ ’Δ
◊Øfi ¡Ê ‘È? «¬È∑ª Ï≈∂ ⁄⁄≈ ’È ÂØ∫ Í«‘Ò≈ Ô»’∂È
Á∂ ÏΔÂ∂ ‚∂„-√≈Ò Á∂ ÿ‡È≈’zÓ Â∂ «¬º’ ¿∞μ‚Úƒ «‹‘Δ
fi≈ Ó≈ÈΔ ‹»Δ ‘ÀÕ
Ô»’∂È √ø’‡ ÁΔ «Íº·Ì»ÓΔ :- Ô»ÍΔ È√Ò Â∂
»√Δ È√Ò ÁΔ √º«Ì¡≈⁄≈’ «Ú≥ÌÈÂ≈ È≈Ò ÌÍ»
Ô» ’ ∂ È «Úº ⁄ Úº Ë Á∂ «Ìz Ù ‡≈⁄≈, ≈‹ ⁄Ò≈ ‘∂
ËÈ≈„Â≥Â ¡Â∂ ‚±≥ÿ∂ ‘Ø ‘∂ ¡≈«Ê’ √≥’‡ Á∂ ⁄ºÒ«Á¡ª
ÒØ’ª «Úº⁄ Ï∂⁄ÀÈΔ ÎÀÒ ‘Δ √ΔÕ «¬√ Ï∂⁄ÀÈΔ Á≈ ¡≈√≈
ÒÀ ’∂ ¡ÓΔ’È √≈Ó≈‹ Â∂ Ô»ÍΔ Ô»ÈΔ¡È È∂ Ô»ÍΔ
È√Ò Á∂ Î≈«√√‡ Ï≈◊Δ¡ª ˘ ¿∞’√≈ ’∂ Ô»’∂È Á∂ ⁄π‰∂
‘ج∂ ≈Ù‡ÍÂΔ «Ú’‡ Ô»¡≈È’Ø«Ú⁄ Á≈ Â÷Â≈ ÍÒ‡
’∂ ¡≈͉∂ «Íº·±¡ª ˘ ◊ºÁΔ Â∂ «Ï·≈ «ÁºÂ≈Õ Ô»¡≈È’Ø«Ú⁄
»√ ͺ÷Δ √Δ Â∂ Ô»ÍΔ Ô»ÈΔ¡È È≈Ò Ô»’∂È Á∂ Óπ’Â
ÚÍ≈’ √ÓfiΩÂ∂ Á≈ «ÚØËΔ √ΔÕ ¡ÓΔ’≈ Á∂ Í»ÏΔ Ô»Í
”⁄ ¡≈͉∂ ‰ÈΔÂ’ «‘ºÂ ‘È, ¿∞‘ ¡≈͉∂ √≈Ó≈‹Δ
ÙΔ’ »√ ÁΔ ÿ∂≈Ï≥ÁΔ ’È Á∂ È≈Ò-È≈Ò «÷ºÂ∂ ”⁄
¿∞√ÁΔ ¡Ê≈‡Δ ˘ ’Ó˜Ø ’’∂ ¡≈͉∂ È≈‡Ø ÎΩ‹Δ ’À∫Í
Á≈ «Ú√Ê≈ ’È≈ ⁄≈‘∞≥Á≈ ˛Õ «¬√ Ò¬Δ ¿∞√Á∂ «Íº·±
‘≈’Óª È∂ ◊ºÁΔ ”Â∂ ’≈Ϙ ‘؉ Ó◊Ø∫ »√Δ È√Ò Á∂ ÒØ’ª
Á≈ È√Òÿ≈ ¡Â∂ »√Δ Ì≈Ù≈ ÁΔ √ø«ÚË≈È’ Ó≈ÈÂ≈ ˘
’Ó‹Ø ’È «‘ºÂ ÔÂÈ ’È∂ Ù∞» ’ «ÁºÂ∂Õ «‹√ ’≈È
Á∂Ù ”⁄ »√Δ È√Ò ÁΔ Ï‘∞ÒÂ≈ Ú≈Ò∂ Í»ÏΔ ÷∂Â ”⁄
ÿ∂Ò» ‹≥◊ «¤Û ◊¬ΔÕ ¡ÓΔ’È ÈΔÂΔ ˘ √ÓfiÁ∂ ‘ج∂
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

» √ È∂ ’≈Ò∂ √≈◊ «Úº ⁄ √«Ê Ô∞ º Ë ÈΔÂ’ ͺ ÷ Ø ∫
Ó‘ºÂÚÍ»È ’ΔÓΔ¡≈ ÍzªÂ Á∂ ÒØ’ª ÚÒØ∫ »√ ”⁄ Ù≈ÓÒ
‘؉ Á≈ ÎÀ√Ò≈ √π‰≈¿∞‰ Ú≈ÒΔ ≈¬∂ÙπÓ≈Δ Á≈ √‘≈≈ ÒÀ
’∂ ’ΔÓΔ¡≈ ˘ ¡≈͉∂ Á∂Ù Á≈ «‘º√≈ ω≈ «Ò¡≈Õ
¡ÓΔ’≈ Â∂ Ô»ÍΔ Ô»ÈΔ¡È È∂ »√ ÁΔ «¬√ ’≈Ú≈¬Δ
«Ú∞ºË ÍzÂΔ’Ó Ú‹Ø∫ ¡Â∂ »√ ˘ ’Ó‹Ø ’È «‘ºÂ ¿∞√
¿∞μÍ ¡≈«Ê’ Í≈Ï≥ÁΔ¡ª ÓÛ∑ «ÁºÂΔ¡ªÕ ÏÁÒ∂ «Úº⁄
»√ È∂ ÚΔ Ô»ÍΔ ’≥ÍÈΔ¡ª Á∂ »√ È≈Ò ÚÍ≈ ¿∞Í
Í≈Ï≥ÁΔ¡ª Ò≈◊» ’ «ÁºÂΔ¡ªÕ Á»‹∂ Í≈√∂ Í»ÏΔ «÷ºÂ∂
«Úº⁄ Ô»’∂ÈΔ ÎΩ‹ Â∂ »√Δ È√Ò Á∂ Ï≈◊Δ¡ª «Úº⁄
◊«‘◊º⁄ ÒÛ≈¬Δ ‹≈Δ ‘Δ «‹√ «Úº⁄ AB ÎÚΔ Âº’
Ô».¡ÀμÈ.˙. Á∂ √»Âª ÓπÂ≈«Ï’ EF@@ ÂØ∫ ¿∞Í ÒØ’ Ó≈∂
‹≈ ⁄πº’∂ ‘ÈÕ ‘≈Òª«’ Í»ÏΔ ÷∂Â ”⁄ »√Δ È√Ò Á∂
È√Òÿ≈ ˘ ‹∂’ ¡‰◊Ω«Ò¡≈ È≈ ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂ ª ÓΩª
ÁΔ «◊‰ÂΔ «’Â∂ ÚºË ˛Õ ‘˜≈ª ÒØ’ Ò≈ÍÂ≈ ‘ÈÕ ÏΔÂ∂
√≈Ò E √Â≥Ï ˘ ÚΔ ÙªÂΔ √ÓfiΩÂ∂ Ò¬Δ ’Ø«ÙÙª ‘Ø¬Δ¡ª
«‹‘ÛΔ¡ª ¡√¯Ò ‘Δ¡ªÕ √≈Ó≈‹Δ Á∂Ù ÷≈√ ’’∂
¡ÓΔ’≈ Â∂ »√ ¡≈͉∂-¡≈͉∂ «‘ºÂª ¡È∞√≈ Ô»’∂È
√≥’‡ Á≈ ‘ºÒ ⁄≈‘∞≥Á∂ ‘ÈÕ ¡ÓΔ’≈ Ô»’∂È «Úº⁄ «¬º’
Ӌϻ ’∂∫ÁΔ √’≈ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· √≥ÿΔ „ª⁄∂ ÁΔ
Ú’≈Ò ’ «‘≈ ‘À ‹ÁØ∫ «’ »√ ÁΔ ⁄≈‘ ’∂∫ÁΔ
¡Ê≈‡Δ ¡ËΔÈ Í»ÏΔ «÷º«Â¡ª ˘ ÚºË ÷πÁÓπ÷«Â¡≈Δ
Á∂ ’∂ ÈÚª √≥«ÚË≈È «Â¡≈ ’È ÁΔ ‘Δ ‘À Ì≈Ú «’
¿∞‘ Ô»Í Â∂ »√ «Ú⁄’≈ «¬º’ ÏÎ ‹ØÈ (ÁØ «ÚØËΔ
«÷º«Â¡ª «Ú⁄’≈ «Èͺ÷ «÷ºÂ≈) √Ê≈Í ’È Á≈
⁄≈‘Ú≈È ‘ÀÕ «¬√ ÁΩ≈È »√Δ È√Ò Á∂ Ï≈◊Δ¡ª È∂ Í»ÏΔ
Ô»’∂È ÷≈√ ’’∂ ÁØÈ∂Â√’ Â∂ Ò∞‘≥√’ «¬Ò≈’∂ Á∂ «¬º’
Úº‚∂ «‘º√∂ Â∂ ’Ϙ≈ ’ «Ò¡≈ ¿∞È∑ª È∂ Ô∞ºËÈΔÂ’ ͺ÷Ø∫
Ó‘ºÂÚÍ»È ÁØÈ∂Â√’ ‘Ú≈¬Δ ¡º‚∂ ¡Â∂ ¡≈Ú≈‹≈¬Δ Á∂
’∂∫Á ‚∂ÏÒ‡√ΔÚ Ù«‘ ”Â∂ ÚΔ ’Ï‹≈ ’È «Úº⁄
√ÎÒÂ≈ ‘≈√Ò ’ Ò¬ΔÕ
’Δ ‘À ÙªÂΔ √ÓfiΩÂ≈ :- «¬√ «Íº·Ì±ÓΔ «Úº⁄ «Ó≥√’
ÙªÂΔ √ÓfiΩÂ≈ «√∂ ⁄«Û¡≈ ‘ÀÕ AB ÎÚΔ ˘ ‘ج∂ «¬√
√ÓfiΩÂ∂ ÁΔ¡ª ÓºÁª ’Δ ‘È ¡≈˙ Á∂÷Δ¬∂Õ
12

Ó≈⁄-B@AE

«¬√ AA È∞’≈ÂΔ √ÓfiΩÂ∂ ¡È∞√≈ ‹ø◊ÏøÁΔ AE
ÎÚΔ ÂØ∫ Ò≈◊» ‘ØÚ∂◊ΔÕ «‹√ «Úº⁄ ¡≥Â≈Ù‡Δ
«È◊≈Ȫ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· ÁØÚ∂ «Ëª Ì≈Ú Ô»’∂ÈΔ ÎΩ‹
Â∂ »√Δ È√Ò Á∂ Ï≈◊Δ ÓΩ‹»Á≈ √«ÊÂΔ ÂØ∫ Ì≈Δ ‘«Ê¡≈,
ÂØÍ÷≈È≈ ¡Â∂ ÎΩ‹ª «Íº¤∂ ‘‡≈ ’∂ «¬º’ ÏÎ ‹ØÈ √Ê≈ÍÂ
’È◊∂Õ «¬√ ÓπÂ≈«Ï’ A@@ ¡ÀÓ.¡ÀÓ. ͺË Á∂ ÂØÍ÷≈È∂
˘ E@ «’ÒØÓΔ‡ º’ «Íº¤∂ ‘‡≈ «Ò¡≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ Ï‘∞ÓÂ
≥ ÚΔ
≈’‡ «√√‡Ó ˘ G@ «’ÒØÓΔ‡ º’, Úº‚∂ ≈’‡ Â∂
«Ó˜≈«¬Ò «√√‡Ó ˘ AD@ «’ÒØÓΔ‡ º’ ÓΩ‹»Á≈ √«ÊÂΔ
ÂØ∫ «Íº¤∂ ‘‡≈«¬¡≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ ÁØÚ∫∂ ÎΩ‹ª ÚΔ «Íº¤∂ ‘º‡‰◊Δ¡ªÕ
¡≥Â-≈Ù‡Δ ÓπÁ≈ ’ØÙ Ô»’∂È ÁΔ ÓπÛ ¿∞√≈Δ Â∂ ÓÈ∞÷
º Δ
¡Ë≈ Â∂ «ÚºÂΔ √‘≈«¬Â≈ Óπ‘º¬Δ¡≈ ’Ú≈¿∞‰ «‘ºÂ D@
¡Ï ‚≈Ò ÁΔ Ô»’∂È ˘ √‘≈«¬Â≈ Á∂Ú∂◊≈Õ ÿ∂Ò» ‹≥◊
«Úº⁄ «‘º√∂Á≈ «Ú¡’ÂΔ¡ª ˘ ¡≈Ó-Ó≈ÎΔ ¡Â∂ ÁØÚ∂∫
Í≈«√¡ª Á∂ √≈∂ Ï≥ÁΔ «‘≈ ’ΔÂ∂ ‹≈‰◊∂Õ Ô»’∂È Á∂ Í»ÏΔ
Ï≈‚ Á≈ ’≥‡ØÒ Ô»’∂È ÁΔ √’≈ ’ØÒ ‘∂◊≈ Í
ÁØÈ∂Â√’ Â∂ Ò∞‘≥√’ √»«Ï¡ª «Úº⁄ Ô»’∂ÈΔ ’≈˘È ÁΔ
«ÁÙ≈ «Úº⁄ ’∞ºfi √Ó∂∫ Ò¬Δ ÷πÁÓπ÷«Â¡≈ Ù≈ÙÈ ‘ØÚ∂◊≈Õ
«¬≥È∑ª √»«Ï¡ª ˘ ÚºË ÷πÁÓπ÷«Â¡≈Δ Á∂‰ «‘ºÂ Â∂ ¿πÈ∑ª Á∂
≈‹√Δ Ì«Úº÷ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’È Ò¬Δ B@AE Á∂ ¡÷Δ º’
√≥«ÚË≈È’ √πË≈ª Á∂ ¡ÓÒ ˘ «√∂ ⁄≈Û ’∂ ÈÚª √ø«ÚË≈È
«Â¡≈ ’È Ò¬Δ ◊ºÒÏ≈ Á≈ ¡ÓÒ ‹≈Δ ‘∂◊≈Õ
¡ÓΔ’≈ Á≈ ÿº‡Á≈ ÍzÌ≈Ú Â∂ √≥√≈ Ï‘∞Ë∞ºÚÂ≈ :ÙªÂΔ √ÓfiΩÂ∂ ÁΔ¡ª ¿∞ÍØ’Â Ú‰È ÓºÁ≈ ÂØ∫ √≈¯ ‘À
«’ √ÓfiΩÂ∂ «Úº⁄ »√ ¡≈Í‰Δ Íπ‹ΔÙÈ Ï⁄≈¿∞‰ ¡Â∂ ¡º◊∂
ÚË≈¿∞‰ «Úº⁄ √ÎÒ «‘≈ ‘ÀÕ «¬√ ÚÂ≈∂ È∂ «¬’ Ú≈
«Î ¡ÓΔ’≈ ÁΔ √≥√≈ ⁄ΩËΔ ‘؉ ÁΔ ‘À√Δ¡Â ˘ √º‡
‘Δ È‘Δ∫ Ó≈Δ ÏÒ«’ √≈Ó≈‹Δ √≥√≈ ÁΔ Ï‘∞ËπºÚÂ≈
ÚºÒ ÓπÛ «¬Ù≈≈ ’ΔÂ≈ ‘ÀÕ ‘π‰ «¬’ºÒ≈ ¡ÓΔ’≈ ‘Δ
√ø√≈ ”⁄ ÙªÂΔ Â∂ ‹ø◊ Á∂ √Ú≈Ò ˘ ÂÀ¡ È‘ƒ ’Á≈Õ
«¬√ Ï‘∞Ë∞ÚΔ √≥√≈ «Úº⁄ √≈Ó≈‹Δ Á∂Ùª «Ú⁄’≈
¡≈͉∂ - B ¡≈«Ê’, ≈‹√Δ Â∂ ÎΩ ‹ Δ «‘º  ª ’’∂
Ò◊≈Â≈ «Âº÷∂ ‘Ø ‘∂ ¡≥Â-«ÚØ˪ ˘ ÚΔ ÙªÂΔÚ≈Â≈
È∂ ‹ØÁ≈ „≥◊ È≈Ò Íz◊‡ ’ΔÂ≈ ‘ÀÕ ¡≈˙ Á∂÷Δ¬∂Õ
«‹ºÊ∂ »√, Ô»’∂È √≥’‡ ”⁄ ¡≈Í‰Δ Íπ‹ΔÙÈ
Ï⁄≈¿∞‰ Â∂ ¡º◊∂ ÚË≈¿∞‰ «Úº⁄ √ÎÒ ‘∞≥Á≈ Ș ¡≈
«‘≈ ‘À ¿∞μÊ∂ «¬√ √≥’‡ Á∂ √Óπº⁄∂ ¡ÓÒ ÁΩ≈È ¡ÓΔ’≈
Â∂ Ô»ÍΔ Ô»ÈΔ¡È «Ú⁄’≈ »√ ¿∞Í ¡≈«Ê’ Ï≥ÁÙ≈
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

˘ ‘Ø √÷ ’È Á∂ ÓπºÁ∂ Â∂ ÓºÂÌ∂Á ‘∂ ‘ÈÕ «‹ºÊ∂
¡ÓΔ’È √≈Ó≈‹, »√ ˘ ¡≈«Ê’ ͺ÷Ø∫ ’Ó˜Ø ’È
÷≈Â ¡≈«Ê’ Ï≥ÁÙª Á≈ ÿ∂≈ ‘Ø √÷ ’È≈ ⁄≈‘∞≥Á≈
√Δ ¿∞μÊ∂ Ô»ÍΔ Ô»ÈΔ¡È ÷≈√ ’’∂ ‹ÓÈΔ Â∂ Îª√
«¬√ Á∂ ͺ÷ «Úº⁄ È‘Δ∫ √ÈÕ «¬√ÁΔ ÍzÓπº÷ Ú‹≈ Ô»ÍΔÔ»ÈΔ¡È Á≈ »√ È≈Ò ¡≈Ê’ ÚÍ≈ ¡Â∂ ¿∞√ÁΔ Â∂Ò
Â∂ ◊À√ ÷≈Â »√ Â∂ «ÈÌÂ≈ ‘Δ ‘ÀÕ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ «Úº⁄
»√ Á≈ ¡ÓΔ’≈ È≈Ò √Ò≈È≈ ÚÍ≈ Ï‘π ÿº‡ ‘À Í≥±
Ô»  ÍΔ-Ô» È Δ¡È È≈Ò ¿∞ √ Á≈ √Ò≈È≈ ÚÍ≈ BG@
«ÏÒΔ¡È Ô»Ø Á∂ Ò◊Ì◊ ‘ÀÕ «¬’ºÒΔ¡ª ‹ÓÈ ’≥ÍÈΔ¡ª
Á≈ »√ È≈Ò ÚÍ≈’ ÒÀ‰-Á∂‰ CH «ÏÒΔ¡È Ô»Ø (EA
«ÏÒΔ¡È ‚≈Ò) √Ò≈È≈ ‘ÀÕ ¡≈«Ê’ Ó≥Á‘≈ÒΔ ÁΔ
«Ù’≈ Ô»  ÍΔ ¡≈«Ê’Â≈ «¬√ ÚÍ≈ ˘ ‘«◊‹
◊Ú≈¿∞‰≈ È‘Δ∫ ⁄≈‘∞≥ÁΔ «¬√ ’’∂ ‹ÓÈΔ Â∂ Îª√,
¡ÓΔ’≈ ÁΔ √÷ ¡≈«Ê’ Ï≥ÁÙª ÁΔ ÈΔÂΔ È≈Ò
√«‘Ó ȑΔ∫Õ
«¬√ Á≈ Á»√≈ ’≈È ‘À «’ ‹ÓÈΔ √Ó∂ ԻÍ Á∂
AB ÓπÒ’ ¡≈Í‰Δ¡ª ¿±‹≈ ÒØÛª (Â∂Ò Â∂ ◊À√) ÷≈Â
»√ Â∂ «ÈÌ ‘ÈÕ ‹ÓÈΔ ¡≈Í‰Δ¡ª C@% ¿±‹≈
ÒØÛª »√ ÂØ∫ Í»Δ¡ª ’Á≈ ‘ÀÕ «¬‡ÒΔ Úº‚∂ ͺË Â∂ »√
Â∂ «ÈÌ ‘ÀÕ ÍØÒÀ∫‚ √Ó∂ D √≈Ï’≈ √ØÚΔ¡Â Á∂Ù A@@%
¿±‹≈ ÒØÛª »√ ÂØ∫ Í»Δ¡ª ’Á∂ ‘ÈÕ Ô»ÍΔ-Ô»ÈΔ¡È
ÁΔ »√ Â∂ «¬‘ «ÈÌÂ≈ ¡◊Ò∂ ÁØ-„≈¬Δ Á‘≈«’¡ª
º’ ÚΔ ÏÁÒ‰ Á∂ ¡≈√≈ È‘Δ∫Õ
«¬√Á≈ ÂΔ√≈ ’≈È ‘À «’ »√ Á≈ Ô»’∂È È≈Ò
ÚÍ≈ Ô»ÍΔ Ô»ÈΔ¡È Á∂ Ô»’∂È È≈Ò ÚÍ≈ ÂØ∫ ÚºË ‘ÀÕ
Ô»’∂È ÁΔ ÓÀȱÎÀ’⁄«≥◊ √È¡ÂΔ ÍÀÁ≈Ú≈ Úº‚Δ ÍºË
Â∂ »√ ˘ «ÈÔ≈ ‘∞≥ÁΔ ‘À ÏÁÒ∂ ”⁄ »√ Ô»’∂È ˘ ◊À√
Â∂ Â∂Ò √√ÂΔ¡ª Á∑ª Â∂ Óπ‘º¬Δ¡≈ ’Á≈ ‘ÀÕ Ô»ÍΔ
Ô»ÈΔ¡È, Ô»’∂È ÁΔ »√ Â∂ «¬√ «ÈÌÂ≈ ˘ ÷πÁ
¡≈«Ê’ √≥’‡ ”⁄ ¿∞Òfi∂ ‘؉ ’≈È «¬’ÁÓ ÏÁÒ‰
ÁΔ ‘À√Δ¡Â «Úº⁄ È‘Δ∫ ¿∞‘ ÚΔ ¿∞ÁØ ‹ÁØ∫ «’ Ô»’∂È ÁΔ
ÓπÛ ¿∞√≈Δ Ò¬Δ Úº‚∂ «ÚºÂΔ √≈ËȪ ÁΔ ‹» ‘ÀÕ «¬√
√«ÊÂΔ «Úº⁄ Í»ÏΔ Ô»’∂È Ú≈√Δ¡ª ˘ »√ Á∂ ÍÃÌ≈Ú
«Úº⁄Ø∫ ’º„ ’∂ Ô»ÍΔ Ô»ÈΔ¡È Á∂ ÍÃÌ≈Ú ‘∂· ÒÀ ¡≈¿π‰≈
«¬º’ ‡∂„Δ ÷Δ ˛Õ
«¬√ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ Ô»’∂È Á≈ «’ÂΔ »√ «Úº⁄ ¡≈Ó
¡≈ ‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ ¿∞Ê∂ ’≥Ó ’ √’Á≈ ‘ÀÕ rrrr
13

