Revitalisering Winschoterdiep Eemskanaal

M aste rp l a n d e f i n i t i e f

Dienst RO/EZ - Gemeente Groningen

-

Juni 2005

2

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Inhoud
1 2 3 4 5 Inleiding Proces Leeswijzer Gebiedsbeschrijving Zuidoost Aanleiding tot revitalisering Ontwikkelingen Stad Groningen Ontwikkeling Zuidoost Problematiek Winschoterdiep/ Eemskanaal Problematiek per deelgebied Visie Zuidoost Ruimtelijke kaders landschap en verkeer Visie Winschoterdiep/ Eemskanaal, de uitgangspunten Visie per deelgebied Plan van aanpak Bedrijventerreinmanagement & Beheer Uitvoering van maatregelen en activiteiten Betrekken van de vereniging en de bedrijven bij de revitalisering Professionaliseren van de bedrijventerreinvereniging Ontwikkeling van bedrijventerreinmanagement Overige thema’s Juridisch kader Milieuaspecten Financiën 5 6 6 7 9 9 9 13 14 19 20 22 23 29 31 31 31 31 32 33 33 34 34 Bijlagen Kaartbijlagen algemeen Bestaande bebouwing in plangebied Bestaande wegen in plangebied Verkeersstructuur in plangebied Groenstructuur in plangebied Kaartbijlagen dwarsprofielen A Bornholmstraat noordzijde B Bornholmstraat noordzijde C Bornholmstraat zuidzijde D Bornholmstraat zuidzijde E Bornholmstraat zuidzijde F Bornholmstraat zuidzijde G Winschoterdiep H Duinkerkenstraat westzijde I Duinkerkenstraat oostzijde J Rouaanstraat K Antwerpenweg L Gideonweg westzijde M Gideonweg oostzijde Kaartbijlagen schetsontwerpen Schetsontwerp Bornholmstraat Nz Schetsontwerp Bornholmstraat Zz Schetsontwerp Antwerpenweg-Duinkerkenstraat Marktanalyse 37 38 38 39 39 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 55 56 57 59 61

6 7

8

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

3

4

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

1 Inleiding
Bedrijfsleven en overheid investeren op basis van vertrouwen in de toekomst. Daarbij hebben de beide partijen elkaar hard nodig. Zeker nu het gebied op en om het bedrijventerreinencluster Zuidoost, verzeild is geraakt in een stormachtig proces van ruimtelijke (her)ontwikkeling, is het van belang het vertrouwen vast te houden en te verbeteren. Het bedrijventerreinencluster Zuidoost is het economische kerngebied van Groningen en kan met zijn 550 hectare gezien worden als het belangrijkste bedrijventerreinencluster van Noord Nederland. Het gebied, van oudsher ontwikkeld aan de rand van Groningen, komt door diverse ontwikkelingen meer en meer in de stad te liggen. Met eerst de aanleg van de Zuidelijke Ringweg en verschillende ontwikkelingen die daarop volgden, heeft de stad steeds meer impact gekregen op het gebied. De ontwikkeling van het toekomstige stadsdeel Meerstad en het Europapark zorgt ervoor dat Zuidoost nog meer wordt ingesloten. Het bedrijventerreinencluster komt hiermee in een ander perspectief te staan en vraagt om een andere benadering. Een benadering gericht op integratie in de oude én de nieuwe stad. Transformatieplannen op het bedrijventerrein Eemskanaal zorgt daarnaast voor grote druk op de oudste delen van het bedrijventerreinencluster. Verder heeft ook de aantrekkende werking van nieuwe bedrijfslocaties aan de rand een aanzienlijke impact. Op de bedrijventerreinen Winschoterdiep en Eemskanaal wordt het verouderingsproces steeds nadrukkelijker ervaren en heroriëntatie en revitalisering is dan ook noodzakelijk. Het College van B &W van de gemeente Groningen ziet de revitalisering van bestaande bedrijventerreinen als één van zijn speerpunten van beleid om de doelstellingen op het gebied van werkgelegenheid, economische ontwikkeling en leefbaarheid waar te kunnen maken. In 2002 is het project Terreinwinst opgestart waarbij kwaliteitsverbetering (revitalisering) en kwaliteitsbehoud (bedrijventerreinmanagement) van bedrijventerreinen het grote doel is. Binnen het project Terreinwinst heeft de revitalisering van het bedrijventerrein Winschoterdiep/ Eemskanaal de grootste prioriteit. Het bedrijventerrein Winschoterdiep/ Eemskanaal is het gedeelte van Zuidoost dat verouderd is en waar niet wordt ingezet op transformatie. Dit deelgebied is zo’n 200 hectare groot. Revitalisering van dit gebied moet leiden tot een beter vestigingsklimaat en een duurzaam sterk bedrijventerrein. Het onderliggende masterplan richt zich in hoofdzaak op de revitalisering van Winschoterdiep en Eemskanaal, zonder voorbij te gaan aan Zuidoost als geheel. De opdracht voor het revitaliseringsproject is een modernisering en verduurzaming van het bedrijventerrein. Daarbij kunnen de functies op delen van het terrein enigszins van kleur veranderen, maar gaat het veelal ook om intensivering van ruimte, verbetering bereikbaarheid en clustering van bedrijfstypen. Het uitgangspunt is dat de bedrijfsfunctie binnen het gehele plangebied gehandhaafd blijft. Vanuit de stedelijke economie is de doelstelling de concurrentiekracht van het gebied te versterken en het economisch gebruik en de werkgelegenheid te intensiveren.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

5

Proces De gemeente wil de revitalisering nadrukkelijk niet alleen oppakken, maar samen met het bedrijfsleven en met de andere overheden zoals het rijk, de provincie en het waterschap. Pas dan zijn we in staat belangrijke voorwaarden te scheppen voor het goed functioneren van de bedrijventerreinen op Zuidoost. De kwaliteit van het terrein kan pas echt verbeterd en behouden worden als gezamenlijke investeringen in de openbare ruimte en de particuliere terreinen plaatsvinden en afspraken worden gemaakt over bijvoorbeeld de toekomstige functie van het terrein en het onderhoud ervan. Met name de zittende bedrijven hebben een belangrijk aandeel in het slagen van de revitalisering. Om die reden zijn bedrijven en de bedrijventerreinvereniging vanaf het begin bij het proces betrokken. Het revitaliseringsproces is medio 2003 gestart met de afspraak tussen ondernemers en gemeente om eerst separaat een visierichting op te stellen. Beide visierichtingen zijn begin 2004 afgerond. Deze beide stukken hebben als basis gediend in de gesprekken tussen ondernemers en gemeente om tot een door beide partijen gedragen plan te komen. Onder leiding van een externe voorzitter hebben gemeente en ondernemers in de stuurgroep gezeten die dit proces heeft begeleid. In deze stuurgroep zaten ook vertegenwoordigers van Kamer van Koophandel, provincie Groningen en het ministerie van Economische Zaken. Om te komen tot een gedragen plan is gekozen voor een werkstructuur waarbij het totale revitaliseringsgebied is opgedeeld in drie deelgebieden en waar per deelgebied is gewerkt in zogenaamde workshops. Vertegenwoordigers van gemeente en van het bedrijfsleven, zowel bestuursleden als ondernemers binnen een specifiek deelgebied, praatten daarin met elkaar om te komen tot een uitwerking per deelgebied. Dit masterplan is de eerste aanzet tot een gezamenlijke toekomstvisie, die uiteraard ook als draagvlak moet dienen voor gezamenlijke investeringen. Bijgaand exemplaar is de derde versie van het Masterplan. De eerste versie dateert van november 2004 en was de onderlegger bij de subsidieaanvraag bij het Ministerie van Economische Zaken. De tweede versie van februari 2004 is door het College van B&W voor inspraak vrijgegeven. Op basis van de inspraakreacties is in dit definitieve exemplaar van het Masterplan één belangrijke wijziging doorgevoerd. In de visie wordt nu toegevoegd dat een omlegging van de Rouaanstraat tot

in het verlengde van de Antwerpenweg wenselijk is en nader onderzocht zal worden. Leeswijzer Dit masterplan bestaat uit twee delen; een beschrijvend deel (hfst. 2 t/m 4), waarin de ontwikkelingen en de problematiek worden weergegeven, en het visiedeel (hfst. 5 t/m 8). In de gebiedsbeschrijving van het bedrijventerreinencluster Zuidoost wordt kort de geschiedenis van het gebied toegelicht en worden een aantal kenmerken weergegeven. In hoofdstuk 3 wordt vervolgens de aanleiding tot de revitalisering beschreven. Eerst vanuit de ontwikkelingen die zich in de stad Groningen en meer specifiek in Zuidoost voordoen en welke invloed deze hebben op het cluster. Daarna wordt in hoofdstuk 4 de problematiek van het revitaliseringsproject bekeken zowel op het niveau van het totale plangebied Winschoterdiep/ Eemskanaal als per deelgebied. In hoofdstuk 5 wordt de visie op het gebied beschreven. De visie op het bedrijventerreinencluster Zuidoost in grote lijnen en meer in detail de visie op het revitaliseringsgebied en de verschillende deelgebieden. Vervolgens wordt het globale plan van aanpak weergegeven en wordt in hoofdstuk 7 uitgebreid stilgestaan bij het onderwerp bedrijventerreinmanagement. Afgesloten wordt met de beschrijving van het juridische kader, de milieuaspecten en het financiële kader. De bijlagen bestaan uit algemene kaarten, dwarsprofielen, schetsontwerpen en de marktanalyse.

