Regionaal Actieprogramma Kop van Noord-Holland

Economie kent geen grenzen

Ondernemers Federatie Kop van Noord-Holland
Inleiding
In 2001 is in de Kop van Noord-Holland de Ondernemersfederatie Kop van Noord-Holland opgericht. Vanuit het informele overleg tussen de ondernemersverenigingen in de Noordkop bleek behoefte aan een meer formele structuur om zo een gesprekspartner te kunnen zijn voor o.a. gemeenten en de provincie. Sindsdien heeft de OFK zich o.a. gemengd in discussies rond de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening en de partiële herziening van het streekplan Noord-Holland Noord. Gaandeweg deze discussies bleek er in toenemende mate behoefte te bestaan aan een economische visie op de Kop van Noord-Holland, vanuit de belangen van het aldaar gevestigde bedrijfsleven. Middels dit rapport wordt hieraan invulling gegeven, waarbij het doel tweeledig is. Ten eerste is deze visie een leidraad in de discussie met de provincie over een aantal beleidszaken die de komende jaren een belangrijke rol in de regio gaan spelen. De voornaamste is daarbij de totstandkoming van het nieuwe streekplan Noord-Holland Noord, maar in dit rapport worden ook knelpunten en oplossingsrichtingen per thema beschreven. Zodoende kan dit rapport op vele fronten inhoud geven aan de lobby met verschillende overheden. Daarnaast biedt de regionale economische visie van de OFK houvast voor het overleg van de afzonderlijke ondernemersverenigingen met de gemeente. In deze overleggen komt veelal lokale problematiek aan de orde die ook regionale gevolgen heeft. Middels een visie die door alle ondernemersverenigingen in de regio gedragen wordt, kan voorkomen worden dat men elkaar in de wielen rijdt bij de lobby met de gemeenten. Immers met betrekking tot de economische inrichting van de regio moeten keuzes gemaakt worden. Een eensgezinde visie op deze keuzes versterkt de kracht van het regionale bedrijfsleven en maakt het beter mogelijk om wensen ook daadwerkelijk tot uitvoering te laten komen. Het is niet de bedoeling van dit rapport om een uitvoerige analyse op de huidige structuur van de regionale economie van de Kop van Noord-Holland te geven. Wel dient het een helder beeld te geven van de wensen van de het bedrijfsleven in de Kop van Noord-Holland en wordt er een aanzet gegeven tot het bereiken van deze wensen. Daarbij zal voor verschillende elementen van de regionale economie de volgende structuur gehanteerd worden: • Wat is de huidige situatie? • Wat is de behoefte en wat zijn de knelpunten? • Waar willen we naartoe? • En hoe komen we daar? Deze structuur is terug te vinden in de hoofdstukindeling. In het eerste hoofdstuk zal een beschrijving gegeven worden van de economie in de Kop van Noord-Holland, onder andere aan de hand van de uitkomsten van een tweetal onderzoeken die de kamer van koophandel in 2001 en 2002 heeft uitgevoerd, namelijk de ERBO-enquete en het RMO-onderzoek. Aan de hand van deze beschrijving wordt in het tweede Hoofdstuk een SWOT-analyse gemaakt. Hierin staan de zwakke en sterke punten, alsmede de kansen en bedreigingen voor de economie in de Kop van Noord-Holland beschreven. In Hoofdstuk drie worden naast deze SWOT-analyse de streefbeelden van de ondernemers in de regio gelegd en worden knelpunten zichtbaar. Voor deze knelpunten worden vervolgens per thema oplossingsrichtingen aangegeven die de basis moeten vormen voor samenwerking met verschillende partijen als overheden en belangenorganisaties.

2

Huidige situatie
De regio in het kort De regio Kop van Noord-Holland bestaat uit 9 gemeenten: Anna Paulowna, Den Helder, Harenkarspel, Niedorp, Schagen, Texel, Wieringen, Wieringermeer en Zijpe. De Noordkop is het dunst bevolkte en meest perifeer gelegen gebied van Noord-Holland. Met uitzondering van Den Helder en Schagen kan het worden getypeerd als een plattelandsregio. De bloembollenteelt in het noordelijk zandgebied is zeer bekend. Water is de kracht waar een groot deel van de regionale economie op drijft. Den Helder is de landelijke Marinehaven en Den Helder, Oudeschild en Den Oever zijn thuishavens voor de visserijvloot. Voorts is de Noordzeekust in trek als toeristisch strand- en duingebied. Alleen Texel telt al zo’n 4 miljoen overnachtingen per jaar. De centrumgemeente van de regio Kop van Noord-Holland is Den Helder met bijna 60.000 inwoners, gelegen in de uiterste Noordkop van het vasteland van Noord-Holland. Bijna de helft van het aantal inwoners van de regio woont in Den Helder. Als centrumstad heeft Den Helder een regiofunctie met bovenlokale voorzieningen, zoals een ziekenhuis, een schouwburg, een regionaal opleidingencentrum, een haven en een vliegveld. Ontstaan als vissersplaats heeft Den Helder zich sinds de 18e eeuw gepositioneerd als Marinestad. Nog steeds zijn de maritieme bedrijfssectoren de economisch stuwende krachten van de stad. De specifieke ligging van Den Helder, aan drie zijden omringd door water, heeft hieraan mede bijgedragen. In het begin van de jaren negentig is een einde gekomen aan de Koude Oorlog. Mede hierdoor is het Nederlandse defensieapparaat, waaronder de Koninklijke Marine, afgeslankt. Dit heeft voor Den Helder grote gevolgen gehad. In het kader van de versterking van de economische structuur is het sociaal economisch actieprogramma Kop en Munt in de regio in gang gezet. ERBO-enquete ERBO is een gezamenlijk project van de kamers van koophandel in Nederland. De economische ontwikkeling in de regio Noordwest-Holland kan daardoor jaarlijks worden vergeleken met Nederland als geheel. Kamer van Koophandel Noordwest-Holland heeft ervoor gekozen de steekproef zodanig op te hogen dat ook voor de vier deelgebieden: Noord-Kennemerland, Kop van Noord-Holland, West-Friesland en Waterland betrouwbare gegevens worden verkregen. In de ERBO wordt de actuele situatie vergeleken met het voorgaande jaar. Bovendien worden de verwachtingen voor het komende jaar geregistreerd. In de regio Kop van Noord-Holland is er in 2001 sprake van een reële omzetgroei van 4,4%. In het licht van de ontwikkeling van de afgelopen jaren is dit een uitzonderlijke prestatie. Het is met name de sector groothandel (+ 17,3%) die verantwoordelijk is voor de gerealiseerde toename. Hoewel de in de loop der jaren opgebouwde achterstand kleiner is geworden, blijft de afstand tot de andere regio´s nog fors.

