Visie op Life Science Link Limburg en de positie van Venray daarin

01.02/2007

Visie op Life Science Link.
Inhoudsopgave

1. 2. 3.

4

5

6 7 8

Aanleiding ……..………………………………………..……………………………..………….……………1 Betekenis: wat is Life Sciences? ………………………………………………………….…………………3 Life Sciences in de markt .………………………………………....……………………………………….4 - Bestuurlijk kader nationaal …………..…………………………………………………………………….4 - Bestuurlijk kader Limburg …………………………………………...……………………………………..5 - Context bestuurlijk kader ………………………………………….……………………………………….6 Life Sciences en Limburg e.o. ……………………………………………..…………………………………7 - Krachten en kansen ………………………………….………..………………………………………….7 ……………………………………….…..………………………………………8 - Krachtcluster Agro-Food-Nutrition - Krachtcluster Chemie ……………………………………………..………………………………………8 - Krachtcluster Health, cure en care …………………………………..……………………………………8 - Krachtcluster Technologie – Brainport Eindhoven ….…………………………………..………………9 - Kansenclusters Duurzame energie ………………..……..…….……………..…………………………9 - Life Sciences: “katalysator”voor elk cluster ……………………………………………………………11 - Life Sciences: conceptdoorkijk ….……………………………………………….……………………..12 Life Sciences in Limburg ………………………………….…..……..……………………………………..13 - Link in Technologische Topregio Zuidoost ………………..………………….……………………..13 - Netwerk rondom Greenport biedt de ruimte …………………………………………………………..14 - Venray pakt opgave aan ………………………………………………………………………………….15 Kernconcept: Life Science Link Venray ……………………….………………….………………………18 - Toplocatie …………………………………………………………….………….………...……………..18 - Financiering …………………………………………………………..………………..………………….22 Constateringen & conclusie …….……………………………………..….……………………….………..23 Hoe verder ? …………………………………………………………..………...…………………………..24 - Stappen …………………………………………………..…………………………………………………24 - Planning op hoofdlijnen …………………………………………….…….……..………………………..24 - Toezicht op functionaliteit en kwaliteit …………………………………………………………………24

Life Science Link.

Aanleiding

Life Science Link.
Aanleiding

Aanleiding De mijnindustrie in Zuid Limburg aan het begin van de vorige eeuw leidde tot snelle groei van steden en de bijhorende infrastructuur. Door het grote succes van de mijnindustrie verschoof de werkgelegenheid van het platteland naar de steden. Om deze verschuiving op te vangen werden in de jaren ’50 in Limburg programma’s ontwikkeld voor vervangende werkgelegenheid op het platteland. Midden- en Noord-Limburg werden concentratiegebieden van intensieve veehouderij en glastuinbouw. Momenteel wordt dit gebied gerekend tot de voornaamste agro-food gebieden Europa. Een eerste stap naar Life Sciences in Limburg werd daarmee indirect gemaakt. De economische recessie van 2000 tot 2006 heeft duidelijk gemaakt dat bedrijven, werknemers, bestuurders en burgers voortdurend bezig moeten zijn met innovatie om hun welzijn en welvaart veilig te stellen. Met de nota “Pieken in de delta” van Staatssecretaris Mw. K. Van Gennip van het Ministerie van Economische zaken heeft zich een kentering voltrokken in het traditionele voorwaardenscheppende beleid. De aandacht richt zich in het vervolg op het benutten van kansen en niet meer op het wegwerken van achterstanden. Voor Nederlandse begrippen een copernicaanse verandering, maar daarom niet minder gewenst. Voor de overheden van rijk, provincie en gemeente ligt er de belangrijke opgave om in de voorwaardenscheppende sfeer de vestigingsplaats condities te behouden en te scheppen die voldoen aan de eisen van de toekomstige tijd. De provincie Limburg heeft in een aantal nota’s duidelijk richting gegeven aan het inhoud en vorm geven aan dit nieuwe elan. De Versnellingsagenda en het benutten van kansen in het brede domein van de Life Sciences is in de Technologische Topregio Leuven-Aachen-Eindhoven met stimulerende voortvarendheid opgepakt en wordt nu gerealiseerd. Met de invulling van de Versnellingsagenda en het hanteren van de Life Sciences als hefboom voor krachtenbundeling is de basis gelegd voor die Technologische Topregio. Het is nu aan de partijen van overheidsinstellingen en organisaties zoals rijk, provincie en gemeenten, de kennisinstellingen en de ondernemers om de authentieke krachten te benutten en de kansen te nemen.

1

Life Science Link.
Aanleiding

Duidelijk is dat snelheid en daadkracht nodig zijn om de ruimtelijke vertaling van deze economische structuurveranderingen tijdig en op maat te kunnen faciliteren. Voor de regio Noord-Limburg zullen de nieuwe economische structuurversterkingen zich willen “nestelen” aan de hoofdinfrastructuur en meer specifiek aan de A73. In de Versnellingsagenda is Agro-Food en Nutrition aangeduid als een van de vier speerpunten. In de ruimtelijk figuratie wordt dit aangeduid als Greenport. Naast belangrijke spots als Venlo, Horst aan de Maas wordt ook Venray gezien als een kansrijk ontwikkelingsgebied. De provincie Limburg heeft RO groep gevraagd een verkenning te doen naar de ontwikkelingspotenties van Venray op het gebied van het krachtencluster Agro-Food en Nutrition, complementair aan die van Venlo en Horst aan de Maas. Op verzoek van de provincie Limburg worden in voorliggende nota worden de kansen en ontwikkelingspotenties verkend. Het is ondermeer de gemeente Venray geweest, die in de afgelopen jaren een verandering heeft gemaakt van een agrarisch-industriële gemeente naar een kennisintensief en technologische geavanceerd agro-industrieel complex. Zeker nu de economische ontwikkelingen en structuurveranderingen zich in een steeds sneller tempo voltrekken, wil Venray een innovatieve positie innemen. Zij wil dit doen in samenwerking met de bedrijven die willen investeren in de Life Sciences en state-of-the-art technologie, waarbij uiteraard koppelingen gelegd worden met regiokrachten als bijvoorbeeld Klavertje Vier dat zich aan diezelfde A73 ontwikkelt bij de gemeenten Horst aan de Maas en Venlo.

