December 2005

2
GEMEENTE TILBURG

1
1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Inleiding
Ligging van de Kanaalzone Aanleiding voor het opstellen van een visie Visie op de Kanaalzone - ambities als uitdaging De rol van de visie Opbouw van het document

5

2
2.1 2.2 2.3

De noodzaak van een strategie, of plan van aanpak
De doelen en randvoorwaarden van de transformatie Ruimtelijke visie versus veranderbaarheid: de noodzaak van een strategie Het vervolg van de ruimtelijke visie

9

3
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

Functionele thema´s
Kanaalzone in de omgeving – functie en betekenis Het behouden van de werkgelegenheid in de Kanaalzone Milieusituatie als hinder voor verdere menging Werkbiedende functies Wonen Van industrieterrein naar mengmilieu

15

4
4.1 4.2 4.3 4.4

Ruimtelijke thema’s
Stedenbouwkundige opzet Groen, ecologie en openbare ruimte Bereikbaarheid Randvoorwaarden voor een betere integratie van het gebied in de stad

27

5
5.1 5.2 5.3 5.4 5.5

Verdere uitwerking van de visie: van totaalbeeld naar deelgebieden
Uitgangspunten en randvoorwaarden voor verdere uitwerking Conceptschets Ruimtelijke Visie - een kader voor transformatie Principevoorstel groene structuur en openbare ruimte Principevoorstel ontsluitingsstructuur Transformatie-gebieden versus niet-transformatie gebieden

41

Bijlagen: Noten Colofon

3

LIGGING VAN HET GEBIED 4

GEMEENTE TILBURG

1 Inleiding
Het document dat voor u ligt is een ruimtelijke structuurvisie van een omvangrijk gebied: de Kanaalzone van Tilburg. Dit is een eerste stap om te beschrijven, welke aspecten van belang zijn om sturing te geven aan de veranderingen die in het gebied verwacht worden. Het hoofdoel is, dat deze veranderingen een bijdrage leveren aan het opbouwen van een leefbaar en aantrekkelijk integraal stadsdeel met unieke kwaliteiten.

rest van de stad en met het verduurzamen van het terrein. Door het industriele karakter van veel van de bedrijven in de Kanaalzone en de binnenstedelijke ligging van dit terrein, is het te verwachten dat voor een aantal bedrijven de Kanaalzone in de toekomst niet meer geschikt is. Daardoor zouden er braakliggende gronden kunnen ontstaan of de leegblijvende plekken door marginale bedrijvigheid ingevuld worden. Naast deze situatie, is de vraag naar een plek in de Kanaalzone voor functies die niet direct bij het bedrijventerrein thuishoren al groot. De aanleiding voor het opstellen van een visie voor de Kanaalzone is vooral om het gebied beter in de stad te kunnen integreren en daarmee de aanwezige potenties beter te kunnen benutten en verpaupering tegen te gaan. De vigerende bestemmingsplannen in de Kanaalzone zijn verouderd of doen weinig recht aan de potentie van de locatie. Dit is tevens aanleiding voor het opstellen van deze visie.

aan werk) mogelijk gemaakt. Door de schakelpositie in de stad, de redelijke goede bereikbaarheid en de aanwezigheid van water, is er ruimte voor de introductie van nieuwe functies. De nieuwe functies zouden de bestaande en toekomstige werkfuncties kunnen ondersteunen. Ook kunnen de nieuwe functies een positieve bijdrage leveren aan de leefbaarheid van deze locatie en de functionele rijkdom en de diversiteit van de stad als regionaal centrum vergroten. De Kanaalzone zal door de diversificatie van functies een meer relevante plek in het geheugen van de stadsinwoners en bezoekers krijgen. - Visie als kader: Deze visie schetst het ambitieniveau voor de Kanaalzone op middellange termijn en vormt daardoor het kader voor een gewenst eindbeeld. De aanpassingen, die op korte termijn plaats vinden, zullen dus niet in de weg staan van een latere transformatie. De aanpassingen op korte termijn zullen bij voorkeur een bijdrage aan het gewenste eindbeeld moeten leveren. Ook als het gewenste eindbeeld slechts op (middel)lange termijn gerealiseerd kan worden. - Visie als voorwaardenscheppend instrument: Deze visie moet inzicht geven in gewenste functionele en ruimtelijke ontwikkelingen en is een richtinggevend en algemeen toetsingskader voor toekomstige ontwikkelingen. De visie wordt geformuleerd op basis van een integrale aanpak, rekening houdend met aspecten als ruimtelijke ordening, verkeer en vervoer, economie, wonen en milieu.

1.1 Ligging van de Kanaalzone De Kanaalzone ligt ingeklemd tussen de Ringbaan-Noord, Ringbaan-Oost en het Wilhelminakanaal. Dit gebied wordt aan de zuidwestelijke kant begrensd door de wandvorming van de binnenstedelijke randen van de woonbuurten Het Goirke, Groeseind, Hasselt en Loven. De Kanaalzone kan als de noordelijke wand van de oude stad gezien worden. Aan de noordelijke kant en aan de overkant van het kanaal bevinden zich de naoorlogse woongebieden Stokhasselt, Heikant en Quirijnstok (Tilburg-Noord). Aan de oostelijke kant ligt het bedrijventerrein Loven.

1.3 De rol van de visie Deze visie zal in beeld brengen welke de ruimtelijke en functionele mogelijkheden in de Kanaalzone zijn op een middellange termijn (25 jaar). Dit houdt in het vergroten van werkgelegenheid en de introductie van aantrekkelijke stedelijke functies. In ruimtelijk zin zullen de verbindingen tussen gebieden en het imago van de Kanaalzone naar de Ringbanen verbeterd dienen te worden en dient de ruimtelijke kwaliteit aan de Kanaalzijde beter benut te worden. - Visie als stimulans voor transformatie: Deze visie voorziet in een totale opwaardering van het terrein, waardoor ruimte wordt geboden voor zowel de revitalisering van de daar nu succesvolle economische functies, als voor het herprofileren van de bedrijvigheid in lijn met maatschappelijke en economische veranderingen. Hierdoor wordt de verdere ontwikkeling van hoogwaardigere functies (wel en niet gerelateerd

1.2 Aanleiding voor het opstellen van een visie De Kanaalzone is een gebied met unieke kwaliteiten en een grote ontwikkelingspotentie. De Kanaalzone, een bedrijventerrein uit het begin van de 20ste eeuw, heeft als stadsdeel unieke kwaliteiten dankzij de aanwezigheid van water, de schakelpositie tussen de stad en de buitengebieden en de (nog) sterke economische positie als werkgebied. De Kanaalzone heeft de potentie om een uniek en aantrekkelijk integraal deel van de stad te worden, als bovengenoemde kwaliteiten benut worden, het gebruik van de ruimte geïntensiveerd wordt en nieuwe aantrekkelijke functies in het gebied ontwikkeld worden. Dit kan alleen tot stand komen met de ontwikkeling van een goede aansluiting van het gebied op de

5

GEMEENTE TILBURG

zwembad

wonen in groen kunst Innovaties

AMBITIES

kunst

recreatie

kunst

recreatie

6

1.4 Visie op de Kanaalzone - Ambities als uitdaging - Gebied aan het water “unieke bestemming”... Tilburg is geen stad met een rivier, grachten of singels. Het kanaal is echter wel een relevante waterstructuur in de stad en daarom een structurerend element van unieke waarde. Dit zal in de toekomstige plannen beter benut worden. Het unieke van deze locatie is uitgangspunt voor een innovatief, ruimtelijk, landschappelijk en functionele visie. De Kanaalzone kan een bestemming voor meerdere doelgroepen worden met een diversiteit aan functies. Immers beter benutten van de recreatieve potentie van de route langs het water zal de Kanaalzone aantrekkelijk maken voor verschillende doelgroepen. Op deze manier kan dit gebied beter bij de stad betrokken raken. Speciale aandacht zal aan de fysieke en functionele aspecten gegeven moeten worden, vooral langs het kanaal, om het recreatieve en verblijfspotentieel van deze locatie te kunnen benutten. Elementen van landschappelijke, functionele en architectonisch belang zijn middelen om de unieke waarde van de Kanaalzone en het karakter als plek om te verblijven te vergroten. - Verandering van industrieterrein in een aantrekkelijke werkomgeving, waardoor het benutten van de potentie van het gebied als bijzondere woonlocatie mogelijk wordt... De Kanaalzone is een bedrijventerrein, maar de veranderingen die in economisch opzicht en op stadsniveau plaatsvinden, hebben invloed op de toekomst van de locatie. In de Kanaalzone kan een zeer prettige werk-woon-sfeer ontstaan. De locatie is zichtbaar, goed bereikbaar en nabij woongebieden en de binnenstad. Bovendien geniet deze locatie van de aanwezigheid van water en groen. Door verdere menging van functies kan een hoger voorzieningsniveau tot stand komen en door vermindering en/of verwijdering van milieuhinder, ontstaat er een kans voor andere soorten functies, waaronder woningen.

Door de binnenstedelijke ligging aan het water heeft de locatie een potentie als woonlocatie. De introductie van woningen mag niet de huidige bedrijvigheid beperken. Woningen zullen daarom alleen tot stand mogen komen als hinderlijke functies uit de Kanaalzone afnemen of verdwijnen. De aanwezigheid van het water en de groene opzet van de oevers biedt een unieke kans om een bijzonder en uniek groenstedelijk mengmilieu te creëren. Het is ook van belang dat woningen niet op individuele manier verschijnen, maar in de vorm van voldoende massa, om een aangename woonomgeving te kunnen creëren.

1.5 Opbouw van het document In hoofdstuk 2 wordt toegelicht welke aspecten aangepakt zouden moeten worden om de doelen van de transformatie te bereiken. Hoofdstuk 3 schetst in hoofdlijnen de kansen voor transformatie van de Kanaalzone. Tevens wordt in dit hoofdstuk aangegeven waarom het mengen van functies in de Kanaalzone en het behouden van de rol van werkbiedende functies van belang is. Bovendien wordt beschreven hoe meer menging van functies (ook met woningen) kan ontstaan. In hoofdstuk 4 worden de ruimtelijke eigenschappen van het gebied verkend en worden als conclusie uitgangspunten geformuleerd voor de ruimtelijke integratie van het gebied in de stedelijke structuur. In hoofdstuk 5 komt de toekomstige ontwikkelingsrichting van de Kanaalzone aan bod en er worden, op basis van een concept Ruimtelijke Visie , richtlijnen geformuleerd per thema voor de transformatie van het geheel. Hiernaast worden ook richtlijnen geformuleerd voor de transformatie van de deelgebieden, die onderdeel van het grotere geheel zijn.

7

8 LUCHTFOTO
GEMEENTE TILBURG

GEMEENTE TILBURG

2 De noodzaak van een strategie, of plan van aanpak

2.1 De doelen en randvoorwaarden van de transformatie Het hoofddoel van de ruimtelijke visie is van de Kanaalzone een integraal stadsonderdeel te maken. Dat betekent dat het gebied uit zijn geisoleerde positie (in fysieke en functionele zin) gehaald wordt. Deze transformatie zal zo duurzaam en faseerbaar mogelijk plaats vinden. Om van het gebied een integraal onderdeel van de stad te maken is het nodig een aantal principes te formuleren die richtinggevend zijn voor de toekomstige ontwikkelingsrichting van het gebied. Deze richting gevende principes zijn:

- VERDUURZAMEN: Het gaat hier om de aanpak van aspecten die het verder verduurzamen van het gebied mogelijk maken. De ruimtelijke visie biedt mogelijkheden om het gebied verder te kunnen verduurzamen door een zorgvuldige aanpak van ruimtegebruik mogelijk te maken/ te stimuleren. De aanpak van alleen ruimtelijke aspecten is onvoldoende voor de duurzame ontwikkeling van het gebied. Daarom zou naast deze visie ook een Milieu Ruimte Plan opgesteld moeten worden. Hiermee kan aandacht gegeven worden aan de milieuaspecten die een belemmering vormen voor de Kanaalzone en omgeving, aan de vermindering van die milieuhinder (bijvoorbeeld het a.l.a.r.a principe (as low as reasonable achievable) en het voorkomen van toelating van nieuwe zwaar hinderlijke bedrijven. Eveneens van belang is hoe om te gaan met de ecologische verbindingszone langs het kanaal.
9

POSITIE IN DE OMGEVING

PROFIEL KANAALZONE

GEMEENTE TILBURG

STRAATNAMENKAART 10

- TOEGANKELIJKHEID: De continuïteit van stadsroutes door de Kanaalzone is niet altijd duidelijk. De historische lange lijnen zijn soms in de Kanaalzone verbroken door de verkeersstructuur en de verandering van functioneel en fysiek karakter. De noordzuid en oost-west verbindingsroutes moeten versterkt worden om de Kanaalzone een integraal onderdeel van de stad te maken. Dit betekent dat ook een duidelijke aanpak van de verkeersstructuur (ook voor langzaam verkeer) nodig is.

vernieuwende blik op het moment dat de herontwikkeling van deelgebieden tot woon-werk locaties realiteit wordt, omdat woongebieden andere eisen stellen aan de openbare ruimte dan die van een bedrijventerreinen. Het is ook belangrijk dat aandacht gegeven wordt aan de inrichting van privé-terreinen, dit is medebepalend voor het beeld van het gebied. De presentatie van het gebied aan de Ringbanen verdient in dit kader bijzondere aandacht.

