Economische Monitor Amersfoort 2005

Gemeente Amersfoort Sector Dienstverlening, Informatie en Advies (DIA)

Onderzoek en Statistiek
Ester Hilhorst

Uitgave en rapportage: Onderzoek en Statistiek, gemeente Amersfoort. Postbus 4000, 3800 EA Amersfoort. Bezoekadres: Stadhuisplein 1, kamer 4.13. Telefoon (033) 469 45 97. Fax (033) 469 54 54. E-mail: statistics@amersfoort.nl
augustus 2006.

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave Samenvatting 1.
1.1 1.2

3 5 6
6 6

Inleiding
Kader en probleemstelling Opbouw van het rapport

2.
2.1 2.2 2.3

De Amersfoortse economie in perspectief
Inleiding De Amersfoortse economie in Nederland De Amersfoortse economie als groeistad

7
7 7 9

3.
3.1 3.2 3.3

De Amersfoortse economie in cijfers
Inleiding Ontwikkelingen in het afgelopen jaar Grote diversiteit aan vestigingsmilieus

11
11 12 14

4.
4.1 4.2 4.3

De Amersfoortse economie volgens onderzoekers
Inleiding Amersfoort als kantoren- en bedrijfsruimtemarkt Amersfoort als winkelstad

16
16 16 17

5.
5.1 5.2 5.3 5.4

De Amersfoortse economie volgens ondernemers
Inleiding Criminaliteit tegen het bedrijfsleven Waardering voor de bedrijfsomgeving toegenomen Economisch herstel en netwerken

20
20 20 21 24

Overzicht gebruikte bronnen

25

Economische Monitor Amersfoort 2005

3

Samenvatting
De Amersfoortse economie in perspectief In Amersfoort behoort 26% van de werkgelegenheid tot de zakelijke dienstverlening, duidelijk meer dan landelijk (18%). Ook als het gaat om ICT-werkgelegenheid scoort Amersfoort met een zesde plaats hoog. Van de werkende Amersfoorters behoort bijna eenderde tot de ‘creatieve klasse’. De Amersfoortse werkgelegenheid is minder gevoelig gebleken voor de dalende werkgelegenheid dan Nederland als geheel. De werkgelegenheid groei weer, na een korte periode van stagnatie. De zakelijke dienstverlening is in Amersfoort al jaren de motor van de economie. Amersfoort heeft méér geprofiteerd van deze groeimarkt dan andere steden. Van alle steden met meer dan 100.000 inwoners heeft Amersfoort momenteel het grootste aandeel zakelijke dienstverlening.
Ontwikkelingen in 2005 Door de komst van DHL is de sector vervoer en communicatie in 2005 in belang toegenomen. Maar ook in de zakelijke en financiële dienstverlening, het onderwijs en de gezondheidszorg steeg de werkgelegenheid. In de bouwnijverheid zien we een sterke schaalverkleining, bij de financiële dienstverleners juist een schaalvergroting. Bestaande bedrijven zijn belangrijk voor de groei van de werkgelegenheid. Amersfoort kent een grote diversiteit aan vestigingsmilieus: hoogwaardige kantorenlocaties, traditionele bedrijventerreinen, kantoorvilla’s, centrumlocaties en kleinschalige werklocaties. Van alle werkgelegenheid bevindt 35% zich op de bedrijventerreinen en een kwart in het centrumgebied. De werkgelegenheid op De Hoef vertoonde de grootste groei. In De Brand en de Stationsomgeving daalde de werkgelegenheid. Enkele middelgrote bedrijven verhuisden vanuit de Stationsomgeving naar een andere locatie binnen Amersfoort. En het Rayonkantoor van ING is met bijna 300 arbeidsplaatsen uit Amersfoort vertrokken.

De Amersfoortse economie volgens onderzoekers Amersfoort is met een negende plaats in Nederland nog steeds een toplocatie als het gaat om de beste economische prestaties. De leegstand is in Amersfoort, mede door een terughoudend nieuwbouwbeleid, minder toegenomen dan elders en de kansen voor de middellange termijn zijn gunstig, aldus Elsevier. Makelaars vinden Amersfoort een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven. Van alle niet-dagelijkse boodschappen doen Amersfoorters 81% in de eigen gemeente. De koopkrachttoevloeiing van mensen van buiten Amersfoort naar het centrum van Amersfoort is ongeveer gelijk aan die van referentiegemeenten. Consumenten waarderen de compleetheid van het aanbod, de sfeer en het centrum als totaal met een ruime voldoende. Daarmee blijft de waardering iets achter. De parkeermogelijkheden en –prijzen worden in Amersfoort goed beoordeeld, zo blijkt uit het Koopstromenonderzoek voor de Randstad. De Amersfoortse economie volgens ondernemers Bedrijven worden in Amersfoort even vaak slachtoffer van criminaliteit dan landelijk: 37% in 2005. Op bedrijventerreinen gaat het vaak om inbraken, in de binnenstad vooral om diefstal en vernieling. Ondanks de tevredenheid over het optreden van de politie, doet slechts eenderde van de bedrijven aangifte bij criminaliteit. Ondernemers waarderen de bedrijfsomgeving in Amersfoort steeds beter. Vooral als het gaat om de beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel, de waardering voor de telecom-infrastructuur en de waardering voor de scholingsmogelijkheden voor zittend personeel. Ook de beschikbare ruimte, de bereikbaarheid en de parkeermogelijkheden zijn toegenomen. Het rapportcijfer voor het ondernemersklimaat is gestegen van een 6,5 naar een 6,7. Ondernemers zien een licht economisch herstel.

Economische Monitor Amersfoort 2005

5

1. Inleiding

1.1 Kader en probleemstelling
De nota ‘Amersfoort Werkt - Plan van Aanpak Economie’ (PVA Economie), door het college vastgesteld in november 2004, is een uitwerking van het economisch beleid. Jaarlijks wordt in samenspraak met de economische partners een actieplan en voortgangsrapportage opgesteld, nu in 2006 voor het eerst onder de titel 'Economsiche acties tot 2007'. De rapportage is bedoeld om vooruit te kijken naar de activiteiten en ambities voor het komende jaar en terug te kijken op de behaalde resultaten van het afgelopen jaar. De Economische Monitor Amersfoort 2005 is onderdeel van de voortgangsrapportage en verschaft (objectieve) informatie over de Amersfoortse economie en de voortgang op de verschillende beleidsthema’s in de PVA Economie. Hiervoor is gebruik gemaakt van verschillende bronnen.