6

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

2 Gebiedsbeschrijving Zuidoost
In het uitbreidingsplan van Groningen uit 1940 is het gebied tussen het Eemskanaal en het Winschoterdiep bestemd voor de aanleg van havens, handels- en industrieterreinen. Daarnaast bevatte het plan een woonwijk voor 10.000 mensen. In de toelichting op de partiële wijziging van het plan in 1949 werd aangegeven dat nieuwe inzichten met betrekking tot de ontsluitingsmogelijkheden, differentiatie en ligging van de benodigde terreinen voor handels- en industrieterreinen een herziening van het plan wenselijk maakten. Een van die gewijzigde inzichten was dat een zelfstandige woonwijk voor 10.000 mensen geïsoleerd achter kanalen zou komen te liggen en door de te kleine omvang niet meer aan de “tegenwoordige inzichten betreffende wijkvorming” zou voldoen. Aangegeven werd dat “het niet meer als een voordeel moet worden genoemd om de arbeiders in de onmiddellijke nabijheid van de industrieterreinen te laten wonen”… “Zowel uit hygiënische als uit psychologische overwegingen zijn daar ernstige bezwaren tegenaan te voeren”. Gevolg hiervan was dat een monofunctioneel industrieterrein werd gesitueerd aan de oostkant van de stad, gunstig gelegen met betrekking tot de heersende windrichting in verband met lawaai- en stankoverlast. Het gebied kreeg een uitstekende ligging ten opzichte van het te ontwikkelen stedelijk wegennet, aansluiting op het spoorwegennet en een waterverbinding middels het Eemskanaal via Delfzijl op de Waddenzee/Noordzee. Het Eemskanaal en de havens werden ingericht en bereikbaar gemaakt voor coasters. Anno 2004 is Zuidoost met ruim 16.000 werkzame personen en ongeveer 650 bedrijven één van de grootste bedrijvenclusters van Nederland. Het cluster wordt momenteel gevormd door de bedrijventerreinen Eemskanaal, Winschoterdiep, Driebond, Euvelgunne en Eemspoort. Daarvan is laatstgenoemde sinds 1999 in uitgifte. Verder start vanaf 2006 de ontwikkeling van het nieuwe bedrijventerrein Milieuboulevard II en zijn ook bij het toekomstige stadsdeel Meerstad nog bedrijventerreinen gepland. De laatste 18 jaar heeft het gebied een sterke groei doorgemaakt. In 1985 lag het aantal werkzame personen nog op 6600 bij 222 bedrijven en in 1995 was dat 12350 personen bij 380 bedrijven. Het cluster is nu in totaal circa 550 ha groot, waarvan ruim 200 ha in aanmerking komt voor revitalisering. Met de geplande uitbreidingen zal het areaal aan bedrijventerreinen in de toekomst groeien naar ongeveer 800 hectare.

Spoorwegplan 1918

Zuidoost is een zeer divers bedrijventerrein met een grote mate van stuwende, bovenregionale bedrijvigheid in met name de sectoren handel, dienstverlening en industrie. Dichtbij de binnenstad is met name detailhandel sterk vertegenwoordig met o.a. de Ikea en de Praxis. Daarnaast ontwikkelt het gebied langs de Europaweg zich meer en meer in de richting van dienstverlening door de kantoorontwikkeling op de Meeuwen en het Europapark. Verder naar het zuiden wordt het bedrijvengebied meer een echt gemengd bedrijventerrein. Uitzonderingen hierop zijn het Groothandelscentrum aan de Bornholmstraat, bedrijven in de milieubranche aan de Duinkerkenstraat (Milieuboulevard I) en bijvoorbeeld de autoboulevard op Driebond. Het bedrijvengebied kent een groot aantal beeldbepalende bedrijven. Velen daarvan hebben een oer Groninger traditie zoals Hooghoudt, Tiktak en Wolters Noordhoff. Anderen vormen een belangrijk bruggenhoofd

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

7

Gebiedsbeschrijving

vanuit het moederbedrijf elders in het land of de wereld. Het cluster telt in totaal ongeveer 40 echt grote bedrijven, met meer dan 100 werknemers. Zuidoost kenmerkt zich door het grote aantal kleine bedrijven. Bijna 15 procent van de bedrijvigheid bestaat uit éénmanszaken en meer dan de helft van alle bedrijven kent minder dan 10 werknemers. Zuidoost heeft als cluster van bedrijventerreinen een goede ontsluiting op het stedelijk hoofdwegennet. Met name de bedrijventerreinen ten oosten van het Winschoterdiep zijn goed bereikbaar vanaf de Zuidelijke Ringweg en de A7. Echter, de te revitaliseren delen, Winschoterdiep en Eemskanaal, kennen een mindere mate van externe en ook interne ontsluiting. Daarnaast staat de bereikbaarheid van met name het Eemskanaal onder druk door het toegenomen autoverkeer van de binnenstad en het UMCG en door de ontwikkeling van de detailhandel op het bedrijventerrein. Het gebied ten zuiden van de Zuidelijke Ringweg heeft geen directe ontsluiting op het stedelijk hoofdwegennet en is hierdoor minder goed bereikbaar. Naast de bereikbaarheid over de weg kent Zuidoost veel gebieden die goed bereikbaar zijn via water en spoor. De aanleg van het bedrijventerrein Eemskanaal was helemaal gericht op deze twee vervoersstromen. In die tijd was Groningen een belangrijke overslag (zee)haven voor hout, granen en auto`s. Het havengebied, destijds als zeehavengebied aangelegd, heeft die functie echter nooit ten volle kunnen vervullen. Hoewel momenteel de meeste kades niet meer gebruikt worden voor watergebonden bedrijvigheid, zijn de mogelijkheden nog steeds aanwezig. Op dit moment kent de stad Groningen geen officiële openbare laad- en loskade. Voor het laden en lossen kan gebruik gemaakt worden van de (voormalige gemeentelijke kade) aan de Hunzehaven in het Eemskanaal. Deze faciliteit zal verdwijnen met de transformatieplannen voor deze locatie. Op het bedrijventerrein Winschoterdiep zijn er mogelijkheden voor overslag via het spoor. De bestaande faciliteiten van de Vagron, een afvalscheidings- en vergistingsinstallatie, zijn ook te gebruiken door andere partijen. Daarnaast is er de ruimte een tweede laad- en losperron te realiseren. Het revitaliseringsgebied wordt gevormd door de bedrijventerreinen Eemskanaal en Winschoterdiep, de oudste delen van Zuidoost, en telt ongeveer 200 bedrijven met circa 6000 werknemers. Het gebied is zeer divers zowel in functie als in uitstraling. Grote verschillen bestaat tussen het havengebied, de grote bedrijvenkavels bij Bornholmstraat-zuid, de meer compacte verkaveling in het Oude Winschoterdiep, de kleine kaveltjes in Gideon-noord en het margegebied Gideon-zuid. Het is een

bedrijventerrein waar grootschalige detailhandel wordt aangetroffen, middelzware industrie, afvalververwerking en projectinrichters maar ook scheepsbouwactiviteiten, puinbrekers en tweedehands autoverkopers. Sterke punten van dit terrein zijn onder andere de mogelijkheid voor watergebonden bedrijvigheid, de ruimte voor zwaardere bedrijven en de beeldkwaliteit op de Bornholmstraat. Aan de andere kant kent het gebied ook delen waar de uitstraling slecht is, waar marginale functies gevestigd zijn en waar de ontsluiting niet ideaal is. Problemen waardoor bedrijven wegtrekken en de veroudering versterkt wordt. Het revitaliseringsgebied is ingedeeld in drie deelgebieden: A) Havens (ten noorden van de Zuidelijke Ringweg) B) Bornholmstraat-zuid (ten zuiden van de Zuidelijke Ringweg) C) Oude Winschoterdiep (ten westen van de A7) Deze indeling wordt in de verdere uitwerking van de plannen ook aangehouden.

Plangebied

8

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

3 Aanleiding tot revitalisering
Ontwikkelingen Stad Groningen De stad Groningen staat de komende jaren voor grote opgaven om haar rol als economische motor van Noord-Nederland te kunnen behouden en verder te kunnen uitbouwen. De aanleg van het bedrijventerrein Westpoort (bruto 200 hectare) aan de westkant van de stad moet daaraan bijdragen maar de belangrijkste ontwikkelingen zullen zich voordoen aan de zuid- en oostkant van de stad. Naast de uitleg van nieuwe gebieden is ook de aandacht voor de bestaande stad toegenomen. In de stadsvisie en het ruimtelijk deeldocument Van Nu Naar Straks (van de Stad van Straks Extra) wordt ingezet op het concept van de compacte stad. Zowel de wijkvernieuwing als de revitalisering van bedrijventerreinen staan dan ook hoog op de agenda. Reden hiervoor is dat de fysieke ruimte binnen de gemeentegrenzen bereikt worden. Daarnaast is ook de verbetering van de positie van bestaande stadsdelen noodzakelijk voor een vitale en economisch sterkte stad. Een nadere toelichting hierover vindt u in de marktanalyse in de bijlage. Ontwikkeling Zuidoost Een groot deel van geplande ontwikkelingen vinden hun oorsprong in het structuurplan Zuidoost dat in 1996 is vastgesteld. Eerst gelegen aan de oostkant van de stad, met daarachter het agrarisch gebied heeft de stad het gebied Zuidoost nu ingehaald. Met de ontwikkeling van Meerstad, het gebied ten oosten van het bedrijventerreinencluster wordt gevolg gegeven aan de vraag naar suburbaan wonen. Met deze ontwikkeling is een compleet nieuw stadsdeel gepland met tienduizend woningen, 140 hectare nieuwe bedrijventerrein, een groot meer en veel groen. Hierdoor vormt Zuidoost straks niet meer de uithoek van de stad, maar ligt het ingesloten door andere functies en vormen woningen straks de nieuwe stadsrand. Naast Meerstad heeft ook de ontwikkeling van het Europapark, de aanpak van de Zuidelijke Ringweg en het uitbreiden van de kennislocatie rondom het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) grote invloed op de ontwikkeling van dit deel van de stad Groningen.
Stad van straks Extra

Structuurschets Zuidoost 1996

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

9

Aanleiding

Meerstad en Eemskanaalzone De ontwikkeling van Meerstad zal naar verwachting in 2007 starten. De plannen zijn in een vergevorderd stadium en binnenkort wordt begonnen met het opstellen van een bestemmingsplan. Het megaproject wordt getrokken door vier regionale overheden (de provincie Groningen, de gemeenten Groningen en Slochteren en het Waterschap Hunze en Aa`s), het ministerie van LNV, Dienst Landelijke Gebieden (DLG) en een groep private ontwikkelaars. De belangrijkste verbinding tussen de stad en Meerstad wordt gevormd door de Eemskanaalzone. Voor de ontwikkeling van deze zone is inmiddels een visie afgerond en ook geaccordeerd door de gemeenteraad van Groningen. Daarin wordt met name ingezet op een transformatieproces naar woonfuncties en stedelijke voorzieningen gecombineerd met de aanleg van verkeersinfrastructuur. Op het bedrijventerrein Eemskanaal is deze ontwikkeling al in gang gezet met de plannen voor woningbouw op de Houtunielocatie, de nieuwbouw van Ikea en de ontwikkeling van het Sontplein. Voor het deel dat niet getransformeerd wordt, wordt in deze visie nadrukkelijk voor verbetering van de bestaande bedrijvenfunctie gekozen.

