feature

bedrijventerrein | 12

13 | bedrijventerrein

feature

Nieuwe WAO eist veel van werkgevers en werknemers

WIA een probleem? Parkmanagement!
(niet samenwerken kost heel veel geld)
Als alles loopt zoals minister De Geus wil, wordt op 1 januari de WAO vervangen door de WIA. Het belang om werknemers bij ziekte weer snel aan de slag te krijgen is volgens deze nieuwe regelgeving nog veel groter dan onder de WAO. Bedrijventerreinen kunnen daarbij een grote rol spelen. Maak gebruik van schaalgrootte en fysieke nabijheid van collega-ondernemers.
door Miriam Boschaart illustratie Tim van Dort

WIA vraagt om handen ineen te slaan

CASE: Poortwachtercentrum Westfriese bedrijvengroep
Ooit was er een tijd dat het sociale vangnet in Nederland zo sterk was dat het iedereen opving die ziek, zwak of misselijk was. Maar dat is ondertussen lang geleden. Werknemers hebben sinds de Wet Poortwachter bijvoorbeeld al veel meer verantwoordelijkheid gekregen in de preventie van arbeidsongeschiktheid. Met de komst van de WIA, de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (het wetsvoorstel ligt op dit moment in de Eerste Kamer) ontstaat een soort super-Poortwachter. En daarin draait alles om werk, werk en werk. Turgut Hefti, van Achmea Sociale Zekerheid: ‘Het uitgangspunt van de WIA is simpel. De zieke werknemer die ondanks zijn klachten aan het werk blijft, kan zijn inkomensterugval beperkt houden. En zo niet, dan zakt hij zeer, zéér ver in inkomen terug. Een uitzondering geldt voor de zieke werknemer die helemaal niet meer kan werken en nooit meer beter wordt. In de WIA is voor deze werknemer in een betere uitkering voorzien dan de huidige WAO kent.’ Maar niet alleen de werknemer, ook de werkgever voelt de ziekte van de werknemer in zijn portemonnee. Die krijgt namelijk te maken met doorbetaling van het loon de eerste twee jaar van ziekte, stijging van premies, met verlies van productiviteit en wellicht met extra loonkosten van invalkrachten. Kortom, een zieke werknemer betekent een nog groter financieel risico dan het onder Poortwachter al was. Inzendbureau In de praktijk van de WIA kunnen bedrijventerreinen een belangrijke rol spelen. Of beter gezegd, samenwerking van ondernemers op bedrijventerreinen. Bijvoorbeeld bij de reïntegratie van zieke werknemers. Want hoewel vaak geprobeerd wordt een zieke werknemer eerst binnen de eigen organisatie weer aan het werk te krijgen, is het ook mogelijk om de werknemer bij een ander bedrijf te laten reïntegreren. Zeker de kleinere ondernemingen zullen immers moeite hebben om voldoende vervangend werk te regelen. Bovendien hebben andere werkgevers op hetzelfde terrein mogelijk ‘werk over’. Bijvoorbeeld tijdelijke werkzaamheden tijdens piekdrukte. Werkzaamheden die zij anders door (duurdere) uitzendkrachten laten verrichten. Of is er sprake van klussen die wel gedaan moeten worden, maar waar men niet aan toekomt (het zogenaamde ‘vensterbankwerk’). Werkgevers beschikken hiermee dus over aanbod van arbeid. Hefti ziet een nieuwe invulling voor parkmanagement in Nederland: ‘Een bedrijventerrein kan bij uitstek de plaats zijn waar vraag naar en aanbod van arbeid bij elkaar gebracht worden, bijvoorbeeld middels
De krachten bundelen om gezamenlijk zieke werknemers snel weer aan de slag te krijgen. Het Poortwachtercentrum in Noord-Holland is een bijzonder succesvol voorbeeld. De ondernemersorganisatie Westfriese Bedrijvengroep, waarin onder meer Bouwned is vertegenwoordigd, is de initiatiefnemer. Vanwege de Wet Verbetering Poortwachter, die elke werkgever verplicht aantoonbare maatregelen te nemen om zieke werknemers weer aan de slag te krijgen, besloot de Westfriese Bedrijvengroep een eigen Poortwachtercentrum op te richten. De stichting zet zich in om werknemers die door ziekte niet kunnen werken, terug te krijgen in het arbeidsproces. Dat het daarbij gaat om personeel uit verschillende bedrijfstakken is een groot voordeel, want in een kwart van de gevallen wordt werk gezocht bij een van de andere aangesloten bedrijven. In de overige gevallen treedt het Poortwachtercentrum vooral op als intermediair. Het Poortwachtercentrum werkt namelijk met arbeidsdeskundigen: een bedrijf dat zich meldt vanwege een zieke werknemer, krijgt bezoek van een consulent die onderzoekt hoe het betreffende personeelslid weer aan het werk kan worden geholpen. De eerste dienstverlening is gratis, de kosten die worden gemaakt om het probleem op te lossen moeten worden vergoed. Verder werkt het centrum met een expertgroep waaraan p&o-managers van diverse bedrijfstakken deelnemen. Zij kunnen adviseren welke partijen het best kunnen worden benaderd bij bijvoorbeeld reïntegratieprojecten en welke subsidiemogelijkheden er zijn.

