NOTITIE MONITOR BEDRIJVENTERREINEN

auteur J.G. Friskus

Provincie Groningen oktober2003

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

1

Notitie "Monitor bedrijventerreinen provincie Groningen"

okt. 2003

Basis: enquête bedrijventerreinen in de provincie Groningen over de jaren 1993-2002

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave………………………………………………………. 0 Inleiding en samenvatting…………………………………... 0.1 Inleiding tot de notitie………………………………………... 0.2 Samenvatting………………………………........................... 1 1.1 1.2 1.3 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 3 3.1 3.2 3.3 3.4 De uitgifte van bedrijventerrein in de afgelopen 10 jaar.. De uitgifte van bedrijventerrein in de kernzone…………. De jaarlijkse uitgifte in de kernzone vergeleken met de gemeenten buiten de kernzone.. Conclusies met betrekking tot de uitgiftecijfers………… De voorraad aan uitgeefbaar terrein en de capaciteit in nieuwe plannen. De verdeling over de typologieën (bedrijventerrein)…… Gemengd terrein………………………………………………. Zeehaventerrein……………………………………………….. Transport en disrtibutie-terrein…………………………….. Hoogwaardige terreinen……………………………………… Lokale terreinen……………………………………………….. Conclusies……………………………………………………… De concentratie in de economische kernzone werkt…… Voldoende capaciteit voor de komende periode van tien jaar……. Realisering van hoogwaardige terreinen gaat (te) traag.. Voor de lange termijn aanvullingen nodig, met name van hoogwaardiger locaties.. 1 2 2 3 4 4 6 6 7 7 8 8 9 9 10 11 11 11 12 12

Bijlagen: 1 Jaarlijkse uitgifte in ha. bedrijventerrein per gemeente 2 Voorraad bedrijventerrein en bekende plannen voor nieuwe terreinen : a in de regio Centraal………. b in de regio Oost-Groningen c in de regio Eemsmond……. d buiten de kernzone…………
monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

13 14 15 16 17
2

0.

Inleiding en samenvatting

0.1 Inleiding tot de notitie Deze notitie is gebaseerd op de gegevens van de jaarlijkse enquête bedrijventerreinen in de provincie Groningen. In elke provincie worden deze gegevens op een vergelijkbare wijze verzameld en landelijk worden deze cijfers tegen het eind van het jaar gepubliceerd in rapporten van de Rijksplanologische Dienst. Die landelijke cijfers worden ook toegankelijk gemaakt. Dat is het Landelijk Informatiesysteem van het IBIS, te vinden op de website www.werklocaties.nl De provincie Groningen levert de Groningse gegevens daarvoor aan en maakt van de provinciale gegevens een actuele eigen rapportage in de vorm van deze monitor. Hiermee kan snel inzicht worden gegeven in enkele basisontwikkelingen die voor de provinciale planning van bedrijventerreinen van belang zijn. Waar daarvoor aanleiding is worden aan de cijfers ook conclusies verbonden. Met name deze conclusies worden in de navolgende korte samenvatting op een rij gezet.
monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

3

0.2

Samenvatting

Het concentratiebeleid werkt De voorgestane concentratie van bedrijven in de daarvoor aangewezen economische kernzone is goed terug te vinden in zowel de uitgiftecijfers als in de aanwezige voorraad hectares bedrijventerrein. De plannen voor nieuwe terreinen of uitbreidingen zijn nog sterker geconcentreerd in de kernzonegemeenten. Een hoofdconclusie kan daarom zijn: Het beleid gericht op concentratie werkt! Voldoende totale capaciteit in de plannen Voor de komende tien jaar is er voldoende totale capaciteit in de huidige en in ontwikkeling zijnde plannen. Nu zich een zekere teruggang in de economie aftekent en daarmee ook in de actuele vraag naar bedrijventerrein is dat nog geen reden om de berekeningen van de behoefte aan bedrijventerrein naar beneden bij te stellen. Overspannen verwachtingen die uit de hoge uitgifte over de jaren 1997-2000 voortkwamen hebben wel tot enige twijfel geleid of de terreinvoorraad wel snel genoeg kan worden uitgebreid. Die twijfel is door de recente ontwikkelingen verdwenen. Voorkomen moet worden dat daarvoor in de plaats een tegengestelde paniekreactie ontstaat vanuit het doortrekken van de neergaande lijn van de laatste paar jaren. De golfbeweging in de economie is een normaal verschijnsel. Echte zorg over herstel van de economie is pas op zijn plaats als die na enkele jaren van neergang nog steeds uitblijft. Realisering van hoogwaardige terreinen gaat (te) traag Wanneer niet alleen de totaalcijfers, maar ook de specifieke kwaliteit van bedrijventerrein in ogenschouw wordt genomen is er wel reden voor enige bezorgdheid over de realisering van de plannen voor de hoogwaardige terreinen in en rond de stad Groningen. Die ontwikkeling kost veel tijd en wanneer de vraag door een snelle economische opleving binnenkort weer aantrekt dan is een tijdelijke tekortsituatie niet ondenkbaar. Voor de langere termijn zijn aanvullingen nodig, met name van hoogwaardiger locaties, hetgeen dwingt tot kwalitatieve selectie in en rond de stad Groningen Wanneer de economie binnenkort weer aantrekt en de realisering van een snelle Zuiderzeelijn werkelijkheid wordt rond 2010, zal daarop worden vooruitgelopen met nieuwe investeringen. Dat zal ertoe leiden dat met name in en rond de stad Groningen meer vraag naar hoogwaardige locaties ontstaat. In dat licht gezien is met name het aanbod van hoogwaardig bedrijventerrein in en rond de stad Groningen krap bemeten. Gekoppeld aan de Regiovisie GroningenAssen en een uitwerking van een Masterplan voor de Noordelijke Ontwikkelingsas zal de te verwachten leemte in het (hoogwaar dige) aanbod van bedrijventerreinen de komende jaren moeten worden ingevuld. De beperkte ruimte in plannen nabij de stad Groningen dwingt ertoe selectief om te gaan met het bestemmen van die ruimte. Wanneer extensieve functies, zoals transport en distributie zeer goed ontwikkeld kunnen worden op terreinen in Veendam en Menterwolde, het terrein Rengers bij Hoogezand of de zeehaventerreinen in de Eemsmondregio, dan verdient dat de voorkeur boven een locatie in Meerstad of een andere locatie binnen de gemeente Groningen.
monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