1.2 Opbouw van het rapport
In het volgende hoofdstuk wordt de Amersfoortse economie vergeleken met Nederland als geheel of met andere grote steden. Het derde hoofdstuk beschrijft de ontwikkelingen in het afgelopen jaar in Amersfoort als geheel en op de verschillende werklocaties. In het vierde hoofdstuk wordt verslag gedaan van Amersfoort volgens verschillende (landelijke) onderzoeken. Allereerst als het gaat om Amersfoort als kantoor- en bedrijfsruimtemarkt en vervolgens als winkelstad. Het laatste hoofdstuk gaat in op wat ondernemers vinden van Amersfoort, voor zover dat is gebleken uit onderzoek. De monitor sluit af met een overzicht van alle geraadpleegde bronnen.

6

Economische Monitor Amersfoort 2005

2. De Amersfoortse economie in perspectief
In Amersfoort behoort 26% van de werkgelegenheid tot de zakelijke dienstverlening, duidelijk meer dan landelijk (18%). Ook als het gaat om ICT-werkgelegenheid scoort Amersfoort hoog: een zesde plaats te midden van de 25 gemeenten met meer dan 100.000 inwoners. Kijken we naar de werkende Amersfoorters, dan vallen die vaak onder de zogenaamde ‘creatieve klasse’. De Amersfoortse werkgelegenheid is minder gevoelig gebleken voor de dalende werkgelegenheid dan Nederland als geheel. De werkgelegenheid groei weer, na een korte periode van stagnatie. De zakelijke dienstverlening is in Amersfoort al jaren de motor van de economie. Amersfoort heeft méér geprofiteerd van deze groeimarkt dan andere steden. Van alle steden met meer dan 100.000 inwoners heeft Amersfoort momenteel het grootste aandeel zakelijke dienstverlening.

2.1 Inleiding
Allereerst wordt de Amersfoortse economie gepositioneerd in Nederland: welke sectoren zijn hier vertegenwoordigd en wat is de kracht van de Amersfoortse economie. Daarna wordt ingegaan op de enorme groei die de Amersfoortse economie heeft doorgemaakt.

2.2 De Amersfoortse economie in Nederland
Amersfoort heeft een diensteneconomie De zakelijke dienstverlening is in Amersfoort met 26% van de werkgelegenheid sterk vertegenwoordigd. Landelijk behoort 18% van de werkgelegenheid tot de zakelijke dienstverlening. Dat zien we in onderstaande tabel.
Tabel 1: Opbouw werkgelegenheid Amersfoort en Nederland, 2e kwartaal 2005
sector Industrie Bouwnijverheid Handel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële dienstverlening Zakelijke dienstverlening Overheid Onderwijs, Gezondheidszorg en overige dienstverlening Totaal Amersfoort 7% 5% 15% 2% 6% 7% 26% 5% 26% 100% Nederland 13% 5% 17% 4% 6% 4% 18% 7% 26% 100%

Bron:PAR 1-4-2005 en CBS Statline / bewerking O&S

Amersfoort heeft ook veel ICT-werkgelegenheid. Van alle gemeenten met meer dan 100.000 inwoners staat Amersfoort op de zesde plek qua ICT-werkgelegenheid. Voor een deel valt de ICT-

Economische Monitor Amersfoort 2005

7

werkgelegenheid binnen de zakelijke dienstverlening, voor een deel daarbuiten (bijvoorbeeld binnen de industrie). Dat zien we in onderstaande figuur. Figuur 1: Aandeel ICT-werkgelegenheid in de 100.000+ gemeenten

Bron: LISA 2004

Volgens de Atlas voor gemeenten (2005) behoort 29% van de Amersfoortse beroepsbevolking (Amersfoortse inwoners die deelnemen aan de arbeidsmarkt) tot de creatieve klasse, een derde plek te midden van de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners. Tot de creatieve klassen behoren onder andere wetenschappers, onderzoekers, innovatieve ICT-ers, ingenieurs, architecten, tv-makers, journalisten, musici, vormgevers, schrijvers en kunstenaars. In Nederland als geheel behoort 19% van de beroepsbevolking tot de creatieve klasse.

Economie als geheel robuust, bedrijfsleven conjunctuurgevoelig In tijden van economische voorspoed stijgt de werkgelegenheid in Amersfoort sneller dan landelijk, in tijden van recessie blijft de werkgelegenheid in Amersfoort stabiel. Dat zien we in de volgende figuur. Tegelijkertijd zien we dat de omzet, winst, investeringen en toekomstverwachting van het

8

Economische Monitor Amersfoort 2005

Amersfoortse bedrijfsleven in tijden van recessie meer onder druk staan dan landelijk1. Dat lijkt een tegenstelling. De verklaring ligt in de economische structuur van Amersfoort. In Amersfoort zijn zowel de financiële en zakelijke dienstverlening als de maatschappelijke dienstverlening (gezondheidszorg, onderwijs, overheid en dergelijke) sterk vertegenwoordigd. De financiële en zakelijke dienstverlening zijn (net als industrie, vervoer en handel) conjunctuurgevoelig. Omzet en winst dalen snel bij een recessie met banenverlies als gevolg. De overheid, gezondheidszorg en overige maatschappelijke dienstverlening zijn niet zo gevoelig voor recessies en dempen het effect ervan op de totale werkgelegenheid. Figuur 2: Werkgelegenheidsontwikkeling in Amersfoort en Nederland sinds 1990*

180

170

160

150

140

130

120

110

Amersfoort Nederland

100 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005

* indexcijfer (1990 = 100) Bron: PAR / bewerking O&S

Geconcludeerd kan worden dat door de variatie in de economische structuur Amersfoort een robuuste ontwikkeling van de werkgelegenheid kent. Hierbij de kanttekening dat het Amersfoortse bedrijfsleven het in tijden van recessie extra moeilijk heeft. De (internationale) marktontwikkelingen maken dat het bedrijfsleven sterker reageert op de conjunctuur.

2.3 De Amersfoortse economie als groeistad
Zakelijke dienstverlening motor van de economie In de afgelopen tien jaar is de werkgelegenheid met 43% toegenomen. De grootste sector, de zakelijke dienstverlening, was tot 2002 steevast de motor van de Amersfoortse economie. Sinds 2002 zorgen met name het onderwijs en de gezondheidszorg voor de werkgelegenheidsgroei. In 2005 trok de zakelijke dienstverlening weer aan. Door fusies binnen de verzekeringswereld, zoals die tussen AGIS en Anova in 2002, verschoof er daarnaast werkgelegenheid van overheid (ziekenfondsverzekeringen) naar de financiële dienstverlening.

