Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe Managementrapportage

Rapportnr. 31153 Augustus, 2003 Projektmanager(s): Johan Kasper

INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT Dienstencentrum van de Christelijke Hogeschool Noord-Nederland Rengerslaan 8 Postbus 1298 8900 CG Leeuwarden

Projektmedewerkers: Fabiola Smits Nynke Sijtsma

tel: 058-2330550 fax: 058-2330501

Monitor Bedrijventereinen Friesland en Drenthe

Verantwoording

De monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe is in het eerste half jaar van 2003 uitgevoerd in opdracht van de Kamers van Koophandel van Friesland en Drenthe. Voor het verzamelen van de data zijn 450 bedrijven in Friesland en Drenthe telefonisch benaderd met een vragenlijst. In totaal hebben 338 bedrijven uit dit bestand meegewerkt aan het onderzoek. Het betreft hier 150 bedrijven uit Drenthe en 188 bedrijven uit Friesland. Daarnaast zijn de bedrijvenverenigingen en gemeenten in Friesland en Drenthe schriftelijk benaderd met een vragenlijst. In totaal hebben 17 bedrijvenverenigingen de vragenlijst ingevuld teruggestuurd, waarvan 9 bedrijvenverenigingen uit Drenthe en 8 bedrijvenverengingen uit Friesland. Van de aangeschreven gemeenten hebben er 26 gereageerd, waarvan 8 gemeenten uit Drenthe en 18 gemeenten uit Friesland. In deze managementrapportage worden de belangrijkste uitkomsten van deze meting gepresenteerd. Daarbij is tevens – waar mogelijk – een vergelijking gemaakt met de onderzoeksgegevens uit het Masterplan Bedrijventerreinen Noord-Nederland (Oranjewoud, 2000) Voor meer gedetailleerde gegevens betreffende dit onderzoek wordt verwezen naar het rapport Monitor Bedrijventerreinen Friesland en Drenthe.

Leeuwarden, augustus 2003

Instituut Service Management Leeuwarden, augustus 2003

1

Monitor Bedrijventereinen Friesland en Drenthe

1.

Bedrijfskenmerken

De gemiddelde omvang van de bedrijven die aan het onderzoek hebben meegewerkt ligt in Drenthe op 47,2 werknemers en in Friesland op 51,2 medewerkers. Het gemiddelde bedrijfsoppervlak (gebouwen + grond) ligt rond 5000 m². Het gemiddelde bedrijfsoppervlak is in Drenthe iets groter dan in Friesland, bij het vloeroppervlak van de gebouwen is het juist andersom. Het gemiddelde vloeroppervlak van de bedrijfsgebouwen ligt rond 3000 m². De Drentse bedrijven die aan het onderzoek hebben meegewerkt komen vooral uit de industrie en in iets mindere mate ook uit de zakelijke dienstverlening, de groothandel en de bouw. In Friesland zijn de volgende bedrijfstakken in volgorde van belangrijkheid sterk vertegenwoordigd in de responsgroep: groothandel, industrie, bouwnijverheid, handel in onroerend goed en zakelijke dienstverlening, vervoer, opslag en communicatie Bij ongeveer eenderde van de bedrijven in beide provincies is een bedrijfswoning aanwezig.

2.