Ó≈⁄-B@AE

Ó≈⁄ Ó‘ΔÈ∂ Á∂ ¡Ó Ù‘ΔÁª Á∂ Ȫ

Ù‘ΔÁª Á∂ Ò‘» ÁΔ ÂÍÙ Ó≈◊-ÁÙ’ ‘πÁ
ø Δ˛
‘º’Δ Â∂ «¬È’Ò≈ÏΔ √øÿÙ, ’πÏ≈ÈΔ¡ª ¡Â∂
Ù‘ΔÁΔ¡ª ÁΔ Â≈√Δ Ï√øÂ-Ï‘≈ ÁΔ Â≈√Δ Ú◊Δ
‘πøÁΔ ˛Õ «√¡≈Ò ÁΔ ·ø„, ‘º‚-⁄ΔÚƒ ÍΩ‰, ’Ø≈, ËπøÁ,
«¬º’ Ú≈ ª ÓÈπº÷Δ ‹ΔÚÈ, ÷≈√ ’’∂ «’ÂΔ-ÒØ’ª ˘
·≈ ’∂ º÷ «ÁøÁ∂ ‘ÈÕ ÁÀ«È’ √◊ÓΔ Ï‘π ÍÃÌ≈«ÚÂ
‘Ø ‹ªÁΔ ˛Õ ÒØ’ ¡øÁ ÚÛÈ Ò¬Δ Ó‹Ï» ‘Ø ‹ªÁ∂ ‘ÈÕ
‘º‚ ‹πÛ ‹ªÁ∂ ‘È, ¤≈ÂΔ ‹≈Ó ‘؉ Òº◊ÁΔ ˛ ¡Â∂ ◊ΔÏ
ÒØ’ ¡øÁ ’ØÒ∂ ÁΔ¡ª ¡ø◊Δ·Δ¡ª Ï≈ÒÁ∂ ‘È ¡Â∂ ’¬Δ
¿π√ ÁΔ ◊À√ È≈Ò «‹øÁ◊Δ ◊π¡≈ ÏÀ·Á∂ ‘ÈÕ
√Ó≈‹ ÁΔ ◊ÂΔ «Úº⁄ ÚΔ ’¬Δ Ú≈ ¡«‹‘∂ ÓΩ’∂
¡≈™Á∂ ‘È ‹ÁØ∫ «Í¤≈÷Û ÁΔ ·ø„ ÒØ’ª ÁΔ √◊ÓΔ ˘
‹≈Ó ’È Òº◊ÁΔ ˛Õ ÒØ’ ¡øÂÓπ÷Δ ‘Ø ’∂ ◊ÀÏΔ Â≈’ª
ÂØ∫ ◊Ó≈«¬Ù Óø◊‰ Òº◊Á∂ ‘ÈÕ ËπøÁ Á∂ Ó≈∂ ‘ج∂ ¡≈ÍØ
«Úº⁄ ‡’≈ ‹ªÁ∂ ‘È ‹ª ÊØÛ-«ÁzÙ‡Δ Á∂ ÁπÍÃÌ≈Ú È≈Ò
√ΔÓÂ≈¬Δ¡ª ”⁄ «ÿÈ Òº◊Á∂ ‘ÈÕ ’Ø‘≈ ÈÚΔ¡ª
’»øÏÒª ˘ ÌøÈ Á∂‰ Â∂ ÍΔҺ‰ «Úº⁄ ÏÁÒ‰ Á≈ ÔÂÈ
’Á≈ ˛Õ √Ó≈‹ ·π-·π ’È Òº◊Á≈ ˛Õ ¡«‹‘∂ √«Ó¡ª
«Úº⁄ ÚΔ √Ó≈‹ «Ú⁄Ò∂ ¡«Óº‡ «ÚØ˪ Â∂ Óπº«Á¡ª «Úº⁄
´’Δ ‘Ø¬Δ ◊ÓΔ ◊ÂΔ ÎÛÈ Ò◊ÁΔ ˛ ¡Â∂ ÈÚ∂∫ ͺ«Â¡ª
ÁΔ ¿πÂÍÂΔ ˘ √≈’≈ ’ÁΔ ˛Õ «¬√ ◊ÓΔ Â∂ ◊ÂΔ ˘

ÚË∂∂ ÂΔÏÂ≈ Â∂ Ú∂◊ ÍÃÁ≈È ’È Ò¬Δ √≈‚∂ ÒØ’È≈«¬’ ÈÚΔ¡ª Ù’ÂΔ¡ª ˘ ÍÃ⁄ø‚ ’È Òº◊Á∂ ‘È,
¿π‘ ¡Ê≈‘ ÓπÙ’Òª ”⁄Ø∫ ÒøÿÁ∂ ‘ÈÕ Âª-Âª Á∂ ‹Ï
È≈Ò ‡’≈™Á∂ ‘È, ÿ-ÿ≈‡ Á≈ «Â¡≈◊ ’Á∂ ‘ج∂
¡≈÷ √Óª ¡≈¿π‰ ”Â∂ Ù‘ΔÁΔ¡ª ÂØ∫ ÚΔ «Íº¤∂ È‘ƒ ‘º‡Á∂Õ
Ù‘ΔÁª Á∂ «¬√ ÷»È «Úº⁄ «¬º’ ÍÚÂÈ’≈Δ ÂÍÙ
ÓΩ‹»Á ‘πøÁΔ ˛, «‹‘ÛΔ √Ó≈‹ ÁΔ¡ª «¬È’Ò≈ÏΔ Â≈’ª
ÁΔ √Ø⁄ ˘ ÍÃ⁄ø‚ ’’∂, ¿πȪ ˘ «¬«Â‘≈√’ √◊ÓΔ
«Úº⁄ «÷º⁄ «Ò¡≈™ÁΔ ˛Õ √øÿÙª Â∂ Ù‘ΔÁΔ¡ª È∂ Á∂√Ú∂ ¡«‹‘Δ ‘Δ Ì»«Ó’≈ «ÈÌ≈¬Δ ˛ ¡Â∂ ÍÚÂÈ’≈Δ
√πÌ≈¡ ˘ ÈÚ∂∫ ≈‘ ÚΔ √πfi≈¿π‰ Òº◊ÁΔ¡ª ‘ÈÕ
√≈‚∂ ÏÂ≈ÈÚΔ √≈Ó≈‹ «ÚØËΔ Óπ’ÂΔ ÿØÒ Á∂
√øÿÙ ˘ «¬º’ ÈÚª «¬È’Ò≈ÏΔ ÓØÛ Á∂‰ Ú≈Ò∂ ¡Ó
Ù‘ΔÁ √≈ÊΔ Ì◊ «√øÿ, ≈‹◊π» Â∂ √π÷Á∂Ú, ÷≈√ ’’∂
Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ ¡«‹‘∂ ‘Δ Ôπº◊-ÍπÙ √È «‹È∑ª ÁΔ¡ª
√◊ÓΔ¡ª Â∂ Ù‘ΔÁΔ¡ª È∂ Ì≈ Á∂ ÒØ’ª ˘ fiø‹ØÛ ’∂
º÷ «ÁºÂ≈ √Δ ¡Â∂ ◊ªËΔÚ≈Á ÁΔ √≈Ó≈‹ ÁΔ √∂Ú≈ ’È
ÁΔ ÈΔÂΔ Ò¬Δ «¬º’ ◊øÌΔ ¸‰ΩÂΔ ÍÀÁ≈ ’ «ÁºÂΔ √ΔÕ
Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ È∂ ¡≈Í‰Δ Ó≈’√Ú≈ÁΔ Á»-«ÁzÙ‡Δ
È≈Ò «¬‘ «È‰≈ ’ «ÁºÂ≈ √Δ «’ «¬È’Ò≈Ï Á≈, ’ΩÓΔ

rrrrr

Í»ÏΔ Ô»Í «Úº⁄ ‹≥◊ ⁄ºÒÁΔ ‘∂Õ «¬√ Ò¬Δ «Óø√’
ÙªÂΔ √ÓfiΩÂ∂ ˘ Â≈-Â≈ ’È Ò¬Δ ¿∞√È∂ ¡≈͉∂
«Íº·± Ô»’∂ÈΔ ≈Ù‡ÍÂΔ ÍÀ‡Ø ÍØØ√À∫’Ø ˘ ¿∞’√≈¿∞‰≈
Ù∞» ’ΔÂ≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ Ô»’∂ÈΔ ÎΩ‹ ÚÒØ∫ »√Δ È√Ò Á∂
ÒØ’ª Á∂ ’ΔÂ∂ ‹≈ ‘∂ È√Òÿ≈ Â∂ Ó»≥‘ ”Â∂ Â≈Ò∂ ‹Û
ÒÀ‰ Ú≈Ò≈ ¡ÓΔ’≈ »√Δ ÎΩ‹Δ ‡À∫’ª ¡Â∂ ÎΩ‹ ÚÒØ∫ Ô»’∂È
”⁄ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ ÁÒ÷-¡≥Á≈‹Δ Á∂ Íz≈Í∂◊≥‚∂ Á≈ ±Î≈È
÷Û≈ ’ «‘≈ ‘ÀÕ «¬√ Á≈ «¬º’Ø-«¬º’ Ó’√Á ÙªÂΔ
√ÓfiΩÂ≈ Â≈-Â≈ ’Ú≈ ’∂ ‹≥◊ ‹≈Δ º÷‰≈ ¡Â∂
¡≈͉∂ «‘ºÂª ÷≈Â Ô»’∂È Ú≈√Δ¡ª ˘ ÏÒΔ Á≈ Ϻ’≈
ω≈¿∞‰≈ ‘ÀÕ «¬√ √≥ÁÌ ”⁄ ¡ÓΔ’È √≈«‹Ùª ÙªÂΔ
√ÓfiΩÂ∂ ˘ «’≥È≈ «⁄ ⁄ºÒ‰ Á∂‰◊Δ¡ª «’‘≈ È‘Δ∫ ‹≈
√’Á≈Õ «¬√∂ ’’∂ Ô»’∂È «Úº⁄ ÙªÂΔ √Ê≈ÍÈ≈ ‘≈Ò∂
ÓπÙ«’Ò ‹≈Í ‘Δ ‘ÀÕ

ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ ÚΔ G Òº÷ Á∂ Ò◊Ì◊
Ô»’∂ÈΔ «’ÂΔ »√ «Úº⁄ ¿∞Í‹ΔÚ’≈ ’Ó≈ ’∂ ¡≈͉∂
Á∂Ù «Úº⁄ ¡≈͉∂ ‡ºÏ Í≈Ò ‘∂ ‘ÈÕ Ó˜Á»ª ÁΔ «¬‘
Úº‚Δ ÎΩ‹ ˘ ÓΩ‹»Á≈ √Ó∂∫ Ô»ÍΔ-Ô»ÈΔ¡È ’≥Ó Á∂‰ ÁΔ
‘À√Δ¡Â «Úº⁄ È‘Δ∫Õ «¬È∑ª ’≈Ȫ ’’∂ ‹ÓÈΔ Â∂ Îª√
¡≈«Ê’ Ï≥ÁÙª √÷ ’È Á∂ Ó≈ÓÒ∂ Â∂ ¡ÓΔ’≈ È≈Ò
ÓºÂÌ∂Á º÷Á∂ ‘∂ ‘È Â∂ ¡÷Δ ”⁄ ¿∞Ȫ∑ È∂ »√ ÁΔ Íπ‹ΔÙÈ
˘ Ó≥È «Ò¡≈ ‘ÀÕ ’∞ºfi «ÚÁÚ≈Ȫ Á≈ «Ú⁄≈ ‘À «’ «Ó≥√’
ÙªÂΔ √ÓfiΩÂ≈ Í»«ÂÈ ÁΔ «‹ºÂ ‘ÀÕ
«‹ºÊØ∫ º’ ¡ÓΔ’È √≈Ó≈‹ Á≈ √Ú≈Ò ‘À Ì≈Ú∂∫
¿∞√ÁΔ √≥√≈ ‘À√Δ¡Â ÿ‡Δ ‘À Í «Î ÚΔ ¿∞‘ ‘≈Ò∂ √Ì
ÂØ∫ Â≈’ÂÚ √≈Ó≈‹Δ Á∂Ù ‘ÀÕ ¡≈͉∂ √≈Ó≈‹Δ ÙΔ’
»√ ˘ ÿ∂È Â∂ ’Ó˜Ø ’È «‘ºÂ ¡Â∂ ¡≈͉∂ È≈‡Ø
ÎΩ‹Δ ’À∫Í Á∂ «Ú√Ê≈ ’È «‘ºÂ ¿∞‘ ⁄≈‘∞≥Á≈ ‘À «’
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

hh

14

Ó≈⁄-B@AE

È’√ÒΔ Â∂ «’√≈È ¡≈◊» Â∂ ÒØ’-’ÚΔ √≈ÊΔ ‹ÀÓÒ Íº‚≈
˘ ◊ØÒΔ¡ª Á≈ «ÈÙ≈È≈ ω≈«¬¡≈ «◊¡≈Õ «¬‘ Ù‘ΔÁΔ
ÚΔ Ó≈⁄ Ó‘ΔÈ∂ «Úº⁄ ‘Δ ‘جΔÕ Í ͺ‚≈ ‹Δ ÁΔ Ù‘ΔÁΔ
È∂ ¿πÈ∑ª ˘ ¡Ó πÂÏ≈ Á∂ «ÁºÂ≈Õ Íº‚≈ ‹Δ ˘ ÷ÂÓ ’È
Ú≈«Ò¡ª Á∂ ÓÈ√»Ï∂ Ë∂-Ë≈¬∂ «‘ ◊¬∂Õ
«¬√∂ ‘Δ Ó≈⁄ Ó‘ΔÈ∂ «Úº ⁄ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ
Á«‘ÙÂ◊Áª ˘ √≈‘Ó‰∂ ÓºÊ∂ ‡º’‰ Ú≈Ò∂ √≈ÊΔ ‘Á∂Ú
«√øÿ Ϻϻ ÁΔ Ù‘ΔÁΔ Á≈ √ÁÓ≈ √≈‚∂ ÒØ’ª ˘ fiºÒ‰≈ «Í¡≈Õ
«’ÂΔ ÒØ’ª Á∂ ‘º’ª ÁΔ ÍÀÚ¬Δ ’È Ú≈Ò∂,
◊πÏ≈‰Δ ÁΔ Â’ÙΔÒÂ≈ ˘ Í∂Ù ’’∂ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ¡ª
ÁΔ ËÓÂøÂΔ √Ø⁄ Á≈ ÷ø‚È-Óø‚È ’È Ú≈Ò∂ Â∂ ÷∂ª
Á≈ ÍπºÂ ’‘≈¿π‰ Ú≈Ò≈ √≈‚≈ ’ÚΔ Í≈Ù ÚΔ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ
Á«‘Ù ÁΔ¡ª ¡º÷ª ÁΔ Û’ ω «◊¡≈Õ ¿πÈ∑ª ˘ ÚΔ
Ó≈⁄ Ó‘ΔÈ∂ ‘Δ «¬√ ’≈ÒΔ Â≈’ È∂ Ù‘ΔÁ ’ «ÁºÂ≈Õ
Í≈Ù Á≈ √Δ ª ¡ÒØÍ ‘Ø «◊¡≈ Í ¿π√ ÁΔ ’«ÚÂ≈ Â∂
¿π√Á∂ «Ú⁄≈, Í«‘Òª È≈ÒØ∫ ÚΔ Ú‚∂∂ ÿ∂∂ «Úº⁄ Í√
◊¬∂Õ «‹È∑ª È∂ ’Á∂ Í≈Ù ÁΔ ‹πfi≈Ú≈ÁΔ ’«ÚÂ≈ ˘ Í«Û¡≈
È‘ƒ √Δ, ¿π‘ ÚΔ Í≈Ù Á∂ ÍÃ√øÙ’ ω∂ «ÏȪ È‘ƒ «‘
√’∂Õ ¡È∂’ª ÈΩ‹Ú≈È ¡º‹ ÚΔ Í≈Ù ÁΔ ’«ÚÂ≈ ÂØ∫ ¿π⁄∂⁄Δ
ÍÃ∂È≈ ÒÀ ’∂ «¬È’Ò≈ÏΔ √¯ª Á∂ √ÓÊ’ ω ‘∂ ‘ÈÕ
«¬Èª Ù‘ΔÁª ÁΔ¡ª ’πÏ≈ÈΔ¡ª Â∂ «Ú⁄≈ «√¯
Ú‚ÓπºÒ∂ ‘Δ È‘ƒ, √◊Ø∫ ¡º‹ ÚΔ √≈‚∂ ÒØ’ª Ò¬Δ √≈Ê’
Â∂ ÍÃ√ø«◊’ ‘ÈÕ Í≈Ù È∂ «’‘≈ √Δ «’ ““«¬√ÁΔ √≈ÛΔ ”⁄
‚≈Ò È∂, «¬√ÁΔ ¡ø◊Δ ”⁄ »ÏÒ È∂Õ”” «¬øÁ≈ ÂØ∫ ÒÀ ’∂
ÓØÁΔ Âº’ Ì≈ Á∂ √≈∂ «√¡≈√Δ ‘≈’Óª, ÷ϪÍÂΔ
¡ÓΔª Á≈ «’Á≈ «¬º’Ø «‹‘≈ ‘Δ ˛Õ «¬‘ Á∂Ù ˘ ◊«‘‰∂
Í≈ ¸º’∂ ‘ÈÕ √≈Δ¡ª ÿ∂¨ Â∂ «ÚÁ∂ÙΔ ÈΔÂΔ¡ª √≈Ó≈‹
ÁΔ¡ª ‘Á≈«¬Âª ¡Â∂ «‘ºÂª ¡Èπ√≈ ÿÛΔ¡ª Â∂ Ò≈◊»
’ΔÂΔ¡ª ‹ªÁΔ¡ª ‘ÈÕ ˜ÓΔÈ ÍÃ≈ÍÂΔ Â∂ ‹≈«¬Á≈Á
Èπ’√≈È Ø’» «ÏºÒ Â∂ ¡≈‚ΔÈÀ∫√ ‹≈Δ ’ΔÂ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ
ÒØ’ª Á∂ «Ú¡≈Í’ √øÿÙ ’≈È ‘Δ «¬Èª ˘ ◊øÌΔ
¸‰ΩÂΔ «ÁºÂΔ ‹≈ ‘Δ ˛Õ
¡º‹ Á∂Ù Á∂ ÒØ’ ‘≈’Ó-Í≈‡Δ¡ª Á∂ Ò≈«¡ª ÂØ∫
¡º’ ¸º’∂ ‘ÈÕ ÂÏÁΔÒΔ ⁄≈‘πøÁ∂ ‘ÈÕ «¬‘ ÂÏÁΔÒΔ
√øÿÙª ≈‘ƒ ‘Δ √øÌÚ ˛, «‹È∑ª «Úº⁄ Óπ‘≈ ‘≈√Ò
’ÈΔ «¬È’Ò≈ÏΔ È’√ÒΔ Â≈’ª Ò¬Δ ˜»Δ ˛Õ «¬È∑ª
√øÿÙª ÁΔ Â’Û≈¬Δ Á∂ È≈Ò-È≈Ò √Ó≈‹ ˘ Óπº„Ø∫-√πº„Ø∫
ÏÁÒ‰≈ ‘Δ «¬Èª Ù‘ΔÁª Ò¬Δ √º⁄Δ Ù˪˜ÒΔ ‘ØÚ∂◊ΔÕ