3

Qua omvang van de werkgelegenheid is de Kop van Noord-Holland vergelijkbaar met die in West-Friesland. Beide regio's omvatten ongeveer een kwart van de totale werkgelegenheid in Noordwest-Holland. Doordat veel mensen bij de Koninklijke Marine en het ECN werken, is het aandeel van het commerciële bedrijfsleven in de economie in verhouding gering. Vanwege de reductie van het aantal banen in de niet-commerciële sector in dit gebied, is de rol van het bedrijfsleven meer dan in andere regio's van belang voor de toekomstige ontwikkeling. In de Kop van Noord-Holland biedt het bedrijfsleven werk aan 26.250 mensen. Een groot deel van de vestigingen (31,9%) is actief op het gebied van de dienstverlening. Zij geven werk aan ruim 7.300 mensen. De groothandel is minder sterk vertegenwoordigd dan gemiddeld in Noordwest-Holland, maar vertoonde wel een sterke groei in de omzet in 2001. In vergelijking tot de rest van Noordwest-Holland is de landbouw en visserij in de kop van Noord-Holland prominent aanwezig. Met 3.100 arbeidsplaatsen bezit deze regio bijna 40% van alle agrarische arbeidsplaatsen bij ERBO-relevante vestigingen in Noordwest-Holland. Dit grote aandeel komt enerzijds door de visserij in Oudeschild, Den Oever en Den Helder en anderzijds door de vele bloembollenbedrijven. In de zeer positieve exportontwikkeling in de Kop van Noord-Holland (5,6% reële toename) speelt de metaalindustrie (46,7% reële toename) en de sector groothandel (15,5% reële toename) een voorname rol. De exportontwikkeling in de landbouw blijft ver achter bij het gemiddelde in Noordwest-Holland.

Geindexeerde omzetontwikkeling KvNH (2001)

115

110

105

100

95

90

85 landb vis industrie bouwnijverheid groothandel detailhandel dienstverlening totaal

4

Geindexeerde omzetontwikkeling in Nederland (2001)

100,5 100 99,5 99 98,5 98 97,5 97 96,5 96 95,5 landb vis industrie bouwnijverheid groothandel detailhandel dienstverlening totaal

Stuwende bedrijvigheid Binnen de productiestructuur kan een onderscheid worden aangebracht tussen stuwende en verzorgende activiteiten. Met behulp van dit onderscheid kan een beeld worden verkregen van de sterke en zwakke kanten van een regio. Stuwende activiteiten zijn die activiteiten die een belangrijk deel van de inkomsten via betrekkingen met buiten de eigen regio gevestigde bedrijven weten aan te trekken. Deze activiteiten vormen daarmee de motor van de regionale economie. Verzorgende activiteiten daarentegen zijn activiteiten waar het grootste deel van de inkomsten uit de eigen regio wordt betrokken.
Stuwende bedrijvigheid

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Kop van NoordHolland West-Friesland NoordKennemerland Waterland Verzorgend Matig stuwend Sterk stuwend

In de Kop van Noord-Holland zijn de stuwende activiteiten sterk ondervertegenwoordigd in vergelijking met de omliggende regio´s. Kanttekening hierbij is dat de stuwende werking van de publieke sector (Marine) hier niet meegewogen is. Hiermee is in zekere mate een interne economie ontstaan. Een reden hiervoor zou bijvoorbeeld kunnen zijn dat de regio niet

5

aantrekkelijk genoeg is als vestigingsplaats voor grotere bedrijven van buiten de Kop van Noord-Holland Werkgelegenheid De werkgelegenheid in de kop van Noord-Holland is de afgelopen jaren gegroeid. Waar in het verleden de groeicijfers achterbleven in vergelijking met regionale en landelijke cijfers, is dit momenteel gelijkgetrokken. De werkgelegenheid concentreert zich voornamelijk in Den Helder, waar ruim 40% van de werkgelegenheid in de Kop van Noord-Holland is gevestigd. 1996 63.979 65.001 84.962 41.023 254.965 1997 61.558 62.444 87.970 40.098 252.070 1998 62.641 63.812 90.234 40.813 257.500 1999 65.078 66.935 91.866 42.653 266.532 2000 66.042 67.251 92.926 43.734 269.953

Kop van Noord-Holland West-Friesland Noord-Kennemerland Waterland Noordwest-Holland totaal

Het aandeel van werkgelegenheid in het openbaar bestuur en de landbouw is in de regio relatief groot. Dit heeft natuurlijk te maken met de aanwezigheid van de marine (40% van de werkgelegenheid in Den Helder heeft te maken met de aanwezigheid van de marine) en de agrarische sector in het gebied. Met de teruggang van het aantal banen bij de marine en de onder druk staande agrarische sector is de positie van de totale werkgelegenheid in de Kop kwetsbaar.

productiestructuur werkgelegenheid Kop van NH
Overige diensten 4,4% Landbouw &visserij 10,3% Industrie 8,3%

Gezondheid/ welzijn 11,6% Onderwijs 4,5%

Bouwnijver-heid 7,4% Openbaar bestuur 16,1%

Handel en reparatie 14,5% Zakelijke en financiële instellingen 13,7% Horeca 5,1%

Transport 4,0%

Kennisintensieve zakelijke diensten

6

Steeds nadrukkelijker komt het belang van ‘kennis’ als een verklaring voor de economische ontwikkeling van landen en regio’s centraal te staan. In Noordwest-Holland zijn er 13.431 personen werkzaam in de kennisintensieve zakelijke dienstverlening. Het cluster heeft in de periode 1996-2000 een stijging van de werkgelegenheid laten zien van maar liefst 17,8%. De stijging van de werkgelegenheid heeft vooral plaatsgehad in de regio’s Waterland en NoordKennemerland. In de Kop van Noord-Holland blijft de groei in dit cluster nog achter. Anna Paulowna is daarop enigszins een uitzondering. Met de aanwezigheid van een station en de specifieke kennis aldaar binnen de bloembollensector springt deze gemeente er in de kop van Noord-Holland bovenuit.

Agribusiness De agribusiness omvat activiteiten die zijn gericht op het produceren en distribueren van goederen en diensten voor agrarische bedrijven, het agrarisch productieproces zelf, het bewerken en verwerken van de agrarische producten en tenslotte de handel in en het distribueren van de al of niet bewerkte of verwerkte agrarische producten.