2

Life Science Link.

Betekenis

Life Science Link.
Betekenis

Wat is Life Science ? Het Ministerie van Economische Zaken definieert in haar actieplan Life Sciences van 4 maart 2004 Life Sciences als volgt: ”Life Sciences is een dynamisch wetenschaps- en technologie beleid dat een zich voortdurend vernieuwende gereedschapskist van technieken en processen bevat om vormen van biologisch leven te analyseren en te gebruiken voor de ontwikkeling van betere producten en productie processen in veel toepassingsgebieden”. Een zich voortdurende vernieuwende gereedschapskist van technieken en processen houdt dus in dat de Life Sciences de innovatie faciliteert in een veelheid van sectoren. Life Sciences is de verzamelnaam als belangrijke leverancier van innovatieve producten en (productie-) processen voor sectoren als de agro/food; de gezondheid; de chemie; de (milieu-)technologie etc. Onderzoek en ontwikkeling vormen de basis voor de verbeteringen en vernieuwingen en zijn in feite de instrumenten in de gereedschapskist. Life Sciences is veel omvattend. De vele veranderingen in producten en (productie-) processen gaan aan niemand op de wereld voorbij. Vandaar het grote belang dat vanuit de overheid gehecht wordt om tijdig met daadkracht en snelheid hierop te anticiperen en de daaruit voortkomende veranderingen aan te jagen door het stimuleren van research en onderzoek, te participeren in projecten en vooral ook voorwaardenscheppend bezig te zijn o.a. in de materiële en immateriële infrastructuur. Gezondheid
Techniek Food Milieu Etc. Chemie

Agro

‘Life Sciences is een belangrijke leverancier van innovatieve producten voor verschillende sectoren: Life Sciences faciliteert innovatie in andere sectoren’ 3

Life Science Link.

Life science in de markt

Life Science Link.
In de markt

Bestuurlijk kader nationaal. Met de Lissabon agenda (2000) is in Europa de aanzet gegeven voor een ontwikkeling van de economie in de lidstaten, waarbij de economische toegevoegde waarde voornamelijk het resultaat zou moeten zijn van het toepassen van hoogwaardige kennis. Hoogwaardige kennis voor alle sectoren en subsectoren van de agro-business, de industrie, de commerciële- en overheidsdiensten. De Lissabon doelstelling vereiste een ombuiging van het beleid van vele lidstaten. Als gevolg van de grote structuurveranderingen in de jaren 70 van de vorige eeuw was veel Europees, nationaal en regionaal beleid gericht op het wegwerken van economische achterstanden. De nota “Pieken in de Delta”van de Minister van Economische Zaken van juli 2004 gaf definitief de markering aan in het beleid. Beleid en instrumentarium zouden alleen nog worden ingezet om de kansen in de stedelijke economie te benutten en op deze wijze te werken aan sterke innovatieve regio’s. Greenport regio Venlo ligt in de driehoek van de grensoverschrijdende technologische topregio Leuven-AachenEindhoven. In het nationale territorium ligt Venray in de Technologische Topregio Zuidoost Nederland met als epicentrum Eindhoven. Om de Lissabon doelstellingen te realiseren moest er niet alleen gebroken worden met het beleid uit de herstructureringsperiode, maar moesten ook nieuwe ambities geformuleerd worden. Met de innovatie agenda 2010 voor de regio Zuidoost Nederland van het Ministerie van Economische Zaken van juli 2005 benadrukte EZ de noodzaak van innovatie (verbetering en vernieuwing van producten en productieprocessen) wat uiteraard vele – zo niet alle- sectoren raakte. Met de keuze voor innovatie wilde Nederland invulling geven aan haar doelstelling om een toonaangevende regio in Europa te zijn op het gebied van innovatie en ondernemerschap. Daartoe werd vooral de actie gericht op het gebied Zuidoost Nederland. Om te horen bij de kopgroep van de Europese kenniseconomie werd gekozen voor een aantal speerpunten waarvan de Life Sciences zeer belangrijk waren. Dit stond centraal in het actieplan Life Sciences van maart 2006 van het Ministerie van Economische zaken.

NEDERLAND
‘Nota “Pieken in de delta” ministerie van EZ; juli 2004. We moeten investeren in de stedelijke economie en werken aan sterke innovatieregio’s. Actieplan Life Sciences van Ministerie van EZ; maart 2006. Nederland wil tot de kopgroep van de Europese kenniseconomie behoren. Innovatie agenda 2010 voor de regio Zuidoost-Nederland ministerie van EZ juli 2005. In 2010 wil Zuidoost-Nederland een toonaangevende regio in Europa zijn op het gebied van innovatie en ondernemerschap.

4

Life Science Link.
In de markt

Bestuurlijk kader Limburg. Bij de voorbereidingen van de nota ”Pieken in de Delta” is door het Ministerie van Economische Zaken aan Limburg duidelijk gemaakt dat het regionale stimuleringsbeleid zoals Limburg dit kende na de mijnsluitingen medio jaren zeventig en dat duurde tot ver in de jaren negentig, definitief tot het verleden behoorde. In een snel tempo maakt de provincie de omslag. Zij positioneert zich in de notitie Technologische Topregio provincie Limburg in april 2004 met het motto:”Limburg een toekomst met kennis”. Het provinciale bestuur maakt gelijktijdig een tweede slag namelijk dat in de vertaling van beleid naar concrete acties zij kiest om rechtstreeks contact te zoeken met de bedrijven, universiteiten en hogescholen. Het resultaat wordt in oktober 2005 gepresenteerd als de Versnellingsagenda Limburg:”Op weg naar 2012”. Met een verwacht investeringsvolume van 600 mln. euro wil Limburg in 2012 weer concurrerend zijn op zijn eigen specifieke krachten en kansen, waarbij Life Sciences een zeer centrale functie vervullen. Voor de begeleiding van de uitvoering wordt een aparte uitvoeringsorganisatie opgericht. Een regiegroep bestaande uit vertegenwoordigers van bedrijven, instellingen, overheden en werknemers stuurt de uitvoeringsorganisatie aan. De uitvoeringsorganisatie heeft korte lijnen met het college van GS en beschikt over mandaat. Vele gemeenten maken ook de draai in hun denken en handelen. Niet het wegwerken van de achterstanden staat in hun nota’s meer centraal maar het scheppen van voorwaarden voor het benutten van kansen. In de strategische visie Venray 2015 ”Dorp en stad” van 2005 wordt vastgesteld dat in Venray in de afgelopen jaren een zeer sterk kennisintensief bedrijfsleven zich heeft ontwikkeld. Venray geeft in die strategische visie aan dat bestuur, bedrijven, werknemers en burgers de competenties (kennis, houding en gedrag) hebben om die kennisintensieve economische structuur verder uit te bouwen.

