Ondernemend Limburg verlegt grenzen Parkmanagement

toekomst van ieder bedrijventerrein

Parkmanagement, nieuw en vernieuwend De markt vraagt om nieuwe bedrijventerreinen, en die komen er ook: Trade Port Noord in Venlo, Maastricht Aachen Airport in Beek en St. Joost in Echt. Maar daar blijft het op dit moment bij. De ruimte in onze provincie is beperkt en dus moeten er keuzes gemaakt worden. Wij – de Provincie Limburg – hebben in ons coalitieakkoord dan ook de nadruk gelegd op het revitaliseren van bestaande bedrijventerreinen. In eerste instantie zijn het vooral de enigszins verouderde bedrijventerreinen die wij willen gaan opknappen. Kwaliteit staat daarbij voorop, zodat de Limburgse bedrijventerreinen ook in de toekomst aan alle eisen voldoen. Bij een ‘facelift’ red je het niet met een likje verf hier en daar. Ook belangrijk is dat er aandacht is voor bijvoorbeeld veiligheid en criminaliteitsbestrijding. Voor alle duidelijkheid: dit kunnen en willen wij niet alleen realiseren. Voor structureel parkmanagement – daar willen we immers naar toe – hebben we de enthousiaste medewerking van ondernemers, belangenbehartigers en gemeenten bijzonder hard nodig. Onze rol zien we vooral als initiator, motivator en facilitator. We zijn zo overtuigd van de noodzaak van gezamenlijk parkmanagement dat we daar menskracht, tijd en geld willen insteken. Parkmanagement: onze ambitie Eén van onze ambities is om voor 2007 minimaal tien parkmanagementprojecten op te starten en te ondersteunen. De te revitaliseren bedrijventerreinen en de nieuw te ontwikkelen waar de provincie rechtstreeks bij betrokken is – hetzij in ontwikkeling, hetzij in uitvoering – staan in ons ‘Uitvoeringsprogramma Park-

Kom maar op!
Martin Eurlings, gedeputeerde Economie, Onderwijs en Internationale Zaken. En kartrekker van het thema ‘Ondernemend Limburg’. “We hebben een gezamenlijk belang: zorgen voor een plek waar het goed werken en ondernemen is. Zodat bedrijvigheid en werkgelegenheid in de regio kunnen groeien. Een keiharde voorwaarde voor zowel het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen als voor revitaliseringsprojecten, is parkmanagement.”

Park management
management’. In deze projecten is het organiseren van parkmanagement de provinciale opgave. Zij kunnen rekenen op onze ondersteuning.

Maar daar hoeft het niet bij te blijven: ook nieuwe initiatieven – als zij voldoen aan onze voorwaarden – kunnen op onze medewerking rekenen.
Parkmanagement voor een gehele regio – profiteren van schaalgrootte – zien wij als de verantwoordelijkheid van de bestaande regionale samenwerkingsverbanden. Daar waar geen regionale initiatieven zijn, regelt een centrumstad het parkmanagement voor alle bedrijven in de gemeente. De zes centrumsteden zijn: Maastricht, Roermond, Sittard-Geleen, Venlo, Venray en Weert.

“Parkmanagement is geen korte termijn denken. Integendeel: juist op langere termijn zien we de voordelen van structurele en duurzame samenwerking. En dat gaat veel verder dan gezamenlijk inkopen. Maar daarvoor moeten we dus wel even door die zure appel heen. Samen concrete afspraken maken: wat willen we, wie doet wat en ook – en dat is vaak een heet hangijzer – wie gaat dat betalen? Vitale en actieve bedrijventerreinen zijn onmisbaar voor Limburg. Ondernemers, gemeenten: durf uw nek uit te steken en kom met plannen voor kwaliteitsimpulsen op uw bedrijventerreinen. Verras ons met uw goede, vernieuwende en enthousiaste ideeën!”

2

Ondernemend Limburg

Ondernemend Limburg

3

Selectie van bedrijventerreinen van het uitvoeringsprogramma parkmanagement 2005 - 2006
Venlo Veegtes Trade Port Tegelen-Belfeld Trade Port Noord Roermond Willem-Alexander Roerstreek Noord Roerstreek Zuid Regio Land van Weert Kanaalzone Savelveld Overige bedrijventerreinen Regio Westelijke Mijnstreek Borrekuil Sluisweg Chemelot Maastricht Aachen Airport Overige bedrijventerreinen, waaronder Kerensheide Regio Helden Beringen en Panningen Overige bedrijventerreinen Regio Parkstad Spekholzerheide Overige bedrijventerreinen Echt St. Joost De Loop Nuth Horsel Maastricht Randwyck-Zuid Gennep Ovenberg Hoogveld Grote Heeze

Parkmanagement is werk op maat. Een standaardoplossing hebben we dan ook niet voorhanden. Wat we wel bieden? Kennispunt Parkmanagement Waarom nog een keer het wiel uitvinden? Laten we vooral profiteren van ieders opgedane kennis. De Provincie, LWV, LIOF Bedrijventerreinen en gemeenten waar parkmanagement al geïmplementeerd is, geven ‘nieuwelingen’ graag een kijkje in hun keuken. Daarvoor komt er een Kennispunt Parkmanagement dat met geïnteresseerden communiceert via Internet (links via de provinciale website) en eventueel (bestaande) nieuwsbrieven. Ervaren mensen De provinciale specialisten begeleiden en ondersteunen gemeenten en ondernemers bij het initiëren en organiseren van parkmanagement. De Provincie kan de specialisten van LIOF Bedrijventerreinen inzetten voor het procesmanagement of advisering in brede zin. Deze ervaren krachten hebben vaker met het bijltje gehakt, en daarvan laten we u graag meeprofiteren. Financiële ondersteuning Daarvoor zetten wij niet alleen provinciale middelen in, maar we gaan ook op zoek naar andere subsidiestromen. Uiteraard verbinden wij een aantal voorwaarden aan de financiering. Voor wat, hoort wat. In het kort komt het op het volgende neer. Géén plan? Géén draagvlak? Dan ook géén financiering.

Wat kunnen we voor u betekenen?