7

Aantal werkzame personen per type agribusinessactiviteit per regio
1600

werkzame personen

Kop van NH
1200

W.Friesland N.Kennemerland Waterland

800

400

0 Toelevering materialen Toelevering diensten Industriële bewerking Handel&distr.

In alle sectoren van de agribusiness scoort de Kop van Noord-Holland vrij goed. De concentratie van deze activiteiten liggen momenteel vooral in de buurt van Anna Paulowna waar de agribusiness rond de bloembollensector sterk vertegenwoordigd is. In Westfriesland vormt de agribusiness een nog belangrijker deel van de economie en de werkgelegenheid. Dit heeft vooral te maken met de aanwezige tuinbouw. Voor de regio Kop van Noord-Holland bestaat hier een relatie met de Wieringermeer, alwaar ontwikkelingen in de agribusinesssector, wegens de opkomst in de tuinbouw en groenteteelt een nauwe relatie hebben met die in West-Friesland. Toerisme In Noordwest-Holland zijn kernen met veel arbeidsplaatsen enerzijds geconcentreerd in de grotere plaatsen (bijv. Alkmaar en Hoorn) en anderzijds in landelijke gebieden (Noordzeekust, Texel). Voor de stedelijke gebieden heeft toerisme en recreatie vooral een verzorgende functie. Toerisme en recreatie wordt gezien als een belangrijke kwaliteit van het leefmilieu van de lokale c.q. regionale bevolking. Voor landelijke gebieden is toerisme en recreatie vaak een groeisector, aangezien andere stuwende sectoren weinig groeimogelijkheden hebben. Dit betekent dat toerisme en recreatie een belangrijke component van de economische structuur in deze gebieden is.
Werkgelegenheidsgroei 1996-2000 in de toeristisch-recreatieve sector per regio

20
% groei

10 0

13,5 2,8
K vanN op H W .Friesland

16,2

13,1
W aterland

N ennem .K erland

8

Noordwest 8 In aansluiting op de in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening genoemde ‘lagenbenadering’ en anticiperend op de overige uitgangspunten in de nota (o.a. contourenbeleid, stimulering van de vorming van (regionale) stedelijke netwerken en het aantrekkelijker maken van de contrasten tussen stad en land) is een duurzaam ruimtelijk totaalconcept voor NoordwestHolland ontworpen: Noordwest 8. Dit totaalconcept is ontworpen nadat in deel 1 van de nota nauwelijks een woord stond over de ontwikkeling van dit gebied. Inmiddels is Noordwest 8 als regionaal stedelijk netwerk opgenomen. Netwerken De laag netwerken laat zich vertalen in een groene ondergrond, die de structuur van de regio herbergt, en een hoogwaardige wegeninfrastructuur. De belangrijkste wegverbindingen zijn de A9/N9 (Amstelveen-Badhoevedorp-Alkmaar-Den Helder) en de A7 (Zaanstad-HoornAfsluitdijk-Groningen). Deze auto(snel)-wegen vormen samen met de dijk EnkhuizenLelystad de belangrijkste externe ontsluitingen van Noordwest-Holland.

(Groene) Ondergrond Nw-Holland

Netwerken Nw-Holland

Bron: Noordwest 8

Bron: Noordwest 8

Zij zijn ook de belangrijkste interne verbindingen voor personenverkeer en goederenvervoer. Een aantal belangrijke provinciale wegen zorgt nu voor de verbindingen binnen de regio, zoals de N244 (Alkmaar-Purmerend-Edam/Volendam), de N243 (Alkmaar-Hoorn), N242 (Alkmaar-Middenmeer), N302 (Hoorn-Enkhuizen), de N247 (Hoorn-Amsterdam) en de N99 (Den Helder-Afsluitdijk). Afgezien van de ervaren infrastructurele knelpunten met de Noordvleugel van de Randstad (met name de realisatie van de Tweede Coentunnel), wordt een drietal oost-west verbindingen in Noordwest-Holland ten zeerste gemist: een doorstroomweg tussen Alkmaar en Enkhuizen, een doorstroomweg tussen Den Helder en de A7,bij voorkeur via Middenmeer en een doortrekking van de A8 bij Zaanstad naar de A9 bij Uitgeest. Noordwest-Holland kent eveneens een netwerk van spoorverbindingen. Vanuit Amsterdam en Zaandam lopen er twee spoorverbindingen naar het noorden: één met eindbestemming Den Helder, één met eindbestemming Enkhuizen. Deze twee worden verbonden door een spoorlijn AlkmaarHoorn. Verder bezitten Den Helder en Texel (recreatief) over een vliegveld. Den Helder

9

Airport is in de afgelopen jaren gegroeid tot een belangrijke faciliteit voor de offshoreindustrie. Dit dankzij de ligging van Den Helder Airport ten opzichte van de primaire olie- en gasvelden die centraal en in zuidelijke delen van de Noordzee zijn gelegen. Ruim tachtig procent van de landingen zijn uitgevoerd door helikopters ten behoeve van de offshoreindustrie. De visie Noordwest 8 is erg belangrijk voor de ontwikkeling van het bedrijfsleven in de regio. Verschillende partijen hebben hiermee immers gekozen voor een ontwikkelingsrichting en het bedrijfsleven dient hieruit zijn conclusies te trekken.

10

Heden en Toekomst, de SWOT-Analyse
In dit hoofdstuk wordt een SWOT-analyse losgelaten op de Kop van Noord-Holland. Deze analyse is totstandgekomen door discussie met de ondernemersverenigingen die aangesloten zijn bij de Ondernemersfederatie Kop van Noord-Holland. Sterkten • • • • • • • • • Goede woonomgeving Agribusiness sector Goed investeringsklimaat Ruimte voor ontwikkeling Sterke toeristische sector, mits er doorontwikkeld wordt Goede werkgelegenheidsontwikkeling Offshore-industrie Aanwezigheid lucht- en zeehaven Goede arbeidsmentaliteit Zwakten • • • • • • • • Zwakke afstemming tussen woningcontingenten en werkgelegenheid Gebrek aan ruimtelijk economische visie Gebrekkige communicatie tussen overheid en regionaal bedrijfsleven Achterblijvende infrastructuur Weinig stuwende bedrijvigheid Slechte ICT-infrastrucuur Beperkte segmentering bedrijventerreinen Vervoersmodaliteiten onvoldoende benut

Kansen • • • • • • • • • • Toeristische mogelijkheden in relatie tot brede kwaliteitsverbetering Mogelijkheden watersport Versterking toerisme-landbouw Watergebonden economische ontwikkelingen Internationale handel, in relatie tot weg, water, lucht Kleinschalige dienstverlening Agribusiness in relatie met bollenproductie Kennis/technologie relatie met ruimte Doorontwikkelen toeristisch product (kwaliteit!!) Versterking nautisch cluster

Bedreigingen • • • • • • • • • • • Einde Kop en Munt Monocultuur Terugloop werkgelegenheid openbaar bestuur Versnipperde ontwikkeling bedrijventerreinen Weinig stuwende bedrijvigheid en export Milieumaatregelen Uitbreiding EU in relatie met landbouwsector Regelgeving voor de landbouwsector PKB Waddenzee Slecht bereikbare economische cluster Scheve woon-werk structuur