LIMBURG
Notitie Technologische Topregio provincie Limburg; “Limburg een toekomst met kennis”; april 2004. De ambitie is om Limburg te ontwikkelen tot een krachtige kennisregio, onderdeel van een bredere Europese Technologisch Topregio. Versnellingsagenda Limburg: “Op weg naar 2012”; oktober 2005. In 2012 Limburg weer concurrerend op zijn eigen specifieke krachten en kansen. Strategische visie Venray 2015 “Dorp en stad” (2005). “Venray is kennisintensief”.

5

Life Science Link.
In de markt

Context bestuurlijk kader. De keuzes in de Versnellingsagenda konden alleen gemaakt worden vanwege de aanwezigheid van potentieel in Limburg om Life Sciences in te vullen. In Limburg zijn authentieke krachten aanwezig. Er is een bewustzijn en het gevoel van urgentie om de kracht en kansen die er zijn te benutten. Bedrijven en bestuurders realiseren zich ten volle dat zij het samen moeten doen. Zij beseffen dat snelheid en daadkracht geboden is omdat de economische veranderingen mondiaal erg snel gaan. Limburg zal, wil zij als topkennis regio op wereldschaal willen meedoen, sneller moeten bewegen dan haar omgeving. Door voortvarend en gericht te versnellen kan een kettingreactie in werking worden gebracht vanuit de dynamiek en spankracht van deze Limburgse clusters van authentieke kracht. Het aanwezige potentieel is de chemie; de cluster Health, cure en care; food en nutrition; high Tech Systems en Materials en de value added logistics. Limburg is zich eveneens terdege bewust dat de beschikbaarheid van fossiele brandstoffen eindig is. Het tempo waarmee mondiaal de voorraden slinken gaat veel sneller dan verwacht. Er moet nu voorgesorteerd worden om over een aantal jaren niet geconfronteerd te worden met wel state-of-the art clusters (chemie; de Health, cure en care; de nutrition en foods en de value added logitics) en een stagnatie in de ontwikkeling van die clusters als gevolg van problemen in de beschikbaarheid van de noodzakelijke energie. Vandaar de keuze voor het oppakken en invullen van een cluster duurzame of nieuwe energie. Deze cluster wordt gehecht aan de “oude energie regio” de Mijnstreek thans Parkstad Limburg geheten. Het grensoverschrijdende bedrijventerrein Avantis wordt de vestigingsplaats voor duurzame energie ontwikkeling en versnelling.

Life Science als motor voor duurzame groei van de economie Limburg beschikt over potentieel om Life Science in te vullen

6

Life Science Link.

Life science en Limburg e.o.

Life Science Link.
En Limburg e.o.

Krachten en kansen Dromen, denken, durven en doen moeten de kernwoorden in het proces van de totstandkoming van de Versnellingsagenda zijn geweest. Dit blijkt ook uit de innovatie agenda 2010 van 7 mei 2005. De woorden “Van kennis, naar kunde naar kassa” geven aan dat het provinciale bestuur samen met de bedrijven en kennisinstellingen de authentieke krachten en kansen vertaald wil zien in klinkende munt. Kassa, dus. Vier krachtclusters worden gelijktijdig met hun regionale verankering benoemd: • • • • Agro-food in Limburg-Noord (Greenport / Floriade, Foodregio Helmond) Chemie in Sittard-Geleen ( Research & Business Campus Chemelot) Health, cure en care campus in Maastricht e.o. Technology in Brainport Eindhoven ( Philips Campus)

Eén kansencluster wordt benoemd: • Duurzame energie in Parkstad (o.m. Energy Hill op het grensoverschrijdende bedrijventerrein Avantis).

Versnellingsagenda Limburg en de uitwerking van de nota “Pieken in de Delta” in de Technologische Topregio Zuidoost Nederland worden aan elkaar gekoppeld. Een aparte projectorganisatie vanuit de Versnellingsagenda draagt zorg voor de concretisering en realisatie van de kracht- en kansenclusters samen met de bedrijven, kennisinstellingen en gemeenten. Mensen en middelen worden gebundeld en geconcentreerd ingezet. Concrete projecten vanuit de Versnellingsagenda worden doorgeleid naar de Technologische Topregio Zuidoost Nederland, gevestigd te Eindhoven, waar de committering van de door het ministerie van EZ aan de regio Zuidoost Nederland toebedeelde middelen gedelegeerd is aan regionale bestuurders en ondernemers uit de regio. Op deze wijze is er een heldere organisatiestructuur en blijkt er een ruimtelijk economische samenhang te zijn in Limburg rondom Life Sciences.

7

Life Science Link.
En Limburg e.o.