4

Ondernemend Limburg

Ondernemend Limburg

5

Georganiseerd samenwerken Bedrijven (zowel eigenaren, huurders als beleggers), hun adviseurs en belangenbehartigers en overheden kiezen voor een samenwerkingsvorm. Dit is maatwerk. Het meest wordt gekozen voor uitbesteding van parkmanagement met als juridische structuur een stichting. Structurele financiering Een structurele financiële basis is een waarborg voor de continuïteit van de projecten. Op bestaande bedrijventerreinen is een verplichte financiering alleen mogelijk, als dit in een contract is vastgelegd. Op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen is het een voorwaarde dat contractueel de verplichte financiële bijdragen worden vastgelegd. In de praktijk zien we dat de financiering meestal uit twee onderdelen bestaat: • een vaste deelnemersbijdrage per jaar (zowel voor private als publieke eigenaren) • fee: opbrengsten uit projecten, bijvoorbeeld een gedeelte van de winst door het gezamenlijk inkopen. De te berekenen fee kan per project verschillen. Afspraken maken Elk bedrijventerrein heeft z’n eigen speerpunten en betrokken partijen zoeken daarbij de meest voor de hand liggende oplossingen. Ook hier weer: maatwerk. Een kleiner bedrijventerrein met een samenwerkende ondernemersvereniging en nauwelijks achterstallig onderhoud heeft waarschijnlijk al genoeg aan een gedegen plan van aanpak. Voor grote bedrijventerreinen is de ambitie hoger en zullen we een masterplan nodig hebben. Hoe dan ook: een gedegen voorbereiding in de vorm van een plan is de onmisbare basis van parkmanagement. Daarin onder andere afspraken over de volgende onderwerpen: Openbare ruimte Elke gemeente heeft voor elk bedrijventerrein een bestaand onderhoudsplan. Daarover kan uiteraard gepraat en onderhandeld worden. Vindt men dit niet voldoende, dan kan een gemeente aanvullende werkzaamheden offreren. Of het parkmanagement kiest ervoor om het gemeentebudget over te nemen en zelf te zorgen voor het onderhoud van het openbare terrein. Ook over het onderhoud van de eigen kavels worden met de betrokkenen afspraken gemaakt. Het gaat immers om een gezamenlijk belang. Wat levert het op? De makkelijkste manier die ook nog eens het snelst resultaat èn geld oplevert is het gezamenlijk inkooptraject. Prima om daar mee te beginnen. Maar daar nemen wij geen genoegen mee. Ons ambitieniveau ligt hoger dan directe financiële winsten voor de ondernemers. We hebben ook gezamenlijke belangen op het gebied van veiligheid, criminaliteitsbestrijding, milieu, water- en energieverbruik, afvalbeperking, vervoer... Ook op die gebieden – juist op die gebieden – verwachten wij dan ook ‘winst’gevende plannen. WIJ HELPEN U GRAAG. Voor al uw vragen kunt u terecht bij Provincie Limburg. Marion Cremers – van As, coördinator revitalisering en parkmanagement telefoon 043 3897308 mcp.cremers@prvlimburg.nl Karin Collombon – Smeets projecten revitalisering en parkmanagement telefoon 043 3897859 kmh.collombon@prvlimburg.nl

Onze voorwaarden
Draagvlak Een van de belangrijkste succesfactoren in de implementatie van parkmanagement: draagvlak bij zowel ondernemers als gemeenten. Hun gezamenlijk belang en gezamenlijke doelstellingen moeten leiden tot concrete afspraken. Zonder voldoende draagvlak komt parkmanagement niet van de grond. Schaalgrootte Voor het organiseren van parkmanagement op structurele basis is voldoende schaalgrootte een voorwaarde. En dat kan betekenen dat er met meerdere bedrijventerreinen – binnen en zelfs buiten de gemeentegrenzen – wordt samengewerkt. Een eerste stap naar parkmanagement – zowel voor kleine als voor grote bedrijventerreinen – is de samenwerking in een ondernemersvereniging.

6

Ondernemend Limburg

Ondernemend Limburg

7

‘LIMBURG VERLEGT GRENZEN’. DAT IS HET MOTTO VAN DE PROVINCIE LIMBURG. DAARBIJ STAAN DE VIJF THEMA’S CENTRAAL: ONDERNEMEND LIMBURG, JONG ZIJN IN LIMBURG, VEILIG LEVEN IN LIMBURG, RUIMTE VOOR LIMBURG EN SAMEN BOUWEN AAN VITALE KERNEN, WIJKEN EN BUURTEN VOOR LIMBURG. MEER WETEN? KIJK OP WWW.LIMBURG.NL

COLOFON Tekst: Co>meander, Maastricht Vormgeving: Vermeulen/co design Fotografie: Diana Scheilen Druk: Leiter Nypels

maart 2005

Parkmanagement in de provincie Limburg

Uitgangspunten

Januari 2005

1

1 2 3

INLEIDING ............................................................................................................................................3 PARKMANAGEMENT = KWALITEITSMANAGEMENT .....................................................................4 HUIDIGE BELEID .................................................................................................................................5 COALITIEAKKOORD 2004-2007 ....................................................................................................................5 3.1 NIEUW TE ONTWIKKELEN TERREINEN .................................................................................................5 3.2 REVITALISERING ..............................................................................................................................5 3.2.1 Tipp-projecten 2000-2004 .........................................................................................................5 3.2.2 Taakstelling revitalisering coalitieperiode..................................................................................5 3.2.3 Regionale Uitvoeringsorganisatie..............................................................................................6

4 5

VOORWAARDEN PARKMANAGEMENT ...........................................................................................7 INZET PROVINCIE OM PARKMANAGEMENT TE STIMULEREN.....................................................9 5.1 ROL PROVINCIE ...............................................................................................................................9 5.2 DE PROJECTEN WAAROP WORDT INGEZET .........................................................................................9 5.3 ONDERSTEUNING VAN PARKMANAGEMENT ......................................................................................10 5.3.1 Financiële ondersteuning ........................................................................................................10 5.3.2 Kennispunt Parkmanagement .................................................................................................10 5.4 EVALUATIE ....................................................................................................................................10