De ruimtelijke visie schetst slechts een bepaalde transformatierichting. Het is nodig te onderzoeken óf de Kanaalzone veranderbaar is, en waar de meeste potentie ligt voor verdere uitwerking van deelgebieden. Aspecten zoals eigendomssituatie, milieuhinder, bedrijfshuisvesting en economische trends bepalen in welke mate de Kanaalzone een gebied met transformatiemogelijkheid is . (Zie op volgende pagina een kaart waar aangegeven wordt waar de meeste potentie voor transformatie lijkt te liggen). - De eigendomssituatie: Alleen het openbare gebied is eigendom van de gemeente (de kanaaldijk is van het Rijk). De totale transformatie van deelgebieden (tot een woonwerk-mengmilieu) is afhankelijk van een aantal trends en van de interesse vanuit de markt om deze te realiseren. Het is ook eenvoudiger locaties met in oppervlakte grote kavels te herontwikkelen, dan locaties met veel versnipperd eigendom. Dit is een aspect om rekening mee te houden om potentiële herontwikkelingslocaties aan te wijzen. - De milieuaspecten Een strategie voor de verbetering van de milieuproblematiek in de Kanaalzone is nodig. Zonder een duidelijke aanpak van de milieusituatie in het gebied is het niet mogelijk het gebied verder te verduurzamen. De milieusituatie bepaalt ook de veranderbaarheid van het gebied. Een geactualiseerde inventarisatie kan zowel de actuele situatie en waar de werkelijk milieucontouren liggen in beeld brengen. De bedrijventerreinen in de nabijheid van de Kanaalzone hebben ook effect op in dit gebied.

2.2 Ruimtelijke visie versus veranderbaarheid: de noodzaak van een strategie Een integrale visie is nodig om de transformatie van het gebied in een gewenste richting te leiden. De hierboven genoemde doelen zijn alleen de basis om de situatie in het gebied te verbeteren en om van het gebied een integraal stadsdeel te maken. Onder de huidige omstandigheden kan weinig aan de Kanaalzone veranderen. De aantrekkelijkheid is dat veel van deze bedrijven in de toekomst niet meer in het gebied actief zullen zijn. Dit biedt nieuwe perspectieven. Om de hiervoor geformuleerde doelen voor het gebied te kunnen bereiken, is een integrale aanpak nodig (een strategie), die het mogelijk maakt de geformuleerde doelen waar te maken. De geschetste Ruimtelijke Visie naar de verre toekomst is niet genoeg om de fysieke en functionele ambities voor het gebied te realiseren, ook de volgende vragen moeten beantwoord worden: - Zijn de geformuleerde ambities en doelstellingen haalbaar? - Op welke termijn? - Welke andere ambities uit andere invalshoeken moeten geformuleerd worden? - Wat is nodig om de ambities waar te maken? - Welke bedreigingen zijn te verwachten?

- AANTREKKELIJKHEID (Functioneel en fysiek): Door verdere menging van functies wordt de locatie aantrekkelijker voor meerdere soorten gebruikers. Maar ook het beeld van de locatie speelt een belangrijke rol in de aantrekkingskracht. Daarom is de opwaardering van de openbare ruimte van belang. De introductie van functies (anders dan werken) kan de aantrekkingskracht van het gebied verhogen. Recreatieve functies, voorzieningen en wonen kunnen ook veel toevoegen aan de aantrekkelijkheid van het gebied als stadsonderdeel. Hiervoor is het nodig dat in de verschillende beleidsvisies de potentie van de Kanaalzone voor de opvang van andere functies opgenomen wordt. Van belang hier is de positie van de functies onderling en het percentage van elke afzonderlijk in het totaal. De openbare ruimte langs het kanaal heeft de potentie om een van de mooiste recreatieve routes met een groen karakter in de stad te worden. De visie moet de ruimte bieden om dit waar te kunnen maken en antwoord geven op aanduiding van het kanaal en directe omgeving als ecologische verbindingszone. De gemeente heeft al een grote investering in de herinrichting van de openbare ruimte in een deel van de Kanaalzone gedaan, waardoor het gebied een beter imago heeft gekregen. De openbare ruimte verdient wel een

11

GEMEENTE TILBURG

DEELGEBIEDEN MET HERONTWIKKELINGSPOTENTIE 12

Bodemverontreiniging is ook beperkend voor herontwikkeling door de hoge kosten van grondsanering. Bij verandering van bestemming naar bijvoorbeeld wonen zal sanering nodig zijn. De hoge kosten zouden dan neigen naar een zeer hoge bouwintensiteit om zodoende de investeringskosten terug te kunnen verdienen. Dit kanweer strijdig zijn met de werkelijke stedenbouwkundige c.q. verkeerstechnische capaciteit van de locatie. - Bedrijfshuisvesting en economische trends: Wat zijn de functies die een echte positieve bijdrage leveren aan de stadseconomie en aan de profilering van Tilburg? Wat kan gedaan worden om die al aanwezige functies, die bij de locatie passen, te handhaven of bij transformatie terug te brengen? Of anders gezegd: hoe wil Tilburg zich profileren in economische opzicht en welke bijdrage kan de Kanaalzone hiervoor leveren?

2.3 Het vervolg van de Ruimtelijke Visie Als de geformuleerde ambities goed ontvangen worden, worden de ruimtelijke en programmatische aspecten van deze visie vastgesteld. Wel moeten er bepaalde thema´s verder uitgewerkt worden. In ruimtelijke zin zijn deze: - De ontsluitingstructuur en de openbare ruimte, die belangrijk zijn voor de samenhang van de gehele Kanaalzone en de relatie met omgeving en tussen deelgebieden. - De uitwerking van deelgebieden, waarin het programma en de stedenbouwkundige vormgeving verder worden aangeduid.

13

14
GEMEENTE TILBURG

3 Functionele thema’s

3.1 Kanaalzone in de omgeving – functie en betekenis De Kanaalzone heeft een eigen dynamiek waarbinnen bedrijvigheid, dienstverlening, detailhandel en een aantal bedrijfswoningen zijn gevestigd. Hoewel er al een bepaalde diversiteit van functies aanwezig is, is dit niet als zodanig herkenbaar. Industrie en handel zijn sterk aanwezig. Een aantal bedrijven veroorzaakt hinder (zoals geluid-, geur-, ext. veiligheid, enz.) voor hun omgeving. Door de maat en de positie van het gebied is de Kanaalzone meer een binnenstedelijk bedrijventerrein dan een binnenwijks bedrijventerrein. Er werken ruim 4800 personen bij ongeveer 216 bedrijven (Economische monitor Tilburg 2005) in I een gebied van ongeveer 70 ha . Dit betekent ca. 70 banen/ha bedrijfsterrein. Dit aantal is hoog, want gemiddeld zijn er in Tilburg 35 banen/ha bedrijfsterrein. Met 4% van de werkgelegenheid heeft de Kanaalzone een belangrijke economische rol als binnenstedelijk bedrijventerrein. Tilburg heeft een tekort aan ruimte voor bedrijven en de Kanaalzone biedt, vanwege haar stedelijke ligging, een kans (door herstructurering en intensivering) voor werkfuncties die een sterke binding met de stad hebben. Door de transformatie van andere binnenstedelijke bedrijven hebben bedrijven die van deze getransformeerde locaties weg gaan een nieuwe locatie nodig. De Kanaalzone kan dan ook dienen als broedplaats en als opvanggebied voor bedrijven, afkomstig van herontwikkelde binnenstedelijke bedrijventerreinen, die toch binnen de stad gevestigd willen blijven. De Kanaalzone kan een plaats aan dit soort bedrijven bieden, zolang deze niet in de hoge milieuhindercategorie vallen. De Kanaalzone is meer geschikt voor relatief lichte bedrijvigheid en voor functies van lokaal en regionaal marktbereik en is minder geschikt voor functies van
MILIEUCATEGORIEEN

(boven)nationaal bereik. Terwijl dit gebied in de Tilburgse context goed bereikbaar is, heeft de Kanaalzone een beperkte bereikbaarheid vanaf de autosnelweg en is het tevens geen zichtlocatie vanaf de autosnelweg. Dit beperkt de aantrekkelijkheid van de locatie voor (boven)nationaal opererende bedrijven. In ruimtelijk, milieutechnisch en economisch opzicht is het aantrekkelijk om werklocaties dichtbij woongebieden te plaatsen.

gebieden) is door de Gemeente Tilburg erkend. De gemeente Tilburg wil ook in de toekomst de Kanaalzone blijven zien als een bedrijventerrein. Weliswaar bestaat ruimte voor de inpassing van andere functies (zoals wonen en detailhandel), maar de Kanaalzone is en blijft primair een binII nenstedelijk werkgebied . In het Tilburgse bedrijfsleven bestaat behoefte aan het behouden van deze werklocaties. Dit voorkomt bovendien dat er elders ruimteclaims worden neergelegd. Het is ook een voordeel om

3.2 Het behouden van de werkgelegenheid in de Kanaalzone Het belang en de voordelen van de aanwezigheid van binnenwijkse bedrijventerreinen (werk-

15

16
GEMEENTE TILBURG

WERKEN

de werkgelegenheid nabij woongebieden en voorzieningen te behouden. Dit levert een bijdrage aan de mobiliteitsbeperking. De Kanaalzone is een belangrijke binnenstedelijk bedrijventerrein. Het is van belang dat deze rol als werk(biedend)gebied gerespecteerd en bevorderd wordt. Er moeten voldoende vestigingsmogelijkheden voor bedrijven zijn, maar Tilburg heeft ook de ambitie om zuinig met de ruimte III om te gaan . De Kanaalzone is in ruimtelijk opzicht van positie veranderd van gebied aan de rand van de stad naar gebied binnen in de stad. Daarom worden de mogelijkheden voor de milieubelastende bedrijven op deze locatie beperkt en vice versa, hetgeen een ongunstige situatie voor bedrijven en omliggende gebieden is. De Kanaalzone kent al een zekere menging van functies, maar industrie(productie) is nog redelijk overheersend. Het verdere diversifiëren van activiteiten in het gebied zal helpen dit stadsdeel beter in zijn omgeving te integreren, maar het karakter als een werkgebied zal grotendeels behouden moeten worden. In de Kanaalzone zal werkgelegenheid blijven bestaan. Dat kan door behouden, uitbreiden of transformatie van de aanwezige bedrijven, waardoor functiemenging mogelijk word, zelfs met wonen indien de milieubelasting geen probleem meer vormt. De tegenvallende economische groei in Brabant en Nederland vertaalt zich in een teruglopend uitgiftecijfer van bedrijventerreinen IV en de opname van kantoorlocaties . Nieuwe werkfuncties hechten ook steeds meer belang aan de kwaliteit van de omgeving, waardoor het makkelijker wordt om werkfuncties met woningen te combineren.

beperken, omdat technologie steeds schoner of milieuvriendelijker wordt.
Werken hoort immers bij de stad, waarom zouden we het naar de rand van de stad blijven wegduwen? Anticiperen op de trend van steeds schonere en minder hinderlijke technologie zou een einde kunnen maken aan deze zogenaamde vermijdingsplanologie `Dat vraagt wel om veel meer aandacht voor de herstructurering van binnenstedelijke bedrijventerreinen. In de plaats van een transformatie tot uitsluitende woongebieden moet een stadsvernieuwingsproces op gang komen, waarin wonen, recreatie en werken werkelijk gemengd worden´. Zo’n een proces kan op gang gebracht worden via het creëren van broedplaatsen voor startende ondernemers maar ook bij andere doelgroepen is draagvlak te vinden V voor een voorhoedestrategie .
INDICATIE MILIEU COUNTOUREN

Er zijn ook trends van economische verandering Nederland ontwikkelt zich verder in de richting van een hoogwaardige kenniseconomie…Men verwacht de komende jaren nog een sterke trek van zakelijke dienstverlening van meer informele, binnenstedelijke locaties naar formele, gemengde bedrijventerreinen.…Al geruime tijd trekt de industrie zich terug uit het westen van het land, terwijl de zakelijke dienstverlening daar meer geconcentreerd raakt. Gelderland en vooral Brabant profiteVI ren van beide ontwikkelingen

de individuele bedrijven als voor de stad, de representativiteit van de locatie te vergroten.

3.3 Milieusituatie als hinder voor verdere menging Op het gehele terrein is sprake van milieubeïnvloeding door bedrijven. Overal in de Kanaalzone zijn er bedrijven van milieucategorie I en II. In bepaalde delen zijn er bedrijven met een hogere milieubelasting van milieucategorie III en IV. Sommige milieucontouren hebben effect op de VIII omliggende woongebieden . In de nabijheid van de Kanaalzone liggen de bedrijventerreinen Quirijnstok en Loven, waarvan de milieucontouren invloed hebben op de Kanaalzone. Wat betreft de bodemkwaliteit geldt dat in de Kanaalzone rekening gehouden moet worden met

Een goede aanpak van de milieuproblematiek zou een uitkomst voor de huidige milieuproblemen kunnen bieden en voor de toekomstige vestiging of uitbreiding van functies zouden strengere milieueisen gesteld moeten worden. Dit hoeft niet de potentie van het gebied voor werkfuncties te

Industriële productie verdwijnt ten gunste van lage loon landen en in zijn plaats komt de vrijetijdsverlening en dienstverlening economie. Wat betekent dat het karakter van een gedeelte van de werkfuncties zal veranderen. De Kanaalzone is juist een locatie die geschikt is voor deze nieuwe type functies. De aanwezigheid van andere soorten functies, die niet strijdig zijn met de manier waarop het gebied functioneert, kan als positief gezien worden. Meer mengen kan een verbetering van het voorzieningenniveau betekenen en een combinatie van functies kan ook een positieve bijdrage aan de sociale veiligheid leveren. De mogelijkheid voor medegebruik van voorzieningen kan ook ruimtelijke en financiële voordelen opleveren. De huidige arbeidsintensiteit (35 p/ha) in binnenstedelijke bedrijventerreinen zou in de Kanaalzone gehandhaafd moeten worden. Het is daarbij wel van fundamenteel belang, zowel voor

17

AAN DE RINGBAAN

AAN DE LINTEN

GEMEENTE TILBURG

HANDEL

18

mogelijke bodemverontreiniging en mogelijke kostbare sanering. Het verkeer op de Ringbanen is ook een aandachtspunt, omdat dit hinder oplevert voor de locaties direct aan de Ringbanen. De milieueffecten van verschillende aard zorgen voor belemmeringen in de aangrenzende stadswijken en beperken de herontwikkelingsmogelijkheden van de Kanaalzone zelf. Bij ruimtelijke ontwikkelingen in de Kanaalzone moet hiermee rekening gehouden worden. De aanwezige bedrijvigheid wordt als positief ervaren, maar toename van de milieuproblematiek in dit gebied is nadrukkelijk niet gewenst.