1

Zoals blijkt uit ERBO-cijfers en de Regiohartslag van de Kamer van Koophandel Gooi- en Eemland

Economische Monitor Amersfoort 2005

9

Tabel 2: Groei van arbeidsplaatsen per sector 1995-2005
sector Industrie Bouwnijverheid Handel en reparatie Horeca Vervoer en communicatie Financiële diensten Zakelijke diensten Overheid Onderwijs Gezondheidszorg Ov. maatsch. diensten Totaal vestigingen arbeidsplaatsen groei arbeidspl. 1995-2005 327 4.968 3% 458 3.197 11% 1.750 10.019 33% 326 1.269 42% 180 4.081 6% 153 4.746 137% 2.466 17.463 88% 18 3.379 4% 346 4.792 43% 609 9.968 44% 763 2.733 62% 7.396 66.615 43%

Bron:PAR / bewerking O&S

Amersfoort heeft méér geprofiteerd van de groeimarkt voor de zakelijke dienstverlening dan andere steden. Van alle steden met meer dan 100.000 inwoners heeft Amersfoort momenteel het grootste aandeel zakelijke dienstverlening (22% op 1 april 2004). Landelijk ligt het percentage op 14%. In 2000 moest Amersfoort nog Utrecht, Almere, Zoetermeer en Eindhoven voor laten gaan. Sindsdien is het aandeel in Amersfoort licht gestegen en in de andere steden licht afgenomen of gelijk gebleven. De top-3 in 2004 wordt gevormd door Amersfoort, Almere en Amsterdam.

10

Economische Monitor Amersfoort 2005

3. De Amersfoortse economie in cijfers
Door de komst van DHL is de sector vervoer en communicatie in 2005 in belang toegenomen. Maar ook in de zakelijke en financiële dienstverlening, het onderwijs en de gezondheidszorg steeg de werkgelegenheid. In de bouwnijverheid zien we een sterke schaalverkleining, bij de financiële dienstverleners juist een schaalvergroting. Bestaande bedrijven zijn belangrijk voor de groei van de werkgelegenheid. Amersfoort kent een grote diversiteit aan vestigingsmilieus: hoogwaardige kantorenlocaties, traditionele bedrijventerreinen, kantoorvilla’s, centrumlocaties en kleinschalige werklocaties. Van alle werkgelegenheid bevindt 35% zich op de bedrijventerreinen en een kwart in het centrumgebied. De werkgelegenheid op De Hoef vertoonde de grootste groei. In De Brand (PinkRoccade die afslankte) en de Stationsomgeving daalde de werkgelegenheid. Enkele middelgrote bedrijven verhuisden vanuit de Stationsomgeving naar een andere locatie binnen Amersfoort. En het Rayonkantoor van ING is met bijna 300 arbeidsplaatsen uit Amersfoort vertrokken.

3.1 Inleiding
Het Provinciaal Arbeidsplaatsenregister biedt veel informatie over de ontwikkeling van de Amersfoortse economie. Allereerst wordt ingegaan op de ontwikkelingen in het afgelopen jaar: in welke sectoren groeide de werkgelegenheid, hoe ontwikkelde de bedrijfsomvang zich, welke bedrijven zijn belangrijk voor de groei van de werkgelegenheid en hoe ziet de top-10 van grootste bedrijven eruit. De laatste paragraaf beschrijft de verschillende vestigingsmilieus in Amersfoort en hoe de economie zich daar ontwikkelde. Figuur 3: Het Provinciaal Arbeidsplaatsenregister Ieder jaar meet de provincie Utrecht de werkgelegenheid in Amersfoort door een groot aantal bedrijven uit het bedrijvenregister een werkgelegenheidsenquête toe te sturen. De respons op deze enquête bedraagt jaarlijks zo’n 70% van de werkgelegenheid, waardoor de uitkomsten een goed beeld geven van de werkgelegenheidsontwikkeling. De Provincie Utrecht heeft hiervoor een eigen bedrijvenregister, dat onderdeel is van het landelijke LISA-register. In dit bedrijvenregister (PAR) zijn alle economische vestigingen (en dus op het adres daadwerkelijk terug te vinden als bedrijf) in de provincie opgenomen. De ‘lege BV’s’ uit het Handelsregister van de Kamer van Koophandel zijn dus niet opgenomen in het PAR. Aan de andere kant zijn bedrijven in de maatschappelijke dienstverlening (overheid, scholen, gezondheidszorg en dergelijke) juist wel opgenomen in het PAR, evenals vrije beroepsbeoefenaars. Deze zijn niet inschrijvingsplichtig in het Handelsregister maar wel fysiek aanwezig.

Economische Monitor Amersfoort 2005

11

3.2 Ontwikkelingen in het afgelopen jaar
Amersfoortse werkgelegenheid groeit weer Op 1 april 2005 waren er in Amersfoort 66.615 arbeidsplaatsen van minimaal 12 uur per week. Dat is een toename van 3% ten opzichte van het jaar ervoor. Landelijk is nog steeds een daling te zien van de werkgelegenheid. Vervoer en Communicatie in omvang toegenomen In de zakelijke diensten zijn momenteel de meeste mensen werkzaam, ruim 17.000. In de handel en de gezondheidszorg werken zo’n 10.000 mensen minimaal 12 uur per week.
Tabel 3: Aantal vestigingen en arbeidsplaatsen per sector, plus groei in 2005
sector Industrie Bouwnijverheid Handel en reparatie Horeca Vervoer en communicatie Financiële diensten Zakelijke diensten Overheid Onderwijs Gezondheidszorg Ov. maatsch. diensten Totaal vestigingen groei vestigingen arbeidsplaatsen 2004-2005 327 -6% 4.968 458 7% 3.197 1.750 5% 10.019 326 7% 1.269 180 12% 4.081 153 -7% 4.746 2.466 11% 17.463 18 6% 3.379 346 11% 4.792 609 11% 9.968 763 14% 2.733 7.396 8% 66.615 groei arbeidspl. 2004-2005 -3% -5% -1% 0% 21% 6% 6% -4% 5% 2% 6% 3%

Bron:PAR 1-4-2005 / bewerking O&S

De grootste groei (21%) vond in het afgelopen jaar plaats in de sector Vervoer en Communicatie, door de komst van DHL met zo’n 700 werknemers. Ook in de zakelijke en financiële dienstverlening, het onderwijs en de gezondheidszorg steeg de werkgelegenheid met zo’n 5 a 6%. In de industrie, bouw, handel, horeca en bij de overheid daalde de werkgelegenheid licht.