Quickscan
Zo snel mogelijk weer aan het werk, luidt het devies van de WIA, de nieuwe WAO. Is het niet bij de eigen werkgever, dan kan de zieke werknemer wellicht bij een ander bedrijf reïntegreren. En waar is dat eenvoudiger te realiseren dan op een bedrijventerrein, waar bedrijven al bij elkaar zitten?

feature

bedrijventerrein | 14

15 | bedrijventerrein

facts & figures

FACTS & FIGURES
een “arbeidspool” of “inzendbureau”. De inrichting is eenvoudig: creëer in dat verband een coördinatiepunt waar vraag en aanbod kunnen worden samengebracht. Werkgevers kunnen daar enerzijds werknemers op zoek naar vervangend werk aanmelden. Anderzijds kunnen werkgevers daar werkzaamheden en klussen melden, die zij normaal gesproken door uitzendkrachten laten verrichten. Daarnaast kan het “inzendbureau” een rol spelen op het gebied van subsidieverwerving. Veel werkgevers blijken namelijk nog onvoldoende op de hoogte van de subsidie en no-risk-polis mogelijkheden als een werknemer verzuimt. Ook gebruikmaken van subsidies van het Europees Sociaal Fonds kan via dit “inzendbureau” beter geregeld worden. Het inzendbureau kan zich dan tot expertisecentrum ontwikkelen.’ Inzetten op preventie Ook heel interessant is het idee om gezamenlijk in te zetten op preventie. Eelco Tasma is beleidsadviseur Sociale Zekerheid bij FNV en geeft aan dat er met name op het gebied van het voorkomen van ziekteverzuim veel succes valt te behalen: ‘Het Poortwachterscentrum in Heerhugowaard is een hele mooie case om te zien waartoe samenwerking kan leiden. Maar ook op het gebied van preventie zijn veel successen te behalen. Zo zijn de regels voor arbodienstverlening deze zomer aanzienlijk versoepeld en hebben ondernemingen meer vrijheid bij het inschakelen van deskundigheid op het gebied van arbo. Een eigen bedrijfsarts, het doorlichten van de werkplekken. Eenvoudige voorbeelden die werkgevers, zeker als zij de diensten gezamenlijk inkopen, veel besparingen opleveren als zij ziekteverzuim kunnen voorkomen. Dat is niet helemaal nieuw hoor. Zo zagen we al enige jaren geleden in de transport hoe de sector als geheel een order plaatste voor stoelen en aanzienlijke besparingen realiseerde.’ Maar ook zaken als (het samen inkopen van) bedrijfsfitness, wachtlijstbemiddeling of zorgbemiddeling, een cursus stoppen met roken, een training voor leidinggevenden met betrekking tot het omgaan met verzuim of burnoutpreventie, een chauffeursdienst, thuiszorg of voedingsadvies voor bedrijfsrestaurant. Hefti voegt daar als laatste tip aan toe: ‘Het is handig om het gemeenschappelijke bureau de Pemba-nota’s goed na te laten kijken. Door de gedifferentieerde premiestelling kunnen hier nog wel eens onzuiverheden in zitten. Op dit gebied zijn forse besparingen mogelijk.’ Inspanningsverplichting Als er één ding is wat alle bedrijven op een bedrijventerrein gemeenschappelijk hebben, is het dat ze werknemers in dienst hebben. En dat die werknemers ziek kunnen worden. Samenwerking bij de preventie en reïntegratie lijkt dus niet meer dan logisch. Toch gebeurt het nog maar spaarzaam (zie kader pagina 13: Case Poortwachtercentrum Westfriese Bedrijvengroep). Terwijl de Wet Verbetering Poortwachter bedrijven nu al verplicht bij reïntegratie ook buiten de poorten van de eigen onderneming naar reïntegratiemogelijkheden te zoeken. Komt de werkgever deze inspanningsverplichting