4

1.

De uitgifte van bedrijventerrein in de afgelopen 10 jaar

Voor de periode 1993-2002 is het verloop van de jaarlijkse uitgifte bedrijventerrein nagegaan op basis van de jaarlijkse cijfers van de enquête bedrijventerreinen.De uitgiftecijfers houden verband met de trend in de economische ontwikkeling, die doorgaans met enige vertraging tot uiting komt in de jaarcijfers: 1994 is een jaar met een bijzonder geringe uitgifte, hetgeen correspondeert met de economische "dip" in de economie, die zich rond 1993 voordeed. Voor de totale provincie is in de jaren 1997 tot en met 1999 sprake van een bijzonder hoge uitgifte. Dat zijn jaren van uitzonderlijke economische expansie, die zich zowel landelijk alsook in onze provincie voordeed. Vanaf 2000 is er een neerwaartse trend zichtbaar. Met name het afgelopen jaar 2002 kan als teleurstellend worden gezien, hoewel de uitgifte nog niet op het zeer lage niveau van 1994 is gekomen.

Uitgiftecijfers in ha. voor de provincie Groningen

jaar:
1.1

1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 45,4 25,3 52,6 49,3 100,3 94,7 92,2 76,6 63,5 42,6

De uitgifte van bedrijventerrein in de kernzone

De uitgifte in de gemeenten die tot de kernzone behoren is nader geanalyseerd. Eerst in het algemeen, daarna voor de te onderscheiden regio's.

De jaarlijkse uitgifte in ha. bedrijventerrein in de kernzonegemeenten in Centraal Groningen (linker staaf) en daarnaast de uitgifte voor de gehele provincie (rechter staaf in het diagram) voor de periode 1993-2002
120 100 80 60 40 20 0 93 94 95 96 97 98 99 '00 '01 '02

De regio Centraal Groningen, met daarin de stad Groningen als dominante factor, is in bovenstaand diagram vergeleken met de uitgifte voor de gehele provincie. Uit de vergelijking blijkt de regio centraal Groningen de algemene trends in uitgifte te volgen, met dien verstande dat het jaar 1993 eruit springt als dieptepunt in de cijferreeks en 1998 als duidelijk topjaar. Het wat tegenvallende cijfer voor het jaar 1999 valt te verklaren doordat toen de stad Groningen het nieuwe bedrijventerrein Eemspoort nog niet uitgiftegereed had, terwijl andere terreinen van het grootschalige gemengde type (zoals Euvelgunne) geheel of nagenoeg vol waren. De laatste drie jaren is het aandeel van de kernzone Centraal Groningen steeds ongeveer 43% van de uitgifte van de provincie als geheel. Van de recente uitgifte heeft de gemeente Groningen een geringer aandeel gerealiseerd dan gebruikelijk. Met name de uitgifte op het bedrijventerrein Rengers in de gemeente Slochteren en Leeksterhout in Leek heeft de regio in de eerste positie gehouden.

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

5

De jaarlijkse uitgifte in ha. bedrijventerrein in de kernzonegemeenten van de regio OostGroningen (linker staaf) en daarnaast de uitgifte voor de gehele provincie (rechter staaf in het diagram) voor de periode 1993-2002

120 100 80 60 40 20 0 93 94 95 96 97 98 99 '00 '01 '02
Het aandeel van de kernzonegemeenten in Oost-Groningen van de totale uitgifte aan bedrijventerreinen in de provincie beweegt zich steeds rond een kwart. Alleen in 1998 is er sprake van een beduidend geringer aandeel. In het laatste jaar valt de neergaande lijn voor deze regio enigszins mee. Dat is vooral te danken aan de gunstige uitgifte in de gemeente Veendam. Die gemeente kende het jaar daarvoor een stagnatie in de uitgifte, maar dat is in 2002 hersteld. Nu is er in Winschoten en Vlagtwedde (het terrein bij TerApelkanaal) vrijwel geen uitgifte geweest. De jaarlijkse uitgifte in ha. bedrijventerrein in de kernzonegemeenten van de regio Eemsmond (linker staaf) en daarnaast de uitgifte voor de gehele provincie (rechter staaf in het diagram) voor de periode 1993-2002

120 100 80 60 40 20 0 93 94 95 96 97 98 99 '00 '01 '02

Uit dit diagram blijkt dat de Eemsmondregio maar een zeer bescheiden aandeel in de uitgifte bedrijventerrein heeft. 1994 en 1995 zijn jaren waarin slechts een enkele ha. werd uitgegeven.
monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

6

Vanaf 1996 treedt er een verbetering in, die zich in 1997 sterk doorzet. Daarna is toch sprake van een neerwaartse lijn in de uitgifte, met 2001 als een gunstige uitzondering. Vanwege de realisering van bedrijventerrein Fivelpoort bij Appingedam is deze gemeente bij de regio gerekend. Voor de komende jaren zal het aanbod op dit nieuwe terrein, dat in samenwerking met Delfzijl en Seaports is ontwikkeld en wordt uitgegeven, een positief effect kunnen hebben op de uitgiftecijfers.