«¬È’Ò≈Ï Á≈ ¡Ê «√Î ¡ø◊∂˜ª ˘ Ì≈ ”⁄Ø∫ Ï≈‘
’º„‰≈ ‘Δ È‘ƒ, ¡ø◊∂˜ ¡Î√Ù≈‘Δ ÁΔ Êª Ì≈ ÁΔ
¡Î√Ù≈‘Δ ˘ √ºÂ≈ √Ω∫͉≈ ‘Δ È‘ƒ √◊Ø∫ Á∂Ù «Úº⁄ «’ÂΔ
ÒØ’ª Á≈ ≈‹ √Ê≈Í ’È≈ ˛Õ ‹∂ «Ó√‡ √«ÓºÊ ÁΔ Êª
ÙÃΔ √ø ≈Ó ‹ª √Á≈ √øÂ≈ «√øÿ ◊ºÁΔ ”Â∂ ÏÀ· ‹ªÁ∂
‘È Âª «¬√ È≈Ò Ì≈ Á∂ ÒØ’ª ÁΔ Â’ÁΔ È‘ƒ
ÏÁÒ∂◊ΔÕ ¿πÈ∑ª «’‘≈ √Δ «’ ’ª◊√ ¡ø◊∂˜ √’≈
È≈Ò ¡«‹‘≈ ‘Δ √ÓfiΩÂ≈ ’’∂ √ºÂ≈ ‘≈√Ò ’È Ò¬Δ
ºÂÍ ˛Õ Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ ‘Øª Á≈ «¬‘ «È‰≈ AIBG
Á≈ ˛ ¡Â∂ B@ √≈Ò Ó◊Ø∫ AIDG «Úº⁄ ¿πÈ∑ª ÁΔ «¬‘ ‘Δ
Ì«Úº÷Ï≈‰Δ Áπº√ √≈Ï ‘Ø¬Δ √ΔÕ
¿π‘ «Ú⁄≈ AIDG Á∂ √ºÂ≈ ÍÚÂÈ Ò¬Δ ‘Δ
Áπº√ ȑƒ √È, √◊Ø∫ ¡º‹ ÚΔ ÚÂÓ≈È √«ÊÂΔ Ò¬Δ
ÚΔ √‘Δ √≈Ï ‘Ø ‘∂ ‘ÈÕ √≈Ó≈‹ Á∂ √Ó≈¬∂ Ò¬Δ
ÁÚ≈‹∂ ÷ØÒ «ÁºÂ∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ «¬‘ √Ó≈«¬¡≈ ÈÚƒ
Â’ÈΔ’ Â∂ ÈÚ∂∫ π˜◊≈ ÍÀÁ≈ ’È Á∂ Ȫ ‘∂·, Á∂Ù Á∂
’πÁÂΔ √≈ËȪ ÁΔ Ï∂«’’ ´º‡ ’Á∂ ‘ج∂, √≈‚∂ ’º⁄∂
Ó≈Ò ˘ ’Ω‚Δ¡ª Á∂ Ì≈¡ ÷ΔÁ «‘≈ ‘ÀÕ «¬ø‹ÈΔ¡ª,
‚≈’‡ª, Â’ÈΔ’Δ ‘πÈΔ ’≈«Ó¡ª ˘ ÿº‡ ÂÈ÷≈‘ª Á∂
’∂ ¡≈͉∂ ÓπÈ≈Î∂ ÚË≈ «‘≈ ˛Õ √≈Ó≈‹ Á≈ ¡«√ºË≈ Á÷Ò
¡º‹ ÚΔ «¬º’ Èø◊≈ √º⁄ ˛Õ ¡ÓΔ’Δ √≈Ó≈‹ ÁÏ’≈ Ó≈’∂
Í≈«’ Â∂ Ì≈ Á∂ ‘≈’Óª ˘ ◊ºÒÏ≈ ÁΔ Ó∂‹ Â∂ «Ï·≈
«ÁøÁ≈ ˛Õ ¡‚Ú≈ÈΔ, ·≈’∂ Â∂ ÓÈÓØ‘È «√øÿ Ú◊∂ «√
fiπ’≈ ’∂ ‘π’Ó √ÚΔ’≈ ’ ÒÀ∫Á∂ ‘ÈÕ ‘π‰ «¬√≈¬Δ Â∂
Óπ√«ÒÓ ÿº‡-«◊‰ÂΔ¡ª Á∂ «ÚπºË ‘Ò-‘Ò ’’∂
ÿ-Ú≈Í√Δ Á∂ È≈‡’ ⁄‰ Ú≈Ò∂ Â∂ «¬Èª Á≈ √Á≈
ÓØÁΔ ˙Ï≈Ó≈ ÁΔ «¬º’ ÿπ’Δ È≈Ò ÏΔÏ∂-≈‰∂ ω’∂ «‘‰
Á∂ «Ï¡≈È Á∂‰ Òº◊Á≈ ˛Õ «¬™ ¡«√ºË≈ ≈‹ Ò≈◊» ’Á≈
˛ √≈Ó≈‹ Â∂ ÷≈√ ’’∂ ¡ÓΔ’‰ √≈Ó≈‹Õ
Í≥‹≈Ï Á∂ √øÂ≈Í ÁΩ≈È √’≈Δ Â∂ ÷≈«Ò√Â≈ÈΔ
Á«‘ÙÂ◊ÁΔ ÚΔ «¬º’ ¡À√≈ ÁΩ √Δ ‹Ø «¬È∑ª ÁØ‘ª
’≈ÒΔ¡ª Â≈’ª Á∂ «ÚπºË «¬º’ «√˪’, ¡√»ÒΔ Â∂
¡ÓÒΔ √øÿÙ ÁΔ Óø◊ ’Á≈ √Δ Â∂ «’√∂ ÚΔ «’√Ó ÁΔ
√’≈Δ √ÍÃ√ÂΔ Â∂ ÍπÒ√ ÁΔ ÓºÁÁ ˘ ·π’≈™Á≈ √ΔÕ
«¬‘ √øÿÙ ÚΔ ËÓ-«Èͺ÷, «¬È√≈ÎÍ√øÁ Â∂ ¬∂’Â≈Óπ÷Δ ¡◊ª‘ÚË» Â≈’ª Ò¬Δ «¬º’ ¡≈√ ÁΔ «’È Â∂
◊‹Úƒ ÒÒ’≈ √ΔÕ «¬√Á∂ «¬√∂ «’Á≈ ’’∂ Íë√ºË
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

15

Ó≈⁄-B@AE

¡Ω «÷Ò≈Î «ÍºÂΔ √Ø⁄ ÁΔ¡ª ˜≥‹Δª ˘ Â≥◊ ’ΔÂ∂ ‹≈‰ «÷Ò≈Î ‹»fiΔ¬∂
¿∞‘ ¡≈͉∂ È≈Ò ’≥Ó ’Á∂ «’√∂ ÒÛ’∂ ÁΔ ⁄؉ ‹ΔÚÈ
√≈ÊΔ Ú‹Ø∫ ’∂, «ÏÈ∑ª «¬‘ ‹≈‰∂ «’ ¿∞‘ «’√ ËÓ ‹ª
‹≈ È≈Ò √Ï≥«Ë ‘ÀÕ Í ¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. «¬√ Ó√Ò∂ ˘
Í»Δ Â∑ª Ë≈«Ó’ ≥◊ Á∂ ’∂ Ë≈«Ó’ ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª
¡Â∂ ¡Ωª «÷Ò≈¯ Ú «‘≈ ‘ÀÕ «¬√∂ Â∑ª √≥√«’zÂΔ
È≈Ò ‹ØÛÈ Á∂ Ȫ ‘∂· B@AD «Úº⁄ ¡«÷Ò Ì≈ÂΔ ÚÀÙ
¬∂’Â≈ Í«ÙÁ È∂ «’‘≈ «’ ¡√Δ∫ √≈Δ¡ª ‹Ú≈È
ÒÛ’Δ¡ª Á∂ ÎØÈ Ú‰ ”Â∂ Ø’ Ò≈Úª◊∂Õ «¬√∂ Â∑ª
““Ï‘∞-Ï∂‡Δ «¬º˜Â Ï⁄≈˙U ¡≥ÁØÒÈ ÿº‡ «◊‰ÂΔ ¡Â∂
¡Ω «ÚØËΔ Ó≈È«√’Â≈ ÁΔ ’ÛΔ ‘ÀÕ ◊ΩÂÒÏ ‘À «’
ÏΔ.‹∂.ÍΔ.- ¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. ¡Ωª ˘ ¿∞√ √≥√«’zÂΔ È≈Ò
‹ØÛÈ ÁΔ ◊ºÒ ’ÁΔ ‘À «‹√ «Úº⁄ «¬º’ ¡Ω Á∂ Í≥‹Í≥‹ ÍÂΔ ‘È ¡Â∂ ÌΔ √Ì≈ «Úº⁄ ¿∞√ÁΔ «¬º‹Â ÁΔ
≈÷Δ ¡Â∂ √ÚÀÓ≈È Ò¬Δ √≈∂ Á∂ √≈∂ ÍÂΔ È≈’≈Ó «‘≥Á∂
‘È ¡Â∂ ¿∞√ÁΔ ≈÷Δ ¿∞‘ «¬È√≈È ’Á≈ ‘À ‹Ø ÷πÁ
’¬Δ ÒÛ’Δ¡ª ˘ ÌØ◊Á≈ ‘ÀÕ «¬√∂ √≥√«’zÂΔ ¡≥Á √ΔÂ≈,
«‹√˘ Òß’≈ Á≈ ≈‹≈ “≈Ú‰” ‹ÏΔ ¡◊Ú≈ ’ ’∂ ÒÀ
‹ªÁ≈ ‘À ¡Â∂ ‹ÁØ∫ ¿∞‘ ¡Ω Ú≈Í√ ¡≈¿∞∫ÁΔ ‘À ª «’√∂
ËØÏΔ Á∂ ’«‘‰ Â∂ ¿∞√Á≈ ÍÂΔ (≈Ó) √ΔÂ≈ ˘ ÿØ∫ ’º„
«Á≥Á≈ ‘À ¡Â∂ «¬√∂ Â∑ª «‹√ √≥√«’zÂΔ È≈Ò ‹ØÛÈ ÁΔ
◊ºÒ «¬‘ «‘≥Á»Ú≈ÁΔ ’Á∂ ‘È ¿∞√ √≥√«’zÂΔ ¡≥Á ¡ΩÂ
ÁΔ ’Á «¬º’ ÌØ◊‰ Ú≈ÒΔ Ú√± ÂØ∫ ÚºË ’∞fi È‘ƒÕ
«¬‘Ø √’≈ Á»‹∂ Í≈√∂ “Ï∂‡Δ ÍÛ≈˙, Ï∂‡Δ Ï⁄≈˙”
Ú◊∂ ÓÈ Ò∞Ì≈Ú‰∂ È≈¡∂ Á∂ ‘Δ ‘À ‹ÁØ∫ «’ ‘’Δ’Â
«¬‘ ‘À «’ «Í¤ÒΔ ’∂∫Á √’≈ È≈ÒØ∫ ÚºË ⁄Û∑ ’∂ «¬‘
√’≈ √≈Ó≈‹Δ ÈΔÂΔ¡ª Ò¬Δ Áπ¡≈ ÷ØÒ∑ ‘Δ ‘ÀÕ
«‹√Á∂ √Á’≈ «√‘Â, «√º«÷¡≈ Á∂ Ò◊≈Â≈ Íz≈¬ΔÚ∂‡
’ΔÂ∂ ‹≈‰ ’≈È «¬‘ ¡≈Ó ÒØ’ª ÂØ∫ Á» ‘Ø ‘Δ¡ª ‘È
¡Â∂ ÒÛ’Δ¡ª Ò¬Δ Âª ÍÛ∑È≈ ‘Ø ÚΔ ÓπÙ«’Ò ‘Ø «‘≈
‘ÀÕ “√Úº¤ Ì≈” Óπ«‘≥Ó ÚΔ ¡Ωª Ú≈√Â∂ ÒÀ‡ΔȪ
ω≈¿∞‰ Á≈ Á≈¡Ú≈ È‘Δ ’ÁΔÕ ¡Ωª È≈Ò ÔΩÈ «‘≥√≈
Á≈ Ï‘∞ ں‚≈ √ÏºÏ «¬√ ’’∂ ωÁ≈ ‘À «’¿∞∫«’ ¿∞È∑ª
˘ ‹≥◊Ò Í≈‰Δ Ò¬Δ ÿØ∫ Ï≈‘ ‹≈‰≈ ÍÀ∫Á≈ ‘ÀÕ
÷≈Í Í≥⁄≈«¬Âª ‹Ø «’ Ô».ÍΔ. ¡Â∂ ‘«¡≈‰∂ Á∂ Í∂∫‚±
⁄ΩËΔ ‘È ‹Ø ¡Ωª Á∂ «‹≥Á◊Δ Á∂ «ÈÔÓª ˘ ÂÀ¡ ’Á∂
‘ÈÕ «Í¤Ò∂ √≈Ò ÷≈Í Í≥⁄≈«¬Âª Á≈ «¬º’ √≥Ó∂ÒÈ ‘Ø«¬¡≈
«‹√ «Úº⁄ ¡Ωª Ò¬Δ ’∞fi «ÈÔÓ Ï‰≈¬∂ ◊¬∂ «‹Ú∂∫ D@

H Ó≈⁄ Í»Δ ÁπÈΔ¡≈ «Úº⁄ ¡≥Â≈Ù‡Δ ¡ΩÂ
«ÁÚ√ Á∂ ÂΩ ”Â∂ ÓÈ≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ «¬‘ «ÁÈ ¡ΩÂ
√Ú≈Ò ¿∞μÂ∂ ¡Ωª Á∂ √≥ÿÙª Á≈ ÍzÂΔ’ ‘ÀÕ √Ó∂∫ Á∂
È≈Ò «¬‘ «ÁÈ «¬º’ «Â¿∞‘≈ Á≈ »Í Ë≈Á≈ ‹≈ «‘≈ ‘À
¡Â∂ ¡Ω √≥ÿÙ ◊Ω‰ »Í Ë≈Á≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ «¬√
«ÁÈ Ï‘∞-’ΩÓΔ ’≥ÍÈΔ¡ª ¡≈͉≈ √Ó≈È Ú∂⁄‰ Ò¬Δ
¡Ω «ÁÚ√ ”Â∂ ¡Ωª Ò¬Δ ¡≈͉∂ √Ó≈È ¿∞μÂ∂ «ÚÙ∂Ù
¡≈¯ Í∂Ù ’ÁΔ¡ª ‘ÈÕ ¿∞μ⁄ Ú◊ ÁΔ¡ª ¡Ωª «’º‡Δ
Í≈‡Δ¡ª ”⁄ Ù≈Ϫ ÍΔ∫ÁΔ¡ª ¡Â∂ ͺϪ ”⁄ Ⱥ⁄ÁΔ¡ª
‘ÈÕ ¡Ωª Á≈ «Ë¡≈È ¿∞√ Ó√Ò∂ ÂØ∫ ‘‡≈«¬¡≈ ‹≈
«‘≈ ‘À «‹ºÊ∂ √Ó≈‹ «Úº⁄ ¡Ω ˘ Á»‹∂ Á‹∂ Á≈ ÓÈ∞º÷
√Ó«fi¡≈ ‹ªÁ≈ ‘À ¡Â∂ ‹Ø «‘≥ √ ≈ Á∂ ‘È∂  ∂ «Úº ⁄
¡√«ÂÂÚ‘Δ‰ «˜≥Á◊Δ «‹¿±∫ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ «¬√ Â∑ª
√≥ÿÙ Á∂ √π¡≈Ò ÁΔ Ï‹≈¬∂ ¡Ωª Á∂ «¬√ «ÁÈ ˘ ÷ÍÂ
√º«Ì¡≈⁄≈ È≈Ò ‹Ø«Û¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ «¬√ Ò¬Δ ¡ΩÂ
«ÁÚ√ ÁΔ A@E ÚΔ∫ Ú∑∂◊≥„ ÓΩ’∂ ¡Ω ¡≥ÁØÒÈ √≈‘Ó‰∂
÷Û∑Δ¡ª Úº‚Δ¡ª ⁄π‰ΩÂΔ¡ª ˘ √ÚΔ’≈Á∂ ‘ج∂ «¬È∑ª ˘
Óπ÷≈«ÂÏ ‘Ø¬Δ¬∂Õ
’∂∫Á «Úº⁄ ÏΔ.‹∂.ÍΔ.-¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. Á∂ √ºÂ≈ «Úº⁄
¡≈¿∞‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á Ò◊≈Â≈ ¡Ω ÁΔ¡ª ‹≥‹Δª ˘ ‘Ø
ÍΔ«‚¡ª ’È ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ ‘ÀÕ ¿∞√ ˘
√≥√«’zÂΔ È≈Ò ‹ØÛÈ Á∂ Ï‘≈È∂ ‘∂· ÓºË Ô∞º◊Δ ’Áª’ΔÓª «Úº⁄ ˺’‰ ÁΔ «Â¡≈Δ ‘ÀÕ √’≈ «¬º’ ÂΔ
È≈Ò ÁØ «ÈÙ≈È∂ Ò◊≈¿∞‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ ‘Δ ‘ÀÕ “«Í¡≈”
Ú◊∂ Í«ÚºÂ ‹º‹Ï∂ ˘ “‹∂‘≈Á” Ú◊∂ ¡‰ÓÈ∞º÷Δ ÚÂ≈∂
È≈Ò ‹ØÛ ’∂ “ÒÚ ‹∂‘≈Á” Ú◊Δ Óπ«‘≥Ó ⁄Ò≈ ‘Δ ‘ÀÕ
«‹√ È≈Ò «¬º’ Í≈√∂ ÿº‡ «◊‰ÂΔ Óπ√«ÒÓª ˘ ÷ÂÓ
’È ÁΔ ⁄≈Ò ‘À ¡Â∂ Á»‹∂ Í≈√∂ ÒÛ’Δ¡ª ÂØ∫ ¿∞È∑ª Á∂
Í√≥Á Á≈ Ú/√≈ÊΔ ⁄π‰È Á∂ ¡«Ë’≈ ¿∞μÂ∂ ’∞‘≈Û≈
Î∂«¡≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ “ÒÚ ‹∂‘≈Á” Á∂ Íz⁄≈ ”⁄ «’‘≈ «¬‘
‹≈ «‘≈ ‘À «’ Óπ√ÒÓ≈È Óπ≥‚∂ «‘≥Á» ’∞ÛΔ¡ª ˘ Ú◊Ò≈
‘∂ ‘ÈÕ ‹ÁØ∫ «’ «¬√ «Íº¤∂ ’≈È ’∞ºfi ‘Ø ‘ÀÕ √Ó≈‹
¡≥Á ÚºË ‘Δ Ï∂⁄ÀÈΔ, Ï∂∞˜◊≈Δ ¡Â∂ ÚËÁΔ Ó«‘≥◊≈¬Δ
√Á’≈ Ï‘∞ √≈∂ ÈΩ‹Ú≈È ÿª ÂØ∫ Á» ’≥Ó ’Á∂ ‘ÈÕ
Ó«‘≥◊≈¬Δ ’’∂ ÒÛ’Δ¡ª Á≈ ’≥Ó ’È≈ ÚΔ √Ó∂∫ ÁΔ
˜» ω ⁄πº’≈ ‘ÀÕ ‹∂’ ¡Ω √Ó≈‹ «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈
ÁΔ √◊ÓΔ Á≈ «‘º√≈ ω∂◊Δ Âª «¬‘ ÚΔ ’∞ÁÂΔ ‘À «’
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

