Bedrijventerrein Westermaat Campus Hengelo

Algemeen: Naam terrein: Westermaat Plein en Westermaat Campus (gezamenlijk bekend als Westermaat Noord) Plaats: Hengelo Provincie: Overijssel Oppervlakte (in ha.): Bruto oppervlakte: Netto oppervlakte: Netto uitgegeven: Netto terstond uitgeefbaar: Prijsgegevens: Infrastructuur: Wegontsluiting: Spoorontsluiting: Waterontsluiting: Goederenoverslag: Ruimtelijke ordening en milieu: Planfase: Milieuzonering: Maximaal toegestane milieucategorie: Terreintypering: Herstructurering/veroudering: Website www.westermaatcampus.nl 96,5 61,87 35,93 23,29 onbekend aantakking snelweg binnen 500 m verzamelspoor in particulier bezit terrein niet aan vaarwater geen overslagfaciliteiten goedgekeurd plan onbekend onbekend hoogwaardig bedrijvenpark terrein niet verouderd

Westermaat Campus is bedoeld als een aantrekkelijke vestigingsplaats voor vernieuwende bedrijven. De gemeente Hengelo en AM Vastgoed, die het terrein samen ontwikkelen, menen dat hiervoor meer nodig is dan een ligging aan de snelweg. Zij stellen hoge eisen aan de kwaliteit van de bebouwing en het landschap ter plekke. De nieuwe functies van het gebied worden ingebed in het traditionele Twentse landschap. Van oudsher werd alleen gebouwd op de hoger gelegen zandgronden. Ook nu komen de bedrijven hoger te liggen. Het niveauverschil op het terrein is versterkt door een plas te graven en met de vrijkomende grond de oude es op te hogen tot een soort terp. Zo krijgen historische elementen een nieuw accent binnen de nieuwe ontwikkeling.

De Campus is een bedrijventerrein, dat ook voor de recreatie en het waterbeheer een rol speelt. Van het gebied van 27 hectare wordt ongeveer 20 hectare uitgegeven en daarvan mogen bedrijven niet meer dan de helft bebouwen. Het parkachtige karakter van het geheel wordt echter vooral bereikt door veel groen in de collectieve ruimte te situeren. Hoe uniek en hoe Twents de Westermaat Campus ook is, het is tegelijk een product van deze tijd. Net als bij andere terreinen gingen de opdrachtgevers naar het buitenland om inspiratie op te doen en wordt ook hier continuïteit in het beheer beschouwd als een belangrijke voorwaarde voor blijvende kwaliteit.

De Campus wordt ontwikkeld in een publiek-private samenwerking. De gemeente Hengelo en AM Vastgoed (voorheen Amstelland Ontwikkeling) zijn voor dit project verenigd in de Gemeenschappelijke Exploitatie Maatschappij (GEM). Bureau Op ten Noort Blijdenstein maakte het stedenbouwkundig- en beeldkwaliteitplan.

Westermaatcampus.nl: Campus
Westermaat Campus - Businesspark in Hengelo de toplocatie voor vernieuwende bedrijvigheid Westermaat Campus is de toplocatie voor bedrijven in Twente. Strategisch gelegen aan de A1 en optimaal bereikbaar voor iedereen, biedt Westermaat Campus volop ruimte aan vernieuwende bedrijvigheid. U vestigt zich in een Twents landschapspark dat van meet af aan compleet is ingericht. En dat ook in de toekomst fraai blijft, want de aanwezige bedrijven participeren zelf in een servicegerichte beheerformule - door gezamenlijke inkoop van diensten tegen lagere kosten. Uw medewerkers zullen zich er snel thuis voelen. Op Campus is het efficiënt en prettig werken omdat het centrale parkmanagement u en uw medewerkers tal van nuttige en kostenbesparendediensten kan aanbieden diensten kan aanbieden. Efficiënte support in een perfecte omgeving Wie kiest voor een vestiging op Westermaat Campus in Hengelo, gaat ondernemen vanuit één van de mooiste bedrijvenparken van ons land. Toch is het fraai ingerichte Twentse landschapspark nog maar het begin. Met uw keuze voor Westermaat Campus profiteert uw onderneming van een nieuwe formule in beheer, onderhoud en dienstverlening. Dit zogenaamde Parkmanagement is gericht op het handhaven van de hoge kwaliteit van de omgeving en de gebouwen door de gezamenlijke organisatie van beheer en onderhoud. Bovendien biedt Parkmanagement diensten aan voor bedrijven en hun werknemers die individueel moeilijk en slechts tegen hogereEfficiënte support in een perfecte omgeving Wie kiest voor een vestiging op Westermaat Campus in Hengelo, gaat ondernemen vanuit één van de mooiste bedrijvenparken van ons land. Toch is het fraai ingerichte Twentse landschapspark nog maar het begin. Met uw keuze voor Westermaat Campus profiteert uw onderneming van een nieuwe formule in beheer, onderhoud en dienstverlening. Dit zogenaamde Parkmanagement is gericht op het handhaven van de hoge kwaliteit van de omgeving en de gebouwen door de gezamenlijke organisatie van beheer en onderhoud. Bovendien biedt Parkmanagement diensten aan voor bedrijven en hun werknemers die individueel moeilijk en slechts tegen hogere kosten te realiseren zijnorganisatie van beheer en onderhoud. Bovendien biedt Parkmanagement diensten aan voor bedrijven en hun werknemers die individueel moeilijk en slechts tegen hogere

Actief gezamenlijk beheer

Geen traditionele aanpak … Kantoren- en bedrijvenparken zijn doorgaans een bonte lappendeken waar elke onderneming haar eigen domein heeft. Op wisselende wijze worden het eigen gebouw en het erf onderhouden. Groenonderhoud, bewaking of afvalinzameling behoren nu eenmaal niet tot de kernactiviteiten van een onderneming. Van de gemeente wordt vaak teveel verwacht in beheer van de publieke ruimte. De klassieke scheiding tussen privaat en publiek eigendom blokkeert goed gezamenlijk kwaliteitsbeheer. Maar net zoals met beveiliging wel gebeurd, kan veel meer collectief worden gedaan, met alle prijs- en kwaliteitsvoordelen van dien. … maar actief gezamenlijk beheer. Met parkmanagement wordt de werkomgeving een duurzaam visitekaartje van een bedrijf. Het geïnvesteerd kapitaal in grond en gebouwen verandert van af te schrijven kapitaal in een belegging die juist rendement oplevert. Parkmanagement heeft als doel de aanwezige kwaliteit te handhaven en te verbeteren. Verval krijgt geen kans. Het bedrijvenpark blijft er representatief uitzien, er wordt zuinig met ruimte omgegaan en het is er prettig en veilig werken. Allemaal voordelen voor eigenaren, gebruikers en gemeente. Westermaat Campus is ’een sprookje in het groen’ … Strategisch gelegen aan de A1. Goed bereikbaar voor iedereen. Van meet af aan voorzien van alle infrastructuur. Een toplocatie die wordt ingericht met hoge kwaliteitseisen. Dat is Westermaat Campus in Hengelo, bestemd voor initiërende industrie, toeleverende groothandel, aanverwante callcenters of zakelijke dienstverlening. De locatie is ingericht als Twents landschap, inclusief opvallende terp, houtwallen, eikenbomen en waterpartij. Groene omgeving en hoogwaardige gebouwen vormen één geheel. Niet voor niets wordt al gesproken van een ’sprookje in het groen’. Westermaat Campus zal plaats bieden aan zo’n 2000arbeidsplaatsen in 150.000 m2 bedrijfs- en kantoorruimte, verspreid over kleine tot middelgrote gebouwen. … dat altijd mooi zal blijven … De parkinrichting is opgesteld volgens een ’beeldkwaliteitsplan’. Ook de kwaliteit van de gebouwen vloeit daaruit voort. Om de representatieve uitstraling van het park en de gebouwen in stand te houden is sprake van supervisie door een stedebouwkundig en landschappelijk ontwerper. De stichters van het gebied, de gemeente Hengelo en Amstelland Ontwikkeling, hebben hiervoor bureau ONB uit Utrecht aangesteld. Daarbij blijft het niet. De kwaliteit van het bedrijvenpark kanalleen in stand blijven als alle participanten er medeverantwoordelijkheid voor kunnen dragen. … door samen verantwoordelijkheid te dragen. Daarom is een nieuwe eigendomssituatie gecreëerd. De grond onder alle gebouwen, de parkeerplaatsen en de private infrastructuur wordt privé-eigendom. De overige buitenruimte (met uitzondering van de publieke infrastructuur) wordt gemeenschappelijk (zogenaamd mandelig) eigendom Beide eigendomsdelen blijven gewoon verhandelbaar. Aan het gemeenschappelijke eigendomsdeel wordt de verplichting gekoppeld vier gebiedsdiensten af te nemen van de parkmanagementorganisatie. Dit zijn diensten waar ieder bedrijf behoefte aan heeft (parkonderhoud en -bewegwijzering, gebiedsbeveiliging, vervoermanagement en afvalinzameling). Zo krijgt iedere ondernemer op Westermaat Campus invloed op het management van het gebied en prijsen kwaliteitsvoordelen die individueel niet bereikbaar zijn. Voor iedereen en door iedereen is een belangrijk element van parkmanagement

Beheer & onderhoud
De organisatie van beheer, onderhoud en dienstverlening Het parkmanagement bestaat organisatorisch uit een coöperatie van eigenaren (Coöperatie Westermaat Campus UA) en de parkmanagementorganisatie (PEM Campus BV). Zij maken gebruik van dienstenleveranciers op drie niveaus: gebied, gebouw en werkplek. De diensten op gebiedsniveau zijn van collectief belang, de afname is verplicht. De diensten op gebouw- en werkplekniveau zijn aanvullend en optioneel. Zij worden naar behoefte ontwikkeld en aangeboden. Eigenaren en ondernemers kunnen hiermee hun individuele secundaire zaken uitbesteden (catering, schoonmaak, gebouwbeveiliging en dergelijke), terwijl medewerkers kunnen profiteren van een toenemend aantal persoonlijke services, zoals kinderopvang, schoonmaak- en reparatieservices, ontspanning en verzorging, bank en post en meer

Dienstverlening
Diensten voor het hele gebied … Vanaf de start van de ontwikkeling worden vier collectieve gebiedsdiensten aangeboden: • beheer en onderhoud van de buitenruimte en bewegwijzering; • gebiedsbeveiliging; • vervoermanagement; • afvalinzameling. … en diensten per gebouw of werkplek. Het parkmanagement onderzoekt welke overige diensten prijs- en kwaliteitsvoordelen kunnen bieden aan ondernemers.

Ondernemers kunnen uiteraard zelf om extra diensten verzoeken. Bij voldoende vraag worden deze diensten ook aangeboden. Het streven is een servicecenter in het gebied te realiseren voor de accommodatie van deze diensten. Het parkmanagement kan hier ook worden gehuisvest. Uniek voor Campus is bovendien dat het ook plaats gaat bieden aan een zogenaamd mobiliteitscentrum waar diensten voor de automobilist worden aangeboden (reisservices, auto- en reisaccessoires, onderhoudsdiensten, brandstoffen etc.).

Coöperatie
Deelnemen in een coöperatie … Elke koper wordt bij aankoop van de grond lid van de Coöperatie Westermaat Campus UA. Deze coöperatie behartigt de belangen van al haar leden en treedt op als opdrachtgever van de dienstenleveranciers op gebieds- en bedrijfsniveau. Gedurende de uitgifte heeft de GrondExploitatieMaatschappij (GEM) Campus CV/BV (een samenwerking van de gemeente Hengelo en Amstelland Ontwikkeling Grondbedrijf) zitting in de coöperatie. De coöperatie besteed haar managementtaak uit aan de ParkExploitatieMaatschappij (PEM) Campus BV. Het parkmanagement brengt de opdrachtrelatie tussen de coöperatie en dienstenleveranciers tot stand en begeleidt deze verder of treedt zelf op als dienstenleverancier. … een bijdrage leveren … De coöperatie stelt op basis van afname en nacalculatie jaarlijks de contributie vast die haar leden moeten vergoeden voor de verplichte en facultatieve diensten. De bijdrage van ieder lid wordt mede vastgesteld op basis van het vloeroppervlak van het eigen gebouw en terrein. De contributie wordt per kwartaal vooruit voldaan. … en kosten besparen. Tegenover de bescheiden contributie voor het parkmanagement en de dienstverlening staan grote kostenvoordelen, zodat de huisvestingslasten voor elke ondernemer gelijk blijven of lager worden. De mate van kostenbesparing is afhankelijk van de schaal en aard van de dienstverlening

Planning
Vanaf 2002 komen in het park, dat circa 27 hectare groot is, kantoren en bedrijfsgebouwen met een totale vloeroppervlakte van ongeveer 150.000 m2. Hierin zullen uiteindelijk zo’n 2.000 mensen een nieuwe en inspirerende werkplek krijgen. Westermaat Campus is nu al een volwaardig park met een representatieve uitstraling. In een helder ingerichte, groene omgeving zullen bedrijfsgebouwen en kantoren verrijzen die met een kwaliteitsvisie en in samenhang worden ontworpen. Westermaat Campus biedt een complete, hoogwaardige en prettige werkomgeving voor bedrijven en hun medewerkers

Twents landschap
Vooraf ingericht: een volledig Twents landschap Anders dan gebruikelijk is bij de aanleg van bedrijvenparken, is Westermaat Campus bij de start al volledig ingericht met alle infrastructuur, bosschages en waterpartijen. Voordat de gebouwen op Campus zijn gerealiseerd, beschikt het park dus al over een zeer representatieve uitstraling. De oude eiken en andere bomen in het gebied blijven staan. In een bijzondere landschapsarchitectuur is het gebied verrijkt met uitgestrekte gazons, bomenlanen, een opvallende terp en een waterpartij. De groene ruimte op Westermaat Campus blijft een samenhangend geheel, zoals op een campus. Het Twents landschap ziet u terug in de inrichting van het park: Terreinafscheidingen zult u er niet tegenkomen. Op deze manier presenteert Westermaat Campus zich als één geheel. Dat geeft rust, ruimte en allure

Duurzame stedenbouw
Duurzame stedenbouw met compacte bebouwing Aantrekkelijke werkplekken Het stedenbouwkundige plan voor Campus is van een hoog ambitieniveau. Het plan is opgesteld door bureau ONB uit Utrecht. Door bedrijfsgebouwen zij aan zij te schuiven en deels op een slimme manier te stapelen ontstaan grote, aaneengesloten open gebieden. Veertig procent van de terreinoppervlakte bestaat uit natuur. De gebouwen staan daarbij midden in het groen, in tegenstelling tot traditionele bedrijventerrein, waarbij de gebouwen met een paar plukjes groen worden opgesierd In het midden van het plangebied ligt een grote waterpartij die het verblijf in en om de aanliggende gebouwen extra aantrekkelijk maakt

Hoogwaardige uitstraling gebouwen

sterke marktpartijen Op Westermaat Campus krijgen de bedrijfsgebouwen, de kantoren en de buitenruimte een evenwichtige en hoogwaardige uitstraling. Landschapsinrichting en architectuur worden vormgegeven aan de hand van een beeldkwaliteitsplan onder toezicht van een superviserend architect. Voor de ontwikkeling van gebouwen op maximaal tachtig procent van de kavels op Westermaat Campus zijn drie partijen verantwoordelijk: Amstelland Ontwikkeling, Dura Vermeer en Droste. De overige kavels zijn vrij beschikbaar

Parkeren
In het centrale deel van het plan wordt overwegend inpandig of ondergronds geparkeerd. Elders kan gecamoufleerd op het maaiveld worden geparkeerd achter de gebouwen of tussen de bomen en struiken. Maatregelen worden genomen om te voorkomen dat in de bermen wordt geparkeerd.