De huidige Sontweg, op het bedrijventerrein Eemskanaal, moet de belangrijkste route tussen de stad en Meerstad worden. Daarvoor wordt de toekomstige Sontbrug over het Winschoterdiep aangelegd. Daarnaast wordt ook een brug, de Berlagebrug, over het Eemskanaal gerealiseerd. Deze noordzuidverbinding is één van de belangrijkste onderdelen van de plannen voor een verbeterde ontsluiting van Zuidoost met de stad, met name in relatie tot de (bedrijfsmatige) ontwikkelingen zoals bij het UMCG. Deze nu nog ontbrekende schakel moet een verder verkeersinfarct op de bestaande infrastructuur (Europaweg en Oosterhavenbrug) voorkomen. Deze ontwikkelingen zullen grote impact hebben op, met name, het bedrijventerrein Eemskanaal, zowel ruimtelijk als verkeerstechnisch. Europapark Aan de zuidwestzijde van het plangebied wordt het Europapark ontwikkeld met wonen, kantoren en het stadion. In totaal zal de komende 15 jaar circa 200.000 m2 BVO kantoorruimte gerealiseerd worden. De hoofdontsluiting van dit gebied zal plaatsvinden door middel van een gelijkvloerse aansluiting op de huidige A7. Een tweede ontsluiting vindt plaats via het bedrijventerrein (Oude) Winschoterdiep. Daarmee heeft de ontwikkeling Europapark directe impact op het (Oude) Winschoterdiep. Daarnaast heeft ook de ontwikkeling van de huidige Varia Skivijver tot parkeerterrein invloed op het bedrijventerrein doordat de ontsluiting van het parkeerterrein in elk geval tot 2009 via de Bornholmstraat verloopt. Na 2009 zal dit parkeerterrein ook rechtstreeks ontsloten worden op de Europaweg. In hoeverre de Bornholmstraat dan ook via deze weg ontsloten wordt moet nog nader worden onderzocht. Bestaande en nieuwe bedrijventerreinen De bedrijventerreinen van Zuidoost zijn, inherent aan hun ontwikkeling en ouderdom, zeer divers van kwaliteit en inrichting. Zuidoost herbergt daarmee alle fases van de levenscyclus van een bedrijventerrein. Hierdoor ontstaat een dynamiek van aangroei en afsterven. Delen die niet meer functioneren of te dicht tegen de stad liggen worden getransformeerd. Aan de andere kant komen er nieuwe terreinen bij die beter ontsloten zijn en kunnen voldoen aan de huidige eisen van ondernemers en samenleving. Tussen beide uitersten in zitten delen die afhankelijk van hun toestand en functioneren wel of niet aan groot onderhoud (revitalisering) toe zijn.

10

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Van de bestaande bedrijventerreinen zijn Eemskanaal en Winschoterdiep het meest verouderd en worden gerevitaliseerd. Eemspoort en Driebond, de meest recente terreinen, kunnen de komende decennia nog goed voorruit. Het bedrijventerrein Eemspoort is sinds 1999 in de verkoop en naar verwachting zal daar tot 2006 nog ruimte zijn. Ondernemers op deze terreinen zullen vooral te maken krijgen met de invoering van bedrijvent erreinmanagement op Zuidoost. Euvelgunne is wel een gebied waar extra aandacht aan wordt besteed. Het terrein is bijna 30 jaar oud en toe aan een aantal ingrepen om de dreigende veroudering tegen te gaan. Vooral door ingrepen in het groen en de infrastructuur wordt er voor gezorgd dat het gebied voldoende aantrekkingskracht behoudt. In het najaar van 2004 is gestart met het aanpassen van de groenstructuur. Dit gebeurt zowel op de openbare als op private delen tussen de straat en de gevel. Daarnaast moeten fietsstroken meer veiligheid in het gebied opleveren. Speciale aandacht is nodig voor de kruising van de Rigaweg, Bornholmstraat en Winschoterweg. Op deze kruising gebeuren veel ongelukken. Begin 2005 zijn maatregelen genomen die de verkeersveiligheid moeten verbeteren. Naast de bestaande bedrijventerreinen, worden ook nieuwe bedrijventerreinen ontwikkeld. Het gaat daarbij om de bedrijventerreinen bij Meerstad voor de periode na 2010 en het in ontwikkeling zijnde Eemspoort-Zuid. Met de uitgifte van dat terrein wordt ruimte gecreëerd voor nieuwe, voor een deel milieugerelateerde, bedrijvigheid. De randzone langs het Euvelgunnetracé biedt ruimte voor meer gemengde bedrijvigheid. Deze ontwikkeling sluit aan bij de bedrijfsfuncties op het zuidelijke deel van het Winschoterdiep (Milieuboulevard I). In totaal wordt ca. 40 hectare uitgeefbaar bedrijventerrein ontwikkeld tussen het Winschoterdiep en de huidige A7. ICT Zuidoost is inmiddels op vele plekken ontsloten door goede ICT infrastructuur. Alle grote kabelaars (Essent, KPN, Versatel) en het gebruikersnetwerk Community Network Groningen (CNG) zijn in het gebied aanwezig. Het telefoonnet kan op veel plaatsen opgewaardeerd worden en op bepaalde delen ligt Coax. Essent heeft zelf op een aantal plaatsen binnen Driebond en Euvelgunne glasvezel (dark fiber) tot bij de bedrijven aangelegd. Dit experiment, eind jaren negentig ingezet, is toen niet verder gekomen door hoge kosten in combinatie met te weinig aansluitingen en gebrek aan diensten. Op dit moment wordt gekeken hoe dit experiment nieuw leven ingeblazen kan worden. Op het Europapark wordt binnenkort begonnen met de aanleg van lege buizen waar de

verschillende aanbieders vezels of een buis kunnen kopen voor hun product of dienst. Verkeer Door alle ontwikkelingen zal Zuidoost met een grote toename van het verkeer te maken krijgen. Om die reden wordt geïnvesteerd in verkeersinfrastructurele voorzieningen, zoals het Langman-project, met bypasses langs de Zuidelijke Ringweg (Beneluxweg) en de aanleg van het Euvelgunnetracé, een nieuwe aansluiting vanaf de oostelijke ringweg op de A7 richting Hoogezand-Duitsland. In de periode tot en met 2009 zijn deze Langman-maatregelen in uitvoering. De omlegging van de huidige A7 zal grote impact hebben op het gebied. Nieuwe zichtlocaties ontstaan en de functie van de huidige A7 zal veranderen. De Europaweg, tussen het Europaplein en de afslag Westerbroek, verliest na 2009 zijn status als rijksweg, waardoor andere gebruiksmogelijkheden ontstaan. Zo heeft het Europapark inmiddels een directe aansluiting op de Europaweg en ontstaan ook voor het bedrijvengebied Winschoterdiep en Eemskanaal nieuwe mogelijkheden voor ontsluiting. Effecten Het effect van deze ontwikkelingen is dat de delen van Zuidoost die tegen de binnenstad en de woonwijken aanliggen in de komende decennia een transformatie ondergaan en dat aan de rand nieuwe stadsdelen en bedrijventerreinen worden toegevoegd. Daarnaast leiden deze ontwikkelingen tot een andere blik op de bestaande gebieden en zorgen nieuwe bedrijventerreinen voor een veranderende positie van bestaande, meer verouderde bedrijventerreinen. Een tendens die waarneembaar is, is dat een deel van de bedrijvigheid kiest voor één van de nieuwe uitleggebieden, waardoor het verouderingsproces versneld wordt. Deze ontwikkelingen zorgen naast negatieve punten, als bijvoorbeeld een grotere verkeersdruk, ook voor nieuwe impulsen. Het gebied kan ‘meeliften’ op investeringen in infrastructuur en nieuwe ontwikkelingen. Dit alles vraagt echter om aanpassing van Zuidoost en vernieuwing van het cluster aan veranderende wensen van de directe gebruikers en de maatschappij. Om de positie van Winschoterdiep en Eemskanaal als bedrijventerrein te verbeteren en concurrerend te houden is revitalisering nodig. Belangrijk hierbij is om aan te sluiten op de omliggende ontwikkelingen en strategische infrastructurele verbindingen te maken die een nieuwe betekenis kunnen geven aan het plangebied.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

11

Aanleiding

12

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

4 Problematiek Winschoterdiep/ Eemskanaal

Lange tijd heeft het ontbroken aan nieuwe impulsen voor het gebied Winschoterdiep en Eemskanaal. Daarbij hebben zich diverse marginale ontwikkelingen in het gebied voorgedaan en is de benutting van de beschikbare ruimte niet optimaal. Een aantal locaties wordt hetzij niet gebruikt (strategische reserve), dan wel door andere functies dan voor industrie en bedrijven gebruikt (hondenclubs, paardenweides).

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

13

Problematiek

De concentratie van economische activiteiten zorgt voor een grote verkeersdruk op de bestaande infrastructuur. Bij de ontwikkeling van het bedrijvengebied is aangegeven: “Ter beperking van de ontsluitingskosten is het aantal industriestraten zo gering mogelijk gehouden en zijn de straatprofielen zo zuinig mogelijk ontworpen”. De afgelopen decennia is hier weinig aan veranderd en de bereikbaarheid staat dan ook onder zware druk. Om dit economisch kerngebied bereikbaar te houden en daarmee het concurrerend vermogen op peil moet de gemeente zwaar investeren in infrastructurele maatregelen. Bereikbaarheid blijkt voor ondernemers telkens weer één van de belangrijkste vestigingsvoorwaarden en van groot belang voor een gezonde bedrijfsvoering. Zonder maatregelen zal naar verwachting de huidige verkeersproblematiek in het gebied tot ernstige congestie leiden waardoor één van de peilers onder de economie van Groningen wordt verzwakt. Naast de bereikbaarheid per auto is ook de bereikbaarheid, en met name

Het gebied is geluidgezoneerd en er zijn geen plannen om deze geluidzonering te veranderen in die gebieden die de bedrijfsfunctie behouden. Ook is er ruimte voor zogenaamde categorie 4 en 5 bedrijven. Er is ten aanzien van geluid geen overlast voor omringende woonwijken. Een aantal bedrijven veroorzaakt wel geurhinder (voornamelijk de afvalverwerking). De bodem (zowel de grond als het grondwater) van het bedrijventerrein is op een aantal plaatsen verontreinigd. Voor een deel komt dit door bedrijfsactiviteiten die plaatsvinden of hebben plaatsgevonden. Ook door ophogingen en slootdempingen is de bodemkwaliteit negatief beinvloed.

Winschoterdiep /

In 2001 is een onderzoek uitgevoerd door Oranjewoud en Kolpron naar de vitaliteit van alle bestaande bedrijventerreinen in de stad. Uit dit onderzoek en een nadere inventarisatie van Oranjewoud ten behoeve van bedrijventerreinmanagement komt naar voren dat de terreinen Winschoterdiep en Eemskanaal tal van verouderingsverschijnselen laten zien. Dit komt onder meer tot uiting in de economische-, ruimtelijke kwaliteit en in het beeld- en beheerkwaliteit. Binnen deze kwaliteitskenmerken zijn door de onderzoekers diverse knelpunten gesignaleerd, die er voor zorgen dat het gebied een belangrijk deel van zijn aantrekkingskracht heeft verloren. Over de hele linie wordt gesproken van een matige kwaliteit van het gebied. Op deelgebieden zijn vervolgens plekken te vinden waar de kwaliteit behoorlijk is, bijvoorbeeld de Bornholmstraat, maar er zijn ook plaatsen zoals de Gideonweg-zuid en de Helsinkistraat waar de kwaliteit ver onder de maat is. Voor een deel vindt dit probleem ook zijn oorzaak in gebrek aan onderhoud en te weinig aandacht voor de openbare ruimte en de groenstructuur.

