Centrummonitor Hengelo 2007

Beleidsonderzoek en Geo Informatie September 2007

Colofon Uitgave Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie Gemeente Hengelo Postbus 18 7550 AA Hengelo

bgi@hengelo.nl
Redactie Drs. Dick Hoek September 2007 Het overnemen van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

4

Centrummonitor Hengelo 2007

Inhoudsopgave
INHOUDSOPGAVE ......................................................................................................... 5 VOORWOORD ............................................................................................................... 7 SAMENVATTING............................................................................................................ 9 1. 2. INLEIDING .......................................................................................................... 13 BEZOEKERSTELLINGEN ........................................................................................ 15 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 3. 4. 5. INLEIDING ..........................................................................................................15 METHODIEK IN HET KORT ..........................................................................................16 LICHTE DALING AANTAL WEEKBEZOEKERS ........................................................................16 VEEL MEER BEZOEKERS OP ZATERDAG ............................................................................17 BRINKSTRAAT DRUKSTE STRAAT ..................................................................................18 HET VOORJAAR 2007 VERGELEKEN ...............................................................................20 DOORBLOEDING VAN HET CENTRUM ...............................................................................22 DE RESULTATEN IN PERSPECTIEF 2004-2007 ..................................................................22 OMZETTEN ..........................................................................................................24

WERKGELEGENHEID............................................................................................. 25 LEEGSTAND ......................................................................................................... 27 DE MENING VAN DE BEZOEKER............................................................................. 29 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8 5.9 5.10 5.11 5.12 5.13 5.14 5.15 5.16 DRIEKWART BEZOEKERS UIT EIGEN STAD .........................................................................29 WINKELEN EN MARKT BELANGRIJKSTE REDENEN VOOR CENTRUMBEZOEK OP ZATERDAG .......................30 NAAR HET CENTRUM VOORAL VOOR KLEDING EN SCHOENEN .....................................................31 OUDEREN DOEN VAKER INKOPEN DAN JONGEREN ................................................................32 HENGELOËR WINKELT MINDER IN ANDERE PLAATSEN ............................................................33 OUDERE BEZOEKER BESTEEDT MINDER ...........................................................................34 BEZOEKER VAN BUITEN LANGER IN CENTRUM .....................................................................35 COMBINATIEBEZOEK BIJ EVENEMENTEN ...........................................................................36 VOORAL OUDEREN WAARDEREN DE DAGHORECA .................................................................37 SFEER EN GEZELLIGHEID OP HOGER NIVEAU ......................................................................38 WINKELAANBOD: AANDACHT VOOR VARIATIE ....................................................................39 HENGELOËR VAKER MET DE FIETS NAAR CENTRUM ...............................................................40 PARKEREN EN BEREIKBAARHEID ...................................................................................41 KLEINE MEERDERHEID VOOR VERPLAATSEN KOOPAVOND NAAR VRIJDAG ........................................43 BEKENDHEID EN BEELDVORMING ‘HELEMAAL HENGELO’.........................................................45 OVERIGE OPMERKINGEN BEZOEKERS ..............................................................................46

BIJLAGEN................................................................................................................... 47 BIJLAGE 1: OVERZICHT TELPUNTEN ........................................................................................49 BIJLAGE 2: BEZOEKERS PER WEEK EN DAG ................................................................................51 BIJLAGE 3: DRUKTEBEELD OP ZATERDAG ..................................................................................53 BIJLAGE 4: BEDRIJVEN, INSTELLINGEN EN WERKGELEGENHEID ..........................................................55 BIJLAGE 5: LEEGSTAND IN HET CENTRUM, MAART 2007 .................................................................57 BIJLAGE 6: BEZOEKERSENQUÊTE 2007 ...................................................................................59 BIJLAGE 7: ACHTERGRONDEN BEZOEKERS .................................................................................63 BIJLAGE 8: WINKELEN IN ANDERE PLAATSEN ..............................................................................65

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

5

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

6

Centrummonitor Hengelo 2007

Voorwoord
Het college van burgemeester en wethouders wil periodiek weten hoe het centrum van Hengelo zich ontwikkelt vanuit het economisch belang van de stad. Om deze reden worden jaarlijks binnenstadsonderzoeken gehouden. Maar er is meer informatie beschikbaar dan alleen de binnenstadsonderzoeken. Om deze reden komen we voor het eerst met een centrummonitor waarin uit meerdere invalshoeken ontwikkelingen in het centrum van Hengelo in beeld worden gebracht. Met ingang van dit jaar is de gemeente gestopt met het in eigen beheer tellen van passanten op zaterdag. Al een aantal jaren heeft het externe bureau Locatus in opdracht van de gemeente ook tellingen naast de eigen tellingen uitgevoerd. Uit nadere analyse is gebleken dat beide tellingen voldoende overeenkwamen zodat gekozen is voor de goedkopere en minder weersgevoelige winkelpassantentellingen van Locatus. De meting van dit jaar heeft plaatsgevonden op zaterdag 31 maart. Naast deze bezoekerstelling is op zaterdag 9 juni de gebruikelijke eigen binnenstadsenquête afgenomen onder 418 binnenstadsbezoekers. Dit jaar zijn extra vragen opgenomen over ondermeer het verplaatsen van de koopavond naar de vrijdagavond, de bekendheid met de slogan´Helemaal Hengelo´en is gevraagd welke bedrag bezoekers gemiddeld uitgeven in winkels, markt en horeca. Naast bezoekersaantallen en meningen van bezoekers geeft de centrummonitor eveneens een beeld van de ontwikkeling van de werkgelegenheid en de leegstand van winkels in het centrum. De eerste centrummonitor is nog beperkt van opzet maar biedt de mogelijkheid om in de toekomst meerdere gegevens bij elkaar te plaatsen die een beeld geven van het economisch reilen en zeilen van het centrum van Hengelo.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

7

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

8

Centrummonitor Hengelo 2007

Samenvatting
Het algemene beeld uit deze centrummonitor is dat het totaal aantal bezoekers aan het centrum iets is afgenomen, maar dat het bezoek op zaterdag voor het eerst sinds jaren weer is toegenomen. De leegstand nam licht af terwijl de werkgelegenheid een voorzichtige groei liet zien De parkeervoorzieningen worden goed gewaardeerd en de waardering voor sfeer en gezelligheid ligt op een hoger niveau dan een paar jaar geleden. Ondanks deze positieve ontwikkelingen blijven aandachtspunten het aantal bezoekers, de ontwikkeling van (met name de variatie van) het winkelaanbod, de werkgelegenheid en de leegstand. Profielschets ontwikkeling centrum 2006-2007 Aantal bezoekers per week Aantal bezoekers op zaterdag Waardering parkeervoorzieningen Waardering variatie winkelaanbod Waardering kwaliteit winkelaanbod Waardering sfeer en gezelligheid Werkgelegenheid 1) Werkgelegenheid detailhandel en horeca Aantal bedrijven en instellingen 1) Leegstand winkels 1) laatste jaar is 2005-2006 Meer bezoekers op zaterdag Na zeven jaar van afnemende bezoekersaantallen is het aantal bezoekers aan het centrum van Hengelo op zaterdag dit jaar toegenomen. Dit voorjaar werden 13 procent meer bezoekers geteld dan vorig jaar op zaterdag. Het aantal bezoekers op de andere dagen nam echter nog wel licht af zodat het weektotaal 4 procent lager uitkwam dan vorig jaar. De spreiding van bezoekers over het centrumgebied is goed te noemen. Duidelijk komt de ruimtelijke structuur van het centrum terug: de telpunten in het hart van het centrum laten een groter aantal passanten zien. Het gaat dan om het ‘rondje’ Markt-Telgen-Enschedesestraat – Brinkstraat-Markt. Drukste straten zijn de Brinkstraat en de Telgen In Hengelo is het aantal bezoekers per week op dit moment 30 procent lager dan in 2000. De lagere bezoekersaantallen zien we ook in veel andere centrumgebieden in Nederland. Uit een analyse van 24 centrumgebieden in Nederland bleek dat in bijna 90 procent van de gebieden het aantal bezoekers dit voorjaar beneden het niveau van 2004 ligt. Werkgelegenheid licht toegenomen Het centrum van Hengelo heeft 382 bedrijven en instellingen en is goed voor ruim 3.100 arbeidsplaatsen. De horeca en de detailhandel zorgen voor de meeste werkgelegenheid. In het afgelopen jaar1 is het aantal arbeidsplaatsen met 0,5 procent toegenomen. In de afgelopen zeven jaar heeft het centrum 1.150 arbeidsplaatsen verloren, met name door het vertrek van veel ambtenaren van de gemeente naar het Stadskantoor. In de horeca en detailhandel nam het aantal arbeidsplaatsen in de periode 2000-2006 met 280 arbeidsplaatsen af. Leegstand neemt af De leegstand in het centrum is het afgelopen jaar licht afgenomen tot 9 procent. In maart van dit jaar stonden 35 winkelpanden leeg hetgeen overeenkomt met bijna 4.600 vierkante meter winkelverkoopvloeroppervlakte. Het aantal leegstaande panden is het grootst in de Lambertushof. Nemen we een iets ruimer gebied dan het centrum (hoofdwinkelgebied) dan is de leegstand sterker afge1

ontwikkeling vanaf 2000 -30% -30% 4% -7% -4% -4% -27% -12% -7% 70%

1)

-4% 13% 0% -0,3% 0,9% -1,6% 0,5% 0,2% -2,6% -1,1%

Betreft periode 2005-2006.
9

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

Centrummonitor Hengelo 2007

nomen. Binnen de Netwerkstad Twente heeft het centrum van Almelo de hoogste leegstand en het centrum van Borne de laagste leegstand. Minder jongeren op zaterdag in centrum Bijna driekwart van alle bezoekers op zaterdag woont in Hengelo. Bezoekers van buiten onze gemeente zijn jonger dan de bezoekers die in Hengelo wonen. Onder de bezoekers die in Hengelo wonen is het aantal 55-plussers sterk oververtegenwoordigd. Kijken we over een langere periode dan valt op dat na 1999 het aandeel jongeren onder het aantal bezoekers op zaterdag is afgenomen. Markt en winkelen belangrijkste redenen voor bezoek op zaterdag De markt, boodschappen doen en winkelen zijn de belangrijkste redenen om op zaterdag naar het centrum te komen. De Hengeloër komt met name voor de markt en de bezoeker van buiten komt met name om te winkelen. Opvallend dit jaar is het hoge aandeel bezoekers dat op zaterdag voor de markt komt. Eerder dit jaar werd de Hengelose markt beoordeeld als een van de beste markten van Nederland. Naar het centrum voor schoenen en kleding De inwoners van Hengelo komen met name naar het centrum voor kleding en schoenen. Bijna driekwart van de volwassen Hengeloërs koopt er meestal zijn kleding en 60 procent zijn schoenen. Ook voor huishoudelijke artikelen is voor 40 procent van de Hengeloërs het centrum de belangrijkste aankoopplek. Ouderen doen vaker inkopen in het centrum dan jongeren Tweederde van alle bezoekers doet een keer per week of vaker inkopen in het centrum. Van de bezoekers van buiten komt een kwart wekelijks of vaker. Ouderen doen significant vaker inkopen in het centrum dan jongeren. Enschede blijft in trek Van de bezoekers die de afgelopen maand in een andere plaats hebben gewinkeld, deed tweederde dit het vaakst in Enschede. Opvallend is dat slechts 42 procent van de Hengelose bezoekers de afgelopen maand in een andere plaats heeft gewinkeld. Enschede blijft daarbij onverminderd populair bij de Hengeloër: driekwart van deze groep heeft hier naast Hengelo de afgelopen maand het vaakst gewinkeld. Ouderen geven minder uit Voor het eerst zijn de bestedingen van de centrumbezoekers in beeld gebracht. Gemiddeld gaven de bezoekers op de onderzoeksdag 31 euro per persoon uit in de winkels en op de markt. Bezoekers van buiten geven significant meer uit dan de bezoeker uit Hengelo. Opvallend is dat ouderen aanzienlijk minder in het centrum besteden dan jongeren en bezoekers van middelbare leeftijd. Bezoeker van buiten langer in centrum Van alle bezoekers blijft 71 procent langer dan een uur in het centrum (vorig jaar was dit 79 procent). Bezoekers uit Hengelo blijven gemiddeld 1 uur en 21 minuten in de stad. De bezoeker van buiten Hengelo blijft met 2 uur en 53 ruim twee keer zo lang. In de afgelopen vier jaar is de verblijfstijd van Hengeloërs afgenomen en die van bezoekers van buiten toegenomen. Bij evenement langer in centrum en combinatie met horecabezoek Iets meer dan de helft van de bezoekers gaat wel eens naar een evenement in het centrum. Met name Hengeloërs geven dit aan. De bezoekers geven aan tijdens zo’n evenement meestal langer in het centrum te zijn dan bij een regulier bezoek aan het centrum. Het bezoek aan een evenement wordt vooral gecombineerd met een bezoek aan een horecagelegenheid (56%, met name bezoekers van buiten) en in mindere mate met winkelen (14%). Daghoreca goed gewaarderdeerd Bijna 30 procent van alle bezoekers geeft op de onderzoeksdag met zijn gezelschap geld uit in een café of restaurant in het centrum. Gemiddeld wordt daarbij 13 euro uitgegeven. Bezoekers van buiten pakken vaker een horecagelegenheid en geven daarbij ook meer geld uit. Tweederde geeft een rapportcijfer 7 of hoger voor de variatie van de daghoreca en driekwart voor de kwaliteit. De horeca wordt vooral door 55-plussers goed gewaardeerd.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

