Aan

de Voorzitter van de Vaste Commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA ‘s-GRAVENHAGE

Datum

Uw kenmerk

Ons kenmerk

Bijlage(n )

31 mei 2001
Onderwerp

O/REB/ROB 01027212.b85

1

begeleidende Brief CPB-rapport herstructurering Hierbij zend ik u het rapport “Veroudering van bedrijventerreinen: een structuur voor herstructurering”, dat is opgesteld door het Centraal Planbureau (CPB) in opdracht van de ministeries van Economische Zaken (EZ) en Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM). De toezending van dit rapport heb ik u toegezegd in mijn brief van 5 april jl. (kenmerk ES/REB/RTS 01006305.b10). In deze brief ga ik in op de voornaamste bevindingen uit het CPB-rapport. Tevens maak ik van de gelegenheid gebruik om kort de actuele stand van zaken weer te geven omtrent de in mijn brief van 5 april vermelde en aangekondigde beleidsacties. Bevindingen CPB-rapport Het CPB-rapport geeft een prima analyse van de veroudering en herstructurering van bedrijventerreinen in ons land. Het schept orde in de termen en begrippen die bij herstructureringsprojecten worden gebruikt en draagt bij aan nieuwe gedachtevorming rond de rol van overheden bij investeringen in bestaande bedrijventerreinen. De belangrijkste verdiensten van het rapport zijn dat het: • meer inzicht geeft in het proces en de problematiek van veroudering, in de wijze waarop diverse partijen vanuit het verleden betrokken zijn bij veroudering en herstructurering en in de financiële en maatschappelijke kosten en baten van herstructurering en • de mogelijke implicaties daarvan schetst voor een toekomstige publiek-publieke en publiek-private rolverdeling bij herstructurering van verouderde terreinen; • een voorstel doet voor een stappenplan, waarmee kosten en baten van overheden explicieter gemaakt worden;

Bezoekadres

Doorkiesnummer

Telefax

Bezuidenhoutseweg 30
Hoofdkantoor Bezuidenhoutseweg 30 Postbus 20101 2500 EC 's-Gravenhage Telefoon (070) 379 89 11 Telefax (070) 347 40 81 Telex 31099 ecza nl Telegramadres ecza gv

(070) 379 79 52

(070) 379 61 67

X-400 adres S=EZPOST/C=NL/A=400NET/P=MIN EZ Internetadres ezpost@minez.nl Verzoeke bij beantwoording van deze brief ons kenmerk te vermelden

• •

suggesties doet om het ontstaan van aanzienlijke herstructureringsopgaven in de toekomst te voorkomen en een voorstel doet voor een mogelijke landelijke monitor voor verouderde bedrijventerreinen, waarmee de stand van zaken rond veroudering en herstructurering in Nederland gevolgd kan worden.

Het CPB-rapport onderstreept nog eens de omvang en complexiteit van de problematiek van herstructurering. Een fors deel van het huidige areaal aan bedrijventerreinen voldoet niet meer aan eigentijdse kwaliteitseisen. Maar liefst een zesde deel van de bedrijventerreinen in Nederland, dat is zo'n 10.000 ha, is verouderd. Het opknappen daarvan is van groot belang om de vitaliteit in de steden een extra impuls te geven, om de beschikbare ruimte voor bedrijven efficiënter te gebruiken en om nadelige milieueffecten te verminderen en de leefomgeving positief te beïnvloeden. Veroudering van bedrijventerreinen kan, zo blijkt ook weer uit dit CPB-rapport, worden beschouwd als een veelkoppig monster. Er is een grote variatie in verouderde terreinen in termen van soorten veroudering, partijen die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van de veroudering en partijen die voordeel ondervinden van de herstructureringsoperatie. Daarbij komt dat het hele proces rond herstructurering ingewikkeld is; afgezien van bijvoorbeeld noodzakelijke onteigeningsprocedures is sprake van veel verschillende spelers met elk zo hun eigen belangen. En, last but not least, zijn het projecten die erg veel geld kosten en moeilijk rendabel zijn te maken. Stand van zaken beleidsacties herstructurering In mijn brief van 5 april jl. heb ik in grote lijnen aangegeven welke acties ik momenteel al onderneem en van plan ben te ondernemen. Dit beleidspakket, bestaande uit een reeks van financiële en kenniselementen, zal ik verder implementeren in nauw overleg met andere overheden en betrokken private partijen. Daarbij is mijn uitgangspunt dat het rijk bij herstructurering vooral een faciliterende rol heeft, zoals verdere kennisontwikkeling en -verspreiding (bijv. over nieuwe regionale samenwerkingsvormen en innovatieve eigendoms- en beheersstructuren) en coördinatie van regionaal beleid. Herstructurering is in eerste instantie een regionale zaak. Gemeenten en provincies zijn dus primair aan zet om, in samenwerking met marktpartijen (bedrijfsleven en andere private partijen zoals ontwikkelaars), herstructurering aan te pakken en vorm te geven. Momenteel is de herstructureringsopgave echter van zodanige omvang dat een additionele financiële inzet van het rijk noodzakelijk is. In mijn vorige brief gaf ik aan dat ik daarom maatregelen ten behoeve van herstructurering van bedrijventerreinen heb ingebracht in de momenteel lopende ICES-verkenning van structuurversterkende maatregelen voor de verdere toekomst, tot 2020. De eventueel hieruit voortvloeiende investeringsimpuls zal ik selectief inzetten en aanvullen met prikkels tot andere eigendom- en beheerstructuren, efficiënter ruimtegebruik en een

