Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe Managementrapportage december 2004

Rapportnr. 31266 december, 2004 INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT Dienstencentrum van de Christelijke Hogeschool Nederland Rengerslaan 8 Postbus 1298 8900 CG Leeuwarden

Projectmanager(s): drs. J. Kasper drs. R. Ferwerda MKM Projectmedewerkers: dhr. R. Heijblom

tel: 058-2441550 fax: 058-2441501

Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe

Managementrapport 2004

Inhoudsopgave
1. 2. 3. 4. 5. 6. Conclusies ...................................................................................................... 2 Uitbreiding, renovatie en herinrichting of verplaatsing................................................. 2 De kwaliteit van de vestigingslocatie ...................................................................... 3 Kantoor- en winkellocaties .................................................................................. 3 Revitalisering................................................................................................... 4 Verantwoording................................................................................................ 6

Instituut Service Management Leeuwarden, december 2004

1

Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe

Managementrapport 2004

1.

Conclusies

Het totaalbeeld van de resultaten van de meting in 2004 geeft aan dat ten opzichte van 2003 er sprake is van er een lichte stijging in de activiteiten die de bedrijven van plan zijn te ondernemen (Friesland + 3,5%, Drenthe +1,4%). Het activiteitenbeeld van 2004 verandert op een aantal punten ten opzichte van 2003: Dit veranderingsbeeld manifesteert zich in beide provincies. In 2004 is sprake van een stijging van de plannen voor renovatie/herinrichting en uitbreiding op een nieuwe locatie. Er is sprake van een daling in de plannen voor uitbreiding op de huidige locatie (met name Drenthe) en verplaatsing naar elders (met name Friesland). De bedrijven geven aan aspecten van het ondernemersklimaat (vestigingslocatie en voorzieningen) in 2004 gelijke waarderingen als in 2003. Overige conclusies die getrokken kunnen worden op basis van de gegevens van 2004 zijn: • Ongeveer een derde van de bedrijven in Drenthe en Friesland (30%) is van plan wijzigingen door te voeren in het bedrijfspand. In Friesland zijn er relatief veel (48) bedrijven met plannen voor uitbreiding op de huidige locatie. In Drenthe heeft men vooral plannen tot uitbreiding op de huidige locatie (24) en ook plannen voor verplaatsing van het bedrijf naar elders (19). De verschillende bedrijven geven aan dat men redelijk tevreden is over de bereikbaarheid van de locatie. Men is het minst tevreden over de bereikbaarheid per OV en spoor. Voor Drenthe geldt een lage waardering voor de bereikbaarheid per water. In de sfeer van de voorzieningen wordt met name waarde gehecht aan voldoende parkeer gelegenheid en een goede ICT-infrastructuur. Minder waarde wordt gehecht aan gezamenlijke energie inkoop en gezamenlijk afvoer van afval. Aan kantoorruimte is geen tekort. Dit wordt zowel door de gemeenten als door de bedrijvenverenigingen gemeld. Een aantal bedrijven in Friesland (26%) en Drenthe (35%) vindt dat er een grondige revitalisering nodig is op het bedrijventerrein. Gemeenten blijken een ander beeld te hebben van de revitalisatie-behoefte dan bedrijven. De terreinen die volgens de verschillende bedrijven voor revitalisatie in aanmerking komen, komen doorgaans niet overeen met de inventarisatie van de gemeenten. Ook de bedrijvenverenigingen hebben doorgaans een ander beeld dan de gemeente en de bedrijven. Voor Drenthe en Friesland zijn dit de kleinere plaatsen met bedrijventerreinen die voor revitalisatie in aanmerking komen. Wel dient er gezegd te worden dat een aantal bedrijventerreinen overeen komen.

• • • •

In de hierna volgende onderdelen worden bovenstaande conclusies per onderwerp verder toegelicht.

2.

Uitbreiding, renovatie en herinrichting of verplaatsing

Het aantal bedrijven dat nog kan uitbreiden op de locatie ligt in beide provincies rond de vijftig procent. Het aantal bedrijven dat daadwerkelijk wil uitbreiden, verplaatsen of inkrimpen blijft nagenoeg gelijk in beide provincies ten opzichte van 2003. In Drenthe gaan in 2004 de voornemens met name uit naar uitbreiding op de huidige locatie (24x), verplaatsing van het gehele bedrijf naar een andere locatie (19x), en uitbreiding op een nieuwe locatie (12x). In Friesland gaat het om uitbreiding op de huidige locatie (48x), om verplaatsing van het gehele bedrijf (24x) en uitbreiding op een nieuwe locatie (17x). Ten opzichte van 2003 willen zowel Friese als Drentse bedrijven meer uitbreiden op de huidige locatie. Bij een verhuizingen naar een andere vestigingsplaats is in vrijwel alle gevallen sprake van een verplaatsing binnen de eigen provincie. Vorig jaar wilde ongeveer 33% van de verhuizende Drentse ondernemers de eigen provincie verlaten. De meeste verhuizende bedrijven willen -bij vrije keus- binnen de eigen gemeente verhuizen. De meest populaire verhuisbestemming -bij vrije keus- voor Friesland is Heerenveen en voor Drenthe is dit Assen.