10

Centrummonitor Hengelo 2007

Waardering sfeer en gezelligheid trekt aan De waardering van de sfeer en gezelligheid in het centrum van Hengelo is vergelijkbaar met vorig jaar. Dit voorjaar gaven de bezoekers een gemiddeld rapportcijfer 6,7. Dit is significant hoger dan de lage waardering die in 2004 en 2005 werd gegeven. Mogelijk dat de sfeerverhogende kleinschalige activiteiten en de geplaatste boom- en plantenbakken een positieve invloed hebben gehad. Variatie winkelaanbod is aandachtspunt De waardering van de kwaliteit van het winkelaanbod is voor het vierde achtereenvolgende jaar vrij constant te noemen. Gemiddeld gaven de bezoekers met een rapportcijfer 6,9 een vergelijkbare beoordeling als vorig voorjaar. Aandachtspunt vormt de variatie van het winkelaanbod in het centrum. Gemiddeld gaven de bezoekers met een rapportcijfer 6,6 wederom een lage(re) beoordeling. De waardering is daarmee significant lager dan in 2005 en voorgaande jaren. De bezoeker van buiten is overigens beduidend positiever over het winkelaanbod dan de Hengeloër. Hengeloër vaker met de fiets naar de stad Bijna de helft van de bezoekers op zaterdag komt met de fiets en 31 procent komt met de auto. Hengeloërs komen met name op de fiets (61%) en bezoekers van buiten met name met de auto (60%). In de afgelopen twee jaar komen de Hengeloërs vaker met de fiets en minder met de auto. Bijna tweederde van de bezoekers geeft een rapportcijfer 7 of hoger voor de stallingsmogelijkheden voor de fiets in het centrum. Jongeren geven een hogere waardering dan ouderen. Automobilist positief over bewegwijzering De automobilisten zijn positief over de bewegwijzering: tweederde vindt deze goed tot zeer goed. Bijna 60 procent van de automobilisten kon zonder zoektijd een parkeerplaats vinden. Dit is een lager aandeel dan de twee voorgaande jaren. Blijkbaar moest meer moeite worden gedaan om een parkeerplaats te vinden. Redelijk tevreden over bereikbaarheid en parkeervoorzieningen Ruim 40 procent van alle bezoekers vindt het centrum goed tot zeer goed bereikbaar met de auto terwijl 17 procent deze slecht tot zeer slecht vindt. Hengeloërs zijn daarbij kritischer dan de bezoeker van buiten. De bereikbaarheid van het centrum wordt door automobilisten beter beoordeeld (67% tevreden) dan vlak na de vernieuwingen in de binnenstad zeven jaar geleden (59% tevreden). Ook de parkeervoorzieningen worden de laatste drie jaar beter beoordeeld dan in de periode 2000-2004. Kleine meerderheid voor verplaatsen donderdagkoopavond In het binnenstadsonderzoek van vorig jaar gaf de bezoeker aan de donderdagkoopavond in het centrum slechts beperkt te bezoeken. Afschaffen van de koopavond was volgens een meerderheid van de bezoekers echter niet nodig. Op verzoek van de Vereniging Stadserf Hengelo (VSH) is dit voorjaar aan de bezoekers gevraagd of verplaatsen van de donderdagkoopavond naar de vrijdagavond wellicht een goed idee is. Een kwart van de bezoekers is voorstander van het verplaatsen van de donderdagkoopavond naar de vrijdagavond terwijl 19 procent tegenstander is. Met name jongeren van 15-29 jaar zijn voorstander van verplaatsen. Ouderen houden liever vast aan de donderdagkoopavond. Voorstanders van verplaatsen noemen vooral het voordeel van aansluiten bij het weekend, dat het privé beter uitkomt en dat op donderdag ook koopavond is in Enschede en ander plaatsen. Tegenstanders houden liever vast aan de traditie van de donderdagkoopavond maar noemen ook de concurrentie met andere kleinere gemeenten door op vrijdagavond te gaan zitten. Slogan ‘Helemaal Hengelo’ vooral bij Hengeloër bekend Bijna de helft van alle bezoekers kent de slogan ‘Helemaal Hengelo’. De Hengeloërs zijn meer bekend met de promotieleus (57%) dan de bezoeker van buiten (20%). Bezoekers denken bij ‘Helemaal Hengelo’ met name aan de promotie van Hengelo, advertenties, evenementen en de gemeente Hengelo. De bezoeker van buiten associeert ‘Helemaal Hengelo’ met name met promotie en evenementen.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

11

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

12

Centrummonitor Hengelo 2007

1.

Inleiding

Voor u ligt de eerste centrummonitor van Hengelo. Deze monitor heeft tot doel om meerdere gegevens die betrekking hebben op het economisch reilen en zeilen van het centrum van Hengelo bij elkaar te plaatsen. De centrummonitor is daarmee breder van opzet dan de jaarlijkse rapportage van het reguliere binnenstadsonderzoek. Belangrijkste wijziging van het reguliere binnenstadsonderzoek is dat de eigen passantentelling op twee gemiddelde zaterdagen niet langer door de gemeente zelf wordt uitgevoerd. Met ingang van dit voorjaar worden de tellingen uitgevoerd door het externe bureau Locatus. Meerwaarde van deze tellingen is dat ze gerelateerd zijn aan transactiecijfers van winkels in het centrum van Hengelo en daarmee minder gevoelig zijn voor weersinvloeden. Daarnaast geven de tellingen niet alleen het gebruikelijke druktebeeld voor 24 telpunten in het centrum maar ook een schatting van het totaal aantal bezoekers per week en op zaterdag. Het reguliere binnenstadsonderzoek bestond naast de passantentelling ook uit een eigen enquête onder de centrumbezoekers. Deze is in de opzet ongewijzigd gebleven en zal in de komende jaren blijven bestaan. Naast deze gebruikelijke onderdelen van het binnenstadsonderzoek hebben we de jaarlijkse rapportage verbreed naar een centrummonitor door in te gaan op de werkgelegenheid en de leegstand in het centrum. Binnenstad-Centrum Met het centrum wordt in deze monitor het geografisch gebied van de CBS-buurt BinnenstadCentrum bedoeld (buurt 00). Deze buurt wordt begrensd door de straten Langestraat, Willemstraat, Marskant, Stationsplein, Beursstraat, De Wetstraat, Wemenstraat en Oldenzaalsestraat (zie kaart 1). Kaart 1: Afbakening van Binnenstad-Centrum (buurt 00)

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

13

Centrummonitor Hengelo 2007

Leeswijzer Het rapport is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 wordt een beeld gegeven van de ontwikkeling van het aantal bezoekers in het centrum per week en per afzonderlijke dag van de week. Tevens wordt een druktebeeld gegeven per telpunt. Hoofdstuk 3 gaat in op de werkgelegenheid in het centrum. Hoofdstuk 4 beschrijft de ontwikkeling van de leegstand in het centrum. In het laatste hoofdstuk wordt de mening van binnenstadsbezoekers weergegeven over diverse onderwerpen.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

14

Centrummonitor Hengelo 2007

2.
2.1

Bezoekerstellingen
Inleiding

Met ingang van het voorjaar 2007 worden passantentellingen op zaterdag niet langer door de gemeente zelf uitgevoerd. De gemeente maakt nu gebruik van de winkelpassantentellingen van Locatus2. Het bureau heeft al voor eerdere jaren tellingen uitgevoerd zodat een vergelijking in de tijd mogelijk is. In het centrum van Hengelo worden 24 strategische punten onderscheiden waar tellingen worden uitgevoerd (zie onderstaande kaart). In bijlage 1 staat een overzicht van de telpunten met hun adres en winkel. Kaart 2: Overzicht van de 24 telpunten in het centrum.

2

Dit bureau verzamelt en verstrekt strategische informatieproducten rond winkellocaties, horecavestigingen en overig publieksgericht dienstenaanbod in Nederland. Het bureau heeft op dit moment 145 passantentellingen beschikbaar, welke een beeld vormen van 125 winkelgebieden in Nederland.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 15

Centrummonitor Hengelo 2007

De telling van dit voorjaar is uitgevoerd op zaterdag 31 maart 2007 tussen 10:00 en 17:00 uur. De weersomstandigheden voor die dag waren zonnig en droog met temperaturen van gemiddeld 13 graden. Er waren naast de zaterdagmarkt geen bijzonderheden.

2.2

Methodiek in het kort

In het centrum van Hengelo wordt in een roulerend schema door twee personen geteld op vierentwintig verschillende plaatsen. Op alle telposities wordt een identieke wijze van registreren gebruikt d.w.z. viermaal per dag gedurende vijf minuten in twee richtingen. Alleen voetgangers en personen in een rolstoel worden geteld. Niet meegeteld worden: kinderen in een kinderwagen, constant langslopend winkelpersoneel, bewakingsdiensten, bezorgers, politie en dergelijke. Op zeer drukke punten wordt twee keer tweeënhalve minuut in een richting geteld. Vervolgens wordt het gevonden telresultaat verdubbeld. De passantenaantallen per telpunt geven een beeld van de drukteverdeling in het centrum3. Verschil met de eigen gemeentelijke tellingen is dat Locatus ook bezoekersaantallen vaststelt. Dit is een belangrijke meerwaarde. Bezoekersaantallen worden berekend op basis van de passantenaantallen op de vier drukste punten in het centrum. Om voor het winkelgebied tot weekcijfers te komen, wordt gebruik gemaakt van transactiecijfers van een aantal winkels in het centrum. De verhouding tussen de transactiecijfers van de zaterdag en de overige dagen maakt het mogelijk een raming te geven voor de afzonderlijke dagen van de week. 2.3 Lichte daling aantal weekbezoekers

Het gemiddelde aantal bezoekers per week aan het centrum van Hengelo is dit voorjaar met 4,1 procent afgenomen ten opzichte van vorig jaar toen 105.000 bezoekers werden geregistreerd. In totaal werden dit voorjaar 100.700 bezoekers geteld. Doelstelling van de gemeente Hengelo is om het aantal bezoekers aan de binnenstad voor 2010 terug te brengen op het niveau van het jaar 2000. Of deze ambitie gehaald gaat worden is zeer de vraag. Werkelijkheid is dat het aantal weekbezoekers 30 procent lager ligt dan zeven jaar geleden. Figuur 1: Ontwikkeling van het aantal weekbezoekers in het centrum van Hengelo 2000-2007 (bron: Locatus).
Aantal weekbezoekers centrum Hengelo
175.000

150.000 aantal bezoekers per week

143.000

125.000 100.700 100.000

interpolatie

50.000

25.000

0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 jaar

3

Deze methode is vergelijkbaar met de eigen gemeentelijke tellingen die het aantal passanten op zaterdag in beeld bracht. Verschil is echter wel dat andere telpunten worden gehanteerd en intensiever door meerdere personen is geteld.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 16

interpolatie

75.000

Centrummonitor Hengelo 2007

2.4

Veel meer bezoekers op zaterdag

De zaterdag is zonder meer de drukste dag in het centrum. Dit voorjaar kwamen gemiddeld 26.000 mensen naar het centrum. Op donderdag komen gemiddeld 18.000 bezoekers naar het centrum en op woensdag 17.000. Figuur 2 geeft een beeld van het aantal bezoekers per dag. Figuur 2: Aantal bezoekers per dag, voorjaar 2006 en 2007 (bron: Locatus).
Druktebeeld over de week, 2006 en 2007
30.000 2006 25.000 2007 26.000

aantal bezoekers

20.000 17.000 15.000 14.000

18.000 15.000

10.000

9.000

5.000 2.000 0 ma di wo do vr za zo dag van de week

Vergelijken we het aantal bezoekers per dag met vorig jaar dan valt op dat er dit voorjaar meer bezoekers op de vrijdag (7%) en met name de zaterdag (13%) waren. Beide dagen komen daarmee terug op het niveau van twee jaar geleden. Met name het herstel van de zaterdag is positief te noemen na de dalende trend in de afgelopen zeven jaar. Figuur 3: Ontwikkeling van het aantal bezoekers op zaterdag in het centrum van Hengelo 20002007 (bron: Locatus).
Aantal bezoekers op zaterdag centrum Hengelo
50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 26.000 25.000 interpolatie 20.000 15.000 10.000 5.000 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 jaar interpolatie

Vergelijken we de bezoekersaantallen van nu met die van zeven jaar geleden dan zijn met name de woensdag (37%) en de maandag (36%) minder druk geworden. Op zaterdag komen gemiddeld
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 17

aantal bezoekers op zaterdag

37.000

Centrummonitor Hengelo 2007

30 procent minder bezoekers in vergelijking met het voorjaar van 2000. In bijlage 2 staan voor de periode 2000-2007 het totaal aantal bezoekers per week en per dag. 2.5 Brinkstraat drukste straat

In totaal zijn er 24 telpunten in het centrum van Hengelo. Per telpunt is bekend hoeveel mensen hier op zaterdag passeren. Hiermee kan een indruk worden gegeven van het druktebeeld in het centrum. In bijlage 3 staat voor de periode 2005-2007 per telpunt het totaal aantal passanten op zaterdag. De Brinkstraat ter hoogte van Bökkerink Opticien en de Telgen ter hoogte van Dolcis zijn de twee drukste punten (tabel 1). Minst drukke gedeelten zijn het einde van de Drienerstraat ter hoogte van de ABTB Dierenspeciaalzaak en het einde van de Enschedesestraat ter hoogte van de voormalige sportwinkel Sport 2000 (tabel 2) Tabel 1: Telpunt 10 17 7 18 6 Telpunten met hoogste aantal passanten op zaterdag, voorjaar 2007 Locatie Brinkstraat 12 (Bökkerink Opticien Het Huis) Telgen 7 (Dolcis) Markt 6 (Lunchroom Kolsté) Enschedesestraat 16 (Miss Etam, tegenover Hema) Brink 184 (De Tuinen)

Aantal passanten 19.500 19.000 17.100 16.500 14.900

Tabel 2: Telpunten met laagste aantal passanten op zaterdag, voorjaar 2007 Telpunt Locatie 14 Drienerstraat 33 (ABTB Dierenspeciaalzaak) 13 Enschedesestraat 37 (te huur, voorheen Sport 2000) 15 Drienerstraat 13 (Inkkitchen Tattoo) 22 Lambertuspassage 6 (Jan Rikhof Planten) 24 Wemenstraat 59 (Restaurant The Bombay Spice)

Aantal passanten 1.000 1.800 2.000 2.300 3.200

Op de hierna afgebeelde kaart 3 is door middel van lijnen het aantal passanten per telpunt weergegeven. Een dikkere lijn betekent dat er meer mensen het telpunt zijn gepasseerd.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

18

Centrummonitor Hengelo 2007

Kaart 3: Druktebeeld in het centrum, 2007 (bron: Locatus).