16

Ó≈⁄-B@AE

¡Ω Á∂ ‘º’ª ÁΔ ≈÷Δ ÁΔ ‹≈Ó‰Δ ÌÁ≈ Ó«‘Ò≈ ’«ÓÙÈ
¡«‹‘∂ ¡Ω ¡Â∂ ÓÈ∞º÷Â≈ «ÚØËΔ ÎÀ√Ò∂ ÒÀ «‘≈ ‘ÀÕ
Ì≈ «Úº⁄ ¡Ωª «Úº⁄ EF% ÷»È ÁΔ ’ÓΔ Í≈¬Δ
‹ªÁΔ ‘ÀÕ ÚºË ‘Δ Ó«‘≥◊≈¬Δ ¡≥Á «‹ºÊ∂ ÌØ‹È ÓÈ∞º÷ ÂØ∫
Á» ‘Ø «‘≈ ‘À ¿∞μÊ∂ ¡Ω «‹√˘ ÓÈ∞º÷ ÚΔ È‘Δ∫ √Ó«fi¡≈
‹ªÁ≈ ¿∞√ÁΔ «√‘ È≈Ò Ò◊≈Â≈ «÷ÒÚ≈Û ‘Ø «‘≈
‘ÀÕ «Í¤Ò∂ «ÁÈΔ ¡Ωª Á∂ ÈÒÏ≥ÁΔ Á∂ ¡Í∂ÙÈ ’À∫Í
«Úº⁄ ’¬Δ ¡Ωª ÁΔ ÓΩ ‘؉≈, ¡Ω ÁΔ «√‘ ÍzÂΔ
√’≈ Á∂ Úº¬Δ¬∂ ˘ √ͺه ’Á≈ ‘ÀÕ «¬√ ’À∫Í ¡≥Á
¡Íz∂ÙÈ ÁΩ≈È ÚÂ∂ ¡Ω˜≈ Íπ≈‰∂ ¡Â∂ ÁÚ≈¬Δ¡ª ÒßÿΔ
‘Ø¬Δ Â≈Δ÷ ÁΔ¡ª √ÈÕ ‘Δ ’zªÂΔ Ú◊∂ √≈Ó≈‹Δ
«Ú’≈√ Ó≈‚Ò ÁΔ ÏÁΩÒ ¡º‹ Í≥‹≈Ï «Úº⁄ ÒØ’ª ÁΔ
«√‘ È≈Ò Úº‚≈ «÷ÒÚ≈Û ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ ’Δ‡È≈Ù’ª ÁΔ
¡≥ÈΔ ÚÂØ∫ ’≈È ¡Ωª ¡Â∂ ÓÁª ÁΔ Ïº⁄∂ ÍÀÁ≈ ’È
ÁΔ √ÓºÊ≈ Ò◊≈Â≈ ÿº‡ ‘Δ ‘À ¡Â∂ ¡Ωª «Úº⁄
◊ÌÍ≈ Ò◊≈Â≈ ÚË ‘∂ ‘ÈÕ «Ú«◊¡≈È’ Ô≥Â
¡Ωª ÁΔ «√‘ ÁΔ ≈÷Δ ÁΔ Ï‹≈¬∂ ¡º‹ ¡Ω Ú◊
Á∂ ÷≈ÂÓ∂ Á≈ √ÏºÏ Ï‰ ‘∂ ‘ÈÕ Ì»‰-‘º«Â¡≈ Á∂
Ò◊≈Â≈ Ú≈Ë∂ Á≈ ’≈È «ÍºÂΔ Ó≈È«√’Â≈ ÁΔ ÏÁΩÒÂ
«¬‘ Ô≥Â ’≥«È¡≈ Ì»‰ª ÁΔ «ÈÙ≈ÈÁ∂‘Δ ’’∂ ¿∞√˘
÷ÂÓ ’ ‘∂ ‘ÈÕ
’≈˘Èª «Úº⁄ Ò◊≈Â≈ ¡Ω «ÚØËΔ Í«ÚÂÈ
’ΔÂ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ Á≈‹ Á‘∂‹ «ÚØËΔ ’≈˘È ‹Ø ¡ΩÂ
¡≥ÁØÒȪ Á≈ «√º‡≈ ‘ÀÕ ’≈˘È ÁΔ ÁπÚÂØ∫ Ú◊∂
Ó√«Ò¡ª ÁΔ ÚÂØ∫ ’Á∂ ‘ج∂ √πÍΔÓ ’Ø‡ È∂ «¬√ «Úº⁄
Íπ«Ò√ ˘ «¬‘ ¡«Ë’≈ Á∂ «ÁºÂ≈ ‘À «’ ¿∞‘ «◊zÎÂ≈Δ
’È ÂØ∫ Í«‘Òª «¬È’π¡≈Δ ’∂Õ Ì≈ÂΔ Íπ«Ò√ ‹Ø «’
«ÍºÂΔ √Ø⁄ È≈Ò Èº’Ø-Ⱥ’ ÌΔ ‘Ø¬Δ ‘À ¡Â∂ Á»‹∂ Í≈√∂
√ºÂ≈ Á≈ Úº‚≈ Ê≥Ó ‘ÀÕ ¿∞‘ Í«‘Òª ‘Δ ÁØÙΔ¡ª ˘ «◊zÎÂ≈
È‘Δ∫ ’ÁΔ ¡Â∂ √πÍΔÓ ’Ø‡ Á∂ «¬√ «Ï¡≈È ≈‘Δ∫ ¿∞‘
‘Ø ÚΔ ¡ΩÂ-«ÚØËΔ ÎÀ√«Ò¡ª ”⁄ Ó‘ºÂÚÍ»È Ì±«Ó’≈
«ÈÌ≈Ú∂◊ΔÕ ÏÒ≈Â’≈ «ÚØËΔ ’≈˘È ˘ ÚΔ «È¡ª
Í≈«Ò’≈ «È‘ºÊ≈ ’È «Úº⁄ ’Ø¬Δ ’ÓΔ È‘Δ∫ ¤º‚ ‘ΔÕ
◊∞È≈‘◊≈ ‹∂’ ÍΔÛ ÒÛ’Δ È≈Ò «Ú¡≈‘ ’ ÒÀ∫Á≈
‘À ª ¿∞√ÁΔ √‹≈ Óπ¡≈¯ ’ΔÂΔ ‹ªÁΔ ‘À ‹ª ¿∞√ ˘ ¤º‚
«ÁºÂ≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ ¡«‹‘∂ ÎÀ√«Ò¡ª «Ú⁄Ø∫ «ÍºÂΔ √Ófi
√≈¯-√≈¯ fiÒ’ÁΔ ‘ÀÕ
¡Ωª «÷Ò≈Î «‘≥√≈ ”⁄ Ò◊≈Â≈ Ú≈Ë≈ ‘Ø «‘≈
‘ÀÕ ‘ Ø‹ Â∂˜≈Ï √πº‡‰ ÁΔ¡ª ÿ‡È≈Úª Á∂ D@@ Á∂

√≈Ò Âº’ ÁΔ ¡Ω Ϙ≈ È‘ƒ ‹≈Ú∂◊Δ, ÓØÏ≈«¬Ò ÎØÈ
ÁΔ ÚÂØ∫ È‘ƒ ’∂◊Δ, ◊Ω Á∂ ¡≥Á ¡Â∂ ‹≈ ÂØ∫ Ï≈‘
«Ú¡≈‘ È‘ƒ ’Ú≈¬∂◊Δ, ‹ΔÈ√ È‘ƒ Í≈Ú∂◊Δ ¡≈«Á
¡Â∂ ‹∂’ «’√∂ ¡Ω È∂ «¬√ ÁΔ ¿∞Òßÿ‰≈ ’ΔÂΔ Âª
¿∞√ ˘ √÷ √˜≈ «ÓÒ∂◊ΔÕ «¬√ Â∑ª «Í≥‚ª Á∂ Úº‚∂ ⁄ΩËΔ
¡Ωª ÁΔ ¡˜≈ÁΔ È≈Ò «˜≥Á◊Δ «‹¿∞‰ Á∂ ‘º’ ˘
Ò◊≈Â≈ «‘√-È«‘√ ’ ‘∂ ‘ÈÕ «¬‘Δ ⁄ΩËΔ ‘≈’Ó
‹Ó≈ Í≈‡Δ¡ª Á≈ √Ó≈«‹’ ¡Ë≈ Â∂ Ú؇ ÏÀ∫’ ÁΔ
◊≈ø‡Δ ‘ÈÕ «¬√ Ò¬Δ «¬‘ √≈≈ ÚÂ≈≈ ¡Ω ÁΔ
‹≈ÂΔ «˜≥Á◊Δ ¡Â∂ ’ÀΔ¡ ÁΔ ⁄؉ Á∂ ¡«Ë’≈ ¿∞μÂ∂
‚≈’≈ Ó≈Á≈ ‘ÀÕ
«¬√∂ √’≈ ÁΔ ¤Â-¤≈«¬¡≈ ‘∂ · Ì≈ÂΔ
≈Ù‡Δ Ó«‘Ò≈ ’«ÓÙÈ ÁΔ ÈÚΔ∫ Ï‰Δ ⁄∂¡Í√È
√zΔÓÂΔ Ò«ÒÂ≈ ’∞Ó≈ Ó≥◊ÒÓ È∂ √ÍπΔÓ ’Ø‡ ˘ «¬‘
ÓÂ≈ Ì∂«‹¡≈ «’ Ú∂√Ú≈«◊Δ ˘ ’≈˘ÈΔ Ó≈ÈÂ≈ «ÁºÂΔ
‹≈Ú∂∂Õ Ú∂√Ú≈«◊Δ ˘ ‘Øª ’≥Óª Á∂ Ï≈Ï Á≈ Á‹≈
Á∂‰ ÁΔ Ó≥◊ ÚΔ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ ÍÀ√∂ ’Ó≈¿∞‰ Ò¬Δ √Δ
Ú∂⁄‰≈ «’√∂ ’≥Ó Á∂ ÿ∂∂ ”⁄ È‘Δ∫ ¡≈¿∞∫Á≈Õ ’≥Ó «Úº⁄
ÓÈ∞º÷ ÁΔ «’ ْÂΔ Òº◊ÁΔ ‘À Í Ú∂√Ú≈«◊Δ «Úº⁄
√Δ Ú∂«⁄¡≈ ‹ªÁ≈ ‘ÀÕ B@@G «Úº⁄ ¡Ω ¡Â∂ Ï≈Ò
«Ú’≈√ Ó≥Â≈Ò∂ ÁΔ «ÍØ‡ ÓπÂ≈«Ï’ Ì≈ «Úº⁄ C
«ÓÒΔ¡È ÂØ∫ ÚºË √À’√ Ú’ ‘È ¡Â∂ «¬È∑ª «Úº⁄
CE.DG% AH √≈Ò ÁΔ ¿∞Ó ÂØ∫ ÿº‡ ‘ÈÕ AIHH «Úº⁄
“¡≈Ò Ï≥◊≈Ò ÓÀÈ Ô»ÈΔ¡È” È∂ AE@ Ú∂√Ú≈Úª ÁΔ
«¬≥‡«Ú¿± ’’∂ √Ú∂÷‰ ’ΔÂ≈ √Δ «‹√ «Úº⁄ √≈‘Ó‰∂
¡≈«¬¡≈ «’ AE@ «Úº⁄ ACG ¡Ωª «‹≥Á◊Δ ÁΔ¡ª
Â≥◊Δ¡ª-Â∞ÙΔ¡ª, Ó≈È«√’ √Óº«√¡≈Úª ¡Â∂ ÿØ∫ Ï≈‘
’º„∂ ‹≈‰ ’’∂ «¬√ ’≥Ó ”⁄ ˺’Δ¡ª ◊¬Δ¡ª √È ¡Â∂
Ï≈’Δ ÁΔ¡ª AC ¡Ωª ‘Ø ’≈Ȫ ’’∂ «¬√ ’≥Ó ”⁄
Ù≈«ÓÒ ‘Ø¬Δ¡ªÕ Ì≈ «Úº⁄ ¡º· «¬Ò≈’∂ Ú∂√Ú≈«◊Δ
Á∂ Úº‚∂ ’∂∫Á ‘È ¡Â∂ Á∂Ù «Úº⁄Ø∫ ¡Â∂ È≈Ò Òº◊Á∂ Á∂Ùª
«Úº⁄Ø∫ ÒÛ’Δ¡ª ÁΔ Â√’Δ ’’∂ «¬ºÊ∂ «Ò¡≈«¬¡≈ ‹ªÁ≈
‘ÀÕ ’ØÒ’≈Â≈ «Úº⁄ √ØÈ≈◊≈⁄Δ ¬∂ÙΔ¡≈ Á≈ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈
À‚ Ò≈¬Δ‡ ¬∂Δ¡≈ ‘ÀÕ ‹Δ.ÏΔ. Ø‚ «ÁºÒΔ, ’¡≈ÊΔÍπ≈Ï≥ϬΔ, Í»È∂ Á≈ ÏπËÚÍ∂·, «¬Ò≈‘Ï≈Á Á≈ ÓΔ≈◊≥‹,
Ú≈≈È√Δ Á≈ «ÙÚÁ≈√Íπ, È≈◊Íπ Á≈ ◊≥◊≈ÔÓπÈ≈
«¬Ò≈’≈ ¡Â∂ Óπ˜ºÎÍπ Á≈ ⁄ÂÌ∞‹ √Ê≈È Ú∂√Ú≈«◊Δ
Á∂ ÍzÓπº÷ ’∂∫Á ‘ÈÕ ≈‹√Ê≈È Á∂ «Í≥‚ ÌÂÍπ «Úº⁄
¡Ωª «Úº⁄ «¬‘ ’≥Ó ÍπÙª ÂØ∫ Â∞«¡≈ ¡≈¿∞∫Á≈ ‘ÀÕ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

17

Ó≈⁄-B@AE

˘ ¿∞‹≈◊ ’Á≈ ‘ÀÕ ‘«¡≈‰∂ «Úº⁄ D@ «ÁȪ Á∂ ¡≥Á
AI Á«Ò ÒÛ’Δ¡ª È≈Ò ◊À∫◊∂Í ÁΔ¡ª ÿ‡È≈Úª Á≈
√≈‘Ó‰∂ ¡≈¿∞‰≈, Ì≥ÚΔ Ï≈¬Δ Á∂ ÏÒ≈Â’≈Δ¡ª ˘ «¬√
’’∂ √˜≈ È≈ «ÓÒ‰≈ «’¿∞∫«’ ÏÒ≈Â’≈Δ ¿∞μ⁄ ‹≈ÂΔ
È≈Ò √Ï≥«Ë √È, ͺ¤ÓΔ Ï≥◊≈Ò Á∂ ÏΔÌ±Ó «Úº⁄ «Í¤Ò∂
√≈Ò Ú≈ÍΔ ÿ‡È≈ «Úº⁄ ÒÛ’Δ Áπ¡≈≈ ¡≈Í‰Δ Ó˜Δ
È≈Ò «Ú¡≈‘ ’Ú≈¿∞‰ ”Â∂ Í≥⁄≈«¬Â Áπ¡≈≈ √˜≈ Úº‹Ø∫
ÒÛ’Δ Á≈ ◊À∫◊∂Í ’È≈, ÷≈Í Í≥⁄≈«¬Âª Áπ¡≈≈ («‹√
Á∂ È∞≥Ó≈«¬Á∂ «Í≥‚ª Á∂ Úº‚∂ ⁄ΩËΔ ‘È) ¡Ωª Á∂ «‘‰√«‘‰ Á∂ «ÈÔÓ ÂÀ¡ ’È∂, ÒÛ’Δ ¡Â∂ ÒÛ’∂ ˘ ¡Òº◊¡Òº◊ Ó≈ÍÁ≥‚ª ¡≥Á Í≈Ò‰ ÍØÙ‰ ’È≈ ¡≈«Á √Ì
√Ó≈‹ ¡Â∂ √‡∂‡ ÓÙΔÈΔ Á∂ ‹◊Δ» «ÍºÂΔ √Ø⁄ Á∂
Íz◊‡≈Ú∂ ‘ÈÕ √ÂΔ ÍzÊ≈, Ï≈Ò «Ú¡≈‘, ¡Â∂ Ì»‰
‘º « ¡≈ Ú◊Δ¡ª ’∞  ΔÂΔ¡ª ÚΔ ¡Ω   Íz Â Δ «¬√∂
Ó≈È«√’Â≈ ’’∂ ‘Δ ÍÀÁ≈ ‘Ø¬Δ¡≈Õ «‹√ ’’∂ «¬√ √Ø⁄
Á≈ ¡≈«Ê’ ¡Ë≈ ÷ÂÓ ’’∂ ¿∞μÊ∂ √º«Ì¡≈⁄≈’
ÂÏÁΔÒΔ ÒÀ ’∂ ¡≈¿∞‰≈ ˜»Δ ‘ÀÕ
Ì≈ Ú◊∂ ¡Ë-‹◊Δ» ¡Â∂ ¡Ë Ï√ÂΔ ÓπÒ’
«Úº⁄ ¡Ω «ÚØËΔ Ó≈È«√’Â≈ ˘ ¡Â∂ ¡Ω ÁΔ¡ª
◊∞Ò≈ÓΔ ÁΔ¡ª ˜≥‹Δª ˘ ‘Ø Â≥◊ ’ΔÂ≈ ‹≈ «‘≈ ‘ÀÕ
«¬√ Ò¬Δ «¬È∑ª ⁄π‰ΩÂΔ¡ª ˘ √ÚΔ’≈Á∂ ‘ج∂ Úº‚Δ ¡ΩÂ
Ò«‘ ¿∞√≈‰ ÁΔ ˜» ωÁΔ ‘ÀÕ ¡Ωª ÁΔ Óπ’ÂΔ
‹Ó≈ÂΔ ÒÛ≈¬Δ Á≈ «Èº÷ÛÚª ¡≥◊ ‘ÀÕ ¡Ω ÁΔ ◊∞Ò≈ÓΔ
Á≈ ¡Ë≈ «Èº‹Δ ‹≈«¬Á≈Á ’’∂ Ï«‰¡≈Õ √Ì ÂØ∫ Í«‘Ò≈
¿∞√ ¡Ë≈ ˘ ÷ÂÓ ’È ÁΔ ÒÛ≈¬Δ, ¡Ω Ú◊ ÁΔ
Óπº÷ ÒÛ≈¬Δ ωÁΔ ‘ÀÕ