Krachtcluster Agro-Food-Nutrition - Greenport. Voor het krachtcluster agro-food in Noord Limburg is de ruimtelijke samenhang geconcentreerd aan de A73 en de A67. Het agro-food complex van productie, handel en distributie is manifest aanwezig in de vorm van de kassencomplexen, de veiling en de logistieke bedrijven. Er is een open innovation space met een interregionaal netwerk van ondernemers, onderzoek, onderwijs en overheid op het gebied van agro-food. De markt is te vatten in sleutel woorden als agro, nutrition, food, fresh, logistics, ict, Knowhouse, Innovatie Centrum Gezonde Voeding etc. Nieuwe verbindingen en nieuwe mogelijkheden dienen zich aan en worden door intensieve samenwerking doorontwikkeld. Grenzen van de ruimtelijke afbakening beperken zich niet tot één bedrijventerrein, maar lopen langs de A67 van Helmond tot de Duitse grens en langs de A73 van Nijmegen, Venray, Horst tot onder Venlo, waarbij “Klavertje 4” het fysieke hart is van Greenport.

Krachtcluster Chemie. Ontwikkelt de agro-food zich langs en in de directe nabijheid van de verkeersslagaders de krachtcluster chemie in Sittard-Geleen is geconcentreerd op één bedrijventerrein: “Research en Business Campus Chemelot”. Een bedrijventerrein dat aanvankelijk uitsluitend voor DSM gerelateerde activiteiten was, maar na de verkoop van de petrochemie aan Sabic een open bedrijventerrein werd waar chemie gerelateerde bedrijven zich kunnen vestigen. De campus is ontworpen vanuit één centrale gedachte om kennis en vaardigheden, die normaliter alleen toe behoren aan grote organisaties, samen te brengen en deze concreet toe te passen binnen een flexibele community van kleine, middelgrote en grote chemische bedrijven. Zo ontstaat een chemie- en materialen gemeenschap die zorgt voor een snelle en versnelde business groei via de open uitwisseling van ideeën, kennis en kunde met als uit eindelijk doel “kassa”. Er ontstaat een Campus van verschillende typen branches en ondernemingen uiteenlopend van basischemie tot fijn- en biochemie; van grondstoffen producerende bedrijven tot bedrijven die de grondstoffen verwerken tot (nieuwe) producten en van start-ups tot multinationals. Krachtcluster Health, cure en care. Deze krachtcluster komt voort uit de universiteit Maastricht, het Academisch Ziekenhuis Maastricht en de gerelateerde research en development activiteiten veelal gevestigd in het BioPartner Centrum. Kennis op het gebied van bijvoorbeeld hartchirurgie en lichaamseigen celweefselkweek zijn aandachtsgebieden waar “Maastricht” de laatste ontwikkelingen toepast en waarin zij een leidende positie heeft in de wereld van de internationale samenwerking op die terreinen. Verbindingen worden gelegd naar nieuwe integrale zorgbehandelingsconcepten, die gebaseerd zijn op unieke behandelingstechnieken in combinatie met het aanwezige breed beschikbare toeristische aanbod en de aantrekkingskracht van natuur, cultuur en kuurmogelijkheden. Zo ontstaat een drieluik van Health, cure en care waarin de verbindingen met de care leiden tot nieuwe concepten met zorg zoals zorghotels, zorgappartementen. Ruimtelijk beweegt zich de ontwikkeling van Health zich op de Campus in Maastricht en strekt zich wat betreft de cure en care uit over het gehele heuvelland, alwaar de toeristische concentratie is.
8

Life Science Link.
En Limburg e.o.

Krachtcluster Technologie - Brainport Eindhoven. In de regio Eindhoven is mede naar aanleiding van het vertrek van het hoofdkantoor van Philips van Eindhoven naar Amsterdam gewerkt aan het behouden en uitbouwen van de clustering van hoogtechnologische ondernemingen. Onderwijsinstellingen ( Technische Universiteit Eindhoven), overheden en kennisintensieve organisaties werken zeer nauw samen en bieden compleetheid in de keten van fundamentele research tot en met het ontwikkelen, produceren en vermarkten van allerlei producten met een grote component technologie. De markt die deze toegepaste technologie bestrijkt is erg breed. De mechatronica, de automotive, de ICT en Life Tech, design en creatieve industrie evenals foodprocessing zijn marktgebieden die hier van deel uitmaken. De High Tech Campus van Philips aan de A2/A67 is het uithangbord van Brainport Eindhoven.

Kansencluster Duurzame energie. Bij het opstellen en vaststellen van de Lissabon agenda en de vertaling hiervan in nationale, provinciale en regionale/gemeentelijke plannen speelde het thema energie nog niet of nauwelijks. Maar door de opkomst van nieuwe –ook fossiele energie consumerende- economieën in het verre oosten ( met name China en India ), de ernstig toegenomen politieke instabiliteit in het midden-oosten, de veranderende rol van Rusland als leverancier van aardolie en aardgas en de constatering dat de beschikbare voorraden fossiele brandstoffen te hoog waren gewaardeerd heeft in zeer korte tijd in West-Europa geleid tot een intensieve belangstelling voor allerlei nieuwe vormen van energie. Het is de voortvarendheid geweest van Parkstad Limburg en de provincie Limburg dat deze nieuwe vormen van duurzame energie een prominente plaats heeft gekregen als kansencluster in de Versnellingsagenda. Op het grensoverschrijdende bedrijventerrein Avantis is deze cluster gepositioneerd als het kristallisatiepunt en kenniscentrum. Samenwerking met de kennisinstellingen als de Technische Universiteit van Aachen en de Hogeschool Zuyd in Heerlen moeten initiatieven genereren die uitmonden in concrete vestigingen van productiebedrijven en kennisinstituten. De basis is aanwezig met de aanwezigheid van de zonnecellenfabriek Solland Solar, het mijnwaterproject voor wijkverwarming en het adviesbureau Ecofys (een onderdeel van het in duurzame energie vraagstukken gespecialiseerde E-Concern uit Utrecht). Samenwerking tussen overheden, energie producenten en distributeurs, productie bedrijven en kennisinstellingen is voorzien in het platform Energy Hill Foundation. Gedacht wordt aan het bevorderen en realiseren van een windmolenpark, van zonnecellen productie op silicium, folie of glas als ondergrond, van nieuwe vormen van energieopslag, van het versnellen van toepassingen van beproefde duurzame energie technologieën zoals warmteboilers, warmtepompen, mini-wkk’s etc.