Uitbreiding, renovatie en herinrichting of verplaatsing

Ongeveer de helft van de bedrijven in beide provincies heeft ruimte voor uitbreiding op de bedrijfslocatie. In beide provincies geeft overigens bijna driekwart van de bedrijven aan geen plannen te hebben ten aanzien van uitbreiding, renovatie/herinrichting of verplaatsing. Het aantal bedrijven dat behoefte heeft aan uitbreiding ligt in beide provincies iets beneden de 20%. In Drenthe is de behoefte aan uitbreiding iets groter. Als er sprake is van behoefte aan uitbreiding dan betreft dit in de meeste gevallen uitbreiding op de huidige bedrijfslocatie. In vergelijking tot de gegevens van de meting in 2000 is er nu minder behoefte aan uitbreiding. Dat geldt in het bijzonder voor de behoefte aan uitbreiding elders. De meeste voorgenomen uitbreidingen concentreren zich in Drenthe in het gebied rond Meppel en Hoogeveen en in Friesland in de gemeenten Opsterland, Skarsterlan en Smallingerland. Meer dan de helft van die uitbreidingen zou binnen 1 jaar plaats moeten vinden. De behoefte aan renovatie en herinrichting is in beide provincies nihil. Een beperkt aantal bedrijven in Friesland en Drenthe heeft plannen om het gehele bedrijf naar elders te verplaatsen. In Friesland wil ongeveer de helft van deze bedrijven dat nog binnen een jaar realiseren in Drenthe heeft ruim de helft van deze bedrijven dit gepland staan binnen vijf jaar. In vergelijking tot de uitkomsten in 2000 is de verhuisgeneigdheid aanzienlijk afgenomen. Op basis van deze gegevens kan geconcludeerd worden dat bedrijven over het algemeen meer tevreden zijn over hun huidige bedrijfslocatie dan enkele jaren terug en minder behoefte hebben aan uitbreidingen en/of verplaatsingen. De bedrijvenverenigingen in beide provincies schatten de uitbreidingsbehoeften van bedrijven gemiddeld iets hoger in dan de bedrijven zelf. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat de bedrijfsverenigingen een beter totaalbeeld hebben van de behoeftes van alle bedrijven, terwijl hier alleen de behoeften van de responsgroep van bedrijven in beeld komt. Bovendien houden bedrijvenverenigingen wellicht ook rekening met de behoeften van startende bedrijven. Een ruime meerderheid van de bedrijvenverengingen in beide provincies denkt dat er voldoende bedrijventerreinen beschikbaar zijn. Ook voor de komende vijf jaar schatten de meeste bedrijvenverenigingen de situatie in beide provincies redelijk positief in. Ook de gemeenten in beide provincies schatten de behoefte aan uitbreiding van bedrijvigheid elders (op nieuwe locaties) hoger in dan de bedrijven zelf.

3.

De kwaliteit van de vestigingslocatie

Instituut Service Management Leeuwarden, augustus 2003

2

Monitor Bedrijventereinen Friesland en Drenthe

De kwaliteit van de vestigingslocatie wordt vooral bepaald door de aspecten bereikbaarheid over snelweg, bereikbaarheid over de weg en naamsbekendheid van de vestigingslocatie. Deze aspecten worden door de bedrijven in beide provincies het hoogst gewaardeerd. Daarnaast wordt in Drenthe ook de woonomgeving zeer hoog gewaardeerd. Ook grondprijzen en een ruime beschikbaarheid van arbeidskrachten scoren in beide provincies relatief goed. Echter deze aspecten worden minder belangrijk geacht. In beide provincies worden aspecten als: bereikbaarheid per spoor en over water, openbaar vervoer, premies- en subsidieregelingen en de dienstverlening van gemeenten relatief laag gewaardeerd. Deze aspecten worden echter ook van minder belangrijk geacht voor de vestigingslocatie (wegen minder zwaar). Bovenstaande uitkomsten komen redelijk overeen met de onderzoeksgegevens in het Masterplan Bedrijventerreinen. Opvallend is dat de dienstverlening door gemeenten tegenwoordig minder goed wordt beoordeeld dan tijdens het onderzoek voor het Masterplan. De gemeenten hebben zelf een veel positiever beeld over de kwaliteit van hun dienstverlening. Over de premie- en subsidieregelingen zijn de gemeenten redelijk positief, terwijl bedrijvenverenigingen en ondernemers daar veel minder positief over zijn.

4.