1.2 De jaarlijkse uitgifte in de kernzonegemeenten vergeleken met de gemeenten buiten de kernzone
Vervolgens maken we een vergelijking tussen de uitgifte binnen en buiten de economische kernzone: De uitgifte in de kernzone (rechter staaf) en buiten de kernzone (linker staaf) voor de periode 1993-2002

80 70 60 50 40 30 20 10 0 93 94 95 96 97 98 99 '00 '01 '02
buiten kernzone Kernzone

Het aandeel dat de kernzonegemeenten in de jaarlijkse uitgifte van bedrijventerrein hebben is gemiddeld 80%. Het lijkt erop dat de neergaande lijn in de gemeenten buiten de kernzone iets minder sterk is dan binnen de kernzone. Een verklaring daarvoor kan zijn dat hier de bedrijvigheid iets minder conjunctuurgevoelig is.

1.3

Conclusie met betrekking tot de uitgiftecijfers:

Over het algemeen is de conclusie gerechtvaardigd dat het beleid van concentratie van de groei van de economische activiteit in de kernzones goed terug te vinden is in deze cijfers. Voor de provincie als geheel is de gemiddelde jaarlijkse uitgifte ca. 64 ha., waarvan 80%, dat is 52 ha. in de kernzonegemeenten plaats vindt. Naar aanleiding van de teruglopende uitgifte vanwege de conjuncturele neerwaartse lijn is het de vraag hoe lang economisch herstel op zich zal laten wachten. Voorlopig is er nog geen reden om de planningscijfers voor de lange-termijn bij te stellen. Overspannen verwachtingen die uit de uitgifte over de jaren 1997-2000 voortkwamen hebben in de afgelopen jaren twijfel doen rijzen of de terreinvoorraad wel snel genoeg kon worden uitgebreid. Die twijfel is door de recente ontwikkelingen verdwenen. Voorkomen moet worden dat daarvoor in de plaats een tegengestelde paniekreactie ontstaat vanuit het doortrekken van de neergaande lijn van de laatste jaren. De golfbeweging van de conjunctuur is 7

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

een normaal verschijnsel. Echte zorg over herstel van de economie is pas op zijn plaats als die na enkele jaren van neergang nog steeds uitblijft.

2.

De voorraad aan uitgeefbaar terrein en de capaciteit in nieuwe plannen

De voorraad bedrijventerrein is voor 88% geconcentreerd in de kernzonegemeenten. Voor de bekende plannen is deze concentratie nog sterker: maar liefst 96% van de capaciteit is te vinden in de kernzonegemeenten. Dit heeft overigens ook te maken met het feit dat de grotere plannen in de kernzone veel langer van tevoren gepland moeten worden. Buiten de kernzone in het landelijk gebied worden kleine uitbreidingen of nieuwe terreintjes in een betrekkelijk kort tijdsbestek ontwikkeld. In absolute cijfers is de verdeling over de regio's als volgt: Voorraad en plannen per 1-1-2003 volgens opgave in de enquête bedrijventerreinen: regio: omvang voorraad: capaciteit in plannen: regio Centraal Groningen 127,3 ha. ( waarvan 77,2 ha. in de stad Groningen) 315 ha. regio Oost- Groningen 67,3 182 regio Eemsmond 835,7 (waarvan ruim 800 zeehaventerrein) 7 Totaal kernzonegemeenten: 1030,3 ha. 504 Buiten kernzone: Totaal Provincie: 141,1 ha. 20 ha.

1171,1 ha. (exclusief zeehaventerrein: 365 ha.) 524 ha. in plannen

De omvang van de voorraad en capaciteit van plannen voor bedrijventerrein in ha. in een staafdiagram:

900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 Centraal Groningen Oost Groningen Eemsmond Buiten kernzone

voorraad plannen

Deze gegevens verwerkt in een staafdiagram maken duidelijk dat het aandeel zeehaventerrein de voorraad in de provincie in kwantitatief opzicht nogal vertekent. Zonder de zeehaventerreinen is de voorraad in de kernzone niet zo groot:ongeveer 230 ha. en voor de toekomst staat ruim 500 ha. in plannen op stapel. Dat betekent in totaal ca. 730 ha. Aangezien de verwachting is dat maar een beperkt aandeel van de uitgifte op de zeehaventerreinen kan plaatsvinden is het reëel om deze voorraad voor het vaststellen van de toekomstige behoefte even buiten beschouwing te laten.

2.1

De verdeling over de typologieën

Naast het gegeven van de totale omvang van voorraad en plannen is de verdeling over de belangrijkste typologieën bedrijventerrein van belang: Een exacte verdeling over de onderscheiden typologieën blijkt niet goed te maken vanwege het feit dat voor de grote nieuw geplande terreinen, zoals van de stad Groningen binnen het terrein zelf een monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc 8

differentiatie wordt gemaakt, waarvan de invulling nog in belangrijke mate flexibel wordt gehouden. Zo kan men beter inspelen op verschuivingen in de markt. De hectares zijn alleen grofweg te verdelen over verschillende typologieën.