9

Life Science Link.
En Limburg e.o.

Krachtenveld midden in brede(Eu)regio

Eindhoven
KRACHTCLUSTER TECHNOLOGIE

Düsseldorf

Venlo

KRACHTCLUSTER AGRO-FOOD-NUTRITION

Hasselt Sittard-Geleen
KRACHTCLUSTER CHEMIE

Aken Parkstad

Brussel Maastricht
KRACHTENKLUSTER HEALTH, CURE EN CARE

KANSENCLUSTER DUURZAME ENERGIE

Luik

‘Kracht- en kansenclusters als leverancier van innovatie voor een brede (Eu)regio ’ 10

Life Science Link.
En Limburg e.o.

Life Sciences “katalysator” voor elk cluster. De aanpak en invulling van het thema Life Sciences heeft duidelijk gemaakt dat Life Sciences zowel een nieuwe verbinding werd in de ruimtelijke economische benadering als ook werkte als de centrale faciliteerder voor de te maken keuzes in de Versnellingsagenda. Met de eisen die gesteld werden aan de clusters werd manifest dat Life Sciences de operationalisering werd van het begrip kennisintensiteit, toegevoegde waarde en kwaliteit. Life Sciences stelde daarnaast eisen aan wie met wie zou moeten samenwerken. Het was een effectief en efficiënt “instrument” om een turn-around in het regionaal economische beleid in record tijd te realiseren. In november 2004 formuleerde de provincie Limburg voor haar territorium het volgende doel: “Ontwikkeling als een Europese Regio of Excellence met een open, creatief en aantrekkelijk vestigingsklimaat als voedingsbodem voor nieuwe technologische ontwikkelingen waardoor werkgelegenheid behouden blijft en vernieuwd wordt. Deze technologische Topregio behoort in 2020 tot de meest concurrerende en dynamische kenniseconomische regio’s binnen EU, gekenmerkt door duurzame groei, werkgelegenheid en sociale cohesie”. Met de invulling van de Versnellingsagenda en het hanteren van de Life Sciences als hefboom voor krachtenbundeling is de basis gelegd voor die Technologische Topregio. Het is nu aan de partijen van overheidsinstellingen en organisaties zoals rijk, provincie en gemeenten, de kennisinstellingen en de ondernemers om de authentieke krachten te benutten en de kansen te nemen.

Eindhoven
KRACHTENCLUSTER TECHNOLOGIE

Van: Life Science is ‘keten-onderdeel’ voor elk krachtcluster Naar: Life Science als cluster, werkend als centrale faciliteerder

Venlo
Gezondheid Techniek Food Milieu Etc. Chemie

KRACHTENCLUSTER AGRO-FOOD
- NUTRITION

Agro

Sittard-Geleen
KRACHTENCLUSTER CHEMIE

Parkstad Maastricht
KRACHTENCLUSTER HEALTH CARE & CURE KANSENCLUSTER ENERGIE

11

Life Science Link.
En Limburg e.o.

Life Science kern in Limburg: Meldpunt en LC-verzamelplek Research Development Platform en sparring
Techniek Food Milieu

Van: Life Science is ‘keten-onderdeel’ voor elk krachtcluster Naar: Life Science als cluster; compleet, effectief en efficiënt

Gezondheid

Opleiding

Agro

Etc.

Chemie

Van: Life Science is ‘keten-onderdeel’ voor elk krachtcluster Naar: Life Science als cluster; hefboom voor kwaliteit

12

Life Science Link.

Life science in Limburg

Life Science Link.
In Limburg

Link in Technologische Topregio Zuidoost De aanvulling van een effectieve Life Science link naar de andere krachtenbundels biedt een basis voor de Technologische Topregio. Het realiseren van deze verbinding is dan ook evident voor verdere (economische) waardecreatie in Limburg en omstreken. De provincie Limburg legt de nadruk op samenwerking, lokaal, regionaal en interregionaal. Allianties die zijn opgebouwd moeten worden benut om nieuwe verbindingen te laten ontstaan. Daarbij worden kansen van nieuwe verbindingen versterkt door aansluiting te zoeken bij reeds aanwezige succesvolle infrastructuren. De streek van Noord-Limburg heeft een unieke ligging; een bereikbare consumentenmarkt van dertig miljoen in een straal van honderd kilometer, een bij Venlo en Venray gelegen knooppunt van internationale wegen, spoorlijnen en water. Een perfecte positie in Limburg maar zeker ook voor regio’s daaromheen. Daarnaast onderscheid zich Noord-Limburg door het innovatieve klimaat en het krachtige netwerk; een goede voedingsbodem om de nieuwe mogelijkheden van Life Sciences tot ontplooiing te brengen. Het netwerk rondom de Greenport biedt die ruimte.

Provincie Limburg legt verbindingen voor Technologische Topregio Zuidoost Onderscheidend innovatief klimaat Economische waardecreatie voor Noord-Limburg Link tussen krachtenbundels in de regio Aansluiting bij netwerk en infrastructuur
Het zwaartepunt voor het fysieke hart van Greenport krijgt gestalte met de ontwikkeling van Klavertje Vier en de omliggende regio. Fysieke ontwikkelingen voor Life Sciences moeten aanpalend gestalte krijgen langs de A73.