’ΔÏ ’∂√ ¡≈ ‘∂ ‘ÈÕ ÏÒ≈Â’≈ ¡Ωª «÷Ò≈Î «‘≥√≈
Á≈ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ Ȫ ‘ÀÕ ÏÒ≈Â’≈ Ì≈ «Úº⁄ ‘؉
Ú≈Ò≈ ⁄ØÊ≈ √Ì ÂØ∫ Úº‚≈ ¡Í≈Ë ‘ÀÕ ≈Ù‡Δ ¡Í≈Ë
«’≈‚ «Ï¿±Ø Á∂ ¡≥’«Û¡ª ¡È∞√≈ B@AB «Úº⁄
BDIBC «’≈‚ ‘Ø ¬ ∂ ¡Â∂ «¬È∑ ª «Ú⁄Ø ∫ BDDG@
ÏÒ≈Â’≈ «ÙÂ∂Á≈ª ¡Â∂ ‹≈‰ ͤ≈‰ Ú≈«Ò¡ª
Áπ¡≈≈ ‘Δ ’ΔÂ∂ ◊¬∂ √ÈÕ «‹≥È∂ «¬√ ÓπÒ’ «Úº⁄
ÏÒ≈Â’≈ ‘∞≥Á∂ ‘È ¿∞√ «‘√≈Ï È≈Ò A@ «Ú⁄Ø∫ A ’∂√
ÁΔ ‘Δ «ÍØ‡ Á‹ ‘∞≥ÁΔ ‘ÀÕ Ì≈ Á∂ Úº‚∂ «‘º√∂ ÒØ’ª
¿∞μÂ∂ ÎΩ‹ ⁄≈Û∑Δ ‘Ø¬Δ ‘ÀÕ ‹≥Ó», È≈◊≈ÒÀ∫‚, ¡≈√≈Ó ¡Â∂
ÓÈΔÍπ Ú◊∂ √»«Ï¡ª ¡≥Á ¡Î√Í≈ Ò≈◊» ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ
ÎΩ‹ «¬ºÊ∂ ¡Ωª Á∂ ∂Í ’ÁΔ ‘ÀÕ «¬√ Á∂ «÷Ò≈¯ ÓÈΔÍπ
ÁΔ¡ª ¡Ωª È∂ Èß«◊¡ª ‘Ø ’∂ «ÚØË ÚΔ ’ΔÂ≈Õ AIIA
«Úº⁄ D ≈‹Í»Â≈È≈ ≈¬ΔÎÒ Ô»«È‡ ˺’∂ È≈Ò ‹≥Ó»
’ÙÓΔ Á∂ ’∞È≈È «ÍÙΩ≈ «Í≥‚ «Úº⁄ ◊¬∂ ¡Â∂ «¬º’ ≈Â
«Úº⁄ C@ ÂØ∫ A@@ ÁΔ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ ¡Â∂ AC ÂØ∫ G@ √≈Ò
ÁΔ ¿∞Ó ÁΔ¡ª ¡Ωª Á∂ ÏÒ≈Â’≈ ’ΔÂ∂ ◊¬∂Õ Í
Ì≈ÂΔ Á≥‚≈ÚÒΔ ÁΔ ’Ø¬Δ ÚΔ Ë≈≈ ÎΩ‹ Á∂ «÷Ò≈Î È‘Δ∫
ÏØÒÁΔÕ
¡Ω Á∂ √Δ ˘ ¡Ë≈ ω≈ ’∂ ÎÀÙÈ ÁΔ «¬≥‚√‡Δ
ÓȪ Ó»≥‘Δ ÍÀ√∂ ’Ó≈ ‘Δ ‘ÀÕ √≈Ó≈‹Δ ÓπÒ’ ¡≈Í‰Δ¡ª
Ó≥‚Δ¡ª «Úº⁄ ÎÀÙÈ Óπ’≈ÏÒ∂ ’Ú≈ ’∂ Ó≥‚Δ Á∂ «‘ºÂª Á∂
«Îº‡ ÏÀ·ÁΔ¡ª ÒÛ’Δ¡ª ⁄π‰ ’∂ ¡≈Í‰Δ¡ª Ú√±¡ª
Ú∂ ⁄ ÁΔ¡ª ‘È, Úº ‚ Δ¡ª Úº ‚ Δ¡ª ÁÚ≈¬Δ¡ª ÁΔ¡ª
’≥ÍÈΔ¡ª ¡≈Í‰Δ¡ª ÁÚ≈¬Δ¡ª ˘ ‡À√‡ ’È Ò¬Δ
ÍÙ»¡ª ¡Â∂ ¡≈«ÁÚ≈√Δ ◊ΔÏ ¡Ωª ˘ ‚º◊ ‡≈«¬Ò˜
Ú≈√Â∂ Ú ‘Δ¡ª ‘ÈÕ Òº⁄ ◊≈«¬’Δ, «ÎÒÓª ¡≈«Á
«Úº⁄ ¡Ω ÍzÂΔ ‹◊Δ» ¡Â∂ Ó≥‚Δ ÁΔ √Ø⁄ ¡È∞√≈Δ
¡Ω ÁΔ Í∂Ù’≈Δ √Ó≈‹ «Úº⁄ ¡Ω «÷Ò≈Î «Òß◊
¡≈‹’Â≈ «Úº⁄ Ú≈Ë≈ ’ ‘Δ ‘ÀÕ ◊ΔÏ ¡Ωª ÁΔ
ӘϻΔ Á≈ Î≈«¬Á≈ ⁄πº’«Á¡ª ¡Ω ÁΔ ’∞º÷ ˘ ¡≈͉≈
Ϻ⁄≈ ÍÀÁ≈ ’È ÁΔ ÷Ú≈«‘Ù Ú‹Ø∫ “«’≈¬∂ ÁΔ ’∞º÷” Á≈
’≈ØÏ≈ Úº‚∂ ͺË Â∂ ÚºË ÎπÒ «‘≈ ‘ÀÕ ÙÓ ÁΔ ◊ºÒ
ª «¬‘ ‘À «’ Ì≈ «Úº⁄ «¬‘ ’≥Ó ˘ ’≈˘ÈΔ Ó≈ÈÂ≈
‘ÀÕ ¡Ω «ÚØËΔ Ó≈È«√’Â≈ «Úº⁄ ¡Ω Á≈ √Δ ¡º‹
‘≈’Ó ‹Ó≈ª Ò¬Δ Úº‚≈ ‘«Ê¡≈ Ï«‰¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ‘ÀÕ
ÒÛ’Δ¡ª Á∂ ¡‰÷ «Íº¤∂ ’ÂÒ ‘؉∂, ¡Ωª Á∂
ÏÒ≈Â’≈ ’’∂ ¿∞‘Ȫ ˘ √≈Û Á∂‰≈, Ⱥ’ Úº„ Á∂‰≈,
’≥È Úº„, ¡º÷ª ’º„ Á∂‰Δ¡ª ¡≈«Á ¡Ω ÍzÂΔ ÍÙ» «ÏÂΔ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

hh

√‘≈«¬Â≈
«’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È Á∂ Ú’ Â√∂Ó «√øÿ
È∂ ¡≈͉∂ √ÍπºÂ ÏÒ’≈ «√øÿ Á∂ ÏΔÏΔ ÏÒ‹Δ ’Ω
È≈Ò ÙπÌ «Ú¡≈‘ ÁΔ ÷πÙΔ «Úº⁄ «¬È. √≈‚≈ ≈‘ ˘
AA@@ π. √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹Δ ˛Õ ¡Á≈≈ Í«Ú≈ ÁΔ¡ª
÷πÙΔ¡ª «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘πøÁ≈ ‘Ø«¬¡≈ √‘≈«¬Â≈ Ò¬Δ
ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
«Ú‹∂ Í ≈Ò «√ø ÿ Íπ º Â  Ù‘ΔÁ √Ï‹Δ «√ø ÿ
«Ìº‡∂Úº‚ Á∂ «Ú¡≈‘ ÁΔ ÷πÙΔ «Úº⁄ ÓÈ‹Δ «√øÿ ÚºÒØ∫
C@@@ π. √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹Δ ◊¬ΔÕ ¡Á≈≈ Í«Ú≈ ÁΔ¡ª
÷πÙΔ¡ª «Úº⁄ Ù≈ÓÒ ‘πøÁ≈ ‘Ø«¬¡≈ √‘≈«¬Â≈ Ò¬Δ
ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
18

Ó≈⁄-B@AE

¡º‹ √Ó∂∫ ÁΔ «¬º’Ø Óø◊-ÓπÛ’∂ ’Ø ˜ÓΔÈΔ Úø‚

¿πμ· «’ÂΔ¡≈ È∑∂≈ ⁄Δ≈-⁄ø‚Δ◊Û∑ ÚºÒ ÿºÂ Ú‘Δ

˜ÓΔÈ ÁΔ ’≈‰Δ Úø‚ «÷Ò≈¯ √øÿÙ Á∂ ÓÀÁ≈È «Úº⁄ «ÈºÂØ
«Ó‘ÈÂ’Ù ÒØ’Ø!

˜ÓΔÈ ÒÀ‰ Á≈ ¡«Ë’≈ «ÓÒ Âª «◊¡≈ Í ˜ÓΔÈ
«’Â∂ È‘ƒ «ÓÒΔÕ «◊¡≈È «√øÿ ≈Û∂Ú≈Ò≈ ÁΔ √’≈ È∂
Óπ˜≈«¡ª ˘ Ó≈Ò’Δ ‘º’ Á∂‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ «ÁºÂ≈ Í
«¬‘ √Ì ‚≈Ó≈ √ΔÕ √’≈ Á∂ «¬√ ‚≈Ó∂ «÷Ò≈¯ AIFG
«Úº⁄ È’√ÒÏ≈ÛΔ ÁΔ Ïˆ≈Ú ¿πμ· ÷ÛΔ ‘Ø¬Δ «‹√È∂
˜ÓΔÈ ÁΔ Úø‚ Á≈ È≈¡≈ «Ò¡ªÁ≈Õ √’≈ È∂ «¬√
ψ≈Ú Á∂ ‚Ø∫ ‘⁄øÁ «√øÿ ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ «Úº⁄ ’Ó∂‡Δ
ω≈¬Δ ª «’ ˜ÓΔÈ ÁΔ ’≈‰Δ Úø‚ ÁΔ «ÈÙ≈ÈÁ∂‘Δ
‘ØÚ∂Õ «¬√ «ÍØ‡ «Úº⁄ √ͺه ‘Ø «◊¡≈ «’ «’Ú∂∫ ÒØ’ª
È∂ È’ÒΔ È≈Úª ‘∂· ˜ÓΔȪ º÷Δ¡ª ‘Ø¬Δ¡ª ‘ÈÕ
È’√ÒÏ≈ÛΔ Á∂ √øÿÙ Á∂ ‘Ø ¡º◊∂ Úˉ ’≈È √’≈
È∂ «Î ÁπÏ≈≈ Ì»ÓΔ √πË≈ ¡À’‡ AIGB «Ò¡ªÁ≈Õ ÿº‡Øÿº‡ Ì»ÓΔ ÁΔ ‘ºÁ AG ¬∂’Û «ÓºÊΔ ◊¬Δ «’ «¬√ÂØ∫ ÚºË
«’√∂ ’ØÒ ˜ÓΔÈ È‘ƒ ‘ØÚ∂◊ΔÕ Í √’≈ È∂ «¬ºÊ∂ ÚΔ
«ÒÍ≈-ÍØ⁄Δ ’ΔÂΔÕ «¬√ ’≈˘È «Úº⁄ ⁄Ø-ÓØΔ¡ª ’
«ÁºÂΔ¡ª «’ Ï≈◊Ï≈ÈΔ Ò¬Δ, ‡º√‡ Á∂ Ȫ¡ ‘∂·, «’√∂
’øÍÈΔ Á∂ Ȫ¡ ‘∂·, ‚∂¡Δ ¡≈«Á Ò¬Δ Ú≈Ë» ˜ÓΔÈ º÷Δ
‹≈ √’ÁΔ ˛Õ
‹ÁØ∫ ¡√ƒ Í≥‹≈Ï ”Â∂ Ș Ó≈Á∂ ‘ª ª «¬º’ Í≈√∂
Óºπ·Δ Ì ÒØ’ª ’ØÒ „∂ ˜ÓΔȪ ‘È, Á»√∂ Í≈√∂ Ï∂˜ÓΔÈ∂
Á«Ò ÒØ’ ‘È ‹ª Ï‘π ÊØÛΔ¡ª ˜ÓΔȪ Ú≈ÒΔ ¤Ø‡Δ
«’√≈ÈΔ ˛Õ «¬‘Ȫ ÁΔ «◊‰ÂΔ Ï‘π ں‚Δ Ï‰ÁΔ ˛Õ
Ì»ÓΔ ÁΔ ÿº‡Ø-ÿº‡ ‘ºÁ (√Δ«Òø◊) «’Â∂ ÚΔ Ò≈◊» È‘ƒ ˛Õ
Ú≈Ë» ˜ÓΔȪ Ú≈Ò∂ ‘Ø Ó؇∂ ‘Ø ‘∂ ‘È Â∂ Ï∂˜ÓΔÈ∂ «’√≈Ȫ
ÁΔ «◊‰ÂΔ ÚË ‘Δ ˛Õ Ì≈ Á≈ √ø«ÚË≈È Ï‰È √Ó∂∫
«¬‘ ÂÀ¡ ’ΔÂ≈ «’ Á«Ò ͤ«Û¡≈ ‘Ø«¬¡≈ ˛ Â∂ «¬√˘
‘ Í≈√∂ CC ÍÃÂΔÙ ≈÷Úª’È «ÁºÂ≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ Í
«¬‘ ˙Í≈ ‘Δ «‘≈ ˛Õ ¡º‹ ‹ÁØ∫ Íø⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔÈ «Úº⁄Ø∫
Á«Òª Á∂ ÂΔ‹∂ «‘º√∂ Ú≈ÒΔ ˜ÓΔÈ ÁΔ Óø◊ ’ΔÂΔ ‹ªÁΔ
˛ ª Í∂∫‚» ËÈ≈„ ⁄ΩËΔ «¬‘Ȫ ˘ ˜ÓΔÈ È‘ƒ ÒÀ‰
«ÁøÁ∂Õ ¿π‘ Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔÈ ÁΔ ÏØÒΔ Á«Òª ÁΔ √ÓºÊ≈
ÂØ∫ ¿πμ⁄Δ ’ «ÁøÁ∂ ‘ÈÕ ¤Ø‡≈ «’√≈È ÚΔ ˜ÓΔÈ ÁΔ ¿πμ⁄Δ
ÏØÒΔ ‘؉ ’’∂ ÒÀ È‘ƒ √’Á≈Õ ¡≈Ï≈Á’≈, «‹‘Ȫ È∂
‹ø◊Ò ÁΔ ˜ÓΔÈ, Ïø˜ ˜ÓΔÈ, Á«¡≈Úª È∂ÛÒΔ ˜ÓΔÈ

Ì≈ ¡ø Á  ÁΩ Ò Â ÁΔ
’≈‰Δ Úø‚ ˛Õ √ºÍ ÁΔ ’πø‚ÒΔ Úª◊»ø ’πfi ÒØ’ «¬√ ÁΩÒÂ
¿πμÍ ‹πø‚ÒΔ Ó≈Δ ÏÀ·∂ ‘ÈÕ Ì≈ ¡øÁ ‘Δ «¬º’
ÍÃÂΔÙ «Ú¡’ÂΔ¡ª ’ØÒ EA ÍÃÂΔÙ ÁΩÒ ˛ ‹Á«’
Á»√∂ Í≈√∂ H@ ÍÃÂΔÙ ÒØ’ B@ πͬ∂ ”Â∂ ◊π˜≈≈ ’Á∂
‘ÈÕ ¡ÓΔΔ-◊ΔÏΔ Á≈ Í≈Û≈ Úº‚≈ ˛Õ «¬‘ Í≈Û≈ ‘ΩÒΔ‘ΩÒΔ ‘Ø Úº‚≈ ‘Ø «‘≈ ˛Õ ÁΩÒ ÂØ∫ √≈‚≈ Ì≈Ú √Ó≈«‹’
ÍÀÁ≈Ú≈ ˛Õ √Ó≈«‹’ ÍÀÁ≈Ú≈ ÁØ Â∑ª ÁΔ ‘πøÁΔ ˛Õ «¬º’
«‹‘ÛΔ ÎÀ’‡Δ¡ª Áπ¡≈≈ ÍÀÁ≈ ’ΔÂΔ ‹ªÁΔ ˛ Â∂ Á»√Δ
«‹‘ÛΔ ˜ÓΔÈ ≈‘ƒ ÍÀÁ≈ ’ΔÂΔ ‹ªÁΔ ˛Õ √≈‚≈ Á∂Ù
÷∂ÂΔ ÍÃË≈È Á∂Ù ˛ Â∂ Á»√Δ «‹‘ÛΔ ˜ÓΔÈ ≈‘ƒ ÍÀÁ≈
’ΔÂΔ ‹ªÁΔ ˛Õ √≈‚≈ Á∂Ù ÷∂ÂΔ ÍÃË≈È √»Ï≈ ˛Õ «¬√ÁΔ
G@% Ú√Ø∫ ÷∂ÂΔ Â∂ «ÈÌ ˛Õ «¬√Á≈ ÓÂÒÏ Á∂Ù ÁΔ
«˜¡≈Á≈Â ÁΩÒ ÷∂ÂΔ ≈‘ƒ ˜ÓΔÈ «Úº⁄Ø∫ ÍÀÁ≈ ‘πøÁΔ ‘ÀÕ
˜ÓΔÈ Ì≈ «Úº⁄ ÍÀÁ≈Ú≈ Á≈ Óπº÷ √≈ËÈ Ï‰Á≈ ˛Õ
«‹‘Û≈ √≈‚≈ Óπº÷ √≈ËÈ ˛, ¿π√∂ ÁΔ ‘Δ ’≈‰Δ Úø‚ ˛Õ
’≈‰Δ Úø‚ «÷Ò≈¯ Í≥‹≈Ï ¡øÁ √Ì ÂØ∫ Í«‘Òª
Ï≈Ï≈ ÏøÁ≈ «√øÿ Ï‘≈Á È∂ √øÿÙ Ò«Û¡≈ Â∂ ÒØ’ª
«Ú⁄’≈ ˜ÓΔÈ ÁΔ Úø‚ ’ΔÂΔÕ «¬√ √øÿÙ ˘ ’π⁄Ò‰
Ò¬Δ Óπ◊Òª È∂ Ï∂‘ºÁ ÂÙºÁÁ ’ΔÂ≈Õ Ó‘≈≈‹≈ ‰‹ΔÂ
«√øÿ Á∂ «√º÷ ≈‹ (¡÷ΩÂΔ) È∂ ÓπÛ ‹≈◊ΔÁ≈ √Ê≈«ÍÂ
’ «ÁºÂ∂ «‹‘Û∂ ¡ø◊∂˜Δ √≈Ó≈‹ Á∂ √Ó∂∫ º’ ¿πÚ∂∫ ‘Δ
⁄ÒÁ∂ ‘∂Õ Ì≈ ¡øÁ ‹◊ΔÁ≈Δ «÷Ò≈Π«Òø◊≈È≈,
«ÂÌ≈◊≈, ÍÀÍ√» ÁΔ Óπ˜≈≈ Ò«‘ ¡ºËÚ≈‡∂ Á≈ ÿØÒ Ú◊∂
ÿØÒ ¿πμ·∂ «‹‘Ȫ È∂ ‘≈’Óª ÁΔ ÈƒÁ ‘≈Ó ’ΔÂΔ Â∂
‹≈◊ΔÁ≈ª ÁΔ¡ª ˜ÓΔȪ ”Â∂ ’Ϙ∂ ’ΔÂ∂Õ «¬‘Ȫ ÿØÒª
ÂØ∫ ÿÏ≈¬Δ √’≈Δ È∂ ‹◊ΔÁ≈ª ÁΔ ≈÷Δ «Úº⁄
¡≈™«Á¡ª Ì»ÓΔ √πË≈ ¡À’‡ AIEF «Ò¡ªÁ≈ «‹√ «Úº⁄
√Δ«Òø◊ ¡À’‡ ÂØ∫ ¿πÍÒΔ ˜ÓΔÈ Úø‚‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈
Í √’≈ È∂ ‹◊ΔÁ≈ª ÂØ∫ ˜ÓΔȪ ÷Ø‘Δ¡ª È‘ƒÕ
«ÚÈØÏ≈ Ì≈Ú∂ ˘ ¡º◊∂ Ò≈ ’∂ Ì»-Á≈È ¡øÁØÒÈ ⁄Ò≈«¬¡≈Õ
ÓÂÒÏ «’ ‹≈◊ΔÁ≈ª ÁΔ¡ª «ÓøȪ ’ΔÂΔ¡ª «’ ¿π‘
Ï∂˜ÓΔÈ∂ ÒØ’ª ˘ ˜ÓΔÈ «Úº⁄Ø∫ ’πfi «‘º√≈ Á∂‰Õ Ó˘ Á∂ √Ó∂∫
ÂØ∫ ˜ÓΔȪ ÂØ∫ Úªfi∂ Á«Òª ˘ ¿πÍØ’Â √øÿÙª ’’∂