BIJLAGE 1: Tabel Uitvoeringsprogramma Parkmanagement BIJLAGE 2: Overzicht activiteiten parkmanagement BIJLAGE 3: De Praktijk BIJLAGE 4: Rollen van partijen

2

1

INLEIDING

De provincie wenst de kwaliteit van bedrijventerreinen te verbeteren waardoor een beter vestigings- en investeringsklimaat ontstaat voor het bedrijfsleven. Een van de taakstellingen is om 300 ha te revitaliseren in de periode 2003-2007, waarbij nadrukkelijk de invoering van parkmanagement en het bevorderen van duurzaamheid op bedrijventerreinen nagestreefd wordt. Parkmanagement (ook wel genoemd beheer van bedrijventerreinen of bedrijventerreinenmanagement) regelt het beheer op bedrijventerreinen en zorgt ervoor dat structureel aan de kwaliteit van bedrijventerreinen gewerkt wordt. De Provincie hecht belang aan het stimuleren van parkmanagement om de volgende redenen: het verbeteren van het vestigings- en investeringsklimaat voor het Limburgse bedrijfsleven. Dit betekent ook een extra stimulans voor de economische bedrijvigheid en het behoud van werkgelegenheid en kennis in een bepaalde regio; door de verbeterde kwaliteit van een bedrijventerrein zijn bedrijven minder snel geneigd te verplaatsen waardoor de druk op het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen afneemt; het realiseren van duurzaamheiddoelstellingen door middel van parkmanagement; investeren in verbetering van veiligheid op bedrijventerreinen draagt bij aan de kwaliteit van deze bedrijventerreinen. Doordat projecten op het gebied van criminaliteitsbeheersing worden opgenomen in een breder programma in het kader van een parkmanagementorganisatie hebben ze een betere kans van slagen en krijgen ze eerder een structureel karakter. De twee Limburgse Regionale Platforms Criminaliteitsbeheersing kunnen hier nadrukkelijk bij betrokken worden.; door consequent parkmanagement toe te passen kunnen in de toekomst ongeplande revitaliseringprojecten sterk gereduceerd worden of worden voorkomen. Bij revitaliseringsprojecten en nieuwe terreinen is parkmanagement een essentiële voorwaarde voor de Provincie; het verbeteren van de samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven en tussen bedrijven onderling. Waarom deze nota? De Provincie wil parkmanagement stimuleren. Deze nota geeft aan waar voor de Provincie de prioriteiten voor de ontwikkeling en revitalisering van bedrijventerreinen de komende collegeperiode liggen en hoe parkmanagement hierin wordt ingepast. Hiervoor stelt de Provincie een uitvoeringsprogramma op waarin zij de prioriteiten aangeeft en afspraken maakt met het georganiseerde bedrijfsleven en LIOF BT. Deze nota schept een kader voor alle partijen die aan de slag willen met parkmanagement en die willen weten onder welke randvoorwaarden en met welke instrumenten de Provincie initiatieven gaat ondersteunen.

Leeswijzer Over de inhoud van parkmanagement en het huidige beleid en wordt in de hoofdstukken 2 en 3 een toelichting gegeven. In hoofdstuk 4 worden de voorwaarden voor parkmanagement benoemd. In hoofdstuk 5 is uitgewerkt op welke wijze de provincie partijen wil stimuleren om parkmanagement toe te gaan passen. De bijlagen geven een beschrijving het Uitvoeringsprogramma voor parkmanagementprojecten, activiteiten die behoren tot parkmanagement, de huidige praktijk van parkmanagement in Limburg en de rol van de diverse actoren.

3

2

PARKMANAGEMENT = KWALITEITSMANAGEMENT

Parkmanagement is een middel om de kwaliteit van een terrein af te stemmen op de wensen van de bedrijven, de gemeente en eventueel andere betrokken partijen en om het bereikte kwaliteitsniveau ook op lange termijn vast te houden. Het kwaliteitsniveau heeft betrekking op de inrichting private en openbare ruimte en de kwaliteit van het vastgoed, voorzieningen en beheer. De kwaliteit is gericht op een duurzame ontwikkeling. Hiermee wordt bedoeld dat de kwaliteitsbehoud- en/of verbetering van het terrein gebeurt voor zowel bestaande als toekomstige gebruikers. Daarbij hechten bedrijven en gemeenten - ieder met eigen accenten – waarde aan een duurzame sociaal-economische ontwikkeling, bescherming van het milieu en efficiënt ruimtegebruik. Door goed parkmanagement kan veroudering van een bedrijventerrein worden tegengegaan. Verloedering en (hoge) kosten voor herstructurering worden dan voorkomen. Parkmanagement is het sturen op vorm, voorzieningen en beheer van een bedrijventerrein. Essentieel is de samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven en bedrijven onderling. Aan elk van de genoemde kwaliteitsaspecten kan een heel spectrum van activiteiten worden verbonden. Hoe die vervolgens worden ingevuld is afhankelijk van het terrein, de gevestigde bedrijven en het draagvlak bij deze overige betrokken partijen. Het blijft dus maatwerk. De volgende tabel geeft hier een overzicht van.

De kwaliteitaspecten van parkmanagement Kwaliteitsaspect Omschrijving Vorm Inrichting van private en openbare ruimten en kwaliteit van gebouwen

Voorzieningen

Diensten en regelingen waar bedrijven en hun medewerkers gebruik van kunnen maken

Beheer

Onderhoud van private en openbare ruimten en gebouwen; beheer in enge zin

Aanknopingspunten Stedenbouwkundige, architectonische en landschappelijke vormgeving, duurzaam bouwen, zorgvuldig en intensief ruimtegebruik, profilering en karakterisering van het bedrijventerrein Terreinniveau: Collectief: energie-, water-, vervoer- en afvalmanagement, logistieke optimalisatie, terreinbeveiliging etc. Pandniveau: pandbeveiliging, vergaderfaciliteiten, horeca etc. Personeelsniveau: Sport, horeca, kinderopvang, arbodienst, arbeidspool, winkels, etc Onderhoud en schoonmaken van groenvoorzieningen, wegen, straatmeubilair, verlichting, etc

Voor een overzicht van activiteiten van parkmanagement verwijzen wij naar bijlage 2.