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

19

Centrummonitor Hengelo 2007

2.6

Het voorjaar 2007 vergeleken

Veranderingen ten opzichte van voorjaar 2006 Kijken we naar de afzonderlijke telpunten dan waren op de getelde zaterdag 14 telpunten minder druk en 10 drukker dan het voorjaar van 2006. In figuur 4 staat per telpunt het procentueel verschil in het aantal passanten in vergelijking tot vorig jaar. Veel minder passanten werden dit voorjaar waargenomen aan het eind van de Drienerstraat (-44%) en in de Lambertushofpassage (-43%). Dit zijn toch al de rustige gedeelten van het centrum in de afgelopen drie jaar. Beduidend drukker was het daarentegen in de Enschedesestraat ter hoogte van Choice Mode (+25%), in de Telgen ter hoogte van Pearl Opticiens (+23%) en de Brinkstraat ter hoogte van Bökkerink Opticien Het Huis (+22%). In de hele binnenstad werden dit voorjaar op de teldag 1,5 procent meer passanten op zaterdag geteld dan vorig jaar. Duidelijk komt de ruimtelijke structuur van het centrum terug: de telpunten in het hart van het centrum laten een groter aantal passanten zien. Het gaat dan om het ‘rondje’ Markt-TelgenEnschedesestraat – Brinkstraat-Markt. Figuur 4: Procentueel verschil in passanten op zaterdag per telpunt ten opzichte van 2006
80%

60%

procentuele afwijking van voorjaar 2006

40%

20%

0% 14 - Drienerstraat 33 22 - Lambertuspassage 6 16 - Enschedesestraat 13 4 - Stationsplein 41 23 - Thiemsbrug 37 15 - Drienerstraat 13 3 - Nieuwstraat 45 11 - Marktstraat 8 24 - Wemenstraat 59 13 - Enschedesestraat 37 1 - Nieuwstraat 6 2 - Nieuwstraat 27 12 - Marktstraat 26 9 - Brinkstraat 26 21 - Wemenstraat 3 20 - Burg. Jansenplein 18 18 - Enschedesestraat 16 10 - Brinkstraat 12 8 - Telgen 13c 5 - Brink 204 6 - Brink 184 17 - Telgen 7 7 - Markt 6 19 - Enschedesestraat 6 Binnenstad

-20%

-40%

-60%

-80%

Afwijking van het gemiddelde 2005-2006 Naast een vergelijking met vorig jaar, kan ook het aantal passanten vergeleken worden met het gemiddelde aantal passanten op zaterdag in de periode 2005-2006 (twee metingen). Een langere periode is niet beschikbaar aangezien de telpunten in de voorgaande periode niet steeds hetzelfde waren. In absolute zin worden ten opzichte van het gemiddelde in de afgelopen twee jaar, dit voorjaar veel minder passanten geteld in de Enschedesestraat voorbij de Hema (telpunt 16 ter hoogte van Bijou Brigitte) en de Lamertushofpassage. Beduidend meer bezoekers worden geteld in de Brinkstraat, Telgen en de Markt. Ook hier zien we dat het hart van het centrum meer passanten op zaterdag telt ten opzichte van het gemiddelde van de twee voorgaande jaren (figuur 5).

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

20

Centrummonitor Hengelo 2007

Figuur 5: Passanten per telpunt op zaterdag: voorjaar 2007 vergeleken met het gemiddelde van de metingen in de periode 2005-2007 (drie metingen).

17 - Telgen 7 16 - Enschedesestraat 13 10 - Brinkstraat 12 18 - Enschedesestraat 16 7 - Markt 6 6 - Brink 184 21 - Wemenstraat 3 19 - Enschedesestraat 6 2 - Nieuwstraat 27 9 - Brinkstraat 26 3 - Nieuwstraat 45 8 - Telgen 13c 1 - Nieuwstraat 6 23 - Thiemsbrug 37 4 - Stationsplein 41 5 - Brink 204 11 - Marktstraat 8 20 - Burg. Jansenplein 18 22 - Lambertuspassage 6 24 - Wemenstraat 59 12 - Marktstraat 26 15 - Drienerstraat 13 13 - Enschedesestraat 37 14 - Drienerstraat 33 0 2.500 5.000 7.500 10.000 12.500 15.000

2007 gemiddelde 2005-2006 17.500 20.000 22.500

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

21

Centrummonitor Hengelo 2007

2.7

Doorbloeding van het centrum

De penetratiegraad is de verhouding tussen het aantal passanten en het totaal aantal bezoekers. Passantenaantallen zijn uitgedrukt als percentage van het totale bezoekersaantal. Als alle bezoekers alle delen van het centrum bezoeken bedraagt de penetratie 100%; het zou dan overal precies even druk zijn. Het gaat hier vanzelfsprekend om een theoretische situatie. Een hoge gemiddelde waarde geeft aan dat een winkelcentrum als het ware goed wordt “doorbloed”. Is deze waarde laag, dan is er sprake van veel deelbezoeken. De gemiddelde penetratie voor het centrum van Hengelo als geheel bedraagt 36%. Dit betekent dat de gemiddelde centrumbezoeker ongeveer 36% van het totale winkelfront ziet. Andersom kan gesteld worden dat een winkel in het centrum van Hengelo gedurende de telweek gemiddeld door 100.700 x 36% bezoekers wordt waargenomen. Vergeleken met vorig jaar is de doorbloeding dit voorjaar iets minder. In vergelijking met Almelo (27% in 2006) en Enschede (25% in 2005) is de doorbloeding van het centrum van Hengelo goed te noemen. In Oldenzaal is de doorbloeding van het centrum met 40 procent iets beter dan in Hengelo. Figuur 6: Ontwikkeling van het de gemiddelde penetratiegraad van het centrum van Hengelo 20002007 (bron: Locatus).
Penetratiegraad centrum Hengelo, 2000-2007
100%

penetratiegraad (in procenten)

80%

60%

40% 30% 31% interpolatie

33% interpolatie

34%

37%

36%

39%

36%

20%

0% 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 jaren

2.8

De resultaten in perspectief 2004-2007

Positief nieuws uit de bezoekerstelling is dat voor het eerst sinds jaren weer meer bezoekers op zaterdag worden geregistreerd. Het aantal weekbezoekers was echter wel iets lager dan vorig jaar. • Kijken we over een langere periode dan zien we dat in heel veel centrumgebieden in Nederland het aantal weekbezoekers is afgenomen. Dit constateerden we vorig jaar al en dit blijkt ook dit jaar opnieuw op basis van recente gegevens. Dit voorjaar is door Locatus in 24 winkelgebieden in Nederland geteld. Voor deze gebieden is een vergelijking te maken met de bezoekersaantallen in 2004. Hieruit blijkt dat 88 procent van de onderzochte gebieden in 2007 een lager aantal weekbezoekers had dan in 2004. Gemiddeld lag het bezoekersaantal in deze gebieden bijna 9 procent lager. In Hengelo is dit 14 procent (achtste plek). In de drie andere Overijsselse centrumgebieden is de afname sterker: Zwolle en Kampen 16 procent en Hardenberg 22 procent. Het bezoek op zaterdag geeft een iets ander beeld. Hiervan hebben we slechts voor tien andere centrumgebieden gegevens (figuur 7). De helft van deze gebieden telde gemiddeld
4

4

Een vergelijking met vorig jaar is voor andere gemeenten niet te maken omdat Hengelo een van de weinige gemeenten is waarin door Locatus zowel in 2006 als dit jaar is geteld.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 22

Centrummonitor Hengelo 2007

10 procent meer bezoekers op zaterdag dan drie jaar geleden. Het centrum van Goes telde evenveel zaterdagbezoekers en de overige vijf (inclusief Hengelo-centrum) telde gemiddeld 8 procent minder bezoekers. Figuur 7: Ontwikkeling aantal bezoekers op zaterdag aan het centrum in 10 andere gemeenten in de periode 2004-2007 (in procenten, bron: Locatus).
Sittard Haarlem Leerdam Meppel Leeuwarden Goes Venlo Zwolle Zutphen Hengelo Kampen -40 -30 -20 -10 0 10 20 30 40

ontwikkeling bezoekers op zaterdag 2004-2007 (in%)

Het centrum van Hengelo heeft met -7 procent net zoveel zaterdagbezoekers verloren als het centrum van Zutphen en iets meer dan het centrum van Zwolle (-5 procent). Dat het ook beduidend slechter kan, laat het centrum van Kampen zien waar dit voorjaar op zaterdag 21 procent minder bezoekers werden geteld dan in 2004.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

23

Centrummonitor Hengelo 2007

2.9

Omzetten

Vorig jaar werd geconstateerd dat de economie weer aantrok. De detailhandel boekte landelijk vorig jaar ruim 5 procent meer omzet na afnames in de drie jaar daarvoor. Dit voorjaar zien we dat de omzet in de detailhandel in het eerste kwartaal 4,4 procent hoger is dan in het eerste kwartaal van 2006. Met name de omzet in de non-food trok verder aan5. Dit voorjaar heeft zich dit vertaald in hogere bezoekersaantallen op zaterdag (zie figuur 8). Figuur 8: Ontwikkeling van de omzet in de detailhandel in Nederland (totaal, food en non-food), 2001-2007 (eerste kwartaal, bron: CBS) en het aantal bezoekers op zaterdag in het centrum van Hengelo.
10 9 8 7 6 5 %-mutatie omzet 4 3 2 1 0 -1 -2 -3 -4 -5 -6 detailhandel totaal food non-food 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 -0,2 2006 2007kw1 10.000 -2,1 5.000 15.000 20.000 3,2 6,3 bezoekers op zaterdag 5,3 4,4 25.000 30.000 aantal zaterdagbezoekers 35.000 40.000

-2,0

5

Ook dit jaar moeten we het doen met landelijke omzetcijfers. Tot op heden zijn we er niet in geslaagd om op betrouwbare wijze omzetcijfers voor het centrum inzichtelijk te maken.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 24

Centrummonitor Hengelo 2007

3.

Werkgelegenheid

In het centrum van Hengelo zijn per april 2006 in totaal 382 vestigingen van bedrijven en instellingen die goed zijn voor 3.137 banen. Het centrum van Hengelo is goed voor 7,4 procent van de totale werkgelegenheid in Hengelo. De horeca en de detailhandel zorgen op dit moment voor de meeste werkgelegenheid6. Het aantal arbeidsplaatsen is tussen 2005 en 2006 licht (0,5%) toegenomen en het aantal vestigingen nam met 10 af. De werkgelegenheid in de horeca nam met 20 procent toe en name in de detailhandel wederom af. De groei in de horeca kwam vooral door de toename van werkgelegenheid onder restaurants. Figuur 9: Werkgelegenheid in het centrum in de periode 2000-2007 (per april, bron: BIRO).
Werkgelegenheid in het centrum, 2000-2007
5.000 Overig 4.500 aantal werkzame personen per april 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 jaar Detailhandel Horeca

3.137

In de afgelopen zeven jaar heeft het centrum 1.150 arbeidsplaatsen verloren, met name door het vertrek van veel ambtenaren van de gemeente in 2004 naar het Stadskantoor. In de horeca en detailhandel nam het aantal arbeidsplaatsen in de periode 2000-2006 met 280 arbeidsplaatsen af. In de periode 2000-2006 is het aantal arbeidsplaatsen in de detailhandel in het centrum met bijna 300 afgenomen (-17%). Ook de horeca heeft tot en met 2005 arbeidsplaatsen moeten inleveren. Vorig jaar april werden echter weer meer arbeidsplaatsen geregistreerd. In bijlage 4 staat voor de periode 2001-2006 een overzicht van aantallen vestigingen en werkgelegenheid in het centrum.

6

Het centrum zorgt voor 41 procent van alle werkgelegenheid in de horeca en voor 31 procent van alle werkgelegenheid in de detailhandel.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 25

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

26

Centrummonitor Hengelo 2007

4.

Leegstand

De leegstand in het centrum van Hengelo is het afgelopen jaar niet verder toegenomen7. In maart van dit jaar stonden in het centrum 35 winkelpanden (9,0%) leeg. Dit is vergelijkbaar met vorig jaar maart toen 36 panden (9,1%) leeg stonden. Het gaat hierbij om het aandeel leegstaande panden in het totaal aantal vestigingen detailhandel en overige dienstverlening (w.o. horeca, reisbureau, ambachtsbedrijven)8. In totaal gaat het om bijna 4.600 m2 winkelverkoopvloeroppervlakte. Figuur 10: Leegstand in het centrum in de periode 2000-2007 (per maart, bron: Locatus).
Leegstand in het centrum, 2000-2007
15% percentage leegstand detailhandel en overige dienstverlening 14% 13% 12% 11% 10% 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 jaar 5,3% 6,1% 7,8% 7,1% 6,0% 6,6% 9,1% 9,0%

Het aantal leegstaande winkelpanden is het grootst in de Lambertushofpassage. In maart stonden 7 winkels leeg (drie meer dan vorig jaar). Ook de leegstand in de Nieuwstraat is toegenomen tot vijf in maart. De Molenstraat kent niet langer de grootste leegstand: vorig jaar stonden nog 6 panden leeg en in maart dit jaar nog drie. Ook aan het Burgemeester Jansenplein en de Marktstraat nam de leegstand af. In bijlage 5 staat een overzicht van de winkelpanden die in maart leeg stonden. Uiteraard gaat het om een momentopname. Zo zijn in de Brinkpassage alle winkels bijvoorbeeld inmiddels weer gevuld.

7

Leegstaande of in verbouwing zijnde winkelpanden worden geregistreerd wanneer deze niet meer als winkel in gebruik zijn en daadwerkelijk leeg staan of als staat aangegeven dat het te koop of te huur is en het op dat moment niet meer als winkel in gebruik is (bron: Locatus). 8 Servicepunten zijn hier niet meegeteld.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 27

Centrummonitor Hengelo 2007

Kaart 4: Leegstand (in roze) in het centrum van Hengelo, maart 2007 (bron: Locatus Goadplan)

Vergelijken we de leegstand in het hoofdwinkelgebied van Hengelo9 met die in de andere winkelgebieden van de Netwerkstad dan blijkt het hoofdwinkelgebied van Almelo de grootste leegstand te hebben en het centrum van Borne de laagste. Zowel in Hengelo als in Enschede is de leegstand in het hoofdwinkelgebied in het afgelopen jaar afgenomen. In Almelo nam het daarentegen toe. Tabel 3: Leegstand1) in hoofdwinkelgebieden Netwerkstad, maart 2007 (bron: Locatus). Leegstandspercentage Almelo 2) 11,7% Hengelo 2) 8,0% Enschede 2) 7,1% Oldenzaal 2 6,5% Borne 3) 5,7% Gemiddeld 7,1% 1) Aantal leegstaande panden als aandeel van het totaal aantal vestigingen in de detailhandel en overige dienstverlening inclusief servicepunten 2) Hoofdwinkelgebied 3) Kernverzorgend centrum groot

9

Het hoofdwinkelgebied in Hengelo is groter dan het centrum van Hengelo. De leegstand bedraagt in dit grotere gebied 8 procent. Dit is inclusief servicepunten. In het afgelopen jaar is de leegstand in het hoofwinkelgebied afgenomen van 9,8 procent tot 8 procent.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 28

Centrummonitor Hengelo 2007

5.