«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

19

Ó≈⁄-B@AE

ÏÛΔ «Ó‘È È≈Ò ¡≈Ï≈Á ’ΔÂΔ, ’¬Δ ÍπÙª Òº◊
◊¬Δ¡ªÕ Ïø˜ ˘ ¿πÍ‹≈¿» ω≈ ’∂ Ì≈ Á∂ ÒØ’ª Á≈
«„º‚ Ì«¡≈Õ ¿π‘ ¡º‹ ÚΔ ˜ÓΔȪ Á∂ Ó≈Ò’ È‘ƒ ‘ÈÕ
√’≈ È∂ √Ó≈‹Ú≈ÁΔ ÍÃÏøË Á≈ Ïπ’≈ Í≈¿π‰ Ò¬Δ
AIEF «Úº⁄ Ș»Ò √π√≈«¬‡Δ¡ª ¿π√≈Δ¡ª √È «’ ¡√ƒ
ÚΔ Á«Òª ˘ ˜ÓΔÈ Á∂ ’∂ ’Ø-¡Í∂«‡Ú ÍÃÏøË ¿π√≈
‘∂ ‘ªÕ Í ¡º‹ Á«Òª ÁΔ¡ª «¬‘Ȫ ˜ÓΔȪ ”Â∂ ËÈ≈„
’Ϙ≈ ’Δ ÏÀ·∂ ‘ÈÕ «¬‘Ȫ ˘ ¡‹∂ º’ Ó≈Ò’≈È≈ ‘º’
È‘ƒ «ÓÒ∂Õ Í≥‹≈Ï ¡øÁ Ú≈Ë» ˜ÓΔÈ ‘؉ Á∂ Ï≈Ú‹»Á,
Úº‚Δ¡ª-Úº‚Δ¡ª ’Ø·Δ¡ª ¿π√≈‰ Á∂ Ï≈Ú‹»Á Òº÷ª
Ó˜Á»ª ’ØÒ «‘‰ Ò¬Δ ÿ È‘ƒÕ ¿π‘Ȫ ˘ A@-A@
ÓÒ∂ Á∂ ÍÒ≈‡ È√ΔÏ È‘ƒ ‘ج∂Õ ¤Ø‡∂ «’√≈Ȫ Ò¬Δ ÷∂ÂΔ
ËøÁ≈ Ò≈‘∂ÚøÁ È‘ƒ «‘≈Õ ¿π‘ ¡≈Í‰Δ ‹»È ÌØ◊Á∂ ‘ÈÕ
Í≈‰Δ ‚»øÿ∂ ‘؉ ’’∂ «‡¿»ÏÚÀμÒ Ò≈¿π‰≈ ¿π‘Ȫ ÁΔ
√ÓºÊ≈ ÂØ∫ Ï≈‘ ‘Ø «◊¡≈ ˛Õ ¤Ø‡Δ ¡≈«Ê’Â≈ ’’∂
Ó«‘ø◊∂-Ó«‘ø◊∂ ÷∂ÂΔ √øÁª ÁΔ ÷ΔÁ È‘ƒ ’ √’Á∂Õ
√’≈ È∂ Ì»ÓΔ √πË≈ ª ’Δ Ò≈◊» ’È∂ √È, ¿πÒ‡≈
«ÚÁ∂ÙΔ Â∂ Á∂√Δ ’øÍÈΔ¡ª È≈Ò Ô≈Δ Ò≈ ’∂ ¿πÍ‹≈¿»
˜ÓΔȪ Á∂‰ Òº◊Δ ‘Ø¬Δ ˛Õ Ì»ÓΔ ◊둉 «ÏºÒ ÒÀ ¡ªÁ≈ ˛Õ
¡º‹ Í≥‹≈Ï Á≈ Ó˜Á» «’√≈È ’˜∂ Á∂ Óº’Û ‹≈Ò «Úº⁄

Ϋ√¡≈ «Í¡≈ ˛ «‹‘Û≈ ÚËÁ≈ ‘Δ ‹ªÁ≈ ˛Õ
FH √≈Ò ÏΔ ‹≈‰ ÂØ∫ Ï≈¡Á ÚΔ È≈ ª Á∂Ù È∂
Âº’Δ ’ΔÂΔ ˛ Â∂ È≈ ‘Δ ÒØ’ª ÁΔ √π‰Δ ◊¬Δ ˛Õ ÒØ’ª ˘
¡≈‡≈-Á≈Ò Á∂ ’∂ ÒØ ’ -ÌÒ≈¬Δ √’≈ Á≈ ÌÓ
«√«‹¡≈ √Δ, ¿π‘ ÚΔ Î∂Ò∑ ‘Ø «◊¡≈Õ ‹◊ΔÁ≈Δ Á∂Ù Á∂
«Ú’≈√ Â∂ ÒØ’ª ÁΔ Íπº◊ Ú≈Ò∂ ÍÃÏøË ÁΔ ¿π√≈Δ ÁΔ¡ª
‹Û∑ª «Úº⁄ ÏøÈ∑ Ó≈Δ ÏÀ·Δ ˛Õ
«Î √≈˘ ’Δ ’È≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ ◊ºÒ ÏÛΔ √ͺه
˛Õ √≈˘ ¡≈͉∂ «¬«Â‘≈√ ÂØ∫ «√º÷Á∂ ‘ج∂ ’≈‰Δ Úø‚ «÷Ò≈¯
ÒÛÈ≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «‹Ú∂∫ Ï≈Ï≈ ÏøÁ≈ «√øÿ Ï‘≈Á Ò«Û¡≈
Â∂ ˜ÓΔȪ ÁΔ Úø‚ ’ΔÂΔÕ Â«Òø◊≈È≈ Â∂ «ÂÌ≈◊≈ Á∂
Ó˜Á»-«’√≈È ÒÛ∂Õ Â∂‹≈ «√øÿ √πÂøÂ È∂ ‹◊ΔÁ≈ª
ÂØ∫ ˜ÓΔȪ ÷Ø‘Δ¡ªÕ ÷øÈ≈ ⁄Ó≈≈, Ï≈ÒÁ ’Òª, Ï≈¿πÍπ
Á∂ ÒØ’ª È∂ ˜ÓΔÈΔ ÿØÒ ÒÛ∂Õ ‹ÒøË, ◊πÁ≈√Íπ,
¡ø«ÓÃÂ√ Á∂ Ï‘π √≈∂ «Í≥‚ª Á∂ ÒØ’ª È∂ ⁄ΩËΔ¡ª ÁΔ¡ª
ËΩ‰ª ÓØÛ ’∂ ÍÒ≈‡ª Á∂ ÓÂ∂ ÍÚ≈¬∂Õ Óø‚, Ϋ‘ÍπÌø ◊ ≈Ò≈, ÏÒÏ∂ Û ≈-⁄≈√Ø ∫ Á∂ ¡≈Ï≈Á’≈ª Á∂ ÿØ Ò
Ù≈ÈÁ≈ ‘ÈÕ ‘Êج∂ Á∂ ÒØ’ª È∂ Á«Ò ¡Ω È≈Ò ÷∂ª
«Úº⁄ ’ΔÂΔ Ï∂«¬º˜ÂΔ Á≈ ÏÁÒ≈ «Úº⁄ ⁄Ω‘≈∂ ⁄ΩËΔ ÁΔ
Ìπ◊ √Ú≈ ’∂ «Ò¡≈Õ

√Ø ¡≈˙, «¬√ ’≈‰Δ Úø‚ «÷Ò≈¯, Ó≈‰-√ÈÓ≈È ÁΔ «˜øÁ◊Δ Ò¬Δ,
√’≈ ˘ «⁄Â≈ÚÈΔ Á∂‰ ÷≈Â ¡Â∂ ¡◊Ò∂ √øÿÙ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’È Ò¬Δ

AH Ó≈⁄ «ÁÈ ÏπºËÚ≈, √Óª AB Ú‹∂ Í«Ú≈ª Â∂ «ÙÂ∂Á≈ª √Ó∂Â

’≈¯Ò∂ ÏøÈ∑ ’∂ ⁄ø‚Δ◊Û∑ ⁄ºÒΔ¬∂
Óπº÷ Óø◊ª : A. ÒÀ∫‚ √Δ«Òø◊ ¡À’‡ Ò≈◊» ’’∂ ¿πμÍÒΔ ˜ÓΔÈ Ï∂˜ÓΔÈ∂ ÒØ’ª Â∂ ¤Ø‡∂ «’√≈Ȫ «Úº⁄
Úø‚Δ ‹≈Ú∂Õ B. Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔȪ «Úº⁄Ø∫ ÂΔ‹∂ «‘º√∂ Ú≈ÒΔ ˜ÓΔÈ Á«Òª ˘ ͺ’∂ ÂΩ ”Â∂ «ÁºÂΔ ‹≈Ú∂
¡Â∂ Ï≈’Δ Ï⁄ÁΔ Í≥⁄≈«¬ÂΔ ˜ÓΔÈ ÁΔ ÏØÒΔ Á≈ ‘º’ ¤Ø‡∂ «’√≈Ȫ Ò¬Δ ≈÷Úª ‘ØÚ∂Õ C. ¡≈Ï≈Á’≈ª
˘ ˜ÓΔȪ Á∂ Ó≈Ò’Δ ‘º’ «ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ D. Ș»Ò (Á«ÒÂ) √π√≈«¬‡Δ¡ª ÁΔ¡ª ˜ÓΔȪ ¿πμÍ ËÈ≈„ª
Á∂ ’Ϙ∂ ÷ÂÓ ’Ú≈¬∂ ‹≈‰ ¡Â∂ Á«Òª ˘ Ó≈Ò’≈È≈ ‘º’ «ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ E. Í∂∫‚» Ó˜Á»ª ˘ A@A@ ÓÒ∂ Á∂ ÍÒ≈‡ «ÁºÂ∂ ‹≈‰Õ F. ¤Ø‡∂ «’√≈Ȫ ÁΔ ˜ÓΔÈ ÓπÛ-ÓπºÏ∂ÏøÁΔ ’’∂ «¬º’ Í≈√∂ ’ΔÂΔ
‹≈Ú∂ ¡Â∂ ¿πμÊ∂ Óπ¯Â Í≈‰Δ Á≈ ÍÃÏøË ’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ G. ¤Ø‡∂ «’√≈Ȫ Ò¬Δ ÷∂ÂΔ √øÁ ’∂∫Á ÷ØÒ∑∂ ‹≈‰Õ
H. Á∂√Δ Â∂ «ÚÁ∂ÙΔ ’øÍÈΔ¡ª ˘ ¿πÍ‹≈¿» ˜ÓΔȪ Á∂‰ ”Â∂ Ø’ Ò≈¬Δ ‹≈Ú∂Õ I. Ì»ÓΔ ◊둉 «ÏºÒ ºÁ
’ΔÂ≈ ‹≈Ú∂Õ A@. Ó˜Á»ª ¡Â∂ «’√≈Ȫ Á∂ ’˜∂ Ó≈¯ ’ΔÂ∂ ‹≈‰Õ

ÚºÒØ∫ : Í∂∫‚» Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È Í≥‹≈Ï, ˜ÓΔÈ ÍÃ≈ÍÂΔ √øÿÙ ’Ó∂‡Δ, «’ÂΔ «’√≈È Ô»ÈΔ¡È
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

20

Ó≈⁄-B@AE

........................... √øÿÙ/√◊ÓΔ¡ª...........................
√øÿ Í«Ú≈ Á∂ ◊ÙÂΔ-ͺÂ ¡Â∂ ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª ˘ ÁÍ∂Ù ÷«¡ª √ÏøËΔ

√Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀμÓ-¡ÀμÒ) ÚºÒ∫Ø √»Ï≈ ͺËΔ ’ÈÚÀÈÙÈ
Ì≈ÂΔ ’«Ó¿» « È√‡ Í≈‡Δ (Ó≈’√Ú≈ÁΔÒÀ«ÈÈÚ≈ÁΔ) «È¿» ‚ÀÓØ’∂√Δ ÚºÒØ∫ √øÿ Í«Ú≈ Á≈
◊ÙÂΔ ÍºÂ ¡Â∂ ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª ˘ ÁÍ∂Ù ÷«¡ª Á∂
ÓπºÁ∂ ”Â∂ B ÎÚΔ ˘ Á∂Ù Ì◊ Ô≈Á◊≈ ‘≈Ò ‹ÒøË
«Ú÷∂ Í≈‡Δ Á∂ √»Ï≈¬Δ ¡≈◊» ’≈Ó∂‚ ¡‹Ó∂ «√øÿ,
√Á≈≈ «√øÿ Ó≈«‘Ò, ’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ÚÛÀ⁄ ¡Â∂ √≈‚≈
˜Ó≈È≈ ÓÀ◊‹ΔÈ Á∂ √øÍ≈Á’ √Ó≈˙ Ô»√Î √øË» ÁΔ
ÍÃË≈È◊Δ ‘∂· √»Ï≈ ͺËΔ ’ÈÚÀÈÙÈ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ «‹√
«Úº⁄ ≈‹ Ì ÂØ∫ Úº‚Δ «◊‰ÂΔ ÒØ’ª È∂ «‘º√≈ «Ò¡≈Õ
’ÈÚÀÈÙÈ ˘ √Δ.ÍΔ.¡≈¬Δ. (¡ÀμÓ-¡ÀμÒ) «È¿»
‚ÀÓØ’∂√Δ Á∂ ¡≈◊» ’≈Ó∂‚ ¡‹Ó∂ «√øÿ È∂ √øÏØËÈ
’«Á¡ª «’‘≈ «’ ¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. Á≈ ◊ÙÂΔ ÍºÂ ÿº‡
«◊‰ÂΔ¡ª ¡Â∂ ¡≈Ó ÒØ’ª Ò¬Δ Ï‘π ‘Δ ◊øÌΔ ¡Â∂
÷«¡ª ÌÍ» ‘ÀÕ «‹√ ˘ Í≥‹≈Ï Á∂ ‘Ò«’¡ª È∂ ˙ÈΔ
◊øÌΔÂ≈ È≈Ò È‘ƒ «Ò¡≈Õ ¿πÈ∑ª «’‘≈ «’ √øÿ Í«Ú≈
Á≈ ◊πÍ ◊ÙÂΔ ÍºÂ ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª ÁΔ È√Ò’πÙΔ
’È ÁΔ¡ª ‘Á≈«¬Âª «ÁøÁ≈ ˛Õ √øÿ Í«Ú≈ Á∂ ≈‹√Δ
«Úø ◊ ÏΔ.‹∂ . ÍΔ. ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ Ú≈ÒΔ √’≈ Úº Ò Ø ∫
«¬«Â‘≈√ ¡Â∂ «Úº«Á¡≈ ˘ «‘øÁ» ≈‹ ¡Â∂ «‘øÁ»ÂÚ ÁΔ¡ª
ÒØÛª ¡Èπ√≈ „≈Ò ’∂ «Ó«Ê‘≈√ ˘ «¬«Â‘≈√ ω≈«¬¡≈
‹≈ «‘≈ ˛Õ ÒØ’ª ˘ ¡øË «ÚÙÚ≈ÙΔ Ï‰≈¿π‰ Ò¬Δ ’جΔ
’√ È‘ƒ ¤º‚Δ ‹≈ ‘ΔÕ ÏΔ.‹∂.ÍΔ. ¡≈◊»¡ª ¡Â∂
ÓøÂΔ¡ª Â∂ ¡‘πÁ∂Á≈ª ÚºÒØ∫ «¯’» «Ï¡≈ÈÏ≈‹Δ ¡Â∂
¡ÓÒÁ≈Δ «¬√ ÷π¯Δ¡≈ ͺÂ Á∂ ÍÃÓ≈‰Â ‘؉ ÁΔ ÍπÙ‡Δ
’ÁΔ ˛Õ ¡≈.¡À√.¡Àμ√. Óπ÷Δ ÓØ‘È Ì≈◊Ú ¡Â∂ ¡ÙØ’
«√øÿÒ Á≈ H@@ √≈Òª Ï≈¡Á «‘øÁ»¡ª Á≈ Á∂Ù ”⁄ ≈‹
¡≈¿π‰, ◊À-«‘øÁ»¡ª ˘ ‘≈Ó‹≈Á∂ ’«‘‰≈, ◊ΔÂ≈ ˘
’ΩÓΔ ◊ÃÊ
ø ¡ÀÒ≈ȉ Á≈ √ºÁ≈, ÿº‡-«◊‰ÂΔ¡ª Â∂ «Ó‘ÈÂΔ
ÒØ’ª Ò¬Δ ◊øÌΔ «√º«‡¡ª Á≈ √ø’∂ «ÁøÁ≈ ˛Õ «¬√Á≈
Í≥‹≈Ï ÁΔ ‹ÈÂ≈ ¡Â∂ ⁄∂ÂÈ ‘Ò«’¡ª ˘ ◊øÌΔ ÈØ«‡√
ÒÀ‰≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ
’ÈÚÀÈÙÈ ˘ ÓÀ◊‹ΔÈ √≈‚≈ ˜Ó≈È≈ Á∂ √øÍ≈Á’
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

√Ó≈˙ Ô»√Î √øË» È∂ √øÏØËÈ ’«Á¡ª «’‘≈ «’ ÓØÁΔ ˘
’π√Δ «ÓÒ‰ È≈Ò ¿π√ÁΔ √»fi-Ï»fi ‹ªÁΔ ‘Δ ˛Õ ÿº‡
«◊‰ÂΔ¡ª Á∂ √≈ËÈ ÷Ø‘∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ ÁØ «¬√≈¬Δ ‹ÓÀ∫‡ª
‘Ω ˇ Δ-‘Ω ˇ Δ ÷ÂÓ ’ «Áº Â Δ¡ª ◊¬Δ¡ª ‘ÈÕ ÿº ‡
«◊‰ÂΔ¡ª ˘ «ÈÙ≈È≈ ω≈ ’∂ Á∂Ù ˘ «‘øÁ» ≈Ù‡
ω≈¿π‰ Á∂ ÔÂÈ ’ΔÂ∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ √≈‚≈ ¬∂’≈ Â∂ √øÿÙ
‘Δ ’≈ÓÔ≈ÏΔ Á≈ ≈‘ ˛Õ
Í≈‡Δ Á∂ √»Ï≈ ¡≈◊» ’≈Ó∂‚ √Á≈≈ «√øÿ Ó≈«‘Ò
È∂ «’‘≈ «’ ¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. Á∂ ı Á≈ «’Á≈ ¡Í≈ËΔ
˛Õ ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª, Á«Ò ¡Ωª È≈Ò ÏÒ≈Â’≈,
Ú∂ÙÚ≈«ÚÂΔ ”⁄ ‹≈‰ Ò¬Δ Ó˜Ï» ’È≈, Á«ÒÂ
ÈΩ‹Ú≈Ȫ ˘ È«Ù¡ª, ‹»¬∂Ï≈‹Δ, Ò≈‡ΔÏ≈‹Δ ¡≈«Á ÚºÒ
˺’‰≈ ’≈˘ÈΔ ¡Í≈Ë ˛Õ «¬√Â∂ «È¡ª-Í≈«Ò’≈ ÚΔ
Ï∂¡√ ‘ΔÕ
¿πÈ∑ª «’‘≈ «’ ÓØÁΔ Á∂ «‘øÁ»Ú≈ÁΔ «⁄‘∂ ≈‘ƒ Ù≈Â
ÂΔ’∂ È≈Ò ¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. Á≈ ¬∂‹ø‚≈ Ò≈◊» ’ΔÂ≈ ‹≈
«‘≈ ˛Õ „ª⁄≈◊ ÂÏÁΔÒΔ¡ª ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª
‘ÈÕ ’π ø ‹ ΔÚ ¡Á≈«¡ª «Úº ⁄ ÂÏÁΔÒΔ¡ª ’’∂
¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. Á∂ «⁄‘∂-ÓØ‘∂ Ò◊≈¬∂ ‹≈ ‘∂ ‘ÈÕ
«¬«Â‘≈√ ÷Ø‹ √ø√Ê≈ Á≈ Óπ÷Δ ÍÃÙ≈Á ≈˙ ˘ ¡Â∂ «√º«÷¡≈
÷∂Â ”⁄ ÁΔÈ≈ È≈Ê ÏºÂ≈ ˘ ÓØ‘∂ Ò≈¿π‰≈ ¿πÁ≈‘Ȫ
‘ÈÕ ¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. Á∂ ¬∂‹ø‚∂ ˘ «√ºË∂ »Í ”⁄ Ò≈◊»
’«Á¡ª ÒØ’ √Ì≈ ⁄؉ª Á∂ Ó◊Ø∫ Á√ ‘¯«Â¡ª ”⁄
E@B Ê≈Úª ”Â∂ «Î’» Áø◊∂ √≈«‹Ù «‘ ’Ú≈¬∂ ◊¬∂Õ
ÒÚ-«‹‘≈Á Á∂ Ȫ ”Â∂ √≈«‹ÙΔ «’√Ó Á≈ Ó≈‘ΩÒ ÍÀÁ≈
’È ÁΔ ’Ø«ÙÙ, «‘øÁ» ¡Ωª ˘ «Í¤≈÷Û ”⁄ ˺’‰ ÁΔ
’Ø«ÙÙ «‘‡Ò È≈Ò «ÓÒÁΔ ˛Õ ÿ Ú≈Í√Δ Á∂ Ȫ ”Â∂
«‘øÁ» ≈Ù‡ ω≈¿π‰ Á∂ ÔÂÈ ’ΔÂ∂ ◊¬∂ ‘ÈÕ ¿πÈ∑ª
«’‘≈ «’ ¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. Á≈ ı ͻΔ Â∑ª Á∂Ù Á∂ ÒØ’ª
Ò¬Δ ÷ÂÈ≈’ ˛ ‹Ø ¡≈.¡Àμ√.¡Àμ√. Á≈ Î≈ÙΔÚ≈ÁΔ
¬∂‹ø‚≈ ˛Õ Ì≈‹Í≈ Á∂Ù ”⁄ ¡≈Í‰Δ ≈‹√Δ «¬‹≈∂Á≈Δ
’≈«¬Ó ’È≈ ⁄≈‘πøÁΔ ˛Õ √Ó≈«‹’ ÂΩ ”Â∂ Á∂Ù ˘ «‘øÁ»
21