Eemskanaal

De noodzaak om te komen tot een revitalisering van Winschoterdiep en Eemskanaal wordt voor een belangrijk deel ingegeven door de situatie en het vestigingsklimaat op de bedrijventerreinen. Verouderingsverschijnselen, veranderende wensen en eisen van ondernemers en het overheidsbeleid spelen daarbij een grote rol.

ook de veiligheid, per fiets onder de maat. Een goede fietsinfrastructuur ontbreekt op de beide bedrijventerreinen. Het vigerende bestemmingsplan voor het plangebied dateert van 1954. De industriële bestemming is niet genuanceerd en geeft ruimte voor een grote verscheidenheid aan industriële bedrijvigheid en schaal en omvang van de bedrijven. Met uitzondering van het noordelijk havendeel zijn de havens nooit echt tot de oorspronkelijk bedoelde ontwikkeling gekomen. De betekenis van vervoer over water heeft in de loop van de tijd ingeboet ten opzichte van het wegvervoer. Een groot deel van de bedrijven die zich in het gebied hebben gevestigd hadden en hebben weinig relatie met het water. Verder is de hoogte van de kades in het gebied onvoldoende om in de toekomst onveilige situaties te voorkomen. Vanuit het waterschap Hunze en Aa’s wordt het beleid gevoerd dat alle kades in het Waterschap uiterlijk 2008 op minimaal 2,0 meter boven NAP liggen. Dit probleem speelt een rol in het hele plangebied. Daarnaast is de diepte van de havens mogelijk een probleem en is baggeren mogelijk nodig.

Problematiek per deelgebied Deelgebied Havens Belangrijkste problematiek in de havens is de verkeerssituatie op de Bornholmstraat. De afgelopen jaren is de verkeersdrukte fors toegenomen en de verwachting is dat dit de komende jaren alleen maar groter zal worden door de intensivering van de detailhandelsfunctie en de ontwikkeling van de Eemskanaalzone, met de aanleg Sontbrug en Berlagebrug. Ook ontbreekt een goede fietsinfrastructuur langs deze belangrijke route, waardoor de doorstroming op de Bornholmstraat verder verslechtert. Verder is de beeldkwaliteit aan de Bornholmstraat onvoldoende. De bedrijven liggen met de achterkant naar de Bornholmstraat omdat in het verleden het stamspoor tussen het bedrijf en de Bornholmstraat lag. Dit stamspoor functioneert niet meer. Daarnaast maakt de Bornholmstraat onderdeel uit van het gemeentelijk bomenstructuurplan, waarvan in de praktijk vrijwel niets te merken is. De uitstraling en beeldkwaliteit van het gebied is onvoldoende. In de van oorsprong aangelegde zeehavens is slechts ten dele de overslagfunctie van de grond gekomen. De rest van het water wordt gebruikt door bedrijfsschepen met een meer marginale uitstraling, die aantakken op de Bornholmstraat waardoor het zicht op het water wegvalt. Dit komt doordat de gemeente de Zweedse en Finse Haven in het verleden heeft aangewezen als locatie voor bedrijfsschepen, maar er nauwelijks mogelijkheden konden worden geboden voor aantakking op het land, op andere plekken dan de kopse kant. De faciliteiten voor de aanwezige bedrijfsschepen zijn dan ook onvoldoende. Een lage beeldkwaliteit geldt in nog sterkere mate ook voor het gebied langs de Helsinkistraat, waar alleen nog lege kavels en vervallen bedrijfsgebouwen te vinden zijn. Kijkend naar het type bedrijven en functies valt een grote diversiteit op. Binnen het gebied ligt een grote zuivelfabriek, een kampeerhal, maar ook een roeivereniging. Verder valt op dat het water in de havens vrijwel niet wordt gebruikt voor overslag. Tot slot wordt de benodigde hoogte van de kades in het kader van de plannen van het Waterschap nergens in het gebied gehaald.

14

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Binnen het deelgebied is op dit moment ruimte voor alle soorten bedrijvigheid. Daardoor kan het voorkomen dat er een groot bedrijfsverzamelgebouw functioneert naast een bouwmarkt en een verzinkerij. Zoals bij het deelgebied Havens gelden ook hier de opmerkingen over het bomenstructuurplan Bornholmstraat en de noodzaak om de kades op te hogen.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

15

Problematiek

Op dit moment is de verkeersdruk binnen de normen. Echter, de huidige Skivijver wordt momenteel gedeeltelijk gedempt waardoor een parkeerplaats voor 800 auto’s ontstaat. Deze zal tot 2010 zijn enige ontsluiting op de Bornholmstraat kennen. Hoewel de parkeerplaats in eerste instantie slechts wordt gebruikt bij thuiswedstrijden van FC Groningen, zal het gebruik naar verwachting intensiever worden. Wel wordt op het Europapark voor de komende jaren nog een P+R terrein ingericht. Ook de verbeterde verkeersstructuur ten noorden van dit deelgebied zal naar verwachting de verkeersdruk doen toenemen.

Winschoterdiep /

Binnen dit deelgebied ligt de Tippelzone van de gemeente Groningen. Deze zone levert vooral problemen op vanwege de uitstralings- en bijverschijnselen; tot in ruime omtrek worden afgelegen bedrijfsterreinen gebruikt als afwerkplekken, met alle gevolgen van dien. Ook het veiligheidsaspect staat hierdoor onder druk, met name voor de bedrijven (en werknemers) die ook ‘s avonds actief zijn.

Eemskanaal

Deelgebied Bornholmstraat-zuid Het grootste deel van het gebied heeft een redelijk verzorgde uitstraling, met hier en daar een uitzondering. Uit recente informatie blijkt dat een aantal beeldbepalende bedrijven zich aan het oriënteren is op hun toekomst. Bedrijfsverplaatsingen maken het onzeker of de huidige verzorgde uitstraling intact blijft. Los van deze mogelijke vertrekkende bedrijven, spitst de problematiek zich met name toe op het extensieve gebruik van een deel van de kavels. Oorzaak hiervoor is de grote diepte van de kavels en de oriëntatie op de Bornholmstraat. Daarnaast wordt het water nauwelijks gebruikt, alhoewel een mortelcentrale waarschijnlijk naar de Bornholmstraat verhuist. Deze zal het water gaan gebruiken voor aanvoer van onder andere zand en grind.

16

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Deelgebied Oude Winschoterdiep Dit deelgebied is het meest divers met onderdelen, die allen een zeer verschillende beeldkwaliteit hebben. Een van de belangrijke problemen in dit deelgebied heeft betrekking op die beeldkwaliteit. Daarnaast kenmerkt dit deelgebied zich met name als achterafbuurt. Door een geplande doorkoppeling met Europapark zal deze situatie zich wijzigen. Gideon-noord bestaat voor een deel uit grotere bedrijven, waaronder een afvalverwerker, en voor een deel uit zeer kleine kavels langs de lus van de Oostendeweg. De Gideonweg is enige tijd een officieuze verbinding met de woonwijk Oosterpoort geweest en kan in de toekomst een tweede ontsluiting worden voor het Europapark. In elk geval zal het uit-publiek bij risicowedstrijden van FC Groningen via Gideon-noord het stadion bereiken. Gideon-zuid is een groot terrein en volledig gemeentelijk eigendom. Het terrein is voor een deel opgehoogd met onder andere stedelijk puin uit de tweede wereldoorlog. Een deel van de ruimte wordt verhuurd aan autoslopers en puinbrekers. Daarnaast is een groot deel ongebruikte (groene) ruimte die in bruikleen is gegeven aan een pachter, die er paarden laat lopen. De oostkant van de punt wordt door de roeivereniging Aegir gebruikt als coachpad. Verder is op Gideon-zuid een van de drie stedelijke nomadenkampen gevestigd, waarvan ooit de bedoeling was dat men bedrijfsmatige functies zou ontwikkelen. Dit is echter tot nu toe niet van de grond gekomen en de woonfunctie heeft de overhand genomen. Onlangs zijn in het kamp twee invallen gedaan door de politie vanwege drugs. Vanuit Bureau Woonwagenzaken van de gemeente wordt een onderzoek uitgevoerd waarbij op korte termijn duidelijkheid moet komen over de toekomst. De beeldkwaliteit van het hele gebied is sterk onvoldoende. Verder is een deel van de bodem (sterk) vervuild, lopen langs de A7 lage hoogspanningskabels en is de bereikbaarheid van het terrein slecht (een doodlopende weg van lage kwaliteit). Het gedeelte ten westen van het Oude Winschoterdiep is het meest recente gedeelte van het te revitaliseren gebied. De beeldkwaliteit is over het algemeen goed, met name het gebied ten westen van de Duinkerkenstraat en langs de Rouaanstraat. Een aantal kavels langs het Oude Winschoterdiep voldoen nog niet aan deze normen en kennen een extensief gebruik. Een deel van het gebied is voor de aanleg van het bedrijventerrein opgehoogd met slib uit het Winschoterdiep.

Deze ophooglaag vormt geen belemmering voor het gebruik als bedrijfsterrein. Op de Duinkerkenstraat wordt als gevolg van het ruime profiel vaak harder gereden dan de toegestane 50 km/u en is sprake van parkeeroverlast op plaatsen. Binnen het plangebied liggen geen aparte fietsstroken, terwijl de route wel redelijk intensief wordt gebruikt door schoolverkeer op de route Westerbroek-Groningen (via de Bloemersmatunnel). Hierdoor ontstaan verkeersonveilige situaties. Voor het Europapark wordt nog gezocht naar een tweede ontsluiting, die door dit deelgebied moet lopen. Hoewel de Gideonweg een optie is, wordt bekeken of de Duinkerkenstraat een alternatief kan zijn. De keuze voor een van de twee wegen heeft mogelijk veel impact op de toekomstige ontwikkeling. Ook in dit deelgebied geldt dat de bomenstructuur onvoldoende aandacht heeft gekregen. Dit geldt hier met name voor de Duinkerkenstraat, die opgenomen is in het bomenstructuurplan. Verder moeten ook de kades van het Oude Winschoterdiep opgehoogd worden conform de plannen van het Waterschap.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