Schaalvergroting en schaalverkleining Het aantal vestigingen nam het afgelopen jaar met 8% toe tot zo’n 7.400. In de bouwnijverheid zien we, ondanks een verlies aan werkgelegenheid, wel een stijging van het aantal vestigingen. De tendens is dat grote bedrijven krimpen of verdwijnen en dat het aantal kleine bedrijven (met name eenmanszaken) toeneemt. In iets mindere mate zien we dit ook in de handel en de horeca. In de financiële dienstverlening is juist sprake van schaalvergroting: het aantal vestigingen neemt af maar het aantal arbeidsplaatsen neemt toe. In de afgelopen 10 jaar is de gemiddelde omvang van alle vestigingen teruggelopen van 13 naar 9 werknemers. Dat komt door een enorme toename van de eenmanszaken (van 23% van alle bedrijven naar 44%). Vooral in Nieuwland, Kattenbroek en Hoogland zijn in het afgelopen decennium veel bedrijven aan huis opgericht, met name in de zakelijke dienstverlening, de maatschappelijke dienstverlening en de bouwnijverheid.
Bestaande bedrijven belangrijk voor werkgelegenheidsgroei Het aantal bedrijven nam in Amersfoort in het afgelopen jaar toe met 8%. Toch is dit niet de belangrijkste oorzaak van de werkgelegenheidsgroei.

12

Economische Monitor Amersfoort 2005

Tabel 4: Bedrijfsontwikkeling in het afgelopen jaar
aantal vestigingen op 1 april 2005 toename aantal vestigingen nieuwe vestigingen opgeheven vestigingen arbeidsplaatsen op 1 april 2005 toename aantal arbeidsplaatsen ontwikkeling door bedrijfsmutaties groei door komst nieuwe bedrijven krimp door verdwenen bedrijven autonome ontwikkeling groei in bestaande bedrijven krimp in bestaande bedrijven Bron: PAR 1-4-2005 / bewerking O&S 7.396 548 1.211 663 66.615 1.942 331 3.703 3.372 1.611 5.768 4.157

De werkgelegenheidsontwikkeling in bestaande bedrijven (de zogenaamde autonome ontwikkeling) is met 1.611 arbeidsplaatsen duidelijk groter dan de werkgelegenheidsontwikkeling door vestiging en vertrek van bedrijven (de zogenaamde ontwikkeling door bedrijfsmutaties). Deze trend is in de afgelopen 15 jaar steeds zichtbaar geweest. Zowel voor het aantrekken van nieuwe bedrijven als voor het behouden van bestaande (groeiende) bedrijven is het van belang om voldoende nieuw uitgeefbaar terrein te hebben in Amersfoort.

Veel diensten en gezondheidszorg in top-10 bedrijvigheid In de top-10 van grootste bedrijven en instelling in Amersfoort staan vijf grote dienstverleners (DHV, Agis, RWA, KPN en De Amersfoortse), drie grote bedrijven in de gezondheidszorg: Meander Medisch Centrum, nieuwkomer Amant (voorheen Thuiszorg) en de Symfora Groep (o.a. psychiatrisch ziekenhuis Zon en Schild) en tenslotte twee overheidsinstellingen (Gemeente Amersfoort en Bernhardkazerne) PinkRoccade is uit de top-10 verdwenen. De werkgelegenheid liep daar terug tot ruim 750 arbeidsplaatsen.
Figuur 4: Top-10 van grootste bedrijven en instellingen in Amersfoort
Meander Medisch Centrum Amant w onen zorg en dienstverlening DHV Agis Zorgverzekeringen RWA Sociale w erkvoorziening KPN Telecom Symfora Groep voor geestelijke gezondheidszorg Bernhardkazerne Gemeente Amersfoort De Amersfoortse Verzekeringen 0 500 1000 1500 2000 2500 3000

Bron: PAR 1-4-2005 / bewerking O&S

Economische Monitor Amersfoort 2005

13

3.3 Grote diversiteit aan vestigingsmilieus
Amersfoort kent een grote diversiteit aan vestigingsmilieus: hoogwaardige kantorenlocaties, traditionele bedrijventerreinen, kantoorvilla’s, centrumlocaties, winkelcentra en kleinschalige werklocaties. In onderstaande kaart van Amersfoort zien we deze verschillende vestigingsmilieus. De wijkwinkelcentra zijn, met bijbehorende naam, als stippen op de kaart weergegeven. Figuur 5: Overzicht werklocaties in Amersfoort

35% van alle werkgelegenheid op bedrijventerreinen Een kwart van de werkgelegenheid is te vinden in het centrum en de omgeving van het Centraal Station. Zo’n 35% van de werkgelegenheid en 16% van alle vestigingen bevinden zich op één van de kantoren- en bedrijventerreinen in Amersfoort. De Hoef is het grootste kantoren- en bedrijventerrein van Amersfoort, gevolgd door Isselt. Naast het centrumgebied en de bedrijven- en kantorenterreinen is 7% van de werkgelegenheid te vinden in de winkelcentra en 9% in het Bosgebied (omgeving Stichtse Rotonde met bijvoorbeeld DVH, Psychiatrisch ziekenhuis Zon en Schild, verpleeghuis De Lichtenberg en Hoornbeeckcollege). De overige werkgelegenheid (24%) is niet geconcentreerd in

14

Economische Monitor Amersfoort 2005

een ‘bedrijfsomgeving’. Het gaat hier om bijvoorbeeld het Meander Medisch Centrum (4% van alle werkgelegenheid), scholen, bedrijven aan huis, kantoorvilla’s in het Bergkwartier en bedrijven langs doorgaande wegen. Tabel 5: Aantal vestigingen en arbeidsplaatsen per werklocatie
vestigingen arbeidsplaatsen Centrumgebied Stadskern Stationsomgeving Kantoren/bedrijventerreinen De Hoef Isselt 899 275 6.615 10.189 aandeel arbeidspl. 10% 15% groei arbeidspl. -2% -7%

Calveen
De Brand De Wieken Bedrijvenpark Vathorst Vathorst Podium Diversen Winkelcentra Bosgebied/Stichtse Rotonde Elders Totaal

357 509 245 13 27 5 2

11.444 6.735 3.577 1.231 339 18 19

17% 10% 5% 2% 1% 0% 0%

9% 0% 3% -23% 17% 0% 0%

774 69 4.221 7.396

4.349 6.427 15.672 66.615

7% 9% 24% 100%

2% 6% 1% 3%

Bron:PAR 1-4-2005 / bewerking O&S

Op De Hoef veel nieuwe werkgelegenheid De grootste groei in aantallen arbeidsplaatsen vond plaats in De Hoef, ondanks dat er zes vestigingen minder zijn dan in 2004. De uitgifte van bedrijventerrein De Wieken is gestart en dat is te zien in een relatief grote werkgelegenheidsgroei van 17%. Ook in het Bosgebied vond groei plaats. In de Stadskern, de Stationsomgeving en De Brand daalde de werkgelegenheid. In De Brand met name als gevolg van een afslanking van PinkRoccade. Veel kleine bedrijven uit de Stationsomgeving zijn vertrokken of opgeheven. Daarnaast is Achmea Arbo met 45 arbeidsplaatsen vanuit de Stationsomgeving verhuisd binnen Amersfoort, evenals een advocatenkantoor met 175 arbeidsplaatsen. Het Rayonkantoor van ING met bijna 300 arbeidsplaatsen is uit Amersfoort vertrokken.