13

Life Science Link.
In Limburg

Netwerk rondom Greenport biedt de ruimte Een flink deel van ‘de tuin van Europa’ bevindt zich in de omgeving van Greenport, waar de agro-productie, de (glas)tuinbouw, agrobedrijven, -kantoren en -researchclusters de laatste decennia tot grote bloei zijn gekomen. De unieke economisch-geografische ligging maakt dat 30 miljoen consumenten in een straal van honderd kilometer prima bereikbaar zijn, waaronder het verstedelijkte Ruhrgebied. Deze enorme afzetmarkt vormt de stimulans voor de excellent-ontwikkeling van het gebied tot centrum voor productie, verwerking en handel van agrofoodproducten Het Klavertje Vier vormt het fysieke hart van de Greenport. Klavertje Vier is een samenwerkingsinitiatief van overheden en bedrijven om de activiteiten op het gebied van productie, handel en verwerking een stevige regionale infrastructuur te verschaffen en op elkaar af te stemmen. De vier bladen van het Klavertje bestaan uit de nieuw ingerichte tuinbouwgebieden Californië (eerste fase 145 ha glas) en Siberië (100 ha glas), de railterminal voor op- en vooral overslag van ‘pallets’ en de verdere ontwikkeling van de veiling Zuid Oost Nederland tot een ZON ‘Fresh Park’. Het klavertje bestaat echter uit meer dan alleen de agrarische functies, want in het meer dan duizend hectare grote plangebied is ook het grote logistieke centrum Tradeport gesitueerd alsmede bijvoorbeeld de Floriade.
A73

Californië

Veiling ZON

Helmond

Venray

Tradeport
A67

Horst a/d Maas Düsseldorf Venlo

Siberië
Helden

Fysieke hart Greenport ‘Klavertje Vier’ (2015)

Grenzeloos Greenport met haar schakels

Vanuit de kern -het Klavertje Vieris Greenport grenzeloos: Van Veghel tot D sseldorf, van Helden, Venlo, Horst en Venray naar Helmond zijn de schakels van Greenportactiviteiten aanwezig. Greenport is een grootschalig, grensoverschrijdend gebied dat de regionale economie een evidente impuls geeft. 14

Life Science Link.
In Limburg

Venray pakt opgave aan De gemeente Venray heeft de boodschap voor de toekomst begrepen en heeft de uitdaging opgepakt om de bij haar aanwezige authentieke krachten en kansen te benutten in het kader van de Versnellingsagenda en de Technologische Topregio Zuidoost Nederland. Materiële infrastructuur Venray is uitstekend gelegen. Met de komst van de A73 is het optimaal via de hoofdverkeersinfrastructuur ontsloten. Het verschijnsel file bestaat tot op heden (nog) niet voor het in en uitgaand verkeer in Venray. De cluster centra in Maastricht, Sittard-Geleen, Venlo/Horst, Eindhoven en Nijmegen/Wageningen liggen allemaal in de directe nabijheid van de hoofdverkeersinfrastructuur. In principe liggen ze allemaal op armlengte. Dit geldt zeker en vooral voor de agro-food cluster Greenport/Floriade. Vanwege de naadloze beleidsmatige verbinding met Life Sciences en technologische topregio en de ruimtelijk economische samenhang met de kracht en kansenclusters zijn in Venray de voldoende voorwaarden optimaal aanwezig. Venray kan zelfs een zeer substantiële bijdrage leveren aan de economische structuur versterking zoals voornoemd door de beschikbaarheid van 7 ha perfect gelegen en optimaal ontsloten bedrijventerrein voor de realisering van Life Sciences gedomineerde economische activiteiten. Immateriële infrastructuur. Het hebben van een zeer goed ontsloten bedrijventerrein is noodzakelijk, maar niet voldoende. Er dient meer te zijn. Veranderingsprocessen komen niet tot stand van vandaag op morgen. Binnen de gemeente Venray is de afgelopen decennia sprake geweest van een reconversie van de economische structuur, die geleid heeft tot de aanwezigheid van toonaangevende kennisintensieve bedrijven. Bedrijven die naadloos passen in de definities van Life Sciences en van technologische topregio. De kennisintensieve veeteelt van onder andere varkenshouderijen, kippenmesterijen en nertsfokkerijen vormen het complement van het agro-food cluster. Relatie met de Health component in de Life Sciences is de directe relatie met R&D en het voortbrengen (binnen strikte leefomgeving condities) van proefdieren. De relatie met technologie is aanwezig door de activiteiten van bijvoorbeeld Xerox, Numac en op high Tech Systems gerichte startende ondernemers. Daarnaast dienen de maatschappelijke zorgvoorzieningen van hoge kwaliteit te zijn. Voor een goed woon- en leefklimaat is de aanwezigheid van goede sportaccommodaties en culturele activiteiten noodzaak. Het fysieke woonklimaat moet van hoog niveau zijn. De stad moet veilig zijn. Het gevoel om volop van ruimte, rust en natuur te kunnen genieten moet bevredigd kunnen worden. Voor de kinderen moet er een goed onderwijs aanbod zijn in de directe omgeving, dan wel binnen reisbereik van één uur. Al deze elementen vormen onderdelen van de immateriële infrastructuur. In Venray is deze op hoog niveau aanwezig. 15

Life Science Link.
In Limburg

Venray pakt opgave aan Het realiseren van de materiële en immateriële infrastructuur is een opgave voor de stad. Dit kan alleen als het gemeentebestuur van Venray betrouwbaar is, de regie houdt over haar (lange termijn) visie, dit transparant doet en haar verantwoordelijkheid neemt. In haar strategische visie van 2005 getiteld: “strategische visie 2015 Dorp en stad “ is de opgave weergegeven en de rol van het gemeente bestuur omschreven. De authentieke kracht van Venray is als volgt samen te vatten; Kennisintensieve economische bedrijvigheid in de veeteelt, (productie-)industrie en gezondheidszorg met de daarbij behorende R&D. Kennis, houding en gedrag van bedrijven, werknemers, burgers en gemeente- bestuur gericht op het bereiken van gestelde doelen vormen de succesfactoren. Een zeer positieve ontvangststructuur en houding voor een innovatief vestigings- en ondernemingsklimaat. Ruimte om te wonen, te leven, te werken en te recreëren is volop aanwezig. De authentieke kans van Venray is als volgt samen te vatten: Venray is goed in staat invulling en uitvoering te geven aan het ambitie niveau van het nationale en provinciale beleid. Venray is aangesloten op het regionale en mondiale netwerk. Dit geldt voor de overheid, de ondernemingen, de onderzoeksactiviteiten en de onderwijsinstellingen. Venray kan de kracht en kansen clusters verbinden waardoor synergie ontstaat en de kernactiviteiten versterkt.