4

3

HUIDIGE BELEID

Coalitieakkoord 2004-2007
Parkmanagement levert een belangrijke bijdrage aan het thema Ondernemend Limburg. Meer specifiek wordt invulling gegeven aan het actieprogramma 1.3 "Bereikbaarheid en ruimte voor dynamische ondernemers". Verder is er een duidelijke relatie met thema 5 “Vitale wijken, kernen en buurten” en het Programma Duurzame ontwikkelingen in Limburg. Vanwege de bijdrage die parkmanagement kan leveren aan veiligheid en criminaliteitsbestrijding is er ook een nadrukkelijke relatie met het thema 3 “Veilig leven in Limburg”. Zo wordt in het kader van dit thema geparticipeerd in twee Regionale Platforms Criminaliteitsbeheersing, die zich onder andere tot doel hebben gesteld een bijdrage te leveren aan de bestrijding van criminaliteit in het bedrijfsleven. Als ambitie voor de periode van het coalitieakkoord geldt dat er minimaal 10 parkmanagementprojecten tot stand komen. In het programma Duurzame ontwikkeling is aangegeven dat beheer van bedrijventerreinen vooral succesvol is wanneer in de voorbereiding en invulling van parkmanagement zowel de overheden als het bedrijfsleven participeren. De Provinciale Duurzaamheidscan is een instrument dat op een snelle manier inzicht geeft in de kansen van implementatie van parkmanagement en uitvoeren van duurzame maatregelen op een bedrijventerrein. Voor alle revitaliseringsprojecten en de nieuwe bedrijventerreinontwikkelingen waaraan de Provincie deelneemt, is het een voorwaarde dat de duurzaamheidscan wordt toegepast in een zo vroeg mogelijk stadium in het proces. In de vergadering van het college van Gedeputeerde Staten van 3 februari 2004 is het uitvoeringsprogramma bedrijventerreinen en de plannen van aanpak voor revitalisering en parkmanagement, duurzame inrichting en regionale uitvoeringsorganisaties vastgesteld. In deze plannen van aanpak is parkmanagement een essentieel onderdeel voor de uitvoeringsplannen.

3.1

Nieuw te ontwikkelen terreinen

In het POL staat omschreven dat de provincie ervoor zorgt dat parkmanagement wordt ingevoerd bij projecten waar de provincie rechtstreeks is betrokken. Dit zijn voor de nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen: St. Joost, Businesspark MAA en Trade Port Noord. Op deze terreinen zal in de uitwerking van het masterplan/visie opgenomen moeten worden op welke wijze men parkmanagement wil organiseren. Partijen zullen afspraken moeten maken over het ambitieniveau en de kwaliteit die men op het bedrijventerrein wil bereiken. Er zijn verschillende modellen mogelijk. Modellen waar een juridische entiteit wordt opgericht zijn: Coöperatieve Vereniging, Stichting of een Besloten Vennootschap. Betrokken partijen zullen de voor- en nadelen van de verschillende modellen moeten onderzoeken.

3.2 3.2.1

Revitalisering Tipp-projecten 2000-2004

Bij toekenning van subsidie in het kader van de TIPP-regeling is parkmanagement als onderdeel altijd opgenomen. Bij het toekennen van provinciale cofinanciering is parkmanagement nadrukkelijk als voorwaarde gesteld. Dit betekent dat er termijnen zijn opgenomen waarbinnen het plan van aanpak moet zijn opgesteld en de daadwerkelijke uitvoering van parkmanagement zal plaatsvinden.

3.2.2

Taakstelling revitalisering coalitieperiode

De taakstelling is 300 ha revitalisering en parkmanagement voor de periode 2004-2007. In de revitaliseringplannen is parkmanagement een voorwaarde.

5

Om deze taakstelling te halen wordt ingezet op drie sporen: kleinschalige projecten (150 ha), Topprojecten (Chemelot) en majeure projecten (Kanaalzône, Sluijsweg).

3.2.3

Regionale Uitvoeringsorganisatie

In vier pilotregio’s, namelijk Parkstad, Westelijke Mijnstreek, Land van Weert en Helden lopen trajecten om een uitvoeringsorganisatie op te richten. Een van de taken van deze organisatie is parkmanagement te organiseren.

6

4

VOORWAARDEN PARKMANAGEMENT

Voor het organiseren van parkmanagement op structurele basis is vooral voor de onderdelen van gezamenlijke inkoopprojecten, vestigingsmanagement en efficiency voldoende schaalgrootte noodzaak. Dit is gebaseerd op ervaringen in Limburg en elders. De Provincie richt zich in prioriteit op twee vormen: binnen de kaders van een regionaal samenwerkingsverband een organisatie opgezet voor parkmanagement voor de gehele regio; daar waar geen regionale initiatieven zijn regelt een centrumstad gelijktijdig voor alle bedrijventerreinen in de gemeente het parkmanagement. De centrumsteden zijn Venlo, Weert, Maastricht, Roermond, Venray en Sittard-Geleen. De centrumsteden kunnen ook ‘trekkers’ zijn van regionale initiatieven. Naast voldoende schaalgrootte zijn voor de provincie de hieronder genoemde thema’s van cruciaal belang zijn om te kunnen spreken van structurele vorm van parkmanagement: 1 Draagvlak Bij zowel ondernemers als gemeenten. Het formuleren van een gezamenlijk belang, gezamenlijke doelstellingen die uiteindelijk uitmonden in een intentieverklaring verplicht partijen om aan de slag te gaan. Bij gemeenten is het bestuurlijk commitment cruciaal. 2 Het organiserende vermogen Er is samenwerking nodig tussen de betrokken partijen: bedrijven (eigenaren, huurder en beleggers) en overheden. Fysieke omstandigheden, zoals ruimtegebrek of achterstallig onderhoud, kunnen de samenwerking versnellen. Partijen zijn min of meer gedwongen om samen tot oplossingen te komen. Als die samenwerking er is, moet er bij overheid en bedrijfsleven overeenstemming ontstaan over de toekomst van het bedrijventerrein, bijvoorbeeld vastgelegd in een masterplan. Er zijn verschillende organisatiestructuren mogelijk om facilitaire diensten aan te bieden: De keuze is sterk afhankelijk van situatiegebonden factoren en van de wensen en eisen van de betrokken partijen. Het meest wordt gekozen voor uitbesteding van parkmanagement met als juridische structuur een stichting. 3 Structurele financiering Er dient een plan en begroting te liggen over hoe de betrokken partijen parkmanagement voor de langere termijn wil financieren. In de begroting kunnen zowel particuliere als publieke budgetten opgenomen worden. Een structurele financiële basis is een waarborg voor de continuïteit van de projecten. De praktijk laat zien dat de financiering kan bestaan uit 2 onderdelen, namelijk een vaste deelnemersbijdrage per jaar (zowel voor private als publieke eigenaren) en opbrengsten uit projecten (=fee). De te berekenen fee kan per project verschillen. Op bestaande bedrijventerreinen is een verplichte financiering niet mogelijk, zolang dit niet in een contract is vastgelegd. Er zal hier gezocht moeten worden naar contractmogelijkheden. Op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen is het een voorwaarde dat contractueel de verplichte financiële bijdragen worden vastgelegd.