17

Visie

Ruimtelijke hoofdstructuur

18

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

5 Visie Zuidoost
Het bedrijventerreinencluster Zuidoost staat de komende jaren voor de opgave om zich aan te passen aan een veranderende stad. Een stad die zich meer en meer om het bedrijvengebied heen sluit. Hierdoor worden andere eisen gesteld aan de bedrijvigheid die hier gevestigd is en komen onderwerpen als bereikbaarheid en beeldkwaliteit in een ander perspectief te staan. Nieuwe functies als wonen, detailhandel en leisure zullen moeten worden ingepast in de huidige structuren. Dit vergt aanpassing van de verkeersstructuur, de kwaliteit van de bedrijfsomgeving en de milieucontouren. Bij de revitalisering zullen overheden en ondernemers gezamenlijk optrekken. Daarbij houdt iedereen zijn eigen verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de plannen. Daar waar het kan zal een publiek private samenwerking voor de uitvoering worden opgezet. Om de gerealiseerde kwaliteit voor de lange termijn ook vast te kunnen houden zal bedrijventerreinenmanagement op heel Zuidoost ingevoerd worden. Zuidoost zal zichzelf moeten blijven ontwikkelen om aan de veranderende wensen en eisen van haar gebruikers te kunnen voldoen. De aanpassing wordt nog extra complex gemaakt door de veelheid van bedrijfsfuncties die aanwezig zijn in Zuidoost. Het uitgangspunt voor de toekomstige ontwikkeling blijft gericht op de veelzijdigheid van activiteiten tot en met het aanbieden van locaties milieucategorie 5. Daarbij zal via clustering en thematisering een concentratie van activiteiten plaatsvinden. Het duidelijkst is dit zichtbaar geworden op de Autoboulevard en de Milieuboulevard. Uitzonderingen daargelaten zal de gemeente geen actieve sturing van de thematisering nastreven. Op basis van verschil in ruimtelijke verschijning en goed overleg met de ondernemers zal clustering en thematisering een invulling krijgen. Op basis van de voortschrijdende beleidsontwikkeling in regionaal verband kiest de gemeente Groningen wel steeds meer voor een verdichting van de arbeid in de stad. Deze ontwikkeling loopt gelijk op met de verdere verdienstelijking, de groei van de vraag naar kantoren en de afname van vraag naar ruimte voor categorie 5 bedrijven. De gemeente Groningen is met de andere gemeenten in de regio (Regiovisie Groningen-Assen) in overleg om een betere afstemming van de bedrijventerreinenplanning te krijgen en een betere verdeling van de nieuwvestigers en verplaatsers. Een nadere toelichting op dit beleid is opgenomen in de marktanalyse. Ook wordt daarin de bedrijventypologie van Zuidoost verder uitgewerkt. In ruimtelijk economisch opzicht is uiteraard de verkeersontwikkeling een belangrijke factor. Met de aanpak van de Zuidelijke Ringweg, de aanleg van het Euvelgunnetracé en de aanleg van de Berlagebrug en de Sontbrug staat Groningen voor de opgave om Zuidoost ook in de toekomst goed bereikbaarheid te houden. Op lange termijn is mogelijk de aanleg van een Zuidtangent, een nieuwe verbinding tussen de snelwegen buiten de stad om, noodzakelijk. Voor de interne ontsluiting binnen Zuidoost geldt hetzelfde. Bedrijven moeten goed bereikbaar blijven en vanaf de terreinen moeten ze goed op het bovenliggende wegennet kunnen komen. Zeker voor het Eemskanaal en het Winschoterdiep ligt hier een grote opgave. Daarnaast zal de fietsinfrastructuur ook steeds meer aandacht krijgen. Reconstructie van de Bornholmstraat en de Duinkerkenstraat en de aanleg van nieuwe infrastructuur moet hieraan bijdragen. Naast de bereikbaarheid over de weg is ook de bereikbaarheid via het water en spoor een belangrijke factor voor Zuidoost en een kans voor de verdere ontwikkeling van het gebied. Gelegen aan het hoofdvaarwegennet, met de toekomstige vaarklasse Va (2015), en ruimte voor watergebonden bedrijvigheid biedt dit bedrijvengebied veel mogelijkheden. Het verdwijnen van watergebonden functies langs het Eemskanaal wordt elders in het gebied gecompenseerd. Zo zijn er de plannen voor een laad- en loskade aan het Winschoterdiep ter hoogte van de Milieuboulevard, wordt gekeken of er meer ruimte is voor watergebonden bedrijvigheid (zand, grind en andere bulkstoffen) in het Oude Winschoterdiep en wordt ingezet op nieuwe (publieks/ recreatieve) functies in de havens. Om goed op de opwaardering van de vaarweg Lemmer - Delfzijl in te kunnen spelen zal onderzocht worden of op de lange termijn nabij de stad in het Eemskanaal een laad- en losmogelijkheid gerealiseerd moeten worden. Ook per spoor blijft Zuidoost bereikbaar, al is deze modaliteit in de afgelopen jaren in waarde gedaald voor Zuidoost. Bij de Vagron (Winschoterdiep/Milieuboulevard) is de mogelijkheid tot overslag op het spoor en ruimtelijk is de mogelijkheid nog aanwezig een extra perron aan te leggen als daar vraag naar is. Met de plannen voor een station bij het Europapark zal de spoorfunctie weer toenemen voor wat betreft de mogelijkheden voor het openbaar vervoer.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

19

Visie

In de revitalisering neemt de ICT-infrastructuur een belangrijke plaats in. Het aanleggen van de benodigde infrastructuur, het creëren van de juiste mogelijkheden en het verhogen van het gebruik zijn daarin de belangrijkste punten. Het gemeentebestuur van Groningen heeft in haar collegeprogramma aangegeven een goede digitale infrastructuur op de bedrijventerreinen na te streven. De glasvezelinfrastructuur in Zuidoost zal om die reden verder uitgerold worden. Daarbij wordt veel aandacht besteed aan de “last mile” (laatste meters tot de kavelgrens). Voor de verbetering van de dienstenontwikkeling worden, middels het project ‘proeflokaal breedbanddiensten’, de mogelijkheden van het breedband bij de ondernemers onder de aandacht gebracht. Intensief ruimtegebruik wordt nagestreefd. Bij nieuwe uit te geven bedrijfskavels, zoals op Eemspoort, wordt een bouwplicht opgelegd. Op bestaande bedrijventerreinen zijn er echter geen juridische mogelijkheden om lege lokaties en panden te ontwikkelen. Een uitwerkingspunt is het opstellen van een actieplan “leegstand”. De omvang van het gebied en de verscheidenheid aan functie maakt het mogelijk om ruimtelijk te differentiëren. Deze verscheidenheid aan ruimtelijke invulling is ook nodig om te voorkomen dat Zuidoost een grote monotone blokkendoos wordt. Door gebruik te maken van de historische elementen en door nieuwe structuren toe te voegen komt het gebied meer tot leven. De Hunzezone, tussen Euvelgunne en Eemspoort is hiervan een goed geslaagd voorbeeld. Op de te revitaliseren delen van Zuidoost zal ook nadrukkelijk gekeken worden naar de invulling van deze groene structuur op met name de doorgaande wegen en langs het Winschoterdiep. Ruimtelijke kaders landschap en verkeer Ruimtelijke en functionele dragers op stedelijk niveau zijn de Beneluxweg, de Europaweg, het Winschoterdiep en het Oude Winschoterdiep. In het plangebied zijn de Bornholmstraat, de Antwerpenweg en de Duinkerkenstraat de belangrijke functionele en structurerende elementen. In het bomenstructuurplan en verkeersstructuurplan zijn deze wegen gecategoriseerd als hoofdstructuur. Een goede bereikbaarheid voor de omliggende bedrijven via deze weg en versterking van de boomstructuur is van groot belang. Essentiele ruimtelijke ingrepen in het plangebied zijn de herprofileringen van de Bornholmstraat, de Antwerpenweg en de Duinkerkenstraat.

Aan de noordzijde van het plangebied vindt de aansluiting plaats met de zone Eemskanaal. De entreezone van het plangebied ligt op het punt Europaweg/Bornholmstraat. Met de uitvoering van de ‘bypasses’ in het kader van het Langmanproject is de aansluiting van het plangebied op het stedelijk wegennet sterk verbeterd. De hoekpunten van deze entree zijn belangrijke beeldbepalende te ontwikkelen locaties die het representatieve karakter van dit entreegebied moeten versterken. Het aansluitpunt met het Europapark en het aansluitpunt bij de Antwerpenweg zijn eveneens essentiele locaties waar ruimtelijke accentpunten de betekenis ervan moeten versterken. Belangrijk is de koppeling van de opwaardering en herprofilering van wegen met de uitvoering van het bomenstructuurplan, de ecologische verbindingszones en de versterking van het groene karakter langs de Bornholmstraat westzijde en de Duinkerkenstraat noordzijde. Eveneens zijn van belang investeringen in de gebouwde zone langs de wegen die het representatieve karakter ervan versterken. Met deze ruimtelijke ingrepen wordt aangesloten op de ontwikkeling van de stedelijke hoofdstructuur. De landschappelijke dragers van het gebied zijn de zone langs het Oude Winschoterdiep, de groenzone tussen A7 en Bornholmstraat en de structuur langs het (Nieuwe) Winschoterdiep. In het deelgebied Oude Winschoterdiep is de Duinkerkenstraat een belangrijke ruggengraat. De groenzone tussen de A7 en de Bornholmstraat is in de Stedelijke Ecologische Structuur als ecologisch verbinding aangegeven. Van een smalle zone ter hoogte van het voormalige stamspoor waaiert de zone breed uit in een laagliggend terrein ten zuiden van de Antwerpenweg. Dit wordt gezien als de belangrijkste ecologische zone van het gebied rondom de Bornholmstraat. De Bornholmstraat zal op het gebied van verkeer een grotere betekenis krijgen als schakel tussen de Eemskanaalzone en de aansluitingen op het hoofdwegennet (bypasses Zuidelijke Ringweg en aansluiting Engelbert). Door de maatregelen aan de Zuidelijke Ringweg van Groningen en door de bouw van de Berlagebrug en de Sontbrug zal het noord - zuid verkeer op de Bornholmstraat toenemen. Dit heeft als gevolg dat de Bornholmstraat moet worden voorzien van een nieuwe indeling, ten behoeve van de doorstroming en verkeersveiligheid.