De mening van de bezoeker

In elk binnenstadsonderzoek wordt gevraagd aan de bezoekers van de binnenstad hoe zij denken over allerlei aspecten van de binnenstad. Op zaterdag 9 juni is door 7 enquêteurs tussen 9.00 uur en 17.00 uur face-to-face een vragenlijst afgenomen onder 418 bezoekers van 15 jaar en ouder. De volledige vragenlijst is opgenomen in bijlage 6. Veel van de vragen zijn standaard en worden jaarlijks herhaald. Dit voorjaar is expliciet gevraagd naar de volgende onderwerpen: • • • • • • • Verblijfstijd in het centrum Combinatiebezoek tijdens evenementen Bestedingen in winkels, markt en daghoreca Bewegwijzering naar parkeerplaatsen voor de auto Bereikbaarheid van het centrum met de auto Verplaatsen van de koopavond naar de vrijdagavond Bekendheid met de slogan ‘Helemaal Hengelo’

De weersomstandigheden op de enquêtedag waren: broeierig warm en sterk bewolkt met een bui rond het middaguur. De bereidheid om mee te doen was over het algemeen goed. Bezoekers van de warenmarkt waren minder bereid om mee te werken: boodschappen doen had een hogere prioriteit. De enquête is uitsluitend afgenomen onder de Nederlandse bezoekers van de binnenstad. Het aantal Duitse bezoekers was volgens de enquêteurs gering. Op 9 juni waren er sfeerverhogende activiteiten als een springkussen in de Molenstraat, een draaimolen op het plein tussen de Telgenflat en V&D en was er de mogelijkheid voor kinderen om ezeltje te rijden. Belangrijk om te vermelden is dat voor het binnenstadsonderzoek zoveel mogelijk een gemiddelde zaterdag wordt uitgekozen d.w.z. niet in vakanties of rond bijzondere dagen als vader- en moederdag maar ook zaterdagen zonder grote evenementen. 5.1 Driekwart bezoekers uit eigen stad

Bijna driekwart (73%) van de bezoekers aan het centrum komt uit Hengelo. Dit is iets hoger dan vorig voorjaar en beduidend hoger dan het gemiddelde van 67 procent over de periode 1991-2006. De meeste bezoeker die van buiten Hengelo komen met name uit Enschede (7%), Borne (4%) Almelo (3%) en Hof van Twente (3%). Vergelijken we de herkomst van de bezoekers met eerdere jaren dan komen dit voorjaar veel minder mensen van buiten de regio naar Hengelo. In de periode 1991-2006 kwam op een gemiddelde zaterdag ruim 11 procent van de bezoekers uit de rest van Overijssel of Nederland. Dit jaar kwam 4 procent van buiten onze eigen regio. Met een aandeel van 60 procent zijn het vooral vrouwen die op zaterdag een bezoek brengen aan het centrum. De meeste bezoekers (89 procent) komen alleen of met z’n tweeën naar het centrum. Net als voorgaande jaren komen de inwoners van Hengelo vaker alleen dan de bezoeker van buiten die vaker in gezelschap een bezoek aan het centrum brengt. Kijken we naar de leeftijd van de bezoekers dan is het aandeel jongeren van 15-29 lager dan het aandeel bezoekers van middelbare en hogere leeftijd. Met name het aandeel 55-plussers is de afgelopen 10 jaar toegenomen en de groep 30-54 jaar afgenomen. Wanneer over een nog langere periode wordt gekeken (1991-2007) dan blijkt het aandeel jongeren van 15-19 jaar fors te zijn afgenomen. Kijken we puur en alleen naar de bezoekers uit Hengelo dan valt op dat het aantal 55-plussers sterk is oververtegenwoordigd en de bezoekers van 15-54 ondervertegenwoordigd. Het is dus met name de oudere Hengeloër die op zaterdag het centrum bezoekt. In bijlage 7 zijn voor verschillende jaren enkele achtergrondgegevens opgenomen. Wanneer we de leeftijdsverdeling van alle bezoekers (zowel Hengeloërs als bezoekers van buiten de gemeente) dan correspondeert deze met de leeftijdverdeling van de gemeente als geheel.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

29

Centrummonitor Hengelo 2007

Figuur 11: Leeftijd binnenstadsbezoekers 1990-2007.
60 50 percentage bezoekers 40 30 20 10 0 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1997 1998 v1999 n1999 v2000 n2000 v2001 v2002 v2003 v2004 15 - 29 30 - 54 55 e.o. v2005 v2006 v2007

jaren

5.2

Winkelen en markt belangrijkste redenen voor centrumbezoek op zaterdag

De zaterdagmarkt is dit voorjaar voor bijna 44 procent van de bezoekers de belangrijkste reden om naar het centrum van Hengelo te komen. Daarnaast zijn winkelen (40%) en boodschappen doen (30%) belangrijke redenen om naar Hengelo te komen. Net als voorgaande jaren zien we dat de Hengeloër op zaterdag met name naar het centrum komt voor de warenmarkt (51%) terwijl de bezoeker van buiten met name komt om te winkelen (54%). Kijken we naar de leeftijd van de bezoekers dan komen jongeren van 15-29 en bezoekers van 30-54 jaar met name om te winkelen. Tweederde van de ouderen van 55 jaar en ouder komt naar het centrum voor de markt. Verder valt op dat met name jongeren 15-29 aangeven in het centrum te zijn vanwege werk (18%). Figuur 12: Doel bezoek binnenstad, voorjaar 2007 (meerdere antwoorden mogelijk).

60

54

51

Hengeloërs

niet-Hengeloërs

percentage bezoekers

40

39 34

23 20 7 0
winkelen boodschappen markt rondkijken werk horeca

9

11 3

11 4 5

bezoekdoel
Door de jaren heen zijn (op een reguliere zaterdag) winkelen (incl. boodschappen doen) en de markt de belangrijkste redenen voor een bezoek aan de binnenstad van Hengelo (figuur 13). Vorig jaar werd geconstateerd dat het marktbezoek wat aantrok. We zien dit voorjaar opnieuw dat het marktbezoek een belangrijke reden was voor bezoekers om naar het centrum te komen. Mogelijk
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 30

Centrummonitor Hengelo 2007

heeft dit te maken heeft met de positieve beoordeling die de Hengelose markt eerder dit jaar kreeg als een van de beste warenmarkten van Nederland. Figuur 13: Doel van het bezoek aan de binnenstad, 1995-2007.
90 80 percentage bezoekers 70 60 50 40 30 20 10 0 1995 1997 1998 v1999 n1999 v2000 n2000 v2001 v2002 v2003 v2004 v2005 v2006 v2007
Buiten Hengelo 3 19 17 38 7 11 4 47 Weet niet/ geen mening 0,3 2 3 10 5 6 4 5

jaren Winkelen Markt Rondkijken

5.3

Naar het centrum vooral voor kleding en schoenen

Het centrum van Hengelo blijkt bij de inwoners van Hengelo vooral in trek voor het kopen van kleding, schoenen en huishoudelijke artikelen. Bijna driekwart van de inwoners koopt er meestal kleding en een kleine 60 procent koopt er meestal zijn of haar schoenen. Ook huishoudelijke artikelen worden veelal (door 41 procent) in het centrum gekocht. In tabel 4 staat voor acht artikelen aangeven waar de Hengeloër deze artikelen het vaakst koopt. Tabel 4: Locaties waar Hengeloërs het vaakst een artikel kopen (in procenten per artikelgroep)
Winkel Artikel Dagelijkse boodschappen Kleding 1) Schoenen 2) Woninginrichting 3) Huishoudelijk 4) Elektro 5) Doe-het-zelf 6) Bloemen, planten en tuinartikelen in de buurt 31 2 6 2 6 4 30 14 Wijk winkelcentrum 58 3 4 0,3 13 1 2 6 Centrum Hengelo 4 70 59 12 41 15 8 10 Plein Westermaat
0,2

Overig Hengelo 3 4 11 21 14 19 45 17

0,4 16 14 44 8 0,1

1) 2) 3) 4) 5) 6)

Heren- en damesbovenkleding, baby- en kinderkleding Schoeisel en lederwaren Meubelen, woningtextiel zoals vloerbedekking en gordijnen Huishoudelijke- en luxe artikelen Radio/tv/geluidsapparatuur 'bruingoed'/koelkasten/wasmachines e.d. 'witgoed' Doe-het-zelf-bouwmaterialen e.d.

Bron: Omnibusenquête 2006, gemeente Hengelo, afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

31

Centrummonitor Hengelo 2007

5.4

Ouderen doen vaker inkopen dan jongeren

Aan de bezoekers is gevraagd hoe vaak men doorgaans inkopen doet in het centrum van Hengelo. Tweederde van de bezoekers (66 procent) doet 1 keer per week of vaker inkopen in de binnenstad (tabel 5). Hengeloërs doen vaker inkopen in het centrum dan bezoekers van buiten. Van de Hengelose bezoekers komt meer dan 80 procent wekelijks of vaker naar de binnenstad om inkopen te doen. Van de bezoekers van buiten de gemeente komt daarentegen een kwart wekelijks of vaker. Van alle bezoekers is ruim 1 procent voor het eerst in het centrum van Hengelo. Uiteraard geldt dit met name voor de bezoeker van buiten (3,5%). Tabel 5: Hoe vaak doet u doorgaans inkopen in het centrum van Hengelo? Hengeloërs niet-Hengeloërs 1 keer per week of vaker 82 24 1 of 2 keer per maand 16 46 < 1 keer per maand 2 27 Eerste bezoek 0,3 3,5 Totaal 100 100

Alle bezoekers 66 24 9 1,2 100

Kijken we naar de leeftijd van de bezoekers dan zien we dat ouderen vaker inkopen in het centrum doen dan jongeren. Van de bezoekers 55 jaar en ouder geeft 80 procent aan 1 keer per week of vaker in het centrum inkopen te doen. Van de jongeren van 15-29 jaar komt ongeveer de helft wekelijks of vaker naar het centrum voor inkopen. De verschillen tussen de leeftijdsgroepen zijn significant. In eerdere binnenstadsonderzoeken werd een voorzichtig afnemende bezoekfrequentie geconstateerd. Deze conclusie zou op basis van de periode t/m 2005 kunnen worden getrokken (zie figuren 14a en 14b). Van de Hengeloërs deed zes jaar geleden nog 83 procent wekelijks of vaker inkopen in de binnenstad. Dit aandeel zakte tot 71 procent in 2005. Voor de bezoekers van buiten halveerde dit aandeel van 31 procent in 2001 tot 16 procent in 2005. De laatste twee jaar zien we de bezoekfrequentie echter weer op een hoger niveau. Met name geldt dit voor de Hengelose bezoeker. Aandachtspunt blijft echter wel de bezoekfrequentie van de bezoeker van buiten waarvan de bezoekfrequentie nog steeds beneden het niveau van zes jaar geleden ligt: 24 procent van de bezoekers dit voorjaar komt wekelijks of vaker naar het centrum. Mogelijk dat een lager bezoekersaantal in het centrum van Hengelo dan ook met name te maken heeft met een lager bezoekersaantal van buiten onze gemeente. Figuur 14a: Inkoopfrequentie Hengeloërs
100 90 percentage Hengelose bezoekers 80 70 60 50 40 30 20 10 0 v2001 v2002 v2003 v2004 jaren v2005 v2006 v2007 1 of 2 keer per maand
percentage niet-Hengelose bezoekers

Figuur 14b: Inkoopfrequentie niet-Hengeloërs
100 90

1 keer per week en vaker

80 70 60 50 1 of 2 keer per maand 40 30 20 10 0 v2001 v2002 v2003 v2004 jaren v2005 v2006 v2007 1 keer per week en vaker < 1 keer per maand

< 1 keer per maand

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

32

Centrummonitor Hengelo 2007

5.5

Hengeloër winkelt minder in andere plaatsen

Iets meer dan de helft (52%) van de binnenstadsbezoekers heeft de voorgaande maand gewinkeld in een andere plaats in Twente. Enschede blijkt daarbij het meest in trek: 64 procent van deze bezoekers geeft aan daarbij het meest naar Enschede geweest te zijn. Dit is beduidend hoger dan de 58 procent van vorig jaar. Van alle Hengelose bezoekers blijkt 42 procent de afgelopen maand naar een andere plaats te zijn geweest om te winkelen. Dit is een van de laagste waarden in de afgelopen tien metingen10. Mogelijk is met het afnemen van bezoekersaantallen de groep honkvaste (oudere) bezoekers die het centrum trouw blijven bezoeken in aandeel toegenomen. Van de Hengelose bezoekers die wel naar een andere plaats gingen, geeft driekwart (75%) Enschede als belangrijkste winkelplaats aan. Dit is hoger dan de 66 procent van vorig voorjaar. Er is duidelijk verschil tussen de Hengeloër en de bezoeker van buiten. Allereerst winkelt de bezoeker van buiten vaker (81%) in andere plaatsen in Twente. Ten tweede winkelt de Hengeloër vaker (driekwart) in Enschede dan de bezoeker van buiten (48%) die veel meer in Borne, Almelo en andere plaatsen winkelt (tabel 6). Tabel 6: In welke andere Twentse plaatsen heeft u de afgelopen maand het meest gewinkeld? Hengeloërs niet-Hengeloërs alle bezoekers die in andere plaats hebben gewinkeld Enschede 75 48 64 Borne 6 11 8 Almelo 6 14 9 Oldenzaal 6 10 7 Anders 7 17 11 Totaal 100 100 100 De populariteit van Enschede vertoonde tot 2002 een dalende tendens maar is sinds het voorjaar van 2003 weer sterk toegenomen en in trek bij de Hengeloërs. In 2004 gaf bijna 80 procent van de Hengelose bezoekers aan de afgelopen maand naast Hengelo het meest in Enschede te hebben gewinkeld (figuur 15). De afgelopen twee jaar is de aantrekkingskracht van Enschede bij de Hengelo centrumbezoeker enigszins afgenomen. Dit voorjaar zien we echter dat Enschede weer meer in trek is als stad om te winkelen. Kijken we over een langere periode 1999-2007 dan zien we dat Oldenzaal altijd een tweede plek innam bij de Hengeloërs als winkelstad. Na 2003 is de stad echter minder in trek geraakt. Het lichte herstel in 2005 en 2006 zette dit voorjaar niet door. Op dit moment heeft de Hengelose centrumbezoeker een vergelijkbare voorkeur voor Borne, Almelo en Oldenzaal. In bijlage 6 zijn de gegevens voor meerdere jaren opgenomen.