Nieuwe ruimte in Hengelo
Nieuwe ruimte voor vernieuwende bedrijvigheid in Hengelo Op Westermaat Campus wordt ruimte geboden aan vernieuwende bedrijvigheid. Hieronder wordt verstaan: kennisintensieve of initiërende industrie, toeleverende groothandel, aanverwante call centers en zakelijke dienstverlening. Westermaat Campus staat voor: • Hoge en blijvende kwaliteit; verval en onkruid krijgen geen kans; • Duurzame vestigingsmogelijkheden; bereikbaar en uitbreidbaar; • Lage huisvestingslasten; • Krachtige wervingsmogelijkheden; nieuwe bedrijven, nieuwe medewerkers; • Een uniek bedrijvenpark voor Twente en voor Nederland

Locatie en bereikbaarheid
Westermaat Campus is een deelgebied van het bedrijventerrein Westermaat. Het ligt aan de noordzijde van Hengelo, ten noorden van het Van der Valk hotel en ten oosten van het deelgebeid Westermaat Plein, waar IKEA is gevestigd. Westermaat Campus wordt omsloten door de A1, de Bornsestraat en de rondweg: de Europalaan. Westermaat Campus is ontsloten door een uitstekende infrastructuur voor zowel automobilisten, fietsers, voetgangers als ook het openbaar vervoer

Initiatiefnemers
Het parkmanagement van Westermaat Campus is een initiatief van de gemeente Hengelo en Amstelland Ontwikkeling Vastgoed. De gemeente Hengelo wil de bedrijventerreinen binnen haar grenzen op een hoger niveau brengen en houden. En kiest daarbij onder andere voor parkmanagement. Zij heeft haar partner gevonden in Amstelland Ontwikkeling, een top 3-ontwikkelaar in Nederland met een decennium aan ervaring in park- en gebouwmanagement, met name in Transpolis Park Schiphol

Artikel uit De Twentsche Courant Tubantia van 01-11-2001 Uniek bedrijventerrein Campus wordt een sprookje in ’t groen Het lijkt een sprookje, maar projectontwikkelaar Amstelland Ontwikkeling en de gemeente Hengelo geloven er heilig in. Een industrieterrein dat oogt als een vriendelijk parkje, waarop de bedrijven in het groen zijn gesitueerd en de ondernemers samen verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van hun omgeving. HENGELO/BORNE De idylle moet vorm krijgen in het gebied Campus op het bedrijventerrein Westermaat, net aan de Bornse kant van de A1. Recht tegenover de plek waar Ikea locatie kiest. In januari volgend jaar gaat de verkoop van de grond van start en uiterlijk 2006 dienen de laatste meters verkocht te zijn. De Amstelland-directie was gisteravond nadrukkelijk aanwezig bij de presentatie van het plan Campus in de commissies ruimtelijke ordening en financiën van de gemeente Hengelo. Bij de projectontwikkelaar zijn er geen twijfels. Er is momenteel een markt voor industriegrond waarbij er hoge eisen gesteld kunnen worden aan de toekomstige gebruikers. Als erAls er tenminsten voldoende tegenover staat, redeneert directeur A. van der Kuilen van de projectontwikkelaar uit Nieuwegein.

Campus moet het bewijs daarvan worden. Schone, initierende industrie kan er een plekje krijgen, evenals toeleveranciers, callcenters en dienstverleners. Het hele terrein is maar 28 hectare groot, 20 hectare wordt uitgegeven en de helft daarvan slechts bebouwd. In totaal zo’n 35 tot 50 bedrijven mogen meedingen naar de hoofdprijs. Want dat is Campus wel zo ongeveer in de visie van de ontwerpers. Die hebben bedacht dat de al aanwezige heuvel in het terrein verder verhoogd wordt tot een heuse terp met de grond die uit een aan te leggen bergingsvijver wordt gewonnen. De twee aanwezige boerderijen worden gehandhaafd om het landelijke karakter te benadrukken en een aantal bedrijfsgebouwen krijgt een groen, zogenaamd, vegetatiedak. Er wordt spaarzaam met de beschikbare grond omgegaan. Dat betekent dat er gestapeld gebouwd wordt en dat soms zelfs gebouwen deels over elkaar heen geschoven worden. Parkeren gebeurt zoveel mogelijk inpandig of op de daken. De snelle busroute voert door het het gebied, er komen fietspaden en de afslag naar de A1 is dichtbij. Om er voor te zorgen dat Campus ook op termijn een exclusief bedrijventerrein blijft, verplichten de ondernemers, die er zich vestigen, zich aan strenge onderhoudsregels te houden. Ook dienen ze mee te doen aan een gezamenlijke beveiliging, afvalverwerking en vervoer. Aankleiding en onderhoud van de gemeenschappelijke omgeving wordt gegarandeerd door middel van parkmanagement. Daartoe wordt een corporatie opgericht die al deze diensten gaat aanbesteden en inkopen. De kosten ervan worden betaald uit een pot waarin de ondernemers jaarlijks een bijdrage storten. ‘Er zullen gegadigden zijn die afhaken vanwege de voorwaarden,’ weet Van de Kuilen, ‘ maar dat zal geen reden zijn ze los te laten Artikel uit De Twentsche Courant Tubantia van 07-02-2002 Uitgifte bijzonder bedrijventerrein HENGELO - Op het nieuwe bedrijventerrein Westermaat Campus aan de A1 bij Hengelo kunnen zich alleen bedrijven vestigen die willen meedoen aan een gezamenlijk parkbeheer. Centraal geregeld onderhoud, beveiliging, afvalinzameling en vervoer van en naar het centrum moeten het bedrijvenpark van 20 hectare een hoge kwaliteit geven. Met het tekenen van een overeenkomst hebben gemeente Hengelo en Amstelland Ontwikkeling uit Nieuwegein gisteren het startsein gegeven voor uitgifte van de grond. Er wordt op dit moment onderhandeld met vijf belangstellenden. In 2005 is volgens verwachting alle grond uitgegeven en moeten er 2000 mensen werken in middelgrote bedrijfs- en kantoorgebouwen. Artikel uit De Twentsche Courant Tubantia van 24-04-2002 Campus in de prijzen HENGELO - Behalve twee voormalige boerderijen staat er nog niets, maar de toekomstige Campus, onderdeel van het Hengelose bedrijvenpark Westermaat, heeft al een landelijke prijs te pakken. De Nederlandse Vereniging voor Tuin- en Landschapsarchitectuur prijst Hengelose plannenmakers voor het handhaven van 40 procent natuur op het 28 hectare grote terrein. Niet meer dan 20 hectare wordt uitgegeven en daarvan mag niet meer dan de helft worden bebouwd. Door deze benadering kunnen de twee boerderijen blijven staan om het landschappelijk karakter te benadrukken. Ook een nog te verhogen heuvel draagt hieraan bij. Verder krijgt een aantal van de maximaal 50 bedrijven een vegetatiedak, wordt er gestapeld gebouwd en worden sommige gebouwen over elkaar heen geschoven De jury vindt dit alles een inspiratie voor het Twentse landschap. Persbericht Hengelo, Nieuwegein, 24 april 2002 Westermaat Campus uitgeroepen tot beste nieuwe bedrijvenpark Bedrijvenpark Westermaat Campus te Hengelo is uitgeroepen tot het beste nieuwe bedrijvenpark van Nederland. De initiatiefnemers gemeente Hengelo (Ov.) en projectontwikkelingsmaatschappij Amstelland ontvingen gisteren een stimuleringspremie van € 20.000 van het ministerie van Economische Zaken voor het bedrijvenpark, dat volgens de jury van uitmunt in ontwerp, flexibiliteit, duurzaamheid en parkmanagement. Westermaat Campus kreeg eveneens de status van voorbeeldproject "Architec-tuur & Bedrijventerreinen" van het Ministerie van Economische zaken, in het kader van de Tien Grote Projecten uit de Architectuurnota. Aan de uitverkiezing namen 28 projecten deel. Naast Westermaat Campus werden ook de projecten Stichtsekant in Almere en Rivierzone in Vlaardingen onderscheiden. Prijsvraag De prijsvraag werd georganiseerd door de Nederlandse Vereniging van Tuin- en Landschapsarchitectuur (NVTL) in samenwerking met het Ministerie van Econo-mische Zaken en de Beroepsvereniging van Nederlandse Stedebouw-kundigen en Planologen (bnSP). De jury bestond uit rijksbouwmeester prof. ir. J.M.J. Coenen, drs. P.Ph. Dordregter (voorzitter Internationaal Groenforum), drs. J.J. Modder (secretaris NIROV), ir. C.E.C. de Reus (voorzitter Neprom), mr. E.J. de Vries (juryvoorzitter en plv. directeur-generaal Ondernemingsklimaat van het ministerie van Economische Zaken) en prof. ir. M. Vroom, buiten-gewoon lid NVTL. Parkmanagement

Amstelland en de gemeente Hengelo sloten in februari 2002 een publiek-private samenwerkingsovereenkomst voor de gronduitgifte en ontwikkeling van Wester-maat Campus, een bedrijvenpark aan de A1 in Hengelo. Dankzij een vernuftige grondexploitatie ligt er bij de start al een karakteristiek Twents landschapspark, voorzien van alle infrastructuur. Om het park mooi te houden, participeren de toekomstige gebruikers, de gemeente en Amstelland in een beheerformule. Dit ‘parkmanagement’ biedt hen tevens voordelen van gezamenlijke inkoop van diensten als beveiliging en afvalverwerking, wat kan worden uitgebreid tot zaken als facility management, bedrijfsfitness of kinderopvang. De totale investering in gronden en gebouwen wordt geraamd op € 200 miljoen. Westermaat Campus omvat 27 hectare, waarvan veertig procent uit groen en water bestaat. Naar verwachting zullen er 2000 mensen komen te werken in bedrijfs- en kantoorgebouwen met een totale oppervlakte van meer dan 150.000 m2. Parkinrichting verwerkt in grondexploitatie Wie zich op Westermaat Campus vestigt, hoeft nooit ‘in de rotzooi te zitten’ of te wachten totdat het park af is. Het park is van meet af aan volledig ingericht met alle infrastructuur, bosschages en waterpartijen. Het vormt een Twents coulis-senlandschap met verhoogde es. Bedrijven vestigen zich er als op een campus, erfafscheidingen zijn taboe. Iedereen profiteert van het gezamenlijke groen. De gemeente Hengelo en Amstelland Ontwikkeling Grondbedrijf participeren elk voor 50 procent in de Grondexploitatiemaatschappij Campus CV/BV. Zij hebben beide geïnvesteerd in de aanleg van park en infrastructuur. De inrichting van het park en de architectuur van de gebouwen geschiedt aan de hand van een beeldkwaliteitsplan van architect Hans ter Beek van het bureau Op ten Noort – Blijdenstein te Utrecht. Westermaat Campus wordt duurzaam gebouwd en kent een intensief ruimtegebruik, waardoor veel open terrein ontstaat. Opstalontwikkeling De ontwikkeling van maximaal 80 procent van de kavels is in handen van Amstelland Ontwikkeling Vastgoed, dat hiervoor samenwerkt met Dura Vermeer en Droste Vastgoedontwikkeling. Op de overige kavels kunnen bedrijven zelf gebouwen realiseren. Amstelland Ontwikkeling Vastgoed, gevestigd in Nieuwegein, geeft vorm en inhoud aan werk- en winkelomgevingen door heel Nederland. Amstelland Ontwikkeling Vastgoed BV en Amstelland Ontwikkeling Grondbedrijf BV behoren tot het beursgenoteerde Amstelland NV. Artikel uit De Twentsche Courant Tubantia van 26-04-2002 ‘Haal wal A1 weg om Campus te tonen’ Waarom een bedrijventerrein mooi maken als niemand het kan zien? Het onderscheiden Westermaat Campus op de grens van Hengelo en Borne gaat schuil achter een geluidswal langs de A1. De wal moet weg! Projectontwikkelaar Amstelland, dat samen met de gemeente Hengelo het terrein Westermaat Campus heeft bedacht, heeft Rijkswaterstaat gevraagd of de geluidswal langs de noordkant van de rijksweg A1 weg mag. Rijkswaterstaat verricht daarom momenteel geluidsmetingen in het achterliggende gebied. Projectleider H. Vink van Amstelland wil dat het terrein zichtbaar wordt. Betere reclame dan het laten zien van Campus is er niet te bedenken. Vink zegt dat hij goede hoop heeft dat Rijkswaterstaat meewerkt. Hij vertelt dat de wal indertijd speciaal is aangelegd voor de boerderijen in het gebied, die toen bewoond werden. Op Westermaat Campus komen geen bedrijfswoningen. Voor bedrijven zelf gelden lagere geluidsnormen. Voor het gebied dat weer achter Westermaat Campus ligt, zal de toekomstige bebouwing als geluidwering fungeren. Volgens Amstelland is de wal daardoor overbodig. Vink zegt dat inmiddels 25 bedrijven belangstelling hebben getoond voor Campus. ‘Het betreft allerlei soorten bedrijven’, zegt hij. De belangstellenden komen uit Twente. Het betreft vooral bedrijven die een bedrijfshal en een kantoor nodig hebben. De gemiddelde behoefte is 2.000 m2 meter hal en 500 m2 kantoor. In het najaar, verwacht hij, kan werkelijk met de eerste bebouwing worden begonnen. Er is ruimte voor zo’n vijftig bedrijven. De projectleider maakt zich geen zorgen over het voorlopig in de ijskast zetten van de plannen voor een mobiliteitscentrum aan de westkant. Vink constateert dat er geen belangstelling is voor de bouw van ‘solitaire kantoren’. Maar hij verwacht dat daarin de komende jaren weer een kentering komt. Hengelo.nl
Westermaat Campus Business Park volop in ontwikkeling

IT-to-IT gestart met bouwactiviteiten

Westermaat Campus Business Park volop in ontwikkeling

Steeds meer bedrijven vinden de weg naar Westermaat Campus. Na de vestiging van Silk-ka en het Campus Business Center met o.a. Imtech Projects & Maintenance is nu het Hengelose bedrijf IT-to-IT gestart met de bouw van een nieuw kantoorpand op een zichtlocatie langs de A1.

IT-to-IT is een Microsoft Goldpartner, die zich positioneert als specialist in migraties, opleidingen en projecten rondom complexe en grotere netwerken ontwikkelomgevingen, die gebaseerd zijn op Microsoft technology. Het bedrijf heeft naast de hoofdvestiging in Hengelo ook vestigingen in Arnhem en Rotterdam. Het bedrijf bestaat uit vijf werkmaatschappijen en in totaal werken er ruim 70 personen.

Centrale ligging Campus belangrijk De keuze voor Campus is vooral ingegeven door de centrale ligging in Twente en op de as Amsterdam-Berlijn. Het kantoor krijgt een oppervlak van plm. 2.750 m2 bruto vloeroppervlak. Het is een bijzonder ontwerp, waarin wordt geparkeerd in het talud. Op deze manier past het gebouw prima in het Twents landschapspark dat het businesspark Campus kenmerkt.

Verwacht wordt dat zich dit jaar nog een aantal bedrijven voor vestiging op Westermaat Campus zullen melden. Inmiddels staat vast dat het bedrijvenpark eind 2006 verder ingevuld wordt met een bedrijfsverzamelgebouw en de nieuwbouw van het bedrijf BLOM-opleidingen. Dit bedrijf biedt opleidingen aan gericht op intern transport, logistiek en veiligheid. Met de aantrekkende economie is de verwachting dat meer bedrijven zich zullen gaan vestigen op deze toplocatie in Twente.

Beschikbare bedrijfskavels Westermaat Campus

Westermaat Campus is de nieuwste locatie voor bedrijven in Hengelo. Strategisch gelegen aan de A1 en daardoor optimaal bereikbaar voor iedereen. Het rijke industriële verleden en heden van Hengelo komt terug in de keuze voor Westermaat Campus. Het business park biedt ruimte voor initiërende en vernieuwende industrie en aanverwante bedrijvigheid. Bedrijven komen terecht op een unieke locatie in een karakteristiek Twents landschap. De gemeente Hengelo en AM werken samen in de ontwikkeling en realisatie van Westermaat Campus. Belangrijk is het waarborgen van de uitstraling van het terrein, nu en in de toekomst. Daarom zijn er afspraken gemaakt over de uitstraling van gebouwen (beeldkwaliteit) evenals beheer, onderhoud en dienstverlening (parkmanagement). Inmiddels hebben de eerste bedrijven zich gevestigd op Westermaat Campus en is de bouw van het Campus Business Center in volle gang.
In november 2004 zijn de vestigingsmogelijkheden vergroot om meer bedrijven de kans te geven zich hier te kunnen vestigen zonder afbraak te doen aan de uitstraling en het parkmanagement.