Ó≈⁄-B@AE

≈‹ ¡Â∂ ÿº‡ «◊‰ÂΔ¡ª ˘ ÷ÂÓ ’È≈, ’«Ó¿»«È√‡ª
Â∂ ¡øÏ∂‚’Ú≈ÁΔ¡ª «ÚπºË «Ú⁄≈Ë≈’ «¬√Á≈ ¬∂‹ø‚≈
˛Õ
¿πÈ∑ª Á∂Ù ÁΔ Ï‘πÒÂ≈, ÚøÈ-√πÚøÈÂ≈ ¡Â∂ ÿº‡

«◊‰ÂΔ¡ª ÁΔ ≈÷Δ Ò¬Δ «Î’» Î≈ÙΔÚ≈Á Á∂ «÷Ò≈¯
√øÿÙ Á≈ √ºÁ≈ «ÁºÂ≈Õ «¬√ √Ó∂∫ ‘ØȪ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈
’ÈÚÀÈÙÈ ˘ ’≈Ó∂‚ Á≈Â≈ «√øÿ, ’≈Ó∂‚ Â√∂Ó ÍΔ‡
¡Â∂ ’≈Ó∂‚ √π«øÁÍ≈Ò ¡≈«Á È∂ ÚΔ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ

¿∞√≈Δ «Ó√ÂΔ Ó‹Á± Ô±ÈΔ¡È «¬Î‡± ÁΔ¡ª «˜Ò∑≈ ’≈ÈÎ≥√ª ‹≈Δ
«Ú⁄ B Òº÷ Á∂ ’ΔÏ Ú’ ‘Δ «‹√‡‚ ‘Ø √’∂ ‘ÈÕ
’∂ÚÒ AB@@@ ¿∞√≈Δ Ú’ª È≥± F@@ ’ØØÛ «Ú⁄Ø∫ A@AA ’ØÛ ‘Δ Ú≥‚∂ ‹≈ √’∂ ‘ÈÕ √’≈ ÁΔ¡ª ÈΔÂΔ¡ª
Δ¡Ò ¡√‡∂‡ ’≥ÍÈΔ¡ª ˘ ‘Δ Î≈«¬Á≈ Í∞⁄≈ ‘Δ¡ª
‘ÈÕ ¿∞‘Ȫ Áº«√¡≈ «’ √≈∂ «˜«Ò∑¡ª ÁΔ¡ª ’≈ÈÎ≥√ª
’ΔÂΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª ‘ÈÕ ‘∞ ‰ º ’ ÂÈÂ≈È,
Î≈«‹Ò’≈, Ó∞’Â√, ØÍÛ ¡Â∂ Ó≈È√≈ «Ú÷∂ ’≈ÈÎ≥√ª
’ «ÁºÂΔ¡≈ ‘ÈÕ Í≥‹≈Ï √±∞Ï≈ ’≈ÈÎ≥√ A@-AA Ó≈⁄
˘ ‹Ò≥Ë «Ú÷∂ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ ‘ÀÕ ¡≈Ò «¬≥‚Δ¡≈ ’≈ÈÎ≥√
AA-AC ¡ÍÀÒ Âº’ ’Ò’ºÂ≈ «Ú÷∂ ‘Ø ‘Δ ‘ÀÕ ’≈ÈÎ≥√
Á∂ ¡≥ «Úº⁄ ÎΔÁ’؇ ÓØ◊≈ «Ú⁄Ø∫ GA ÓÀ∫ÏΔ «˜Ò∑≈ ’Ó∂‡Δ
ÁΔ ⁄؉ ’ΔÂΔ ◊¬Δ ¡Â∂ √»Ï≈ ’≈ÈÎ≥√ Ò¬Δ C@
‚ÀÒΔ◊∂‡ª Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «‹√ «Ú⁄ ’∞ÒÚ≥Â
«√≥ÿ ·º·Δ Ì≈¬Δ ÓØ◊≈ È∂ √≈«¡ª Á≈ Ë≥ÈÚ≈Á ’ΔÂ≈Õ
ÏÒ≈⁄Ω : ¿π√≈Δ «Ó√ÂΔ Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È
(«¬Î‡») Á≈ «˜Ò∑≈ Ù‘ΔÁ Ì◊ «√øÿ È◊ Á≈ ‚ÀÒΔ◊∂‡
¡‹Ò≈√ «Í≥‚ Ó«‘øÁΔÍπ «Ú÷∂ ‘Ø«¬¡≈Õ ¡‹Ò≈√ «Ú⁄
Í∂√ ’ΔÂΔ ◊¬Δ Δ«Ú¿» «ÍØ‡ «Ú⁄ ‹Ê∂ÏøÁΔ ÚÒØ∫ ÒÛ∂
◊¬∂ √øÿÙª ¡Â∂ Á∂Ù ÁΔ Ó‹Á» ‹Ó≈ ”Â∂ ‘Ø ‘∂ ⁄ΩÂÎ≈
‘Ó«Ò¡ª ˘ ◊øÌΔÂ≈ È≈Ò ÒÀ∫«Á¡ª Ó˜Á» ‹Ó≈ Á∂
«‘μª Ò¬Δ «Âμ÷∂ √øÿÙ ’È Á≈ ÍÉ Áπ‘≈«¬¡≈
«◊¡≈Õ ‹Ê∂ÏøÁΔ ˘ ’Ó∂‡Δ «√√‡Ó «Úº⁄ ÍØ ’∂ ¸√Â
Áπμ√ ’È, «√¡≈√Δ Â∂ «√˪’ «√÷Ò≈¬Δ Á∂‰,
√’≈ ÁΔ¡ª ÈÚΔ¡ª ¡≈«Ê’ ÈΔÂΔ¡ª «‘ Ò∂Ï
’≈˘Èª «Ú⁄ Ó≈Ò’ Íμ÷Δ ’ΔÂΔ¡ª ‹≈ ‘Δ¡ª √Ø˪
«ÚπμË √øÿÙ ’È, AIIF Á∂ ’≈˘È ˘ ¡Â∂ ÏΔÓ≈
√’ΔÓ ⁄≈¨ ’Ú≈¿π‰ Ò¬Δ √øÿÙ ’È Á≈ ÎÀ√Ò≈
’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ «˜Ò∑≈ ’Ó∂‡Δ ÁΔ ⁄؉ «Ú⁄ «ÈÓÒ ‹ø‚Δ
˘ ÍÃË≈È, ÍÓ≈Ò «√øÿ ‹ÓΔÂ◊Û∑ ˘ ÓΔ ÍÃË≈È,
‘ÁΔÍ ÍÈ∂√ ˘ √À’‡Δ, ‘Á∂Ú «√øÿ Ó«‘øÁΔÍπ ˘
÷˜≈È⁄Δ, «ÈÓÒ «√øÿ «ÈøÓ≈ ÈΔÒ∂Ú≈Ò, ‹√Í≈Ò
Ï≈◊ØÚ≈Ò ¡Â∂ ¿πÓ∂Ù ˘ ’Ó∂‡Δ ÓÀ∫Ï ¸«‰¡≈ «◊¡≈Õ

«¬≥‚Δ¡È ÎÀ‚∂ÙÈ ¡≈Î ‡∂‚ Ô∞±ÈΔ¡È («¬Î‡±)
ÁΔ ¡◊Ú≈¬Δ ‘∂· ¿∞√≈Δ «Ó√ÂΔ Ó‹Á± Ô∞È
± Δ¡È «¬Î‡±
«˜Ò∑≈ ÎΔÁ’؇, ÓØ◊≈ ÁΔ √Ò≈È≈ «˜Ò∑≈ ’≈ÈÎ≥√
Í≥‹◊≈¬Δ ’Òª «Ó√ÂΔ¡ª ÁΔ ËÓÙ≈Ò≈ «Ú÷∂ ‘جΔÕ
«‹√ «Ú⁄ ÁØ‘ª «˜«Ò∑¡ª Á∂ ¡≈◊±¡ª È∂ Ì≈◊ «Ò¡≈Õ
’≈ÈÎ≥√ «Ú⁄ Ó∞º÷ Ó≥ÂΔ ÍÃ’≈Ù «√≥ÿ Ï≈ÁÒ ÂØ∫ Ó≥◊
’ΔÂΔ «’ Í≥‹≈Ï ¿∞√≈Δ «’ ÌÒ≈¬Δ ÏØ‚ «’Â
«ÚÌ≈◊ Í≥‹≈Ï Í≈√ B@@I ÂØ∫ ‹Óª ‘Ø ‘Δ ÚÀÒÎ∂¡
√À μ √ ¿∞ √ ≈Δ «’ÂΔ¡ª ¿∞ μ Í ÷⁄ ’È Ò¬Δ
¡√Á≈«¬’ ’ÁÓ ¿∞·≈¿∞‰ Ò¬Δ «’ «ÚÌ≈◊ È≥± √÷Â
‘Á≈«¬Âª «ÁºÂΔ¡ª ‹≈‰Õ
’≈ÈÎ≥ √ ÁΔ ÍÃ Ë ≈È◊Δ √≈ÊΔ ‹◊ÁΔ√ «√≥ ÿ
‹ÒÚ≈Ò «˜Ò∑≈ ÍÃË≈È ÎΔÁ’؇ ÓØ◊≈, ‘≈’Ó «√øÿ ÍÃË≈È
‹ÀÂØ, «Ó√ÂΔ ‹◊Â≈ «√≥ÿ «„ÒÚª ’Ò∑ª, «Ó√ÂΔ
’∞ÒÚ≥ «√≥ÿ ÓØ◊≈, «Ó√ÂΔ Â∂‹ «√≥ÿ ÷≈Ò√≈ È∂ ’ΔÂΔÕ
«¬√ ÓΩ’∂ ’≈Ó∂‚ ÏÒÚΔ «√≥ÿ ¡ΩÒ÷ ¡Â∂ ÓÈÁΔÍ
’Ω Ó∞’Â√ √Í≥⁄ √≈Ë≈Ú≈Ò≈, ‹√Í≈Ò «√≥ÿ ‡«‘Ò
√≈Ë≈Ú≈Ò≈ ¡Â∂ ÍÃË≈È Ó«‘≥Á «√≥ÿ ÷ΔÚ≈, «Ó√ÂΔ
‹◊ÁΔÍ «√≥ÿ √À’‡Δ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ‘Ø ¡≈◊± ÚΔ ‘≈˜
‘ج∂Õ «¬√ ’≈ÈÎ≥√ È≥± √≥ÏØËÈ ’«Á¡ª «¬Î‡∞± Í≥‹≈Ï Á∂
‹ÈÒ √’ºÂ ’≈Ó∂‚ ≈‹ «√≥ÿ È∂ «’‘≈ «’ Í≥‹≈Ï
√’≈ Í≈√ F@@ ’ØÛ π. B@@I ÂØ∫ ¿∞√≈Δ «’ÂΔ
ÌÒ≈¬Δ ÏØ‚ Í≈√ ‹Óª ‘Ø ⁄∞º«’¡≈ ‘ÀÕ Í √’≈ ÚºÒØ∫
AIIF Á≈ ¿∞√≈Δ «’ ÌÒ≈¬Δ ’≈˘È Ò≈◊± ’È
Ò¬Δ ¡√Á≈«¬’ ’ÁÓ È‘Δ ⁄∞º’∂ ‹≈ ‘∂Õ √∞ÓΔÓ ’Ø‡
Á∂ ‘∞’Óª ’≈È «¬‘ ÍÀ√≈ ’∂ÚÒ ¿∞√≈Δ Ú’ ˘ «ÁºÂ≈
‹≈ √’Á≈ ‘ÀÕ √≈∂ Á∂Ù «Ú⁄ ¿∞√≈Δ Ú’ª Ò¬Δ ’≥Ó Á∂
√Ê≈È ¿∞Í √πº«÷¡≈ Á≈ ’≈˘È Ò≈◊± ‘Ø ⁄∞º«’¡≈ ‘ÀÕ
«‹Ê∂ √≈∂ Á∂Ù ÁΔ¡≈ √∞±Ï≈ √’≈ª ÷∞Á «¬‘ ’≥Ó ’
‘Δ¡ª ‘ÈÕ ¿∞Ê∂ Í≥‹≈Ï √’≈ ·∂’∂Á≈ Á∂ Ú’ª ÂØ∫
Í≥‹≈Ï Ì Á∂ A@ Òº÷ ÂØ∫ ÚºË Ú’ª ˘ «‹√‡‚
’È Ò¬Δ ’≥Ó ’ ‘Δ ‘ÀÕ «¬‘Δ ’≈È ‘À «’ F √≈Òª
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

22

Ó≈⁄-B@AE

Í∂∫‚» Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È ÚºÒØ∫ ÏÒ≈⁄Ω «Ú÷∂ ËÈ≈
Ò¬Δ «‘≈«¬ÙΔ ÍÒ≈‡ª Á≈ Ó≈ÓÒ≈ Ï‘π ¡«‘Ó ˛Õ «¬√
Óø◊ ¿πμÂ∂ ¡Â∂ ‘Ø Óø◊ª ˘ ÒÀ ’∂ Ó˜Á»ª ˘ Ò≈ÓÏøÁ ’ΔÂ≈
‹≈ «‘≈ ˛Õ AH Ó≈⁄ ˘ ⁄ø‚Δ◊Û∑ «Ú÷∂ Í∂∫‚» Ó˜Á»
Ô»ÈΔ¡È ÚÒØ∫ ‘Ø ‹Ê∂ÏøÁΔ¡ª ˘ È≈Ò ÒÀ ’∂ √»Ï≈ ÍμËΔ
ÀÒΔ ’ΔÂΔ ‹≈ ‘Δ ˛ «‹√ Í©ÂΔ Ó˜Á»ª «Ú⁄ Ì≈Δ
¿πÂÙ≈‘ Í≈«¬¡≈ ‹≈ «‘≈ ˛Õ ËÈ∂ ˘ Ó˜Á» ¡≈◊»¡ª
‹√«ÚøÁ «√øÿ «Úμ’Δ, ÍÙØÂÓ, ¡√Ø’ ‹È≈◊Ò, Ï◊Δ⁄≈
«√øÿ √‘»ø◊Û≈ È∂ ÚΔ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ ËÈ∂ ÁΩ≈È ¡Ωª
ÚÒØ∫ Úμ‚Δ «◊‰ÂΔ «Ú⁄ ÙÓ»ÒΔ¡Â ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ

Í∂∫‚» Ó˜Á» Ô»ÈΔ¡È Â«‘√ΔÒ ÏÒ≈⁄Ω ÚÒØ∫ Ï∂ÿ∂
Ó˜Á»ª ˘ ÿ ω≈¿π‰ Ò¬Δ A@ A@ ÓÒ∂ Á∂ Óπ¯Â
«‘≈«¬ÙΔ ÍÒ≈‡ Á∂‰ ¡Â∂ Ó’≈È ¿π√≈Δ Ò¬Δ ◊ª‡
Á∂‰ ¡Â∂ ‘Ø Óø◊ª ˘ ÒÀ ’∂ ¡À√. ‚Δ. ¡ÀÓ. Á¯Â ¡μ◊∂
ËÈ≈ «ÁμÂ≈ «◊¡≈Õ ¡À√ ‚Δ ¡ÀÓ ÚÒØ∫ ËÈ∂ «Ú⁄ ¡≈ ’∂
Óø◊ ÍμÂ È≈ ÒÀ‰ Á∂ «ÚØË «Ú⁄ ‡À«Î’ ‹≈Ó ’’∂
¡À√. ‚Δ. ¡ÀÓ. ˘ √Û’ Â∂ ¡≈ ’∂ Óø◊ ÍμÂ ÒÀ‰ Ò¬Δ
Ó‹Ï» ’ «ÁμÂ≈Õ ËÈ∂ ˘ √øÏØËÈ ’«Á¡ª Í∂∫‚» Ó˜Á»
Ô»ÈΔ¡È Á∂ ¡≈◊» Ìπ«Í≥Á Ó≈È È∂ ¡≈«÷¡≈ «’ Ó‹Á»ª

È’√ÒΔ Ù‘ΔÁª ÁΔ Ô≈Á ”⁄ Ù˪‹ÒΔ √Ó≈◊Ó
«Ú⁄ Ï≈ÏΔ Á≈ √Ó≈‹ «√‹‰ Á≈ √ΔÕ «¬‘ √πÍÈ≈
¡‹∂ ÚΔ ¡Ë»≈ ˛ «‹√˘ Í»≈ ’È Ò¬Δ «Ó‘ÈÂ’Ù
ÒØ’ª ˘ «¬’ Óø⁄ Â∂ «¬’º·∂ ‘؉≈ ⁄≈‘ΔÁ≈ ˛Õ «¬√ ÓΩ’∂
ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ Á∂ ¡≈◊» ’πÒ«ÚøÁ «√øÿ ⁄≈‘Ò,
≈Ó‹Δ Á≈√ ⁄Ω‘≈È, «Ùø◊≈≈ «√øÿ, Ù‘ΔÁ Â√∂Ó Ò≈Ò
Á∂ Ì≈ √ØÓ Ò≈Ò, ÓØ‘‰ Ò≈Ò, ⁄ÓÈ Ò≈Ò È∂ ÚΔ √øÏØËÈ
’ΔÂ≈Õ «¬√ ÓΩ’∂ ‘Ïø√ Ò≈Ò, ÌÀ‰ «ÙøÁØ, ÓÀ∫Ï Í≥⁄≈«¬Â
≈Ó √»Í ÚΔ ÓΩ‹»Á √ÈÕ

◊Û∑ Ù ø ’  Á∂ ȘÁΔ’Δ «Í≥ ‚ √Ω Ò Δ «Ú÷∂
È’√ÒÏ≈ÛΔ Ò«‘ Á∂ Ù‘ΔÁª Â√∂Ó Ò≈Ò √ΩÒΔ ¡Â∂
‡«‘Ò «√øÿ ÁΔ CI Úƒ Ï√Δ ÓΩ’∂ Ù˪‹ÒΔ √Ó≈◊Ó
’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ √Ó≈◊Ó ˘ √øÏØËÈ ’Á∂ ‘ج∂ «’ÂΔ
«’√≈È Ô»ÈΔ¡È Á∂ √»Ï≈¬Δ ¡≈◊» ‘Ó∂Ù «√øÿ „∂√Δ
¡Â∂ «Á‘≈ÂΔ Ó˜Á» √Ì≈ Á∂ Ó«‘øÁ «√øÿ ÷ÀÛ È∂
«’‘≈ «’ Ù‘ΔÁ Â√∂Ó «√øÿ ¡Â∂ ‡«‘Ò «√øÿ È∂ ÁμÏ∂
’π⁄Ò∂ ÒØ’ª Ò¬Δ ÒÛ≈¬Δ ÒÛΔÕ ¿π‘Ȫ Á≈ √πÍÈ≈ Á∂Ù

¡«Ë¡≈Í’ª ÁΔ «◊ÃÎÂ≈Δ Â∂ Óπ¡ºÂÒΔ¡ª «ÚπºË ØÍÛ «Ú÷∂ √»Ï≈ ͺËΔ ÍÃÁÙÈ
G ÎÚΔ ˘ √»Ï∂ Ì ”⁄ Úº÷-Úº÷ Ê≈Úª ”Â∂ Í≥‹≈Ï
√’≈ ÁΔ¡ª ¡ÊΔ¡ª √≈Û ’∂ ¡«Ë¡≈Í’ª ˘ «‘≈¡
’È Â∂ Óø◊ª Óøȉ Ò¬Δ ¡≈Ú≈˜ ÏπÒøÁ ’ΔÂΔ ◊¬ΔÕ
Ïπ÷Ò≈¬Δ ‘Ø¬Δ Í≥‹≈Ï √’≈ È∂ ¡«Ë¡≈Í’ª ˘ Óπ¡ºÂÒ
’È ÁΔ ’≈Ú≈¬Δ ’’∂ Á«‘Ù Í≈¿π‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ
’ΔÂΔÕ ¿π√Á≈ Ó’√Á AD ÎÚΔ ÁΔ ÀÒΔ ˘ ¡√¯Ò
’È≈ √ΔÕ