4 4.1

Inhoud van Parkmanagement Parkmanagement is meer dan het beheer van de openbare ruimte Als minimumvariant voert de gemeente op basis van een gebiedsgericht onderhoudsplan het beheer voor de openbare gedeelten op een bedrijventerrein uit en maakt hierover afspraken met de bedrijven. Aan het onderhoudsplan van de gemeente is een kwaliteitsniveau gekoppeld, waaraan de gemeente zich zal moeten houden. Aan private partijen kunnen kwaliteitseisen gesteld zijn vanuit bijvoorbeeld een beeldkwaliteitplan

7

Bij parkmanagement kan de organisatie (delen van) het beheer overnemen van de gemeente. Dit kan op 2 manieren: a. de gemeente blijft de activiteiten uitvoeren op basis van een prestatiecontract dat bestaat uit een onderhoudsplan en een kwaliteitsniveau; b. de gemeente draagt haar beheersbudget over aan de parkmanagementorganisatie. Hierbij maakt de gemeente afspraken met de ondernemers over de kwaliteit van de openbare ruimte. De private partijen kunnen ook hun beheertaken uitbesteden aan de parkmanagementorganisatie. Deze organisatie sluit een prestatiecontract. Op deze wijze ontstaat een contract tussen zowel publieke als private partijen waarbij van te voren duidelijk is welke kwaliteit wordt nagestreefd en welke structurele financiering daarbij geldt. 4.2 Parkmanagement is meer dan services Gezamenlijke inkoopprojecten (=services) zijn in eerste instantie gericht op het verkrijgen van voldoende draagvlak, omdat deze projecten in de regel op korte termijn tot succes leiden. Deze projecten leveren financiële voordelen op voor de ondernemers. Milieuwinst en versterking van de samenwerking zijn dan bijkomende voordelen. Het ambitieniveau moet hoger liggen. De samenwerking tussen bedrijven en bedrijven/overheid moet uiteindelijk leiden tot projecten die op tal van terreinen besparingen opleveren voor de langere termijn. Bijvoorbeeld op het gebied van vervoer, zorgvuldig ruimtegebruik, water, energie, afval etc. Uitvoering van de provinciale duurzaamheidscan aan het begin van parkmanagement- en revitaliseringprojecten brengt de kansen in beeld voor duurzaamheidprojecten. Ambitieniveau Een ander uitgangspunt voor de provincie is maken van afspraken met de samenwerkende partijen over het ambitieniveau. Per bedrijventerrein is dit maatwerk. Een voorbeeldpakket voor bestaande bedrijventerreinen zou kunnen inhouden: onderhoud en beheer openbare ruimte (verharding, groen, water, bewegwijzering en verlichting); op basis van haalbaarheid op het gebied van facilitymanagement1 minimaal 2 projecten uitvoeren en op het gebied van utilitymanagement2 minimaal 1 project; één-loket-service vanuit de gemeente; Een aanspreekpunt bij de gemeenten voor het gehele dienstenpakket van de gemeente. De gemeente moet dit organiseren en afstemmen op wensen vanuit het bedrijfsleven. Een voorbeeldpakket voor de nieuw te ontwikkelen terreinen houdt hetzelfde in met dat verschil dat ook afspraken gemaakt over onderhoud en beheer van de private kavels. Zie bijlage 2 met mogelijke projecten in de verschillende categorieën.

4.3

1

2

Facilitymanagement is de organisatie van terrein- en pandbeveiliging, kantoorreiniging, onderhoud gebouwen, catering, kinderopvang, vervoersmanagement, inkoop materialen etc. Centrale inkoop door de parkmanagementorganisatie levert elke betrokken bedrijf inkoopvoordelen op. Utilitymanagement is de samenwerking tussen bedrijven op tal van terreinen die leiden toto verbetering van de efficiëntie en daarmee tot besparingen. Met deze projecten wordt invulling gegeven aan duurzame ontwikkeling van bedrijventerreinen.