Instituut Service Management Leeuwarden, december 2004

2

Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe

Managementrapport 2004

3.

De kwaliteit van de vestigingslocatie

Belang van voorzieningen

Gemeenten en bedrijven in Friesland en Drenthe vinden, (evenals in 2003) voldoende parkeergelegenheid, een goede ICT-infrastructuur en representatieve gebouwen de belangrijkste voorzieningen voor de vestigingslocatie. Andere omgevingsaspecten die ook belangrijk worden gevonden door bedrijven, zijn nabijheid afnemers (Drenthe) en de zichtlocatie (Friesland). Het minst belangrijk voor de bedrijven zijn: gezamenlijke energie inkoop, collectieve inzameling en afvoer afval en nabijheid toeleveranciers (voor beide provincies praktisch dezelfde mate van belangrijkheid). Voor de gemeenten in Drenthe zijn collectieve inzameling, afvoer van afval en bedrijfswoning het minst belangrijk. Voor de gemeenten in Friesland zijn de omgevingsaspecten goede hotels, goede restaurants en kinderopvang het minst belangrijk.

Waardering diverse aspecten van de locatie
De bedrijven geven de hoogste waarderingen voor de bereikbaarheid per (snel)weg, woonomgeving, en naamsbekendheid vestigingsplaats (scores gemiddeld 7,4). Dit is gelijk aan de gegevens uit 2003. Laag scoren in beide provincies de premies en subsidieregelingen, bereikbaarheid per OV en per spoor. Ook dit komt overeen met de resultaten uit 2003. In Drenthe geldt daarnaast een lage score voor de bereikbaarheid per water (gemiddeld 4,7). De gemeenten in Friesland hebben een vergelijkbaar oordeel over de bereikbaarheid als de Friese bedrijven. In Drenthe echter, oordelen de gemeenten veel positiever over de bereikbaarheid dan de bedrijven doen. Dit geldt met name voor de bereikbaarheid per water.

4.

Kantoor- en winkellocaties

De gemeenten in beide provincies vinden allen, op één na in Friesland, dat er voldoende kantoorruimte is. In 2003 vond men in Friesland in 5 van de 21 gevallen dat er te weinig kantoorruimte was. In Drenthe was dit 4 van de 9. In beide provincies is een beperkt aantal bedrijven (Drenthe 17 en Friesland 16) op zoek naar geschikte kantoorruimte. De bedrijvenverenigingen in beide provincies vinden dat er voldoende kantoorruimte is. Dit komt overeen met het beeld van 2003. De meeste bedrijvenverenigingen (12 van de 15) in Friesland vinden dat er voldoende winkellocaties zijn. Ook dit komt overeen met het beeld van 2003.

Instituut Service Management Leeuwarden, december 2004

3

Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe

Managementrapport 2004

5.

Revitalisering

Van de ondernemers vindt een groot deel (Drenthe 35% en Friesland 26%) dat er behoefte is aan revitalisatie van het bedrijven terrein waarop men is gevestigd. Geconcludeerd kan worden dat gemeenten en bedrijvenverenigingen vinden dat er op andere bedrijventerreinen revitalisatie nodig is dan de ondernemers. Voor Friesland betreft dit de volgende gemeenten en bedrijventerreinen: Tabel 15.1: Friesland; Behoefte revitalisatie volgens bedrijven Aantal 12 9 Terreinen Hemrik (5x), Zwette (5x), Centrum (2x) Heeresloot / Leewarderstraat-weg (2x), Industriehaven, De Kavels, Kanaal-Oost, Het Meer, Heerenveen-Centrum, Heerenveen-Zuid (2x) Joure-Centrum, Schipsloot (4x), Industrieterrein Noordwolde, Oostflank Houkesloot (4x), De Hemmen (2x) Burgum-Sumar (2x noord), Tytsjerk, Burgum-Centrum (2x), Garijp

Gemeente Leeuwarden(N=34) Heerenveen(N=24)

Weststellingwerf(N=13)

7

Sneek(N=19) Tytsjerksteradiel(N=16)

6 6

Tabel 29.2 Gemeente Wûnseradiel Bolsward Achtkarspelen

Friesland; Behoefte revitalisatie volgens gemeenten Bedrijventerreinen Tussen de zijlroeden (Makkum) De Klokslag Swadde, Lauwers Schipsloot Wymerts

Weststellingwerf Bolsward

Tabel 62.2: Plaats Burgum Workum Stavoren Terschelling Leeuwarden Sneek Berlikum

Friesland; Behoefte revitalisatie volgens Bedrijvenverenigingen Bedrijventerreinen Noord Horsa Kooiweg West De Hemmen De Pôlle