10

In het najaar van 1999 (toen de markt weer terug was op zijn huidige plek) gaf nog 61 procent van de Hengelose bezoekers de afgelopen maand in een andere plaats zijn geweest om te winkelen.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 33

Centrummonitor Hengelo 2007

Figuur 15: Winkelbezoek aan andere plaatsen door Hengelose bezoekers, 1999-2007
80 70 percentage Hengelose bezoekers 60 50 40 30 20 10 0 n1999

n2000

v2001

v2002

v2003 jaren

v2004

v2005

v2006

v2007

Enschede

Borne

Almelo

Oldenzaal

Elders

5.6 Winkels

Oudere bezoeker besteedt minder

Voor het eerst is in het binnenstadsonderzoek gevraagd naar bestedingen van bezoekers. De gemiddelde bestedingen per binnenstadsbezoeker zijn het meest omvangrijk in de kleding- en schoenenbranche. Bijna een kwart (23 procent) geeft aan bestedingen te hebben gedaan in deze branche. De bestedingen bedragen dan gemiddeld 70 euro. Bezoekers van buiten besteden met gemiddeld 100 euro per besteding significant meer aan kleding en schoenen dan de Hengeloër die ongeveer de helft per aankoop uitgeeft (tabel 7). Aan dagelijkse goederen wordt per besteding gemiddeld 24 euro uitgegeven waarbij er geen significant verschil is tussen de Hengeloër en de bezoeker van buiten. Weinig bezoekers (10%) van buiten doen dagelijkse boodschappen in het centrum. In de overige winkels wordt door bijna eenvijfde van alle bezoekers op de onderzoeksdag gemiddelde voor 37 euro gekocht. Ook hier zien we tussen Hengeloërs (24 euro) en bezoekers van buiten (64 euro) een (aanzienlijk) verschil in het uitgegeven bedrag. Dit verschil is echter niet significant. Indien alle bestedingen in de drie branches (dagelijks, kleding en schoenen en overige winkels) bij elkaar worden opgeteld, dan bedragen de gemiddelde totale bestedingen per bezoeker van het centrum bijna 26 euro per bezoeker. Dit is het gemiddelde bestede bedrag per bezoeker (dus inclusief bezoekers die niets besteden). Bezoekers van buiten besteden met gemiddeld 50 euro aanzienlijk (significant) meer dan de Hengeloërs die gemiddeld 17 euro besteden. Kijken we naar de leeftijd van de bezoekers dan geven ouderen met ruim 13 euro significant minder uit dan jongeren (34 euro) en bezoekers van middelbare leeftijd (33 euro).

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

34

Centrummonitor Hengelo 2007

Tabel 7: aandeel bezoekers dat op zaterdag bestedingen doet per artikel of gelegenheid en het gemiddelde besteed bedrag (in euro’s), voorjaar 2007
Hengeloërs Artikel/gelegenheid Dagelijks 1) Kleding en schoenen Overige winkels Warenmarkt Café of restaurant 2) % besteed bedrag niet-Hengeloërs % besteed bedrag Alle bezoekers % besteed bedrag

22% 16% 17% 38% 25%

22 48 24 14 11

10% 32% 22% 15% 42%

33 100 64 16 17

19% 23% 18% 32% 29%

24 70 37 15 13

1) 2)

Supermarkt, bakker, slager en drogisterij Bestedingen per gezelschap

Warenmarkt Het grootste deel (32%) van de bezoekers doet aankopen op de warenmarkt en geeft dan gemiddeld 15 euro uit. De bestedingen verschillen niet tussen de Hengeloërs en de bezoekers van buiten. Wanneer de bestedingen op de warenmarkt worden meegerekend met de hierboven genoemde branches, bedraagt het gemiddelde totale bedrag bijna 31 euro per bezoeker (dus inclusief bezoekers die niets besteden). Bezoekers van buiten besteden met 52 euro significant meer dan de Hengeloër die gemiddeld 23 euro besteedt. Daarnaast geven bezoekers van 30-54 jaar significant meer uit (38 euro) dan ouderen die met gemiddeld 19 euro het minst besteden. Café en restaurant Bijna 30 procent van alle bezoekers geeft aan met hun gezelschap geld te hebben uitgegeven (of was van plan dit te doen) bij een café of restaurant. Geschat wordt dat gemiddeld 13 euro per gezelschap wordt uitgegeven. Bezoekers van buiten maken significant meer gebruik van horecagelegenheden tijdens hun bezoek en geven ook significant meer uit (17 euro) dan de Hengelose bezoeker (11 euro). Dit was te verwachten omdat uit eerdere binnenstadsonderzoeken al bleek dat bezoekers van buiten vaker een bezoek aan het centrum van Hengelo combineren met een bezoek aan een horecagelegenheid en langer in het centrum verblijven dan de Hengeloër.

5.7

Bezoeker van buiten langer in centrum

In 2004 is voor het eerst aan de bezoeker gevraagd hoeveel tijd men in de binnenstad aanwezig is. Dit jaar is de gemiddelde verblijfstijd met 1 uur en 46 minuten11 vergelijkbaar met vorig voorjaar toen bezoekers gemiddeld 2 minuten korter in de stad verbleven. Er is een significant verschil in
11

Wanneer de bezoekers die in het centrum werken niet worden meegenomen, bedraagt de gemiddelde verblijftijd 1 uur en 28 minuten.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 35

Centrummonitor Hengelo 2007

verblijfstijd tussen Hengeloërs en bezoekers van buiten. De Hengelose bezoeker is gemiddeld 1 uur en 21 minuten in de stad (5 minuten korter dan vorig jaar) terwijl de bezoeker van buiten dit voorjaar gemiddelde 2 uur en 53 minuten uittrok voor een bezoek (18 minuten langer dan vorig jaar). Kijken we naar de ontwikkeling van de verblijftijd in de periode 2004-2007 dan is de gemiddelde verblijfstijd van de Hengeloërs afgenomen terwijl die van de bezoekers van buiten is toegenomen. Figuur 16: Gemiddelde verblijfsduur op zaterdag in het centrum naar herkomst van de bezoeker, 2004-2007.
200

gemiddelde verblijfstijd in het centrum op zaterdag (in minuten)

175

niet- Hengeloërs

150

125
alle bezoekers

100
Hengeloërs

75

50

25

0 2004 2005 jaren 2006 2007

Kijken we naar de leeftijd van de bezoekers dan blijven met name jongeren van 15-29 langer (ruim drie uur) in het centrum in vergelijking tot de bezoekers van 30-54 jaar (ruim 1,5 uur). Ouderen van 55 jaar en ouder zijn met 1 uur en 12 minuten het kortst in het centrum. Dat jongeren zo lang in het centrum verblijven heeft te maken met het feit er relatief veel in het centrum werken. Wanneer uitsluitend de jongere worden meegenomen die niet in het centrum werken, is de verblijftijd van deze groep met 1 uur en 54 minuten echter nog steeds het langst in vergelijking tot de twee andere leeftijdsgroepen. 5.8 Combinatiebezoek bij evenementen

Evenementen zijn voor meer dan de helft van de bezoekers een belangrijke reden om het centrum van Hengelo te bezoeken. Verder vind meer dan de helft dat er voldoende evenementen worden georganiseerd en tweederde vind de kwaliteit van deze evenementen goed. Deze conclusies werden vorig jaar getrokken in het laatste binnenstadsonderzoek. Dit voorjaar is op verzoek van de Stichting VVV&Stadspromotie doorgevraagd over dit onderwerp. Als evenementen een belangrijke reden zijn om naar het centrum te komen, dan is het de vraag of de bezoekers dan ook langer in het centrum zijn en of ze dit combineren met winkelen of een horecabezoek. Langer in centrum bij bezoek evenement Iets meer dan de helft (52%) van de bezoekers gaat wel eens naar een evenement in het centrum. De Hengeloër doet dit significant vaker (58%) dan de bezoeker van buiten (37%). Jongeren geven vaker aan een evenement in het centrum te bezoeken dan ouderen. Dit verschil is echter niet significant. De mensen die naar een evenement komen, zijn meestal langer in het centrum in vergelijking tot een gewoon bezoek: 56 procent geeft aan dan meestal langer in het centrum te zijn. Hierbij is er geen verschil in bezoekers van buiten en de Hengeloërs. Een kwart komt soms langer in het

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

36

Centrummonitor Hengelo 2007

centrum en voor 14 procent maakt het geen verschil. Nog geen vier procent geeft aan bij een evenement korter in het centrum te zijn. Bezoeker combineert evenement vooral met horecabezoek De bezoekers die wel eens een evenement bezoeken in het centrum combineren dit bezoek vooral met een bezoek aan een horecagelegenheid en in mindere mate met winkelen (figuur 17). Meer dan de helft (56%) combineert een evenement altijd of bijna altijd met een bezoek aan een horecagelegenheid. Het zijn met name de bezoekers van buiten (driekwart) die dit significant vaker doet dan de Hengeloërs (de helft). Ook jongeren bezoeken significant vaker dan ouderen een horecagelegenheid bij een evenement. Van winkelen komt het in mindere mate: slechts 14 procent geeft aan ook altijd of bijna altijd te winkelen in het centrum wanneer een evenement wordt bezocht. Hierbij is er geen verschil tussen bezoeker van buiten de stad en de Hengeloërs. Ook is er geen verschil naar leeftijd. Figuur 17: Wanneer u een evenement in het centrum bezoekt, combineert u dat dan met winkelen of een horecabezoek?
70 percentage bezoekers dat evenement in centrum Hengelo bezoekt combinatie winkelen 60 56 combinatie horecabezoek 58

50

40

30

28

26 18

20 14 10

0 (bijna) altijd soms combinatiebezoek (bijna) nooit

Samenvattend kan gesteld worden dat evenementen bezoekers langer binden aan het centrum en dat vooral horecagelegenheden profiteren van deze evenementen. 5.9 Vooral ouderen waarderen de daghoreca

Naast de bestedingen konden de bezoekers een rapportcijfer geven voor de daghoreca in het centrum van Hengelo. De variatie in daghorecagelegenheden krijgt een rapportcijfer 6,9 en de kwaliteit een rapportcijfer 7,1. De waardering door de Hengeloër verschilt niet significant met die van de bezoeker van buiten. Kijken we naar de leeftijd van de bezoekers dan valt op dat 55plussers een hogere beoordeling geven voor de daghoreca in het centrum (rapportcijfer 7,3 voor zowel variatie als kwaliteit) dan de jongeren van 15-29 jaar (rapportcijfer 6,7 voor variatie en een 7,0 voor de kwaliteit) en de bezoeker van 30-54 (rapportcijfer 6,7 voor de variatie). Tussen jongeren en bezoekers van 30-54 jaar bestaat geen significant verschil in beoordeling. Kijken we naar de verdeling van rapportcijfers dan geeft tweederde een rapportcijfer 7 of hoger voor de variatie en ruim driekwart een rapportcijfer 7 of hoger voor de kwaliteit12. Anders gezegd: vijf procent geeft een onvoldoende voor de kwaliteit en 10 procent voor de variatie.

12

In 2004 vond ruim driekwart van alle bezoekers de kwaliteit en variatie van de daghorecegelegenheden ruim voldoende.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 37

Centrummonitor Hengelo 2007

5.10

Sfeer en gezelligheid op hoger niveau

De waardering van de sfeer en gezelligheid in het centrum van Hengelo is vergelijkbaar met die van vorig jaar. Dit voorjaar gaven de bezoekers een gemiddeld rapportcijfer 6,7. Dit is significant hoger dan de lage waardering die in 2004 en 2005 werd gegeven.