Economische Monitor Amersfoort 2005

15

4. De Amersfoortse economie volgens onderzoekers
Amersfoort is met een negende plaats in Nederland nog steeds een toplocatie als het gaat om de beste economische prestaties. De leegstand is in Amersfoort, mede door een terughoudend nieuwbouwbeleid, minder toegenomen dan elders en de kansen voor de middellange termijn zijn gunstig, aldus Elsevier. Makelaars vinden Amersfoort een aantrekkelijke vestigingsplaats voor bedrijven. Van alle niet-dagelijkse boodschappen doen Amersfoorters 81% in de eigen gemeente. De koopkrachttoevloeiing van mensen van buiten Amersfoort naar het centrum van Amersfoort is ongeveer gelijk aan die van referentiegemeenten. Consumenten waarderen de compleetheid van het aanbod, de sfeer en het centrum als totaal met een ruime voldoende. Daarmee blijft de waardering iets achter. De parkeermogelijkheden en –prijzen worden in Amersfoort goed beoordeeld, zo blijkt uit het Koopstromenonderzoek voor de Randstad.

4.1 Inleiding
Ieder jaar worden er diverse onderzoeken uitgevoerd, door zowel de Gemeente Amersfoort als door externe bureaus, die inzicht geven in de ontwikkelingen in de Amersfoortse economie. Hier volgt een overzicht van dergelijke economische ‘signalementen’. Allereerst over Amersfoort als kantorenen bedrijfsruimtemarkt, vervolgens over Amersfoort als winkelstad.

4.2 Amersfoort als kantoren- en bedrijfsruimtemarkt
Amersfoort is nog steeds een toplocatie Amersfoort staat in 2005 op de 9e plaats van toplocaties voor bedrijven in Nederland. Ieder jaar stelt Peter Louter deze hitlijst samen voor het tijdschrift Elsevier. Vorig jaar stond Amersfoort op de 7e plaats, daarvoor op een vijfde.
Tabel 6: Top-10 van gemeenten met de beste economische prestaties
Cijfer 2004 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Haarlemmermeer Goes Gorinchem Barendrecht ‘s-Hertogenbosch Breda Groningen Zwolle Amersfoort Oosterhout 7,97 7,78 7,62 7,60 7,58 7,57 7,56 7,55 7,54 7,52 Positie in voorgaande jaren 2003 1 11 12 2 3 5 16 4 7 13 2002 1 25 18 3 2 9 16 4 5 38 2001 1 55 7 4 6 11 31 2 10 42 2000 1 70 19 18 7 9 30 3 13 43

Bron:Elsevier / Bureau Louter 2005

16

Economische Monitor Amersfoort 2005

Naast Haarlemmermeer, Barendrecht, Den Bosch, Zwolle, Breda en Groningen moet Amersfoort nu ook Goes en Gorinchem voor laten gaan. De economische prestaties zijn gebaseerd op informatie over de structuur van de economie en over recente ontwikkelingen (‘groeiprestaties’) van onder andere de werkgelegenheid, het aantal starters, de uitgifte van bedrijventerreinen en de nieuwbouw van kantoorruimte. De economische prestaties worden afgezet tegen het aantal inwoners. Vandaar dat ook kleinere gemeenten als Goes en Gorinchem hoog kunnen scoren.

Kansrijke toekomst Op het moment dat de economie aantrekt, kan Midden Nederland hiervan het meest profiteren, zo blijkt uit analyse van Peter Louter. “Alle ingrediënten zijn daarvoor aanwezig: ruimte, kantoren, arbeidspotentieel en een brede diversiteit aan activiteiten. Vooral de drie sectoren waar groei is te verwachten, zijn goed vertegenwoordigd. In de marktsector zijn dat de zakelijke diensten en ICT, in de non-profit vooral de zorginstellingen.” Amersfoort is volgens Peter Louter de grootste kanshebber voor bovengemiddelde groei tot 2010, gevolgd door Utrecht, Zoetermeer en Zeist. Onzekere factoren daarbij zijn volgens hem de mogelijke verhuisplannen van bedrijven en de kwaliteit van het bestuur c.q. verstandig beleid om de gunstige uitgangspositie te verzilveren. Leegstand minder toegenomen dan elders Amersfoort is erin geslaagd om de nieuwbouw zo te temporiseren dat er geen problemen ontstaan van een fors overaanbod. Dit blijkt uit onderzoek van Neprom/PropertyNL/DTZ Zadelhoff Research. Het percentage leegstaande kantooroppervlak in Amersfoort bedroeg in 2002 6,3%, in 2003 9,2% en is in 2004 toegenomen tot 11,7%. Dat ligt ruim onder het Nederlands gemiddelde van 13,4%. De nieuwbouw die nog wel gereed komt, vindt voor een belangrijk deel een huurder. De huurders van nieuwe kantoorpanden laten wel weer bestaande kantoorruimte achter in Amersfoort. Amersfoort heeft de afgelopen jaren geprofiteerd van de zogenaamde 'incidentenmarkt': bedrijven die (moeten) reorganiseren en/of fuseren kiezen vaak voor Amersfoort als centrale vestigingsplaats. Amersfoort aantrekkelijke vestigingsplaats volgens makelaars Amersfoort heeft een aantrekkelijk woon-, werk- en cultureel klimaat, aldus de NVM bedrijfsmakelaars. Amersfoort schudt het imago van satellietstad van Utrecht van zich af. Amersfoort doet nu vaker volledig mee in de selectie van vestigingsplaatsen. De makelaars sturen aan op stadspromotie en op samenwerking tussen gemeente en makelaardij. De gemeente kan haar beleid aanpassen op basis van signalen van de makelaars en de makelaars kunnen de zoekersmarkt actief benaderen.

4.3 Amersfoort als winkelstad
Grote koopkrachtbinding aan eigen gemeente In totaal wordt 81% van de niet-dagelijkse bestedingen door Amersfoorters gedaan in de eigen gemeente. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek naar koopstromen in de Randstad.