Instituut Service Management Leeuwarden, december 2004

4

Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe

Managementrapport 2004

Voor Drenthe betreft dit de volgende gemeenten en bedrijventerreinen: Tabel 15.3: Gemeente Meppel(N=31) Drenthe; Behoefte revitalisatie volgens bedrijven Aantal 17 Terreinen Blanken-stein, Oevers A (3x), Oevers B (3x), Oevers C (4x), Oevers D (3x), Noord I, Meppel-Oost, Rogat Bargermeer I (3x), Bargermeer II (5x), BargerOosterveld (6x), De Vierslagen I, De Tweeling Centrum(4x), De Wieken(10x), Noord De Borgstee(3x), Ketellapper, Oudegrachtpad, Peelerpark, Stations-gebied Centrum (2x), Bedrijventerrein Geesburg, De Hare, De Holwert

Emmen(N=36)

16

Hoogeveen(N=32) Assen (N=32)

15 7

Coevorden(N=15)

5

Tabel 29.1 Gemeenten Noordenveld Hoogeveen

Drenthe; Behoefte aan revitalisatie volgens gemeenten Bedrijventerreinen Bitseveld De Wieken Hanekamp Oevers A / B Stadsbedrijvenpark (Assen) Vriezerburg Zuidmaten

Midden-Drenthe Meppel Assen Tynaarlo Midden-Drenthe

Tabel 62.1: Plaats Coevorden Hoogeveen Borger Nieuw Buinen

Drenthe; Behoefte revitalisering volgens bedrijvenverenigingen Bedrijventerreinen De Holwert De Wieken Strengenweg Glasstraat Vogelshemweg

Gasselternijveen

Instituut Service Management Leeuwarden, december 2004

5

Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe

Managementrapport 2004

Als er geen overheidsregels zouden gelden over het toelatingsbeleid vinden veel gemeenten het toelaatbaar om vooral meer grootschalige detailhandel (bouwmarkten, meubel / keuken- bedrijven e.d.) zich te laten vestigen in de gemeente. Op de vraag of de aantrekkelijkheid van de eigen regio is verbeterd door het kernzonebeleid in Noord-Nederland, geeft minder dan de helft aan het hiermee eens te zijn. Maar liefst 6 Friese gemeenten zijn het er niet mee eens. Dit zijn de gemeenten; Achtkarspelen, Ferwerderadeel, Leeuwarderadeel, Terschelling, Weststellingwerf en Wûnseradiel. Op dezelfde vraag maar dan van toepassing op de provincie, antwoordde de helft dat zij het ermee eens is. Slechts een enkele gemeente is het hier niet mee eens en de overige gemeenten hebben hier geen mening over.

6.

Verantwoording

Het monitoronderzoek "Bedrijventerreinen” voor Friesland en Drenthe is in juni en oktober 2004 uitgevoerd in opdracht van de Kamers van Koophandel van Friesland en Drenthe. Hierbij zijn drie onderzoeksdelen te onderscheiden. Deze zijn: ondernemers, gemeenten en bedrijvenverenigingen. Het doel van de monitor is om inzicht te verkrijgen in kwalitatieve en kwantitatieve aspecten van de bedrijventerreinen in Friesland en Drenthe. In deze managementrapportage worden de belangrijkste uitkomsten van de meting van 2004 gepresenteerd. Daarbij is tevens – waar mogelijk – een vergelijk gemaakt met de gegevens uit het monitor Bedrijventerreinen 2003. Voor meer gedetailleerde gegevens betreffende dit onderzoek wordt verwezen naar het tabellenboek Monitor Bedrijventerreinen 2004.

Steekproef
In totaal hebben 539 bedrijven meegewerkt aan het onderzoek. Het betreft hier 322 bedrijven uit Friesland en 217 bedrijven uit Drenthe. Voor deze rapportage zijn in de eerste meting (juni 2004) in totaal 416 bedrijven in Friesland en Drenthe telefonisch benaderd met een vragenlijst. In de tweede meting (oktober 2004) zijn in totaal 478 bedrijven schriftelijk met een vragenlijst benaderd. Hiervan hebben 175 gereageerd. De niet responderende bedrijven zijn vervolgens telefonisch benaderd. Dit heeft een extra respons van 100 bedrijven opgeleverd. De gemeenten in Friesland en Drenthe zijn schriftelijk benaderd met een vragenlijst. Van de aangeschreven gemeenten hebben er in totaal 23 gereageerd waarvan er 14 uit Friesland en 9 uit Drenthe. De bedrijvenverenigingen in Friesland en Drenthe zijn schriftelijk benaderd met een vragenlijst. Van de aangeschreven bedrijvenverenigingen hebben er in totaal 21 gereageerd, waarvan 15 uit Friesland en 6 uit Drenthe. De Drentse bedrijven die aan dit onderzoek hebben meegewerkt komen vooral uit de dienstverlenende sector. In Friesland komen de bedrijven die mee hebben gewerkt ook voornamelijk uit de dienstverlenende sector. In 2003 was in Drenthe en Friesland de industrie de grootste vertegenwoordiger.

Instituut Service Management Leeuwarden, december 2004

6