2003

Samen actief werken aan duurzame bedrijventerreinen

In deze folder staan voor u de voordelen van duurzame bedrijventerreinen en de mogelijke steun van Novem beknopt op een rij.

Ministerie van Economische Zaken

Samenwerken aan duurzame oplossingen op het gebied van ruimte, afvalstoffen, energie, goederenvervoer, personenvervoer, water, grond- en hulpstoffen en terreinbeheer.
Kosten besparen, veiligheid vergroten, beter benutten van de ruimte, minder parkeerproblemen, imagoversterking en tegelijkertijd milieuwinst boeken. Dat zal iedereen aanspreken. Duurzaamheid biedt zowel op bestaande als nieuwe bedrijventerreinen veel van dergelijke voordelen. In het algemeen gaat het om het zoeken naar milieuvoordelen terwijl tegelijkertijd een beter bedrijfseconomisch rendement wordt behaald. Samenwerking tussen bedrijven onderling en tussen bedrijven en (lokale) overheid is hiervoor noodzakelijk. Bedrijven zijn samen, en met de (lokale) overheid, voortdurend op zoek naar innovatieve duurzame oplossingen voor de problemen waar ze tegenaan lopen. In de praktijk blijkt dat met samenwerking de besparingen behoorlijk kunnen oplopen. Bijvoorbeeld door onderlinge uitwisseling van energie en water, maar ook bij het gezamenlijk inzamelen van afval, het opslaan van goederen, het gebruik maken van elkaars vervoersfaciliteiten en het gezamenlijk op peil houden van de kwaliteit van het terrein. Milieuwinst is door iedereen te behalen. Door bedrijven op zowel grote als kleine bedrijventerreinen en door zowel grote als kleine gemeenten. Het verduurzamingsproces op bedrijventerreinen op gang brengen en aan de gang houden is niet eenvoudig. Het ministerie van Economische Zaken stelt middelen beschikbaar voor het programma Duurzame Bedrijventerreinen om met elkaar dit proces te doorlopen. Novem voert het programma uit. Onderdeel van dit programma is de subsidieregeling. Het doel is met elkaar bedrijventerreinen zo te organiseren, in te richten en te beheren dat deze het predikaat ‘duurzaam bedrijventerrein’ verdienen en behouden.

Samen actief w duurz

Wie zet de eerste stap? Een duurzaam bedrijventerrein is voor veel partijen aantrekkelijk: – bedrijven en bedrijvenverenigingen besparen kosten, reduceren hun milieubelasting en verbeteren hun imago; – (regionale) werkgeverskringen en Kamers van Koophandel zien kansen voor hun leden; – gemeenten en provincies bieden bedrijven de ruimte, houden de werkgelegenheid daardoor op peil en scheppen tegelijkertijd randvoorwaarden voor minder milieubelasting; – energie- en waterbedrijven krijgen mogelijkheden om hun dienstenaanbod te vergroten; – regionale ontwikkelingsmaatschappijen, projectontwikkelaars en adviesbureaus ontwikkelen een aantrekkelijk product.

De fases
Fase 1: Initiëring De initiatiefnemer met een idee gaat op zoek naar mogelijke samenwerkingspartners. Daarna wordt gebouwd aan gemeenschappelijk draagvlak. Fase 2: Oriëntatie De milieustromen worden geïnventariseerd en de mogelijkheden en kansen worden in kaart gebracht. De basis is gelegd. Fase 3: Besluitvorming Vervolgens ontwikkelen de betrokkenen met elkaar een visie om goed van elkaar te weten wat verstaan wordt onder een duurzaam bedrijventerrein en naar welk resultaat men streeft. Ieder kan vanuit de eigen deskundigheid een bijdrage leveren. Want ‘duurzaam’ gaat over veel onderwerpen, variërend van energie en afval tot vervoer en inrichting. Het resultaat is een masterplan met een gemeenschappelijke visie op duurzaamheid, inzicht in de kansrijke projecten, duidelijkheid over de projectorganisatie en een actieplan. Het masterplan is de basis voor de concrete verduurzaming van het bedrijventerrein. Fase 4: Vormgeving Partijen werken gezamenlijk het masterplan uit in haalbaarheidsprojecten. Er vinden zowel technische als organisatorische haalbaarheidsprojecten plaats. Resultaten zijn concrete project- en contractvoorstellen. Fase 5: Uitvoering Haalbare projecten worden gerealiseerd. Het duurzame bedrijventerrein krijgt feitelijk gestalte.