Meest wenselijke bedrijfsomgeving (voorzieningen)

Bedrijven in Friesland en Drenthe vinden voldoende parkeergelegenheid, een goede ICTinfrastructuur, representatieve gebouwen en een zichtlocatie veruit het belangrijkste voor de bedrijfsomgeving. Andere omgevingsaspecten en voorzieningen die ook (maar minder) belangrijk geacht worden, zijn: nabijheid afnemers, gezamenlijke beveiliging van het terrein en een groene parkachtige omgeving. Het minst belangrijk zijn: arbeidspool, gezamenlijke onderhoudsfaciliteiten, nabijheid concurrenten en een bedrijfswoning. Overigens vindt steeds grofweg een vijfde van de bedrijven deze aspecten wel belangrijk. In vergelijking tot de onderzoeksgegevens uit 2000 zijn aspecten als gezamenlijke beveiliging en gezamenlijke inkoop iets minder belangrijk geworden, terwijl goede parkeervoorzieningen en representatieve gebouwen nog steeds hoog scoren. Een goede ICT-infrastructuur en een zichtlocatie hebben aan belang gewonnen. De gemeenten in Drenthe en Friesland vinden evenals de bedrijven ook dat voldoende parkeergelegenheid, representatieve gebouwen, zichtlocatie, goede ICT-infrastructuur van groot belang zijn voor de kwaliteit van de bedrijfsomgeving. Opvallend is dat bij gemeenten ook bedrijfswoningen en een groene parkachtige omgeving hoog scoren. Gezamenlijke voorzieningen, winkels en horeca scoren volgens gemeenten niet hoog.

5.

Kantoor- en winkellocaties

Volgens bijna alle bedrijvenverenigingen in beide provincies zijn er voldoende kantoor- en winkellocaties. In sommige gevallen is er sprake van leegstand. Redenen voor de leegstand zijn: onvoldoende parkeergelegenheid, verkeerde locatie, onvoldoende vraag, te hoge prijzen en de kwaliteit.

6.

Is revitalisering nodig

Driekwart van de bedrijvenverenigingen in Drenthe en de helft van de bedrijvenverenigingen in Friesland achten een grondige revitalisering van bedrijventerreinen nodig. Benodigde revitalisering bedrijventerreinen in Drenthe volgens bedrijvenverenigingen
Bitseveld - Roden

Instituut Service Management Leeuwarden, augustus 2003

3

Monitor Bedrijventereinen Friesland en Drenthe

De Hanekampen – Beilen Zuidmaarten – Beilen De Holwert - Coevorden De Wieken - Hoogeveen Gasseltenijeveen - Gieten Leemdijk – Smilde Oevers, oude vaart - Meppel De Tweeling - Veenoord Vierslagen - Schoonebeek

Benodigde revitalisering bedrijventerreinen in Friesland volgens bedrijvenverenigingen
Bedrijventerrein De Lauwers – Surhuisterveen Bedrijventerrein De Swadde – Buitenpost Bedrijventerrein Kloostertille Bedrijventerrein Leeuwarden–West (oude gedeelte) Klokslag industriepark - Wymerts Koeidijk Workum

De gemeenten in Drenthe achten revitalisering van bedrijventerreinen minder vaak nodig dan de bedrijvenverenigingen. In Friesland komt de mening van de gemeenten ongeveer overeen met de mening van de bedrijvenverenigingen. Helaas hebben lang niet alle gemeenten de vragenlijsten teruggestuurd, zodat een totaalbeeld ontbreekt.

Benodigde revitalisering bedrijventerreinen in Drenthe volgens gemeenten
Bargermeer (Noordelijk gedeelte) De Wieken Pollux (Klazinaveen) Leemdijk Oude vaart (Oevers A en B) De Tweeling (Veenoord) Vriezerbrug

Benodigde revitalisering bedrijventerreinen in Friesland volgens gemeenten
De Zwette (Veenwouden) De Klokslag De Lauwers (Surhuisterveen) De Swadde (Buitenpost) Franeker Zuid en Oost Leewarden-West Makkum-Oost Singelwei (Kollum) Spikerboor (Akkrum) Wijmerto ’t String (Jirnsum) Fricoterrein (Wargae) Oedsmawei (Grou) Tolhuiswei / Vegelingswei

In vergelijking tot het Masterplan Bedrijventerreinen zijn er nu meer bedrijventerreinen die aan revitalisering toe zijn.
Instituut Service Management Leeuwarden, augustus 2003

4

Monitor Bedrijventereinen Friesland en Drenthe

Instituut Service Management Leeuwarden, augustus 2003

5