Fivelpoort (bij Appingedam) in aanleg

2.2

Gemengd terrein

Het grootste deel van het aanbod bestaat uit gemengd terrein. Binnen deze categorie is op basis van ligging en specifieke kwaliteiten nog onderscheid te maken. Binnen de grote terreinen kunnen voor delen ook belangrijke verschillen bestaan, die voortkomen uit specifieke locale omstandigheden, maar soms ook bewust gepland zijn om gevarieerde bedrijfslocaties te kunnen aanbieden.

Farmsumerhaven bij Delfzijl

Eemshaven

(foto's Groningen Seaports)

2.3

Zeehaventerrein

Hiervoor is al geconstateerd dat met de voorraad zeehaventerrein van ruim 800 ha.in de regio Eemsmond de provincie een aanbod heeft van dit type bedrijventerrein dat voor veel meer dan de komende tien of zelfs twintig jaar voldoende zal zijn. Daar kunnen wel enkele kanttekeningen bij geplaatst worden: • De uitgifte van dergelijk grootschalig industrieterrein is niet gerelateerd aan de regionale markt. Er kunnen zich op nationale of Europese schaal ontwikkelingen voordoen, waardoor de zeehaventerreinen sterker in beeld komen voor nieuwe vestigingen. Het zal dan kunnen gaan om zeer grootschalige ontwikkeling(en), en de grote ruimtelijke reservering in deze regio kan een vestigingsfactor zijn. • Het overgrote deel van de ruimtelijke reservering is een planologische bestemming. zo lang de gronden niet worden uitgegeven hebben deze een agrarische bestemming.

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

9

Goederentrein bij Veendam

2.4

Transport en distributie-terrein

In de gemeenten Veendam en Menterwolde liggen bij het Railservicecentrum terreinen met een specifieke potentie voor transport en distributie. Het terrein Rengers bij Hoogezand, liggend in de gemeente Slochteren heeft ook voor een belangrijk deel die functie gekregen. Bij de grote gemengde terreinen van de stad Groningen, zijnde Eemspoort en in de toekomst Westpoort, wordt ook rekening gehouden met een deel transport en distributie. Bij de invulling van bedrijventerrein in de nieuwe stadsuitbreiding Meerstad is dit niet de meest wenselijke optie. Daar kan beter gemikt worden op hoogwaardiger bedrijven, op zijn minst met intensiever grondgebruik. Het ligt voor de hand om ruimte-extensieve grootschalige bedrijvigheid, zoals transport naar Rengers (gemeente Slochteren), Hoogezand of Veendam/Menterwolde door te verwijzen. Indien een locatie bij een zeehaven passend is liggen de Eemshaven of Delfzijl voor de hand als alternatief.

Zernike Science Park

2.5

Hoogwaardige terreinen

Op dit moment (stand 1-1-2003) is het aanbod specifiek hoogwaardig terrein beperkt. Alleen bij het universiteitscomplex Zernike heeft de stad Groningen nog voorraad direct uitgeefbaar terrein: het "Zernike Science Park". De hoogwaardigheid van dit terrein wordt met name bepaald door de ligging bij het universiteitsterrein en is daardoor bij uitstek geschikt voor bedrijven die op een of andere manier gerelateerd zijn aan de universiteit. Aan de A7 zal een uitbreiding van Kranenburg in een behoefte aan kantoorachtige bedrijfslocaties moeten gaan voorzien. Kranenburg I was in 2001 al geheel uitgegeven. Door de teruglopende economie, die vooral in de IT-sector gevolgen heeft gehad, zien we echter dat er ook weer eerder uitgegeven locaties op bestaande terreinen vrijkomen, zoals op Kranenburg. Dat betekent dat er op dit moment nog wel enige mogelijkheden zijn voor hoogwaardige bedrijven om een geschikte locatie te vinden.
monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

10

Wanneer de economie weer uit het dal komt, kan echter snel wel een tekortsituatie ontstaan wanneer de plannen voor nieuwe hoogwaardige locaties, zoals Kranenburg II, niet tijdig worden ontwikkeld. De gemeente Haren heeft al heel lang het terrein Nesciolaan als toekomstig hoogwaardig terrein in voorbereiding. Dit is een uitvloeisel van de plannen van de Regiovisie Groningen-Assen. De realisering laat echter erg lang op zich wachten. De laatste indicatie is dat het plan in 2004 gereed zal kunnen komen voor uitgifte. Buiten Groningen/Haren zijn er geen echt hoogwaardige terreinen aan te wijzen in de voorraad of plannen. Wel zijn er binnen de gemengde terreinen gedeelten aan te wijzen met een specifieke kwaliteit, waarmee in de behoefte van bedrijven met specifieke eisen ten aanzien van ligging en representativiteit tegemoet kan worden gekomen. Voorbeelden daarvan zijn Leeksterhout in Leek en de geplande locatie Scheemder Hoogte in Oost-Groningen. Voor de toekomst is het van belang dat er steeds aanbod van enkele hectares specifiek hoogwaardig terrein uitgeefbaar is. Op termijn zal in Meerstad een locatie kunnen worden ontwikkeld als opvolger voor Kranenburg II dat de komende jaren in de behoefte moet voorzien.