8

5 5.1

INZET PROVINCIE OM PARKMANAGEMENT TE STIMULEREN Rol Provincie

In het revitalisering- en parkmanagementproces is de rol van de provincie afhankelijk van de fase, waarin het project verkeert. De Provincie heeft de voorkeur dat er sprake is van een bottom-up benadering. De Provincie vindt het een pre wanneer de initiatieven voor parkmanagement vanuit het lokale bedrijfsleven en de gemeente worden aangedragen. Bij deze initiatieven is al sprake van draagvlak: één van de belangrijkste succesfactoren in de implementatie van parkmanagement. Verder is essentieel voor de Provincie dat afspraken door gemeente en georganiseerd bedrijfsleven worden gemaakt over de doelstellingen van de projecten en niet alleen over de instrumenten. De Provincie wil via de pilotaanpak verschillende modellen om parkmanagement te organiseren een kans geven. Parkstad is als eerste pilot door de provincie actief gestimuleerd. Voortraject De voortrajectfase is de fase kunnen waarin draagvlak voor parkmanagement gecreëerd moet worden. De provincie wil betrokken gemeenten en overige partijen bij elkaar brengen en ondersteunen dat het proces voortvarend opgepakt wordt. In het voortraject heeft de provincie een sturende en aanjagende rol: * de Provincie stelt het provinciale beleidskader op; * de Provincie stelt een uitvoeringsprogramma op waarin projecten voor parkmanagement en revitalisering worden geprioriteerd. Zij bespreekt dit met gemeenten en (georganiseerd) bedrijfsleven; * de Provincie stuurt in het opstellen van een Plan van Aanpak door gemeente(n) en bedrijfsleven. Planvorming Voor wat betreft projecten parkmanagement met revitalisering gecombineerd worden, vervult de gemeente in de planvormingfase de trekkersrol. Voor overige projecten kan deze trekkersrol ook gebeuren door het georganiseerde bedrijfsleven. In deze fase richt de provincie zich op het faciliteren door kennisinbreng evenals in financiële zin. De Provincie participeert in Stuurgroepen en/of projectgroepen. LIOF BT kan bij complexe projecten gemeenten ondersteunen bij het projectmanagement. Implementatie In deze fase vindt de Provincie het belangrijk om een kwartiermaker aan te wijzen. De Provincie kan in deze aanloopperiode financiële ondersteuning bieden voor een kwartiermaker. Uitvoering De Provincie zal het project monitoren door middel van deelname in de begeleidingsgroep. In Parkstad voert LIOF BT het projectmanagement, coördineert het revitaliserings- en beheerspoor en voert de LWV het servicesspoor uit.

5.2

De projecten waarop wordt ingezet

De Provincie is mede verantwoordelijk dat er parkmanagement wordt ingevoerd bij projecten waar zij direct betrokken is. De Provincie heeft daarom voor de nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen, revitalisering bedrijventerreinen en de op te richten regionale uitvoeringsorganisaties een uitvoeringsprogramma parkmanagement opgesteld (bijlage 1). Nieuwe initiatieven zullen uiteraard opgepakt worden als er sprake is van een samenwerkingsmodel parkmanagement tussen bedrijfsleven en desbetreffende gemeente conform de voorwaarden zoals beschreven in hoofdstuk 4. Dit past immers binnen de ambitie uit het coalitieakkoord.

9

5.3 5.3.1

Ondersteuning van Parkmanagement Financiële ondersteuning
Planvorming Mogelijk i.k.v. regioaanpak Uitvoering Niet structurele financiering Opmerking Toetsing voorwaarden (zie hfdst. 4)

Nieuwe bedrijventerreinen Bestaande bedrijventerreinen Regio’s/centrumgemeenten Revitalisering majeure projecten

Maximaal 50%

Niet

Maximaal 3 jaar (aanloopperiode) in het tekort. Maximaal 50% Koppeling met revitalisering

Toetsing voorwaarden (zie hfdst. 4) Toetsing voorwaarden (zie hfdst. 4) Voorkeur voor regio’s met regionale samenwerking Maatwerk* Voorkeur voor regio’s met regionale samenwerking

Revitalisering Kleinschalige projecten

Niet

Maximaal 50% Koppeling met revitalisering

* Minimale voorwaarden zijn hier dat:
1. 2. 3. 4. de gemeente een beheersplan opstelt voor de openbare ruimte; er een ondernemersvereniging is opgericht; de provinciale duurzaamheidscan is toegepast; er door gemeente en ondernemers afspraken worden gemaakt over de inrichting en het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en andere aspecten die voortkomen uit de scan.

Bij provinciale cofinanciering zal de Provincie ook voorwaarden stellen ten aanzien van het communicatietraject en de provinciale betrokkenheid.

5.3.2

Kennispunt Parkmanagement

De Provincie zal in samenwerking met het georganiseerde bedrijfsleven (LWV), LIOF BT en gemeenten waar parkmanagement geïmplementeerd is, de al opgedane kennis in de uitvoering van parkmanagement beschikbaar stellen aan gemeenten en bedrijven in Limburg die initiatieven hebben op het gebied van parkmanagement. Het plan is om een kennispunt parkmanagement op te zetten. Voor nog betere informatie-uitwisseling en kennisontwikkeling is de bedoeling om met behulp van Internet (links via provinciale website) en eventueel (bestaande) nieuwsbrieven van lopende projecten gemeenten, ondernemers en andere belanghebbenden te faciliteren.

5.4

Evaluatie

Begin 2006 is een goed moment gezien het verloop van de geprioriteerde projecten om een evaluatiemoment in te lassen: • evaluatie van de uitgangspunten en de pilotaanpak; • voor gemeenten, L6 en milieuorganisaties een werkconferentie te organiseren. Aan de hand van deze evaluatie zal de Provincie beoordelen welke rol zij moet blijven spelen om Parkmanagement te stimuleren.

10

BIJLAGE 1: Tabel Uitvoeringsprogramma Parkmanagement
Regio/ Gemeente Venlo BedrijvenTerrein Veegtes Trade Port Tegelen-Belfeld Trade Port Noord Willem-Alexander Roerstreek Noord Roerstreek Zuid Kanaalzone Savelveld Overige BT Borrekuil Sluisweg Chemelot MMA Overige BT waaronder Kerensheide Beringen en Panningen En overige BT Spekholzerheide Overige terreinen St. Joost De Loop Horsel Randwyck-Zuid Soort project Tipp Pilot Pilot Nieuw BT Tipp Tipp Tipp Majeur Tipp Pilot Tipp Majeur Top Nieuw BT Fase Parkman. Subsidieverzoek Subsidieverzoek Subsidieverzoek Planvorming Opstellen actieprogramma Planvorming Planvorming Planvorming Planvorming Uitvoering Planvorming Start 2005 2005 2005 2005 20042005 2005 2005 2006 ev. 2005 2005 2005 2005 Provinciale Bijdrage Tipp-subs. Nader te bepalen Nader te bepalen Niet Tipp-subs. Tipp-subs. Tipp-subs. Interreg Tipp-subs. Nader te bepalen Tipp-subs. Interreg Topper Rijk Niet