niet na, dan wachten sancties van het UWV. Hefti: ‘Bij werkgevers lijkt sprake van een aflopende interesse voor het voorkomen van verzuim. De afgelopen jaren is er, in het kader van de Wet Verbetering Poortwachter, door bedrijven veel aandacht besteed aan preventie. Dat zakt nu een beetje weg, terwijl de huidige ontwikkeling juist toenemende aandacht vereist. Zorg dat je weet wat de risico’s zijn, wat de kosten zijn, hoe de gevolgen eruit zien. Werkgevers hebben in mijn optiek belang en verantwoordelijkheid hun werknemers daarover te informeren. En een slimme werkgever ondersteunt zijn werknemers bij het op peil houden van hun gezondheid.’ Opvallend genoeg beperkt parkmanagement zich in Nederland vaak tot het gezamenlijk inkopen van beveiliging en elektriciteit. Een beperkte visie die ondernemers veel geld kost. De WIA vraagt ondernemersverenigingen om bij de samenwerking verder te kijken dan de jaarlijkse feestavond en de handen daadwerkelijk ineen te slaan.
WIA in het kort Binnen de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA) bestaan twee regelingen: de Inkomensvoorziening Volledig Arbeidsongeschikten (IVA) en de regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). >> IVA Werknemers die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, komen in de IVA. Dat betekent dat de werknemer niet meer dan 20% van het laatstverdiende loon kan verdienen. Duurzaam houdt in dat de kans op herstel niet of nauwelijks aanwezig is. De IVA-uitkering bedraagt 70% van het laatst verzekerde (max.) loon. >> WGA Voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten met tenminste 35%, maar minder dan 80% loonverlies, is de WGA ontwikkeld. Ook volledig, maar niet duurzaam arbeidsongeschikten komen in aanmerking voor de WGA. Deze regeling is verdeeld in twee periodes. In de loongerelateerde periode is de hoogte van de uitkering gebaseerd op het loon. De duur van deze periode is afhankelijk van het arbeidsverleden. Daarna komt de vervolgperiode. Wie tenminste de helft van zijn verdiencapaciteit benut, kan een aanvulling op zijn loon krijgen. Als dat niet het geval is, heeft de betrokkene alleen recht op een vervolguitkering. In ieder geval geldt: hoe meer men werkt, hoe hoger het inkomen is. >> Wie vallen onder de nieuwe wet? De wet geldt voor iedereen die op of na 1 januari 2004 ziek is geworden en vervolgens 104 werken verzuimt. De ‘oude’ WAO blijft bestaan voor werknemers die voor 1 januari 2004 ziek zijn geworden. >> De gevolgen van de WIA voor werkgevers: - Werkgevers moeten werknemers die minder dan 35% arbeidsongeschikt is, in beginsel in dienst houden en er alles aan doen om hem aan het werk te houden. - Werknemers die gedeeltelijk arbeidsgeschikt zijn - het loonverlies is tenminste 35% - kunnen in het nieuwe stelsel in aanmerking komen voor een loonaanvulling. Dit geldt alleen als de werknemer voldoende werkt, dat wil zeggen: als hij minimaal 50% verdient van wat hij nog kan verdienen. - Werkgevers kunnen er voor kiezen het risico van gedeeltelijke arbeidsgeschiktheid van de werknemers zelf te dragen, onder te brengen bij UWV of onder te brengen bij een verzekeraar. UWV stelt de hoogte van de premie vast op basis van het aantal gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemers in de organisatie. >> Meer info: www.regering.nl www.achmea.nl www.werkinfo.nl www.werkennaarvermogen.nl