«¬º’ ÎÚΔ ˘ ¡Àμ√.¡Àμ√.¬∂./Ó√≈ ¡«Ë¡≈Í’
Ô»ÈΔ¡È ÚºÒØ∫ ¡≈Í‰Δ¡ª √∂Ú≈Úª À◊»Ò ’Ú≈¿π‰,
¡«Ë¡≈Í’ª ”Â∂ fi»·∂ Í⁄∂ ºÁ ’Ú≈¿π‰ ¡Â∂ Ó«‘Ò≈
¡«Ë¡≈Í’ª Ò¬Δ ÍÃ√»Â≈ ¤πº‡Δ ÁΔ¡ª ‘º’Δ Óø◊ª Ò¬Δ
ØÍÛ «Ú÷∂ ’ΔÂ∂ ‹≈ ‘∂ ÙªÂÓ¬Δ ÍÃÁÙÈ ”Â∂ ÍπÒΔ√
ÚºÒØ∫ ’ΔÂ∂ ¡øÈ∑∂Ú≈‘ Ò≈·Δ⁄≈‹ Ó◊Ø∫ ‘ÁΔÍ ‡Ø‚Íπ
√Ó∂ G ¡«Ë¡≈Í’ ¡≈◊»¡ª ¡Â∂ ¿πÈ∑ª Á∂ √ÓÊÈ «Úº⁄
◊¬∂ ÍΔ.¡Àμ√.Ô». Á∂ ¡≈◊» ‰ÏΔ øË≈Ú≈ ˘ «◊ÃÎÂ≈
’’∂ ’πºÒ AG ‹«‰¡ª ”Â∂ Ë≈≈ CEC, AHH ¡ËΔÈ ’∂√
Á‹ ’ «Áº  ≈Õ «‹√ «Úπ º Ë ¡«Ë¡≈Í’ª Â∂
«Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª «Úº ⁄ «Ú¡≈Í’ Ø √ ÎÀ Ò «◊¡≈Õ
¡Àμ√.¡Àμ√.¬∂./Ó√≈ ¡«Ë¡≈Í’ Ô»ÈΔ¡È Â∂ ÍΔ.¡Àμ√.Ô».
¡≈◊»¡ª È∂ ÎΩΔ ÓΔ«‡ø◊ ’’∂ G ÎÚΔ ˘ Í≥‹≈Ï √’≈
ÁΔ¡ª ¡ÊΔ¡ª λ’‰ Â∂ AD ÎÚΔ ˘ Ì≈ÂΔ
‹ºÊ∂ÏøÁΔ¡ª Á∂ √«‘ÔØ◊ È≈Ò ØÍÛ «Ú÷∂ ÀÒΔ Â∂ Óπ‹≈‘≈
’È Á≈ ¡ÀÒ≈È ’ΔÂ≈Õ
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

AD ÎÚΔ ˘ ØÍÛ ”⁄ √¯Ò ÀÒΔ
√’≈ ÁΔ¡ª ’Ø«ÙÙª ˘ ¡√¯Ò ’Á∂ ‘ج∂ A@@@
Á∂ ’ΔÏ ¡«Ë¡≈Í’ª, «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª, ÈΩ‹Ú≈Ȫ Â∂
Ó˜Á»ª È∂ ØÍÛ Á∂ ‰‹Δ «√øÿ Í≈’ ”⁄ ‚∂≈ ‹Ó≈ ’∂
√¯Ò ÀÒΔ Ùπ» ’ «ÁºÂΔÕ ÍÃÙ≈ÙÈ Á∂ Ì≈Δ ÍπÒΔ√ ÏøÁÏ
Ø √Â
Á∂ Ï≈Ú‹»Á Óπ˜≈‘≈ ’È Á≈ ¡ÀÒ≈È √‡∂‹ ÂØ∫ ’ΔÂ≈
«◊¡≈ ª ØÍÛ Á∂ ¬∂.‚Δ.√Δ. È∂ ¡«Ë¡≈Í’ª Á∂ ÚÎÁ ˘
«√º«÷¡≈ ÓøÂΔ È≈Ò ÓΔ«‡ø◊ ’Ú≈’∂ Ó√Ò≈ ‘ºÒ ’È
Á≈ √ºÁ≈ Á∂‰≈ Ùπ» ’ «ÁºÂ≈Õ «√º‡∂ Ú‹Ø∫ AH ÎÚΔ ˘
23

Ó≈⁄-B@AE

AD ÎÚΔ ˘ ‘Ø¬Δ ÀÒΔ ˘ ¡Àμ√.¡Àμ√.¬∂./Ó√≈
¡«Ë¡≈Í’ Ô»ÈΔ¡È Á∂ √»Ï≈ ’ÈÚΔÈ˜ ¡«ÂøÁÍ≈Ò,
≈Ó Ì‹È Â∂ ≈‹«ÚøÁ ÓΔ, ‚Δ.‡Δ.¡ÀμÎ. Á∂ Ìπ«Í≥Á
ÚÛÀ⁄ Â∂ Á«ÚøÁ Í»ÈΔ¡≈, «¬Î‡» Á∂ ÍÃË≈È √≈ÊΔ
’πÒ«ÚøÁ ÚÛÀ⁄, ÈΩ‹Ú≈È Ì≈ √Ì≈ Á∂ ÍÃË≈È ≈«ÓøÁ
Í«‡¡≈Ò≈, ÍΔ.¡Àμ√.Ô». Á∂ ÍÃË≈È ◊πÓπ÷ «√øÿ Ó≈È,
ÍΔ.¡ÀμÓ.Ô». Á∂ Ìπ«Í≥Á Ó≈È, ‚Δ.‡Δ.¡ÀμÎ. Á∂ ÂÒØ⁄È
√Ó≈Ò≈ ÂØ∫ «¬Ò≈Ú≈ ’ÈÀÒ «√øÿ √øË», √ÂΔÙ ≈‰≈
√Ó∂ ’¬Δ ÏπÒ≈«¡ª È∂ √øÏØËÈ ’ΔÂ≈Õ

⁄ø‚Δ◊Û∑ «Ú÷∂ Óø◊ª ˘ ‘ºÒ ’È Ò¬Δ ◊ºÒÏ≈ ÂÀ‰ ‘؉
Ó◊Ø∫ Óπ˜≈‘∂ Á≈ ÍÃØ◊≈Ó ÓπÒÂÚΔ ’ΔÂ≈ «◊¡≈Õ AH
ÎÚΔ ˘ ◊ºÒÏ≈ Ó◊Ø∫ «√º«÷¡≈ ÓøÂΔ È∂ Óπ¡ºÂÒΔ¡ª
ºÁ ’È ¡Â∂ Á‹ ’ΔÂ∂ ’∂√ «¬È’π¡≈Δ Ó◊Ø∫ ºÁ
’È ¡≈«Á ÁΔ¡ª Óø◊ª ÓøÈ Ò¬Δ¡ª ◊¬Δ¡ªÕ Ó◊Ø∫
¡Àμ√.¡Àμ√.¬∂./Ó√≈ ¡«Ë¡≈Í’ Ô»ÈΔ¡È È∂ ‹Ó≈Ȫ
’Ú≈ ’∂ ¡«Ë¡≈Í’ «‘≈¡ ’Ú≈¬∂ ‘ÈÕ «¬È’π¡≈Δ
‹≈Δ ˛Õ ‹∂’ ÓøÈΔ¡ª Óø◊ª Ò≈◊» È≈ ’ΔÂΔ¡ª ◊¬Δ¡ª
ª ˜ØÁ≈ √øÿÙ ÓπÛ ÂØ∫ «Úº«„¡≈ ‹≈Ú∂◊≈Õ

ÍΔ.¡Àμ√.Ô». ÚºÒØ∫ ÍØ√‡-ÓÀ«‡z’ √’≈Ò«ÙÍ √’ΔÓ ˘ Ò≈◊» ’Ú≈¿π‰ Ò¬Δ √øÿÙ
‚Δ.√Δ. Á≈ ÍπÂÒ≈ λ«’¡≈ «◊¡≈Õ «Ú«Á¡≈ÊΔ ÍπÂÒ≈
λ’ ’∂ ËÈ∂ Ú≈ÒΔ ‹◊∑≈ Íπº‹∂ ‘Δ √È «’ ¡’≈ÒΔ ÁÒ Á∂
ÓÀ∫Ï Í≈ÒΔÓÀ∫‡ ‰‹Δ «√øÿ ÏÑÓÍπ≈ Á≈ ’≈¯Ò≈
¿πμÊØ∫ Òøÿ «‘≈ √Δ Âª «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ ¿πÈ∑ª ÁΔ ◊º‚Δ
Á≈ «ÿ≈˙ ’ «Ò¡≈Õ ÍπÒΔ√ È∂ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ˘ ◊º‚Δ
Á≈ «ÿ≈˙ ‘‡≈¿π ‰ ÁΔ Ï‘π  ’Ø « ÙÙ ’ΔÂΔ Í
«Ú«Á¡≈ÊΔ Ø‘ ¡º◊∂ √Ì Ï∂’≈ √≈«Ï ‘Ø«¬¡≈Õ
Ó‹Ï»È ‰‹Δ «√øÿ ÏÑÓÍπ≈ ˘ «Ú«Á¡≈ÊΔ Óø◊ª
√π‰È ¡Â∂ ‚Δ.√Δ. ˘ Âπø «¬‘Ȫ Óø◊ª ˘ ‘ºÒ ’È
Á≈ ‘π’Ó √π‰≈¿π‰≈ «Í¡≈Õ «‹√ ’≈È ‚Δ.√Δ. È∂ ¿π√∂
«ÁÈ Ù≈Ó ˘ ⁄≈ Ú‹∂ ’≈Ò‹ ÍÃÏøË’ª ˘ √ºÁ ’∂
«Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ÁΔ¡ª √≈Δ¡ª Óø◊ª Óøȉ Á≈ ¡ÀÒ≈È
’È≈ «Í¡≈Õ «‹√ ’≈È ’≈Ò‹ «Úº⁄ ÍØ√‡ ÓÀ«‡z’
√’≈Ò«ÙÍ √’ΔÓ Ò≈◊» ‘Ø ◊¬Δ ˛Õ «¬√∂ Âª ‹ÒøË
«˜Ò∂∑ «Úº⁄ ÚΔ ÈÀÙÈÒ ’≈Ò‹ È’ØÁ ¡Â∂ ◊π» ◊Ø«ÏøÁ
«√ø ÿ √’≈Δ ’≈Ò‹ ‹ø « ‚¡≈Ò≈ Óø ‹ ’Δ «Ú÷∂ ÚΔ
ÍΔ.¡À√.Ô». ÚºÒØ∫ √øÿÙ ’’∂ Á«Ò «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª
Á∂ Ô»ÈΔÚ«√‡Δ Á≈÷Ò≈ Î≈Ó ÌÚ≈¬∂ ◊¬∂Õ

ÍΔ.¡Àμ√.Ô». ÁΔ «¬’≈¬Δ ÈÚªÙ«‘ ÚºÒØ∫ ÍØ√‡ÓÀ « ‡z ’ √’≈Ò«ÙÍ √’ΔÓ ˘ ÁØ ¡ ≈Ï≈ ◊π º Í ¡≈¯
’≈Ò«‹˜ («¬ø‹ÈΔ¡«ø◊ ’≈Ò‹) ”⁄ Ò≈◊» ’≈¿π‰ Ò¬Δ
’≈Ò‹ ÍÃÏøË’ª «÷Ò≈¯ ËÈ≈ «ÁºÂ≈ «◊¡≈Õ ËÈ∂ ÂØ∫
ÿÏ≈¬∂ ’≈Ò‹ ÍÃÏøË’ª È∂ ’≈Ò‹ Á∂ ◊∂‡ ˘ Â≈Ò≈ Ò≈
’∂ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª ˘ Ø’‰ ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔ ÍÃø»
«Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ √«’¿π«‡Δ ◊≈‚ ’ØÒØ∫ Â≈Ò∂ ÁΔ ⁄≈ÏΔ
÷Ø‘ ’∂ Ó∂È ◊∂‡ ÷ØÒ∑ ’∂ ’≈Ò‹ ¡øÁ ËÈ≈ «ÁºÂ≈Õ ÍÃÏË
ø ’ª
È≈Ò ÁØ Ú≈ ◊ºÒÏ≈ ’È Á∂ Ï≈Ú‹»Á ¿π‘ ‡º√ ÂØ∫ Óº√
È‘ƒ ‘ج∂ ª Ø‘ ”⁄ ¡≈¬∂ «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ ÍÃÏøË’Δ
Á¯Â ˘ Ï≈‘Ø∫ Â≈Ò≈ ‹Û «ÁºÂ≈ «‹√ ’≈È ÍÃÏøË’
¡øÁ Î√ ◊¬∂Õ «¬‘ Â≈Ò≈ÏøÁΔ Ù≈Ó Âº’ ‹≈Δ ‘ΔÕ
«Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ ¡◊Ò∂ «ÁÈ ‚Δ.√Δ. Á¯Â ¡º◊∂
ËÈ≈ Ò≈¿π‰ Á≈ ¡ÀÒ≈È ’’∂ ÿª ˘ ⁄≈Ò∂ Í≈ «ÁºÂ∂Õ
Ïπ ÷ Ò≈¬∂ ‘Ø ¬ ∂ ÍÃ Ï ø Ë ’ª ÁΔ «Ù’≈«¬Â ”Â∂ Íπ Ò Δ√ È∂
ÍΔ.¡Àμ√.Ô». ¡≈◊» ÏÒ‹Δ «√øÿ Á∂ ÿ ∂‚ ’’∂
«◊ÃÎÂ≈ ’È ÁΔ ’Ø«ÙÙ ’ΔÂΔ Í ¿π‘ ÍπÒΔ√ Á∂ ‘ºÊ
È‘ƒ ¡≈«¬¡≈Õ
¡◊Ò∂ «ÁÈ ’≈Ò‹ ˘ ÍπÒΔ√ ¤≈¿π‰Δ «Úº⁄ ÏÁÒ
Á∂‰ Á∂ Ï≈Ú‹»Á ⁄ø◊Δ «◊‰ÂΔ «Úº⁄ «Ú«Á¡≈ÊΔ ÍΔ.¡Àμ√.Ô».
Á∂ √ºÁ∂ ˘ ‘π◊
ø ≈≈ ÌÁ∂ ‘ج∂ Ï≈ªÁΔ Ï≈ˆ «Úº⁄ «¬’º·∂ ‘Ø
◊¬∂Õ ¿πμÊØ∫ Ø‘ ÌÍ» Óπ˜≈‘≈ ’Á∂ ‘ج∂ ‚Δ.√Δ. Á¯Â Á≈
«ÿ≈˙ ’ «ÁºÂ≈Õ ◊ºÒÏ≈ ÁΩ≈È ‚Δ.√Δ. ÚºÒ∫Ø ’≈Ò‹
ÍÃÏË
ø ’ª Á≈ ͺ÷ Í»È ’≈È «Ú«Á¡≈ÊΔ¡ª È∂ ËÈ∂ ˘
¡‰«ÓºÊ∂ √Ó∂∫ Ò¬Δ ⁄Ò≈¿π‰ Á≈ ÎÀ√Ò≈ ’Á∂ ‘ج∂ ‡À∫‡ ◊º‚
’∂ ≈ ÁΔ Ø‡Δ Á≈ ÏøÁÏ
Ø √ ’ «Ò¡≈Õ
¡◊Ò∂ «ÁÈ «Î Ù«‘ «Úº⁄ Óπ˜≈‘≈ ’È Ó◊Ø∫
«¬È’Ò≈ÏΔ √≈‚≈ ≈‘

√‘≈«¬Â≈
Ó≈√‡ «Ú‹∂ √À ‰ Δ ◊Ø « Ïø Á √ «˜Ò∑ ≈ ÍÃ Ë ≈È
‚Δ.‡Δ.¡ÀμÎ. Í·≈Ȓ؇ ÚºÒØ∫ ¡≈Í‰Δ √∂Ú≈ Óπ’ÂΔ ÓΩ’∂
¡Á≈≈ «¬È. √≈‚≈ ≈‘ ˘ AE@@ π. √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹Δ
˛Õ ¡Á≈≈ √‘≈«¬Â≈ Ò¬Δ ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
√≈ÊΔ «Ë¡≈ÈÍ≈Ò ‡Δ.¡Àμ√.Ô». ‚ÚΔ‹È ¡≈◊»
È≈Ì≈ È∂ «Ï‹ÒΔ «ÚÌ≈◊ «Úº⁄Ø∫ ¡≈Í‰Δ √∂Ú≈Óπ’ÂΔ ÓΩ’∂
¡Á≈≈ «¬È. √≈‚≈ ≈‘ ˘ E@@ π. √‘≈«¬Â≈ Ì∂‹Δ ˛Õ
¡Á≈≈ √‘≈«¬Â≈ Ò¬Δ ËøÈÚ≈ÁΔ ˛Õ
24

Ó≈⁄-B@AE


ØÍ
Û
«
Ú
÷
∂¡
«
Ë
¡

Í

ª
Á

«

ï
Â



¡
ª
Â
∂Ó
π¡
ºÂ
Ò

¡
ª
«
Ú

πºË
A
D
Î

Ú


˘


Â
∂√
»Ï

Í
ºË


Í
ÃÁ

Ù
È
Á

«
Á

Í
Ø√

Ó
À«

z’



Ò

«
Ù
Í



Ó
˘
Ò


»’

Ú

¿
π‰
Ò
¬

Í

.
¡
˵

.
Ô
».
Ú
ºÒ
Ø∫È
Ú
ª
Ù
«


«
Ú
÷





Â
«

øÿ
Ï
Ñ
Ó
Í
π

Á




Á

«
ÿ


˙


È

Ó
∂∫Á
∂«
Á

˜
Ó

È
Á

Ó
πÛ
Ú
ø‚
Á
∂√
Ú

Ò

Â
∂Í
∂∫‚
»Ó
˜
Á
»
Ô
»È

¡
È
Í
≥‹

Ï
,
˜
Ó

È
Í
Ã≈
Í
Â


øÿ

Ù

Ó
∂‡

,
«


Â

«



È
Ô
»È

¡
È
Ú
ºÒ
Ø∫A
H
Ó



˘

ø‚


Û
∑«
Ú
÷
∂’

Â







ÀÒ

Á

¡
ª
«
Â
¡



¡
ª
Á
∂Á
Ø«
Á

RNI NO. PUNPUN/2004/16918

March-2015

Postal Reg. No. PB/JL-015/2013-15


øÿ
Í
«

Ú


Á
∂◊
Ù
Â

Í
ºÂ

¡
Â
∂ÿ
º‡
«


Â

¡
ª
˘
Á

Í
∂Ù
÷
Â
«

¡
ª
Á
∂Ó
πºÁ
∂”
Â



.
Í

.
¡

¬

.
(
¡
˵
Ó
¡
˵
Ò
)
Ú
ºÒ
Ø∫’

Â


È
Ú
ÀÈ
Ù
È
Á
∂«
Á
ÃÙ
Ó
ØÁ






Ú
ºÒ
Ø∫




˜
Ó

È
¡
«
Ë

ë


¡




È
À∫√
«
Ú

πºË

ø‹
Ó
(
¿
πÛ



)
«
˜
Ò
∑∂ «
Ú
º⁄


.
Í

.
¡

¬

.
(
¡
˵
Ó
¡
˵
Ò
)
¡
˵
È
.


.
Á

¡

Ú

¬


∂·


Â
∂
Ø√
Í
ÃÁ

Ù
È
Á

«
Á


øÍ

Á

,
Ó

Ò

,
Í
Ã’

Ù

,
¤

Í

¡

Ó
∂
«

øÿ
È
∂,
«
¬
È

Ò

Ï








Ò
¬

¤

Ï
Û


ø«
Í
¿
»‡

¡
˺

«
Í
Ãø‡

˜
,

∂.

∂.
Ô
».
Á
¯
Â

,
«

øÁ

Ó





Ò

,

Ò
øË

Â
Ø∫¤
Í
Ú


∂,

∂.

∂.
Ô
».
Á
¯
Â

,
«

øÁ

Ó





Ò

,

Ò
øË

Â
Ø∫‹





Â

Õ