Bedrijfsverzamelgebouw op lokaal industrieterrein Zuidhorn

2.6

Lokale terreinen

Dat zijn alle terreinen buiten de economische kernzone: totaal ruim 140 ha.nu uitgeefbaar. In bestaande plannen is nog voor 20 ha. aan uitbreiding of nieuw terrein te voorzien. In de kernzone is ook een klein deel van de terreinen aan te merken als lokaal. Het gaat om in totaal ca. 20 ha. terrein, waarvan de helft in de stad Groningen is te vinden. Het is een goede zaak dat er in de regio's enkele locaties zijn om locale bedrijvigheid die niet goed inpasbaar is in woonbebouwing op te vangen. Op dit moment wordt in de regio west (Leek, Marum, Grootegast en Zuidhorn) een onderzoek verricht in het kader van de regio-uitwerking voor dit gebied naar de positie van lokale terreinen. In de regio Eemsmond wordt de behoefte aan bedrijventerrein in het algemeen onderzocht, waarbij ook daar de behoefte aan aanvullende lokale terreinen aan bod komt. Een belangrijk signaal uit die onderzoeken is al wel dat de werkgelegenheid maar zeer ten dele gerelateerd is aan bedrijven op bedrijventerreinen. Veel lokale bedrijvigheid is prima inpasbaar in de dorpen. Met name de lintbebouwing, waaraan deze provincie zo rijk is heeft wat dit betreft een traditioneel zeer gemengde functie.

2.7

Revitalisering van bedrijventerreinen

In de cijfers omtrent de voorrraad is geen rekening gehouden met ruimtewinst , die verkregen kan worden door revitalisering van bestaande verouderde - en dus niet meer optimaal benutte terreinen. In de "Ruimtelijk-economische visie van de provincie Groningen (TIPP programma 2002) wordt berekend dat 40 tot 60 ha. om die reden vrijkomt. Daartegenover staat dat een deel van deze terreinen een heel andere functie zal krijgen, bijvoorbeeld een woonfunctie. Dat leidt ertoe dat de daar gevestigde bedrijven juist een beroep zullen doen op nieuw aanbod bedrijventerrein. Per saldo kan ervan uitgegaan worden dat revitalisering de behoefte aan bedrijventerrein niet zodanig zal doen toe- of afnemen, dat dit de schatting van de totale behoefte voor een periode van tien jaar sterk zal beïnvloeden.
monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

11

3. Conclusies In dit laatste hoofdstuk worden de conclusies getrokken uit de hiervoor gepresenteerde cijfers. Met name wordt aandacht besteed aan de vraag of vraag en aanbod voor de komende tien jaar in een goede verhouding tot elkaar lijkt te staan en of het beleid van concentratie in kernzones in de cijfers is terug te vinden. Die laatste vraag komt het eerst aan bod. 3.1 De concentratie in de economische kernzone werkt Voor de eindconclusies met betrekking tot de interpretatie van deze monitor van de bedrijventerreinen in de provincie Groningen worden de belangrijkste cijfers nog in het volgende diagram samengevat:
De huidige en geplande voorraad bedrijventerrein in bovenregionale (=kernzone) en lokale plannen:

60%

voorraad bovenregionaal 60% plannen bovenregionaal 30% voorraad lokaal 7,5% plannen lokaal 2,5%

Uit bovenstaand diagram blijkt nog eens duidelijk dat het beleid gericht op concentratie in de economische kernzone (dat zijn de bovenregionale terreinen) zich vertaald in de capaciteit van gemeentelijke bestemmingsplannen. Zowel voor wat betreft de huidige voorraad, als de capaciteit in de nu bekende uitbreidingen, wordt verreweg het grootste deel in de aangemerkte kernzone gerealiseerd. 3.2 Voldoende totale capaciteit voor de komende periode van tien jaar

De behoefte voor de komende 10 jaar voor de kernzone is te berekenen door 10x de jaarlijkse gemiddelde uitgifte als uitgangspunt te nemen en daarbij een ijzeren voorraad op te tellen van 3 tot 5x de jaarlijkse uitgifte als buffer voor onverwachte fluctuaties in de vraag. Door de lange voorbereidingstijd van deze plannen is dit noodzakelijk gebleken. (Deze berekeningswijze is opgenomen in het Provinciaal Omgevingsplan 2000; zie pagina 27) Met de gemiddelde uitgifte van 64 ha. per jaar over de afgelopen periode, kunnen we vaststellen dat de berekening die in het Provinciaal Omgevingsplan werd gemaakt voor de periode 2000-2010 voor een periode van tien jaar, nog steeds een redelijke koers is. De behoefteraming komt nog steeds uit op 700-800 ha. voor een periode van tien jaar.

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

12

De jaren met een zeer grote uitgifte van rond 100 ha. lijken zich niet te continueren. Er is echter geen reden om nu de berekeningen naar beneden bij te stellen vanwege een - hopelijk tijdelijke economisch minder gunstige periode. Met de berekende huidige voorraad en de capaciteit in de plannen die in ontwikkeling zijn lijkt ook het totale aanbod voldoende om de vraag te voldoen. Ten aanzien van de ruimte voor grootschalige industrie en transport dat zich goed laat plaatsen op de zeehaventerreinen is er nog zeer ruim aanbod. Ten aanzien van terreinen met een bijzondere kwaliteit is wel een opmerking te maken. Daarover handelt de volgende paragrafen.