20

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Nieuwe wegen langs het Winschoterdiep moet de toegankelijkheid en ontwikkeling van het gebied achter de Bornholmstraat en het gebied van Gideon-zuid bevorderen. De Duinkerkenstraat wordt indien mogelijk doorgetrokken naar het Europapark als tweede ontsluitingsmogelijkheid vanuit het Europapark en om het bedrijventerrein Oude Winschoterdiep meer te laten aansluiten op het stedelijk wegennet. Om het verkeer van het Europapark en het bedrijventerrein op lange termijn goed te kunnen afwikkelen, dient op de A7 ter hoogte van de Antwerpenweg een op- en afrit te worden gesitueerd. Dit geeft een directe verbinding met het hoofdwegennet en is voor de ontwikkeling van zowel het Europapark als voor het de bedrijventerreinen aan weerszijden van de A7 van wezenlijk belang. De wegenstructuur ten behoeve van het Europapark en de bedrijventerreinen zullen met elkaar worden verweven en als zodanig worden gebruikt. Essentieel bij de investering in de openbare ruimte is de investering in de private ruimte, de voorterreinen en de wijze waarop de scheiding van de private en openbare ruimte plaats gaat vinden. Op het bedrijventerrein zijn de erfscheidingen steeds anders ingevuld. Van verschillende hoge hekwerken, met geheel verharde terreinen erachter tot een mooi ingerichte “voortuin”. Voor de representativiteit van het gehele bedrijventerrein zou het wenselijk zijn meer eenduidigheid in de erfscheidingen te krijgen. Bijzondere aandacht verdienen de achterkanten van bedrijven die naar de weg gericht zijn. Voor een optimale opwaardering en verbetering van het bedrijvengebied te komen is een gezamenlijke inspanning hier noodzakelijk. In de openbare ruimte gaat het om verbetering en vernieuwing van openbare verlichting en straatmeubilair, bij de private ruimte gaat het om verbetering en vernieuwing van de inrichting van de voorterreinen, erfgrenzen, hekken en andere voorzieningen. Ook de bedrijfsgebouwen zullen moeten worden afgestemd op de verbetering van het voorgestelde representatieve karakter van de doorgaande wegen in het plangebied.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

21

Visie

Visie Winschoterdiep/ Eemskanaal, de uitgangspunten Om de revitaliseringsdoelstellingen te bereiken zijn een aantal thema’s, uitgangspunten en instrumenten te bundelen. Deze zijn essentieel bij de revitalisering van Winschoterdiep/ Eemskanaal: 1. Verbeteren bereikbaarheid, door aanleg of reconstructie van wegen, met aandacht voor (veilige) fietsverbindingen. 2. Verbeteren kwaliteit openbare ruimte én private terreinen: door als overheid duidelijkheid te geven over de blijvende bestemming van het gebied en door als overheid te investeren in de openbare ruimte worden private grondeigenaren gestimuleerd te investeren in hun terrein. Deze multiplier is essentieel voor een succesvolle revitalisering. Naar de mogelijke private investeringen in het gebied wordt nog een onderzoek gedaan. 3. Om gerichte investeringen te stimuleren zal er een visie op de kwaliteit van de openbare (en private) ruimte moeten worden geformuleerd;dit kan per deelgebied. Daarnaast zal de overheid de landschappelijke randvoorwaarden willen toepassen op het bedrijventerrein. Ten slotte moet na aanleg aandacht besteed worden aan het beheer en onderhoud, zodat de kwaliteit gehandhaafd blijft (onderdeel van bedrijventerreinmanagement). 4. Intensivering van het gebied, dus letterlijk ‘terreinwinst’ boeken: dit kan op diverse manieren, bijvoorbeeld door extra wegen aan te leggen, waardoor grote kavels opgesplitst worden en het gebied doelmatiger kan worden gebruikt. Ook kunnen nu nog onontwikkelde gemeentegronden waar mogelijk worden uitgegeven. Tot slot moet gekeken worden welke mogelijkheden voorhanden is om grondeigenaren te bewegen onbebouwde terrein te bebouwen. 5. Verbeteren milieusituatie: er kunnen projecten worden opgezet voor afkoppelingsmogelijkheden van regenwater, in de gemeentelijke subsidieverordening is een regeling opgenomen voor bodemsanering op nedrijventerreinen, onderzocht kan worden of bedrijven die overlast geven kunnen worden verplaatst, etc. 6. Concentratie van specifieke bedrijven kan diverse voordelen hebben, zowel op het gebied van een eenduidige uitstraling, intensiever ruimtegebruik (bijv. door collectieve voorzieningen) en helder voor de klant. De clustering moet afgestemd worden op de vraag (voorbeeld: alleen als er behoefte is, moet ruimte worden geboden aan watergebonden bedrijvigheid).
Projectenoverzicht

22

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

7. 8.

Verbeteren van juridisch kader door update van bestemmingsplannen voor het gebied. ‘Werk met werk’ maken: genoemd is al de plannen van het Waterschap de kades op te hogen. Daarnaast zitten in het rioleringsprogramma van de gemeente Groningen de aanleg van een moerriool langs de Bornholmstraat tussen de Lübeckweg en de Sontweg. Tot slot wordt zoveel mogelijk aangesloten bij het groot onderhoudsprogramma van de gemeentelijke afdeling Stedelijk Beheer.

Visie per deelgebied Visie-uitwerking Havens Het gebruik van de directe omgeving zal met het oog op transformatie tot woningbouw en detailhandel sterk toenemen en daardoor de verkeersdruk. Belangrijk in dit deelgebied is dan ook de herprofilering van de Bornholmstraat-noord (en verderop ook de Bornholmstraatzuid), bedoeld om meer ruimte te bieden aan de toename van het doorgaande verkeer, maar ook ter verbetering van de ontsluiting van de bedrijventerreinen. Bij de Bornholmstraat-noord wordt aangesloten op de ontwikkeling van de Eemskanaalzone met de toekomstige Berlagebrug en Sontbrug. Het nieuwe profiel kent tevens een eenzijdig in twee richtingen bereden fietspad, geprojecteerd op het voormalig stamspoortracé en een verbeterde afslag/aansluiting op de zuidelijke ringweg. Door middel van vrijliggende fietsvoorzieningen en voorsorteervakken moet de verkeerafwikkeling en verkeersveiligheid worden bevorderd. Voor het gedeelte tussen de Kotkastraat en de Osloweg vergt het profiel meer ruimte in de vorm van een extra rijstrook ten behoeve van de afwikkeling voor het verkeer vanaf Friesche Vlag en Ikea. Mede hierdoor worden de in- en uitgaande bewegingen van en naar de Stockholmstraat opgewaardeerd. Aan de westzijde van de Bornholmstraat-noord zijn bedrijven met hun achterkant daaraan gelegen, het bedrijf Friesche Vlag maakt aan deze zijde gebruik van haar terrein door het parkeren van auto’s. Ter verbetering van de representativiteit van deze zone wordt voorgesteld om de groene rand aan de westzijde te versterken en particuliere investeringen in de gebouwde zone aan de oostzijde te stimuleren. De Bornholmstraat ten noorden van de ringweg wordt begeleid door groen van het stamspoor, het groene voorterrein van Friesche Vlag en

Havens

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

23

Visie

pluksgewijs boomgroepen ter hoogte op de kop van de havens. Versterken van de boomstructuur is hier wel een opgave, in de vorm van begeleiding van een nieuw fietspad door boomgroepen. De grote bomen voor Friesche Vlag zijn zo waardevol dat deze ingepast moeten worden in het ruimtelijk concept. De landtong ten noorden van de Zweedse Haven “Jongeneel”, genoemd naar de eigenaar is geschikt voor een thematische invulling. Deze landtong is de overgang tussen het bedrijvengebied en het transformatiegebied. De Zweedse zowel als de Finse Haven zijn aangewezen als bufferruimte voor bedrijfsschepen. Tot op heden hebben de bedrijfsschepen die hier liggen beperkte faciliteiten met betrekking tot de ontsluiting. Hierdoor ontstaat een clustering van bedrijfsschepen en hun werkvoorraad aan de koppen van de havens. In het plan wordt voorzien in een ontsluiting en kade langs de zuidzijde van de Zweedse haven. In het water wordt in aansluiting daarop een evenwijdige steiger dan wel haaks daarop staande steigers aangebracht die tot een effectief en efficiënt ruimtegebruik van de haven moeten leiden. Hiermee wordt beoogd dat alle bedrijfsschepenactiviteiten in deze haven worden geconcentreerd en de Finse haven met het omliggende bedrijfsterrein bestemd kan worden voor jachtwerf- en maritieme functies. Een concentratie van bouw, reparatie en (detail)h andelsactiviteiten voor de recreatievaart kan een toegevoegde waarde geven aan het gebied en de sector stimuleren. Daarbij wordt ook de herontwikkeling van de Helsinkistraat meegenomen. Deze zone langs de ringweg zal ingericht moeten worden hogere en hoogwaardigere functies. Op de kop van de havens staan clusters volwassen bomen, wat een kwaliteit is. In het kader van de ophoging van de oevers tot 2.0m+NAP kan tegelijkertijd de oever meer beleefbaar gemaakt worden en kan de oever natuurvriendelijk vormgegeven worden. Handhaving van het watergebied van de havens is een belangrijk uitgangspunt, als relict van een verleden, als gebruiksgebied voor huidige geplande functies en ook met betrekking tot mogelijke ontwikkelingen in de verre toekomst. Daarnaast zal gekeken moeten worden in hoeverre het baggeren van de havens noodzakelijk is in het licht van de geplande ontwikkelingen. Visie-uitwerking Bornholmstraat-zuid In de afgelopen jaren is de verkeersafwikkeling en de verkeersveiligheid op dit deel van de Bornholmstraat verslechterd. Door de nieuwe aansluiting op het hoofdwegennet en met de komst van het parkeerterrein op de locatie van de skivijver zal de Bornholmstraat als verkeersdrager

Bornholmstraat-Zuid

24

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

een belangrijk functie blijven vervullen. Voorgesteld wordt om de Bornholmstraat te verruimen en te voorzien van voorsorteervakken en middengeleiders. Tevens zal het plan van vrijliggende fietspaden langs de Bornholmstraat er toe bijdragen dat de “missing link” van het fietsnetwerk tussen Hoogezand en de binnenstad wordt opgeheven. Daaraan gekoppeld wordt een nieuwe boomstructuur geplant in de vorm van boomgroepen die het fietspad begeleiden. Het kruispunt Antwerpenweg-Bornholmstraat komt in aanmerking voor reconstructie, met name vanuit het oogpunt op de verkeersveiligheid. Verder werken we in dit deelgebied naar twee belangrijke doelen: thematisering en intensivering. Het gebied net ten zuiden van de ringweg kan zich ontwikkelen tot een locatie voor bedrijven die publiek aantrekken, zoals grootschalige detailhandel voor volumineuze goederen. Ook de huidige Van Gend & Looslocatie kan ingericht worden als zichtlocatie. Onderwerp van studie is of deze locatie zich leent voor intensivering, waarbij het front aan de Bornholmstraat kan liggen. Om tot een efficiënter terreingebruik te komen wordt voorgesteld een nieuwe wegenstructuur te maken langs het Winschoterdiep en deze van twee kanten te ontsluiten op de Bornholmstraat. Het toekomstig tracé zal het karakter krijgen van een secundaire weg. Hiermee worden ongebruikte kavels (beter) ontsloten en kan een herverkaveling in kleinere bedrijvenkavels plaatsvinden. Aan de westzijde wordt het groene karakter versterkt en particuliere investeringen ter verbetering van het representatieve karakter van deze zone worden gestimuleerd. Ten zuiden van deze intensiveringszone blijft ruimte voor grootschalige bedrijvigheid. De ten tijde van de Structuurschets Zuidoost van 1996 gewenste verbinding over het Winschoterdiep tussen de Bornholmstraat en de Gotenburgweg (Verlengde Bremenweg) wordt in dit stadium niet meegenomen, maar wel open gehouden als route voor langzaam verkeer tussen de beide bedrijventerreinen. Mede door de ontwikkeling van Meerstad moet deze verbinding op termijn mogelijk blijven. Ter plaatse van de meest zuidelijke kavel van dit planonderdeel, de zgn. ‘Runnerlocatie’, wordt een extra ontsluiting voorgesteld die onder het