De verdere uitbreiding van milieucontouren zou niet mogelijk moeten zijn en nieuwe milieu belastende bedrijven zouden niet geplaatst mogen worden. De bedrijven, die al in de Kanaalzone gesitueerd zijn, moeten echter wel gerespecteerd worden.

plaats vinden. Voor middelgrote en grote kantoren geldt dat het moet passen binnen het kantorenprogramma van de Gemeente Tilburg. Aan de belangrijke dwarsroutes (linten) zijn alleen kleinschalige kantoorfuncties (kleiner dan 1000 m2) acceptabel. Woon - werk combinatievormen zijn hier mogelijk, waarin een werkgedeelte XII van 40-120 m2 mogelijk is. Andere locaties bieden de mogelijkheid voor kleine kantoorfuncties (tussen de 100-1000 m2), altijd in combinatie met (of als onderdeel van/ gekoppeld aan) andere vormen van werkfuncties.

3.4.2 Andere soorten bedrijven en kantoren De Kanaalzone is een werkgebied, hetgeen als een kwaliteit van het gebied voor de stad gezien wordt. Er wordt richting de toekomst nadruk op de kwaliteit van de fysieke omgeving gelegd en op transformatie naar een hoogwaardig gemengde woon-werkmilieu. Bedrijven zoals lichte industrie, ambachtelijke bedrijvigheid en ateliers zouden wel een geschikte plek in de Kanaalzone kunnen vinden. X Bedrijven , die door hun beperkte milieuhinder beter in stedelijke locaties passen, zijn lichte industrie, groothandel, showrooms, perifere detailhandel en ICT bedrijven. Kantoorachtige bedrijven, winkels en voorzieningen zijn ook functies die in relatie tot de omliggende woonomgeving XI inpasbaar zijn . Door de economische verandering van productie naar dienstverlening is het aannemelijk dat er meer banen in kantoren zullen verschijnen. Het is daarom logisch dat ruimte voor dit soort functies in een werkgebied gereserveerd wordt. Mogelijke kantoorvormen zijn zakelijke dienstverlening en overige dienstverlening. Ze zouden in losse en/ of gecombineerde vorm mogen ontstaan. De Ringbanen worden hiervoor als voorkeurslocatie aangewezen. Door de zichtpositie op stadsniveau, bieden de Ringbanen een interessante locatie voor functies zoals kantoren maar ook andere soorten functies die een zichtlocatie in de stad zoeken (of verdienen). In relatie tot grootteklasse, lijken kleine (tussen de 100-1000 m2) en middelgrote (tussen de 1000-2500 m2) kantoren goed bij de locatie te passen. Grotere kantoren kunnen ook eventueel op specifieke locaties (zoals in de nabijheid van de Diamantkruising) een

3.4.3 Handel gerelateerde functies - Groothandel en showrooms: Hoogwaardige vormen van groothandelsbedrijven en showrooms die bereid zijn om intensief te bouwen en de ontsluiting en het parkeren goed op te lossen met minimale belemmering voor de omgeving, zijn welkom in de Kanaalzone. De Ringbanen bieden een fantastische zichtlocatie voor deze functies. Hier zou dit type functie (maar dan kleiner dan 2000 m2) een plaats moeten kunnen vinden in combinatie met andere functies. De belangrijke dwarsroutes Enschotsestraat, Petrus Loosjesstraat en Oude Lind zijn niet geschikt voor dit soort functies door hun omvang. De Bosscheweg wordt als uitzondering gezien. Op overige locaties kunnen deze functies (maar dan groter dan 2000 m2) in zelfstandige vorm verschijnen. In transformatiegebieden zouden dit soort functies niet aan de Kanaalzijde toegestaan worden. Wel eventueel mogelijk is een functie met een recreatief karakter, zoals bijvoorbeeld

3.4 Werkbiedende functies 3.4.1 Grootschalige bedrijven met zware (milieu) hinder Bedrijven die veel milieuhinder veroorzaken worden minder geaccepteerd in binnenstedelijke gebieden. De Kanaalzone bevat een aantal van dit soort bedrijven. Gezien het economische belang van deze bedrijven is het echter niet wenselijk dat deze van hun huidige locatie weg gaan. Het is wel wenselijk dat deze bedrijven zoveel als mogelijk doen om milieuhinder te beperken. Dit soort bedrijven krijgt ook geen ruimte meer in het binnenstedelijke gebied en bij eventuele uitbreiding zou geen extra milieuhinder mogen ontstaan. De aanwezigheid van deze bedrijven beperkt de transformatie van de Kanaalzone tot een echt gemengd woonwerkmilieu. Daarom vindt dit soort bedrijven bij herontwikkeling moeilijk een plaats. Bedrijven, die ´s nachts intensief werken, waar frequent en/of zwaar transport plaatsvindt, die een groot (veiligheids)risico veroorzaken, grote IX nutsvoorzieningen , en bedrijven met opslag in de open lucht en/of een rommelig karakter passen niet goed in binnenstedelijke locaties. Daarom zijn de mogelijkheden voor de sectoren zware industrie, transport, opslag en distributie beperkt in de toekomstige Kanaalzone.

19

GEMEENTE TILBURG

RECREATIE

RECREATIE

20

een showroom voor sportartikelen aangevuld met sportzaal. XIII - Detailhandel : Deze functie heeft zowel op korte als lange termijn mogelijkheden in de Kanaalzone. Maar de vestiging zal beperkt worden tot functies, die bij intensivering in het gebied nodig zouden zijn, om een primair voorzieningenniveau voor nieuwe bewoners te creëren, of als nevenfunctie (zoals bijvoorbeeld een sportcentrum, waar sportkleding word verkocht). De mogelijkheid bieden voor detailhandel langs de oude linten is van belang om de continuïteit van de stedelijke structuur tot en met de Kanaalzone te verlengen. De linten hebben een bepaald karakter en bouwtypologie die de ruimtelijke mogelijkheden beperken tot kleinere soorten winkels (geen warenhuis, grote showroom of iets dergelijke), die ook in combinatie met de functie wonen op de bovenverdiepingen kan functioneren. De routes waar kleine detailhandel mogelijk zou zijn, zijn Bosscheweg, Enschotsestraat, Dijksterhuisstraat, Melis Stokestraat en Oude Lind. - Perifere Detailhandel: Omdat detailhandelsfuncties in schaal groeien en niet altijd een plek in de binnenstad kunnen vinden, en omdat (perifere) detailhandel goed met andere functies zoals bedrijven gecombineerd kan worden, is het mogelijk dat perifere detailhandelsbedrijven die niet bij binnenstedelijke centra passen (zoals verkoop van volumineuze artikelen) in de Kanaalzone geplaatst worden. Daar kunnen ze, door het verschil in gebruiksmomenten, gezamenlijke voorzieningen gebruiken, zoals parkeerterrein en infrastructuur. In stedenbouwkundig opzicht zijn er mogelijkheden voor dit type functie in de Kanaalzone, maar op een niet te massale manier. De verkeersstructuur heeft een beperkte capaciteit en de ontwikkeling van verkeersaantrekkende functies zal ook de mogelijkheid voor andere functies beperken. De realisatie van perifere detailhandel op loca-

ties die herontwikkelingspotentie hebben, zou deze potentie beperken en bovendien zouden de verkeersbewegingen ook een belemmering kunnen vormen voor de mogelijke totstandkoming van woonlocaties. Om concurrentie met andere perifere- en detailhandelscentra te voorkomen, beperkt het gemeentelijk detailhandelsbeleid de mogelijkheden voor detailhandel buiten de al aangegeven locaties. Deze functie kan nu langs de Bosscheweg plaatsvinden, waar nu al een bepaalde concentratie aanwezig is, en eventueel ook in de directe omgeving tot aan de Gelrebaan. Deze ontwikkelingen moeten wel in het stedelijk programma voor detailhandel passen.

plek kunnen bieden voor deze sector. De locaties rondom de inprikkers lenen zich hiervoor het beste. Voorzieningen, die het functioneren van de aanwezige bedrijven verhinderen, worden uitgesloten. Ook functies, die haaks op de veiligheidscomponent staan, worden niet als positief gezien. Dit kan een probleem zijn voor de aanwezige bedrijven, die nu in het gebied centraal staan en de wooncomponent in de toekomst. Het gaat hier dus om intensieve massale recreatie zoals grote discotheken, amusementscentra, evenementenhallen. Verlevendiging in de avonduren in het gebied staat ook niet centraal. Wel moet er rekening gehouden worden met mogelijke openbare evenementen van culturele en/of recreatieve soort: denk bijvoorbeeld aan een skeelefestival of een marathon.

3.4.4 Toerisme en recreatie - Recreatieve route langs het Kanaal

3.4.5 Kunst en cultuur In de toekomst zal langs de kanaaloever een fietsroute komen te liggen. Een regionaal toeristisch fietsknopennetwerk, dat Zuid-Nederland en België verbindt, is o.a. langs het Kanaal geprojecteerd. De Piushaven zal in de toekomst een trekker voor de pleziervaart worden. Dit betekent dat naar verwachting een groeiend aantal toeristen de Kanaalzone zal doorkruisen, hetzij op de fiets, hetzij per boot. In dit opzicht is een aantrekkelijke kanaalrand belangrijk. Aandacht voor andere recreatieve gebruikers (zoals skeelers en wandelaars) is ook van belang om van de Kanaalzone een aantrekkelijk integraal stadsdeel te kunnen maken. - Recreatieve voorzieningen Qua recreatieve voorzieningen in de Kanaalzone gaat het om middelgrote tot grote voorzieningen, die zich overwegend op een vaste locatie of achter gesloten deuren afspelen. Voorbeelden zijn een kartbaan, overdekte speeltuin (zoals Lolland), klimhal etc. Deze voorzieningen kunnen eveneens een beperkte horecafunctie als ondersteunende activiteit van de voorziening zelf hebben. Ook in de toekomst zal de Kanaalzone een - Cultuurhistorie als meerwaarde van het gebied: De Kanaalzone ontstaat als zelfstandig gebied in de periode tussen 1919 en 1923 wanneer het Wilhelminakanaal gegraven wordt. Door de aanleg van het kanaal en in een later stadium de Ringbaan-Oost en -Noord, wordt het gebied begrensd. De verbindingen met de Heikant en met Enschot worden abrupt afgebroken met de aanleg van het kanaal. In de periode vóór de aanleg van het kanaal wordt de grond voornamelijk als akkerland gebruikt. Er is slechts sprake van sporadische bebouwing langs de oude verbindingswegen naar het noorden en oosten. De oudst bewaarde bebouwing in het gebied bevindt zich aan de oude uitvalswegen en dateert in een enkel geval nog uit de periode van kort voor de aanleg van het kanaal. De

21

GEMEENTE TILBURG

CULTUURHISTORIE 22

bebouwing die rond 1920 ontstaat heeft veelal functioneel iets met het kanaal te maken (loods voor stoomboot-maatschappij, bruggen, brugwachters- of dienstwoningen). In de jaren daarna wordt het gebied geleidelijk aan geïndustrialiseerd. De vroegste relicten hiervan zijn onder meer: een kartonnagefabriek, textiel- en leerverwerkende industrie en het gemeentelijke abattoir. In de daaropvolgende decennia wordt het gebied, overigens weinig planmatig, volgebouwd met andere industriële bebouwing. Van cultuurhistorisch belang zijn de lijnen van het Ringbaanstelsel (het noordoostelijke deel werd pas tegen het einde van de jaren vijftig van de twintigste eeuw voltooid), het Wilhelminakanaal, en de Bosscheweg (onderdeel van de tussen 1819 en 1840 aangelegde weg tussen Bergen op Zoom en Grave). Daarnaast zijn in het plangebied de lijnen en straten van belang die veelal teruggaan tot ver voor de aanleg van het kanaal en de historische verbinding met de buitengebieden vormden: de Enschotsestraat, de Dijksterhuisstraat, de Melis Stokestraat, de Professor Romeinstraat, de Oude Lind, de IJsselstraat en de Merwedestraat. De Oude Lind en de Dijksterhuisstraat zijn aangewezen als lint van de eerste orde. Linten van de tweede orde zijn de Enschotsestraat, en de Melis Stokestraat. Voor de identiteit van het gebied spelen het kanaal en de daarmee samenhangende waterstaatkundige elementen een belangrijke rol. Hierbij kan gedacht worden aan de kade-inrichting, losse elementen zoals afmeerpalen, bruggen (grotendeels verwoest tijdens de Tweede Wereldoorlog en daarna herbouwd), brugwachterswoningen, de loswallen aan de Goirkekanaaldijk en de Lovensekanaaldijk, bestrating et cetera. In het plangebied bevindt zich maar 1 beschermd XIV monument : een in 1935-1936 in Zakelijke vormen opgetrokken bovenbouw van de rioolwaterzuivering aan de Lovensekanaaldijk. Toch zijn er meer objecten en complexen in het plangebied aanwezig die een zekere cultuurhistorische waarXV de hebben en in de toekomst mogelijkerwijs (deels) beschermd zullen worden. Bij nieuwe ontwikkelingen kan de archeologie een factor van betekenis zijn.