Krachtig en Kansrijk
16

Life Science Link.
In Limburg

Venray pakt opgave aan In Venray zijn drie gaten in de markt vast te stellen. Het invullen van deze gaten zorgt voor een versterking van de economische structuur Van Zuidoost Nederland. De gaten zijn als volgt te duiden: 1. 2. 3. Life Sciences als de verbindende schakel tussen de bestaande krachtclusters agro/food/nutrition en Health. R&D past in het beleid van high Tech Systems en –Materials van de Technologische Topregio. De aanwezigheid van groenafval en mest uit de landbouw en veeteelt nodigt uit tot de bouw van een biomassa centrale. Vanwege de geschikte waterhuishouding past het intensief toepassen van warmtepomp technologie in de duurzame energie agenda.

Eindhoven
KRACHTENCLUSTER TECHNOLOGIE

Venray: Life Science Link

Venray kan deze drie gaten in de markt invullen vanwege de aanwezigheid van kennisintensieve economische activiteiten. Deze vormen de basis om te kunnen voldoen aan de gestelde opgave van de provincie Limburg om “samenwerkingsverbanden en netwerken tussen toptechnologische bedrijven en kennisinstellingen te faciliteren en bevorderen door het creëren van kennis en innovatiecentra”. Bij de conceptimplementatie van Life Science Link dient strikt vastgehouden te worden aan de gedefinieerde functionaliteit en de kwaliteit van het initiatief. Alleen met respect voor deze aspecten zal realisatie van Life Science Link een structurele versterking inhouden van de krachten kansenclusters in Limburg. De Provincie en de gemeente moeten samen toezien op een juiste implementatie.

Venlo
KRACHTENCLUSTER GREENPORT

AGRO-FOOD-NUTRITION

Sittard- Geleen
KRACHTENCLUSTER CHEMIE

Drie gaten in de markt

Parkstad
KANSENCLUSTER ENERGIE

Maastricht
KRACHTENCLUSTER HEALTH CARE & CURE

17

Life Science Link.

Kernconcept: Life Science Link Venray

Life Science Link.
Kernconcept Venray

Toplocatie Venray zal de voorwaarden moeten scheppen om deze synergie van krachtclusters en duurzame energie toepassingen in een hoog tempo te kunnen uitbouwen. Snelheid en daadkracht zijn hierbij van groot belang. Dit geldt niet alleen voor de partners in de gemeente Venray, maar ook voor de verantwoordelijken bij de provincie, de vertegenwoordigers in de technologische topregio Zuidoost Nederland en het ministerie van Economische zaken. Voor het benutten van de potenties, die de drie voornoemde gaten in de markt voor Zuidoost Nederland biedt, is 7 ha hoogwaardig bedrijventerrein aan de A73 voor handen. In principe is de mogelijkheid aanwezig deze toplocatie nog uit te breiden. Een dergelijke locatie is schaars. Invulling van een schaars goed kan alleen met kwaliteit. Op het bedrijventerrein – dat de naam Science Link Venray als werktitel heeft – moeten aan de zichtlocatie zijde gebouwen komen voor kantoorfuncties en R&D activiteiten met een hoogwaardige uitstraling. De aanwezigheid van een geclassificeerd hotel (****) met conferentie faciliteiten evenals een service center met kinderopvang, horeca, kapper, fitness en een bank dragen zorg voor de hoogwaardige invulling. Naast een hoogwaardig beeldplan, zal naar het vastgoed gekeken moeten worden vanuit de optiek van waardevastheid. Dit is te bereiken door te opteren voor flex-space concepten, voor integraal bedrijventerreinen- of campusmanagement en duurzame energie systemen. Onder het bedrijventerreinen- of campusmanagement vallen onder meer het parkeren, bewaking, binnenopslag, catering, groenbeheer en services. Deze moeten vanuit één hand worden aangeboden. Bedrijven zijn verplicht zich te houden aan het beheersconcept en dienen de aangeboden diensten af te nemen. Op deze wijze kan kwaliteit door consequent beheer worden bereikt en vastgehouden. Toekomstvaste en bewezen duurzame energie systemen zijn eveneens dragers van de waardevastheid. Door gebruik te maken van duurzame energiesystemen als warmteboilers, warmtepompen om de gebouwen te koelen in de zomer en te verwarmen in de winter en het deels opwekken van eigen elektriciteit met zonnepanelen (op folies, die tevens dienen als dakbedekking) kan aan deze waardevastheid inhoud worden gegeven. Op de volgende pagina’s is de exacte locatie van de Sciences Link Venray aangeven en is een korte artist impressie gegeven van de hoogwaardige bebouwing.

18

Life Science Link.
Kernconcept Venray

19

Life Science Link.
Kernconcept Venray

Projectreferentie.

20

Life Science Link.
Kernconcept Venray

Projectindicatie.

21

Life Science Link.
Kernconcept Venray

Financiering. Alles in zijn samenhang beschouwende is het realiseren van de Life Science Link Venray een gemeenschappelijke opgave van alle bij de Versnellingsagenda en de Technologische Topregio Zuidoost Nederland betrokken partijen. • Naast het grondbedrijf van de gemeente Venray zouden in de ontwikkeling van het 7 ha grootte bedrijventerrein Sciences Link Venray (LSC Venray) ook andere partijen kunnen deelnemen in de investering en exploitatie. Tevens is het gewenst c.q. noodzakelijk dat er subsidies beschikbaar komen vanuit de TTPZON programma 2007. • De investeringsopgave van de hoogwaardige beeldbepalende en flex-space bebouwing is een investering van particulieren. • De investering en exploitatie van duurzame energie systemen wordt gecoördineerd door particuliere bedrijven. Er is dus sprake van drie financieringsstromen, waarbij de eerste stroom gericht is op de verwerving, bouwrijp maken en verkoop van de terreinen. De tweede geldstroom is gericht op de investeringen in hoogwaardig vastgoed en de derde geldstroom gericht is op investeringen en exploitatie van duurzame energie systemen. Afhankelijk van de aanpak kan en moet er een afstemming plaats vinden tussen de tweede en de derde geldstroom.

22

Life Science Link.