viaduct door het aangrenzende terrein Gideon-zuid moet ontsluiten. Deze weg zal eveneens onderdeel van het secundaire netwerk gaan uitmaken en kan op langer termijn doorgetrokken worden richting het Groot Handelscentrum. De Tippelzone is in 1997 aangelegd aan de Bornholmstraat. Vervolgens is volgens afspraak twee jaar later geëvalueerd waarbij is toegezegd bij overmatige overlast de zone te sluiten. Uit de evaluatie bleek de overlast relatief mee te vallen. Op dit moment wordt de huidige locatie dan ook als gegeven beschouwd. Wel is de overlast, als gevolg van de zone, een belangrijk aandachtspunt voor het hele bedrijventerrein en wordt vanuit diverse instanties ook constant bewaakt. Daarbij wordt nog steeds door de gemeente gezegd dat bij overmatige overlast bijvoorbeeld als gevolg van een populairder worden van de tippelzone onder tippelaarsters de functie tegen het licht wordt gehouden. Voor de overlast van omhangers e.d. liggen oplossingen deels in beveiliging, deels ook in inrichting. Bij de reconstructie van de Bornholmstraat-zuid zal de Tippelzone iets naar achteren verschoven worden en zal speciale aandacht worden besteed aan een beheersbare locatie voor de omhangers. Gemeente en bedrijventerreinvereniging blijven in overleg om de problematiek hanteerbaar te houden. Na de opening van het Euvelgunnetracé (2009) zullen de Europaweg en Bornholmstraat naast elkaar blijven bestaan. De een als stadsontsluitingsweg en de ander als gebiedsontsluitingsweg. Aan de hand van de ontwikkeling zal dan worden gekeken naar een rechtstreekse ontsluiting van de Antwerpenweg op de Europaweg. De verwachting is dat de discussie pas aan het eind of na de afronding van de revitalisering op tafel komt.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

25

Visie

Visie-uitwerking Oude Winschoterdiep Een belangrijke impuls in dit gebied is het voornemen om het terrein Gideon-zuid door middel van een secundaire weg onder het viaduct door een extra aansluiting op de Bornholmstraat te geven. Hiermee ontstaat een ontsluiting van het gebied op twee punten, wordt het isolement van dit gebied opgeheven en bestaat de mogelijkheid door een zonering van het gebied het bestaande gebruik en functies te begrenzen en te reguleren en nieuwe functies toe te kennen. Voor de punt wordt gedacht aan functies die niet direct aan een bedrijventerrein zijn gerelateerd, zoals hondenclubs. Deze kunnen hier worden geconcentreerd. Daarnaast is er een initiatief om op de uiterste punt een zendmast te plaatsen. Tevens krijgt het Oude Winschoterdiep meer een recreatieve betekenis, fietsen en wandelen langs het water wordt door het verbinden interessanter. Het voornemen is de oever van het Winschoterdiep aan de noordkant natuurvriendelijk in te richten. Voor het gebiedsonderdeel Gideon-noord geldt dat de kleinschalige bedrijfsfuncties (met name autoverkoop) in principe op deze plaats wordt gehandhaafd en mogelijk in de toekomst op deze locatie nog zou kunnen worden uitgebreid, dit geldt ook voor de strook tussen de bedrijven en de A7. De afvalverwerker past binnen de huidige bestemming, hoewel een verhuizing naar één van de Milieuboulevards voor de hand zou liggen. Een verplaatsing zal niet actief opgepakt worden. De Gideonweg zal op deze locatie tevens een onderdeel gaan uitmaken van de ontsluiting voor de achterzijde van het Euroborgcomplex, waardoor eveneens een recreatieve route voor het langzaam verkeer ontstaat. Het al dan niet doorgaan van de ontwikkeling om via de Duinkerkenstraat door te koppelen naar het Europapark bepaalt in hoge mate

de dimensionering van de Gideonweg-noord. Voor het gebiedsonderdeel Duinkerkenstraat en Antwerpenweg wordt vooral ingezet op verbetering van de verkeersinfrastructuur door middel van herprofilering van de wegen en de hieraan gekoppelde investeringen in de openbare ruimte en straatmeubilair. De Antwerpenweg speelt een belangrijke rol als centrale as in dit deelgebied. Het is de ontsluitingsweg van de Bornholmstraat met de Duinkerkenstraat en wordt in de toekomst

Oude Winschoterdiep

26

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

ook een belangrijk punt in de ontsluiting van het Europapark. Het doorgaan van de doorkoppeling met Europapark d.m.v. het doortrekken van de Duinkerkenstraat bepaalt daarbij de herprofilering. Het profiel voor zowel de Duinkerkenstraat als de Antwerpenweg zal zoveel mogelijk inpasbaar worden gemaakt door de rijbaan enigszins te versmallen en vrijliggende fietsvoorzieningen aan te brengen, waarbij grotendeels de groene kwaliteit gehandhaafd blijft. De Antwerpenweg wordt begeleid door royale groengebieden met grote populieren. De weg is ‘’de entree’’ van het gebied Oude Winschoterdiep. Deze locatie leent zich eventueel voor een kleine voorziening in het groen dichtbij het water. Dit om de groene entree meer betekenis te geven voor de bedrijven of voor recreatie. De aansluiting van de Antwerpenweg op de Duinkerkenstraat zal worden gereconstrueerd, waarbij mogelijk een rotonde wordt aangelegd. Dit om de toegangswegen van en naar het gebied meer te accentueren en last but not least om de verkeersveiligheid op dit punt te verhogen. Daarnaast is het van belang dat langs de Duinkerkenstraat een stevige boomstructuur ontwikkeld wordt. De inzet is de noordkant incl. sloot te behouden en te versterken. De zuidkant kent na herprofilering een smalle tussenstrook waar een nette groenstrook ingevuld kan worden. De Rouaanstraat vormt landschappelijk en verkeerskundig gezien een secundaire structuur. Belangrijk onderdeel is het handhaven van de boomstructuur en het eventueel versmallen van de weg. Hierdoor ontstaat eveneens meer ruimte voor groen dat ingezet kan worden om de achterkantsituaties van bedrijven af te schermen. Daarnaast is het parkeren in de openbare ruimte langs de Rouaanstraat, maar ook langs de Duinkerkenstraat een aandachtspunt. Naar aanleiding van de inspraakreacties wordt als wenselijk eindbeeld het omleggen van de Rouaanstraat tot in het verlengde van de Antwerpenweg gezien. Dit punt is ingebracht door de eigenaar van de naastgelegen locatie aan de Rouaanstraat. Nader onderzoek moet uitwijzen of deze optie reëel is.

Bij nieuwe ontwikkelingen op private terreinen zal in dit deelgebied gestuurd worden op beeldkwaliteit en intensief ruimtegebruik en minder op thematisering. Het doortrekken van de Duinkerkenstraat naar het Europapark kan nieuwe economische impulsen geven voor dit gebied. Langs het Oude Winschoterdiep is thematisering wel relevant op het gebied van watergebonden bedrijvigheid. Ook Milieuboulevard I aan het eind van het gebied en buiten de revitaliseringsplannen is een thematisch bedrijventerrein. Dit gebied is nog niet af (er moet nog een weg worden aangelegd); dit zal vanuit de revitalisering worden aangestuurd.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

27

Visie

28

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

6 Plan van aanpak
Dit Masterplan is de basis voor verdere uitwerkingen. Bij de uitwerking naar concrete herinrichtingsplannen zullen de ondernemers in het gebied opnieuw betrokken worden. De omvang van het revitaliseringsgebied en de complexiteit noodzaken ertoe dat de revitalisering gefaseerd aangepakt wordt. Afhankelijk van de beschikbaarheid van overheidsgeld en particuliere initiatieven kunnen projecten snel of minder snel worden uitgevoerd. Daarnaast bevat dit Masterplan een aantal zaken die beleidsmatig moeten worden uitgewerkt. Grofweg zal de fasering als volgt uitpakken. • 1e fase (2005-2006). In deze fase wordt gestart met de reconstructie van de Bornholmstraat en de herinrichting van de havens. Daarnaast wordt geïnventariseerd of de aanleg van infrastructuur op locaties waar de gemeente geen grondeigenaar is, mogelijk is. Dit geldt bijvoorbeeld voor de Duinkerkenstraat en de Runnerlocatie. Verder wordt het gesprek aangegaan met eigenaren van gronden aan de Bornholmstraat waar wordt gedacht aan een herverkaveling. Een aantal beleidsvragen moeten verder worden uitgewerkt; te denken valt aan een specificering van de vraag naar watergebonden bedrijvigheid of jachtwerfactiviteiten (aan de Helsinkistraat), de inrichting van de openbare ruimte en het beleid t.a.v. handhaving. Ook zullen nog een aantal stedenbouwkundige uitwerkingen nodig zijn. In deze fase wordt tevens het bestemmingsplan geactualiseerd op de gewenste thema’s. • 2e fase (2006-2010). De overige onderdelen uit het masterplan worden uitgevoerd. Daarbij gaat het enerzijds om de verdere herinrichting van de openbare ruimte. Daarnaast is het doel om te komen tot een verdichting van kavels en een meer intensief ruimtegebruik door aanleg van nieuwe infrastructuur en door particuliere investeringen. De overheid inventariseert noodzakelijke bedrijfsverplaatsingen en ondersteunt acties in die richting. • Gehele periode (vanaf 2005). Flankerende (kleinschalige) maatregelen die vanuit het project Korte Klappen worden uitgevoerd om de grote ergernissen aan te pakken en de uitvoering zichtbaar te maken. Daarnaast zal ook op het gebied van bedrijventerreinmanagement de komende jaren gewerkt worden aan resultaten. De exacte fasering moet de komende tijd nog verder worden uitgewerkt. Voor wat betreft de aanpak van de infrastructuur zal de uitvoering bij de gemeente liggen. Het waterschap zal de uitvoering van de kadeverhoging voor zijn rekening nemen, voor zover deze niet samenvallen met gemeentelijke uitvoeringsprojecten. Er zal, net als bij de reeds lopende projecten in het gebied, worden overlegd met de bedrijvenvereniging om de precieze uitvoering van de maatregelen af te stemmen. Daarnaast is de insteek van de revitalisering om ondernemers te betrekken bij de revitalisering en investeringen bij ondernemers zelf uit te lokken. Dit zal bij de verdere planontwikkeling worden meegenomen. Voor de activiteiten die gemeente en bedrijvenvereniging gezamenlijk oppakken zal er een splitsing gemaakt worden tussen de activiteiten op het gebied van bedrijventerreinmanagement voor geheel Zuidoost en de revitaliseringswerkzaamheden. Voor het bedrijventerreinmanagement wordt een Stichting Parkmanagement opgericht, van waar uit de projecten en activiteiten georganiseerd en gecoördineerd worden. Op welke wijze het revitaliseringsproces de komende jaren organisatorisch neergezet moet worden is nog onderwerp van overleg.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