3.3

Realisering van hoogwaardige terreinen gaat (te) traag

Op dit moment heeft de stad Groningen naast het Zernike Science Park geen nieuw hoogwaardig bedrijventerrein als opvolger van Kranenburg I. Het Zernike Science Park bedient een specifieke doelgroep, die een link heeft met de universiteit. Dat geldt niet voor alle hoogwaardige bedrijvigheid, zoals ICT-bedrijven. De uitbreiding Kranenburg II aan de zuidzijde van de A7 laat nog op zich wachten en de hectares in Meerstad zullen niet voor 2007 beschikbaar komen. En het kleinschalige terrein Nesciolaan in Haren is op zijn vroegst in 2004 uitgeefbaar. Vanwege de teruglopende economie, die na enige vertraging nu toch ook in Groningen voelbaar is, zijn er ook enkele locaties beschikbaar die eerder werden uitgegeven. Dat geeft nog even lucht in het krappe aanbod. Bij een aanhoudende groei-economie was er nu wellicht nu al een knelpunt ontstaan. Er is wel zorg voor een tijdelijke tekortsituatie als de economie, zoals wij allen hopen binnenkort weer fors aantrekt. Een voortvarende aanpak van de planologische voorbereiding van de plannen die op stapel staan is daarom geboden.

3.4 Voor de langere termijn aanvullingen nodig, met name van hoogwaardiger locaties
Nu zich een zekere teruggang in de economie aftekent moet daaruit niet direct de conclusie worden getrokken dat de plannen in omvang naar beneden gebracht moeten worden. Wanneer de economie binnenkort weer aantrekt, zal blijken dat er wel weer tekorten ontstaan aan het eind van het huidige decennium. Er is dan onvoldoende "ijzeren voorraad" om onverwachte nieuwe ruimtelijke expansie op te vangen. De realisering van een snelle Zuiderzeelijn – of dat een magneetzweefbaan wordt of een andere vorm van snelle openbaar vervoerverbinding- zal zijn schaduw vooruit werpen. Dat zal met name in de omgeving van halteplaatsen tot een te verwachten extra economische impuls leiden. Dat kan niet anders dan gevolgen hebben voor de behoefte aan bedrijventerreinen. In dat licht is met name het aanbod hoogwaardig bedrijventerrein in en rond de stad Groningen krap bemeten. Gekoppeld aan de Regiovisie Groningen-Assen en een uitwerking van een Masterplan voor de Noordelijke Ontwikkelingsas zal de te verwachten leemte in het aanbod aan bedrijventerrein (in het bijzonder het hoogwaardige segment) de komende jaren moeten worden ingevuld. Voor de periode na 2007 zullen nieuwe locaties in Meerstad belangrijk zijn in het aanbod van de stad Groningen en omgeving. De plannen voor Meerstad worden nu in grote lijnen uitgewerkt. Daarbij is een belangrijk vraagpunt welke typologieën in Meerstad worden ontwikkeld. De trend is om dit heel divers en flexibel in te vullen. Uit dit overzicht mag blijken dat met name het hogere segment daarvoor in aanmerking moet komen. Dat betekent niet dat het allemaal hoogwaardige kantoorachtige invulling moet krijgen, maar extensieve functies, zoals transport en distributie kunnen beter ontwikkeld worden in aansluiting op de bestaande terreinen in Veendam en Menterwolde, het terrein Rengers bij Hoogezand of de zeehaventerreinen in de Eemsmondregio. De flexibiliteit en diversiteit in invulling van Meerstad moet niet zo ver gaan dat die transportfuncties en wellicht industriële activiteit van een wat zwaardere categorie naar de schaarse ruimte dichtbij het centrum van Groningen wordt gehaald. Deze activiteiten kunnen bij uitstek de economische link vormen tussen Centraal Groningen en de specifieke groeipotentie van de regio's Oost-Groningen en Eemsmond.

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

13

Bijlage 1 Jaarlijkse uitgifte in ha. bedrijfsterrein per gemeente 1991 t/m 2002 bron: enquête bedrijventerreinen
gemeente 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 gem. per jaar 5,3 11,6 0,3 0 4,4 3,2 6,2 0 8,7 3,4 18,4 24,7 43% 38%

Groningen Haren Leek H'z.-Sapp'm. Slochteren Centr.Gron.

4,4 0,2 2,4 1,2 0,6 8,8 19% 12,2 0 0,8 0,2 13,2 29% 1,0 11,0 0 12,0 27%

8,0 0 2,9 1,9 0,3 13,1 52% 0,1 0 4,1 1,6 5,8 23% 0,2 1,0 0,1 1,3 5%

5,6 0 2,6 17,5 0 25,7 49% 5,4 5,5 4,7 2,3 17,9 34% 1,0 0 0 1,0 2%

15,8 0 4,9 2,0 0,4 23,1 47% 6,1 0 6,2 1,2 13,5 27% 1,0 6,0 0,1 7,1 14%

19,5 0 2,2 6,5 0,9 29,1 29% 16,9 0 10,5 0 27,4 27% 2,0 10,5 8,4 20,9 21%

11,4 0,5 3,1 16,1 14,9 46,0 49% 7,7 2,2 3,3 1,0 14,2 15% 2,4 14,5 0,4 17,3 18%

9,3 1,3 2,5 7,2 0,7 21,0 23% 8,7 5,2 7,1 7,9 28,9 31% 1,8 9,6 3,1 14,5 16%

17,8 1,0 3,4 8,8 4,0 35,0 45% 10,4 3,5 2,3 6,0 22,2 29% 5,1 4,1 0,4 9,6 13%

18,6 0 3,4 1,3 3,5 26,8 42% 0,7 3,2 6,2 3,5 13,6 21% 6,9 5,6 0 12,5 20%

Veendam Menterwolde Winschoten Vlagtwedde Oost Gron.