Constateringen en conclusies

Life Science Link.
Constateringen en conclusie

Constateringen. Op de as Venlo-Venray ontwikkelt zich een krachtig cluster van kennisintensieve bedrijven en ondernemers, als kern is dit zichtbaar in het zogeheten ‘Klavertje Vier’; fysiek hart van de Greenport. Deze ontwikkeling maakt onderdeel uit van een hecht netwerk dat zich uitspreidt over gemeentelijke, provinciale en landsgrenzen heen. De visie van de gemeente Venray om aan de A73 een minimaal 7 ha grootte Life Sciences-kerngebied te ontwikkelen is complementair aan deze bestaande ‘voorzieningen- en kennisinfrastructuur’ en sluit tevens aan bij het door het Ministerie van Economische zaken en de provincie Limburg geformuleerde beleid betreffende de toepassing van Life Sciences en de realisatie van een Technologische Topregio Zuidoost Nederland. De kennisintensieve economische activiteiten passen naadloos in de definities zoals deze geformuleerd en leidend zijn voor Life Sciences en Technologische Topregio. De kennisintensieve economische activiteiten in Venray en directe omgeving zijn complementair aan de bestaande krachtclusters. Door de drie gaten in de markt die zich in Venray voordoen op te pakken vindt een versterking van de gekozen kracht en kansen clusters plaats. De invulling van de drie gaten in de markt is een economische structuur versterking voor geheel Zuidoost Nederland. De invulling van de Sciences Link is kansrijk vanwege de aanwezige materiële en immateriële infrastructuur. De aanwezigheid van een TOP zichtlocatie aan de A73 is een noodzakelijke voorwaarde waaraan voldaan wordt. Conclusie. De ontwikkeling van de Life Sciences Link in Venray past binnen beleid van rijk en provincie. De invulling op de beschikbare locatie is ruimtelijk mogelijk. Nu blijkt dat de Life Sciences Link naadloos past in het geformuleerde beleid en een geschikte locatie voorhanden is, is het vervolgens een kwestie van kiezen voor kansen. Visie moet worden omgezet in ‘doen’. De provincie en de gemeente Venray zijn er klaar voor!

Life Science Link… Sluit aan bij het beleid van rijk, provincie en gemeente. Past naadloos in definities van Life Sciences en Technologische Topregio. Is complementair aan bestaande krachtclusters. Is een versterking van de gekozen kracht- en kansenclusters. Is kansrijk vanwege beschikbare materiële en immateriële infrastructuur. Is mogelijk op Toplocatie aan A73 van 7 ha en meer.

23

Life Science Link.

Hoe verder?

Life Science Link.
Hoe verder?

Stappen De eerste stap is dat in Venray commitment is over de visie Sciences Link. De verwachting lijkt gewettigd dat deze vanwege de aanwezige materiële en immateriële infrastructuur en de kennisintensieve economische activiteiten er in een korte tijdspanne zal zijn. De tweede stap is de visie LSC Venray (gelijktijdig) bestuurlijk te bespreken met de provincie Limburg om gezamenlijk vast te stellen en besluiten te nemen dat deze visie past binnen de vastgestelde beleidskaders van Versnellingsagenda en technologische Topregio. Wanneer de eerste twee stappen (liefst) parallel zijn genomen en er bestuurlijke besluiten liggen kan de visie van de LSC Venray uitgewerkt worden in een concreet plan. In dit plan komen alle aspecten aan de orde zoals onder meer de uitwerking van de visie op activiteit niveau; terrein en vastgoed management; duurzame energie; beheer en exploitaties etc. met de daarbij behorende budgetten en uitvoeringsorganisaties. Een projectorganisatie zal ingericht worden met toonaangevende bedrijven, investeerders en bestuurders. Kortom met de dragers van de realisatie van LSC Venray. Daar het een bestuurlijk, organisatorisch en inhoudelijk een complex traject is, zal het proces professioneel begeleid moeten worden. Dit procesmanagement zal de vaart erin moeten houden, de richting moeten vasthouden, de stappen moeten aansturen en de kwaliteit, inhoud en acceptatie van de drie onderscheiden deelprojecten te weten terrein, hoogwaardige gebouwen en duurzame energie investering en exploitatie met elkaar in samenhang moeten blijven zien. Het is aan de gemeente Venray en de provincie Limburg met de acceptatie van de uitwerking van de visie LSC Venray om de benodigde middelen vrij te maken voor de financiering van een onafhankelijk overall procesmanagement. Planning in hoofdlijnen. Snelheid en daadkracht zijn geboden. Provincie en gemeente willen rond april 2007 een besluit betreffende de uitwerking van de visie LSC Venray nemen. De uitwerking van de drie deelprojecten kan hierna starten. De eerste conceptuitwerkingen kunnen in december 2007 aan de verantwoordelijken gepresenteerd worden. Toezicht op functionaliteit en kwaliteit! Bij de conceptrealisatie van Life Science Link dient strikt vastgehouden te worden aan de gedefinieerde functionaliteit en de kwaliteit van het initiatief. Alleen met respect voor deze aspecten zal de implementatie van Life Science Link een structurele versterking inhouden van de kracht- en kansenclusters in Limburg in het algemeen en de krachtcluster Agro-Food-Nutrition (Greenport) in het bijzonder. De Provincie en de gemeente Venray moeten toezien op een juiste implementatie; zij borgen daarmee het succes van de hele regio. 24

Professionals in Ruimtelijke Ontwikkeling.

RO groep vestiging Maastricht Postbus 3086, 6202 NB Maastricht T 043 – 350 00 50, F 043 – 32572 12 Info.maastricht@rogroep.nl www.rogroep.nl

RO groep vestiging Arnhem Postbus 5183, 6802 ED Arnhem T 026 – 37 00 111, F 026 – 44 29 100 Info.arnhem@rogroep.nl www.rogroep.nl

Opstellers rapportage John Vernaus MBA – senior adviseur j.vernaus@rogroep.nl drs. Vivianne Buteijn - adviseur v.buteijn@rogroep.nl

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.