Wie het initiatief neemt, maakt niet uit. Het belangrijkste is dat iemand de eerste stap zet. In het algemeen doorlopen de betrokken partijen in een verduurzamingsproces meerdere fases. Werk mee aan een duurzaam bedrijventerrein Samenwerking tussen de bedrijven en met de overheid is noodzakelijk om tot een duurzaam bedrijventerrein te komen. Die samenwerking levert immers veel voordeel op, zowel voor de economie als voor het milieu. Enkele voorbeelden: – energie en grondstoffen besparen door hergebruik van afvalwater, gebruik van reststoffen en benutting van restwarmte en -koude; – beter benutten van capaciteit van voorzieningen door optimalisatie energie- en watervoorziening; – betere bereikbaarheid, minder emissies en energie besparen door collectief vervoer van personen en goederen; – minder vervoersbewegingen, mogelijk hergebruik reststoffen maar zeker minder kosten door een collectief afvalcontract; – intensiever ruimtegebruik door gemeenschappelijke parkeervoorzieningen, gestapelde bouw en gebruik van verzamelgebouwen; – nutsvoorzieningen met een hoog rendement, zoals warmte-krachtkoppeling of collectieve warmtepomp of een collectieve rioolwaterinstallatie; – multimodaal transport en hoogwaardig openbaar vervoer verbeteren de bereikbaarheid en besparen ruimte; – stimuleren van de toepassing van duurzame energie.

werken aan zame bedrijven

Subsidie in 2003 Het programma Duurzame Bedrijventerreinen van het ministerie van Economische Zaken is opgezet voor zowel bestaande als nieuwe bedrijventerreinen. Voor 2003 is € 2.500.000,subsidie beschikbaar om projecten te ondersteunen. De aangepaste subsidieregeling onderscheidt twee projecttypen: – ontwikkelingsprojecten (procesfase 3); – haalbaarheidsprojecten (procesfase 4). In een ontwikkelingsproject worden minimaal twee kansrijke samenwerkingsmogelijkheden op het gebied van de verschillende milieuthema’s uitgewerkt. Bij het uitwerken van de kansrijke thema’s komen technisch-economische, financiële, organisatorische en juridische aspecten van de gezamenlijke aanpak aan de orde. De resultaten worden vastgelegd in een masterplan. In tegenstelling tot voorgaande jaren komen in 2003 alléén ontwikkelingsprojecten op bestaande terreinen in aanmerking voor financiële ondersteuning. Voor een ontwikkelingsproject is de subsidie 75% van de projectkosten, maar niet meer dan € 60.000,-. Haalbaarheidsprojecten zijn uitwerkingen van het masterplan en leiden tot concrete project- en contractvoorstellen. Er zijn twee typen haalbaarheidsprojecten: – technische haalbaarheidsprojecten. Bij twee of meer samenwerkende bedrijven worden de technisch-economische haalbaarheid en het potentiële milieubesparingseffect onderzocht en vastgesteld. Bijzonder welkom zijn projectvoorstellen met aandacht voor zorgvuldig ruimtegebruik en projecten gericht op preventie en reductie van afval en energie; – organisatorische haalbaarheidsprojecten. De projecten zijn gericht op uitwerking van de concrete organisatorische samenwerking tussen bedrijven onderling en bedrijven en overheden. Een parkmanagementorganisatie is hiervan een voorbeeld.Onderzocht wordt hoe de organisatorische, financiële en juridische samenwerking vorm kan krijgen. Zowel op bestaande als nieuwe bedrijventerreinen komen technische haalbaarheidsprojecten in aanmerking voor subsidie. In tegenstelling tot voorgaande jaren is in 2003 voor organisatorische haalbaarheidsprojecten alléén subsidie mogelijk op bestaande terreinen. Voor een technisch of organisatorisch haalbaarheidsproject geldt een subsidiepercentage van 50% van de projectkosten, maar niet meer dan € 40.000,-.