9,3 7,8 2,2 2,2 0,1 4,5 2,4 0 11,3 16,9
27% 27%

Eemsmond Delfzijl Appingedam
Eemsmondregio

2,2 0,6 6,6 3,5 1,3 0 4,1 10,0 10% 16%

Kernzonegem.

34,0
75%

20,2
80% 0 0 0 1,0 0 0 0,2 0 0,4 0 2,1 0,2 1,2

44,8
85% 0 0 0 0,4 0 0 0,6 0 0,6 2,1 3,3 0 1,0

43,7
88% 0,1 0 0 0 0,4 0 0 0,7 0,4 1,1 1,1 0 1,8

77,4
77% 0,3 0 0 16,4 1,6 0 0,6 0 1,4 0 2,1 0 0,5

77,5
82% 1,5 0 1,0 0 0 0 0,1 0,3 2,5 2,1 8,7 0,4 0,6

64,4
70% 1,2 0 0 1,5 1,6 0 3,8 2,4 3,3 0 11,1 0,4 2,5

66,8
87% 0 0 0,4 1,0 0 0 0,2 2,5 1,9 0 0 1,8 2,0

52,9
83% 0 0 0 1,4 0 0,3 0,2 0 3,9 0 1,8 2,5 0,5

33,8 51,6 79% 80% 0 0 0 0 0 0 0,2 0,6 1,2 0 4,2 1,6 1,0 8,8
21% 0,4 0,1 0,1 2,2 0,4 0,0 0,6 0,7 1,8 0,9 3,7 0,8 1,1 12,8 20%

Loppersum Bedum Ten Boer De Marne Bellingwedde Reiderland Grootegast Marum Pekela Scheemda Stadskanaal Winsum Zuidhorn
buiten kernzone

0,5 1,1 0 0,3 0 0 0 0 2,6 3,5 2,6 0,8 0

11,4
25%

5,1
20%

8,0
15%

5,6
12%

22,9
23%

17,2
18%

27,8
30%

9,8
13%

10,6
17%

totaal provincie:

45,4 25,3
100% 100%

52,6
100%

49,3 100,3 94,7
100% 100% 100%

92,2
100%

76,6
100%

63,5 42,6 64,3
100% 100% 100%

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

14

Bijlage 2a

Voorraad bedrijventerrein en bekende plannen voor nieuwe terreinen

Kernzonegemeenten in de regio Centraal Groningen:
Gemeente Groningen Groningen Groningen Groningen Groningen Groningen Groningen Plannen: Groningen Groningen Groningen Groningen Groningen naam terr. Zernike Kranenburg Eemspoort Driebond Euvelgunne Winschoterdiep Noorderhoogebrug typologie uit te geven in ha./uitgifte in 2002 hoogwaardig 13,9 1,7 hoogwaardig 0 (vol) gemengd/transp&distr 60,7 3 gemengd 0,7 0 gemengd 0,9 0 gemengd 0 (vol) lokaal/wijk 1,0 0,6 77,2 ha. 5,3

hoogwaardig 18 vanaf 2003 gemengd 80 vanaf 2006 gemengd (deels hoogw?) 140 vanaf 2006 lokaal/wijk 7 vanaf 2005 lokaal/wijk 2 vanaf 2005 totaal plannen 247 ha. _________________________________________________________________________________ Haren geen voorraad per 1-1-2002

Kranenburg II Westpoort Meerstad Heldenpark Hoendiep noord

Plannen: Haren Nesciolaan hoogwaardig 7,5 vanaf 2004? _________________________________________________________________________________ Leek Leek Leek Plannen:
Leek Zevenhuizen Leeksterhout Noord Zevenhuizen noord gemengd lokaal 40 ? vanaf 2005

Leeksterhout gemengd Diepswal lokaal Kokswijk/Zevenhuizen lokaal

5,3 2,2
0,5 8,0

4,4 0
0 4,4

____________________________________________________________________________________ Hoogez-Sappemeer Sappemeer-Oost
Hoogez-Sappemeer Westerbroek

gemengd
gemengd

0 (vol)

0

27,0 0 27,0 0 ________________________________________________________________________________________ Slochteren Slochteren Rengers Siddeburen Rengers II gemengd/zwaar/transport lokaal gemengd/zwaar? 14,3 0,8 15,1 20 7,7 1,0 8,7 vanaf ?

Plannen:
Slochteren ________________________________________________________________________________________ Voorraad per 1-1-2003 in regio Centraal Groningen Omvang bekende plannen in de regio Centraal Groningen Jaarlijkse uitgifte gem. over afgelopen 10 jaar: 24,7 ha.
monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

127,3 ha. 314,5 ha.

15

Bijlage 2b

Voorraad bedrijventerrein en bekende plannen voor nieuwe terreinen

Kernzonegemeenten in de regio Oost-Groningen
Gemeente Veendam Veendam Veendam Veendam Veendam Veendam Veendam naam terr. Dallen II Tradepa rk Vrijheid Lloyd Zwaaikom RSCG Tonkelweg typologie gemengd/zwaar gemengd gemengd gemengd gemengd transp en distr lokaal uit te geven in ha./uitgifte in 2002 20,7 1,0 0,1 0 2,2 0,6 3,3 4,0 0 0,4 1,5 3,3 3,7 0 31,5 9,3

Plannen: Toncelweg uitbr. lokaal (comb.wonen) 2? ? _________________________________________________________________________________ Menterwolde Menterwolde Gouden driehoek Zuidbroek gemengd lokaal 13,7 3,5 17,2 2,2 0 2,2