2

zodanige publiek-private rolverdeling dat de regio's op langere termijn zelf het probleem van veroudering weer in de hand kunnen houden. Bij de verdere uitwerking van dit onderdeel zal ik ook het voorgestelde stappenplan van het CPB betrekken. Mede door prikkels van het rijk hebben gemeenten en provincies herstructurering al hoger op de agenda gezet. Ook zijn de rijkssubsidiestromen voor herstructurering in de afgelopen jaren toegenomen. Bij de StiREA ging er maximaal NLG 25 mln. rijkssubsidie per jaar naar herstructureringsprojecten. Inmiddels is de geldstroom vanuit het rijk voor herstructurering flink gestegen (TIPP en GSB/ISV); voor de periode van 2000 tot en met 2003 is in totaal NLG 325 mln. beschikbaar. Ik heb inmiddels een globale indruk van de eerste tender van de TIPP die onlangs is gesloten. Zeven provincies hebben aanvragen ingediend voor een totaal subsidiebedrag van NLG 104 mln. (totaal beschikbaar NLG 60 mln. voor de eerste tender, voor in beginsel 4 programma’s). Met de aanvragen is een totale investeringssom gemoeid van bijna NLG 1 mld. In hectare uitgedrukt gaat het bij circa tweederde van de projecten uit de ingediende programma’s om herstructurering. Signalen over knelpunten in de uitvoering neem ik ter harte en zal ik binnen de juridische randvoorwaarden zoveel mogelijk oplossen. Daarnaast verstrek ik nu ruim twee jaar subsidie op basis van het stimuleringsprogramma duurzame bedrijventerreinen. De subsidie is vooral bedoeld voor het laten opstellen van masterplannen en haalbaarheidstudies en geeft zo ondersteuning aan de partijen bij het lastige proces dat voorafgaat aan de uiteindelijke investering in bijvoorbeeld duurzame herstructurering van een terrein. De belangstelling voor het programma is groot. Verder laat ik een handreiking parkmanagement opstellen als hulpmiddel voor publieke én private partijen die collectief beheer van een bedrijventerrein ter hand willen nemen. Ik heb inmiddels tien cases laten selecteren die goede voorbeelden vormen voor de verschillende keuzemogelijkheden en bijbehorende consequenties waar de betrokkenen voor gesteld kunnen worden. De handreiking zal in het najaar van 2001 gereed zijn. Een belangrijk element is voorts de bevordering van intensief ruimtegebruik, ook op bestaande bedrijventerreinen. Hoewel de totale ruimtewinst van herstructurering tot dusver beperkt is, moeten de mogelijkheden en kansen zo veel mogelijk benut worden. Daarom is recent door het kabinet besloten om in MDW-verband een verkenning te doen naar juridische en andere mogelijkheden en belemmeringen voor intensivering van het ruimtegebruik.

3

Gelet op de aard en omvang van de problematiek is mijn inzet om in nauwe samenwerking met de direct betrokken partijen de huidige herstructureringsopgave de komende jaren op te lossen en tegelijkertijd het ontstaan van een nieuwe omvangrijke opgave te voorkomen.

(w.g.) drs. G. Ybema Staatssecretaris van Economische Zaken

4