Milieuthema’s
De milieuthema’s waar het bij de regeling om gaat richten zich op het behalen van een beter bedrijfseconomisch resultaat en tegelijkertijd het behalen van milieuwinst. De thema’s zijn: – ruimtegebruik – afvalstoffen – energie – goederenvervoer – personenvervoer – water – grond- en hulpstoffen – terreinbeheer

nterreinen

De Rietvelden/De Vutter/Veemarktkade
Het bedrijventerrein De Rietvelden/De Vutter/Veemarktkade (RiVu) ligt in het westen van ’s-Hertogenbosch en is 290 hectare groot. Het telt circa 400 bedrijven met een breed scala aan activiteiten van procesindustrie, handel en reparatie, dienstverlening, bouwnijverheid tot transport en logistiek. Sinds 1986 is het Samenwerkingsverband De Rietvelden-De Vutter actief. In 1996 is het project Duurzame revitalisering RiVu van start gegaan met de ondertekening van een intentieverklaring door diverse partijen. Naast het Samenwerkingsverband RiVu waren dat de Kamer van Koophandel OostBrabant, de provincie Noord-Brabant en de gemeente ‘s-Hertogenbosch. Vanaf 1997 is het masterplan voor duurzame revitalisering de leidraad. De partijen hebben het project gaandeweg geprofessionaliseerd. In 1999 is de Stichting RiVu opgericht. Er is een projectmanager aangesteld. De Stichting heeft een projectplan voor 2000-2003 opgesteld en de concrete projecten zijn ondergebracht in een aantal werkgroepen. Vanaf 2003 zijn de activiteiten geheel ondergebracht bij het Samenwerkingsverband. Werkgroep Transport en Logistiek richt zich op de optimale benutting van de aanwezige multimodale transport- en logistiekmogelijkheden op het terrein. Men onderzoekt onder andere: uitbreiding van de weg-water terminal, het realiseren van een spoorterminal, herstructurering en herinrichting van de ‘natte zone’ en het opzetten van een logistiek centrum. Werkgroep Utilities bekijkt de mogelijkheden van (her)gebruik van (afval)water en de oprichting van een utilityvennootschap. Resultaat: een adequate organisatiestructuur en bijbehorende rechtsvorm. Tot het takenpakket behoren ook de uitvoering van een energiescan bij de bedrijven en het collectief inkopen van elektriciteit. Zonering, geluidbeheer en -registratiesystemen zijn vaste punten op de agenda van de Werkgroep Terreinbeheer. De groep werkt ook aan verhoging van de verkeersveiligheid, beheer van de openbare ruimte, uitbreiding van de telecommunicatievoorzieningen en een bredere aanpak van het beveiligingsproject. Werkgroep Milieu heeft in samenspraak met gemeente en brandweer een crisisbeheersingsmodel voor het gehele terrein opgesteld. Ook is een raamovereenkomst voorbereid voor de collectieve inzameling van afvalstoffen. Op initiatief van de Werkgroep Vervoersmanagement zijn door verschillende bedrijven fietsprojecten gestart. In nauw overleg met de gemeente wordt gewerkt aan het project RiVu Taxi voor het woon-werkverkeer. Tot het aandachtsveld van de Werkgroep Inkoop behoort de collectieve inkoop van niet-strategische goederen en diensten, bijvoorbeeld schoonmaak en verzekeringen. Zo koopt men inmiddels gezamenlijk kantoor- en computerbenodigdheden in. Werkgroep P&O-overleg werkt ideeën over personeelsmanagement op terreinniveau uit. De samenwerking op dit gebied is geconcretiseerd in een Human Facility Centre RiVu. Op De Rietvelden/De Vutter/Veemarktkade bouwt men dus volop aan de drie kapitalen van duurzaamheid: het ecologische, economische en sociaal-culturele kapitaal.