Enkele karakteristieken van Westermaat Campus: het terrein is circa 27 hectare groot en direct gelegen aan de A1 er wordt een aantal deelgebieden onderscheiden, bestemd voor uiteenlopende bedrijvigheid het gebied is bouwrijp en qua infrastructuur volledig ingericht
er bevindt zich een breedband hoofdader in de onmiddelijke nabijheid

aan de westzijde van Campus is Plein gerealiseerd, met onder andere IKEA aan de zuidzijde is gelegen het bedrijventerrein Westermaat Zuidoost waar onder andere Van der Valk is gevestigd

u heeft de mogelijkheid om te huren en te kopen
Westermaat Campus, businesspark in Hengelo Westermaat Campus is een Twents landschapspark dat van meet af aan compleet is ingericht. Om de hoge aanvangskwaliteit vast te houden en die in de toekomst te versterken, wordt parkmanagement toegepast, zodat het bedrijvenpark er altijd mooi en verzorgd uitziet en het een prettige en veilige omgeving is om in te werken. Het landschapspark Westermaat Campus beslaat circa 27 hectare kantoren en bedrijfsgebouwen, met een vloeroppervlak van ongeveer 150.000m² b.v.o. Hierin zullen zo’n 2.000 mensen een nieuwe en inspirerende werkplek krijgen. In een omgeving met veel groen zullen bedrijfsgebouwen en kantoren verrijzen die met een kwaliteitsvisie en in samenhang worden ontworpen. Bedrijvigheid Er wordt op Westermaat Campus ruimte geboden aan vernieuwde bedrijvigheid. Daarmee wordt bedoeld kennisintensieve of initiërende industrie, toeleverende groothandel en aanverwante zakelijke dienstverlening. Reeds gevestigde bedrijven Op Westermaat Campus zijn onder meer gevestigd: Silk-ka, Campus Business Center en Imtech Projects & Maintenance. Voor meer informatie over Westermaat Campus kunt u ook de volgende websites bezoeken: www.westermaatcampus.nl of www.hengelo.nl Overige ontwikkellocaties in Hengelo In Hengelo zijn nog twee locaties in ontwikkeling, ‘t Oosterveld en De Veldkamp waarvan het streven is om de locaties respectievelijk in 2007 en 2008 uitgiftegereed te hebben. De locatie ‘t Oosterveld vormt de entree van Hengelo vanuit het noordoosten en beslaat circa 25 hectare. Het is gelegen tussen de A1 en de Oldenzaalsestraat. De Veldkamp heeft een oppervlakte van 60 hectare grond, gelegen op de grens van Borne en Hengelo aan de A1

Provincie Overijssel Zwolle, 23 augustus 1999 f. 7,5 MILJOEN VOOR WESTERMAAT CAMPUS/EXPRES HENGELO Het ministerie van Economische Zaken investeert een bedrag van f. 7,5 miljoen in het project Westermaat Campus/Expres Hengelo. Staatssecretaris drs. G. Ybema van Economische Zaken heeft dit economisch gedeputeerde mr. J. Oosterhof van de provincie Overijssel vandaag laten weten. Het geld komt uit de zogeheten StiREA pot (Stimulering regionale economische ontwikkelingen). Het tweede project dat door de provincie is ingediend, de Zuiderzeehaven in Kampen, komt in ieder geval dit jaar niet in aanmerking voor een StiREA bijdrage. Ook het derde door de provincie ingediende project, de revitalisering van de toeristische functie Brederwiede komt niet voor een StiREA bijdrage in aanmerking, zo werd vandaag bekend. De provincie Overijssel is tevreden met de toezegging voor Westermaat Campus/Expres Hengelo. Het gaat hier om de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein van bruto 55,5 hectare. Het project, dat deel uitmaakt van het Masterplan Westermaat, levert tussen de 900 en 1200 nieuwe arbeidsplaatsen op. De ontwikkeling van Westermaat Campus/Expres Hengelo betekent een wezenlijke uitbreiding van het aanbod kwalitatief hoogwaardig bedrijventerreinen in de regio Twente. Met de aanleg van het bedrijventerrein is in totaal een bedrag van f. 73 miljoen gemoeid. Zuiderzeehaven GS betreuren het ten zeerste dat het project Zuiderzeehaven Kampen bij deze verdeling van de StiREA middelen buiten de boot is gevallen temeer daar de gemeente Kampen en de

provincie Overijssel reeds substantiële bijdragen voor de aanleg van de haven beschikbaar hebben gesteld. De nieuwe Zuiderzeehaven komt ten noordoosten van de Haatlandhaven en de stad Kampen te liggen. De haven wordt direct bereikbaar voor kustvaartschepen en tweebaksduwvaart met een laadvermogen van 6000 ton. Met de aanleg is in totaal een bedrag van f. 53 miljoen gemoeid. Op termijn brengt de komst van de haven ruim 1500 nieuwe arbeidsplaatsen met zich mee. Het provinciaal bestuur gaat zich de komende weken in overleg met de gemeente Kampen en de Stuurgroep Zuiderzeehaven bezinnen op de nu ontstane situatie. GS vinden het ook jammer dat het project in Brederwiede dit jaar niet voor een StiREA bijdrage in aanmerking komt. Ook in dit geval zal na terugkoppeling met de gemeente bekeken worden welke vervolgstappen gezet moeten worden in het kader van dit project.
Hengelo-forum: Vergeleken met voorgaande jaren wordt er nu juist veel gebouwd op Campus. De gemeente stelt alleen hoge eisen aan het soort bedrijven dat zich er mogen vestigen, anders was het al lang vol geweest. Het is wel de mooiste locatie van Twente. Het it-to-it gebouw vind ik een aanwinst, het gebouw Campus had van mij niet zo dicht bij de snelweg mogen staan. Ik vind dat er langs de A1 alleen hogere gebouwen mogen komen vanaf 4 lagen. Gelukkig is er nog wel genoeg ruimte om in de toekomst iets voor Campus te bouwen. Vergeleken met voorgaande jaren wordt er nu juist veel gebouwd op Campus. De gemeente stelt alleen hoge eisen aan het soort bedrijven dat zich er mogen vestigen, anders was het al lang vol geweest. Het is wel de mooiste locatie van Twente. Het it-to-it gebouw vind ik een aanwinst, het gebouw Campus had van mij niet zo dicht bij de snelweg mogen staan. Ik vind dat er langs de A1 alleen hogere gebouwen mogen komen vanaf 4 lagen. Gelukkig is er nog wel genoeg ruimte om in de toekomst iets voor Campus te bouwen.

Stimuleringsprijzen werklandschappen
25 april 2002

NVTL heeft 2002 uitgeroepen tot het jaar van de werklandschappen. Tijdens de Nationale Projectmarkt die dinsdag plaats vond, kregen projecten in Vlaardingen, Hengelo en Almere een stimuleringspremie toegekend.

Steeds vaker worden landschapsarchitecten betrokken bij de ontwikkeling van zogenaamde werklandschappen (bedrijventerreinen, kantorenlocaties, businessresorts, brainparks, tuinen, parken en luchthaventerreinen) en dit wil de beroepsvereniging natuurlijk stimuleren. Het ministerie van Economische Zaken heeft aan de architectuurnota het Grote Project Architectuur en Bedrijventerreinen toegevoegd. Samengevoegd met het themajaar van de NVTL (Nederlandse Verening van Tuin- en Landschapsarchitecten) levert dit de Nationale Projectenmarkt op waar voorbeeldige projecten een stimuleringspremie van 20.000 euro kunnen ontvangen. Voor de Nationale Projectenmarkt waren 29 projecten aangemeld waarvan er drie een stimuleringsprijs kregen: Rivierzone in Vlaardingen, Westermaat Campus in Hengelo en Stichtsekant in Almere.

Uit het juryrapport: "In de categorie Herstructurering is er eigenlijk maar 1 project dat met kop en schouders boven de anderen uitsteekt: het project Rivierzone van de gemeente Vlaardigen." Rivierzone is de naam voor vijf kilometer rivieroever en de oude havens van Vlaardingen. De gemeente ontwikkelt hier tussen nu en 2015 nieuwe mogelijkheden voor economische bedrijvigheid, extra woonruimte en recreatiemogelijkheden aan de rivier en de kades. Het doel van de herontwikkeling is de bedrijvigheid voor Vlaardingen te behouden en vestigingsmogelijkheden voor nieuwe bedrijven te creëren. Tegelijkertijd wil de gemeente de Nieuwe Maas en de oude havens beter bij de stad betrekken, hierdoor wordt wonen aan het water weer mogelijk.

Westermaat Campus in Hengelo ontworpen door bureau Op ten Noort – Blijdenstein kreeg de stimuleringsprijs omdat het nieuw te ontwikkelen werklandschap voor 40% uit groen zal bestaan, deels door reeds aanwezige natuur in het plan te incorporeren. Daarnaast waardeert de jury in het project "de inspiratie op het Twentse landschap en de vijf
Stichtsekant, Almere

ontwikkelingsvlekken met elk een ander architectonisch streefbeeld." De jury kende ook een stimuleringsprijs toe aan het door VHP ontworpen bedrijventerrein Stichtsekant in Almere vanwege "op het goed doordachte verkeersmanagement, de realiteitszin en de integratie van recreatieve voorzieningen. Het project sluit eveneens, maar op geheel andere wijze, goed aan bij de kwaliteit en de eigenheid van het omringende landschap. Bovendien waardeert de

commissie de consequente hantering van een eenduidig samenhangend beeld. Ook het doordenken van uitbreiding in de verticaliteit heeft haar getroffen." In de categorie Aansluiting (bij een ander groot project) werden geen prijzen toegekend.

Het thema IFD gaf aansluiting bij het programma dat moest w orden onderge bracht in het gebouw. Veel kleine startende ondernemingen samen onder één dak vraagt om een programma met een hoge mate van flexibiliteit. Het gebouw is daarom opge zet in een stramienpatroon w at duidelijk zichtbaar is gemaakt aan de buitenzijde van gebouw. Het gebouw krijgt zijn nuance door de gevelvlakken in het stramienpatroon verschillend op te zetten en eventueel in toekomst aan te passen aan de gebruiker. De locatie aan de A1 heeft het gebouw ook een

sterke identiteit gegeven. De un zicht locatie is namelijk aangegr als communicatie middel voor de jonge onde rnemers. Dit beteken het gebouw zeer snel moet communiceren, daarom is het gebouw opgezet als een soort beeldmerk. Gekozen is de schil v het gebouw om het gehele plangebied te trekken. De lengte dus de waarneming vanaf de sne is dan optimaal. De functie acht gevel kan kantoor, bedri jfshal of patio zijn. De schil ter plaatse v de patio is vormgegeven met de naam van het gebouw.

sterke identiteit gegeven. De unieke zicht locatie is namelijk aangegrepen als communicatie middel voor de jonge ondernemers. Dit betekend dat het gebouw zeer snel moet communiceren, daarom is het gebouw opgezet als een soort beeldmerk. Gekozen is de schil van het gebouw om het gehele plangebied te trekken. De lengte en dus de waarneming vanaf de snelweg is dan optimaal. De functie achter de gevel

kan kantoor, bedrijfshal of patio zijn. De schil ter plaatse van de patio is vormgegeven met de naam van het gebouw
ovwestermaat.nl, site ondernemersvereniging:

augustus 2006 01-08-2006 P

Geluidsregelgeving bedreigt Twents bedrijfsleven »
juli 2006 27-07-2006 27-07-2006 P P

Wijzigingen gemeente Hengelo » Verkiezingsmanifest VNO-NCW en MKB »
juni 2006 15-06-2006 M

Draaiboek Parkmanagement »
maart 2006 10-03-2006

Gratis Plein-bus sterft stille dood »
februari 2006 08-02-2006

Aanleg bedrijventerrein op grens Hengelo en Borne stap dichterbij »
07-02-2006

Installatiebeheer door IntervoltAGE »
06-02-2006

Borne doet inkopen liefst in eigen dorp »
03-02-2006

Politiek ontmoet Bedrijfsleven »
01-02-2006

De stem van de ondernemer »
januari 2006 31-01-2006

Parkeren in talud bij It-to-It op Campus Hengelo »
27-01-2006

Pleinvrees bij Twentse middenstand »
19-01-2006

Twentse vergunningenwijzer »
13-01-2006

Komst van Conrad Electronic naar Westermaat in Hengelo op de tocht »

ANP:

Minister Jorritsma benoemt voorbeeldprojecten bedrijventerreinen Vlaardingen, Hengelo en Almere ontvangen stimuleringsprijs De Nationale Projectenmarkt, georganiseerd door de Nederlandse Vereniging voor Tuin- en Landschapsarchitectuur, vindt vandaag voor het eerst plaats. Nederlandse gemeenten konden projecten indienen om mee te dingen naar de voorbeeldstatus en om een stimuleringspremie ter waarde van 20.000 Euro te ontvangen. Dit alles om te bevorderen dat ontwerpers en architecten vanaf de beginfase bij nieuwe Werklandschappen betrokken zouden worden. Minister Jorritsma van EZ zal tijdens deze bijeenkomst in Euretco Expo Center te Houten de winnaars bekend maken. Uit het rapport van de beoordelingscommissie: In de categorie Herstructurering is er eigenlijk maar 1 project dat met kop en schouders boven de anderen uitsteekt: het project Rivierzone van gemeente Vlaardingen. Door de grote schaal vindt de commissie het begrip Werklandschap hier in werkelijkheid terug. Het is een stimulerend verhaal, een voorbeeldproject voor mislukte voorgangers. Op alle criteria scoort het project hoog, zeker door het bijeenhalen van zoveel betrokken partijen en de combinatie proces - financiën - ontwerp. De stad neemt hier een gebied terug in bezit, dat zij door de loop van de geschiedenis geleidelijk was kwijt geraakt. De ligging van het gebied aan de rivier, waarop zich riviergebonden nijverheid had ontwikkeld, had de stad van het water vervreemd. Het plan opent het gebied door zijn inrichting waardoor de rivier weer terugkomt in de stad en de inwoners het als stedelijk gebied kunnen betreden en gebruiken. In de categorie Nieuw merkt de commissie op dat verschillende landschapstypen leiden tot verschillende ontwerpen. Zowel het project Westermaat Campus van de gemeente Hengelo als het project Bedrijventerrein Stichtsekant van de gemeente Almere bezitten deze kwaliteit. Daarom draagt de commissie deze twee projecten voor. De commissie wijst bij deze projecten nog op volgende aspecten: - Westermaat Campus van de gemeente Hengelo. De commissie prijst het rigoureus kiezen voor 40 natuur terwijl tegelijk sprake is van grote intensivering op een aantal plekken. Het is een goed doordacht plan omdat het ontwerp een gevolg is van de argumenten. Door de betrokkenheid van marktpartijen is de realiseerbaarheid groot. De commissie waardeert in dit project de inspiratie op het Twentse landschap, de vijf ontwikkelingsvlekken met elk een ander architectonisch streefbeeld en het gebruik van drie waarnemingsniveaus voor gebruikers en bezoekers. Ook de term :bewegend werklandschap, om dynamiek ruimte te geven waardeert zij zeer. - Bedrijventerrein Stichtsekant van de gemeente Almere. Opvallend is het functionele ontwerp in een functionalistisch landschap. De commissie wijst o.a. op het goed doordachte verkeersmanagement, de realiteitszin en de integratie van recreatieve voorzieningen. Het project sluit eveneens, maar op geheel andere wijze, goed aan bij de kwaliteit en de eigenaard van het omringende landschap. Bovendien waardeert de commissie de consequente hantering van een eenduidig samenhangend beeld. Ook het doordenken van uitbreiding in de verticaliteit heeft haar getroffen.

Building Business:

Ruud Slierings

Samen in de nieuwe markt
Parkmanagement - de marktspelers Ontwikkelaar en vastgoedmanager stappen samen in nieuwe markt

Just married Een sleutelrol in de markt voor parkmanagement spelen de ontwikkelbedrijven en beheerders. Amstelland Vastgoed Ontwikkeling en WPM Areal Services richtten onlangs Amstelland Areal Services op. Arie van de Kuilen (AOV) en Willem Masseur (WPM) verschaffen inzicht in de visie die hierachter schuilt. door Ruud Slierings Vastgoedontwikkelaars hebben grond en daarmee de mogelijkheid zich al bij aanvang van de plannen te bemoeien met parkmanagement. Zelden gaat verbreding van de dienstverlening zo makkelijk. Kort door de bocht: ze schuiven gewoon een stukje op richting het management van de gerealiseerde projecten. Een groot aantal ontwikkelaars is daarom bezig met het verwerven van een plekje in de aantrekkelijke parkmanagementmarkt, meestal in combinatie met een organisatie die actief is in vastgoedmanagement en/of -beheer. Volker Wessels Stevin zette samen met Biesterbos Groep het bedrijf Parkmanagement & Services op. Volgens bestuursvoorzitter Herman Hazewinkel is het doel van het bedrijf diensten te leveren op het gebied van vastgoedmanagement, facility management (inclusief bijvoorbeeld energievoorziening) en het beheer van de openbare ruimte: "Deze activiteiten passen uitstekend in onze strategie om de bedrijfsactiviteiten met meerjarige contracten op het gebied van service en onderhoud verder uit te breiden." Ook een bedrijf als Grontmij legt zich nadrukkelijk op parkmanagement toe, onder meer op twee bedrijventerreinen in Leidsche Rijn. Op het prestigeproject Papendorp Zuid (kantoren) en De Wetering-Noord (gemengd bedrijventerrein) gaat Grontmij met enkele vaste partners het beheer en onderhoud van openbare en private kavels, de afvalinzameling en -verwerking, de beveiliging van het terrein, de bedrijfsbewegwijzering en het vervoermanagement verzorgen. Arcadis is al enige tijd met parkmanagement bezig (ook als adviseur), en Ballast Nedam rekte de bedrijfsactiviteiten ook al op tot en met na de oplevering. Dura Vermeer ziet ook wel wat in de markt en richtte onlangs Dura Vermeer Parkmanagement op dat volgens een persbericht voorziet in ‘alle denkbare voorzieningen om een goed ingerichte, representatieve werkomgeving te creëren voor uiteenlopende bedrijven’. De eerste ontwikkelaar in Nederland (volgens eigen zeggen) die parkmanagement aanbiedt in combinatie met grond- en/of opstalontwikkeling is Amstelland Areal Services, een joint venture van Amstelland Ontwikkeling Vastgoed en WPM Areal Services. Amstelland probeert al jaren de dienstverlening te verbreden door middel van een ‘voorwaartse verlenging van de keten van projectontwikkeling met gebiedsgebonden dienstverlening’, zoals dat zo mooi heet in een officieel bericht. In Hoofddorp mondde dat jaren geleden uit in bedrijvenpark Transpolis, gekoppeld aan een soort parkmanagement avant la lettre. Het is ook een soort proeftuin voor Amstelland: het centrum voor kinderopvang dat eind vorig jaar werd gerealiseerd is een groot succes, maar een luxe restaurant op het terrein bleek eerder al allesbehalve rendabel. WPM is een vastgoedmanagementorganisatie (1,7 miljoen vierkante meter in beheer) die op 1 januari 2001 startte met ‘buitenruimte-beheer’. Volgens Arie van de Kuilen, directeur Amstelland Ontwikkeling Vastgoed, en Willem Masseur, directeur WPM, is de samenwerking precies complementair en dus ideaal: "Daarom kijken we ook zo gelukkig." Is het succes van parkmanagement afhankelijk van de economische situatie? Arie van de Kuilen: "Men wil tegenwoordig geen gebouw meer, maar een huisvestingsconcept; dat heeft weinig met de economische situatie te maken. In Transpolis begonnen veel bedrijven met minder dan 500 vierkante meter. Toen de groei erin kwam konden wij gebouwen erbij ontwikkelen. Nu zie je bedrijven weer inkrimpen, maar ze willen wel de catering behouden, postverzorging, beveiliging, schoonmaak. Daarom houden we er nu op terreinen die we ontwikkelen al vanuit de grondexploitatie rekening mee dat er parkmanagement moet komen. Ik denk dat het van de grond krijgen van parkmanagement op bestaande terreinen gevoeliger is." Willem Masseur: "Bij parkmanagement denk je in eerste instantie vooral aan basisdiensten die elk bedrijf nodig heeft, crisis of geen crisis: beveiliging, afvalmanagement, parkeergelegenheid. Sommige dingen zijn gewoon veel beter en goedkoper centraal te regelen." Heeft parkmanagement op bestaande terreinen eigenlijk wel kans van slagen? AvdK: "Makkelijk zal het niet zijn. Ik heb in het bestuur van bedrijvenvereniging Amsterdam Teleport