Plannen: Menterwolde Gouden driehoek II gemengd 40 2005 Menterwolde Veenwolde transport? 79 2005 ________________________________________________________________________________ Winschoten Winschoten Winschoten Reiderland 2 Hoogebrug I+II Rensel gemengd gemengd gemengd 3,5 9,1 1,7 14,3 -0,3 0,3 0,1 0,1

Plannen: Winschoten Hoogebrug III gemengd 15 vanaf 2002 _________________________________________________________________________________ Vlagtwedde Vlagtwedde Vlagtwedde Zuid-Groningen Vlagtwedde Sellingen gemengd/zwaar lokaal lokaal 2,0 0,3 2,0 4,3 0 0 0 3,5

Plannen: Vlagtwedde Zuid-Groningen uitbr.gemengd/zwaar 30 2004 _________________________________________________________________________________ Plannen: Scheemda

Scheemder Hoogte

gemengd

16

vanaf 2004

(Scheemder Hoogte (Hof van Brussel) in Scheemda is uitvloeisel van samenwerking met Winschoten- het is een bovenregionaal terrein voor de regio en derhalve te rekenen tot de kernzone) ________________________________________________________________________________________ Voorraad per 1-1-2003 in regio Oost-Groningen Omvang bekende plannen in de regio Oost-Groningen Jaarlijkse uitgifte gem. over afgelopen 10 jaar: 16,9 ha. 67,3 ha. 182,0 ha.

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

16

Bijlage 2c

Voorraad bedrijventerrein en bekende plannen voor nieuwe terreinen

Kernzonegemeenten in de regio Eemsmond
Gemeente Delfzijl Delfzijl Delfzijl Delfzijl Delfzijl uit te geven in ha./uitgifte in 2002 355,8 2,9 12,3 0,2 7,4 0,1 0 0,3 0 0 375,5 3,5 Plannen: Spijk(nieuw) lokaal ? ______________________________________________________________________________ Eemsmond Eemsmond Plannen: Eemsmond Eemshaven N363 Uithuizen zeehaven lokaal 430,6 0,3 430,9 0,2 0,4 0,6 naam terr. Oosterhorn Farmsumerpoort* Farmsumerhaven Tuikwerd Spijk typologie zeehaven zeehaven zeehaven lokaal lokaal

Uithuizermeeden lokaal 7 vanaf 2002 (Havenweg) ______________________________________________________________________________ Appingedam Appingedam Appingedam 27,0 0 0,5 0 1,8 0 29,3 0 ______________________________________________________________________________ Fivelpoort Farmsumerweg Woldweg gemengd lokaal lokaal

*Farmsumerpoort stond in eerdere inventarisaties nog als Complex I vermeld. Deze naam wordt niet meer gehanteerd.
Voorraad per 1-1-2003 in regio Eemsmond Omvang bekende plannen in de regio Eemsmond Jaarlijkse uitgifte gem. over afgelopen 10 jaar: 10,0 ha. 835,7 ha. 7 ha.

monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

17

Bijlage 2d Voorraad bedrijventerrein en bekende plannen voor nieuwe terreinen Buiten de kernzone Gemeente naam terr. typologie uit te geven in ha./uitgifte in 2002 Loppersum geen voorraad
______________________________________________________________________________________________

Bedum geen voorraad Plannen: Bedum terrein Bedum lokaal 7 vanaf 2004 _______________________________________________________________________________ Ten Boer Dijkshorn lokaal 3,3 0 Ten Boer Garmerwolde lokaal 1,0 0 4,3 0
_______________________________________________________________________________

De Marne Kruisweg tuinbb. lokaal 3,4 0,9 De Marne Zoutkamp Reitdkde lokaal 0,3 0 De Marne Zoutkamp Ind terr lokaal 4,0 0 De Marne Haven Lauwersoog lokaal 3,8 0,5 De Marne Ulrum lokaal 3,0 0 Plannen: 14,5 1,4 Ulrum uitbreiding lokaal 5-10 2005 ______________________________________________________________________________ Bellingwedde Blijham lokaal 2,0 0 _______________________________________________________________________________ Reiderland Bolwerk Nwe Schans lokaal 20,0 0,3 _______________________________________________________________________________ Grootegast Park West I & II lokaal 5,8 0,2
_______________________________________________________________________________

Marum Marumerlage lokaal 0,3 Marum Marum lokaal 2,0 Marum De Poort lokaal 1,7 Plannen: 4,0 Marum_ ___________De Poo rt_(uitbr.)__lokaal _____________ 6 Pekela Pekela Aa-stroom lokaal Oude Pekela West lokaal 1,0 17,2 18,2

0,6 0 0 0,6 2004 1,2 1,2

_

_____________________________________________________________________________

_

Scheemda Scheemdermeer lokaal 19,0 0 _______________________________________________________________________________ Stadskanaal Bedr. Park lokaal 43,0 1,6 Stadskanaal Vleddermond lokaal 0 2,6 47,2 4,2
_ ______________________________________________________________________________

Winsum Winsum Zuidhorn Zuidhorn Zuidhorn

Het Aanleg Lombok Mokkenburg Aduard Rietlanden

lokaal lokaal lokaal lokaal lokaal

1,9 0 1,9

1,2 0,4 1,6

_______________________________________________________________________________

0,9 0 1,6 0 1,0 1,0 4,2 0,5 Buiten kernzone - omvang voorraad: 141,1 ha. Plannen:20 ha. gem jaarlijkse uitgifte 12,7 ha.
monitor eindversie bedrijventerreinen 2003.doc

18