Economische Monitor Amersfoort 2005

17

Tabel 7: Koopkrachtbinding, Amersfoort-centrum en referentiecentra
Binding van eigen inwoners Amersfoort-Centrum Vergelijkbaar: Haarlem-centrum Dordrecht-centrum Leiden-centrum Omliggend: Veenendaal-centrum Utrecht-centrum Zeist-centrum Hilversum-centrum 67% 44% 58% 51% 39% 49% 52% 42%

Bron:Koopstromenonderzoek Randstad 2004, Goudappel Coffeng / bewerking O&S

De binding met het centrum is in verhouding laag: 42% van de Amersfoorters doen hun bestedingen voor niet-dagelijkse goederen (schoenen, kleding, speelgoed, boeken en dergelijke) in het centrum van Amersfoort. Dat komt doordat ook de Amsterdamseweg, Leusderweg en Emiclaer binnen Amersfoort een belangrijke plaats innemen. Inwoners van Amersfoort-Noord zijn met 79% van hun niet-dagelijkse bestedingen bijna net zo gericht op de eigen woonplaats als de gemiddelde Amersfoorter. Zij doen 31% van hun niet-dagelijkse bestedingen in de binnenstad, 17% in Emiclaer en dus nog eens 31% elders in Amersfoort, bijvoorbeeld bij de diverse meubelzaken.

Koopkrachttoevloeiing ongeveer gelijk aan andere binnensteden De toevloeiing van koopkracht van buiten de gemeente Amersfoort is voor het centrum van Amersfoort ongeveer gelijk aan andere binnensteden, zo blijkt uit het Koopstromenonderzoek voor de Randstad.
Tabel 8: Koopkrachttoevloeiing, Amersfoort-centrum en referentiecentra
Toevloeiing uit andere gemeenten Amersfoort-Centrum Vergelijkbaar: Haarlem-centrum Dordrecht-centrum Leiden-centrum Omliggend: Veenendaal-centrum Utrecht-centrum Zeist-centrum Hilversum-centrum 61% 61% 58% 48% 45% 32% 45% 43%

Bron:Koopstromenonderzoek Randstad 2004, Goudappel Coffeng / bewerking O&S

De inwoners van Leusden en Bunschoten-Spakenburg zijn het meest op Amersfoort gericht. Maar ook voor inwoners van Soest en Nijkerk (inclusief Hoevelaken) is Amersfoort het beste alternatief naast de voorzieningen in de eigen woonplaats. Consumenten uit Woudenberg

18

Economische Monitor Amersfoort 2005

hebben de keuze uit Veenendaal en Amersfoort om te gaan ‘statten’, consumenten uit Baarn en Eemnes kiezen vaker voor het dichterbij gelegen Hilversum. Waardering voor het centrum voldoende maar blijft achter Consumenten waarderen de compleetheid van het aanbod, de sfeer en het centrum als totaal met een ruime voldoende. Maar vergeleken met centra waar de Gemeente Amersfoort zich mee wil vergelijken (de omliggende gemeenten en vergelijkbare steden qua omvang en historische uitstraling van de binnenstad) blijft de waardering iets achter. In de referentiegemeenten liggen de waarderingen in de orde van 7,5 tot 8,0. Amersfoort scoort een 7,3 voor compleetheid, een 7,0 voor sfeer en als algemeen oordeel een 6,9. Parkeren wordt goed beoordeeld Ook is de consumenten in het Koopstromenonderzoek voor de Randstad gevraagd wat zij vinden van het parkeren. Naast deze subjectieve oordelen zijn twee objectieve maten gelegd: de parkeertarieven en de parkeerprestatie. De parkeerprestatie is het aantal parkeerplaatsen per 100 m2 winkeloppervlak. Het blijkt dat Amersfoort qua parkeerprestatie relatief goed scoort, vergeleken met de omliggende gemeenten en met vergelijkbare steden. Opvallend is dat Amersfoort ondanks de relatief hoge parkeertarieven géén lage waardering krijgt van de consumenten voor de parkeergelegenheid en het parkeertarief. Bewaakte fietsenstallingen vaker gebruikt Het aantal fietsen dat in een bewaakte stalling wordt geplaatst, is toegenomen van zo’n 5.000 tot meer dan 20.000 per maand. Dat blijkt uit voorlopige cijfers. De Gemeente Amersfoort en de binnenstadsondernemers willen graag dat de drie fietsenstallingen in het centrum vaker gebruikt worden door het winkelend publiek. Het doel daarbij is om de overlast van geparkeerde fietsen in het centrum terug te dringen. Daarom zijn tussen mei 2005 en mei 2006 de fietsenstallingen gratis. En die proef blijkt een succes te zijn.

Economische Monitor Amersfoort 2005

19

5. De Amersfoortse economie volgens ondernemers
Bedrijven worden in Amersfoort even vaak slachtoffer van criminaliteit dan landelijk: 37% in 2005. Op bedrijventerreinen gaat het vaak om inbraken, in de binnenstad vooral om diefstal en vernieling. Ondanks de tevredenheid over het optreden van de politie, doet slechts eenderde van de bedrijven aangifte bij criminaliteit. Ondernemers waarderen de bedrijfsomgeving in Amersfoort steeds beter. Vooral als het gaat om de beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel, de waardering voor de telecominfrastructuur en de waardering voor de scholingsmogelijkheden voor zittend personeel. Ook de beschikbare ruimte, de bereikbaarheid en de parkeermogelijkheden zijn toegenomen. Het rapportcijfer voor het ondernemersklimaat is gestegen van een 6,5 naar een 6,7. Ondernemers zien een licht economisch herstel.

5.1 Inleiding
De Amersfoortse ondernemers hebben op verschillende manieren kenbaar gemaakt wat zij vinden van de Amersfoortse economie en van Amersfoort als vestigingsplaats. Allereerst komt aan de orde in hoeverre zij slachtoffer zijn van criminaliteit en welke maatregelen zij nemen. In paragraaf 5.2 staat wat ondernemers vinden van hun bedrijfsomgeving, zoals blijkt uit onderzoek van de Provincie Utrecht en het ministerie van EZ. Paragraaf 5.3 gaat in op de verhuisplannen van bedrijven. De laatste paragraaf gaat over economisch herstel en netwerken.

5.2 Criminaliteit tegen het bedrijfsleven
Slachtofferschap gelijk aan landelijk gemiddelde Ruim eenderde (37%) van de Amersfoortse bedrijven is in 2005 slachtoffer geworden van één of meer vormen van criminaliteit. Landelijk is dat ook 37%. Dit blijk uit onderzoek van TNS-NIPO. In het najaar van 2005 is aan Amersfoortse ondernemers gevraagd in hoeverre zij slachtoffer zijn geworden van criminaliteit en of zij daar maatregelen tegen nemen. Bedrijven in wijkwinkelcentra en op bedrijvenlocaties zijn vaker dan gemiddeld slachtoffer van criminaliteit: meer dan de helft van de bedrijven. Bedrijven in de binnenstad en in woonomgevingen zijn minder vaak slachtoffer. Circa één op de acht bedrijven in Amersfoort heeft in 2005 met meer dan één type delict te maken. Ook dat is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Bedrijven die gevestigd zijn op bedrijvenlocaties in Amersfoort, hebben een hogere kans om met diverse delicten te maken te krijgen: daar wordt één op de vier bedrijven meervoudig slachtoffer.
Wat verder opvalt is dat een bovengemiddeld aantal bedrijven criminaliteit als een probleem ervaart. In Amersfoort is dat 39% tegenover 28% landelijk. Het aantal bedrijven dat maatregelen neemt is gelijk aan het gemiddelde (78% in Amersfoort tegenover 76% landelijk).