gezeten. Het duurde heel lang voordat er wat van de grond kwam. Ik geloof dat het de directeur van de Belastingdienst was die zei: ik kan geen secretaresses meer krijgen vanwege de onveiligheid op Sloterdijk. Zo is de wens tot gebiedsbeheer ontstaan." WM: "De verpauperde terreinen, dat is een probleem. Door de deregionalisering werden de gemeenten er in het midden van de jaren negentig mee opgezadeld. Er ligt een taak om die terreinen te verbeteren en eventueel te verdichten. In dat traject zie ik wel ook een rol voor ons bedrijf." AvdK: "Ik weet nog niet wat de positie van een ontwikkelaar dan is. Misschien komt er spin off bij renovatie of verdichting van terreinen, en misschien zelfs wel bij bestemmingswijzigingen. Als we daar creatief naar kijken zijn er vast mogelijkheden." Waarom stapt Amstelland eigenlijk in parkmanagement? AvdK: "Ik heb er wel eens discussie met beleggers over. Sommigen vinden dat wij de belegger tot een boekhouder maken, die willen niet dat wij zo dicht bij de huurders actief blijven. Maar er zijn er steeds meer die het prettig vinden dat wij de hele zaak hebben klaargezet: dat het goed in de huurcontracten staat, dat de gronduitgifte goed geregeld is. In die situatie heeft Areal Services er belang bij om diensten te blijven leveren, het is een aantrekkelijke markt. Maar dan zijn wij niet de opdrachtgever, dat zijn de gezamenlijke beleggers of eigenaren en de gemeente." Zien gemeentes het belang ervan in? WM: "De meeste gemeenten hebben publieke werken voor het grootste deel geoutsourcet. Daar komen we dus wat makkelijker binnen. Maar in grote gemeentes, zoals Amsterdam met al haar deelraden, dat wordt lastig. Maar als je de ervaring van beide kanten in een PPS kunt benutten, dat zou ideaal zijn." AvdK: "Staatssecretaris Ybema heeft laatst gezegd dat gemeenten zich meer op de achtergrond zouden moeten houden en meer moeten overlaten aan private partijen. Dat sluit naadloos aan op wat wij zeggen. En als een gemeente met een onderhoudsgroep werkt – nou ja, als die met marktconforme prijzen komt, kan die gewoon zijn werk blijven doen. In Hengelo heeft de gemeente veel aan ons overgelaten omdat ze het gevoel hadden dat wij zo’n project meer marktconform konden sturen. Wij hebben het bestemmingsplan en het stedenbouwkundig plan gemaakt en in de gemeenteraad gepresenteerd en verdedigd." Westermaat Campus wordt bijna doodgeknuffeld. AvdK: "Het is echt een voorbeeldproject. Zo zou het vaker moeten gaan. Gelukkig zijn er al heel veel gemeentebesturen in Hengelo langs geweest om de kunst af te kijken. Je moet inzien dat parkmanagement weliswaar de laatste schakel in de hele keten is, maar dat je er bij de start al mee moet beginnen: goede grondexploitatie, verankerd in een juridische structuur, een goed stedenbouwkundig plan, reëel uitgiftebeleid. In Hengelo is dit allemaal gebeurd, ook omdat ons grondbedrijf een grondexploitatie kon opzetten die bij de parkmanagementformule past." Hoe overwin je onwil bij ondernemers? WM: "Daarin speelt de gemeente een rol. Het gevoel dat veel ondernemers hebben is dat ze al genoeg voor de grond hebben betaald, dat ze een smak OZB betalen en ook nog heffingen aan hun broek krijgen; waarom ook nog voor parkmanagement betalen? Een onjuiste gedachte, want de gemeente betaalt mee: een deel van die OZB vloeit terug en je krijgt medezeggenschap in het beheer van je omgeving. Gemeenten zouden dat duidelijker moeten laten zien." Hoe ver kun je gaan met het leveren van diensten? WM: "Zover als de gebruikers willen. Alles kan in principe." AvdK: "Maar je moet de omvang van het terrein niet te groot maken. Het gaat om het lokale belang van de ondernemers, daar moet je maatwerk voor leveren. Het is de kunst om daar een streep te zetten. Veel gebieden aan elkaar koppelen lijkt me niet zinvol." Wat kost parkmanagement? WM: "Wij denken niet in vierkante meters of bedrijven, maar in mensen. Alles is maatwerk: wat staat er in het gebied, hoelang gaat een boom mee, welke secundaire voorzieningen wil men, hoe zit het met de bovengrondse en ondergrondse infrastructuur, wanneer is vervanging nodig? Lastig dus om die vraag te beantwoorden. Je bent in ieder geval niet meer kwijt dan wanneer je het individueel zou regelen; en dankzij de omvang van Amstelland Areal Services kunnen we gemiddeld genomen zeker tot circa acht procent goedkoper zijn. Neem je bijvoorbeeld energie inkoop, dan praat je al snel over twintig tot dertig procent lagere kosten."

Een (potentieel) grote markt met aantrekkelijke marges. Niet bang voor veel concurrentie? AvdK: "Geen andere onderneming in de sector beschikt naast grond ook over een bedrijf dat grondexploitaties uitvoert. Daardoor kunnen we zowel die grond bouwrijp maken en het park inrichten als de parkmanagementformule aanbieden en financieren. Dat doen we risicodragend, wij investeren daar in en hoeven pas op termijn onze investering terug te zien. Dat zie ik lang niet iedereen doen. We zullen veel ontginnend werk moeten doen. Maar of het kwartje nou dit jaar of over vijf jaar valt, dat maakt me niet uit. Er is meer vraag naar kwaliteit, zowel in uitvoering als in onderhoud. Nederland is daar altijd vrij zuinig in geweest; als een gebouw waterdicht was en er zat een betonplaatje tegen de gevel, dan was het wel goed. Gelukkig komt daar een kentering in."

Karl Bijsterveld

kwantiteit gedacht. De ontwikkeling van bedrijventerreinen moet wat mij betreft net zo serieus opgepakt worden als die van woonwijken. Naast de hectares gaat het erom wat je er wilt hebben, hoe het eruit gaat zien en hoe je het gaat beheren. Dat is voor veel gemeenten een heel andere insteek dan tot nu toe het geval is." [tussenkop] Verschillen [vervolg broodtekst] De Engelse Business parks kunnen niet zomaar gekopieerd worden door Nederland. Daarvoor zijn er te veel verschillen tussen de twee landen, bijvoorbeeld als het gaat om de rol van de overheid. Van Dinteren: "In Groot-Brittannië hebben gemeenten minder invloed, ze laten veel over aan de markt." Tidd: "De rol van de markt is daar inderdaad veel groter. In Nederland is het poldermodel diep geworteld. Wat me verbaast, is dat Nederland enerzijds heel strategisch handelt als het gaat om landinrichting. De rijksoverheid heeft altijd lange termijnvisies, de Nota Ruimte bijvoorbeeld. Er worden plannen voor geheel Nederland gemaakt. Dat gebeurt in Groot-Brittannië nooit. Anderzijds zie je dat er in Nederland vanuit een helikopter view direct over wordt gegaan naar microniveau, waar gemeenten weer hun eigen agenda hebben. Ik denk dat de publieke sector in Nederland te weinig is gericht op de markt. Het accent ligt bij overheden te veel op het aanbod en niet op de daadwerkelijke vraag. De doelgroepen komen zo niet goed in beeld." Van Dinteren is het met Tidd eens dat de doelgroepen goed in beeld moeten worden gebracht, maar denkt dat er in Nederland nog slechts weinig terreinen worden ontwikkeld waar geen onderzoek aan ten grondslag ligt. "Er wordt veelal een gedegen analyse gemaakt, de slag die we nu echter moeten maken is die naar creativiteit. Daar ontbreekt het aan, maar kan er komen door vooral aandacht te hebben voor de kwalitatieve aspecten van bedrijventerreinontwikkeling." Tidd: "Ik geloof dat de rijksoverheid weinig zin heeft om geld te spenderen aan openbare ruimten, ze zijn veelal goedkoop uitgevoerd. Gemeenten vinden de kwaliteit van openbare ruimten weliswaar belangrijk, maar kunnen luxe uitvoeringen niet financieren." Van Dinteren: "Een verschil met Nederland is dat de grondschaarste in Londen veel groter is. Als er in Nederland een beetje druk op de bedrijfsruimtemarkt zou komen, wordt het eenvoudiger om eisen aan bedrijven te stellen. Ik doel daarmee op relatieve schaarste, geen echte, want daarmee belemmer je de economie. Bij een ruim aanbod wordt niet zo snel naar de kwaliteit gekeken. Dan is het zaak hectares te verkopen, stelt de ondernemer de eisen, en bewaakt de lokale overheid de kwaliteit niet." [tussenkop] Parkmanagement [vervolg broodtekst] Een ander verschil tussen de Engelse business parks en de Nederlandse bedrijventerreinen, is dat de Engelse business parks standaard parkmanagement kennen. Van Dinteren: "Eigenaren gebruiken dit als instrument om er voor te zorgen dat de vastgoedwaarde van de ontwikkeling op niveau blijft of, nog liever, verder toeneemt." Tidd: "In Groot-Brittannië zie je dat de ontwikkelaar zorg draagt voor een samenhangend geheel. In Nederland tref je overal individuele gebouwen aan met hekken eromheen." Van Dinteren: "Een terrein zou zo’n goede kwaliteit moeten hebben dat als je bijvoorbeeld zegt: ‘Ik zit op de Kloosterstraat’, iedereen onmiddellijk weet waar je het over hebt. Dan hoef je bij wijze van spreken geen adres te geven, en zet je een bepaald imago neer, gebaseerd op kwaliteit. De stedenbouwkundige en architectonische uitstraling van een bedrijventerrein kan daarbij een belangrijke rol spelen, evenals de ligging langs een belangrijke weg. Vergelijk het met herkenningspunten als de Rembrandttoren en het WTC in Amsterdam, of het Rotterdamse Groothandelsgebouw. Het construeren van een imago kun je ook op bedrijventerreinen toepassen, door ze als één geheel te ontwikkelen én te ontwerpen. Het zat er overigens in het voortraject van de Vijfde Nota Ruimte Ordening dicht tegenaan dat bij het ontwikkelen van bedrijventerreinen een stedenbouwkundig plan verplicht zou worden. Om de een of andere reden is dat helaas afgeketst. Jammer, die verplichting was een goede zaak geweest." [tussenkop] Projectontwikkelaars [vervolg broodtekst] Engelse projectontwikkelaars zijn geïnteresseerd in de ontwikkeling van business parks omdat ze in hun land de mogelijkheid hebben er kantoren op te realiseren. Van Dinteren: "Het lijkt ook best een lucratieve business. Niemand geeft graag cijfers weg over de rendementen, maar duidelijk is dat men er niet instapt als er geen aanvangsrendement van 10 procent of meer kan worden gehaald. Op Milton Park was sprake van een bruto rendement van 20 procent, en wordt de totale waarde van het

terrein geschat op 600 miljoen Engelse pond. De Engelse vastgoedsector heeft met name interesse in het ontwikkelen van bedrijventerreinen in het hogere segment. Misschien wat raar, omdat het rendement niet per definitie af hoeft te hangen van dat kwaliteitsniveau. De indirecte rendementen spelen hier een rol, zeg maar de waardevermeerdering van de gebouwen. Bij business parks liggen die hoger. Het indirecte rendement kan tussen de 20 en 25 procent van het totale rendement uitmaken, en schommelt sterk per jaar. Voor een belegger is het in Engeland interessant dat een groot deel van de bedrijven op de business parks, de bedrijfsruimte huurt. In Nederland is dat niet het geval. Daar komt bij dat de Engelse huurcontracten langlopend zijn, vaak wel 25 jaar, hetgeen de belegger zekerheid biedt. En omdat de huurcontracten verhandeld mogen worden, is de huurder er niet aan gebonden." [tussenkop] Belangstelling van Nederland [vervolg broodtekst] Van Dinteren constateert dat de Nederlandse belangstelling voor business parks toeneemt. "Dat blijkt bijvoorbeeld uit onze excursies naar businessparks in Engeland, waar we tien jaar geleden niet mee aan hadden moeten komen. Tegelijkertijd zie je beleggingsfondsen voor industrieel vastgoed ontstaan. Nederland kent inmiddels al voorbeelden van (ontwerpen voor) business parks waar private partijen bij betrokken zijn, zoals Schiphol Rijk, IJsseloord II (Arnhem), Westermaat Campus (Hengelo) en Gooische Poort (Almere). Mede daardoor zie je dat er een hogere kwaliteit totstandkomt. Ontwikkelaars zijn in dat opzicht kritischer dan gemeenten en zullen strikt vast willen houden aan het concept en de beoogde doelgroepen", aldus Van Dinteren. Moeten we in Nederland uitsluitend hoogwaardige parken gaan realiseren die geschoeid zijn op Engelse leest? Van Dinteren: "Nee, ook in Engeland zijn de business parks niet heel talrijk. Ze zijn daar weliswaar wat verder gevorderd met de ontwikkeling ervan, maar de Engelse vastgoedsector heeft zich niet en masse op business parks gestort. Het gaat om zorg dragen voor een goede breedte in het aanbod van kwaliteitsniveaus. Dit laat onverlet dat, mits aangepast, ook voor andere bedrijventerreinen de Engelse business parks een zekere voorbeeldfunctie kunnen hebben." Van Dinteren is voorstander van regionale bedrijventerreinen: "Iedere gemeente wil zijn eigen hectares en graag ook in een ruime hoeveelheid. En zo denkt de buurgemeente er ook over. Het ontbreekt de Nederlandse bestuurders aan regionaal denken. Daarmee kun je een veel breder en mooier aanbod aan typen terreinen creëren. Bovendien is het zo dat allerlei economische zaken zich op regionaal niveau afspelen. De arbeidsmarkt is regionaal en de bedrijfshuisvestingsmarkt is dat ook." Tidd maakt zich zorgen over het enorme aanbod van kantoorruimte in Nederland. "Persoonlijk zie ik er geen heil in dat gemeenten veel nieuwe business parks moeten gaan ontwikkelen. Er is op dit moment in Nederland veel leegstand in kantoren. Een onderzoeker van DTZ Consulting publiceerde onlangs een artikel met de conclusie dat er voor de komende tien jaar geen enkele vierkante meter aan kantoorruimte nodig is. Als dat waar is, is dat geen goed nieuws voor gemeenten en projectontwikkelaars. Toch zouden beide partijen zich moeten blijven oriënteren op nieuwe trends, de wijze waarop mensen werken verandert namelijk. Door toenemende mobiliteit en nieuwe technologieën, moet het begrip van kantoorwerkplek geherdefinieerd worden. Geen enkel land is immuun voor dit soort trends. Londen heeft maar liefst 500 publiek toegankelijke werkplekken die te traceren zijn via internet. In totaal zijn het er in Groot-Brittannië al 3000, Nederland blijft volgens schattingen steken op 20, en zal strategischer moeten gaan denken over de effecten van dit soort trends op de gebouwde omgeving." Van Dinteren: "Werken op kantoren zal er toch blijven. Interactie is nodig. Ikzelf kan bijvoorbeeld niet brainstormen met een zaktelefoon, daar heb ik een flip-over en koffie bij nodig, en uiteraard mijn lijfelijk aanwezige collega’s. We gaan naar mijn mening wel anders werken waardoor de gebouwen anders ingericht worden, maar het zal niet direct betekenen dat we veel minder kantoorgebouwen nodig hebben. We kunnen misschien met wat minder vierkante meters per werknemer toe, maar als ik de reacties over flexplekken beluister, verneem ik niet dat ze een overweldigend succes zijn." Volgens Tidd geeft Nederland wel het goede voorbeeld als het gaat om functiemenging van wonen, werken en recreatie en studeren. "Alleen hebben de gemeenten niet het geld om de functiemenging te promoten, ze zouden daarom meer moeten doen aan PPS. Ook in Groot-Brittannië verwacht ik een toename van de functiemenging. De functiegrenzen in de traditionele business parks zullen over een jaar of tien significant zijn vervaagd." Van Dinteren voorspelt dat er in Nederland een markt zal zijn voor business parks en dat de vastgoedmarkt er meer mee gaat doen, vooral in PPSconstructies met gemeenten. Die markt is volgens hem wel beperkt. "Ik denk aan hooguit 10 tot 15 procent in het totale aanbod. Helemaal precies te zeggen valt het niet. De grenzen tussen bedrijven en kantoren vervagen, en dat zal de vraag mede gaan beïnvloeden. In Engeland is de mix van

bedrijven en kantoren al heel gewoon, zij het wel dat ze in deelgebieden van business parks hun eigen plek krijgen. Voor de overige bedrijventerreinen zullen we in Nederland meer gaan nadenken over de kwaliteit. Die kwaliteit hoeft niet per se hoogwaardig te zijn, maar moet wel worden toegespitst op de kwaliteitseisen van de beoogde doelgroep