11

Knelpunten en Oplossingsrichtingen
Economische Visie In de Kop van Noord-Holland is een sterke behoefte aan een ruimtelijk-economische visie, welke sturing kan geven aan tal van losse projecten en beleidsplannen in de regio. De gemeenten in de Kop van Noord-Holland werken al enige jaren goed samen in de vorm van het stimuleringsprogramma Kop en Munt, maar een gezamenlijk gedragen ruimtelijkeconomische visie ontbreekt. Hierdoor gebeurt het te vaak dat gemeenten hun eigen doelen nastreven op het gebied van bijvoorbeeld bedrijventerreinen, infrastructuur en woningbouw. Daarnaast eindigt het programma Kop en Munt in 2006 en is er nu geen duidelijkheid over de situatie en samenwerking van gemeenten in de periode daarna. Om te voorkomen dat er daarna een vacuüm ontstaat is het belangrijk om een nieuwe gezamenlijke visie te ontwikkelen die voor het einde van Kop en Munt gereed moet zijn. Een gezamenlijke visie op de ruimtelijke economie voorkomt frustratie van projecten en maakt de kans groter dat projecten ook daadwerkelijk gerealiseerd worden. Middels dit rapport zet het bedrijfsleven de stap om een gemeenschappelijk gedragen visie te vormen voor het overleg met de overheden in de regio. De volgende stap is om deze overheden ook zo ver te krijgen dat zij eindelijk gemeenschappelijke visie vormen over zaken die de basis vormen voor de ontwikkeling van de economie in de Kop van Noord-Holland. Infrastructuur De infrastructuur van een gebied vormt een van de belangrijkste, zo niet de belangrijkste vestigingsplaatsfactor voor bedrijven en bepaalt daarmee in belangrijke mate de aantrekkelijkheid van de regio. In de Noordkop is de infrastructuur niet optimaal te noemen. Er zijn twee noord-zuidverbindingen in de regio, namelijk de N9 en de A7. De A7 vormt als verbindingsroute naar zowel Amsterdam als het noorden van het land de belangrijkste ader in de regio. Het is van het grootste belang dat de potentie van deze route ook benut wordt. Met name in de Wieringermeer liggen hier kansen. De N9 is al jaren onderwerp van discussie waarbij de nadruk ligt op het verbeteren van de verbinding tussen Alkmeer en Den Helder. In de komende jaren zal de nadruk vooral liggen op de uitvoering van de voorgenomen maatregelen om deze verbinding te verbeteren. Het voornaamste knelpunt in de komende jaren zal gevormd worden door de oostwestverbindingen in de regio. De N99 verbindt momenteel de A7 met Den Helder en deze verbinding komt door een aantal ontwikkelingen steeds meer onder druk te staan. Een eerste ontwikkeling is de groei van het toerisme in de regio. De A7 vormt de verbinding van Amsterdam naar Den Helder en de toeristen naar Texel, Wieringen, maar ook in belangrijke mate de bezoekers van de kust maken gebruik van deze weg, die daardoor drukker wordt. Tevens is men in Den Helder bezig met de ontwikkeling van de Oude Rijkswerf als themapark met een goot aantal bezoekers. Hierdoor zullen de verkeersstromen naar Den Helder flink toenemen en voor een groot deel ten laste van de N99 komen. Tenslotte is de verbinding van Den Helder met de A7 van het grootste belang in relatie met de ambities die deze stad op economische gebied heeft. Wil deze stad de ontwikkelingen in de groei van werkgelegenheid doorzetten dan zal een verbeterde verbinding met Amsterdam en de noordelijke provincies Friesland en Groningen niet lang uit kunnen blijven. Genoemde ontwikkelingen maken duidelijk dat de N99 in huidige vorm niet passend is bij de ontwikkelingen en ambities van de Kop van Noord-Holland. In de komende jaren zal er dan ook een visie moeten komen hoe de oost-westverbinding tussen Den Helder en de A7 vorm zal moeten krijgen.

12

Met de ontwikkelingen die ingezet zijn in de Wieringermeer ligt de oplossing van een rechtstreekse vierbaansverbinding tussen Den Helder en Middenmeer het meest voor de hand. De eerder genoemde ontwikkelingen rond het toerisme en de Oude Rijkswerf vragen ook om en snelle oplossing voor de haven van de Texelse Boot. De huidige plek in het centrum van Den Helder legt teveel druk op de wegen in en rondom Den Helder en dit zal versterkt worden door de komst van de Oude Rijkswerf. Laatstgenoemde zal in 2004 reeds haar deuren openen, waarmee het onmogelijk is om voor deze tijd een oplossing te hebben voor genoemde problematiek. Om te voorkomen dat, met name in de zomermaanden, de verkeersdrukte in Den Helder verstikt en daarmee de aantrekkelijkheid voor bedrijven en bezoekers vermindert, is een zeer spoedige verplaatsing van de Texelse Boot van zeer groot belang voor de gehele regio. De Kop van Noord-Holland heeft in potentie een luxe wat betreft vervoersmodaliteiten. De regio is immers niet alleen bereikbaar per weg en spoor, maar ook nog eens via de lucht en via de binnenwateren en de zeehavens. Het feit dat de bereikbaarheid van de regio nog te wensen over laat, is te wijten aan een beperkte benutting van deze modaliteiten. Met name de zeehavens en het vliegveld bij De Kooij worden beperkt in het gebruik door allerhande wet- en regelgeving waarvan de PKB Waddenzee de voornaamste beperkingen oplegt. De regio moet er naar streven om de mogelijkheden op het gebied van verkeer en vervoer ruimer te benutten. Dit betekent onder andere dat er nagedacht moet worden over mogelijk vracht- en personenvervoer op De Kooij, intensiever gebruik van de bestaande havenmogelijkheden voor de visserij en vooral de offshore, en dat de binnenwateren (NoordHollands kanaal) beter benut dient te worden door de realisatie van voldoende bedrijventerreinen aan deze verkeersader. Andere infrastructurele knelpunten in de regio zijn het openbaar vervoer en de verbinding van Schagen met Alkmaar. Het openbaar vervoer in de kop van Noord-Holland komt steeds meer onder druk te staan. Naast discussie over het behoud van de spoorlijn Den HelderSchagen door de NS, is de bereikbaarheid van de regio per bus verslechterd. Dit heeft directe gevolgen voor de bereikbaarheid van met name de kleinere kernen in de regio, wat een rem vormt op de ontwikkeling van de lokale bedrijvigheid aldaar. Het behoud van het openbaar vervoer in de Kop van Noord-Holland is met name dan ook voor de kleinere gemeenten uiterst belangrijk. De verbinding Schagen-Alkmaar is met name van belang in het kader van de verbinding van de regio met het zuiden van de provincie. Aandachtspunten infrastructuur • Verbeterde verbinding tussen Den Helder en A7 (nu N99) • Snelle oplossing haven Texelse Boot in relatie tot ontwikkelingen Oude Rijkswerf • Betere benutting vervoersmogelijkheden via weg, water, lucht en spoor • Uitvoering verbeteringen N9 • Behoud openbaar vervoer in de Kop van Noord-Holland • Verbetering van de verbinding Alkmaar-Schagen langs de N245 en de N242 • Bereikbaarheid kust verbeteren • Ontwikkeling luchthaven De Kooij