- Kunst: De ruimte aan de Kanaaloever kan een fantastische setting bieden voor kunstmanifestaties. Ook de industriele-historische bebouwing kan een typische plek bieden voor kunstactiviteiten. Bedenk dat het Wilhelminakanaal over ruim 10 jaar haar 100ste verjaardag viert.

ruimte en verkeersontsluiting is ook niet geschikt voor de functie wonen. Daarom zal de introductie van de functie wonen in de Kanaalzone alleen bij herontwikkeling van deelgebieden mogelijk worden. Gezien de beperkingen van de locatie voor de realisatie van woningen, ook door de huidige milieusituatie, zullen de mogelijkheden voor ontwikkelingen met woningen zeker op korte termijn beperkt blijven tot strategische locaties waar de relaties stad-Kanaalzone-buiten door de introductie van woningen versterkt kunnen worden. Meer mogelijkheden voor de functie wonen ontstaan als de milieuhinder, die bedrijven veroorzaken, verminderd kan worden (door milieumaatregelen en/of door de verdwijning of indien haalbaar verplaatsing van milieuhinderlijke functies.) Langs de belangrijke verbindingsroutes dwars door de Kanaalzone is het versteken van de functie wonen gewenst, met name langs de linten van de eerste orde (zolang deze buiten de milieucontouren gerealiseerd kunnen worden). Hiernaast zal een combinatie van wonen met met mogelijke commerciële activiteiten op de begane grond mogelijk gemaakt worden langs de Bosscheweg, de Dijksterhuisstraat, de Enschotsestraat, de Melis Stokestraat en de Oude Lind. De bouwhoogte aan deze routes is 10 of 15 m. Op andere locaties zijn woningen alleen mogelijk bij herstructurering van hele deelgebieden en buiten milieucontouren. Bij voorkeur vindt wonen plaats aan de Kanaalzijde, waar zodoende een groenstedelijk woonmilieu tot stand kan komen. Hier kunnen gebouwen komen met een hoogte tussen de 10 en de 25 m hoog, in een ontwikkeling die sterk op het water georiënteerd is. Langs de Ringbanen zijn woningen bij heront-

3.4.6 Dienstverlening Dienstverlenende functies hebben een steunende rol voor de aanwezige en toekomstige functies. Ze leveren een positieve bijdrage aan de verhoging van de diversiteit in de Kanaalzone en voor de aantrekkelijkheid van het gebied. Ze worden daarom als positief gezien. Functies zoals bijvoorbeeld technische faciliteiten, restauratie-en vergaderfaciliteiten of kinderopvang, bank, kapper, stomerij, zouden een plek in de Kanaalzone moeten kunnen vinden.

3.5 Wonen De functie wonen is al in bepaalde mate in het gebied aanwezig, vooral in de vorm van solitaire woningen die als (voormalige) dienst- en brugwachterswoningen dienen. De aanwezigheid van de woningen in het gebied wordt overwegend als welkom beschouwd, vanwege de preventie van inbraak en vandalisme. De aanwezigheid van woningen beperkt echter wel de vestiging en uitbreiding van milieuhinderlijke functies. Door de strengere milieuwetgeving wordt verdere uitbreiding van de functie wonen onder de huidige omstandigheden beperkt. Aan de andere kant kan de realisatie van meer woningen in de Kanaalzone een bijdrage leveren om dit gebied beter in de stedelijke structuur te integreren, maar de willekeurige introductie van individuele en groepen woningen binnen de huidige structuur is niet alleen moeilijk. Het zou slechts moeizaam de hoogwaardige woonomgeving voor de toekomst opleveren, die de locatie verdient. De huidige inrichting van de openbare

23

GEMEENTE TILBURG

AAN DE HISTORISCHE ROUTES

WONEN IN HET GROEN

AAN DE RINGBAAN

WONEN

24

wikkeling eventueel ook mogelijk. Aan de rooilijn ontstaat een redelijk volle gevel. Het liefst in combinatie met commerciële ruimtes. Maatregelen in verband met bijvoorbeeld geluid en luchtkwaliteit als gevolg van het verkeer zijn hier nodig.

Kanaalzone bevorderd worden. Bedrijven die een nieuwe aantrekkelijke vestigingslocatie zoeken, kunnen in de Kanaalzone zelf nog een plek vinden. Daarom lijkt de transformatie van deelgebieden tot gemengde gebieden de beste optie.

3.6 Van industrieterrein naar mengmilieu 3.6.1 Hoe kan het mengen tot stand kan komen De realisatie van woningen op een ongestructureerde manier kan problemen voor het bedrijfsleven veroorzaken. Dit kan de verrommeling verergeren en hiernaast een confrontatie met de milieucontouren van de aanwezige bedrijven creëren. Dit heeft niet alleen met milieucontouren te maken, maar ook met de manier waarop de infrastructuur door (vracht)verkeer gebruikt word. Het is daarom moeilijk een hoogkwalitatieve woonomgeving te creëren zonder een integrale aanpak. Daarom is de realisatie van losse ontwikkelingen met woningen buiten de aangewezen dwarsroutes (linten) en de herontwikkelingsdeelgebieden niet mogelijk. De vraag is of de vrijkomende deelgebieden, die geschikt zijn voor herontwikkeling, alleen voor de ontwikkeling van woningen aangewezen zouden moeten worden, of dat er op die locaties een mengmilieu zou moeten ontstaan. De ontwikkeling van woningen in de Kanaalzone kan een middel zijn om het gebied beter in zijn omgeving te laten integreren, maar als herontwikkelde deelgebieden weinig ruimte voor andere functies dan wonen bieden bestaat het risico dat de Kanaalzone het karakter als werkbiedend gebied verliest. Dit zou een verlies voor de stad betekenen, omdat de werkgelegenheid in het gebied afneemt en de stad een kans mist om het multifunctionele karakter te versterken. De Ringbanen bieden bovendien een prachtige zichtlocatie voor functies die gezien willen worden. Door in de herontwikkelde deelgebieden ook ruimte voor bedrijven te bieden, kan bovendien het geleidelijke transformatieproces van de

3.6.2 De mogelijkheden voor een gemengd woonwerk milieu De menging van woon-werk functies kan volgens onderzoeken tot op pandniveau plaatsvinden, mits er bouwkundige maatregelen genomen worden om de eventuele milieuhinder te beperken dan wel te compenseren. Woon-werk combinaties zouden in de volgende vormen kunnen ontstaan XVI : PAND: De combinatie op pandniveau is mogelijk voor kantoorachtige bedrijven en kleinschalige bedrijven tot 500 m2. Voorbeelden zijn wijngroothandel, fotostudio, meubelmaker, loodgieter, elektronisch bedrijf, garage werkplaats, koerier, drukkerij, ateliers van kunstenaars, medische instrumentenmakerij. Deze manier van mengen heeft mogelijkheden langs de linten van de eerste en de tweede orde en de Bosscheweg. Bij herontwikkeling van deelgebieden heeft deze manier van mengen meer mogelijkheden. BLOK: Op blokniveau is het mogelijk een woon-werk menging te realiseren met ook kantoorachtige bedrijven, lichte industrie, showrooms en groothandel tot ca 2000m2. Het mengen op blokniveau heeft mogelijkheden bij herontwikkeling van deelgebieden. Vooral op de locaties langs de Ringbanen zou deze variant tot stand kunnen komen. TERREIN(DEELGEBIED): Een gemengd woon-werk milieu op terreinniveau biedt de meeste ruimte aan bedrijven en de beste afzetbaarheid voor woningen. Op dit niveau is er ruimte voor bedrijven zoals lichte industrie, groothandel, showrooms, (eventueel) perifere detailhandel en ICT bedrijven groter dan 2000

m2. Het mengen met woningen op deelgebied zal alleen mogelijk zijn op die locaties die als totaal herontwikkeld worden. Op de locaties aan de linten is ook het mengen op terrein niveau mogelijk rekening houdend met de mogelijke milieuhinder voor de directe omgeving.

25

26
GEMEENTE TILBURG

STRUCTUUR

4 Ruimtelijke thema’s
4.1 Stedenbouwkundige opzet 4.1.1 Samenhang Kanaalzone - omgeving De Kanaalzone heeft een eigen identiteit, zowel op functionele wijze als bedrijventerrein en op fysieke wijze als gebied dat zich middels kanaal en Ringbaan afscheidt van de omgeving. Daarom is er weinig samenhang tussen dit gebied en de (woon)omgeving. De Kanaalzone is wel herkenbaar als een geheel, waar ondanks de verschillen tussen deelgebieden een bepaalde samenhang is ontstaan door het beeld van relatief grootschalige volumes (met de uitzondering van de driehoek ten zuiden van de Petrus Loosjesstraat). - Verbindingen en relaties: De Kanaalzone heeft een langwerpige vorm van 3,5 km lang en met een breedte tussen de 100 en de 350 m, en ligt gevoelsmatig geïsoleerd, omdat de continuïteit van de verbindingen stad-Kanaalzone-Noord onduidelijk zijn. De functies, die er gevestigd zijn, hebben specifieke doch weinig aantrekkingskracht voor de stadsinwoners of bezoekers. De verkeer van de Ringbaan versterkt het isolement van de Kanaalzone. De directe verbindingen tussen de Kanaalzone en de omgeving zijn niet altijd duidelijk. Veel van de straten die de Kanaalzone doorsnijden en die oorspronkelijk doorliepen, lopen dood op de Ringbaan. De continuïteit van deze routes kan niet altijd opgelost worden, zonder gevaar en/of belemmering voor het functioneren van de Ringbaan. Dit aspect verdient daarom aandacht. De bestaande bruggen spelen een zeer bijzondere rol voor de continuïteit van de routes tussen de oude stad en de noordelijke gebieden. Ze moeten daarom gehandhaafd worden. De continuïteit van het kanaal als een lange lijn in de stad is ook een belangrijk aandachtspunt,

vooral vanwege de potentie als recreatieve route op regionaal niveau. De stedelijke gebieden aan de noordkant van het kanaal liggen veelal geïsoleerd omdat het kanaal, de Ringbanen en de Kanaalzone zelf als barrières fungeren. Het herstructureren van de Kanaalzone biedt een kans om de relaties tussen binnenstad, de Kanaalzone en Tilburg-Noord te versterken.

schapsontwerp zijn. Kanaalrand Oude Stad: Het beeld van de kanaalrand aan de binnenstadszijde wordt bepaald door de industriële bebouwing die langs het kanaal te vinden is. De brede en diverse maten van de kavels, de lage hoogte van de bebouwing en de vele “lege ruimte” samen met grote parkeerterreinen, zijn hier opmerkelijk. Kanaalrand Noord: Deze kanaalrand wordt niet als onderdeel van deze visie behandeld. Wat hier gebeurt heeft echter wel invloed op de Kanaalzone. Deze rand heeft een meer gevarieerd beeld. Een groot deel van deze rand heeft een zeer groen karakter. Vooral aan de noordelijke zijde, hetgeen een mooie belevingskwaliteit voor de zuidelijke zijde oplevert. Soms zijn er woningen op de achtergrond, maar deze woningen zijn niet altijd XVII naar het kanaal georiënteerd . De noordelijke groene gebieden creëren dus extra belevingswaarde voor de zuidelijke kant en ze hebben ook potentiële gebruikswaarde voor de stad. Kanaalrand Oost: Aan de oostelijke kant zijn met name bedrijventerreinen te vinden. Sommige van deze bedrijven hebben een sterke relatie met het water omdat deze hiervandaan heel goed zichtbaar zijn. Deze situatie bepaalt mede de milieuen visuele kwaliteit van de Kanaalzone.

4.1.2 Contrast tussen Ringbaan en Kanaal - De Ringbaan - beeldbepalende locatie in de stad De Ringbaan is een hoofdontsluitingsweg en een beeldbepalende zichtlocatie in de stad. Dit is niet altijd goed benut. De invullingen aan de Ringbanen doen vaak weinig recht aan de bijzondere locatie die de Kanaalzone heeft ten opzichte van deze ader. In toekomstige plannen moet meer aandacht aan de aantrekkelijkheid van de zichtlocaties gegeven worden. Met de realisatie van accenten op bijzondere locaties zouden de leesbaarheid van het gebied vergroot worden en de oriëntatie langs de Ringbanen kunnen verbeteren. Van het hele Ringbanenstelsel hebben RingbaanNoord en -Oost een meer gesloten karakter door een smaller profiel en een gevoelsmatig strakkere en vollere wandbebouwing, dan andere delen van de Ringbanen. Alleen delen waar de bebouwing te ver achter de rooilijn (>15 m) is gepositioneerd, worden op een andere manier ervaren. - Kanaaloevers – als groene strip met meer potentie Beide oevers van het kanaal zijn in principe groen en dit geeft het kanaal een landschappelijk imago. De `groene´randen aan de zuidzijde zijn niet breed, en hebben nu weinig (recreatieve) gebruikswaarde. De integrale aanpak van beide kanaaloevers en herinrichting van de openbare ruimte, zal een bijzondere opgave voor het land-

4.1.3 Bebouwingsstructuur - Bebouwingsintensiteit: Een meting van het bebouwingspercentage van verschillende locaties in de Kanaalzone laat zien dat het terrein circa 50% bebouwd is. Veel locaties liggen braak en de aanwezige gebouwen hebben meestal slechts één bouwlaag hebben. Het terrein f.s.i. (floor space index, aantal bvo m2/bouwoppervlakte ) is daar-

27

BEELD EN PROFIEL RINGBAAN

A

A

C
B C D

D

B

28

A
A B C D

C

B

BEELD EN PROFIEL KANAALOEVER

D

29

GEMEENTE TILBURG

BEBOUWINGSINTENSITEIT MET VOORBEELDEN

HUIDIGE B O U W H O O G T E (INDICA TIEF) ZW ART : 10M+ BRUIN: 10M-

97098m2=100% 36546m2 bebouwd

HUIDIGE KORRELGROOTTE 30

GEMEENTE TILBURG

BEBOUWD - ONBEBOUWD

31

GEMEENTE TILBURG

HUIDIGE SITUATIE RUIMTE AAN HET KANAAL

32

mee circa 0,5. Dit is laag voor een binnenstedelijke locatie. Daarom verdient het intensiveren van de locatie meer aandacht. - Verkaveling en structuur perceelsindeling: De verkaveling laat zien dat de Kanaalzone zich in de loop der tijd heeft ontwikkeld. De eigendomsgrenzen vormen een ingewikkeld patroon en er is weinig regelmaat in de perceelindeling en invulling hiervan. Dit heeft als consequentie een rommelig beeld en een niet altijd effectieve ontsluitingsstructuur. De rommelige perceelsindeling maakt het moeilijk een hoogkwalitatieve omgeving te creëren zonder dat hele deelgebieden (blokken) aangepakt worden. Er zijn verschillende deelgebieden met grote percelen (eigendommen). Dit verhoogt het herontwikkelingspotentie van die locaties, omdat het makkelijker wordt om deze deelgebieden integraal aan te pakken. - Aanwezigheid van woningen: In de Kanaalzone komt de functie wonen op twee manieren voor: geconcentreerd of los. Binnen de Kanaalzone ligt de kleine woonbuurt Melis Stokestraat e.o. en langs sommige van de oude linten zijn er concentraties van woningen. In de rest van de Kanaalzone komen losse bedrijfswoningen voor. De aanwezigheid van woningen wordt als positief ervaren in verband met sociale veiligheid, maar dit legt beperkingen op aan het vestigen en ontwikkelen van de bedrijvigheid. Er staan vooral grondgebonden woningen in de Kanaalzone. De losse woningen hebben meestal een voortuin, terwijl de woningen aan de oude linten heel vaak direct aan de rooilijn zijn gepositioneerd. De aanwezige losse woonbebouwing wordt ook als een belemmering voor de presentatie van het gebied als werkgebied gezien en levert een bijdrage aan het ontstaan van een rommelig beeld. Daarom kan de verdere introductie van woningen bij voorkeur op een gestructureerde en geclusterde manier plaatsvinden. Ten zuiden is de Kanaalzone begrensd door een stedelijk buiten-centrum woonmilieu met veel

vooroorlogse rijtjeswoningen zowel in de huur als koopsector. Dure woningen ontbreken vrijwel in Oud-Noord. Ten noorden van het kanaal ligt de groenstedelijke naoorlogse uitbreidingswijken Stokhasselt, Heikant en Quirijnstok. TilburgNoord wordt gekenmerkt door een hoog aandeel sociale huurwoningen en verhoudingsgewijs veel gestapelde woningen.