Datum Titel Onderwerp Inleiders

donderdag 13 december 2001 Een nieuwe generatie bedrijventerreinen De ruimtelijke ordening is in de tweede bijeenkomst over bedrijventerreinen de invalshoek. Peter Claeys, architect Mecanoo architecten, Delft 'Mobiliteitsesthetiek als leidinggevend denkprincipe bij het ontwerp' Edwin Uum, planoloog/publicist, Bureau Vista, Amsterdam 'Bedrijven in de nieuwe netwerkstad' Hans Ter Beek, architect directeur bureau Op ten Noort-Blijdenstein, Utrecht - Campus Expres, voorbeeld van de jongste generatie bedrijventerreinen in Hengelo - Een pleidooi voor zuinig ruimtegebruik Han Pape, hoofdredacteur De Roskamp, Almelo 70 bezoekers KPN Telecom kantoor te Hengelo

Gespreksleider Bezoekers Locatie

De bijeenkomst wordt geopend door Peter van Roosmalen (Architectuurcentrum Twente). Welkom aan de deelnemers en publiek bij deze bijeenkomst over nieuwe ruimtelijke concepten. De gastheer is KPN Telecom; dit bijzondere kantoorgebouw is ontworpen door architect Harry Abels. De video met beelden van Hengelo Zuid die tijdens de ontvangst is getoond, is gemaakt door Jan Stegink. Komende activiteiten die ook door Architectuurcentrum Twente georganiseerd worden zijn o.a. op 24 januari 'Een nieuwe generatie bedrijvenparken III', en op 25 april 'Trends in de Architectuur'. Deze en de overige activiteiten voor de komende maanden kunnen op de website www.architectuurcentrumtwente.nl nagezocht worden. Dank gaat naar gastheer KPN, en naar de sponsoren en subsidiegevers: het Stimuleringsfonds voor Architectuur, Provincie Overijssel, Stichting Fonds Overijssel, de gemeenten Almelo, Enschede en Hengelo en vele Twentse bouwbedrijven en architectenbureaus. Han Pape kondigt aan dat twee inleidingen vóór de pauze gegeven worden, de derde na de pauze, waarna als vierde onderdeel de discussie zal plaatsvinden. HP geeft het woord aan Peter Claeys van Meccanoo Architecten; hij vervangt Iemke Bakker die onverwacht verhinderd is. Meccanoo is een bedrijf van ca. 60 medewerkers, dat op grote schaal ontwerpen tot stand brengt.

Mobiliteitsesthetiek als leidinggevend denkprincipe bij het ontwerp De visie op snelweglandschappen heeft als matrix leeftijd en categorie van activiteiten. Netwerk: In Nederland bestaat een intensief gebruik van de snelweg, een soort gebruikers ruimte. De toename van gebouwen langs de snelweg leidt tot een corridor langs de snelweg. Vanuit dat gezichtspunt is het 'Corridorconcept' ontwikkeld De auto wordt 'A room with a view'. 6 abstracten typologie: 1. weidse landschap: een typisch Nederlands landschap. 2. Eco-corridor type: landschap boven de wegstructuur (vb wildbrug) 3. Bali type: vraag grote economische groei. Gebouwen zijn niet hoger dan de bomen, vb. in Nederland: Friesland 4. Roergebied type: een van de meest geïndustrialiseerde types. Tussenstrook als reservegebied van ca. 100 m. bebost langs de snelweg. 5. Las Vegas type: gebouwen, parkeerterreinen langs wegen en billboards op de parkeerplaatsen. 6. Type la Defense: gebouwen zijn een deel van de infrastructuur geworden. In plaats van een corridor van bedrijven kan een themaroute gecreëerd worden: routes met bepaalde eigenschappen, b.v. een Louis Couperusroute, of een Schipholroute, of een Delfts blauwroute. Invloed van het landschap op de snelweg wordt in 2 praktijkvoorbeelden in Nederland geïllustreerd: 1. Kassenbouw in het Westland 2. Westermaat: retailpark. 1. Kassenbouw in het Westland. Een groot knelpunt bij de herontwikkeling van de oude kassen, juist in de Randstad is ruimte gebrek. Voorbeeld Zuidplaspolder: De opdracht was in de 1000 ha. Zuidpolder 430 ha. herontwikkelen als bruto programma voor glaskassen cultuur. Oplossing: van monocultuur naar multicultuur. - kassen zijn zeer licht, dus is stapeling mogelijk. - water: Zuidpolder is het laagste punt van de omgeving, dus kan water in de vorm van een grote plas voor recreatie bestemd worden. - 60 woningen met het idee om deze als interessante traditionele alleenstaande woningen te handhaven. - dwarsliggende verbinding wordt een recreatieve route (toeristische trekpleister) - er bleef nog ruimte over voor wat landbouw. Een klein deel is uitgewerkt. 2. Westermaat te Hengelo De locatie ligt langs de snelweg A1. Een bepaald concept: was er niet, dus was er vrijheid van stijl voor de retailers. Er werd geen rekening gehouden met landschappelijke functies als b.v. de Bornsebeek. Het stedenbouwkundig plan gaat uit van inbedding van de beek in het plan, en de gebouwen worden opgenomen in het landschap: definitieve voorstellen met gevelaanzichten.

- Gebouwen: gewone metalen, maar omgeven door een centraal lint met daartussen ca. 5 torens, die als verwijzing dienen naar de zoutboortorens, en de functie hebben van billboards. Het lint verbindt de gebouwen, eventueel vormt het een looproute. - Parkeerterreinen liggen in verschillende delen met boomvakken. Boomvakken hebben billboards en winkelwagenruimte: een symbolische combinatie van alle elementen. Parkeerterreinen hebben veelal een grasmat. - Wandelroutes. - Ook is een grasdak voorzien op enkele gebouwen. Vraag: hoe gaat u met lichtvervuiling om? PCl: Dat onderwerp was niet aan de orde, dus is in deze studie geen rekening gehouden met andere studies waarin dit onderwerp behandeld wordt. Inleiding 2. Edwin van Uum: Vista heeft het concept Netwerk Stad uitgewerkt, om architectuur te sturen in een netwerkstad. Context voor de ruimte: kwaliteit van de omgeving, een rijker programma en accent op de netwerkpositie. 1e Infrastructuur inventariseren en de locaties bepalen die goed bereikbaar zijn. Wordt alle ruimte goed gebruikt? Op en rondom infrastructuur zijn vaak restplekken, te identificeren om welke reden (milieu, geluid?) en deze een aantrekkelijkere bestemming geven. Ontwikkeling van de netwerkpositie; infrastructuur: Hoe verknoop je die verschillende transportsystemen met elkaar? Overstappunten en overstapkwaliteit zijn criteria. Maximaal 45 minuten van het ene uiterste punt naar het andere, met 1 overstappunt was een doel. Ook zijn functies op regionale schaal bekeken. Door ontsluiting van laagwaardige bedrijventerreinen worden deze opgewaardeerd, zorg voor betere bereikbaarheid per openbaar vervoer waarna een multidoel gegeven kan worden. Ook op stedelijk niveau zijn functies bekeken, b.v. een oud havengebied kan gebruikt worden als knooppunt van infrastructuur. 2e Omgevingskwaliteit (bv. Waalbos Noord-Brabant). De waterstructuur werd in kaart gebracht. Welke kwaliteiten dienen bewaard te worden? Welke restricties zijn acceptabel? Wat wordt beïnvloed door de infrastructuur? De ontwikkeling van nieuwe mogelijkheden die binnen de infrastructuur liggen en ook gebiedsspecifieke profielen van bedrijventerreinen. 3e Programma en ontwerp. B.v. Groene werklandschappen. Andere criteria, concepten mogelijk b.v. een bedrijvenarchipel, waarin ook de relatie werk / groen nadruk krijgt. Andere mogelijkheden zijn b.v. een werkbrink, campus, werkbos, landgoed (kwetsbare natuurgebieden). Deze studies geven inzicht in de betekenis van infrastructuur voor netwerkstad Twente met als consequentie de volgende vragen:

Hoe sturend is de kaart van de regio Twente? Hoe structurerend zijn de ideeën? Waar zijn multifuncties belangrijk? (Vergelijking met netwerkstad Apeldoorn / Deventer / Zutphen, waar in de regio samenhang aangebracht wordt). Voorlopig kan men spreken over een 'planologisch slagveld'. Pauze. Hans ter Beek, architect / directeur van Op ten Noort-Blijdenstein b.v. architecten en ingenieurs te Utrecht. Campus-Expres, voorbeeld van de jongste generatie bedrijventerreinen in Hengelo. Een pleidooi voor zuinig ruimtegebruik. Snelwegen, de meest extensief gebruikte ruimte (intensief gebruik tijdens spitsuur en files, op overige tijden zijn ze vaak leeg). Men is begonnen met het aanleggen van snelwegen na 1940. Nu zijn de ruimtes langs de snelwegen verworden tot de zgn. snelweglocaties, in trek voor de bouw van kantoren, bedrijventerreinen aanvankelijk voor lelijke goedkope constructies. Factoren voor een oplossing richting intensief gebruik. - P-plaatsen op het weiland fl. 2.000, P-plaatsen onder glasbouw kosten misschien fl. 40.000, waarom is men bereid te betalen? - Campus: grondprijs te hoog voor traditioneel gebruik. De oplossing is dus stapelen, b.v. ruimte voor P-plaatsen, daaromheen winkels, en erboven woningen - Handhaven van het Twents open coulissen landschap is moeilijk, maar kan gerealiseerd worden via compactbouw en door deels op bijzondere wijze te stapelen. Uitgangspunten en stappen in de ontwikkeling: - agrarisch oerlandschap (blz. 4 folder) - es / beek dal - Twents beeldmerk: pogen te handhaven: bomen / boerderijtjes - A1 bepaalt een deel van het beeld - Infrastructuur ingepast (bus HOV etc. spitsuurpieken lastig) - Landscaping: wadi's, duurzaam watersysteem - Compact bouwen: 1. Stapelen 2. Blokjes tegen elkaar (aanschuiven) 3. Over elkaar plaatsen Integraal concept omvat de volgende punten: - presentatie op de zichtlocaties aan de A1 - duurzame vegetatiedaken - industrieel, demontabel en flexibel (IDF) - solitair parkachtig in het tussengebied en aan de vijver - architectonisch beeldmerk campus - technisch innovatief bij het mobiliteitscentrum

-

Twents beeldelement 27 ha. terrein, 7 + 20 gebouwen

Mobiliteitscentrum - een nieuw concept voor alles wat je de automobilist aanbiedt, alles wat aan auto gerelateerd. (energetisch selfsupporting) Individuele herkenbaarheid van de gebouwen is laag. P-plakken: 1/75 m2 dus intensief, inpandig parkeren, meecalculeren, huurprijs. Han Pape dankt HtB voor zijn aandeel en stelt het publiek in de gelegenheid vragen te stellen. Vraag W. Jansen: Waarom zouden bedrijven in Hengelo moeten komen en niet in Nordhorn? Antwoord ter Beek: Economisch heeft Hengelo bedrijven nodig. De campus moet dus meer bieden dan Nordhorn. Vraag: Ikea dat op de Campus gebouwd zal worden, trekt veel verkeer, hoe worden in de infrastructuur P-plaatsen voorzien? Antwoord Claeijs: Ikea werkt al 15 jaar en heeft ervaring. Het is nog niet bekend hoe de oplossing in het ontwerp zal passen, daarbij heeft de gemeente een belangrijke taak, maar let wel: Ikea is een grote economische factor. Overigens geldt de regel: hoe schaarser de grond, hoe mooier de gebouwen. Vraag HP: wordt gekeken naar ruimte rondom de gebouwen? Vanuit een gebouw wordt naar buiten gekeken, maar bijna nooit vanuit het regionale aspect, welke doorschuif effecten (verkeersproblemen), Is het mogelijk dit in te schalen na het maken van het ontwerp, dat dus eventueel bijstellen? Antwoord Van Uum: . a. Waterschap vindt het een minder geschikte ligging (ondergrond) b. Relatie met bereikbaarheid, externe profilering (niet aan A1, maar in oksel tak A35). Cyclus leidt tot verschuiving van laagwaardig (platte doos) naar hoogwaardiger gebruik. Vraag mevr. Koster, Oldenzaal: als transportmiddel worden wel de trein en wegen genoemd, maar niet water. Antwoord Van Uum: rekening wordt gehouden met de meest sterke vervoerscombinaties voor ontsluiting: in de meeste gevallen zijn dat trein en auto. Vraag: Is er voldoende infrastructuur? Wethouder Ter Keurs uit Borne stelt dat er niet genoeg overleg is geweest, aangezien hij door de vestiging van Ikea wel degelijk verkeersproblemen rondom Borne verwacht (aansluiting Bornsestraat op de A1). Vraag P. van den Akker, Enschede: informeert naar de consequenties voor de bestaande bedrijventerreinen, kan de ruimte daar ook intensiever gebruikt worden? Antwoord Ter Beek: Bestaande terreinen kunnen gerevitaliseerd worden, hoewel dit bij gefragmenteerd gebruik moeilijk is. Soms kan herindeling nuttig zijn.

Vraag PCl: hoe ligt de kwaliteit in de bedrijventerreinen ten opzichte van het opdrachtgeverschap, wie geeft opdracht? Antwoord Ter Beek: Het stedenbouwkundig ontwerp had 1 opdrachtgever waardoor snelle procedures mogelijk waren. Bij meerdere opdrachtgevers is een procedure trager omdat er goede afspraken moeten komen waaraan diverse bouwers zich moeten houden. Vraag Van der Woude: Losser stelt dat Ikea een groot bedrijf is in oppervlakte, met een relatief laag aantal werknemers. Hoe ligt de arbeidsverhouding voor de rest van de Campus? Antwoord: ca. 75 m2 / arbeidsplaats, m.a.w. 2000 - 3000 mensen. Vraag J. Wok: een schoon milieu speelt een groeiende rol. Is het mogelijk werken en wonen samen te brengen, bedenk dat werken ca. 8 uur per dag kost. Antwoord Ter Beek: Wonen betekent extra kwaliteit in een gebied. Onderzocht wordt of een combinatie mogelijk / haalbaar is. Vraag Mw. Koster, gemeenteraadslid: wordt de waarde die in de eerste en derde presentatie gegeven wordt aan zichtlocaties niet sterk overschat? Antwoord PCl: Ikea locatie aan de A1 is beslist een bijzonder prominente plek. Het streven door gebruikers naar gebouwen en billboard locaties is sterk en bepaalt de prijs. Ikea heeft brandnaming goed bestudeerd (onderbewustzijn) en het moet niet onderschat worden. Ter Beek: uitgezonderd die locaties waar je door de bomen het bos niet ziet, dus ook hierin bestaat een groot kwaliteitsverschil. Vraag De Lange, Deventer: is het thema zuinig grondgebruik wel optimaal toegepast in de Campus? Wat zou optimaal zijn? Onbebouwd? Kan een bestemmingsplan eventueel getrotseerd worden? Antwoord: Een bestemmingsplan kan door een ander vervangen worden. Factoren van invloed: het moment (is de tijd rijp voor een volgende stap), prijs die daarbij hoort. Vraag R. Leer, Hengelo: Gebruik en revitaliseren van gebruikersterreinen. Project Campus ziet er beter uit dan het Plein nu. Antwoord: Het hangt mede af van het doel van het bedrijventerrein: Retailbedrijven of multifunctioneel en van de opdrachtgever, één of meerdere? Vraag P. Kuenzli: is bij dit uitermate ambitieuze bedrijvenpark de parkeernorm niet te laag? Deze is eerder 1/40 dan 1/75, Antwoord Ter Beek: dit moet gerealiseerd worden in ca. 5 jaar. Het beheerconcept is een belangrijk middel, waardoor parkeren 'op het maaiveld' gelimiteerd is. Het is mogelijk parkeergelegenheid uit te breiden (inpandig, deel van de kwaliteit). Vraag J. Stegink: Het project stelt stapelen van onderdelen voor, dit is niet zijn beeld van het Twentse landschap. Antwoord Ter Beek: het plan is aanpasbaar voor verschillende delen van Nederland. Veel verschillende ingrediënten zijn gebruikt en het aspect Twents landschap is hierin op kunstmatige wijze vertegenwoordigd middels verwijzingen.