Bedrijventerreinen In de provincie zijn drie aangewezen locaties voor regionale bedrijventerreinen. Deze locaties zullen in de toekomst verder ontwikkeld moeten worden, waarbij het van het grootste

13

belang is dat er overeenstemming bestaat tussen de woningbouwlocaties en de werkgelegenheid. De Kop van Noord-Holland kenmerkt zich door een uitstekende woonomgeving. Rust en ruimte gaan goed gecombineerd met de aanwezigheid van voldoende voorzieningen van de wat grotere centra in de regio. Het feit dat mensen graag in zo’n woonomgeving leven kan ook economische voordelen betekenen voor de Kop van Noord-Holland. Het kunnen bieden van een goede woonomgeving voor het personeel is immers een belangrijke vestigingsplaatsfactor voor de middelgrote en grote bedrijven in Nederland. In de stedelijke centra in de Randstad is, gezien de leefbaarheid, prijsontwikkelingen van vastgoed en de mindere mate van ruimte en groen, de woonomgeving aan het verminderen ten opzichte van de omliggende gebieden. Almere is een voorbeeld van een gemeente waar het voordeel van een goede leefomgeving goed benut wordt. Steeds meer bedrijven maken de stap van het hart van de Randstad naar Almere waarbij de aanwezigheid van personeel in de directe nabijheid een belangrijke rol speelt. Dit heeft echter ook te maken met goed sturend beleid van de gemeente en de Provincie Flevoland. Om in de Kop van Noord-Holland ook de potentie van de goede leefomgeving economisch te benutten zal er een verandering moeten komen in de wijze waarop werkgelegenheid en woningbouw over de regio verdeeld worden. Het gebeurt nu te vaak dat op plaatsen waar werkgelegenheid wordt gecreëerd de woningbouw achterblijft. Veel gemeenten in de Kop van Noord-Holland zitten daarnaast al op of over het aantal woningen dat ze binnen het streekplan mogen bouwen. Voor de mensen die nodig zijn om de gecreëerde werkgelegenheid in te vullen kan vervolgens geen extra woongelegenheid geboden worden waardoor het kan gebeuren dat bedrijven zich niet in deze regio maar elders gaan vestigen. Om dit in de toekomst verder te voorkomen zal er in het nieuwe streekplan voor Noord-Holland Noord een zeer duidelijke afstemming moeten komen tussen de werkgelegenheid en de nieuwe woninglocaties. De ontwikkelingsgebieden voor werkgelegenheid dienen genoeg mogelijkheden te krijgen om dit ook met woningbouw te ondersteunen. Vooral gelet op de ambities in de Wieringermeer (Robbenplaat) is dit een gemeente die extra aandacht verdient voor de realisatie van woningen. Maar ook in de kleinere kernen is een behoefte om woningbouw te kunnen realiseren. Deze dient dan echter wel ondersteunend te zijn voor de lokale bedrijvigheid. In veel van deze gemeenten is de lokale bedrijvigheid zeer dynamisch en bestaat er de behoefte om beperkt uit te breiden en vanuit de linten en kernen te verplaatsen naar lokale bedrijventerreinen. Dit heeft een dubbel positieve werking omdat enerzijds de bedrijvigheid hierdoor kan groeien en anderzijds de leefbaarheid in de kernen en dorpslinten verbetert als gevolg van de verplaatsing van de bedrijven. De drie locaties waar regionale bedrijvigheid ontwikkeld dient te worden zijn Wieringerwerf, Den Helder en, onder bepaalde voorwaarden, Schagen. In Wieringerwerf is de ontwikkeling van bedrijvigheid al in gang gezet in de vorm van Robbenplaat. Om de ambities op langere termijn echter vol te houden zal men verder moeten kijken dan alleen Robbenplaat. Om de verdere ontwikkelingen aldaar op het gebied van bedrijvigheid en woningbouw te garanderen zal een planologische reservering gedaan moeten worden. In Middenmeer dient verder ruimte gegeven te worden aan de ontwikkeling van agrarisch bedrijventerrein. Den Helder is ook een plaats waar de regionale bedrijvigheid plaats dient te krijgen. Naast gewone bedrijventerreinen, waarvoor op Kooijpunt ontwikkelingen in gang zijn, speelt hier een ruimtegebrek voor havengerelateerde bedrijvigheid. Dit komt elders in dit rapport nog nader aan bod. De derde locatie waar regionale bedrijvigheid ruimte zou moeten krijgen, is de omgeving van Schagen. In het huidig streekplan is daarvoor al ruimte opgenomen, deels op grondgebied van Schagen, deels op grondgebied van Niedorp. Een voorwaarde voor de realisatie van bedrijventerrein op deze plek is een goede samenwerking tussen deze twee gemeenten. Een tweede voorwaarde is echter ook een aanpassing van de infrastructuur rondom Schagen. De verbinding naar Alkmaar (N242) enerzijds en anderzijds de interne infrastructuur van Schagen volstaan op dit moment niet om op grote schaal bedrijventerrein te faciliteren. Zowel de N242 als de N245 dienen daarom opgewaardeerd te worden.