Roermond

RUO Land van Weert

RUO Westelijke Mijnstreek

RUO Helden

Pilot

Planvorming

2006

Nader te bepalen

RUO Parkstad Echt Nuth Maastricht

Tipp Pilot Nieuw BT STIREA Tipp

Uitvoering Planvorming Planvorming Uitvoering

2004 2005 2005 2004

Wel Niet Nader te bepalen Tipp-subs. CV, prov. Lid als Eigenaar gebouw

11

BIJLAGE 2: Overzicht activiteiten parkmanagement Terreinbeheer (openbare en private buitenruimte) Parkeren Wegen en riolering Bewegwijzering Groenvoorziening Verlichting Straatmeubilair Facilitymanagement Collectieve contracten o.a.: veiligheid en beveiliging, gebouwenonderhoud- energie, W- en E-installatie onderhoud Combineren goederen- en personenvervoer o.a.: combineren van vrachten, vervoersmanagement, collectieve pakketdiensten Aanbod dienstverlening o.a.: Catering, kinderopvang, sport/recreatie Gezamenlijke faciliteiten o.a.: bancaire, postvoorzieningen, vergaderruimten Utilitymanagement Collectieve inzameling en afvoer afvalstoffen o.a.: afvalcontract, afvaldepot, lokale verwerking Nutsvoorzieningen met hoog rendement o.a.: toepassen zonne-, wind- en waterenergie, gescheiden riolering, koude-/warmte opslag, industriewater uit oppervlaktewater en regenwater Gezamenlijk gebruik van utilities en bedrijfsfuncties o.a.: energiebronnen, afvalwaterzuivering, persluchtinstallaties, wasplaats Uitwisseling van energie, grondstoffen en water Ontwikkelingsmanagement Kennisuitwisseling Public affairs Clusterprojecten Oprichten starters innovatiecentrum Bedrijfsinnovatie Vestigingsmanagement Promotie en PR Aantrekken nieuwe bedrijven "Ruilverkaveling" Eén loket functie voor bedrijven en gemeente

12

BIJLAGE 3: De Praktijk

Parkmanagement op nieuwe terreinen (ontwikkeling)
Algemeen Uit landelijke projecten blijkt dat parkmanagement dikwijls vorm krijgt in een pakket van maatregelen, bestaand uit een basispakket met verplichte elementen en een facultatief pakket dat later wordt ingevuld. Bij uitgifte van de gronden worden kopers contractueel verplicht om het basispakket af te nemen. Ook zijn er nog andere juridische constructies mogelijk om parkmanagement te regelen. Limburg In de provincie Limburg is op drie nieuwe bedrijventerreinen parkmanagement georganiseerd, namelijk Avantis, Coriopolis en Chemelot. Op de nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen Trade Port Noord Venlo, St. Joost en Maastricht Aachen Airport (MAA), waarbij de Provincie nadrukkelijk betrokken is, zal in de uitwerking van het masterplan/visie opgenomen moeten worden op welke wijze men parkmanagement wil organiseren. Bij MAA wordt parkmanagement ondermeer onderzocht of het mogelijk is om de kavels van het terrein niet te verkopen maar in erfpacht uit te geven. Partijen zullen over de kwaliteitsaspecten in het vervolgtraject afspraken maken. Door de gemeente Venlo wordt in oktober een workshop georganiseerd om met betrokken actoren van gedachten te wisselen over de organisatie van parkmanagement op Klavertje 4, waar ook de ontwikkeling van Trade Port Noord onderdeel van is.

Parkmanagement op bestaande terreinen (revitalisering)
Algemeen De praktijk laat zien dat bij de invoering van parkmanagement op bestaande bedrijventerreinen draagvlak de kritische factor is. Zowel bij de gevestigde bedrijven (en niet alleen het management, maar ook op operationeel niveau), als bij de gemeente (en niet alleen de meest betrokken ambtelijke diensten, maar gemeentebreed en ook politiek). Limburg REO In het kader van de TIPP-projecten revitalisering bedrijventerreinen Willem Alexander en Roerstreek Noord is als doel gesteld, dat parkmanagement op deze terreinen wordt gerealiseerd. Ook de provinciale subsidie voor de revitalisering van stelt voorwaarden aan het beheer van bedrijventerreinen. REO heeft opdracht van de gemeente Roermond om voor het parkmanagement zorg te dragen. Afgesproken is dat het ambitieniveau zoals opgenomen in de revitaliseringsplannen als uitgangspunt dient. De daadwerkelijk bereikte resultaten op het gebied van parkmanagement zullen dan ook hieraan getoetst worden. Hiervoor heeft REO een plan van aanpak opgesteld. Eerste stap is om een ondernemersvereniging op te richten. Dit is al gebeurd. Per bedrijventerrein zal nu een actieprogramma in nauwe samenwerking met de ondernemersvereniging worden opgesteld, de zogenaamde bottum-up benadering. Deze actieprogramma’s zullen 1 april 2005 gereed zijn. Aan de hand van de actieprogramma’s zal opnieuw overleg tussen de provincie, REO en de gemeente Roermond plaatsvinden. Parkstad Parkstad Limburg heeft besloten om niet direct een nieuwe organisatie op te richten maar om door middel van een praktische benadering de weg naar een regionale organisatie voor te bereiden. Hiervoor is het project “Bedrijventerreinmanagement” (afgekort BTM) opgezet, waarmee proefondervindelijk en in een periode van twee jaar de meerwaarde van een gezamenlijke aanpak moet worden aangetoond. Als dit positief verloopt, ligt na deze experimenteerperiode een businessplan voor de op te richten regionale organisatie klaar. Het project kent drie sporen van activiteiten onderscheiden: 1. het opstellen van een uitvoeringsprogramma revitalisering voor verouderde terreinen; 2. het opstellen van beheerplannen voor terreinen; 3. het aanbieden van services.