Mogelijk dat de sfeerverhogende kleinschalige activiteiten en de geplaatste boom- en plantenbakken een positieve invloed hebben gehad. Vorig voorjaar werd duidelijk dat de sfeerverhogende kleinschalige activiteiten door de bezoekers meer opgemerkt worden en goed worden gewaardeerd. Dit voorjaar waren er op de onderzoeksdag sfeerverhogende activiteiten als een springkussen in de Molenstraat, een draaimolen op het plein tussen de Telgenflat en V&D en was er de mogelijkheid voor kinderen om ezeltje te rijden. Bezoekers van buiten zijn overigens significant positiever over de sfeer en gezelligheid in het centrum (rapportcijfer 7) dan de Hengeloërs (rapportcijfer 6,6). Leeftijd speelt geen rol. Figuur 18: Gemiddelde waardering sfeer/gezelligheid in het centrum, 1991-200713 8,0 gemiddeld rapportcijfer 7,5 7,2 7,3 7,2 7,0 6,5 6,0 5,5 5,0 v1999 v2000 v2001 v2002 v2003 v2004 v2005 v2006 v2007 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 7,2 6,9

7,1

7,0

7,0 6,8 6,5

6,9 6,4 6,4

6,8

6,7

jaar

13

In de figuur ontbreken de waarden voor 1996 en 1997. In 1996 is er geen bezoekersenquête gehouden en in 1997 is dit aspect niet meegenomen. Verder zijn uitsluitend de voorjaarsonderzoeken meegenomen.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 38

Centrummonitor Hengelo 2007

5.11

Winkelaanbod: aandacht voor variatie

De variatie van het winkelaanbod is een aandachtspunt gezien de opnieuw lage beoordeling dit voorjaar. Gemiddeld gaven alle bezoekers met een rapportcijfer 6,6 dezelfde waardering als vorig voorjaar. De bezoeker van buiten is significant positiever (rapportcijfer 7) dan de inwoner van Hengelo (rapportcijfer 6,4). Leeftijd speelt geen rol. De waardering van het winkelaanbod is op dit moment significant lager dan in 2005 en voorgaande jaren. Figuur 19: Gemiddelde waardering van de variatie in het winkelaanbod in het centrum, 1991-2007 8,0 gemiddeld rapportcijfer 7,5 7,0 6,5 6,0 5,5 5,0 v1999 v2000 v2001 v2002 v2003 v2004 v2005 v2006 v2006 v2007 v2007 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 6,9 7,2 7,3 7,0 7,0 6,8 6,8 6,9

7,1

7,0 6,9 7,0

6,8

6,9 6,6 6,6

jaar De waardering van de kwaliteit van het winkelaanbod is voor het vierde achtereenvolgende jaar vrij constant te noemen. Gemiddeld gaven de bezoekers met een rapportcijfer 6,9 een vergelijkbare beoordeling als vorig voorjaar. De waardering van de kwaliteit is op dit moment echter wel significant lager dan de beoordeling die in de jaren 2003 en eerder werd gegeven. Ook dit voorjaar is de bezoeker van buiten positiever (rapportcijfer 7,2) over de kwaliteit dan de bezoekers die in Hengelo wonen (rapportcijfer 6,8). Leeftijd maakt geen verschil. Figuur 20: Gemiddelde waardering van de kwaliteit in het winkelaanbod in het centrum, 1991-2007 8,0 gemiddeld rapportcijfer 7,5 7,0 6,5 6,0 5,5 5,0 v1999 v2000 v2001 v2002 v2003 v2004 v2005 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 7,3 7,3 7,4 7,1 7,0 7,0 7,1 7,2

7,1

7,1 7,1 7,1 6,9

7,0

6,9 6,9

jaar

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

39

Centrummonitor Hengelo 2007

5.12

Hengeloër vaker met de fiets naar centrum

Aan de bezoekers is gevraagd met welk vervoermiddel ze naar de binnenstad zijn gekomen. Bijna de helft (48%) van alle respondenten kwam met de fiets naar de stad. Dit is iets meer dan vorig voorjaar. Iets minder dan eenderde (31%) van alle bezoekers komt met de auto. Dit is wederom lager dan vorig jaar en voorgaande jaren. Bijna 11 procent van de bezoeker komt lopend naar de stad, ruim 6 procent met de trein en ruim 3 procent met de bus. Er is een duidelijk verschil in vervoermiddel naar het centrum tussen de Hengeloërs en de bezoeker van buiten. Hengeloërs komen met name met de fiets (61%) terwijl bezoekers van buiten met name met de auto komen (60%). Verder komt een kwart van de bezoekers van buiten de gemeente met de trein en komt 14 procent van de Hengeloërs lopend naar het centrum. Figuur 21: Vervoermiddel naar het centrum, voorjaar 2007 (meerdere antwoorden mogelijk)

70 61 60 Hengeloers 60 niet-Hengeloers

percentage bezoekers

50

40

30 23 20 12 10 3 0 fiets auto te voet 2 3 0 bus trein 4 1 motor 20 14

anders vervoermiddel

Kijken we naar de leeftijd van de bezoekers dan vallen een aantal zaken op. Met de auto komen met name de bezoekers tussen 30-54 jaar (40%) terwijl ouderen van 55 jaar en oudere met name met de fiets komen (63%). Ook komen veel ouderen lopend naar de stad. Jongeren van 15-29 jaar komen meer met de trein dan de overige bezoekers.

Kijken we naar de Hengeloërs dan zien we dat steeds meer inwoners met de fiets naar de stad komen en minder met de auto. Ook hier zien we dat de ouderen vaker de fiets pakken (68%) dan de jongeren (48%) en komen ze minder met de auto (12%) dan de jongeren (29%). In de periode

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

40

Centrummonitor Hengelo 2007

2002-2005 zagen we het beeld dat een steeds kleiner deel op zaterdag met de fiets naar de stad ging (figuur 22) en vaker de auto werd gebruikt. Dit jaar en vorig jaar zien we echter dat Hengeloërs op zaterdag vaker de fiets pakken naar het centrum en de auto laten staan. Figuur 22: Vervoermiddel van de Hengeloër naar het centrum op zaterdag, 2000-2007
100 % Hengelose bezoekers aan het centrum op zaterdag 90 80 70
fiets

60 50 40 30 20
auto

10 0 v2000 v2001 v2002 v2003 v2004 jaren v2005 v2006 v2007

Ruime voldoende voor stallingsmogelijkheden fiets De stallingsmogelijkheden voor de fiets krijgen dit voorjaar een rapportcijfer 6,7. Bijna tweederde (63 procent) van de bezoekers geven een rapportcijfer 7 of hoger. Er is geen significant verschil in de waardering door Hengeloërs en niet-Hengeloërs. Ook is er geen verschil tussen fietsers en bezoekers die met een ander vervoermiddel naar de stad zijn gekomen. Wel is het zo dat jongeren van 15-29 een significant hoger rapportcijfer (7,1) geven dan de bezoeker van 55 jaar en ouder die gemiddeld een 6,5 geven. De waardering is dit voorjaar iets lager dan in 2004 (rapportcijfer 6,9) toen bijna 70 procent een ruime voldoende gaf voor de fietsparkeervoorzieningen in het centrum. Mogelijk heeft dit - naast een nuanceverschil in de vraagstelling14 - te maken met de aanwezigheid van meer fietsen in het centrum. In het begin dit jaar verschenen fietsparkeeronderzoek 2006 is geconstateerd dat op zaterdag een kwart meer fietsen in het centrum staan geparkeerd in vergelijking tot 2002.

5.13

Parkeren en bereikbaarheid

Langer zoeken naar een parkeerplaats Het merendeel van de bezoekers met de auto (59%) kon tijdens de onderzoeksdag direct (d.w.z. binnen 1 minuut) een parkeerplaats vinden. Dit aandeel is lager dan de afgelopen jaren. Bezoekers die wel naar een plekje moeten zoeken deden daar ruim vier minuten over15. Wanneer we de ontwikkeling in de laatste drie jaar bekijken dan zien we dat automobilisten er gemiddeld langer over doen om een parkeerplaats in het centrum te vinden. De gemiddelde zoektijd is opgelopen

14 15

In 2004 is gevraagd naar de fietsparkeervoorzieningen en dit jaar naar de stallingsmogelijkheden. Het gaat hier om de gemiddelde zoektijd voor mensen die met de auto komen en niet meteen een parkeerplaats konden vinden. Deze resultaten zijn indicatief gezien het beperkt aantal waarnemingen. Gaan we uit van alle autorijders dan is de zoektijd 1 minuut en 40 seconden.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 41

Centrummonitor Hengelo 2007

van minder dan een minuut naar ruim anderhalve minuut. De vraag is echter of dit problematisch is gezien de geringe zoektijd. Tabel 8: Hoe lang heeft u gezocht naar een parkeerplaats(percentage bezoekers met de auto)?16 2004 2005 2006 2007 Geen zoektijd 72 89 71 59 1 - 4 minuten 11 3,9 19 21 5 - 9 minuten 7,8 2,9 6,2 14 10 – 14 minuten 5,6 2,9 1,0 5 15 – 19 minuten 2,2 1,0 3,1 0,8 20 – 24 minuten 0,6 0 0 0 25 – 29 minuten 0 0 0 0 > half uur 1,1 0 0 0 Totaal 100 100 100 100 Gemiddelde zoektijd 1) w.v. uitsluitend autorijders met zoektijd 2:02 min 7:19 min < 1 min 5:55 min 1:13 min 4:11 min 1:40 min 4:05 min

1) Inclusief de automobilisten die direct een plekje konden vinden. Automobilisten positiever over bewegwijzering In 2004 is voor het eerst expliciet aan de bezoekers met de auto gevraagd naar de bewegwijzering naar de parkeerplaatsen in de Hengelo: hoe vindt u de bewegwijzering naar de parkeerplaatsen? Niet eerder waren de automobilisten zo goed te spreken over de bewegwijzering als dit jaar: ruim tweederde (67%) vindt de verwijzing naar de parkeerplaatsen goed tot zeer goed. Dit is aanmerkelijk hoger dan de 53-57 procent in de afgelopen drie jaar. Opvallend is dat de normaal zo kritische Hengelose automobilist dit jaar een stuk positiever is. Ook de automobilist die van buiten onze gemeente komt is positiever dan vorig jaar. Overigens blijven mensen het moeilijk vinden om hier een goede mening over te vormen.

Bezoekers redelijk tevreden over bereikbaarheid met de auto Ruim 40 procent van alle bezoekers vindt het centrum van Hengelo goed tot zeer goed bereikbaar met de auto terwijl ruim 17 procent de bereikbaarheid slecht tot zeer slecht vindt. Een kwart van de bezoekers kon zich hierover geen mening vormen. De beoordeling van de bereikbaarheid is vergelijkbaar met die van vorig voorjaar. Ook nu zien we dat de Hengeloër een stuk kritischer is over de bereikbaarheid van het centrum met de auto (bijna 30 procent geeft een slechte beoordeling) dan de bezoeker van buiten (ruim 4 procent is kritisch). De bezoekers die met de auto naar het centrum zijn gekomen zijn een stuk positiever over de bereikbaarheid van het centrum met hun voertuig. Tweederde (67%) vindt de bereikbaarheid van
16

De cijfers in de tabel wijken op enkele punten af van voorgaande rapportages. Het gaat hierbij om de zoektijd voor uitsluitend autorijders met zoektijd en het percentage zonder zoektijd in 2006.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 42

Centrummonitor Hengelo 2007

het centrum met de auto goed tot zeer goed. Dit is vergelijkbaar met de waardering vorig voorjaar. De bereikbaarheid wordt beter beoordeeld dan in het najaar van 1999 en 2000 toen gemiddeld 59 procent van de automobilisten de bereikbaarheid als goed tot zeer goed bestempelde. Relatief goede beoordeling autoparkeervoorzieningen De waardering voor de parkeervoorzieningen voor de auto blijft op een redelijk goed peil. Dit voorjaar werd door alle bezoekers gemiddeld een rapportcijfer 6,5 gegeven. In vergelijking tot de beoordeling in de afgelopen jaren, is dit een relatief goede beoordeling te noemen. Bezoekers van buiten geven een significant hogere waardering (rapportcijfer 7,1) dan de bezoekers die in Hengelo wonen (rapportcijfer 6,3). Dit is vergelijkbaar met het beeld van vorig voorjaar maar significant lager dan de waardering in 2005. Samenvattend lijkt de waardering voor de autoparkeervoorzieningen zich te stabiliseren. Figuur 23: Gemiddelde waardering voor autoparkeervoorzieningen in het centrum, 1991-2007 8,0 gemiddeld rapportcijfer 7,5 7,0 6,5 6,0 5,9 6,0 5,5 5,0 v1999 v2000 v2001 v2002 v2003 v2004 v2005 v2006 v2007 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 6,2 6,3 6,3 5,7 5,3 6,2 6,2 5,9

7,1 6,7 6,1 6,5 6,5

6,1

jaar Bezoekers die met de auto naar het centrum zijn gekomen geven met een gemiddeld rapportcijfer 7,1 een hogere waardering voor de autoparkeervoorzieningen dan de gemiddelde bezoeker. De bezoeker van buiten geeft gemiddeld een rapportcijfer 7,3 en de bezoekers die in Hengelo wonen gemiddeld een rapportcijfer 6,9. Dit verschil is echter niet significant. 5.14 Kleine meerderheid voor verplaatsen koopavond naar vrijdag

Vorig jaar is uitgebreid gevraagd naar de donderdagkoopavond. Geconstateerd werd dat de donderdagkoopavond slechts beperkt wordt bezocht. Afschaffen van de koopavond was volgens een meerderheid van de bezoekers echter niet nodig. Op verzoek van de Vereniging Stadserf Hengelo (VSH) is dit voorjaar aan de bezoekers gevraagd wat de bezoekers vinden van het verplaatsen van de donderdagkoopavond naar de vrijdagavond. De bezoekers vinden het lastig om hier een antwoord op te geven want eenderde weet hier geen antwoord op te geven. Van de bezoekers die wel een mening kunnen vormen vindt het merendeel het wel een goed idee: een kwart van alle bezoekers is voorstander van verplaatsen. Een op de vijf neemt een neutrale positie in en 19 procent vindt het een slecht idee (figuur 24). Van de Hengelose bezoekers is 23 procent voor verplaatsen en van de bezoekers van buiten heeft 28 procent de voorkeur voor verplaatsen naar de vrijdagavond. Deze verschillen zijn echter niet significant. Opvallend is wel dat het merendeel van de jongeren van 15-29 jaar voorstander is van verplaatsen: 36 procent vindt het een goed idee. De voorkeur voor verplaatsing van de donderdagkoop-

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

43

Centrummonitor Hengelo 2007

avond hangt samen met de leeftijd van de bezoeker: slechts 17 procent van de ouderen is voorstander van verplaatsing naar de vrijdag17. Figuur 24: Hoe zou u het vinden als de donderdagkoopavond in het centrum wordt verplaatst naar de vrijdagavond?
40 36 35

30 percentage bezoekers 24 21 20 19

25

15

10

5

0 (zeer) slecht idee niet goed/niet slecht (zeer) goed idee weet niet/geen mening

Voorstanders Bezoekers die het verplaatsen een goed idee vinden, noemen vooral als voordeel dat de vrijdag beter aansluit bij het weekend dan de donderdag (bijna de helft noemt dit). Kinderen kunnen dan bijvoorbeeld mee en de volgende dag hoeft niet gewerkt te worden. Voor bijna eenderde komt de vrijdagavond privé beter uit omdat ze dan meer tijd hebben om naar de stad te gaan. Een andere belangrijke reden is dat donderdag ook koopavond is in Enschede en veel andere plaatsen. Door op de vrijdag te gaan zitten kunnen mensen ook naar Enschede en kunnen beide steden meer publiek trekken. Ander argumenten zijn dat voor mensen buiten de stad de vrijdagavond beter zou zijn en dat bezoekers langer in de stad aanwezig kunnen zijn. Als idee werd geopperd om op donderdagavond in de wijkwinkelcentra18 koopavond te houden en op vrijdag in het centrum. Tegenstanders Bezoekers die de verplaatsing geen goed idee vinden, noemen met name het feit dat we nu gewend zijn aan de donderdagkoopavond (traditie) en dat dit zo moet blijven19. Ook wordt de concurrentie met andere (kleinere) plaatsen genoemd: er is op vrijdag immers ook koopavond in Borne, Oldenzaal, Delden en Goor. Als derde belangrijke reden wordt genoemd dat de vrijdagkoopavond te vlak voor het weekend zit: de donderdagavond breekt de week en in het weekend is er al veel te doen, tijd voor rust. Andere genoemde redenen zijn dat de donderdagavond privé beter uitkomt, dat vrijdagavond een uitgaansavond is, voor het gezin thuis en de sociale contacten. De argumenten van de bezoekers die een neutrale positie innemen sneden niet veel hout. Deze mensen geven aan (bijna) nooit naar een donderdagkoopavond te gaan en overdag of alleen op zaterdag naar het centrum te gaan.