14

Naast de regionale bedrijventerreinen in de grotere kernen van de Kop van Noord-Holland bestaat er in de kleinere kernen ook veel behoefte om terreinen voor lokale bedrijvigheid te realiseren. Dit betreft vooral bedrijvigheid die in de dorpslinten of kernen uit hun jas gegroeid zijn vanwege ruimte- of milieutechnische problemen. Deze bedrijven hebben een sterke lokale binding en dienen dan ook de ruimte te krijgen om op een bedrijventerrein in hun gemeente verder te groeien. Deze ruimte kan enerzijds verkregen worden door de aanleg van nieuw terrein, maar anderzijds ook door een goede invulling van bedrijventerrein waar bedrijven vertrokken zijn. Herstructurering van kleinere bedrijventerreinen verdient daarom aandacht. Aandachtspunten m.b.t. ruimte voor bedrijven • Woningbouw naast werkgelegenheid realiseren • Aangewezen locaties voor regionale terreinen o Wieringermeer met als voorwaarde woningbouw en planologische reserveringen o Den Helder o Schagen met als voorwaarde het meeontwikkelen van de infrastructuur • Mogelijkheden voor lokale terreinen Havengerelateerde bedrijvigheid De havengerelateerde bedrijvigheid vormt een belangrijk deel van de bedrijvigheid in de Kop van Noord-Holland. Daarbij kan onderscheid gemaakt worden in verschillende sectoren zoals de visserij, de offshore-industrie, maar ook toerisme en de binnenvaart hebben hier belangen. Op verschillende plekken is er behoefte aan ruimte voor havengerelateerde bedrijvigheid. In Den Helder manifesteert deze behoefte zich momenteel het hevigst. Door een puur gebrek aan ruimte, maar ook door milieutechnische problemen in verband met andere functies, zoals woningbouw, zijn veel bedrijven in Den Helder op zoek naar ruimte aan het water. Deze ruimte is niet direct beschikbaar en het is dan ook van het uiterste belang dat deze snel gevonden wordt. Indien dat niet snel gebeurt, is het onvermijdelijk dat er bedrijven zijn die zich elders zullen vestigen. De belangrijkste mogelijkheid om ruimte te creeren is de ontwikkeling van een watergebonden bedrijventerrein bij Kooijpunt. Hiervoor is samenwerking vereist met de gemeente Anna Paulowna. Een bedreiging voor havenontwikkelingen in de gehele Kop van Noord-Holland ligt in de PKB Waddenzee. Daarin worden zeer strenge beperkingen opgelegd voor allerlei ontwikkelingen aan en rondom de waddenzee, waardoor het moeilijk wordt om ontwikkelingen in gang te zetten. Het is echter zaak om als bedrijfsleven in samenwerking met de gemeenten aan te tonen dat projecten in die mate economisch en maatschappelijk van belang zijn, dat deze binnen het toetsingskaderkader van de PKB Waddenzee toch uitgevoerd kunnen worden. Hiervoor is echter zowel samenwerking als kennis een vereiste en zal er een gezamenlijke lobby van bedrijfsleven, gemeenten en kamer van koophandel tot stand moeten komen ter bevordering van projecten die binnen het raakvlak van de PKB Waddenzee vallen. Naast een gegarandeerde ontwikkeling van zeehavens is het tevens van belang om de mogelijkheden langs het Noord-Hollands kanaal te benutten. Op dit moment is Schagen een voorbeeld van een terrein waar de mogelijkheden voor de watergebonden bedrijvigheid niet volledig benut worden. Maar ook als er in de regio staande mastroutes gerealiseerd gaan worden, zal gekeken moeten worden op welke plaatsen er mogelijkheden komen om watergebonden bedrijventerreinen te realiseren. Alleen dan kan er een aanbodwerking ontstaan die de binnenvaart in de regio, op vooral het Noord-Hollands Kanaal, bestaansrecht geeft.

15

Aandachtspunten havengerelateerde bedrijvigheid: • Ontwikkelingsmogelijkheden vereist in Den Helder (Kooijpunt) • PKB Waddenzee vormt een bedreiging • Goede benutting van mogelijkheden langs het Noord-Hollands kanaal Toerisme De toeristische sector in De Kop van Noord-Holland is een van de snelst groeiende sectoren van de regionale economie. Het aanbod is zeer divers en verschilt per gemeente. De meeste potentie ligt in de kustregio waar veel verblijfsrecreatie is en op Texel waar het toerisme de belangrijkste bron van inkomsten is. Voor deze beide gebieden geldt dat de ontwikkelingen in de toekomst zich niet zo zeer zullen moeten richten op een kwantitatieve maar op een kwalitatieve ontwikkeling van het product. Door middel van een betere kwaliteit van de voorzieningen en de accommodaties voor de toerist, blijft de regio aantrekkelijk en is het mogelijk een ander publiek aan te trekken. Indien het toeristisch product niet doorontwikkeld wordt, zal de kwaliteit ten opzichte van concurrerende gebieden snel verslechteren. De bereikbaarheid van de toeristische gebieden vormt tevens een grote bedreiging. Met name Texel en de kustgebieden ondervinden hiervan hinder. In het eerste geval dient er een snelle oplossing gevonden te worden voor de veerboot naar Texel, die nu voor veel opstoppingen in Den Helder, en zelfs de N99 zorgt. Er zijn twee ontwikkelingen die reeds geïnitieerd zijn en aanzienlijke kansen kunnen bieden voor het toeristisch product in de kop van Noord-Holland. Ten eerste is dat het Wieringerrandmeer, welke met name kansen biedt voor de ontwikkeling van de watersport. Het is dan echter wel zaak om rondom de ontwikkeling van het Wieringerrandmeer voor het bedrijfsleven de mogelijkheden te bieden om hun toeristisch product aan te bieden. Daarbij moet gedacht worden aan bijvoorbeeld jachthavens, horeca, maar ook aan wandelroutes en verblijfsaccommodaties. Een tweede ontwikkeling op het gebied van de toeristische watersport is de realisatie van een staande mastroute in de Kop van Noord-Holland waardoor de binnenwateren beter toegankelijk worden voor het vaarverkeer. Deze ontwikkeling en ook die van het Wieringerrandmeer hebben naast kansen voor het toerisme en de watersport echter ook consequenties voor de weginfrastructuur in de Kop van NoordHolland. Fysiek hebben deze twee een aantal kruispunten waar een oplossing voor gezocht moet worden. Dit betreft vooral een aantal bruggen langs het Noord-Hollands kanaal en de A7 bij Den Oever (Wieringerrandmeer). Met het streven naar een verbinding tussen Den Oever en Wieringerwerf ontstaat er echter nog een kruising tussen het wegverkeer en het Wieringerrandmeer, welke mogelijk zal leiden tot dure infrastructurele ingrepen of belemmering van het wegverkeer. Deze twee projecten zullen dus infrastructureel gezien in een breder kader geplaatst moeten worden en, indien ze gerealiseerd zullen worden, zal er onderzoek gedaan moeten worden naar hun consequenties. Vervolgens moeten prioriteiten gesteld worden met betrekking tot de relatie tussen vaarroutes en wegverkeer. Aandachtspunten m.b.t. toeristisch product: • Benutten sterke punten (Kust, platteland, Texel) • Doorontwikkelen toeristisch product, gericht op kwaliteit • Prioriteiten stellen en keuzes maken Wieringerrandmeer en Staande Mastroutes • Bereikbaarheid (o.a. Oude Rijkswerf, Staande mastroutes)