Hoe werkt de WIA?
Werknemers die helemaal niet meer kunnen werken komen in aanmerking voor de Inkomensvoorziening voor Volledig Arbeidsongeschikten, afgekort IVA. Hoewel de criteria om voor de IVA in aanmerking te komen zeer streng zijn - het is nauwelijks overdreven om te stellen dat de werknemer dan doodziek moet zijn en nooit meer beter wordt - gaat de IVA-gerechtigde er in vergelijking met de huidige WAO wel op vooruit. De overige werknemers, de werknemers die in theorie nog kunnen werken, vallen uiteen in twee groepen. De eerste groep wordt gevormd door de werknemers die na keuring door het UWV voor minder dan vijfendertig procent arbeidsongeschikt worden geacht. Zij komen niet in aanmerking voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. De andere groep wordt gevormd door de werknemers die voor tenminste vijfendertig procent arbeidsongeschikt zijn en in theorie nog kunnen werken. Zij komen in aanmerking voor de Werkhervattingsregeling voor Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten (WGA). WGA voorziet in een loongerelateerde uitkering waarvan de duur minimaal een half jaar en maximaal vijf jaar bedraagt. Turgut Hefti, van Achmea Sociale Zekerheid: ‘Na afloop van de loongerelateerde periode spant het erom. Als de werknemer dan voldoende werkt (voldoende is de helft van het door het UWV vastgestelde resterende verdienvermogen) hoeft hij in inkomen niet al te ver terug te zakken. De werknemer echter die na afloop van zijn WGA-loongerelateerde uitkeringsduur niet of onvoldoende werkt, zakt zeer ver in inkomen terug. Een werknemer bijvoorbeeld die voor zijn ziekte 3400 euro bruto per maand verdiende, voor vijftig procent is afgekeurd en niet werkt zakt terug tot bruto 442 euro per maand! De zieke werknemer die zijn belangen kent, die bijvoorbeeld weet hoe WIA eruit ziet, realiseert zich dus dat hij zich zo min mogelijk van deze uitkering afhankelijk moet maken. De beste manier om dit te doen is om te zorgen dat hij – voor zover mogelijk – aan het werk blijft.’

‘Breng op het terrein vraag en aanbod van werk samen’

>> WIA en parkmanagement, wat kan beter gezamenlijk?
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Een arbeidspool of ‘inzendbureau’ voor het bedrijventerrein Interventie door een arbeidspsycholoog of mediator Bedrijfsfitness Arbo: wachtlijstbemiddeling, zorgbemiddeling, rsi-pauzesoftware, werkplekonderzoek Zaken als voedingsadvies bedrijfsrestaurant, cursus stoppen met roken Zaken als thuiszorg, chauffeursdienst HRM: outplacement, jobcoach Snuffelstages Training: bijvoorbeeld voor leidinggeven bij het omgaan met verzuim of training burnoutpreventie