B.v. de beek blijft liggen, er zullen 200 viaducten zijn; de es die er lag wordt als terp verwerkt. Han Pape dankt het publiek en panelleden voor de discussie en sluit de bijeenkomst, verwijzend naar de volgende avond in de cyclus 'Een nieuwe generatie bedrijvenparken' op 24 januari in het Polmanstadion in Almelo.

AM (Amstelland MDC): ‘We want to develop distinctive office concepts’
By: F. van Triest, Office Space Director Real Estate Netherlands/Belgium.
Reputed MORE INFORMATION Commitment
CLICK PICTURE TO ENLARGE

The merger of Amstelland Ontwikkeling Vastgoed and MDC / Multi Vastgoed has given birth to a new leading player in the Dutch market for office space. “Our increased size, versatility and creativity enable us more than ever to operate as quality leader. We want to offer users, investors and municipal authorities distinctive concepts. Offering more of the same is simply not enough”, says Frans van Triest, responsible at AM for the development of office space and business parks in the Netherlands.

comments: “We laid out the park at the start of the Hengelo project, complete with water feature and boscage. However, the aim is not only to create an attractive setting, but also to maintain the quality of the buildings and surroundings for many years to come. We have therefore introduced a new management formula in Hengelo. All the building owners join a park management co-operative.” AM has integrated park development and management with land development.

3430 AM Nieuwegein The Netherlands Tel.: +31 30 609 72 22 Fax: +31 30 605 08 74 P.O. Box 875 2800 AW Gouda The Netherlands Tel.: +31 182 69 09 00 Fax: +31 182 69 06 90 E-mail: info@amstelland.nl Website: www.amstellandmdc.com

According to Frans van Triest, this formula was feasible, because AM is the only Dutch developer to have its own land development company. “It just proves that the broad scope of our company, which belongs to the top in the residential and retail sector, comes paired with innovation”, says Frans van Triest. Commitment AM not only has an eye for setting and architecture, it also satisfies the service and park management requirements of office users and owners. “Over ten years ago, we were the first in the Netherlands to develop a full-service office park near Schiphol. On-site management in the main building provides all the desired support services, from childcare and catering to reception and dry-cleaning services”, says Frans van Triest.

Gemini Transpolis, Hoofddorp.

AM remains involved in its initiatives for a long period of time. Co-initiated by AM, the Amsterdam Teleport business district culminated, for the time being, in the 95-meter Crystal Tower. In the Randwyck district of Maastricht, where the company has been active since the early eighties, AM initiated a master plan for the area’s further development. “We find it important that locations serve a variety of functions. We therefore integrate office space developments as much as possible with retail, leisure, residential, parking, traffic and transport solutions. This applies not only to the largest cities in the Netherlands, but particularly to regions. In a city like Heerlen, we combine offices with residential, retail and leisure elements in the Stadspark Oranje Nassau city park.”
IBM, Amsterdam.

VERDELING F 50 MILJOEN VOOR BEDRIJVENTERREINEN
Datum: 24-08-1999

Staatssecretaris Ybema van Economische Zaken heeft de verdeling van f 50 miljoen aan subsidies voor aanleg en vernieuwing van bedrijventerreinen voor 1999 vastgesteld. Het beschikbare budget wordt gelijkelijk verdeeld over de categorie ontwikkelingsprojecten en de categorie revitaliseringsprojecten. De volgende gemeenten zullen subsidie ontvangen:

Ontwikkelingsprojecten Eindhoven (Noord-Brabant) Flight Forum, Lake Forum en Habrakerveld f 7,5 mln. Waalwijk (Noord-Brabant) Haven f 7,5 mln. Hengelo (Overijssel) Westermaat f 7,5 mln. Maastricht (Limburg) Maastricht/Eijsden f 2,5 mln. Revitaliseringsprojecten Den Bosch (Noord-Brabant) De Rietvelden f 7,5 mln. Breda (Noord-Brabant) De Krogten f 7,5 mln. Schiedam (Zuid-Holland) Wiltonhaven f 7,5 mln. Helmond (Noord-Brabant) Hoogeind f 2,5 mln. Deze gelden vloeien voort uit het Besluit stimulering ruimte voor economische activiteit (StiREA). Er zijn dit jaar via de provincies 32 projecten ingediend. Een adviescommissie heeft de projecten beoordeeld aan de hand van drie kwalitatieve criteria: de mate waarin een project bijdraagt aan het oplossen van knelpunten met betrekking tot de tijdige beschikbaarheid van ruimte voor bedrijvigheid, de kwaliteit van de bedrijventerreinenvisie en het draagvlak bij bestuur en bedrijfsleven. De adviescommissie heeft op basis hiervan acht projecten geselecteerd. Bij die selectie is in sterke mate gekeken naar het effect van StiREA op de realisatiekans van het project. Staatssecretaris Ybema heeft het advies van de commissie overgenomen. De StiREA-regeling is ingesteld voor 4 jaar. Dit was het laatste jaar dat gemeenten konden meedingen naar een StiREA-bijdrage. Op het ogenblik wordt gewerkt aan de uitwerking van de opvolger van de StiREA-regeling, de Tender Investeringsprogramma's Provincies (TIPP).

Ontwikkelingsprojecten De gemeente Eindhoven ontwikkelt samen met de gemeente Veldhoven het project bedrijventerreinen Flight Forum, Lake Forum en Habrakerveld, welke onderling verbonden worden via dezelfde hoofdontsluitingsweg. De terreinen vormen een onderdeel van het in VINEX-kader te ontwikkelen gebied Meerhoven. Het gaat om een totale oppervlakte van 200 ha bruto, waarvan 60 ha is bestemd voor luchtvaartgebonden bedrijvigheid, vanwege nabijheid Eindhoven Airport, en 140 ha voor gemengde bedrijvigheid. Het is een ambitieus project met een breed regionaal draagvlak, dat een belangrijke bijdrage levert aan het oplossen van het tekort aan bedrijventerrein in de regio Zuidoost-Brabant. De aanvraag van de gemeente Waalwijk heeft betrekking op een combinatieproject: revitalisering van de bestaande haven en uitbreiding van het terrein met 107 ha bruto. Door revitalisering van de haven wordt Waalwijk bereikbaar voor grotere schepen en wordt de kade geschikt gemaakt voor de oprichting van een nieuw te vestigen (privaat) Regionaal Overslag Centrum (ROC). Het nieuw aan te leggen terrein is onder meer bedoeld voor (zware) industriële bedrijvigheid, waar in de regio grote behoefte aan is. Bovendien heeft Waalwijk een opvangfunctie voor zware industrie uit de regio Den Bosch. Westermaat is een bestaand, volledig uitgegeven, bedrijventerrein in Hengelo van 110 ha netto. De bedoeling is om het bedrijventerrein uiteindelijk uit te breiden tot 200 ha netto. De aanvraag heeft betrekking op een uitbreiding van ca. 56 ha bruto, Campus/Expres genoemd. Het betreft een C-locatie welke op korte termijn wordt ontwikkeld ten behoeve van reguliere bedrijvigheid in de categorieën industrie, transport/distributie en groothandel. Voor de korte termijn voorziet dit project in een grote behoefte aan regulier terrein in de regio Twente en kan dan ook rekenen op een breed bestuurlijk draagvlak.

De aanvraag die de gemeente Maastricht indient heeft betrekking op de eerste fase van het samen met de gemeente Eijsden te ontwikkelen bedrijventerrein Maastricht/Eijsden (totaal 81 ha bruto, waarvan 55 ha in de eerste fase van 1999 tot 2004). De locatie sluit direct aan bij het stedelijk gebied, maar ligt in het overgangsgebied van stad en rivierzone naar het Limburgse heuvelland. Bij de ontwikkeling wordt dan ook bijzondere aandacht gegeven aan de aanwezige natuur- en landschapswaarden. In Zuid-Limburg is een groot tekort aan bedrijventerrein, het aanbod in Maastricht is momenteel nihil. De ontwikkeling van deze C-locatie voorziet dus in een urgente behoefte. Revitaliseringsprojecten Bedrijventerrein De Rietvelden in Den Bosch is een uit de jaren 50 daterend gemengd bedrijventerrein van 230 ha bruto. De aanvraag heeft betrekking op een gedeelte van 25 ha bruto dat zal worden herontwikkeld om de transport- en logistieke functie van het terrein te versterken. Men wil dit bereiken door uitbreiding van de bestaande watercontainerterminal, door de oprichting van een spoorterminal en door ruimte te creëren voor logistiek-industriële activiteiten. Het project zal worden uitgevoerd door een op te richten publiek-private herstructureringsmaatschappij, waarin naast de gemeente ook de Bossche Investeringsmaatschappij (BIM) en een aantal bedrijven zullen participeren. De Rietvelden is op korte termijn het enige project in de regio dat zich richt op grootschalige logistiek en voorziet in een behoefte vanuit de markt. De aanvraag van de gemeente Breda heeft betrekking op grootschalige bedrijventerrein De Krogten (170 ha bruto). De Krogten is een verouderd terrein dat extensief wordt gebruikt. Het revitaliseringsproject is gericht op het verbeteren van de kwaliteit van de gebouwde omgeving, het bewerkstelligen van een intensiever ruimtegebruik, en het opstarten van programma's gericht op het verminderen van de milieubelasting. Het bedrijfsleven op het terrein is zeer nauw betrokken bij het project en de bedoeling is dat de investeringen van de overheid van ca. f 28 mln. samengaan met een investering van het bedrijfsleven in de bedrijfsomgeving van ca. f 84 mln. Opwaardering van de Krogten kan additionele ruimte voor nieuwe bedrijvigheid opleveren, maar is vooral gericht op het bieden van oplossingen voor bestaande bedrijvigheid, waardoor voorkomen kan worden dat deze bedrijven wegtrekken naar nieuwe bedrijventerreinen. De gemeente Schiedam heeft een aanvraag ingediend voor revitalisering van de Wiltonhaven, een zeer extensief en verpauperd scheepswerfterrein van 66 ha (inclusief 26 ha water). Een cluster van drie bedrijven heeft zich gemeld om dit terrein om te vormen tot een maritiem- en transportcentrum met een belangrijke havenindustriële functie in het Rijnmondgebied. Dit levert een additionele werkgelegenheid van ca. 1300 mensen op. Naast de overheid (gemeente, provincie, rijk) dragen ook de bedrijven bij aan de kosten voor milieusanering en algemene infrastructuur. In de regio Rijnmond is een nijpend tekort aan grootschalige natte werklocaties. Ruimte voor bedrijven moet voor een belangrijk deel gevonden worden door herstructurering van verouderde terreinen. Het bedrijventerrein Hoogeind is het oudste bedrijventerrein van de gemeente Helmond, is ca. 320 ha groot en biedt werk aan ruim 6600 mensen. De gemiddelde arbeidsintensiteit op het terrein is relatief laag, mede omdat in de oudere delen sprake is van grotere kavels die niet meer benut worden. Samen met het opraken van de voorraad gemengde bedrijventerreinen en de blijvende vraag naar dergelijke terreinen vormde dit de aanleiding voor het revitaliseringsproject Hoogeind. De maatregelen hebben betrekking op herinrichting van een aantal straten, verbetering van de bewegwijzering en herontwikkeling van een aantal terreinen. Het proces van revitalisering moet uiteindelijk leiden tot ruim 28 ha nieuw uitgeefbaar terrein.

Nieuwe hoogbouw campus maakt alpinist blij
Negen bouwlagen, met aan de zijkant een klimmuur. Het nieuwe complex met studentenwoningen dat op het campusterrein van de UT verschijnt, wordt een blikvanger. Ook de binnenkant is bijzonder: geen groepsruimtes meer, maar ieder een eigen keuken en badkamer. ENSCHEDE Het idee kwam zo maar in hem op: als we toch een hoog gebouw neerzetten, waarom maken we van de zijgevel dan geen klimwand. Met dertig meter is het de op een na hoogste openlucht-klimmuur in ons land, vertelt Jan Sinke niet zonder trots. Hij is directeur van woningcorporatie De Veste in Ommen, waar studentenhuisvester Acasa deel van uitmaakt. ‘De alpinstenvereniging is enthousiast.’ Alpinisten Het gebouw van negen bouwlagen telt 74 appartementen en krijgt een opvallende rode voorgevel. Opmerkelijk is ook de zijgevel, waar de alpinisten omhoog kunnen klauteren: deze krijgt een lichte knik. Sinke: ‘Vanuit stedenbouwkundig oogpunt is gevraagd om een markant gebouw.’ Het komt te staan op het Campagneplein, tussen de Bastille en het Sportcentrum. Iets verderop, op het parkeerterrein bij de supermarkt, bouwt De Veste een groot complex van drie bouwlagen met in totaal 163 appartementen. Op de begane grond komen winkelruimtes voor onder meer de supermarkt, kapper, tandarts, huisarts en fysiotherapeut. Het L-vormige gebouw krijgt een grote binnentuin. Stalen bruggen zorgen voor een snelle verbinding tussen de afdelingen. Zelfstandig Opvallend is dat de woningen in beide complexen een eigen keuken en badkamer krijgen. ‘Daar is wel discussie over geweest, omdat ze op de UT gewend zijn aan groepswoningen. Uit onderzoek blijkt echter dat vijftig procent van de campusbewoners wel zelfstandig zou willen wonen. Ook studenten hebben een wooncarrière: eerstejaars willen graag bij elkaar, later ontstaat vaak de behoefte aan eigen voorzieningen.’ De bruto-huurprijzen liggen hoger dan die van de huidige kamers, rond de 220 euro exlcusief gas en licht en servicekosten. ‘Netto is het verschil niet groot, omdat het zelfstandige woonruimte is. Daardoor komen de bewoners in aanmerking voor huurtoeslag.’ Binnenkort wordt met de bouw van beide complexen begonnen. Als alles volgens planning verloopt, zijn ze volgden jaar zomer gereed. De nieuwbouw is nodig omdat De Veste in 2008 Calslaan-nieuw sloopt, waarmee 350 kamers verdwijnen. Met de nieuwbouw blijft nog een tekort van 100 kamers. ‘We willen daarna kijken of er echt nog een tekort is, want we willen niet bouwen voor leegstand’, aldus Sinke.

Nieuwe hoogbouw campus maakt alpinist blij
Negen bouwlagen, met aan de zijkant een klimmuur. Het nieuwe complex met studentenwoningen dat op het campusterrein van de UT verschijnt, wordt een blikvanger. Ook de binnenkant is bijzonder: geen groepsruimtes meer, maar ieder een eigen keuken en badkamer. ENSCHEDE

Het idee kwam zo maar in hem op: als we toch een hoog gebouw neerzetten, waarom maken we van de zijgevel dan geen klimwand. Met dertig meter is het de op een na hoogste openlucht-klimmuur in ons land, vertelt Jan Sinke niet zonder trots. Hij is directeur van woningcorporatie De Veste in Ommen, waar studentenhuisvester Acasa deel van uitmaakt. ‘De alpinstenvereniging is enthousiast.’ Alpinisten Het gebouw van negen bouwlagen telt 74 appartementen en krijgt een opvallende rode voorgevel. Opmerkelijk is ook de zijgevel, waar de alpinisten omhoog kunnen klauteren: deze krijgt een lichte knik. Sinke: ‘Vanuit stedenbouwkundig oogpunt is gevraagd om een markant gebouw.’ Het komt te staan op het Campagneplein, tussen de Bastille en het Sportcentrum. Iets verderop, op het parkeerterrein bij de supermarkt, bouwt De Veste een groot complex van drie bouwlagen met in totaal 163 appartementen. Op de begane grond komen winkelruimtes voor onder meer de supermarkt, kapper, tandarts, huisarts en fysiotherapeut. Het L-vormige gebouw krijgt een grote binnentuin. Stalen bruggen zorgen voor een snelle verbinding tussen de afdelingen. Zelfstandig Opvallend is dat de woningen in beide complexen een eigen keuken en badkamer krijgen. ‘Daar is wel discussie over geweest, omdat ze op de UT gewend zijn aan groepswoningen. Uit onderzoek blijkt echter dat vijftig procent van de campusbewoners wel zelfstandig zou willen wonen. Ook studenten hebben een wooncarrière: eerstejaars willen graag bij elkaar, later ontstaat vaak de behoefte aan eigen voorzieningen.’ De bruto-huurprijzen liggen hoger dan die van de huidige kamers, rond de 220 euro exlcusief gas en licht en servicekosten. ‘Netto is het verschil niet groot, omdat het zelfstandige woonruimte is. Daardoor komen de bewoners in aanmerking voor huurtoeslag.’ Binnenkort wordt met de bouw van beide complexen begonnen. Als alles volgens planning verloopt, zijn ze volgden jaar zomer gereed. De nieuwbouw is nodig omdat De Veste in 2008 Calslaan-nieuw sloopt, waarmee 350 kamers verdwijnen. Met de nieuwbouw blijft nog een tekort van 100 kamers. ‘We willen daarna kijken of er echt nog een tekort is, want we willen niet bouwen voor leegstand’, aldus Sinke.