16

Nieuwe en innovatieve concepten De regio Kop van Noord-Holland is een regio waarop, in verband met de aanwezige ruimte, de blikken gericht zijn. Dit moet niet betekenen dat de regio een vorm van afvalput wordt voor ontwikkelingen die elders overbodig of zelfs ongewenst zijn. Wil de regio voorkomen dat ze wat betreft werkgelegenheid toch afhankelijk wordt van dergelijke ontwikkelingen dan zal de regio voorop moeten (willen) lopen op het gebied van vernieuwende en innovatieve concepten. Voorbeelden hiervan zijn al de aanwezigheid van ECN in Petten en de ontwikkeling van een kenniscentrum voor windenergie in de Wieringermeer. Dit soort instellingen zijn van waarde voor de diversiteit van de economie en hebben met hun spin-off van kennis en personeel een stimulerende werking op de rest van de regio. Met de ontwikkelingen van parkmanagement ligt er een kans op verbetering van de kwaliteit van bedrijventerreinen. In eerste instantie zal er daarbij gekeken moeten worden naar nieuw te ontwikklen terreinen waar de mogelijkheden om bedrijven te laten participeren groter zijn. Vervolgens kan gekeken worden of bestaande bedrijventerreinen kunnen aansluiten bij de bestaande initiatieven. Aandachtspunten nieuwe en innovatieve concepten • Behoud en ontwikkeling van kennisclusters • Ontwikkeling Parkmanagement ICT Alhoewel er een steeds diverser beeld ontstaat van de economie in de Kop van NoordHolland heerst er in zekere mate een monocultuur. Lange tijd is men in grote mate afhankelijk geweest van de landbouwsector en de publieke sector, waarin vooral de marine een voornaam deel had. Juist de inkrimping van de marine heeft aangetoond dat een sterke afhankelijkheid van een beperkt aantal economische sectoren een gebied kwetsbaar maakt. Daarom moet er in de kop van Noord-Holland meer gestreefd worden naar het lokken van diverse bedrijvigheid. Een van de sectoren waarbij kansen liggen, is de middelgrote en kleine zakelijke dienstverlening. Dit is de sterkst groeiende sector in de Nederlandse economie en deze is niet zelden ongebonden aan een plaats. De Kop van Noord-Holland zou een uitstekende vestigingsplaats zijn voor deze bedrijven indien er aan een bepaalde voorwaarde voldaan zou worden, namelijk een goede digitale ontsluiting van het gebied. Op dit moment laat deze digitale ontsluiting in vrijwel de gehele regio te wensen over. Slechts op de grotere bedrijventerreinen, bestaand of in ontwikkeling, zijn snelle verbindingen aanwezig of in ontwikkeling. Aandachtspunten ICT • Nadruk op aanleg snelle verbindingen • Zowel nieuwe als bestaande terreinen goed ontsluiten Landbouw In de landbouwsector is een aantal ontwikkelingen gaande die, met name op langere termijn een bedreiging kunnen vormen. Allereerst is dit de internationalisering en de uitbreiding van de Europese Unie. Door deze uitbreiding komt de concurrentiepositie van Nederland als landbouwland onder druk te staan omdat er elders goedkoper en makkelijker geproduceerd kan worden. Met name de lagere loonkosten en de minder strenge (milieu)regels zijn hiervoor de oorzaken. Mede door de verslechterende concurrentiepositie verwacht men op de middellange en langere termijn een sterke inkrimping van het areaal landbouwgrond.

17

Met name in de akkerbouw zal dit zich manifesteren. Het is niet te verwachten dat deze ontwikkeling gestopt kan worden omdat het een gevolg is van een bredere marktwerking in een grotere Europese Unie. Het is dus zaak voor de landbouwsector om de sterke punten van de sector te versterken en deze volop te benutten. Dit betekent dus vooral ontwikkelingen in de bloembollensecor, een tak van de landbouw waar de kop van NoordHolland een zeer sterke internationale positie heeft. Landelijk is er sprake van een daling van de werkgelegenheid in de landbouwsector. Dat er in de Kop van Noord-Holland nog sprake is van groei heeft te maken met de afwijkende samenstelling van de landbouwsector (sterke bloembollenteelt en opkomende tuinbouw en vollegrondsgroenteteelt). Een tweede sterk punt is de agribusiness. Dit houdt onder andere in de verwerking van goederen, het vervoer, maar ook de kennis van de productontwikkeling. Deze zaken vereisen specifieke kunde en kennis die in de Kop van Noord-Holland aanwezig is. Om deze ook te behouden zal er ingezet moeten worden op het behoud van kennis in de regio, maar zal er fysiek ook ruimte moeten komen om agrarische bedrijven op bedrijventerreinen te faciliteren. In de kop van Noord-Holland zijn drie gebieden waar de landbouwsector naar ruimte op bedrijventerreinen zoekt, namelijk Harenkarspel, Anna Paulowna (Hollands Bloementuin) en de Wieringermeer. Met name in de Wieringermeer is het belangrijk om ook over de regiogrenzen heen te kijken en de samenwerking te zoeken met Westfriese gemeenten die ruimte zoeken voor hun agrarische bedrijvigheid. Naast een terugloop in hectaren landbouwgrond is er ook een ontwikkeling van steeds grootschaligere bedrijven in gang. Deze zorgen samen voor een te verwachten daling van het aantal bedrijven in deze sector waardoor een groter aantal agrarische bedrijfsgebouwen in de toekomst vrij zal komen. Het is zaak om deze goed in te vullen en met name voor de kleinschalige dienstverlening zijn hiervoor kansen. In deze sector zit een grote groei en omdat deze bedrijven niet of nauwelijks gebonden zijn aan een bepaalde plaats of bedrijventerrein zouden deze goed in de vrijkomende agrarische bebouwing kunnen passen. Aandachtspunten landbouwsector • Benutten sterke positie bloembollensector • Verdere ontwikkeling agribusiness • Ruimte voor agrarische bedrijvigheid • Benutten van vrijkomende bebouwing voor kleinschalige dienstverlening.

Beroepsonderwijs De grote diversiteit van aanbod van het beroepsonderwijs dient te worden behouden voor de Kop van Noord-Holland. Het ROC K.v.N.-H. is vanaf haar begin bezig met het aanbieden van beroepsonderwijs in zoveel mogelijk vestigingsplaatsen. Het ROC wordt gezien als de aanbieder van beroepsonderwijs in samenwerking met de scholen voor voortgezet onderwijs. Samenwerking met het ROC Horizon is in veel gevallen harmonisch tot stand gekomen. Samenwerking op het gebied van de veelal dure technische praktijkonderwijssoorten kan aan de orde zijn, waarbij een fusie tussen beide instellingen niet aan de orde dient te zijn. Het ontbreken van een HBO-opleiding in Den Helder maakt een natuurlijke doorstroming van Middelbaar Beroepsonderwijs lastig. Eerstkomende instelling is in Alkmaar. Het hernieuwd vestigen van het nautisch Hoger Beroepsonderwijs is daarbij de kapstok. In samenwerking met het K.I.M. kan tegen relatief lage kosten, immers de nautische onderwijsinfrastructuur is al aanwezig bij Nautisch MBO (ROC Kop) en K.I.M. (simulatietrainer etc.). Aan deze te realiseren opleiding kunnen ook andere HBO-opleidingen worden gekoppeld (milieu,