Veel inbraak op bedrijventerreinen, in de binnenstad vooral diefstal en vernieling Bedrijven in Amersfoort krijgen relatief het meest met inbraak te maken. Met name bedrijven op bedrijvenlocaties zijn vaker slachtoffer van inbraak. In de binnenstad is echter veel meer sprake van diefstal en relatief minder inbraak. Ook vernieling aan bedrijfspanden of transportmiddelen komt geregeld in de Amersfoortse binnenstad voor en juist minder op de overige locaties.

20

Economische Monitor Amersfoort 2005

De kans om in een jaar slachtoffer te worden is reëel. Driekwart van de bedrijven in Amersfoort lijken zich daarvan goed bewust te zijn en neemt preventieve maatregelen. Voor bedrijven in de binnenstad en in de overige gebieden geldt dat iets minder en voor bedrijven op bedrijvenlocaties des te meer. Het aantal bedrijven dat criminaliteit als een probleem voor de bedrijfsvoering ervaart, is echter circa de helft van het aantal bedrijven dat er maatregelen tegen neemt. In het algemeen geldt: hoe groter het probleem wordt ervaren, hoe vaker men maatregelen neemt. Bij het nemen van maatregelen concentreren bedrijven zich op technische middelen. Bedrijven zoeken het meestal in alarm, sloten of rolluiken. Ruim eenderde van de bedrijven op bedrijventerreinen huurt een beveiligingsdienst in of heeft een nachtwaker/ nachtportier.

Aangiftebereidheid is beperkt, ondanks tevredenheid over politie Bedrijven die slachtoffer zijn van criminaliteit melden dat vaak (72%) bij de politie. Inbraken worden in 9 van de 10 gevallen gemeld bij de politie, bij de overige delicten ligt dat op ruim de helft.
Tabel 9: Percentage getroffen bedrijven dat melding maakt of aangifte doet
Inbraak Diefstal Vernieling Geweld Totaal % meldingen 88% 54% 52% 59% 72% % aangifte 23% 34% 26% 7% 31%

Bron: TNS-NIPO, januari 2006

Melden is geen aangifte doen. Bijna eenderde van de bedrijven die slachtoffer zijn geworden, heeft aangifte gedaan bij de politie. Bij diefstal wordt het meest vaak aangifte gedaan (34%), bij gewelddelicten het minst vaak (7%). Tweederde (63%) van de Amersfoortse bedrijven is tevreden over het optreden van de politie na melding of aangifte. Landelijk is dat 52%. Bedrijven in winkelcentra zijn aanmerkelijk positiever (82% is tevreden).

5.3 Waardering voor de bedrijfsomgeving toegenomen
Aan Amersfoortse ondernemers is gevraagd om diverse aspecten van de bedrijfsomgeving te waarderen. In totaal hebben 634 bedrijven aan deze oproep gehoor gegeven. Dat is bijna 10% van alle in Amersfoort gevestigde bedrijven. In onderstaande figuur zien we hoeveel procent van de ondernemers de diverse aspecten met een ‘goed tot uitstekend’ waarderen.

Economische Monitor Amersfoort 2005

21

Figuur 6: Aandeel ondernemers dat de bedrijfsomgeving met ‘goed’ of ‘uitstekend’ waardeert
bereikbaarheid per brommer/fiets bereikbaarheid per auto telecom infrastructuur scholingsmogelijkheden zittend personeel eigen perkeergelegenheid representativiteit soort bedrijfsactiviteiten representativiteit omliggende gebouw en beschikbaarheid gekw alificeerd personeel verkeersveiligheid rond vestiging representativiteit openbare ruimte bereikbaarheid per OV sociale veiligheid rond vestiging openbare parkeergelegenheid 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100

Bron: Provinciaal Arbeidsplaatsen Register 1-4-2005 / bewerking O&S

We zien in bovenstaande figuur dat de bereikbaarheid per (brom)fiets, de bereikbaarheid per auto en de telecom-infrastructuur door meer dan tweederde van de ondernemers positief beoordeeld wordt. In 2002 zijn dezelfde vragen gesteld aan de Amersfoortse ondernemers. Als we de uitkomsten vergelijken, dan valt op dat de waardering voor de beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel fors is toegenomen (van 30% naar 50% positief). Een andere opvallende stijger is de waardering voor de telecom-infrastructuur (van 49% naar 68% positief). Ook de waardering voor de scholingsmogelijkheden voor zittend personeel is toegenomen (met zo’n 10%), evenals de bereikbaarheid met de auto (ook zo’n 10%). Er zijn geen sterke dalers.

Vestigingsklimaat beter beoordeeld In het kader van het Grote-Stedenbeleid monitort het Ministerie van EZ het gemeentelijk ondernemersklimaat. In 2000 vond een nulmeting plaats, in 2003 een tussenmeting en in 2005 de eindmeting. Het rapportcijfer voor het vestigingsklimaat in Amersfoort is toegenomen van een 6,5 naar een 6,7. Dat is een significante stijging. Het ondernemersklimaat is een optelsom van verschillende elementen. Dat zien we in de volgende figuur.

22

Economische Monitor Amersfoort 2005

Tabel 10: Uitkomsten eindmeting Benchmark gemeentelijk ondernemersklimaat
Amersfoort Algemeen oordeel ondernemersklimaat Beschikbare ruimte Bereikbaarheid per auto rapportcijfer Ontwikkeling* 6,7 + 6,7 + 7,2 + 6,7 + 6,2 + 6,6 + 6,9 + 7,4 = 5,9 6,0 = 6,2 5,6 5,9 = 5,6 + 5,3 =

Parkeermogelijkheden
Bereikbaarheid per OV Veiligheid omgeving bedrijfspand Staat van openbare ruimte Kwaliteit woonomgeving Startersbeleid Promotie- en acquisitiebeleid Arbeidsmarktbeleid Duidelijkheid gemeentelijke organisatie Kwaliteit gemeentelijke dienstverlening Informatie gemeentelijk beleid Lokale lasten

* verklaring der tekens: - (daling), + (stijging), =(gelijk gebleven) Bron: Benchmark Gemeentelijk Ondernemersklimaat 2005