Wie kunnen subsidie aanvragen? – Overheden (provincies, gemeenten); – bedrijven*; – organisaties zoals bedrijvenverenigingen, industriekringen en Kamers van Koophandel; – energie- en waterleveranciers; – projectontwikkelaars en adviesbureaus; – samenwerkingsverbanden* van verschillende bedrijven of bedrijventerreinen. * Op de subsidieregeling Duurzame Bedrijventerreinen is de zogenaamde
‘de minimis’ regel van toepassing. De regeling kent daardoor een aantal beperkingen voor de categorie bedrijven en samenwerkingsverbanden van bedrijven die subsidie aanvragen.

Wanneer projectvoorstellen indienen? Projecten kunnen tot en met 1 oktober 2003 worden ingediend bij Novem. Het budget voor 2003 bedraagt zoals gezegd € 2.500.000,-. Bij de toekenning van de subsidie geldt ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’. Het ministerie van Economische Zaken verleent de subsidies, beginnend met de eerste aanvraag, totdat het subsidieplafond bereikt is. Belangrijke voorwaarden – Het moet gaan om een ontwikkelingsproject, een technisch of organisatorisch haalbaarheidsproject op een bestaand bedrijventerrein of om een technisch haalbaarheidsproject op een nieuw terrein; – de omvang van het bedrijventerrein dient minimaal 10 hectare te zijn. Clusters van bedrijventerreinen met een terreinoverschrijdend samenwerkingskarakter kunnen ook voor subsidie in aanmerking komen. Het gemiddelde van de oppervlakten van de terreinen dient echter minimaal 10 hectare te zijn; – de projectkosten moeten minimaal € 11.500,- bedragen. Bij de beoordeling spelen onder meer een rol: – de mate van samenwerking in relatie met de aanpak van de milieuthema’s; – de mate waarin de relevante milieuthema’s aan de orde komen; – de mate waarin de milieuthema’s uitgewerkt worden, gericht op preventie en reductie; – de slaagkans van het project; – de verbetering van het (bedrijfs-) economisch resultaat. Ondersteuning van Novem Novem vergaart, ontwikkelt en verspreidt strategische kennis, is een vraagbaak voor u en zoekt samen met u naar interessante mogelijkheden voor samenwerking. Helpdesk voor al uw vragen Heeft u ideeën voor een project of wilt u subsidie aanvragen? Neemt u dan contact op met Novem. Het telefoonnummer van de helpdesk voor het programma Duurzame Bedrijventerreinen is: 030 - 239 35 33. Daar kunt u de leidraad aanvragen die inzicht geeft in de aanpak van het verduurzamen van een terrein en in de afwegingen die een rol spelen bij de beoordeling van subsidieaanvragen. Verder kan de helpdesk u informeren over andere op bedrijventerreinen gerichte subsidieregelingen en overheidsprogramma's. U kunt mailen naar dbt@novem.nl of de website van DBT bezoeken: www.dbt.novem.nl.
Aan deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend. Ofschoon deze brochure met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, kan Novem geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele fouten.

Het programma Duurzame Bedrijventerreinen is een programma van het ministerie van Economische Zaken. Novem voert dit programma uit.

Ministerie van Economische Zaken

Swentiboldstraat 21 Postbus 17 6130 AA Sittard Tel.: 046 420 22 02 Fax: 046 452 82 60

Catharijnesingel 59 Postbus 8242 3503 RE Utrecht Tel.: 030 239 34 93 Fax: 030 231 64 91

DBT op internet: http://www.dbt.novem.nl Novem op internet: http://www.novem.nl Brochurenummer: 3DBT-03.02

Novem • Is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken • Voert beleid uit voor verschillende overheden • Draagt hiermee bij aan de ontwikkeling naar een duurzame samenleving