Twensche Courant Tubantia - woensdag 6 oktober 2004

Meer kans op plek op Campus
HENGELO - Hengelo breidt de mogelijkheden uit voor bedrijven om een plek te krijgen op het bedrijventerrein Westermaat Campus. Dat hebben Burgemeester en Wethouders gisteren besloten. Het gebied langs de A1, tussen de Bornsestraat en Europalaan, moest het paradepaardje worden van de Hengelose economie.

Een plek was voorbehouden aan vernieuwende bedrijven op het gebied van industriële technologie. Campus bleek zo echter moeilijk te verkopen, omdat juist die bedrijven moeilijke tijden doormaken. Momenteel staat er nog maar een bedrijf op het terrein en is een pand in aanbouw.
Toch is de belangstelling voor Campus volgens het college best groot. Daarom hebben B en W besloten wat minder strenge eisen te stellen aan de toekomstige ‘bewoners’. Ook bedrijven op het gebied van zakelijke dienstverlening in de industrie, zoals

architecten en computercentra, zijn voortaan welkom. Ze zullen echter wel aan hoge eisen op het gebied van parkmanagement, inrichting en beeldkwaliteit moeten (blijven) voldoen

Twensche Courant Tubantia - maandag 17 mei 2004

Wal geslecht om Campus te verkopen
HENGELO - Hij ligt er koud een jaar of twee of hij moet al weer weg. De geluidswal tussen de A1 en bedrijventerrein Campus, precies tegenover het nieuwe Stadskantoor van Hengelo, wordt binnenkort geslecht. In een poging om de bouwkavels aantrekkelijker te maken. Want het wil niet zo lukken met de verkoop. Precies één bedrijf en een lege, oude boerderij staan er nu. Terwijl Campus, een volwaardig essenlandschap, nog wel een landelijke prijs heeft gewonnen vanwege de inrichting, die al helemaal klaar is. Door de wal weg te halen, krijgt het verkeer op de A1 vrij zicht op het bedrijvenpark. Dat moet de bouwkavels commercieel aantrekkelijker maken. De gemeente heeft daarover overeenstemming bereikt met Rijkswaterstaat en Domeinen. Die hebben geen bezwaar, omdat uit onderzoek zou zijn gebleken dat het verdwijnen van de wal niet voor geluidsoverlast zorgt. Hengelo betaalt Domeinen 10.000 euro om de grond elders op Campus te gebruiken en verhaalt dat op haar beurt op GEM Ontwikkeling Westermaat Campus, die het bedrijvenpark ontwikkelt

Twensche Courant Tubantia - zaterdag 14 februari 2004

Bureau voor onderwijs mag niet naar Campus
HENGELO/BORNE - Nieuwbouw van het Onderwijsbureau Twente op Westermaat Campus is van de baan. Het bureau voldoet volgens de gemeente Hengelo en ontwikkelaar Amstelland niet aan de vestigingsregels. Borne probeert het bureau te interesseren voor een plek op het Campinaterrein. Het Onderwijsbureau Twente regelt de administratie voor ruim tweehonderd scholen in Oost-Nederland en is sinds tien jaar gevestigd aan de Azelosestraat in Borne. Door de voortdurende groei heeft het bureau behoefte aan een groter pand. Medio vorig jaar kwam Westermaat Campus in beeld. ‘Vanwege de te verwachten uitstraling en de prima bereikbaarheid’, aldus directeur L. Rondhuis. December vorig jaar kwam het bericht dat Campus van de baan is. Op Westermaat Campus wordt alleen ruimte geboden aan ‘vernieuwende bedrijvigheid’. Rondhuis zegt ‘niet gelukkig’ te zijn met de afwijzing. ‘Amstelland en de gemeente zeiden dat we in aanmerking kwamen voor een plek. We zijn een half jaar in onderhandeling geweest. Alles lag klaar, de architect had schetsen gemaakt en de bouwvergunning kon worden aangevraagd. Blijkbaar hadden we al onze energie kunnen sparen en ons moeten richten op een andere plek.’ De gemeente Hengelo stelt dat vanaf het begin aan het Onderwijsbureau duidelijk is gemaakt dat het niet voldoet aan het profiel van Campus. Volgens woordvoerder K. Haas van de gemeente is het bureau ook geïnformeerd over de discussie in de gemeenteraad over het aanpassen

van de vestigingsregels. Het lukt de gemeente en ontwikkelaar Amstelland niet om bedrijven naar Campus te krijgen. Een meerderheid van de gemeenteraad heeft onlangs ingestemd met een versoepeling van de regels. De woordvoerder zegt dat daarna een alternatieve locatie is aangeboden op Westermaat Zuidoost, in de buurt van GTI. ‘Daar hebben we nog geen reactie op gekregen.’ Ook de gemeente Borne denkt mee. Volgens wethouder B. Donkers is een van de drie alternatieve locaties, die aan het Onderwijsbureau is aangeboden, ‘sterker in beeld’ gekomen. Het gaat om het Campinaterrein, dichtbij het station. ‘Er komen daar kantoren en woningen. Het is een herkenbare plek.’ Donkers denkt dat het Campinaterrein voor het Onderwijsbureau ‘een uitgelezen kans’ is. Het Bornse gemeentebestuur is geen eigenaar van de grond, maar doet ‘in bemiddelende zin’ zijn best om het bureau voor Borne te behouden. Binnen de Netwerkstad is afgesproken dat grote kantoren naar Hengelo gaan. ‘Maar het Onderwijsbureau zit al in Borne. We zouden gek zijn als we tegen ze zouden zeggen dat ze maar lekker naar Hengelo moeten gaan.’ Wat het Onderwijsbureau nu gaat doen, is niet duidelijk. Volgens directeur Rondhuis is het bedrijf zich aan het oriënteren op andere locaties ‘in de regio’. Of ‘Hengelo’ niet meer in beeld is, wil Rondhuis niet zeggen. ‘Ik zeg niet dat Hengelo van de baan is. Wij zijn gewoon uit ons jasje gegroeid en moeten op korte termijn naar een andere plek

Twensche Courant Tubantia - vrijdag 23 januari 2004

Raad maakt vestiging op Campus makkelijker
HENGELO - Een ruime meerderheid in de Hengelose gemeenteraad is bereid de vestigingsregels op bedrijventerrein Westermaat Campus aan de A1 te versoepelen. Het gebied is nu voornamelijk bestemd voor innovatieve industrie. Binnenkort worden ook bedrijven uit andere sectoren toegelaten. Dat werd donderdagavond duidelijk in de vergadering van de raadscommissie Middelen en Economie. Alleen de VVD wil nog op z’n minst een jaar vasthouden aan het huidige profiel. Het lukt momenteel niet Westermaat Campus uit te geven. Er heeft zich nog maar een bedrijf op het terrein gevestigd. Bij de huidige stand verliest de gemeente jaarlijks 500.000 euro aan rente. Bedrijven die wel belangstelling hebben kunnen of willen niet voldoen aan de vele eisen die aan Westermaat Campus zijn gesteld. Campus moet een van de mooiste bedrijvenparken in het land worden en is vooral bedoeld voor hoogwaardige innovatieve industrie. Campus is het enige terrein dat Hengelo op dit moment in de aanbieding heeft. Met de strenge voorschriften leidt dat ertoe dat belangrijke bedrijven hun heil elders zoeken. Volgens de gemeente is gisteren nog een prachtig bedrijf de deur gewezen. Dat bracht bij sommigen het Cannondale-syndroom boven: dit moderne fietsenbedrijf werd in het verleden om vergelijkbare argumenten de deur gewezen, en nu staat het een paar kilometer verderop in Oldenzaal te glimmen. Hengelo heeft er spijt van. Wethouder G. ter Ellen peilde gisteren hoe de raad denkt over versoepeling van de voorschriften. Een onderzoeksbureau heeft aangegeven dat enige verruiming in de toe te laten soorten bedrijven ertoe kan leiden dat de uitgifte op gang komt. De VVD heeft daar grote moeite mee. Fractievoorzitter A. Noest betoogde dat het een heel bewuste keuze is geweest om innovatieve industrie Hengelo op Westermaat Campus binnen te halen en binnen te houden. ‘Het is voor mij te vroeg om dit los te laten’, stelde hij.

Alle andere fracties zijn daartoe wel bereid. Ze hebben afgesproken de komende maand nader te bepalen tot hoever de voorschriften kunnen worden opgerekt. Daarbij gaat het vooral om de vraag hoe de gewenste hoogwaardige uitstraling gewaarborgd kan blijven. De VVD wil aan die discussie wel meedoen.

Twensche Courant Tubantia - zaterdag 3 januari 2004

Gespreid bedje, maar niemand wil er in
Als de regels voor vestiging niet veranderen, is in 2010 slechts een klein deel van het Hengelose paradepaardje Westermaat Campus uitgegeven. Het bedrijventerrein is een gespreid bedje, maar niemand wil er in. ‘Het moet anders.’ Het is voor Hengelo pijnlijk, daar aan de A1. Terwijl het Oldenzaalse bedrijventerrein Het Hazewinkel wordt volgebouwd met zelfs fraaie panden, wil het op Campus niet lukken. De Hengeler weend giert er om een eenzame blokkendoos en een oude boerderij. Campus is voorbehouden voor hoogwaardige, innovatieve bedrijven. Het is - met een kunstmatige es - al geheel ingericht, ontwikkelaar AM (Amstelland) zorgt voor de gebouwen en parkmanagement neemt de bedrijven bijkomende zaken uit handen. Hengelo won met dit neusje van de zalm een prijs. Mooi bedacht, maar het past onvoldoende bij de door de economische recessie angstig geworden Twentse ondernemersgeest. Onderzoek van bureau Stec geeft aan dat de ondernemer zoveel mogelijk in eigen hand wil houden. Bovendien bepaalt hij zelf wel door wie hij z’n pand laat bouwen. Makelaar Euverman Temmink & Partners probeerde zestig bedrijven uit de metaalsector te interesseren. Hij maakt de vergelijking met Het Hazewinkel waarvan de wel succesvolle uitgifte tegelijk begon. Conclusie: concurrerend bedrijventerrein in de omgeving stelt geen verregaande eisen aan het type gebruik en dat speelt Hengelo parten. Oldenzaal is goedkoper ook. De grond van Campus kost 120 euro exclusief btw, tegenover 95 tot 105 in Oldenzaal. De bedoeling was Campus uit te geven van 2002 tot 2008. Stec berekent dat onder de huidige voorwaarden in 2010 hooguit acht van de achttien hectare is uitgegeven. Een uit financieel oogpunt somber perspectief. Stec adviseert Hengelo om meer types bedrijven toe te laten. ‘Laat het profiel van initiërend en kennisgebonden los’, zegt Stec, ‘en richt u op de totale hoogwaardige vraag in Twente’. Hoogwaardigheid wordt niet meer bepaald door wat een bedrijf doet, maar door hoe het eruit ziet wordt ingepast. Stec berekent dat dan in 2010 tussen de tien en zestien hectare zal zijn uitgegeven aan bedrijven. De bal ligt nu bij de politiek. Wethouder G. ter Ellen zei onlangs dat enige verruiming van regels nodig is. Het ligt gevoelig. Ook op Westermaat Plein is aanpassing nodig geweest vanwege onvoldoende belangstelling.

Twensche Courant Tubantia - woensdag 3 december 2003

Ruimere regels voor ‘Campus’
HENGELO - De vestigingsregels voor bedrijventerrein Westermaat Campus zullen worden verruimd. Die verwachting sprak wethouder G. ter Ellen gisteren desgevraagd uit.

De ambities die gemeente en ontwikkelaar met het terrein hadden, kunnen niet worden waargemaakt. Bedrijven willen zich er niet vestigen onder strenge voorwaarden aan architectuur en parkbeheer. De gemeente kan het gebied goed gebruiken om te voorkomen dat bedrijven vertrekken.

Twensche Courant Tubantia - dinsdag 22 juli 2003

Loper uit voor nieuwe bedrijven
Van het gezamenlijk ontwikkelen van bedrijventerreinen tot het bundelen van onderzoeken. Alles moet uit de kast worden getrokken om nieuwe bedrijven naar Hengelo te lokken. Zo valt op te maken uit de Nota Economisch Beleid die onlangs is verschenen. Het is een schets, schrijft wethouder G. ter Ellen van economische zaken in het voorwoord van de Nota Economisch Beleid. Maar die schets geeft wel de richting aan die Hengelo op moet. Op economisch gebied tenminste. De gemeente geeft ook globaal aan welke methoden de stad wil inzetten om bedrijven voor zich te winnen. De vier stellingen die op pagina 13 van de nota zijn opgeschreven staan er met vette letters. De stad houdt onverminderd vast aan de strategische doelstellingen zoals die zijn geformuleerd in de stadsvisie Hengelo 2010. Economische ontwikkeling en werkgelegenheidsgroei dus. Hoewel dat tegenvalt in deze tijd. De recessie in Nederland gaat niet aan Hengelo voorbij. ‘Ook hier neemt het aantal arbeidsplaatsen af’, constateert Ter Ellen, die benadrukt dat de nota ‘geen officieel stuk’ is. Nog niet. Hengelo wil een sociale en innovatieve netwerkstad zijn, waarin mensen plezierig samen leven, werken, wonen en recreëren. Om dat te bereiken moet er een economisch gevarieerde structuur zijn die leidt tot duurzaam werk voor alle lagen van de inwoners van Hengelo, aldus de nota. De sociaal-maatschappelijke structuur moet leiden tot een volwaardige deelname aan de samenleving door alle lagen van de bevolking. Verder moet de stad voor iedereen plezierige verblijfs- en ontmoetingsmogelijkheden in het stadshart hebben, ‘met een schoon, veilig en leefbaar woon- en leefklimaat in de wijken.’ Maar werk is - uiteraard - het allerbelangrijkste in de economische nota. In Westermaat is de komende jaren nog volop ruimte voor bedrijven. Onder meer in de deelgebieden Expo, Plein-West, Campus en Oosterbosch. Maar niet alle ruimtevragers kunnen in deze gebieden terecht. Dat heeft met prijsstelling en kwaliteitseisen te maken. Bedrijven die wat dat betreft de lat iets lager leggen moeten ook in Hengelo terecht kunnen. Vandaar dat de bedrijventerreinen Oosterbosch (tussen A1 en Oldenzaalsestraat) en Westermaat Veltkamp/Buiten sneller worden ontwikkeld. Deze terrein zijn al vanaf 2005 beschikbaar voor nieuwe bedrijven. Wat deze terreinen betreft moet Hengelo er volgens de nota de voorkeur aan geven bedrijven te trekken die een bijdrage leveren aan de versterking van de economische structuur en - naar verhouding - veel werkgelegenheid opleveren. Maar niet alleen moeten nieuwe bedrijven worden geworven. Bedrijven die er nu zijn moeten ook hier blijven. Om daarvoor te zorgen moeten nieuwe vormen van beheer ervoor zorgen dat de kwaliteit van deze terreinen wordt veiliggesteld.

Twensche Courant Tubantia - dinsdag 10 december 2002

Veel vraag naar stukje ‘gewoon’ industrieterrein
HENGELO - Er is veel belangstelling onder Twentse bedrijven voor vestiging

op bedrijventerrein Westermaat Expres in Hengelo. Voor het nog vrije deel van dit gebied noordwestelijk van Holec hebben zich vijftig bedrijven ingeschreven

Zestig procent van de belangstellende ondernemingen komt uit Hengelo, dertig procent uit Twente en tien van daarbuiten. De gemeente wil vanwege deze volgens haar grote behoefte zo snel mogelijk beginnen met het bouwrijp maken. Als de procedures meezitten kunnen de eerste bedrijven vanaf januari 2004 gebouwd worden.
Expres - gelegen tussen Beneluxlaan, Europalaan, Brittaniëlaan en Mekkelhorstweg meet 26 hectare. Holec beslaat circa 19 hectare. De bedrijven die zich hebben aangemeld voor de overige 7 hebben samen 30 hectare nodig. Het gebied Expres is bedoeld voor bedrijven waarvoor een goede aansluiting op de Rijksweg A1 de belangrijkste vestigingsvoorwaarde is. Het mogen bedrijven zijn die grote hallen gebruiken. De gemeente wil er middelgrote (5.000 m2) en kleine (1.500 m2) kavels uitgeven aan produktie-gerichte bedrijven. De bedrijfsgebouwen zullen doorgaans bestaan uit een combinatie van ruimten voor productie, opslag, distributie, kantoor en showroom. De gemeente trekt voor het bouwrijpmaken een kleine 2,4 miljoen euro uit. Met het Waterschap Regge en Dinkel is overeenstemming bereikt over een systeem van wadi’s voor de afwatering. Regge en Dinkel heeft als voorwaarde gesteld dat er extra aandacht moet zijn voor controle van het af te voeren water. De gemeente stemt daarmee in. Voor het direct aan Expres grenzende bedrijventerrein Westermaat Campus (dat globaal tussen Holec en de A1 ligt) is beperkte belangstelling. Het gebied is al een jaar bouwrijp. Ontwikkelaar Amstelland, die samen met de gemeente de invulling ervan doet, heeft met slechts één bedrijf gevorderde gesprekken over vestiging aldaar. Het gaat om een bedrijf dat van het ene naar het andere bedrijventerrein wil verhuizen. Een woordvoerder van de gemeente verklaart het verschil in belangstelling uit de vestigingsvoorwaarden. De eisen voor Campus zijn hoger. Het moet om vernieuwende bedrijven gaan die bovendien willen meedoen aan een nieuwe vorm van parkmanagement. Deze opzet verdiende vorig jaar zelfs een landelijke prijs. Expres is veelmeer een ‘gewoon’ industrieterrein.