17 18

Ook zien we dat ouderen vaker neutraal antwoorden of geen mening hebben dan jongeren. Dit is onze interpretatie van het woord ‘buitenwijken’ zoals dat door de betreffende bezoeker wordt genoemd. 19 Een aantal bezoekers geven aan geen trek te hebben in de zoveelste verandering.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 44

Centrummonitor Hengelo 2007

5.15

Bekendheid en beeldvorming ‘Helemaal Hengelo’

In de Omnibusenquête 2006 is aan de inwoners van Hengelo gevraagd of men de slogan ‘Helemaal Hengelo’ kent. Hieruit kwam naar voren dat de slogan bij 57 procent van onze inwoners bekend is. Dit beeld wordt bevestigd in het binnenstadsonderzoek waar eenzelfde percentage Hengelose bezoekers aangeeft de slogan te kennen. De slogan is echter significant minder bekend bij de bezoekers van buiten: eenvijfde (20%) kent de promotieleus van de Stichting VVV&Stadspromotie. Van alle bezoekers kent 47 procent de slogan. Leeftijd speelt geen rol. Aan de mensen die de slogan ‘Helemaal Hengelo’ kennen is gevraagd aan te geven waar ze als eerste aan denken bij deze slogan (figuur 25). Figuur 25: Waar denkt u als eerste aan bij de slogan ‘Helemaal Hengelo’ (percentage bezoekers die de slogan kent, een antwoord mogelijk).
promotie van Hengelo 14

22

advertenties Helemaal Hengelo 10

13

14

evenementen in Hengelo

17

anders

9

10

gemeente Hengelo

4

9

magazine Helemaal Hengelo 6

9

website Helemaal Hengelo

9

uitgaan in Hengelo 4 4 3

5

9

Hengelo in de breedste zin van het woord

in Hengelo is altijd wat te doen

logo Helemaal Hengelo 1

2

4

promotieslogan voor de stad

weet niet/geen mening
Hengeloers niet-Hengeloers

9 0 5 10

13

15

20

25

percentage bezoekers dat slogan kent

De bezoekers die de slogan Helemaal Hengelo kennen noemen het meest de promotie van Hengelo (15%), de advertenties (14%), evenementen (11%) en de gemeente Hengelo (9%). Met name de bezoekers van buiten denken bij Helemaal Hengelo aan de promotie van Hengelo en de evenementen in Hengelo. Verder valt op dat de Hengeloër vaker de gemeente Hengelo aangeeft en dat de bezoeker van buiten niet denkt aan het magazine Helemaal Hengelo. Andere zaken die genoemd worden zijn artikelen uit de krant, ballonnen, boortoren, Hart van Zuid, Hengeler Wind, Typisch Hengelo, de Weekendkrant, de markt, slechte slogan en “de rare fratsen die ze uithalen”. Wat verder opvalt is dat 12 procent van de bezoekers die de slogan zegt te kennen, geen beeld kan vormen van wat er mee bedoeld wordt.
Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo 45

Centrummonitor Hengelo 2007

Kijken we naar de leeftijd dan valt op dat jongeren ‘Helemaal Hengelo’ kennen van uitgaan in Hengelo. Naarmate de bezoeker ouder is wordt uitgaan minder genoemd. Advertenties van Helemaal Hengelo worden het meest genoemd door ouderen. Promotie van Hengelo wordt het meest genoemd door de bezoekers van 30-54 jaar. Vergeleken met ouderen en jongeren noemt deze groep van middelbare leeftijd het vaakst evenementen als eerste beeld bij de slogan ‘Helemaal Hengelo’. 5.16 Overige opmerkingen bezoekers

Door de bezoekers worden soms zaken genoemd die niet in de enquête worden gevraagd. Een paar punten die werden genoemd: • • • • • Er zijn op donderdagavond teveel hangjongeren en uitgaansjeugd. Dit geeft een onveilig gevoel. Het toiletgebouw op de markt moet beter onderhouden worden. Het marktplein is saai, gezelligheid ontbreekt. De leegstand van winkels bij de markt moet worden aangepakt. De parkeertarieven zijn te hoog. Er zou in het centrum gratis parkeren moeten komen net als in Borne.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

46

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlagen

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

47

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

48

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlage 1: Overzicht telpunten

Telpunt 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

Adres Nieuwstraat 6 Nieuwstraat 27 Nieuwstraat 45 Stationsplein 41 Brink 204 Brink 184 Markt 6 Telgen 13c Brinkstraat 26 Brinkstraat 12 Marktstraat 8 Marktstraat 26 Enschedesestraat 37 Drienerstraat 33 Drienerstraat 13 Enschedesestraat 13 Telgen 7 Enschedesestraat 16 Enschedesestraat 6 Burg. Jansenplein 18 Wemenstraat 3 Lambertuspassage 6 Thiemsbrug 37 Wemenstraat 59

Winkelpand Share Lucardi Eetcafé De File Restaurant Plaza Latina Beune Optiek De Tuinen Lunchroom Kolsté Pearl Opticien Outlet Store Bökkerink Opticien Het Huis Restaurant Taj Mahal Restaurant Balkan te huur, vh Sport 2000 ABTB Dierenspeciaalzaak Inkkitchen Tattoo Bijou Brigitte Dolcis Miss Etam Choice Mode Café De Blauwe Engel Zizi-Chairman Mode Jan Rikhof Planten Mitra Restaurant The Bombay Spice

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

49

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

50

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlage 2: Bezoekers per week en dag Aantal bezoekers per week en per dag (bron: Locatus) 1) 2000 2003 2004 Maandag 14.000 10.000 11.000 Dinsdag 21.000 13.000 16.000 Woensdag 27.000 19.000 21.000 Donderdag 24.000 21.000 20.000 Vrijdag 20.000 15.000 16.000 Zaterdag 37.000 28.000 28.000 Zondag 0 0 5.000 Totaal 143.000 105.300 117.100

2005 10.000 15.000 20.000 19.000 15.000 26.000 1.000 107.100

2006 11.000 15.000 17.000 19.000 14.000 23.000 5.000 105.000

2007 9.000 14.000 17.000 18.000 15.000 26.000 2.000 100.700

1) In 2001 en 2002 zijn geen tellingen uitgevoerd. In 2004 is de methodiek gewijzigd door het toevoegen van extra telpunten.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

51

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

52

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlage 3: Druktebeeld op zaterdag Druktebeeld op zaterdag, aantal passanten 2005-2007 (bron: Locatus)1)
v2005 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Nieuwstraat 6 (Share) Nieuwstraat 27 (Lucardi) Nieuwstraat 45 (Eetcafé De File) Stationsplein 41 (Restaurant Plaza Latina) Brink 204 (Beune Optiek) Brink 184 (De Tuinen) Markt 6 (Lunchroom Kolsté) Telgen 13c (Pearl Opticien) Brinkstraat 26 (Outlet Store) 10.100 12.400 11.100 7.400 4.900 13.100 13.800 9.200 8.600 15.700 5.500 2.200 2.000 1.700 2.000 19.100 20.700 16.400 13.200 5.800 14.400 4.700 8.000 2.800 v2006 9.600 10.000 10.800 7.800 7.100 15.200 15.500 11.100 13.500 16.000 4.800 3.400 1.900 1.800 2.300 14.100 17.800 14.200 9.900 4.200 10.900 4.000 8.300 3.400 v2007 9.100 9.600 9.600 6.400 6.100 14.900 17.100 13.700 14.100 19.500 4.300 3.500 1.800 1.000 2.000 10.900 19.000 16.500 12.400 4.800 12.100 2.300 7.000 3.200

10 Brinkstraat 12 (Bökkerink Opticien Het Huis) 11 Marktstraat 8 (Restaurant Taj Mahal) 12 Marktstraat 26 (Restaurant Balkan) 13 Enschedesestraat 37 (te huur, vh Sport 2000) 14 Drienerstraat 33 (ABTB Dierenspeciaalzaak) 15 Drienerstraat 13 (Inkkitchen Tattoo) 16 Enschedesestraat 13 (Bijou Brigitte) 17 Telgen 7 (Dolcis) 18 Enschedesestraat 16 (Miss Etam) 19 Enschedesestraat 6 (Choice Mode) 20 Burg. Jansenplein 18 (Café De Blauwe Engel) 21 Wemenstraat 3 (Zizi-Chairman Mode) 22 Lambertuspassage 6 (Jan Rikhof Planten) 23 Thiemsbrug 37 (Mitra) 24 Wemenstraat 59 (Restaurant The Bombay Spice)
1)

In eerdere jaren (1999, 2000, 2003 en 2004) zijn wel passantentellingen uitgevoerd maar zijn niet steeds dezelfde telpunten gehanteerd.

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

53

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

54

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlage 4: Bedrijven, instellingen en werkgelegenheid

Tabel 4.01
sectie / afdeling

Aantal vestigingen per sectie en afdeling, Hengelo-centrum, sinds 2001. 1)
code A C D D15-16 D17-18 D19 D20 D21-22 D24 D25 D26 D27-28 D29 D30-33 D34-35 D36-37 E F G G50 G51 G52 H I I60 I61 I63 I64 J J65 J66 J67 K K70 K71 K72 K73 K74 L M N O O90 O91 O92 O93 2 3 6 220 73 1 15 3 7 1 3 7 2 8 41 4 4 3 3 3 4 210 68 1 15 3 6 1 4 7 2 6 37 5 2 2 2 2 3 213 71 2 13 2 6 2 4 7 2 7 39 5 3 3 1 1 5 215 66 3 12 2 5 2 5 7 2 5 44 3 3 3 1 1 3 202 71 3 12 3 4 2 4 8 2 7 40 2 3 3 1 7 192 71 3 10 3 4 2 5 8 1 6 38 2 2 3 1 1 2 1 1 2 1 1 3 1 2 1 2 1 1 2001 2002 2003 2004 2005 1 2006 1

LANDBOUW, JACHT EN BOSBOUW WINNING VAN DELFSTOFFEN INDUSTRIE w.v. vervaardiging van voedings- en genotmiddelen vervaardiging van textiel en textielproducten vervaardiging van leer en lederwaren houtindustrie (inclusief kurk en riet) verv. van papier, karton e.d. / uitgeverijen en drukkerijen vervaardiging van chemische producten vervaardiging van producten van rubber en kunststof verv.van glas, aardewerk, cement-, kalk- en gipsproducten vervaardiging van metaal en metaalproducten vervaardiging van machines en apparaten vervaardiging van electrische en optische apparaten vervaardiging van transportmiddelen verv. van meubels / ov. goederen niet eerder genoemd PROD. EN DISTRIBUTIE VAN ELECTR., AARDGAS EN WATER BOUWNIJVERHEID REPARATIE VAN CONSUMENTENARTIKELEN EN HANDEL w.v. handel in en reparatie van auto's / benzineservicestations groothandel en handelsbemiddeling detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren HORECA VERVOER, OPSLAG EN COMMUNICATIE w.v. vervoer over land vervoer over water dienstverlening ten behoeve van het vervoer post en telecommunicatie FINANCIËLE INSTELLINGEN w.v. financiële instellingen verzekeringswezen en pensioenfondsen activiteiten t.b.v. financiële instellingen ZAKELIJKE DIENSTVERLENING / ONROEREND GOED w.v. verhuur van en handel in onroerend goed verhuur van transportmiddelen en machines computerserviceburo's speur- en ontwikkelingswerk overige zakelijke dienstverlening OPENBAAR BESTUUR / OVERHEID ONDERWIJS GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSZORG MILIEU, CULTUUR, RECREATIE EN OV. DIENSTVERLENING w.v. milieudienstverlening werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties cultuur, sport en recreatie overige dienstverlening totaal 1)

2

2

10 12 431

9 12 406

7 11 409

5 12 404

5 12 392

8 13 382

- Gegevens hebben betrekking op de maand april van het desbetreffende jaar.

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister Overijssel (BIRO).