4.2 Groen, ecologie en openbare ruimte De Kanaalzone wordt door belangrijke stadsgroen en (water)structuren begrensd. Dit geeft de Kanaalzone gedeeltelijk een groen karakter. De huidige groene structuren binnen het gebied zijn: - De groene berm langs het kanaal met een gemiddelde breedte van ca. 10 m, beplant met een bomenrij. Deze bomenrij is op enkele plaatsen onderbroken. - Ook de Ringbaan is voorzien van een bomenrij. Op enkele plaatsen gaat het over een dubbele bomenrij, soms is de bomenrij onderbroken. - Uitvalswegen naar de buitengebieden, zoals de Midden-Brabantweg, de Quirijnstoklaan, de Gelrebaan, maar ook de Spoordijk worden door groen begeleid. - Sommige dwarsstraten, zoals de Frans Mannaertsstraat zijn ook met bomen beplant. - Ook, maar in mindere mate, komen vrijstaande bomen in het gebied voor. Het Kanaal is in het provinciale en stedelijke beleid als ecologische verbindingszone aangewezen (zie kaart Groene Mal). Deze verbinding moet

33

GROENSTRUCTUUR 34

GEMEENTE TILBURG

GROENE MAL

in zijn natuurwaarde geprezen worden. Naast de natuurwaarde biedt deze ruimte ook recreatieve mogelijkheden. Dit schept voorwaarden voor een kwalitatief hoogwaardig (woon)milieu. Het wordt daarom zoveel als mogelijk nagestreefd de groenkwaliteit van de oevers te versterken en waar mogelijk uit te breiden. In het stedelijke groenstructuurplan worden de kanaaloevers als een belangrijk groenelement gezien. Verdere studies over de positie en betekkenis van deze locatie in de stad geven aan het enorm belang van dit element als groene voorziening binnen de stenige stedelijke structuur van Oud Noord. Ook de Ringbanen worden in het groenstructuurplan behandeld. Dit stelsel zou een ring van groen rond de oude stad moeten worden, een dubbele bomenrij zal dit waarmaken. De bomenrij is grotendeels al aanwezig. In de Kanaalzone liggen de meeste kansen voor het versterken van de groene - openbare ruimte structuur in: - Het versterken van de groene verblijfs- en gebruikskwaliteit van de oevers langs het Kanaal en de realisatie van een ecologische verbindingszone. - Het versterken van de relaties van de groene structuren van het buitengebied met de stad. - Het aanpassen van de structuren in de Kanaalzone als onderdeel van andere structuren van de stad, zoals de continuïteit van lange structuren zoals de historische linten/of groene routes.

naalzone. De Kanaalzone bestaat hierdoor uit drie gebieden: - tussen Midden-Brabantweg en de Quirijnstoklaan: het westelijk deel van Kanaalzone I. - tussen de Quirijnstoklaan en de Gelrebaan: het oostelijk van Kanaalzone I. - ten zuiden van de Gelrebaan: Kanaalzone II. Deze drie gebieden zijn dus ook omringd door wegen, die evenals de Ringbanen als barrières ervaren worden. Daardoor is de Kanaalzone een in zichzelf gekeerd gebied en maakt het moeilijk om het gebied aan te sluiten op andere aangrenzende delen van de stad. De genoemde wegen Quirijnstoklaan en Gelrebaan hebben wel afritten naar de Lovensekanaaldijk.

de capaciteit nadert. Daarom mogen er in de omgeving zo min mogelijk extra verstoringen plaatsvinden. Dit geldt ook voor de doorstroming van de Ringbanen. Dit betekent dat het westelijke gebied van de Kanaalzone alleen bereikbaar kan zijn via de Maasstraat/Waalstraat. De capaciteit van het kruispunt is maatgevend voor de mogelijke ontwikkelingen in het gebied. Dit beperkt de ontwikkelingscapaciteit. Andere aspecten die aandacht verdienen zijn: - De route langs de kanaalzijde is op dit moment het structurerende element in de verkeersstructuur van de Kanaalzone, omdat de route noordoost naar zuidwest gaat. De route heeft vooral het beeld van een doorgaande verkeersfunctie. Dit wordt als probleem gezien in het licht van de recreatieve potentie die de kanaalzijde heeft. - Veel van de percelen aan de Ringbaan zijn direct ontsloten aan de Ringbaan. Dit wordt als probleem gezien aangezien de doorstroming van de Ringbanen (gebiedsontsluitingsweg) hierdoor wordt belemmerd. - Door de verschillende uitvoeringen van verkeerskruispunten valt moeizaam de structuur van de Kanaalzone vast te stellen en is de hiërarchie van de wegen onduidelijk. De verkeersstructuur van de Kanaalzone moet op een heldere wijze aansluiten op de Ringbaan. Nu zijn er diverse straten met aansluitingen op de Ringbaan, met verschillende soorten vormgeving: - Een zestal kruispunten is geregeld met verkeerslichten. - Bij twee aansluitingen mag het verkeer op de Ringbaan linksaf slaan, maar het verkeer vanuit de Kanaalzone mag alleen rechtsaf. - Er zijn acht aansluitingen waarbij de middenberm op de Ringbaan is gesloten, zodat

4.3.1 Interne verkeersstructuur Op dit moment ontbreekt het aan een eenduidige en heldere structuur. Hieronder zijn een aantal problemen opgesomd ten aanzien van de verkeersstructuur (Zie kaart Huidige Verkeerscirculatie): - De route langs de kanaalzijde kan als sluipverkeersroute gebruikt worden en op delen wordt er hard tot zeer hard gereden. - Door de Kanaalzone zou geen onnodig doorgaand autoverkeer mogen rijden. Het niet toegankelijk maken van de ophaalbruggen kan een verbetering hiervoor zijn. - De bereikbaarheid van de bedrijven is een aandachtspunt. Er is groot verschil in de grootte van de percelen. Gebouwen liggen aan de voor- en achterkant aan een weg. De ontsluiting is aan één zijde. Hierdoor ontstaan er straten die bestaan uit toegangen naar bedrijven én uit achterkanten. Het is niet altijd duidelijk aan welke straat bedrijven ontsloten zijn. Dit creëert een onduidelijke situatie en daarom een slechte oriëntatie in de Kanaalzone. - De Hasseltrotonde is een gevaarlijk punt in de stad. Dit komt onder meer omdat de intensiteit

4.3 Bereikbaarheid De Kanaalzone wordt omsloten door aan de ene zijde de Ringbaan en aan de andere zijde het kanaal. Daarnaast zorgen de grote kruisende wegen (Midden-Brabantweg, Quirijnstoklaan, Gelrebaan en Bosscheweg) voor een opdeling binnen de Ka-

35

GEMEENTE TILBURG

HUIDIGE SITUATIE VERKEERSCIRCULATIE 36

alleen rechtsafslaand verkeer mogelijk is. Hiervan zijn vier straten éénrichtingsverkeer. -Verdere verbeterpunten: De Kanaalzone telt vier ophaalbruggen. De bruggen verbinden de Kanaalzone met het noordelijk gelegen gebied. De ophaalbruggen liggen op doorgaande routes voor langzaam verkeer en openbaar vervoer. De ophaalbruggen bieden de kans om de lange lijnen die de Kanaalzone met de binnenstad verbinden te herstellen. Het weg halen van doorgaand autoverkeer kan helpen de relaties voor langzaam verkeer te versterken. De bewegwijzering in het gebied is slecht. Een heldere verkeersstructuur kan goed ondersteund worden met betere bewegwijzering.

sen van en naar Waalwijk.

4.3.3 Parkeren In de Kanaalzone is er niet altijd veel parkeeroverlast, maar het parkeren gebeurt hoofdzakelijk in het zicht en in de openbare ruimte. Het parkeren zou beter opgelost kunnen worden. Aan de Kanaalzijde wordt bijvoorbeeld veel geparkeerd, wat in contrast is met de potentiële verblijfskwaliteit van deze ruimte. In de huidige situatie worden de ontwikkelmogelijkheden soms beperkt, aangezien bedrijven niet kunnen voldoen aan de door de gemeente gestelde parkeernorm op eigen terrein. Door gezamenlijk gebruik van parkeervoorzieningen, zoals de nu leegstaande privé-ruimtes, kan de vestigingspotentie vergroot worden en het beeld van de openbare ruimte verbeterd.

zouden alle bruggen voor doorgaand auto verkeer afgesloten moeten worden. De gevolgen hiervan zouden nader onderzocht moeten worden. De ophaalbruggen liggen wel op doorgaande routes voor langzaam verkeer en openbaar vervoer, die de oude stad met de Kanaalzone en de buitengebieden verbeteren. Daarom is het zo belangrijk dat het langzaam verkeer deze routes blijft gebruiken. - Heldere ontsluitingsstructuur: In verdere uitwerking van de verkeersstructuur zal rekening gehouden worden met de volgende aspecten: - De locaties aan de Ringbanen bereikbaar maken zonder belemmeringen in de doorstroming: Veel van de percelen die aan de Ringbaan liggen zijn direct ontsloten aan de Ringbaan. Een directe aansluiting aan de Ringbaan is niet gewenst aangezien de doorstroming van de ringbanen (gebiedsontsluitingsweg) hierdoor wordt belemmerd. De Ringbanen spelen een belangrijke rol in de bereikbaarheid van de stad. Er kunnen daarom geen percelen direct aangesloten worden op de Ringbaan. De percelen zullen aan de zijkant of aan de achterkant ontsloten moeten worden. - De locaties aan de kanaalzijde zijn bereikbaar, maar deze zone krijgt een betere verblijfskwaliteit: In de huidige situatie is de weg aan de kanaalzijde het structurerende element in de verkeersstructuur. Dit is echter in conflict met de potentie die de kanaalzijde heeft om het gebied een goede verblijfskwaliteit te geven. Het doorgaande karakter van het verkeer zal de verblijfskwaliteit negatief beïnvloeden. Daarom moet het doorgaand verkeer aan de kanaalzijde verminderd worden.

4.3.2 Fiets en openbaar vervoer - Fietsverkeer: Door de Kanaalzone gaan drie sternet fietsroutes. Eén sternet fietsroute voert over de Oude Lind / Von Weberstraat. Het deel van de fietsroute door de Kanaalzone heeft geen specifieke kenmerken, er zijn geen fietsvoorzieningen aangelegd op de Oude Lind en de Von Weberstraat. De andere fietsroute gaat over de brug bij de Petrus Loosjesstraat en de Melis Strokestraat. Per etmaal maken circa 5000 fietsers gebruik van deze routes. Op de Petrus Loosjesstraat en de Melis Strokestraat zijn fietsvoorzieningen aangelegd. De derde route gaat over de Dijksterhuisstraat. Langs de ringbanen en langs het kanaal ligt een secundaire fietsroute. De fietsroutes zijn niet allemaal even duidelijk vormgegeven, waardoor fietsen in de Kanaalzone nu niet aantrekkelijk is. - Openbaar vervoer: Het bedrijventerrein is slecht bereikbaar met het openbaar vervoer. In het Tilburgs Openbaar vervoer Plan (TOP) gaan slechts twee T-buslijnen dwars door de Kanaalzone (Oude Lind/Von Weberstraat, lijn 5 en 6). De T-buslijn heeft een verzorgingsgebied van 300m. Op de Bosscheweg is een halte voor expresselijn 4 naar Udenhout en een streekbus. Buiten het gebied is bij de Hasseltrotonde een halte voor streekbus-

4.3.4 Visie op Verkeersplan in hoofdlijnen Een goede relatie tussen het Kanaalzone-verkeersnetwerk en het stedelijke netwerk is nodig om de bereikbaarheid te verbeteren. Daarbij behoort een heldere verkeersstructuur. De verkeersstructuur heeft ook grote invloed op de ruimtelijke kwaliteit van het gebied, dus moeten toekomstige aanpassingen in de verkeersstructuur zich inzetten voor: - Verbetering van de relatie tussen de Kanaalzone en de stad: De Kanaalzone ligt aan de Ringbaan. Dit maakt dat de Kanaalzone in potentie goed bereikbaar kan zijn, ondanks de beslotenheid van het gebied door het kanaal en de viaducten. Een heldere structuur moet ervoor zorgen dat de Kanaalzone aan de Ringbaan komt te hangen. De vier ophaalbruggen zijn een verbinding tussen het centrum en het noordelijk gelegen gebied van de stad. Het is niet de bedoeling doorgaand verkeer in de Kanaalzone toe te staan. Daarom

37

GEMEENTE TILBURG

ONTSLUITINGSPRINCIPES 38

- Goede bereikbaarheid van de Kanaalzone door een heldere interne structuur: De Kanaalzone moet goed bereikbaar zijn en daarom is een heldere en eenduidige structuur van belang. Het doel is dat verkeer alleen gebruik maakt van dat deel van de Kanaalzone waar het daadwerkelijk moet zijn. Bovenstaande punten zijn als randvoorwaarde in de structuur meegenomen. De weg aan de kanaalzijde zal niet meer het verkeersstructurerende element zijn. Omwille van de doorstroming op de Ringbanen worden percelen niet meer direct aan de Ringbaan ontsloten.

