Kwaliteit op bedrijventerreinen

Een handleiding over herstructurering voor gemeenten en bedrijven

Kamer van Koophandel Utrecht Februari 2005

Inleiding
Op veel bedrijventerreinen doen zich knelpunten in de bedrijfsomgeving voor. Zo kan sprake zijn van een tekort aan parkeerplaatsen, slecht onderhouden wegen, terreinen, panden en groenvoorzieningen, wateroverlast of het ontbreken van uitbreidingsmogelijkheden. Om er voor te zorgen dat er in de toekomst voldoende aantrekkelijke vestigingslocaties voor bedrijven voorhanden blijven, moet de kwaliteit van veel bestaande bedrijventerreinen worden verbeterd. De mogelijkheden voor de ontwikkeling van nieuwe terreinen in de toekomst zijn immers maar beperkt.

Voor wie is deze brochure?
Deze brochure is bedoeld voor ondernemers en gemeenten die georganiseerd aan de slag willen of zijn met het verbeteren van de kwaliteit van een bedrijventerrein. Het biedt handreikingen voor het opzetten en doorlopen van een herstructureringsproject. Daarbij wordt aangegeven welke partijen daarbij betrokken kunnen zijn, en welke factoren het succes en falen van een project kunnen bepalen.

Wat is herstructurering?
Het doel van herstructurering van een bedrijventerrein is: “ervoor zorgen dat het kwaliteitsniveau van de bedrijfsomgeving overeenkomt met de eisen die het bedrijfsleven stelt”. De maatregelen om dit doel te bereiken kunnen per bedrijventerrein verschillen. De ´zwaarte´ van het maatregelenpakket geeft aan om welke vorm van herstructurering het gaat. Uitvoering achterstallig onderhoud aan wegen en groen Opknapbeurt

Aanpassing infrastructuur (bredere wegen, nieuwe fietspaden/parkeerplaatsen) en extra voorzieningen voor bedrijven

Revitalisering

Ruimte creëren voor andere typen bedrijven

Herprofilering

Ruimte creëren voor andere functies

Transformatie

Waarom herstructureren?
Diverse partijen hebben belang bij kwalitatief goede bedrijventerreinen. De voordelen voor een gemeente zijn o.a.: • het op peil houden van de opbrengsten van OZB • een goede ontwikkeling van de werkgelegenheid • een efficiënt gebruik van schaarse ruimte. Voordelen voor bedrijven (en eigenaren) zijn o.a. • het op peil houden van de waarde van de grond en de panden • een bij de bedrijfsvoering passende bedrijfsomgeving • een goed imago bij klanten en leveranciers.

Wat doet de Kamer van Koophandel?
De Kamer van Koophandel vindt dat ondernemers letterlijk en figuurlijk voldoende ruimte moeten krijgen om te kunnen ondernemen. Zij ziet herstructurering als een belangrijk middel om de kwaliteit van terreinen te verbeteren. De KvK bevordert daartoe de start van nieuwe projecten en ondersteunt lopende projecten op bedrijventerreinen door de inzet van (praktijk)kennis, organiserend vermogen en het bevorderen van contacten tussen partijen.

Stappenplan
Hieronder staat in grote lijnen vermeld hoe een herstructureringsproject wordt doorlopen.
De betrokken partijen (in ieder geval de gemeente en ondernemersvereniging) stellen een stappenplan op. Dit plan geeft aan welke stappen moeten worden doorlopen (en wanneer), voordat de eerste schop de grond in kan. Uit dit stappenplan moet blijken dat er draagvlak is bij de gemeente en bij de ondernemersvereniging. Daarnaast leggen de partijen de wederzijdse verwachtingen vast. Door middel van een intentieverklaring kunnen de partijen deze punten vastleggen.

Voorbereiden
Stappenplan, planning Draagvlak Wederzijdse verwachtingen

Inventariseren
Enquête, bijeenkomst, schouw Problemen definiëren Prioriteiten stellen

In deze fase bepalen de betrokken partijen aan welke eisen de kwaliteit van het terrein in de toekomst moet voldoen. Daarnaast benoemen zij de punten waarin de huidige kwaliteit tekort schiet. Hiervoor is een inventarisatie noodzakelijk: dit kan door middel van een schriftelijke of mondelinge enquête , een discussiebijeenkomst of een schouw op het bedrijventerrein. Net als in de voorbereidingsfase is ook hier de betrokkenheid van zowel gemeente als het bedrijfsleven noodzakelijk. Zo komt men tot een gezamenlijk gedragen probleemdefinitie en prioritering van knelpunten.

Organiseren
Vastleggen afspraken Projectorganisatie opzetten

De betrokken partijen bepalen welke knelpunten worden aangepakt en op welke wijze dit gebeurt. Daarnaast leggen zij taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de betrokken partijen vast. De samenwerking wordt ingebed in een projectorganisatie , bestaande uit bijvoorbeeld een stuurgroep, projectgroep en werkgroepen. Er zijn meerdere varianten denkbaar. Naast de gemeente en ondernemersvereniging kunnen de volgende partijen ook betrokken zijn in het project: nutsbedrijven, projectontwikkelaars, openbaar vervoerorganisaties, afvalbedrijven, beveiligingsbedrijven waterschap, werkgeversorganisaties en KvK.

Uitwerken
Projectenplan opstellen Uitvoeringsplanning Deelprojecten uitwerken

In deze stap komt een projectenplan tot stand. Deze bevat ook een uitvoerings planning. Voor de aan te pakken knelpunten worden deelprojecten uitgewerkt. Per deelproject staan doelen, middelen en verantwoordelijke partij(en) vermeld.