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

55

Centrummonitor Hengelo 2007

Tabel 4.02
sectie / afdeling

Aantal werkzame personen per sectie en afdeling, centrum Hengelo, sinds 2001. 1)
code A C D D15-16 D17-18 D19 D20 D21-22 D24 D25 D26 D27-28 D29 D30-33 D34-35 D36-37 E F G G50 G51 G52 H I I60 I61 I63 I64 J J65 J66 J67 K K70 K71 K72 K73 K74 L M N O O90 O91 O92 O93 4 8 10 1.571 703 384 69 15 124 9 32 23 10 17 249 824 36 67 4 8 5 1.558 620 180 80 17 118 9 43 28 6 12 198 799 18 3 6 4 1.562 605 196 64 12 116 12 32 33 8 13 209 896 25 1 6 9 1.522 565 198 55 13 109 12 49 25 4 11 225 257 28 1 6 4 1.463 528 212 63 35 85 12 43 31 4 13 246 184 28 5 11 1.364 631 215 54 21 103 14 63 34 1 11 245 186 34 3 2 43 3 1 26 3 1 28 1 44 1 7 1 1 2001 2002 2003 2004 2005 1 2006 1

LANDBOUW, JACHT EN BOSBOUW WINNING VAN DELFSTOFFEN INDUSTRIE w.v. vervaardiging van voedings- en genotmiddelen vervaardiging van textiel en textielproducten vervaardiging van leer en lederwaren houtindustrie (inclusief kurk en riet) verv. van papier, karton e.d. / uitgeverijen en drukkerijen vervaardiging van chemische producten vervaardiging van producten van rubber en kunststof verv.van glas, aardewerk, cement-, kalk- en gipsproducten vervaardiging van metaal en metaalproducten vervaardiging van machines en apparaten vervaardiging van electrische en optische apparaten vervaardiging van transportmiddelen verv. van meubels / ov. goederen niet eerder genoemd PROD. EN DISTRIBUTIE VAN ELECTR., AARDGAS EN WATER BOUWNIJVERHEID REPARATIE VAN CONSUMENTENARTIKELEN EN HANDEL w.v. handel in en reparatie van auto's / benzineservicestations groothandel en handelsbemiddeling detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren HORECA VERVOER, OPSLAG EN COMMUNICATIE w.v. vervoer over land vervoer over water dienstverlening ten behoeve van het vervoer post en telecommunicatie FINANCIËLE INSTELLINGEN w.v. financiële instellingen verzekeringswezen en pensioenfondsen activiteiten t.b.v. financiële instellingen ZAKELIJKE DIENSTVERLENING / ONROEREND GOED w.v. verhuur van en handel in onroerend goed verhuur van transportmiddelen en machines computerserviceburo's speur- en ontwikkelingswerk overige zakelijke dienstverlening OPENBAAR BESTUUR / OVERHEID ONDERWIJS GEZONDHEIDS- EN WELZIJNSZORG MILIEU, CULTUUR, RECREATIE EN OV. DIENSTVERLENING w.v. milieudienstverlening werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties cultuur, sport en recreatie overige dienstverlening totaal 1)

4

4

118 57 4.382

135 55 3.927

111 55 3.994

119 61 3.314

96 59 3.122

80 62 3.137

- Betreft fulltimers, parttimers en uitzendkrachten. - Gegevens hebben betrekking op de maand april van het desbetreffende jaar.

Bron: Bedrijven- en Instellingenregister Overijssel (BIRO).

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

56

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlage 5: Leegstand in het centrum, maart 2007

Straat

NummerPostcode 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 7551 JE JE JE JE CC HJ HH HK HK EM EH ES ES ES ES ES ES ES DR DR BV BV BW DC DC DC CS CT CZ CV CV HM CR EX GB

Gebied Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Centrum Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo Hengelo De De De De Brink Brink Brink Brink

Wvo (m2) 72 185 153 78 110 54 200 329 181 30 283 65 43 44 45 91 48 29 175 181 253 191 353 110 72 148 42 144 76 81 174 110 160 143 113 4.566

Locatie A1 A1 B1 B1 A1 B2 B2 B2 B2 A2 B2 B2 B2 B2 B2 B2 B2 B2 B2 B2 nvt nvt nvt nvt nvt nvt A2 A2 A2 A2 A2 nvt nvt B2 nvt

Brink 178 Brink 188 Brink 202 Brink 206 Brinkstraat 12 Drienerstraat 15 Drienerstraat 24 Drienerstraat 31 Drienerstraat 41A Enschedesestraat 12A Enschedesestraat 31 Lambertuspassage 5 Lambertuspassage 6 Lambertuspassage 7 Lambertuspassage 8 Lambertuspassage 10 Lambertuspassage 12 Lambertuspassage 17 Marktstraat 15 Marktstraat 17 Marskant 14 Marskant 18 Marskant 36 Molenstraat 12 Molenstraat 22 Molenstraat 26 Nieuwstraat 29 Nieuwstraat 43 Nieuwstraat 44 Nieuwstraat 55 Nieuwstraat 57 Smutsstraat 32 Stationsplein 69 Wemenstraat 24 de Wetstraat 41-43 Totaal

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

57

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

58

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlage 6: Bezoekersenquête 2007 Vragenlijst binnenstadsonderzoek Hengelo 9 juni 2007 Dag mevrouw, meneer, De gemeente Hengelo houdt een onderzoek onder bezoekers van de binnenstad. Mag ik u een paar vragen stellen? 1 In welke plaats woont u? (Enq: het gaat hier om de gemeente waar ze wonen) Hengelo Almelo Borne Enschede Oldenzaal 2 Delden, Goor, Markelo (Hof van Twente) Denekamp, Ootmarsum, Weerselo (Dinkelland) Haaksbergen Rijssen/Holten Wierden/Enter Losser Rest van Overijssel Rest van Nederland Duitsland vraag 25 overig buitenland vraag 25

Wat is het belangrijkste doel van uw bezoek aan het centrum? (Enq: antwoorden voorlezen. Meerdere antwoorden mogelijk) Winkelen Boodschappen doen Markt Rondkijken Passant Naar horecagelegenheid Woont er Werk Anders Niet van toepassing (woont in centrum) Minder vaak Eerste bezoek aan centrum

3

Hoe lang denkt u vandaag in het centrum van Hengelo te zijn? ANTWOORD IN uren minuten Weet niet

4

Hoe vaak doet u doorgaans inkopen in het centrum van Hengelo? Dagelijks 2 á 3 keer per week 1 keer per week 1 keer per 2 weken 1 keer per maand

5

Heeft u de afgelopen maand in andere plaatsen in Twente gewinkeld? Ja Nee vraag 7

6

Indien in andere plaatsen gewinkeld: In welke andere plaats was dat het meest? (één antwoord mogelijk) Enschede Borne Almelo Oldenzaal Woont in binnenstad 10 Motor vraag 10 Bus vraag 10 vraag Anders

7

Met welk vervoermiddel bent u naar Hengelo gekomen? (indien meer vervoermiddelen alle aankruisen) Auto vraag 8 Trein Anders vraag 10 vraag 10

Fiets vraag 10 Te voet vraag 10 8
BINNEN DE R

Indien met auto: Hoe lang heeft u gezocht naar een parkeerplaats? (noteer het aantal minuten) IN Minuten Weet niet Niet van toepassing (woont in centrum) Zeer slecht Weet niet/geen mening

9

Indien met auto: Hoe vindt u de bewegwijzering naar de parkeerplaatsen? Zeer goed Goed Redelijk Slecht

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

59

Centrummonitor Hengelo 2007

10 Allen: Wat vindt u van de bereikbaarheid van het Hengelose centrum met de auto? Zeer goed Goed Redelijk Slecht Zeer slecht Weet niet/geen mening Weet niet/geen mening vraag 15

11 Bezoekt u wel eens een evenement in de binnenstad? Ja Nee vraag 15

12 Wanneer u een evenement in het centrum bezoekt, combineert u dit dan met winkelen? Altijd Soms Nooit Bijna altijd Bijna nooit Weet niet/geen mening 13 Wanneer u een evenement in het centrum bezoekt, combineert u dit dan met een horecabezoek? Altijd Bijna altijd Soms Bijna nooit Nooit Weet niet/geen mening

14 Wanneer u een evenement in het centrum bezoekt, blijft u dan langer of korter in de stad vergeleken met een gewoon bezoek? Meestal langer Geen verschil Meestal korter Soms langer Soms korter vraag 17 Weet niet/geen mening Weet niet/geen mening vraag 17 15 Kent u de slogan ‘Helemaal Hengelo’? Ja Nee Evenementen in Hengelo Uitgaan in Hengelo Stichting VVV&Stadspromotie Website Helemaal Hengelo Magazine Helemaal Hengelo Logo Helemaal Hengelo 17 Ik noem u nu een aantal aspecten van de Hengelose binnenstad. Kunt u in de vorm van een rapportcijfer van 1 tot 10 uw oordeel hierover geven? 1 Variatie in het winkelaanbod Kwaliteit van het winkelaanbod Variatie van de daghoreca Kwaliteit van de daghoreca Parkeervoorzieningen voor de auto Stallingsmogelijkheden voor de fiets Sfeer/gezelligheid (Enq: onderstaande vragen (t/m 22) noteren in hele euro's; 9998 is weet niet/geen antwoord en 9999 is niet van toepassing) 18 Hoeveel euro heeft u besteed in winkels die dagelijkse goederen verkopen? (Hierbij kan gedacht worden aan supermarkt, bakker, slager en drogisterij. Niet op de markt) 19 Hoeveel euro heeft u besteed in winkels die kleding en schoenen verkopen? Niet op de markt. 20 Hoeveel heeft u besteed in overige winkels? Niet op de markt. 21 Hoeveel heeft u besteed op de warenmarkt? 2 3 4 5 6 7 8 9 10 g.a

16 Indien ja: Waar denkt u als eerste aan bij deze slogan? (Enq: een antwoord mogelijk) Advertenties Helemaal Hengelo PR slogan voor de stad Promotie van Hengelo Anders, namelijk: In Hengelo is altijd wat te doen Gemeente Hengelo Hengelo in de breedste zin van het woord Weet niet/geen mening

g. m

w.n

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

60

Centrummonitor Hengelo 2007

22 Hoeveel heeft u (met uw gezelschap) vandaag besteed of denkt u te besteden in een café of restaurant in het centrum van Hengelo? 23 Hoe zou u het vinden als de donderdagkoopavond in het centrum wordt verplaatst naar de vrijdagavond? Zeer goed idee Niet goed/niet slecht Zeer slecht idee Goed idee Slecht idee Weet niet/geen mening vraag 25 24 Kunt u aangeven waarom u dit vindt?

25 Mag ik tot slot weten hoe oud u bent? Eventueel schatten / Dürfte ich zum Schluss noch nach Ihrem Alter fragen? 15-19 jaar 20-29 jaar 30-39 jaar 40-54 jaar 55-64 jaar 65+ jaar

Hartelijk dank voor uw medewerking! / Herzlichen Dank für Ihre Mitarbeit! Auf Wiedersehen! 26 In te vullen door enq. Zelf Enqueteurnummer Geslacht respondent Man Vrouw Bezoekeenheid
(Aantal personen van 14 jaar en ouder)

Personen

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

61

Centrummonitor Hengelo 2007

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

62

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlage 7: Achtergronden bezoekers Tabel B7.1: Bezoekerseenheid alle bezoekers (in procenten), 2000-2007
Aantal personen 1 2 3 !4 v2000 46 47 6 2 v2001 60 34 4 3 v2002 55 41 3 1 v2003 41 48 7 4 v2004 46 45 5 3 v2005 48 48 4 1 v2006 51 41 5 3 v2007 49 40 7 4

Tabel B7.2: Leeftijdverdeling alle bezoekers (in procenten), 2000-2007
Leeftijd 15–19 20–29 30–39 40–54 55–64 65 e.o. Totaal v2000 8 14 24 27 14 14 100 v2001 11 15 20 26 11 18 100 v2002 11 13 20 25 13 19 100 v2003 10 16 17 28 13 15 100 v2004 12 14 19 33 11 11 100 V2005 10 11 14 27 17 19 100 v2006 7 13 14 26 16 23 100 v2007 7 16 17 23 18 19 100

Tabel B7.3: Ontwikkeling herkomst binnenstadsbezoekers (in procenten), 2000-2007
v2000 Hengelo Borne Enschede Stad/Ambt Delden Hof van Twente Almelo Oldenzaal Weerselo Dinkelland Haaksbergen Wierden/Enter Rijssen/Holten Losser Rest van Overijssel Rest van Nederland Buitenland 71 10 5 1 2 1 0 1 7 2 0 v2001 72 5 4 2 2 0 4 1 3 6 0 v2002 66 5 6 3 4 2 1 7 3 2 v2003 68 6 5 3 3 1 1 6 4 1 v2004 70 4 3 4 6 1 0,3 2 0 0,5 0,3 3 5 1 v2005 64 5 6 4 2 1 0,7 1 0,3 0,3 0,7 2 3 10 v2006 71 5 5 4 2 2 1,2 2 0,3 0,3 0,3 4 1 3 v2007 73 4 7 3 3 1 1,7 1 0,5 1,2 0,2 2 2 0

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

63

Centrummonitor Hengelo 2007

Figuur B7.1: Aandeel vrouwen in alle bezoekers van de binnenstad (in procenten), 1998-2007 80 70 percentage vrouwen 60 50 40 30 20 10 0 v1999 n1999 v2000 n2000 v2001 v2002 v2003 v2004 v2005 v2006 jaren 66 63 66 62 63 62 65 58 58 60

Figuur B7.2: Vergelijking leeftijdsverdeling Hengelose bezoeker met Hengelose bevolking, voorjaar 2007

30
Binnenstadsbezoekers uit Hengelo

27 23 20 24 19 14

25 20 15 10 5 0

Bevolking Hengelo

percentage

18 15 12 7 4 16

15 - 19

20 - 29

30 - 39

40 - 54

55 - 64

65+

leeftijd

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

64

Centrummonitor Hengelo 2007

Bijlage 8: Winkelen in andere plaatsen Tabel B8.1: Bezoek aan andere plaatsen in Twente (in procenten): totaal aantal bezoekers en Hengelose bezoekers, 2002-2007 Alle bezoekers Hengeloërs
v2002 v2003 v2004 v2005 v2006 v2007 Nee Ja Zo ja, in: Enschede Borne Almelo Oldenzaal Elders Totaal 52 8 8 14 17 99 63 7 6 19 4 99 79 5 2 5 8 100 68 5 3 7 17 100 66 8 4 10 11 100 75 6 6 6 7 100 46 53 47 51 42 58 48 52 47 53 48 52 v2002 v2003 v2004 v2005 v2006 v2007 57 42 99 52 46 99 47 53 100 57 43 100 56 44 100 58 42 100

Figuur B8.1: Winkelbezoek aan andere plaatsen door Hengelose en niet-Hengelose bezoekers van de binnenstad (percentage bezoekers naar plaats waar men de afgelopen maand naast Hengelo het vaakst heeft gewinkeld), voorjaar 2007.

80

75 Hengeloers niet-Hengeloers

70

60 percentage bezoekers

50

48

40

30

20 14 11 10 6 6 6 10 7

17

0 Enschede Borne Almelo Oldenzaal Anders

Afdeling Beleidsonderzoek en Geo Informatie – Gemeente Hengelo

65