- Versterken van de aanwezigheid van functies anders dan industrie (schonere bedrijven, leisure, wonen) zonder dat het gebied zijn karakter als multifunctioneel werkgebied verliest. - Verduidelijken van de ingangen naar het gebied en de ontsluitingen, door een duidelijke verkeersstructuur en het benadrukken van de belangrijke ingangen met de positie van bouwkundige accenten/landmarks (die goed bij de specifieke locatie passen) - Verkleinen van de korrelstructuur, waardoor het gebied meer transparant naar zijn omgeving wordt. • Ringbanen als beeldbepalende stadsader: - De Kanaalzone op aantrekkelijke manier naar de Ringbanen presenteren. - Ruimte bieden voor functies met hoogwaardige uitstraling. - Duidelijke oplossing voor verkeersontsluitingen en verkeerscirculatie. - Creëren van een heldere stedenbouwkundig beeld voor het hele gebied en per deelgebied naar de Ringbanen. • Kanaaloevers opwaarderen als groene stadsopenbare ruimte: - De kansen van de oevers benutten als bijzondere groene openbare ruimte. De gebruikswaarde als ecologische zone, stedelijk groen- en verblijfsgebied verhogen en daardoor de aantrekkingskracht van de locatie vergroten. - Verminderen van ongewenst verkeer en betere omstandigheden creëren voor langzaam verkeer. - Versterken van het gevoel van ruimte en groene kwaliteit van de locatie en daarom meer ruimte voor openbare ruimte en voor groen.

- Introductie van nieuwe functies/activiteiten, die aantrekkelijk zijn voor meer groepen mensen. Ook recreatieve activiteiten (indoor en outdoor), die op stedelijk (en regionaal) niveau functioneren.

4.4 Ruimtelijke randvoorwaarden voor een betere integratie van het gebied in de stad Uit de analyse zijn een aantal doelstellingen geformuleerd die leidend zijn voor de uitwerking van de visie. Deze aspecten zijn hieronder behandeld. • De relatie Oude Stad – Kanaalzone – buitengebied verbeteren: - De continuïteit van de Oude Stadsstructuur naar de buitengebieden benadrukken en versterken. Het gebied verder ontwikkelen als integraal onderdeel van de stad. - Herstellen van de continuïteit van lange (historische) routes door het gebied, met speciale aandacht voor de nog herkenbare linten en lijnen: Enschotsestraat (2e), Dijksterhuisstraat (1e), Petrus Loosjesstraat, Melis Stokestraat, Prof. Romeinstraat, Oude Lind en Maasstraat . - Versterken in de Kanaalzone van de rol als functionele dragers, die sommige van bovengenoemde verbindingen in de stad hebben. Dus meer functionele diversiteit (detailhandel, horeca, wonen) op deze locaties mogelijk maken. - Mogelijk maken van verdere intensivering in de gehele Kanaalzone, maar niet tot centrummilieu.

39

WONEN

40

WERKEN

5 Verdere uitwerking van de visie: van totaal beeld naar deelgebieden
5.1 Concept schets Ruimtelijke Visie kader voor transformatie een

dat een bepaalde samenhang binnen het gebied gehandhaafd wordt, door de realisatie van een afwijkende korrel. Een goede relatie met de stad, in dit kader is de ontsluitingsstructuur en vooral de continuïteit van de stadsroutes door het gebied zeer belangrijk. Het concept (zie schets op linkerpagina) ruimtelijke visie benadrukt het verschil tussen de twee verschillende randen. Tegelijkertijd worden de kwaliteiten van beiden zijden maximaal benut. Aan de zijde van de Ringbaan wordt aan een vollere wand gedacht, terwijl aan de zijde van het Kanaal een meer open structuur zal ontstaan. Door de zichtlocatie aan de Ringbanen is de realisatie van werkfuncties hier meer aan de orde dan aan de Kanaalzijde, waar de functie wonen heel goed van het mooie uitzicht en de rust langs het water kan profiteren. De ruimtelijke visie volgt twee gedachtenlijnen: die van de het totale gebied en die van de deelgebieden. De richtlijnen voor het totale gebied bieden het integrerende kader waarin twee verschillende situaties naast elkaar zouden ontstaan; die van de deelgebieden, die niet getransformeerd worden en die van de deelgebieden, die wel getransformeerd worden. Hieronder worden alleen de richtlijnen voor het totale gebied behandeld, later de deelgebieden (zie hoofdstuk 5.5.1)

kopie zijn van andere woonbuurten. - De invullingen van deelgebieden in de Kanaalzone hoeven niet een zelfde karakter te hebben, verschillen tussen de deelgebieden moeten mogen ontstaan. - De invullingen langs de Ringbanen moeten een representatieve gevel naar deze verkeersader hebben. En op deze locatie zullen de ontwikkelingen een bebouwingsfront met een gesloten karakter behouden. - De continuïteit van de historisch functionerende linten zal hersteld worden. Dit kan door de aanpak van de continuiteit van de openbare ruimte, de versterking van de woonfunctie en/ of door een multifunctionele invulling van deze routes. - De invullingen langs de Kanaalzijde profiteren vooral van het zicht op het water. Daarom orienteren die zich vooral op het water en hebben die een meer transparant karakter in een open, groene, parkachtige setting. - De realisatie (handhaving) van landmarks (accenten) komt ten goede aan de oriëntatie langs de Ringbanen en andere belangrijke stadsaders zoals de Midden-Brabantweg, de Quirijnstoklaan, Gelrebaan en Bosscheweg. - Verder intensiveren is gewenst, maar niet tot een centrummilieu. Dus intensiveermogelijkheden blijven beperkt. Daarom moet de f.s.i (floor space index/ bebouwinsintensiteit/ aantal m2 bvo/ m2 grond) tussen 1 en 1,5) blijven.

De Kanaalzone heeft een langwerpige vorm. Dit smalle gebied overbrugt een wereld van verschil tussen de drukke, stedelijke, stenige verkeersader (Ringbaan) en de rustige, bijna buitenstedelijke groene-waterroute (het Kanaal). De ruimtelijke visie poogt de identiteit van het terrein te versterken, de kwaliteiten te maximaliseren en de potentie van de locatie te benutten. De potentie van de locatie ligt in de bereikbaarheid op stedelijk/regionaal niveau, de positie aan de Ringbaan als zichtlocatie, en aan het kanaal met zijn belevingskwaliteit. De stedenbouwkundige ontwikkelingen zullen van deze aspecten kunnen profiteren en dit heeft effect op de functionele en fysieke stedenbouwkundige invulling, die voor de Kanaalzone beoogd wordt. De Kanaalzone is een bedrijventerrein. Als werkgebied heeft de Kanaalzone een belangrijke betekenis voor de stad door de werkgelegenheid die hier wordt gegenereerd. Het karakter van het gebied als werklocatie moet gehandhaafd blijven. Toch is de uitbreiding van functionele diversiteit van belang om een betere integratie in de omgeving te realiseren. De introductie van functies anders dan werken moet mogelijk gemaakt worden. De functie wonen komt op termijn in beeld in het transformatieproces. Het eigen karakter van het gebied wordt in fysieke vorm uitgedrukt door aanwezige grote volumes en complexen, anders dan die van een woonomgeving. Bij herinvulling zou een eigen benadering, anders dan die van de traditionele stad, meer recht doen aan de samenhang van het gebied als geheel. De Kanaalzone is door haar stedenbouwkundige invulling (functioneel en fysiek) anders dan de omgeving. Het is belangrijk

5.2 Uitgangspunten en voor verdere uitwerking

randvoorwaarden

De richtlijnen voor verder invulling en transformatie van de Kanaalzone worden hieronder beschreven:

5.2.2 Functionele invulling 5.2.1 Stedenbouwkundige invulling - De Kanaalzone heeft een eigen identiteit, nieuwe ontwikkelingen zullen nastreven om de Kanaalzone als een stadsdeel met eigen identiteit te benaderen om de samenhang van het gebied als een totaal te behouden. Nieuwe invullingen doen geen recht aan dat eigen karakter als ze een - De Kanaalzone heeft een belangrijke betekenis

41

GEMEENTE TILBURG

STEDENBOUWKUNDIGE INVULLING 42

als werkgebied en dit heeft een meerwaarde voor de diversiteit van de stad. Bij herontwikkeling moet er ook ruimte voor werkfuncties gemaakt worden (als referentie >35 werknemers/ha). - De Ringbanen bieden een fantastische zichtlocatie. Hier kunnen werkfuncties het best een plek vinden. - De functie wonen heeft beperkte mogelijkheden onder de huidige omstandigheden, dus alleen langs belangrijke verbindingen (Bosscheweg, Enschotsestraat, Dijksterhuisstraat, Melis Stoke straat, Petrus Loosjesstraat en Oude Lind) of bij totale herontwikkeling krijgt de functie wonen wel een kans (als de milieusituatie dit toelaat) - De Kanaalzijde, heeft een enorme potentie voor een aantrekkelijke woonlocatie, bij herontwikkeling ligt hier de beste plek voor wonen, die tot een groenstedelijk woonmilieu ontwikkeld zal worden. - Rekening houden met andere functies (anders dan wonen en werken), zoals dienstverlenende functies en voorzieningen kunnen de aantrekkelijkheid van het gebied verhogen. Daarom moeten die een plek in de Kanaalzone kunnen vinden (denk bijvoorbeeld aan leisure gerelateerde activiteiten).

- De routes Bosscheweg, Enschotsestraat, Dijksterhuisstraat, Melis Stokestraat, Petrus Loosjesstraat en Oude Lind worden de belangrijkste verbindingen tussen de directe omgeving en de Kanaalzone, Op deze routes moet er daarom ook vooral meer rekening gehouden worden met langzaam verkeer (fietsers) en de continuïteit van de inrichting van de openbare ruimte. - De inprikkers Bosscheweg, Gelrelaan en Quirijnstoklaan zijn belangrijke uitvalswegen binnen de stad, maar ze dienen ook als de ingangen naar de Kanaalzone. - De Kanaalzone kan een meer transparant gebied naar de omgeving worden.

5.2.4 Openbare ruimte en groene structuur - Het groene karakter van de Kanaaloever wordt versterkt door een andere inrichting van de momenteel aanwezige openbare ruimte. Aandacht wordt besteed aan de ecologische kwaliteiten van de locatie. - Rond de inprikkers naar de buitengebieden (Bosscheweg, Gelrelaan, Quirijnstoklaan, MiddenBrabantweg en het Spoor) wordt het al groene karakter van die locaties verder versterkt. - Het karakter van de Ringbaan als groene ring wordt niet aangetast - De continuïteit van de groene routes in Oud Noord wordt verlengd tot aan de oever toe.

5.2.3 Verbindingen en relaties - De Kanaaloever heeft een enorme potentie om een aantrekkelijke ruimte te worden. Daarom kan deze ruimte het best benut worden als de verblijfskwaliteit verhoogd wordt (met respect voor de ecologische waarden op de locatie). Een recreative route langs het kanaal zal ook helpen het gebied beter in zijn omgeving te integreren, beperking van sluipverkeer langs de oever is hiervoor nodig. - De ontwikkelingen in de Kanaalzone mogen de verkeerswerking van de Ringbaan niet belemmeren.

43

GEMEENTE TILBURG

FUNCTIONELE INVULLING 44

GEMEENTE TILBURG

5.3 Principevoorstel groene structuur en openbare ruimte De aanwezigheid van water geeft de Kanaalzone een unieke potentie. De aanwezigheid van water in de stad kan goed gerelateerd worden aan ontspanning. Daarom zullen de toekomstige ontwikkelingen in de openbare ruimte in de Kanaalzone zich richten op het creëren van meer ruimte voor natuurontwikkeling en de recreant. Aandacht moet geschonken worden aan de ecologische waarden van het gebied en een natuureducatieve route kan in dit verband een plaats in de toekomstige ontwikkelingen vinden. Ingeschat wordt dat een strook van ca. 25 m vanaf de rand van de oever nodig is om voorzieningen voor natuurontwikkeling (ecologische verbinding route) en de recreant te kunnen creëren. Activiteiten die passend zijn binnen deze strook zoals wandelen, fietsen, verblijven kunnen aan de Kanaaloever een plek vinden in een veilige en rustige omgeving. Bij herontwikkeling zal de auto uit deze strook (ecologische verbindingszone) verdwijnen. Door de uitbreiding van de groene ruimte, die grootendeels een openbaar karakter krijgt, zullen meer mogelijkheden ontstaan voor andere activiteiten (zoals trapveld, speeltuin) in directe relatie met de ontwikkelingen die tot stand komen. Langs de oever wordt een moerasvegetatie beoogd. Bij verdere uitwerking van de openbare ruimte zal onder andere meer aandacht gegeven worden aan de type bomen en de positie in relatie met de rol van de openbare ruimte en de nieuwe ontwikkelingen die tot stand komen.