Uitvoeren
Monitoren, bijstellen, evalueren

Aan de hand van het projectplan worden de deelprojecten uitgevoerd. Er blijft hiervoor een projectorganisatie bestaan die zorgdraagt voor monitoring, bijstelling en evaluatie . Deze organisatie kan een andere vorm hebben dan die in stap 3 is gevormd.

Tips en aanbevelingen
Publiek-private samenwerking 1. Zorg voor bestuurlijk commitment van gemeente en ondernemersvereniging en voor voldoende uitvoeringscapaciteit. 2. Betrek de gemeenteraad vanaf het begin bij het herstructureringsproject. 3. Organiseer overleg tussen gemeente en ondernemers vooral kleinschalig: per straat of blok. Ook specialisten van de gemeente (grondzaken, verkeer, civiele werken) moeten participeren in dit overleg. 4. Houdt samenwerkingscontracten tussen gemeente en ondernemers eenvoudig en goed leesbaar. 5. Wees alert op ingediende bouwaanvragen van ondernemers. Betrek deze in het herstructureringsproject. 6. Zorg voor goede aanspreekpunten bij gemeente en ondernemers. 7. Zorg voor een goede communicatieve ondersteuning van het project, bijvoorbeeld met een nieuwsbrief of website. 8. Gebruik visualisaties (bijv. computertekeningen van een heringerichte straat). 9. Presenteer in de voorbereidingsfase niet alleen ´politiek correcte´ doelen, maar vooral ook de praktische consequenties. 10. De link tussen openbare ruimte en private terreinen is het parkeren. Dit is een goed startpunt voor publiekprivate samenwerking in een herstructureringsproject.

Private investeringen in bedrijfspanden 1. Breng mogelijkheden voor investeringen aan het eigen pand in kaart: opknappen gevel, interne verbouwing, naast het bestaande pand bouwen, sloop en nieuwbouw. 2. Maak een stappenplan voor het doen van investeringen. Betrek daarbij de bestemmingsplanmogelijkheden en bijv. eisen voor een gebruikvergunning 3. Let op de mogelijkheden en beperkingen van de constructie van bestaande panden 4. Benut als ondernemer je netwerk 5. Werk samen 6. Onderzoek financieringsmogelijkheden en subsidies.

Deze tips en aanbevelingen zijn verzameld door vertegenwoordigers van ondernemersverenigingen en gemeenten tijdens de bijeenkomst “Herstructurering in de praktijk: private investeringen op bedrijventerreinen”, georganiseerd door KvK Utrecht en KvK Gooi- en Eemland op 2 november 2004.

Meer informatie Contactpersonen
Kamer van Koophandel Utrecht, Ruben Hurenkamp tel. 030 2363290 rhurenkamp@utrecht.kvk.nl

Provincie Utrecht, Christel van Grinsven, Vicky Sassen

tel. 030 2582073 / 2582332 christel.van.grinsven@provincie-utrecht.nl vicky.sassen@provincie-utrecht.nl

Interessante websites
• www.dbt.novem.nl
Deze website is opgezet ter ondersteuning van de subsidieregeling ´Duurzame Bedrijventerreinen´. Hoewel deze regeling eind 2004 is afgelopen, biedt de website interessante informatie en voorbeelden over het behoud van kwaliteit op bedrijventerreinen. Ook zijn verschillende brochures en rapporten te downloaden of te bestellen.

www.duurzamebedrijventerreinen.nl
Een diversiteit aan informatie over duurzame bedrijventerreinen in de meest brede zin: concepten, de praktijk, betrokken partijen en hun rol, subsidiemogelijkheden en tips.

www.provincie -utrecht/economie
Informatie van de provincie Utrecht over haar werkzaamheden op het gebied van bedrijventerreinen. Informatie over subsidiemogelijkheden van de provincie is te downloaden.

Brochures en rapporten
• • • SenterNovem / Ministerie van EZ: Herstructurering bedrijventerreinen. (2005) #
Voorbeelden van de financiële aanpak van de herstructurering van bedrijventerreinen

SenterNovem / Ministerie van EZ: Kwaliteit wint terrein…. En hoe financie ren we dat? (2004) #
Voorbeelden van de financiële aanpak van parkmanagement op bestaande en nieuwe bedrijventerreinen.

SenterNovem / Ministerie van EZ: Duurzame bedrijventerreinen. Resultaten van 5 jaar duurzame (her)ontwikkeling (2004) #
De subsidieregeling “Duurzame Bedrijventerreinen” heeft tot 2004 bestaan. In een periode van 5 jaar zijn vele projecten ondersteund. In deze brochure vindt u een overzicht van ervaringen en resultaten uit projecten.

Novem / Ministerie van EZ: Kwaliteit wint terrein, en dat zetten we op papier (2003) #
Een rapport over nut en noodzaak van overeenkomsten tussen partijen. Er staan voorbeelden in variërend van een eenvoudige intentieovereenkomst tot en met een realisatiecontract.

Novem / Ministerie van EZ, Leren van falen: succes behalen (2001) #
Aan de hand van ervaringen uit de praktijk zijn de belangrijkste faalfactoren van projecten op bedrijventerreinen verzameld. Daarnaast worden aangrijpingspunten voor succes benoemd. # Dit rapport is te bestellen of te downloaden via de website www.dbt.novem.nl