De beschikbare ruimte, de bereikbaarheid per auto en de parkeermogelijkheden zijn in de beleving van de ondernemers duidelijk toegenomen. Enige verbetering ziet men op het gebied van bereikbaarheid per OV, veiligheid van de bedrijfsomgeving en staat van de openbare ruimte. Over het startersbeleid, het arbeidsmarktbeleid en de duidelijkheid van de gemeentelijke organisatie is men iets minder positief dan in voorgaande jaren. De dienstverlening wordt gelijk gewaardeerd, de informatie vanuit de gemeente wordt iets beter gewaardeerd. Overigens is dit beeld hetzelfde als landelijk: de directe bedrijfsomgeving wordt beter gewaardeerd, de onderdelen van het economisch beleid, de gemeentelijke dienstverlening en de communicatie door de gemeenten worden minder gewaardeerd. Onderzoeksbureau Ecorys concludeert dat gemeenten die een forse groei van de EZafdelingen kenden, waaronder Amersfoort, op diverse aspecten beter scoren dan in de nulmeting.

Ruimtebehoefte de belangrijkste reden voor verhuizing Van alle Amersfoortse bedrijven hebben er 200 aangegeven dat ze verhuisplannen hebben. Van hen willen er 174 geheel en 26 gedeeltelijk verplaatsen. Bijna tweederde zoekt een nieuwe locatie binnen Amersfoort, een zesde wil Amersfoort verlaten en de rest weet het nog niet. De (vermoedelijke) bestemming van de vertrekkende bedrijven is zeer divers en varieert van Hoevelaken tot Drenthe.
Figuur 7: Waarom verlaat u de huidige locatie (in procenten)?
overig (6%) privé-omstandigheden (5%) bereikbaarheid/ligging (7%) ruimtegebrek (34%) reorganisatie (15%)

aflopen huurcontract (16%)

uitstraling (17%)

Bron: PAR 1-4-2005 / bewerking O&S

De belangrijkste reden om Amersfoort te verlaten is ruimtegebrek, gevolgd door de uitstraling, het aflopen van het huurcontract of een reorganisatie. Onder reorganisatie kan vallen: vergroten van de efficiency, samenwerken met anderen, internationalisering of bijvoorbeeld bedrijfsovername. Bedrijven met een andere reden, noemen de wijziging van de bestemming, de milieuregelgeving, een ruimte-overschot en inbraken/drugsoverlast. Van de bedrijven die te maken hebben met

Economische Monitor Amersfoort 2005

23

ruimtebehoefte, kiest 80% ervoor om binnen Amersfoort te blijven. De rest weet het nog niet of vertrekt naar een andere gemeente. De belangrijkste reden om voor een nieuwe locatie te kiezen, is de beschikbare ruimte. Verder worden genoemd de uitstraling, kosten en bereikbaarheid. Figuur 8: Waarom kiest u voor de nieuwe locatie (in procenten)?
bereikbaarheid (12%)

kosten (18%) ruimte (47%)

uitstraling (24%)

Bron: PAR 1-4-2005 / bewerking O&S

5.4 Economisch herstel en netwerken
Economisch herstel volgens ondernemers Ieder kwartaal peilt de Kamer van Koophandel de economische ‘stemming’ onder het bedrijfsleven door middel van de zogenaamde Regiohartslag. In het tweede kwartaal meldden de 178 ondervraagde ondernemers dat de regionale economie zich heeft gestabiliseerd: de marktvraag is gelijk gebleven, net als de omzet. De investeringen en de export zijn iets toegenomen. In het derde kwartaal zijn de marktvraag en de omzet volgens de ondernemers toegenomen. De verwachtingen voor het vierde kwartaal zijn positief maar ondernemers blijven voorzichtig. Belangstelling voor Regio-business dagen toegenomen Ieder jaar vinden in mei de Regio-business dagen plaats in Amersfoort. Het doel is om ondernemers in een regio actief bij elkaar te brengen. Volgens de organisatie blijft zaken doen “een kwestie van persoonlijke contacten en in die zin worden zakelijke transacties gedaan met mensen en niet met bedrijven. Ken uw klant en weet wat hem beweegt! Ken uw regio om een heldere afweging te maken: wat te doen in eigen regio en wat te doen daar buiten.” In 2005 waren er 101 exposanten (een toename met 23% ten opzichte van 2004) en 1.353 bezoekers (een toename van 17% ten opzichte van 2004). Ook de Gemeente Amersfoort is met een stand aanwezig. In 2005 is een deelnemersenquête gehouden. Gevraagd is met welk doel de exposanten deelnemen aan de beurs. De belangrijkste redenen zijn naamsbekendheid (33%) en het ontmoeten van nieuwe relaties (28%). Andere redenen zijn het promoten van nieuwe producten of diensten en het onderhouden van relaties. Het gemiddelde rapportcijfer voor de beurs is een 7,0. Van alle deelnemers denkt bijna de helft dat zij volgend jaar weer zullen deelnemen, eenderde twijfelt en een vijfde denkt niet terug te komen.

24

Economische Monitor Amersfoort 2005

Overzicht gebruikte bronnen

Leeuwen, A. van (2005): Toplokaties 2005, In: Elsevier, 5-11-2005 op basis van onderzoek van Peter Louter Amersfoortse Courant (2005): Amersfoort op tweede plan. Bedrijven zoeken eerst in Utrecht. 25 november 2005 CBS (2005): Statline. Statistische Databank Ecorys Nederland BV (2005): Benchmark Gemeentelijk Ondernemersklimaat, Resultaten eindmeting gemeente Amersfoort Etin/LISA (2000 en 2004): Percentage arbeidsplaatsen in de zakelijke dienstverlening Gemeente Amersfoort (2005): Analyse Koopstromenonderzoek 2004 voor Amersfoort Gemeente Amersfoort (2005): Monitor Parkeren, Stadspeiling 2004 Goudappel Coffeng (2004): Koopstromenonderzoek Randstad 2004 Kamer van Koophandel Gooi en Eemland (2005): www.gooieneemland.nl, Regiohartslag Regio Gooi- en Eemland Neprom/PropertyNL (2005): Nieuw commercieel vastgoed in Nederland 2005 NVM (2005): Nationaal Vestigingsplaatsonderzoek Organisatie Groep Zuid (2005): Evaluatie Regio Business dagen 2005 Provincie Utrecht (2005): Provinciaal arbeidsplaatsenregister (PAR) 1-4-2005 TNS-Nipo (2006): Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven 2005. Gemeente Amersfoort VVK/Kamers van Koophandel (2000 en 2004): Percentage bedrijven dat jonger is dan vijf jaar

Economische Monitor Amersfoort 2005

25