BESTAANDE SITUATIE

5.4 Principevoorstel ontsluitingsstructuur In de huidige situatie zijn er drie ontsluitingsgebieden in de Kanaalzone, die liggen tussen de Midden-Brabantweg, Quirijnstoklaan, Gelrebaan en Bosscheweg. Aan de Ringbaan-Noord en -Oost zijn meerdere aansluitingen. De aansluitingen

TOEKOMSTIGE SITUATIE

45

GEMEENTE TILBURG

VERBINDINGEN EN RELATIES 46

zijn niet eenduidig. Door de verschillende uitvoeringen valt moeizaam de structuur van de Kanaalzone vast te stellen en is de hiërarchie van de wegen onduidelijk. Er zijn kruispunten met verkeerslichten, met éénrichtingsverkeer en aansluitingen waarbij de middenberm is afgesloten. Hier is alleen rechtsafslaand verkeer mogelijk. In de toekomst moet elk ontsluitingsgebied goed bereikbaar zijn en heeft minimaal twee toegangen nodig. Bij calamiteiten of of werkzaamheden blijft een gebied daardoor altijd bereikbaar. Deze toegangen moeten de hoofdstructuur van de stad (gebiedsontsluitingswegen) zo weinig mogelijk verstoren. Onder de Quirijnstoklaan en Gelrebaan kruist de verkeersstructuur van de Kanaalzone de gebiedsontsluitingswegen ongelijkvloers. De op- en afritten zijn niet volledige kruispunten en verstoren de hoofdstructuur weinig. De op- en afritten zijn daardoor goede locaties om de Kanaalzone te ontsluiten. Naast deze op- en afritten moet er een ontsluiting aanwezig zijn aan de uiteinden van de Kanaalzone. Aan de Bosscheweg is reeds een aansluiting. Aan de kant van de Hasseltrotonde is echter géén aansluiting. De rotonde wordt intensief gebruikt: uit onderzoek blijkt dat een aansluiting in de nabije omgeving van de rotonde de circulatie op de rotonde negatief beïnvloeden en hierdoor de verkeersveiligheid in geding komt. De Merwedestraat ligt relatief te dicht bij de Hasseltrotonde om daar de aansluiting te laten plaatsvinden. Het is eveneens niet mogelijk om de Maasstraat te gebruiken als ontsluiting voor de Kanaalzone, aangezien deze aan de zuidzijde Oud Noord ontsluit bij het Textielplein. De Waalstraat is een betere mogelijkheid voor de ontsluiting van het noordelijke gedeelte van de Kanaalzone. Het voordeel van dit punt is dat hier een secundaire fietsroute de Ringbaan oversteekt richting de fietsbrug over het Kanaal. De oversteek zal geregeld worden met verkeerslichten. Daarnaast zorgt de ligging van de Waalstraat voor een redelijk gelijke verdeling van het verkeer. Het deel van de Kanaalzone tussen Quirijnstoklaan en Midden-Brabantweg is een groter gebied dan

de andere twee. Doordat de Waalstraat iets links van het midden ligt is de bereikbaarheid van de deelgebieden aan beide zijden goed. De twee aansluitingen per gebied vormen tezamen de hoofdontsluitingsstructuur. Om de bereikbaarheid zo optimaal mogelijk te maken is er naast de hoofdstructuur ook een secundaire structuur nodig, welke zal komen te liggen parallel tussen Ringbaan en kanaaldijk. Naast de hoofdaansluitingen zijn er ook nevenontsluitingen. De nevenontsluitingen sluiten aan op Ringbaan waar de middenberm is afgesloten. Hier kan alleen rechtsaf geslagen worden. Individuele panden krijgen geen directe aansluiting op de Ringbaan, maar zijn bereikbaar via de nevenontsluiting. De interne deelgebieden kunnen er op verschillende manieren ontwikkeld worden. De Kanaalzone heeft potentie voor zowel woningbouw als bedrijvigheid. Deze twee functies kennen een ander gebruik van de weg en zouden daarom in principe zoveel mogelijk van elkaar gescheiden moeten worden. De hoofdontsluitingsstructuur hoeft niet altijd langs het kanaal te liggen (zoals in de huidige situatie). Doordat de deelgebieden verschillend worden ontwikkeld zal de verbinding niet een directe, maar een indirecte lijn zijn. De route zal daardoor minder aantrekkelijk zijn voor sluipverkeer. Naast ongewenst verkeer langs het Kanaal wordt het ongewenste verkeer in noord-zuidrichting verminderd doordat de ophaalbruggen enkel toegankelijk zijn voor langzaam verkeer en busverkeer. De langzaam verkeer relatie tussen Noord, oude stad en recreatieve gedeelten van de Kanaalzone wordt hiermee versterkt. Langzaam verkeer tussen Oud Noord en de Kanaalzone kan veilig oversteken bij de verschillende t-aansluitingen met verkeerslichten. Bij andere belangrijke relaties moeten gekeken worden welke extra maatregelen genomen moeten worden.

5.5 Transformatie-gebieden transformatie gebieden

versus

niet-

Er zijn trends van een economische verandering XVIII van productie naar dienstverlening . De industrie gerelateerde functies zullen steeds vaker een plek buiten de stad of zelfs buiten Nederland gaan zoeken. Als gevolg daarvan zal het karakter van de werkfuncties veranderen en dit stelt andere eisen. De kans bestaat dat sommige kavels in de Kanaalzone vrijkomen, omdat de huidige bedrijvigheid vanaf bedrijfsmatig, milieukundig, stedenbouwkundig of vanuit verkeersoptiek niet optimaal gesitueerd is. Er zijn veel grote percelen in de Kanaalzone. Als die hun functie verliezen, ontstaat er een kans voor herontwikkeling van grote deelgebieden. De aanpak van grote deelgebieden biedt de meeste kansen om een hoogwaardige transformatie te kunnen realiseren en op korte termijn de enige echte mogelijkheid voor de realisatie van woningbouw in de Kanaalzone. Op de locaties waar voorlopig geen transformatie op zeer korte termijn mogelijk blijkt te zijn, maar die potentie voor herontwikkeling bieden, moet er zorgvuldig omgegaan worden met mogelijke aanpassingen op korte termijn. Deze kunnen de herontwikkelingspotentie naar de toekomst namelijk beperken. Er zijn locaties die voorlopig weinig herotwikkelingspotentie hebben. Het is op deze locaties van belang aandacht te besteden aan de vestigingkwaliteit van de aanwezige functies en ruimte te bieden voor nieuwe functies om de diversiteit van de locaties te vergroten, zonder belemmering voor de reeds functionerende bedrijven. In deze gebieden zal voorlopig alleen handhaving en vernieuwing plaatsvinden, waardoor ernaast herontwikkelde gebieden, deelgebieden blijven

47

GEMEENTE TILBURG

GROENSTRUCTUUR 48

bestaan waar voorlopig geen herontwikkeling plaats vindt. Bij herontwikkeling moet er wel een stap gezet worden om de geformuleerde ruimtelijke ambities naar de toekomst waar te maken. Dit is onmogelijk zonder de aanpak van gehele deelgebieden. Het gaat dus niet over individuele percelen maar over hele blokken, met andere woorden gebieden tussen dwarsstraten tussen de Ringbaan en de kanaaldijk. Alleen als een duidelijke herontwikkelingsvisie voor een deelgebied vastgesteld is, komt de herontwikkeling van deelgebieden of individuele percelen (als het over een geplande gefaseerde ontwikkeling gaat) aan de orde. Hieronder wordt aangegeven hoe om te gaan met de te herontwikkelen deelgebieden om de geformuleerde ambities en stedenbouwkundige doelstellingen te bereiken.

Omdat de Kanaalzone een bedrijventerrein was, heeft de Kanaalzone een eigen identiteit ontwikkeld. Bij herontwikkeling hoeft de nieuwe invulling geen kopie van de omliggende gebieden te zijn. Liever maken de nieuwe invullingen duidelijk dat de Kanaalzone anders is door een eigen stedenbouwkundige opzet te kiezen die bij het beeld van de rest van het gebied past. Dus geen kleinschalige volumes, maar invullingen die bij de (industriële) grootkorrelige omgeving passen. - Bebouwingsintensiteit: In de huidige situatie wordt de grond niet echt intensief gebruikt. De bebouwingsintensiteit is nu zeer laag (f.s.i. van ca 0,4). Bij herontwikkeling is de ambitie de grond intensiever te gebruiken. Daarom wordt bij herontwikkeling van deelgebieden mogelijk gemaakt hoger dan de huidige gemmiddelde 10 m te bouwen. Een f.s.i. tussen 1 en 1,5, geeft een goede indicatie van de intensiveringsmogelijkheden op de herontwikkelingslocaties. (per ha. grond/ tussen 10 000-15 000 m2 b.v.o.) - Functionele invulling: De Kanaalzone is een bedrijventerrein. Terwijl op een aantal punten dit een belemmering voor de omgeving kan zijn, blijft de aanwezigheid van werkfuncties in het binnenstedelijk gebied wenselijk. Werkfuncties hoeven bovendien geen belemmering te zijn en kunnen van de zichtlocatie aan de Ringbaan profiteren en veel beter dan woningen een representatief beeld op deze zichtlocatie creëren. Door een woon-werk combinatie kunnen ook de verkeersstromen in tijd verdeeld worden. Dit allemaal is aanleiding om in ruimtelijke zin ruimte voor voldoende werkfuncties op deze locatie te reserveren.

5.5.1 Bij herontwikkeling deelgebieden Bij herontwikkeling moet gestreefd worden naar het benutten van de uniekheid en kwaliteiten van de locatie. Veel aandacht zal besteed worden aan de zichtkwaliteit naar de Ringbanen en verblijfsen groene kwaliteit van de Kanaalzijde . - Stedenbouwkundige opzet: De Kanaalzone ligt ingeklemd tussen de drukke en zichtbare Ringbaan en de rustige en verscholen Kanaaloever. De Ringbaan heeft een stedelijk karakter en is een beeldbepalende verkeersader. De Kanaalzijde heeft een groene kwaliteit, die door aanwezigheid van water extra uitstraling heeft. De nieuwe invullingen moeten aan de Kanaaloever de aanwezigheid van groen en het open karakter van deze zijde maximaliseren. Aan de Ringbanen zal nieuwe bebouwing het gesloten karakter van deze delen van de Ringbanen benadrukken en profiteren van de zichtlocatie. Tegelijkertijd dient een hoogwaardig beeld gecreëerd te worden.

49

GEMEENTE TILBURG

PRINCIPEVOORSTEL ONTSLUITINGSSTRUCTUUR 50

Het creëren van een substantiële capaciteit voor werkfuncties op de te herontwikkelen locaties is belangrijk om werkfuncties van elders in de Kanaalzone en de stad terug in een vernieuwde locatie te krijgen. Daardoor ontstaat meer ruimte voor herontwikkeling van locaties die niet meer geschikt zijn voor deze werkfuncties. Door herontwikkeling van deelgebieden kan de Kanaalzone een hogere vestigingskwaliteit voor bedrijven bieden. Bij herontwikkeling is het belangrijk dat, als een woon-werk combinatie geambieerd wordt, voldoende massa woningen tot stand komen om een aangename woonomgeving te kunnen creëren. Een verhouding van 60 % wonen - 40 % werken en andere functies geeft een goede indicatie van de gewenste verhouding. Per deelgebied kunnen er verschillen ontstaan. - Woonprofiel: De Kanaalzone biedt de unieke mogelijkheid om in dit deel van de stad een nieuw woonmilieu te creëren dat zowel een aanvulling biedt op de bestaande woningvoorraad in de directe omgeving als invulling geeft aan de stedelijke woonbehoefte. Het gebied leent zich met zijn ligging aan het Wilhelminakanaal qua woonmilieutypering uitstekend voor het tegemoet komen aan de grote vraag naar groenstedelijke woonmilieus op de Tilburgse woningmarkt. Dit zal tot uitdrukking komen in een lage woningdichtheid (ruimte), lage dynamiek (rust) en vooral veel groen. Meer in bijzonder gaat het om wonen in een moderne parkachtige woonomgeving aan het water of in/aan het groen. De woonbebouwing in de kanaalzone bestaat vanuit dat oogpunt in hoofdzaak uit ruime grondgebonden woningen. Het kan hier gaan om woningen in een rij maar ook om semi-/vrijstaande types. Naast grondgebonden typen eveneens enige ruimte voor appartementen. Het betreft ook hier grote/ luxueuze woonblokken in een groene setting of wonen boven bedrijvigheid. De appartementen zijn allemaal geschikt voor senioren (levensloopbestendig). Met het oog op de woning-

differentiatie in de directe omgeving van de Kanaalzone en de stedelijke woningbehoefte wordt het merendeel van de woningen gerealiseerd in de hogere prijsklassen en in de koopsector. De huurwoningen betreffen enerzijds duurdere huurappartementen en anderzijds bereikbare en middeldure eengezinswoningen. Waar in aansluiting met de bedrijvigheid aan de Ringbaanzijde de mogelijkheden onderzocht kunnen worden voor combinaties tussen wonen en werken, dienen aan de kanaaloever de recreatieve waarden van het wonen aan het water benut te worden. Ook de mogelijkheid tot eigenbouw (particulier opdrachtgeverschap) verdient de aandacht in de Kanaalzone. - Bouwmassa: Ringbaan Milieu: Het beeld van de Kanaalzone naar de Ringbaan wordt bepaald door een meer gesloten stedelijk bebouwingsfront. Terwijl op de huidige situatie over het algemeen niet hoger dan de 10 meter is gebouwd, wordt bij herontwikkeling hoger bouwen mogelijk. Een bouwhoogte tussen 15 meter en 21meter geeft een goede indicatie van de bebouwingsmogelijkheden bij herontwikkelingslocaties in de hele Kanaalzone, met eventuele hoogteaccenten of landmarks op bijzondere locaties. Kanaalzijde Milieu: De invullingen naar de Kanaalzijde moeten een meer open karakter hebben. Aan deze zijde worden groen stedelijke milieus gecreëerd. Op deze manier wordt meer ruimte voor groen gecreëerd en daarmee de uniekheid van de locatie benut en benadrukt. De bouwhoogtes aan deze zijde kunnen variëren tussen de 12 meter en 18 meter. Om de ruimere opzet van de locatie te garanderen dient aan deze zijde een maximaal bebouwingspercentage aangeven worden. Een indicatief maximale bebouwingspercentage van 20 % - 30 % voor ca. de helft van elk deelgebied aan