Twensche Courant Tubantia - vrijdag 26 april 2002

‘Een prijs? En er staat nog helemaal niets!’
De beresterke loonwerker Hennie Hannink kan er met de pet niet bij. Heeft dit terrein een prijs gewonnen. ‘En er staat helemaal niks!’ Trekkers rijden de zandvlakte plat en doen enorme zandwolken opwaaien. Hannink steekt z’n sigaar op. HENGELO - Eerder deze week heeft Hannink van loonwerkersbedrijf Oude Lashof uit Rossum met zijn trekker nog maïsland bewerkt en nu maakt hij op dezelfde manier bedrijventerrein Westermaat Campus zaaiklaar. Met een collega van loonbedrijf Van der Riet bespreekt hij de onderscheiding. Ze zijn sceptisch over het concept. Een bedrijventerrein helemaal inrichten voordat de bedrijven er zijn leidt tot problemen. ‘Bedrijven willen het straks allemaal weer anders en dan zal je zien dat het riool op de verkeerde plek zit’. En toch heeft juist dit bijzondere parkconcept deze week een prijs van 20.000 euro van het ministerie van economische zaken gekregen in de categorie nieuw. De jury prijst

onder meer ‘het rigoureus kiezen voor 40 procent natuur en tegelijk intensiveren van bebouwing op enkele plekken’ en ‘de inspiratie op het Twentse landschap’. Het opvallendste aan het terrein zijn op dit moment de grote centrale vijver en de glooiing die er voorheen niet was. Twee boerderijen zijn blijven staan en een paar houtwallen. Ontwikkelingsmanager Heino Vink is blij met de erkenning. ‘Het bevestigt dat we erg op de goede weg zitten, met een bedrijventerrein van hoge kwaliteit en een gezamenlijk parkmanagement door de bedrijven die er straks komen. En dat voor marktconforme prijzen. Over een paar weken is het een prachtig groen park’. Hannink kijkt naar de boven. ‘Als we het maar droog houden’, zegt hij en stapt in z’n trekker.

Twensche Courant Tubantia - donderdag 7 februari 2002

Uitgifte bijzonder bedrijventerrein
HENGELO - Op het nieuwe bedrijventerrein Westermaat Campus aan de A1 bij Hengelo kunnen zich alleen bedrijven vestigen die willen meedoen aan een gezamenlijk parkbeheer. Centraal geregeld onderhoud, beveiliging, afvalinzameling en vervoer van en naar het centrum moeten het bedrijvenpark van 20 hectare een hoge kwaliteit geven. Met het tekenen van een overeenkomst hebben gemeente Hengelo en Amstelland Ontwikkeling uit Nieuwegein gisteren het startsein gegeven voor uitgifte van de grond. Er wordt op dit moment onderhandeld met vijf belangstellenden. In 2005 is volgens verwachting alle grond uitgegeven en moeten er 2000 mensen werken in middelgrote bedrijfs- en kantoorgebouwen.

Twensche Courant Tubantia - maandag 12 december 2005

Twentse kolonie hightech in Eindhoven
Door Jan Ruesink

OLDENZAAL - Een aantal hightechbedrijven uit Twente heeft plannen om een gezamenlijke vestiging in Eindhoven op te zetten. Op de Philips-campus moet een 'Twentse kolonie' verrijzen. Twente mist grote bedrijven in deze sector. Geschikt personeel is moeilijk te vinden. Ondanks de UT.

Vanaf de Philips-campus hopen de Twentenaren opdrachten bij grote bedrijven uit de driehoek Eindhoven-Leuven-Aken binnen te halen voor de Twentse maakindustrie. Dat zegt directeur Dennis Schipper van mechatronicabedrijf Demcon in Oldenzaal in een gesprek met deze krant.
Volgens Schipper wordt de regio Eindhoven-Leuven- Aken in economisch opzicht steeds belangrijker. ‘Het is nu met grote trekkers als Philips en ASML al de vierde sterkste regio in heel Europa en dat wordt alleen nog maar groter. Daar moet je als Twentse maakindustrie, die erg afhankelijk is van de grote industriële aanjagers, gewoon bij zijn. In Twente zelf zijn er sinds het vertrek van Ericsson, behalve Thales weinig meer van die grote trekkers voor ons soort bedrijven.’Vanuit Twente is acquisitie en projectuitvoering voor die grote klanten haast niet meer te doen, zegt de directeur van Demcon. ‘Onze mensen doen er drieënhalf uur over om in Eindhoven te komen en moeten daar soms dagelijks naar toe.’ Bovendien is er volgens Schipper in Twente een groeiend tekort aan ontwerpers in de mechanica en elektronica. ‘De UT levert er te weinig af en het kost ook veel moeite om ze van elders hierheen te krijgen.’

Schipper, vooraanstaand lid van het Regionale Innovatieplatform Twente, zegt dat verschillende hightechbedrijven in Twente met hetzelfde probleem kampen en daarom overwegen naar het zuiden te trekken. Namen kan Schipper niet noemen, maar een aantal wil volgend jaar gezamenlijk een vooruitgeschoven post op de High Tech Campus in Eindhoven vestigen. ‘Dat gaat niet ten koste van de werkgelegenheid hier’, benadrukt hij, ‘het moet de Twentse maakindustrie juist extra werk opleveren.’ De Demcon Group in Oldenzaal omvat de bedrijven Demcon (mechatronica-ontwerp), Art Innovation (lasercleaning van schilderijen), Micro-Montage (assemblage van uiterst kleine onderdelen voor onder meer de medische industrie) en Mimo (metaal-injectie spuittechniek). Er werken zo’n 55 mensen, vooral ingenieurs.

Twensche Courant Tubantia - dinsdag 6 december 2005

Gestage groei Campus Business Center
HENGELO - Het gaat goed met het Campus Business Center voor startende ondernemers. Dat telt inmiddels twintig bedrijven. Op Imtech na zijn het beginnende ondernemingen. De leeftijd van de directeuren varieert van begin twintig tot in de vijftig. Managers Bert Timmerman en Marnix Morsink zijn tevreden over het resultaat tot nu toe. Campus Business Center is 1 april begonnen op bedrijventerrein Campus aan de A1 in Hengelo. Het belangrijkste doel is startende ondernemers, die kort of lang geleden een mbo-opleiding hebben gehad, aan ruimte te helpen en de eerste jaren te begeleiden. Timmerman: ‘Landelijk is 65 procent van de startende ondernemers binnen vijf jaar weer verdwenen. Wij willen dat getal fors omlaag brengen. Onder elkaar praten we over veertig procent’. Tot nu toe is er op Campus nog niemand op de fles gegaan. De twintig bedrijven die er nu zitten vullen een derde van de ruimte in het bedrijfsverzamelgebouw. De bedrijvigheid is zeer divers: van IT-bedrijven, een onderneming in relatiegeschenken, en zaak in licht- en geluidinstallaties, accountancy tot een loopbaanadviseur. Per week dienen zich drie nieuwe belangstellenden aan en eens in de zes dagen leidt dat tot een nieuwe huurder. Die kan direct beginnen met een geleende laptop en in de demo-ruimte - zoals onlangs gebeurde - waar te zien is hoe met tweede hands meubilair van de gemeente Dinkelland een goedkope start kan worden gemaakt. Timmerman en Morsink zijn momenteel niet erg selectief bij de toelating van nieuwe huurders. De nadruk ligt in de eerste jaren op het volkrijgen van het gebouw, waardoor het allemaal financieel uit kan. Daarom is bijvoorbeeld Imtech - zeker geen starter - toegelaten en een wiskundige van de Universiteit Twente - bepaald geen mbo-er. ‘Als we over een jaar of drie een bezetting van tachtig procent hebben, moeten de huurders meer aan de doelstelling beantwoorden’, zeggen Timmerman en Morsink. Campus Business Center heeft zeventien coaches die de startende ondernemers begeleiden. Ze helpen bijvoorbeeld bij het aanvragen van kredieten, marketing of opzetten van netwerken. Deze zogenoemde plus-formule bevalt zo goed dat ze binnenkort ook wordt geïntroduceerd in het Enschedese bedrijfsverzamelgebouw BTC. Binnen vier vijf jaar moeten de ondernemers op eigen benen kunnen staan en uitstromen.

Twensche Courant Tubantia - woensdag 21 september 2005

Twentse markt zakelijk vastgoed veert weer op
ENSCHEDE - Twente lijkt door het diepste dal heen wat de verhuur van kantoren, winkelpanden en bedrijfsruimten betreft. De verhuur van vooral kantoren is de eerste helft van dit jaar behoorlijk aangetrokken. Wel neemt de structurele leegstand toe steeds meer verouderde kantoren en bedrijfsruimten blijken onverhuurbaar.

Die conclusie kan worden getrokken uit de ‘Vastgoedrapportage 2005’ het jaarlijkse onderzoek naar de stand van zaken in het Twentse vastgoed, dat vanmiddag in Enschede officieel wordt gepresenteerd.
De verhuur op de Twentse kantorenmarkt viel vorig jaar met 23 procent terug. In de eerste helft van dit jaar werd er echter al 33.000 vierkante meter kantoorruimte verhuurd, tegen 45.500 vierkante meter in heel 2004. In Enschede werd in de eerste zes maanden van dit jaar zelfs al meer kantoorruimte opgenomen (21.000 vierkante meter) dan over heel 2004. De kantoorverhuur steeg vorig jaar in Almelo met bijna 50 procent, er werd daar bijna 8.000 vierkante meter verhuurd. Wat kantoren betreft vormt Hengelo een uitzondering. Daar is over heel 2004 en de eerste helft van dit jaar slechts 13.000 vierkante meter kantoorruimte verhuurd, een daling met 38 procent ten opzichte van 2003. Deze cijfers zijn enigszins vertekend door de ingebruikname van het voormalige KPN-kantoor op de Westermaat door de gemeente Hengelo, waarmee in 2003 in een klap 15.000 vierkante meter werd weggezet. In de verhuur van winkels was er vorig jaar sprake van een opleving in heel Twente. De verhuur steeg over 2004 met 31 procent. Of die stijging dit jaar voortzet, is nog onduidelijk. In de eerste zes maanden werd er in de regio 25.000 vierkante meter winkelruimte verhuurd, zeven procent minder dan dezelfde periode vorig jaar. Enschede is en blijft de meest aantrekkelijke winkelstad. De verhuur van bedrijfsruimten zal in 2005 zeker hoger uitkomen. Er werd vorig jaar in de hele regio 129.000 vierkante meter verhuurd, tegen 115.000 vierkante meter in de eerste zes maanden van 2005. De gemiddelde verhuurprijs is vorig jaar stabiel gebleven: 38 euro per vierkante meter.

Twensche Courant Tubantia - donderdag 9 juni 2005

Kennispark Twente goed voor duizenden banen: ‘Is er een kroeg bij?’
ENSCHEDE - Het project is van een ongekende ambitie: het Kennispark Twente dat op en rond de campus van de Universiteit Twente moet verrijzen, zal over 25 jaar werk bieden aan zo’n 10.000 mensen. Een mooi plan, vindt UT-docent Gert-Jan Hospers, ‘maar is er ook een kroeg bij?’ Over drie jaar zullen zich al zo’n dertig nieuwe, kennisintensieve bedrijven moeten hebben gevestigd op het Kennispark, samen goed voor zo’n 500 arbeidsplaatsen. In de komende vijf jaar wordt de eerste fase aangelegd. Drie UT-locaties worden daartoe aangepakt: het lange CT-gebouw langs de Hengelosestraat (waar nu de AKI is ondergebracht), het hoge ELTN-gebouw in het centrum van de campus en het onbebouwde gebied De Es-Zuid. Het kennispark wordt in vier fasen aangelegd, de laatste in de periode 2024-2030. Die betreft het huidige Hengelosestraat-tracé. Of de weg daartoe ondergronds moet - al eens eerder bedacht - of dat de bebouwing eroverheen komt, dat is nog niet aan de

orde. ‘Maar er leven allerlei wilde en kostbare ideeën,’ aldus Frits Dinkla van de gemeente Enschede. Het ambitieuze Kennispark - goed voor een ruimtebeslag van zo’n 250.000 vierkante meter, dat is inclusief het huidige Business & Science Park - is bedoeld als een ‘ontmoetingsplaats voor creatieve en ondernemende mensen.’ Volgens directeur Erik Jan de Widt moet het gaan concurreren met Finland en Ierland en wordt het een ‘technologische hotspot’ die tot de wereldtop gaat behoren. Dinkla en De Widt lichtten het megaproject gistermiddag toe op een bijeenkomst van de VIT: Versterking Industriepotentieel Twente. Een van de aanwezigen was UTwetenschapper Gert-Jan Hospers, die kennis nam van de buitengewone proporties van het project, maar toch iets miste: een kroeg. ‘Want ik hoor niks over de interactie tussen mensen. En zo’n Kennispark, dat is vooral mensenwerk.’ Over zo’n lokaliteit waar met een pilsje in de hand in informele sfeer ideeën worden uitgewisseld en contacten gelegd, daarover wordt gefilosofeerd, meldde Dinkla tot Hospers’ geruststelling. In het centrale ELTN-gebouw is een woon- en leefcentrum gedacht, inclusief hotel- en congresfaciliteiten. Daar hoort natuurlijk een café bij...

Twensche Courant Tubantia - dinsdag 15 maart 2005

Aanbod kantoren in Hengelo fors groter
HENGELO - Het aanbod op de Hengelose kantorenmarkt is het afgelopen jaar flink gestegen. Op 1 januari van dit jaar stond er in Hengelo 50.000 vierkante meter kantoorruimte te huur, een stijging van 34 procent in vergelijking met een jaar eerder. Dat blijkt uit de Twentse Vastgoedrapportage 2005, die onlangs is verschenen. Op 1 januari van dit jaar werden in Hengelo 45 objecten aangeboden. De gemiddelde grootte van een kantoorpand in de stad bedraagt 1127 vierkante meter. Het nieuwbouwpercentage bedraagt 32 procent. Uit de Vastgoedrapportage blijkt verder dat het kantorenaanbod in het Hengelose centrum met 88 procent is gestegen. Werd er eind 2003 jaar nog 11.500 vierkante meter aangeboden, vorig jaar is dat verdubbeld tot 21.500. Westermaat laat slechts een geringe stijging zien (6 procent), terwijl het aanbod in de rest van Hengelo 27 procent is gestegen. Vooral in het centrum staan op dit moment veel kantoorpanden leeg. De Hengelose cijfers komen overeen met het landelijke beeld. Landelijk gezien was er namelijk aan het begin van dit jaar 4,8 miljoen vierkante meter kantoorruimte te koop of te huur, 13 procent meer dan het jaar daarvoor. Bij de bedrijfsruimtemarkt laat Hengelo een ruimer aanbod zien dan Enschede. Op dit moment is ongeveer 75.000 vierkante meter bedrijfsruimte beschikbaar in Hengelo, verdeeld over 39 projecten. Ter vergelijking: het aanbod aan bedrijfsruimteneters in Enschede bedroeg aan het begin van dit jaar 68.000. Volgens de opstellers van de rapportage (Snelder Zijlstra de Groot Bedrijfsmakelaars) laat het aanbod bedrijfsruimte in Hengelo wederom een daling zien van 2 procent. In 2003 daalde het aanbod al met 4,5 procent. ‘Ook in Hengelo is er nauwelijks sprake van nieuwbouw’, aldus de rapportage. Het ‘opnamecijfer’ voor de Hengelose bedrijfsruimtemarkt heeft zich vorig jaar wel sterk hersteld, met een stijging van liefst 98 procent tot 25.000 vierkante meter. Er waren 22 transacties met een gemiddelde unitgrootte van 1004 vierkante meter. De grootste opnames waren door Ter Beek aan de Aquamarijnstraat op het

industrieterrein Twentekanaal Zuid (1600 vierkante meter), Sample Art dat 1500 vierkante meter in gebruik nam aan de Hassinkweg en een groothandel aan de Aquamarijnstraat die 3200 vierkante meter in gebruik nam. De gemiddelde huurprijs van bedrijfsruimte in Twente heeft zich vorig jaar gestabiliseerd op 38 euro per vierkante