18

energie, ecologie). Gebruikmakend van de moderne communicatiemiddelen kan op afstand college worden gevolgd bij andere HBO-opleidingen in den lande en zelfs daarbuiten. Binnen de Kop van Noord-Holland dienen alle onderwijsinstellingen in een database aan te geven welke mogelijkheden zij kennen binnen en buiten het reguliere onderwijs. Deze database dient ook te worden gevoed door alle werkgevers welke op korte en lange termijn aangeven welke vacatures (inclusief profielen en opleidingen) zij verwachten. Leerlingen kunnen tijdens het 2e jaar VMBO al worden geïnformeerd over de mogelijkheden na circa 3 à 4 jaar. Hiermede worden niet alleen de (V)MBO leerlingen vastgehouden voor het gebied maar ook HAVO/VWO leerlingen kunnen worden geïnformeerd over werk in de regio nadat zij zijn afgestudeerd bij een HBO of Universitaire opleiding. Wel dienen zij regelmatig elektronisch nieuws te ontvangen over de regio en mogelijkheden. Een Noordkop vacaturebank welke verder gaat dan alleen maar vacatures. Op deze site mag elke instelling publiceren binnen een vast stramien onder beheer van een rechtspersoon. Onderwijs en Arbeidsvoorziening dienen vanuit één hand zorg te dragen voor arbeidsbemiddeling van alle werkzoekenden. Schoolverlaters en werklozen. In feite betekent dit het opheffen van arbeidsbureaus als dit idee landelijk wordt overgenomen. De onderwijsinfrastructuur van de Kop van Noord-Holland dient verder te worden verankerd door een nauwe samenwerking van al het onderwijsaanbod vanaf de basisscholen via voortgezet/MBO en te realiseren HBO onderwijs. Geen fusies, maar samenwerking waarbij aansluiting van profielen voorop staat. Samenwerking op velerlei gebieden. Een samenwerkingsverband van werkgevers/werknemers/onderwijs/welzijn en overigen. Dit alles onder aansturing van een Regionale Economische Raad welke gevraagd en ongevraagd advies geeft aan wie het maar horen wil. Deze RER participeert vervolgens in soortgelijke RER’s rondom Alkmaar en Hoorn om verder coördinatie na te streven binnen de Economische Raad van Noordwest-Holland. Aandachtspunten onderwijs: • Meer samenwerking ROC’s • Hervestiging nautische HBO-opleiding • Meer samenwerkinh MBO’s en HBO’s • Hoger onderwijs in de regio Bestuurlijke elementen De bestuurlijke structuur in de Kop van Noord-Holland is de laatste jaren, mede in navolging van landelijke ontwikkelingen, steeds meer onderwerp van discussie geworden. Voor de ontwikkeling van de regio is het allerbelangrijkste dat er op het niveau van de Kop van Noord-Holland eensgezinde besluiten worden genomen over ruimtelijke ontwikkelingen en investeringen. De discussie over het aantal gemeenten is daarbij minder van belang dan de manier waarop gemeenten samenwerken en communiceren. Op dit moment is deze samenwerking er in de vorm van het stimuleringsprogramma Kop en Munt. Dit loopt echter tot 2006 en het is de vraag in hoeverre deze samenwerking daarna doorloopt. Het is dus noodzaak op voor deze tijd duidelijkheid te hebben in de wijze waarop de gemeenten in de Kop van Noord-Holland samen gaan werken op het gebied van economische en ruimtelijke zaken. Naast de samenwerking binnen de regio is het van het grootste belang dat er op het niveau van Noordwest-Holland samenwerking plaatsvindt. Zonder deze samenwerking worden regio’s concurrenten als het gaat om ontwikkelingen op het gebied van woningbouw, bedrijventerreinen of infrastructuur. Als reactie op de Vijfde Nota is in 2002 de Visie Noordwest 8 totstandgekomen, waarvan een bepaalde mate van regionale samenwerking uitgaat. De uitvoering van een dergelijke visie valt of staat met de eensgezindheid waarmee

19

de verschillende gemeenten, maar ook het bedrijfsleven optreedt richting de provinciale overheid. Conclusies m.b.t. bestuurlijke elementen • Voorbij de horizon van Kop en Munt kijken • Interregionale samenwerking • Brede samenwerking tussen overheden en bedrijfsleven

20

Conclusie
Het bedrijfsleven in de kop van Noord-Holland is bereid mee te denken op een uitgebreid aantal beleidsterreinen die de regionale economie betreffen. In onderstaand overzicht staan de wensen van het georganiseerd bedrijfsleven op deze beleidsterreinen weergegeven in volgorde van prioriteit, wat iets zegt over de mate waarop de belangen door verschillende ondernemers in de regio gedeeld worden en de mate waarin actie urgent wordt geacht. Infrastructuur • Verbeterde verbinding tussen Den Helder en A7 (nu N99) • Snelle oplossing haven Texelse Boot in relatie tot ontwikkelingen Oude Rijkswerf • Uitvoering verbeteringen N9 • Ontwikkeling luchthaven de Kooij • Betere benutting vervoersmogelijkheden via weg, water, lucht en spoor • Behoud openbaar vervoer in de Kop van Noord-Holland • Verbetering van de verbinding Alkmaar-Schagen langs de N245 • Bereikbaarheid kust verbeteren Ruimte voor bedrijven • Aangewezen locaties voor regionale terreinen o Wieringermeer met als voorwaarde woningbouw en planologische reserveringen o Den Helder o Schagen met als voorwaarde het meeontwikkelen van de infrastructuur • Woningbouw naast werkgelegenheid realiseren • Mogelijkheden voor lokale terreinen Toeristisch product • Doorontwikkelen toeristisch product, gericht op kwaliteit • Benutten sterke punten (Kust, platteland, Texel) • Bereikbaarheid (waaronder Oude Rijkswerf, Staande mastroutes) • Prioriteiten stellen en keuzes maken Wieringerrandmeer en Staande Mastroutes Havengerelateerde bedrijvigheid • Ontwikkelingsmogelijkheden vereist in Den Helder (Kooijpunt) • PKB Waddenzee vormt een bedreiging • Goede benutting van mogelijkheden langs het Noord-Hollands kanaal, Onderwijs: • Meer samenwerking ROC’s • Meer samenwerking MBO’s en HBO’s • Hervestiging nautische HBO-opleiding Landbouwsector • Benutten van vrijkomende bebouwing voor kleinschalige dienstverlening. • Verdere ontwikkeling agribusiness • Benutten sterke positie bloembollensector • Ruimte voor agrarische bedrijvigheid

21

Nieuwe en innovatieve concepten • Behoud en ontwikkeling van kennisclusters • Ontwikkeling Parkmanagement ICT • • Nadruk op aanleg snelle verbindingen Zowel nieuwe als bestaande terreinen goed ontsluiten

Bestuurlijke elementen • Interregionale samenwerking • Voorbij de horizon van Kop en Munt kijken • Brede samenwerking tussen overheden en bedrijfsleven

22