51

GEMEENTE TILBURG

AAN DE LINTEN (VARIANT)

BIJ VERDER INVULLING MET BEDRIJVIGHEID
(GEEN HERONTWIKKELING OF HERONTWIKKELING)

BIJ HERONTWIKKELING
(MET FUNCTIE WONEN)

STUDIE VARIANTEN ONTSLUITING 52

de kanaalzijde dat herontwikkeld wordt, zal de gewenste openheid en ruimere parkachtige opzet naar de oever helpen garanderen. Koppen Milieu: Bijzondere locaties, waar een meer grootschalige en losse bebouwingopzet het best bij de locatie past, zijn het terrein aan de oostelijke zijde van de Hasseltrotonde en het gebied aan beide zijden van de Quirijnstoklaan. Lint Milieu: De basis principe voor bebouwing aan de linten is respectvolle omgaan met de huidige kleinschalig karakter van deze routes. Op bepaalde routes (Oude Lind, Dijksterhuisstraat en Bosscheweg) ontstaan verdere mogelijkheden voor intensiveren als herontwikkeling van meerdere percelen met een achterontsluiting mogelijk wordt. (Zie beeld volgende pagina) - Rooilijn aan de Ringbaan: Niet alle deelgebieden hoeven eenzelfde beeld te hebben. Om toch het beeld van de gesloten bouwfront te kunnen creëren en toch een bepaalde transparantie naar de Kanaalzone te laten ontstaan, zal bij herontwikkeling de bebouwing aan de Ringbaan (indicatief) niet minder dan 60 % en niet meer dan 80 % bedragen. Bij herontwikkeling bestaat de mogelijkheid om de rooilijn opnieuw te bepalen. Dit kan als een kans gezien worden. De huidige trottoirs zijn niet altijd breed , de bomen beschikken over weinig ruimte en er zal hoger gebouwd mogen worden. Het is daarom verstandig over meer ruimte voor de nieuwe bebouwing te beschikken. Toch is de marge beperkt,. Het te veel naar achter brengen van de rooilijn kan het karakter van de Ringbanen veranderen en dit is niet de bedoeling. Daarom zal het naar achter brengen van de rooilijn bij herontwikkeling maximaal 10 meter (vanuit de grens van het huidige trottoir) bedragen. Alle onderdelen van de nieuwe ontwikkeling dienen dus achter die lijn gepositioneerd te worden. (Deze ruimte is niet bedoeld voor parkeren en is ook niet genoeg voor een nieuwe parallelweg tussen de bebouwing en de Ringbaan.)

- Hoogte accenten/ landmarks: De systematiek die in de StructuurVisie Tilburg geformuleerd is, is ook in de Kanaalzone geldig. Er zijn een aantal locaties aangegeven, die door de ingangsfunctie naar de stad en/of de Kanaalzone als bijzondere locaties gezien kunnen worden. De positie van een hoogte accent of landmark moet een signaalfunctie ter oriëntatie en herkenbaarheid voor de stad hebben. In het algemeen zijn bouwhoogtes boven de 30 m niet gewenst. Eventueel bij bijzondere locaties zoals rond de Hasseltrotonde en de Diamantkruising zal ruimte ontstaan om de mogelijkheid om hoger dan 30 meter te bouwen. - Ontsluiting en parkeren: Bij herontwikkeling zal een aantal aspecten aangepakt worden. Een van de belangrijkste aspecten is de bereikbaarheid van de bebouwing aan de Ringbanen. In de huidige situatie is de bebouwing aan de Ringbanen vanuit de Ringbanen of vanuit de Kanaaldijk bereikbaar. Geen van de situaties is ideaal, omdat de ontsluiting aan de Ringbanen een negatief effect heeft op de doorstroming van het verkeer. De ontsluiting aan de Kanaalzijde heeft een negatief effect op de verblijfskwaliteit van de oevers. Bij herontwikkeling moet er daarom een andere ontsluitingssysteem tot stand komen. Een parallelweg is niet wenselijk, aangezien dit te veel ruimte kost aan de Ringbaanzijde. Tevens biedt een parallelweg slechts aan één zijde een ontsluiting. Wanneer een weg in het midden van het gebied gesitueerd wordt, kunnen percelen aan twee zijden ontsloten worden. De functionaliteit wordt hiermee vergroot. Bij herontwikkeling moet elk gebied een eigen wegenstructuur krijgen, die op een logische manier op de Ringbaan aansluit. Daarbij is een minimale belemmering voor de kanaaloevers het uitgangspunt. De voorgestelde verkeersstructuur werkt ook als slechts één deelgebied wordt ontwikkeld. Voor een goed functionerend verkeersstructuur hoeft dus niet de gehele Kanaalzone herontwikkeld te worden. De kanaaloever is een gebied met potentie voor woningbouw. Een weg langs woningen zal een verblijfskarakter van een woongebied moeten hebben. Hier zijn trottoirs en parkeergelegenheid aanwezig. Het verkeer dat hier komt heeft ook zijn bestemming daar. Woongebieden worden gescheiden van de bedrijfslocaties. Parkeren is ook een belangrijke item bij herontwikkeling. Dit moet altijd op eigen terrein gebeuren en zoveel mogelijk parkeercapaciteit moet uit het zicht gerealiseerd worden. Varianten zijn ondergronds, half verdiept of op binnenterreinen.

53

GEMEENTE TILBURG

HUIDIGE SITUATIE 54

Mogelijke aanpak bij grotere herontwikkelingen/ - appartementen mogelijk op Oude Lind, DijKsterhuistraat en Bosscheweg.

Basis principe - grondgebonden woningen

BEBOUWING AAN DE LINTEN 55

GEMEENTE TILBURG

AAN DE KANAALZIJDE

AAN DE RINGBAANZIJDE

TOEKOMSTIGE SITUATIE, BIJ HERONTWIKKELING DEELGEBIEDEN 56

ARTIST IMPRESSION, STUDIE UITWERKING RUIMTELIJKE VISIE

GEMEENTE TILBURG

57

Noten
I Beleidsnota Binnenwijksbedrijventerreinen datum?.) II Deze doelstelling komt onder meer tot uiting in de begroting 2005 en het convenant Grotestedenbeleid III, waarin de herstructurering van de Kanaalzone als TOP-bedrijventerrein als maatregel is benoemd en waarvoor middelen zijn gereserveerd. Afdeling Economie, Gem. Tilburg, 2004 III Teveel braakliggende terreinen kosten belastinggeld, te weinig bedrijventerreinen hindert de economische ontwikkeling. In een deel van de verwachte behoefte aan bedrijventerreinen kan voorzien worden door bijvoorbeeld het opnieuw inrichten van verouderde bedrijventerreinen. Of door de benuttinggraad van nieuwe bedrijventerreinen te vergroten. www.brabant.nl IV …Gemeenten zijn momenteel terughoudend met het ontwikkelen van nieuwe bedrijventerreinen gezien de economische situatie…Naast nieuwe bedrijventerreinen krijgt ook de herstructurering van bestaande bedrijventerreinen nadrukkelijke aandacht. Naast kwaliteitsverbetering is hier ruimtewinst mogelijk zodat de behoefte aan nieuw terrein afneemt. www. brabant.nl V uit rapportage start conferentie: Ontwerpen aan Nederland, Architectuur en Bedrijventerreinen. VI uit rapportage start conferentie : Ontwerpen aan Nederland, Architectuur en Bedrijventerreinen, citaten uit C. Jansen, J. Schuur, M Stoffers en H. Stolwijk, `De ruimtevraag tot 2030 in twee

scenario´s´, CPB, augustus 2001. VII Bedrijvigheid op binnenwijkse bedrijventerreinen. VIII Een aantal van die bedrijven met omvangrijke milieucontouren zijn: FransMannaertstraat 3- contour geluid 300 m MELIS Goirkekanaaldijk 28 - gevaar 200 m Brandstoffen groothandel Lovensekanaaldijk 7 - geluid 300 m MELIS Melis Stokestraat 42 – geluid 300 m sport vereniging Petrus Loosjesstraat 13 – geluid 200 m – timber Prof Romeinstraat 6 – geur 200 m Ringbaan Noord 7- geluid 200 m Remmers , carrosserie fabriek Ringbaan Noord 23 – geluid 200 m Ringbaan Noord 189 – Lovensekanaaldijk 117 – geluid 200 m machine fabriek IX X Wonen tussen bedrijven door.

Beleid voor detailhandel .www.brabant.nl XIV Het gebouwtje is in 2004 op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst. XV Hoewel er nog een nadere waardebepaling van de objecten en complexen zal plaatsvinden, is er in het plangebied al een aantal objecten aanwijsbaar dat in toekomstige planontwikkeling met bovengemiddelde aandacht behandeld zou moeten worden en waarvoor hergebruik de eerste optie moet zijn. - Complex H.J. Clijsen, Kunstwolfabriek /Havivank (op gericht in de jaren twintig van de twintigste eeuw) aan de Dijksterhuisstraat. - Voormalig pakhuis/kantoor van de NV Hanze Stoom bootonderneming, gebouwd in 1919 aan de Goirke kanaaldijk. De loods zal in 2005 waarschijnlijk op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst worden. - Het complex van het voormalig gemeentelijk abbatoir, vanaf 1917 gebouwd aan de Enschotsestraat. - Voormalig kantoor Dienst Gemeentereiniging en Ver voer, in 1956 gebouwd aan de Floresstraat. - Voormalig bedrijfspand TKT, nu dozenhandel Brabant, diverse bouwperiodes, Ceramstraat. - Delen complex August Bierens en Zonen, gebouwd vanaf 1954 aan de Maasstraat. - Weegbrug op bedrijvenpark Loven (voormalige vod denhandel Leon Kalfus), ca. 1955, Lovense kanaal dijk. - Tapijtfabriek Nouwens-Bogaers, fabriekshallen met typerende dakconstructie, ca. 1955, Frans Mannaerts straat.

Als je niet tot de hindercategorie behoort, hoort je niet in een bedrijventerrein buiten de stad (Jacques van Dinteren, … (uit rapportage start conferentie : Ontwerpen aan Nederland, Architectuur en Bedrijventerreinen XI `…Bij bedrijven die als core business communicatie hebben: communicatie ontwerpen, kantoorinrichting en andere activiteiten, die zich richten op de kwaliteit van de leefomgeving…maakt de huisvesting in één klap duidelijk waar ze voor staan, welke kwaliteit ze aan hun klanten willen leveren. XII Arcadis – rapport Woonwerkcombinaties/ studie Appeldoorn XIII De realisatie van detailhandel en perifere detailhandel in de Kanaalzone is beperkt door het gemeentelijke en provinciale beleid. “Het beleid is gericht op het versterken van de bestaande verzorgingsstructuur…Het toestaan van detailhandel of bijvoorbeeld bedrijventerreinen zal het voorzieningingsniveau van deze centra doen afnemen, zowel in de kleine kernen als in de grote binnensteden” .

58

- Hefbrug over het Wilhelminakanaal aan de Bossche weg, 1954. - Complex Renova, vroeger garage lepelaars en gebr. Vullings, ca 1954, Ringbaan Oost en Dijksterhuis straat. - MIP-panden aan Oude Lind, Enschotsestraat, Ring baan Oost en Goirke en Lovense kanaaldijk. Deze voorlopige opsomming is zeker voor aanvulling vatbaar. Interieuren zijn niet of nauwelijks gewaardeerd. Vaak zijn door latere verbouwingen op zich waardevolle onderdelen, wanden en constructies aan het zich onttrokken. Ook is bebouwing die niet direct vanaf de openbare weg zichtbaar is niet in de afweging betrokken. Aandacht zou er ook moeten zijn voor de vele, vaak kleine, uitingen van toegepaste kunst in het gebied. Hierbij valt te denken aan: gevelsculpturen, reliëfs, tegeltableaus, mozaïeken, hekwerken, poortjes en dergelijke. XVII Wonen tussen de bedrijven door. Een onderzoek van de werkgroep MIX naar de mogelijkheden woningen en bedrijven te mengen in transformatie gebieden/ juni 2003. Gemeente Amsterdam Dienst Ruimtelijke Ordening in samenwerking met Economische Zaken, Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam, Dienst Milieu en Bouwtoezicht, Stadsdeel Amsterdam-Noord. XVIII Bijvoorbeeld de galerijplats aan de noordelijke zijde hebben zicht over het kanaal, maar de begane grond is in zijn totaliteit naar de andere zijde georiënteerd. In sommige gevallen zijn de garage-ingangen de enige directe relatie tussen de woonbebouwing en kanaaloever XVIII Industriële productie verdwijnt ten gunste van lage-lonen-landen in zijn plaats komt de vrijetijdsverlening en dienstverlening economie. XIX Bedrijventerreinen zouden veel meer moeten worden beschouwd als de dagelijkse leefomgeving voor de werkende mens en derhalve met

dezelfde waardigheid en elan moeten bejegend als andere gebouwen en openbare ruimten. In dat licht bezien is het streven naar kwaliteit hoogwaardiger bedrijventerreinen op te vatten als een vorm van human resource management (uit rapportage start conferentie : Ontwerpen aan Nederland, Architectuur en Bedrijventerreinen).

59

Colofon
© 2005 Gemeente Tilburg Beleidsontwikkeling Ruimtelijke Ordening Team Planvorming Oude Stad/Binnenstad Fotografie van: Cora Alfonso Monika Baranowska

Als Referentie beelden: Beelden uit de tijdschriftern: Archis, Stedenbouw, Bauw, Stedenbouw en Architectuur En fotografie van locaties: Chasse terrein, Breda Kromhout Park, Tilburg Phoenix terrein, Tilburg Steenaker, Breda Andere Beelden: Gemeente Tilburg/ Dienst BORUI

60