13

Dit is het eerste pilotproject voor het organiseren van parkmanagement waar de Provincie heeft medegefinancierd. Eind 2004 komt er een evaluatie over de voortgang. Het model Parkstad leert ons het volgende: - Provincie is nadrukkelijk betrokken bij de voorbereiding; - een aanloopperiode van 2 jaar is nodig; - inspanning van gemeenten op bestuurlijk niveau is een vereiste; - breed draagvlak is een harde voorwaarde; - regionaal samenwerking zorgt voor voldoende kritische massa; - een juridisch model vooraf is niet persé nodig. Weert Parkmanagement voor het Tipp-project Savelveld en majeur project Kanaalzone I zal in regionaal verband opgepakt worden, namelijk in de pilot Land van Weert en Cranendonck. Westelijke Mijnstreek Voor de majeure projecten Chemelot en Sluisweg en het Tipp-project Borrekuil wil de Provincie stimuleren parkmanagement in eerste instantie te laten organiseren door de centrumgemeente SittardGeleen. Tipp-project Veegtes Momenteel maakt de Belangenvereniging Ondernemers Veegtes (BOV) onderdeel uit van een gezamenlijk initiatief met de twee andere bedrijvenverenigingen Industrieclub Tegelen-Belfeld (ICTB) en Industriële Vereniging Venlo-West (IWV) om parkmanagement voor alle bestaande bedrijventerreinen binnen Venlo te organiseren.

Overige initiatieven
Algemeen Voorbeelden zijn collectieve (organisatorische) voorzieningen en collectief beheer. Via een groeimodel is het mogelijk om ook andere elementen van parkmanagement te realiseren. Veel hangt daarbij af van een breed gedragen visie op kwaliteit. Limburg Maastricht In Maastricht (januari 2003) en in Venlo (juli 2003)heeft de LWV het initiatief genomen om voor de grotere bedrijventerreinen parkmanagement te organiseren. Zij heeft voor het onderzoek een NOVEM subsidie ontvangen. Op basis van de resultaten van een enquête bij bedrijven heeft men projecten geselecteerd. In de begeleidingscommissies nemen de gemeenten en provincie deel. De nieuwe subsidieaanvraag door LWV ingediend ( augustus 2003) voor bijdrage in de kosten voor de ontwikkeling van een masterplan is door Novem afgewezen. De eerste projectfase is afgesloten met de opstart van 6 werkgroepen waardoor een keuze is gemaakt voor het uitwerken en opstarten van 25 nieuwe projecten voor de periode 2005-2007. November 2004 heeft de LWV een subsidieverzoek ingediend bij gemeente en Provincie. Venlo De gemeente Venlo is zelf ook aan het nadenken over parkmanagement in Venlo en heeft daarvoor een onderzoek laten uitvoeren door INBO. Formeel ligt er nog geen visie van de gemeente. De begeleidingscommissie heeft projecten geformuleerd in het kader van het servicespoor. Verder zijn er plannen voor het vormen van een parkmanagementorganisatie (Stichting). De LWV dient in het najaar 2004 de eindrapportage bij Novem in voor de eindafrekening. Het bedrijventerrein de Veegtes wordt momenteel wel gerevitaliseerd met behulp van de Tipp-subsidie en maakt onderdeel uit van dit gezamenlijke initiatief. November 2004 heeft de LWV een subsidieverzoek ingediend bij gemeente en Provincie.

14

BIJLAGE 4: Rollen van partijen Een groot aantal partijen is betrokken bij de initiatieven. In onderstaand overzicht wordt een beschrijving gegeven van onze verwachtingen van partijen. Gemeenten Gemeenten hebben een verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van bedrijventerreinen. Wij verwachten een actieve rol van de gemeente in de totstandkoming van een organisatie op gemeentelijk dan wel regionaal niveau. Tevens dient een gemeente open te staan om afspraken te maken over de kwaliteit van het onderhoud van de openbare ruimte op bedrijventerrein. Daarbij is het minder relevant of zij dat onderhoud zelf uitvoeren of overdragen aan een parkmanagement organisatie. Regionale organisatie /gewest Indien parkmanagement op een regionale schaal invulling wordt gegeven dan zal er ook op regionale schaal een partij het initiatief moeten nemen. Dat kan een van de betrokken gemeenten zijn of bijvoorbeeld de gewestorganisatie. Indien parkmanagement op regionale schaal wordt georganiseerd is er een directe link met de Regionale Bedrijventerreinen Plannen. Georganiseerd bedrijfsleven Het georganiseerde bedrijfsleven bestaat uit organisaties zoals LWV en de LOZO, maar ook uit bedrijven die verzameld zijn in industriële kringen op een bedrijventerrein of in een gemeente. Het georganiseerde bedrijfsleven speelt een belangrijke initiërende rol om te komen tot parkmanagement. In de pilots Maastricht en Venlo heeft LWV het initiatief genomen. Het bedrijfsleven moet zelf verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van bedrijventerreinen. Bedrijven zullen zelf veel energie moeten steken in het organiseren en opzetten van projecten en samenwerkingsverbanden. Ongeorganiseerd bedrijfsleven Bedrijven individueel dienen zoveel als mogelijk aangesloten te zijn bij ondernemersverenigingen of belangenverenigingen van het betreffende bedrijventerrein. Door aantrekkelijke diensten aan te bieden en daar de voorwaarde aan te koppelen van lidmaatschap van een bedrijvenvereniging op een bedrijventerrein zal de participatiegraad snel toenemen. Het zelforganiserende vermogen van het bedrijfsleven is cruciaal voor het succes van parkmanagement. De problematiek van freeriders moet zoveel als mogelijk worden voorkomen. LIOF BT De betrokkenheid van LIOF BT zal zeer divers van aard zijn. Algemeen heeft zij praktische ervaring met de uitvoering van Parkmanagement zoals het LIOF bedrijvencomplex op de Beitel en Holtum Noord II. Anderzijds is zij bij diverse revitalisering- en ontwikkelingsprojecten betrokken, waar zij ondersteuning biedt aan (samenwerkende) gemeenten Verder is LIOF BT projectleider bij de uitvoering van parkmanagement in Parkstad. Kamer van Koophandel De Kamers van Koophandel kunnen een rol spelen als vertegenwoordiger van het georganiseerde bedrijfsleven. Door hun veelvuldige contacten met bedrijven kunnen zij de wensen van bedrijven goed vertalen.

15