Bedrijfsmigratie in de Amsterdamse regio, 19982004

22 december 2005 O+S

In de periode 1998-2004 zijn er iets meer bedrijven vertrokken uit de Amsterdamse regio dan er nieuw gevestigd zijn. Dit is de belangrijkste conclusie van het onderzoek naar bedrijfsmigratie in de Amsterdamse regio 1998-2004, dat in opdracht van de gemeenten Almere, Amstelveen, Amsterdam, Haarlem, Haarlemmermeer, Purmerend en Zaanstad is uitgevoerd. Verplaatsingen binnen het RSA gebied in de periode 1998-2004 1) Op 1 januari 2004 telde het RSA gebied bijna 130.000 vestigingen met in totaal 736.000 werkzame personen. In de periode 1998-2004 kwamen er per saldo 16.000 vestigingen en 115.000 werkzame personen in het RSA gebied bij. Deze toename is mogelijk toe te schrijven aan de nieuw opgerichte bedrijven en/of uitbreiding van bestaande bedrijven binnen het RSA gebied, maar in elk geval niet aan de toestroom van bedrijven die naar het RSA gebied verhuizen. Het migratiesaldo over zeven jaar was negatief: er vertrokken in totaal 1.500 bedrijven en ruim 17.000 werkzame personen meer uit het RSA gebied dan hierin van buiten zijn gevestigd. Het RSA gebied kent dus een uitstroom van bedrijven naar andere regio’s in Nederland. Overigens gaat het niet om dramatische aantallen. Wanneer de migratie gerelateerd wordt aan het totale aantal vestigingen en werkzame personen gaat het voor het hele RSA gebied om respectievelijk een afname van 0,2% en 0,4%. Deze bescheiden percentages verbergen een gigantische dynamiek aan komende en gaande bedrijven, en bedrijven die binnen een gemeente of het RSA gebied van vestigingsplaats veranderen. Resultaten bedrijfsmigratie en het aantal bedrijven per 1.000 inwoners (van 15-64 jaar)

In bovenstaande figuur worden de resultaten van het onderzoek tevens bezien in het licht van het aantal bedrijven per gemeente per 1.000 inwoners van 15-64 jaar (potentiële beroepsbevolking). Amsterdam, Haarlem en Het Gooi- en Vechtstreek vallen op als de regio’s waar verhoudingsgewijs het meeste werkgelegenheid is. Almere en IJmond vallen juist op door het relatief lage aandeel werkgelegenheid. De per saldo relatief grote migratiestromen van vestigingen en werkgelegenheid naar Almere worden door

de figuur gerelativeerd. De positieve migratiestromen ten spijt is Almere nog steeds een stad met relatief weinig werkgelegenheid. Ook binnen het RSA gebied is een behoorlijke dynamiek van bedrijven te zien. Tussen 1998 en 2004 zijn er 15.000 bedrijven van de ene naar de andere subregio binnen het RSA gebied verhuisd. Het grootste aantal verhuizingen vond echter plaats binnen de subregio’s zelf (45.000). Ook hier valt Almere weer op. In Almere verhuisden er relatief veel bedrijven binnen de regio, 9% van het totaal aantal vestigingen. Andere subregio’s waar relatief veel bedrijven binnen het gebied verhuizen zijn Amsterdam, Zaanstreek en Het Gooi- en Vechtstreek. In totaal zijn er in zeven jaar tijd meer dan 80.000 verplaatsingen geweest waarbij 394.000 werkzame personen betrokken waren. Dit betekent dat er gemiddeld 12.000 bedrijven per jaar van vestigingsplaats veranderen, wat ruim 9% van het totale aantal bedrijven is. Migratiegedrag van bedrijven Uit het onderzoek blijkt dat er een sterke relatie is tussen economische groei en de verplaatsingen van bedrijven. In jaren dat het economisch goed gaat verhuizen er meer bedrijven dan in de jaren waarin de economie krimpt. Wat ook opvalt is dat bedrijven niet alleen gevoelig zijn voor de conjunctuur, maar ook met enige vertraging daarop reageren. Toen de economische groei al aan het afnemen was groeide het aantal vestigingen nog behoorlijk snel (2000-2001), bedrijven namen steeds meer personeel aan en veranderden vaak van locatie. In de periode 2002-2003 gingen er steeds minder bedrijven verhuizen en namen ze iets minder personeel aan. In 2004 - wanneer de conjunctuur de eerste tekens van herstel vertoont - daalt het aantal verhuizingen met zes procent ten opzichte van 2003. Kenmerken van verhuizers Kleine bedrijven verhuizen vaker dan grote bedrijven. Dit geldt des te meer als het slechter gaat met de economie. Het aantal bedrijven met 50 of meer werknemers dat binnen het RSA gebied verhuist is sinds 2001 constant gebleven, maar de migratie naar buiten het RSA gebied en vanuit andere delen van Nederland naar het RSA gebied en binnen de subregio’s is sinds 2001 flink gedaald. Voor de bedrijven tot 50 werkzame personen zijn de ontwikkelingen veel gematigder of zelfs positief. Bedrijven behorende tot de categorie onroerend goed/zakelijke diensten verhuizen vaak, niet alleen in absolute zin omdat zij behoren tot de grootste bedrijfstak in het RSA gebied, maar ook in relatieve zin.

1) Bron: KvK

Persbericht gemeente Amsterdam, 22 december 2005