29

Plan van Aanpak

30

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

7 Bedrijventerreinmanagement & Beheer
Voor Zuidoost is naast de revitalisering ook het doel om tot een vorm van bedrijventerreinmanagement te komen. Hiermee wordt beoogd de kwaliteitsverbetering, die met de revitalisering bereikt wordt, in stand te houden. Belangrijke randvoorwaarde is een goede samenwerking tussen de gemeente en ondernemers. Het betrekken van de ondernemers in Zuidoost gaat over vier sporen; 1. "Laten zien dat je wat doet en wat je doet" door het uitvoeren van maatregelen en activiteiten 2. Het betrekken van de vereniging en de bedrijven bij de revitalisering 3. Het professionaliseren van de bedrijventerreinvereniging 4. De ontwikkeling van bedrijventerreinmanagement Uitvoering van maatregelen en activiteiten De afgelopen jaren zijn op het gebied van bedrijventerreinmanage ment al een aantal belangrijke stappen gezet. Zo is halverwege de jaren negentig de collectieve beveiliging opgezet in het gebied, waar inmiddels bijna tweederde van de ondernemers aan deelneemt (Stichting Bedrijfsbeveiliging Omgeving Groningen; BBOG). De cijfers omtrent inbraak laten sindsdien een positief verloop zien. Daarnaast is in 2002 een nieuwe bewegwijzering geplaatst, is er een fietsprivéproject gestart en wordt gewerkt met een Service Beheer Team voor extra onderhoud in het gebied. Verder is aan de bedrijven op het Winschoterdiep en Eemspoort een milieuscan aangeboden en hebben ze de mogelijkheid om collectief het groenbeheer op te pakken. Naast de aanpak van Winschoterdiep en Eemskanaal zal ook op de andere terreinen in het cluster Zuidoost een kleinschalig pakket aan verbetermaatregelen uitgevoerd worden. Het gaat daarbij om het aanpakken van de grootste ergernissen van ondernemers, zoals zwerfvuil, onkruid, slecht straatmeubilair en slecht onderhouden groen. In de afgelopen jaren is op Winschoterdiep hier al een begin mee gemaakt. Vorig najaar is er een actie op Euvelgunne gestart waarbij zowel openbaar als privaat groen wordt omgevormd. Betrekken van de vereniging en de bedrijven bij de revitalisering Voor zowel gemeente als ondernemers is inmiddels duidelijk geworden dat de kwaliteit op de bedrijventerreinen een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Het mag duidelijk zijn dat deze constatering niet van de ene op de andere dag heeft plaats gevonden, maar een proces is van jaren praten en vertrouwen krijgen in elkaar. Een duidelijke communicatie, constructief overleg en het nakomen van afspraken heeft het fundament gelegd voor de huidige goede verstandhouding tussen gemeente en ondernemers. Dat heeft er ook toe geleid dat de bedrijvenvereniging haar nek heeft durven uitsteken en namens de ondernemers een visie heeft opgesteld voor de revitalisering van Winschoterdiep en Eemskanaal.

Uit het onderzoek dat gehouden is in het kader van de ondernemersvisie blijkt dat de ondernemers zekerheid willen voor de toekomst en dat de uitstraling van de omgeving ook meer aandacht moet krijgen. Ondernemers hebben daarbij ook heel duidelijk te kennen gegeven dat ze met de gemeente willen samenwerken om het gebruik en de uitstraling van het gebied middels bedrijventerreinmanagement op niveau te houden. Wanneer het gebied is verbeterd en het gewenste kwaliteitsniveau heeft bereikt, vragen de ondernemers de gemeente daar ook publiekrechtelijk op te handhaven. De communicatie met de ondernemers vindt o.a. plaats door het regelmatig informeren van de betrokken partijen via de nieuwsbrief Terreinwinst Zuidoost. Deze nieuwsbrief verschijnt circa vier maal per jaar en wordt gezamenlijk door de gemeente en bedrijventerreinvereniging uitgebracht. Daarnaast organiseren bedrijvenvereniging en gemeente periodiek informatiebijeenkomsten waar actuele onderwerpen worden toegelicht en de mogelijkheid bestaat tot het stellen van vragen. Als beschreven eerder in dit Masterplan worden de ondernemers in de verschillende deelgebied nauw betrokken bij het revitaliseringsproces.

Professionaliseren van de bedrijventerreinvereniging In 2004 is een grote stap gezet richting een meer professionele bedrijvent erreinvereniging. De vier verenigingen in Zuidoost hebben een fusieproces tot een goed einde gebracht. Eind 2004 is de oprichtingsvergadering gehouden van de Vereniging Bedrijvenpark Zuidoost (VBZO). Eén vereniging voor het gebied betekent meer slagvaardigheid, een betere belangenbehartiging en meer kansen voor een professionele organisatie. De gemeente heeft de verenigingen hierbij ondersteund. Verder wordt gewerkt aan een structuur om bedrijventerreinmanagement en de verschillende activiteiten die hieronder vallen op te zetten. Gekeken wordt hoe het beheer en onderhoud collectief vorm gegeven kan worden

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

31

Bedrijventerreinmanagement

en ook hoe zaken als energie en afval duurzamer en goedkoper geregeld kunnen worden. Ook veiligheid staat in Zuidoost hoog op de agenda en het doel is dan ook om de komende jaren toe te werken naar het Keurmerk Veilig Ondernemen. Ontwikkeling van bedrijventerreinmanagement Het Management van Bedrijventerreinen (MBT) wordt in Groningen stadsbreed opgezet. De gemeenteraad heeft daar in 2001 het beleid voor vastgesteld. Op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen zal de deelname aan bedrijventerreinmanagement verplicht worden opgelegd bij de aankoop van de grond. Op bestaande bedrijventerreinen zal op basis van overtuiging en verleiding MBT ingevoerd moeten worden. Revitalisering is een goede gelegenheid om daar een aantal afspraken over te maken. Het gebied gaat op de schop en wordt beter te onderhouden. In de rij afspraken met ondernemers over de invulling van revitalisering zal het bedrijventerreinmanagement dan ook meegenomen worden. Bij invulling daarvan is de inbreng van ondernemers van groot belang. Zeker op bestaande bedrijventerreinen, waar de invoering alleen vrijwillig kan. De ondernemers van Eemskanaal en Winschoterdiep hebben zelf al te kennen gegeven met bedrijventerreinmanagement aan de slag te willen. Een meerderheid van de ondernemers die deelgenomen hebben aan het onderzoek ten behoeve van de visie geven aan dat gezamenlijke inkoop, beveiliging en beheer leidt tot een betere prijs-kwaliteitverhouding Ook verwachten de ondernemers bij bedrijventerreinmanagement een betere communicatie met de gemeente. Op Zuidoost zal binnen afzienbare tijd worden gestart met het concreet invoeren van een MBT-organisatie. Zowel de bedrijvenvereniging als de gemeente hebben capaciteit en middelen vrijgemaakt om de samenwerking voortvarend aan te pakken. Op basis van ervaringen elders in de stad zal begonnen worden met een managementstructuur waarin ondernemers en gemeente zitting hebben. Dit MT-Zuidoost zal de lijnen uitzetten en projecten ontwikkelen en vormt de wegbereider voor een meer gestructureerde organisatievorm. Vanuit de kant van de ondernemers zijn al concrete voorstellen gedaan voor de invulling van deze organisatie. Inzet is om medio 2005 met een plan van aanpak te komen voor de invoering van het bedrijventerreinmanagement op Zuidoost. Uiteindelijk is het doel een duurzaam bedrijventerrein van een goed kwaliteitsniveau waar zowel ondernemers als gemeente voordeel van hebben.

32

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

8 Overige thema’s
Juridisch kader De bestemmingsplannen in Zuidoost zijn na hun oorspronkelijke vaststelling nooit aangepast. Voor de nieuwe gebieden zijn ze nog wel actueel, maar er zijn ook gebieden waarvan het bestemmingsplan begin jaren ‘50 is opgesteld. Parallel aan het Masterplan wordt het voorontwerpbestemmingsplan Winschoterdiep-Euvelgunne in procedure gebracht. Vanzelfsprekend wordt de inhoud van dit bestemmingsplan bepaald door de uitgangspunten en de visie als geformuleerd in dit Masterplan. Om ook nu al grip te krijgen op de toekomstige inrichting van het revitaliseringsgebied worden bouwaanvragen voor dit gebied voorgelegd aan de projectgroep revitalisering, met als doel dat negatieve ontwikkelingen waar mogelijk worden bijgestuurd, of beter gezegd, kansen worden benut. Op bedrijfsterreinen wordt in beginsel op dezelfde manier gehandhaafd als elders in de stad. Dat wil zeggen dat de diverse handhaafafdelingen van de gemeente en andere overheden controleren en ingrijpen als daar aanleiding toe is. Daarbij kan worden opgemerkt dat de gemeente werkt aan een integraal handhavingsbeleid. In relatie tot de revitalisering zal ingezet worden op gebiedsgerichtheid en een gecoördineerde aanpak. Op Zuidoost is in de afgelopen jaren niet op alle fronten op doortastende wijze gehandhaafd. Dit is een van de punten die bleek uit de ondernemersvisie van begin 2004. Per deelgebied zal gekeken moeten worden welke stappen nodig zijn om het terrein weer aan de regels te laten voldoen. Daarbij is belangrijk dat de gebiedsvisie voor het gebied duidelijk is en dat heldere regels worden afgesproken in het bestemmingsplan. Het geven van duidelijkheid en het nemen van verbeteringsmaatregelen door de gemeente zorgt voor een deel dat ondernemers zich ook beter gaan gedragen. Daarna zal coördinatie van de handhaving misverstanden en ontduiking moeten voorkomen. Daar waar nodig zal dan ook daadwerkelijk worden opgetreden. Milieuaspecten Het thema milieu is in diverse gedaanten actueel op industriegebieden. Daarbij biedt het zowel kansen als beperkingen. Beperkingen hebben vooral te maken met de randvoorwaarden die wet en bestemmingsplan stellen op het gebied van bodem, geluid, externe veiligheid en luchtkwaliteit. Kansen op het gebied van milieu doen zich voor als bedrijven bijvoorbeeld meer aandacht besteden aan hun afvalstromen em energiegebruik of hierin samenwerking zoeken met andere bedrijven. Geluid Het plangebied maakt deel uit van het gezoneerde bedrijventerrein Zuidoost. Het gaat om een gemengd bedrijventerrein met bedrijfscategorieën twee tot en met vijf. De geluidszone van dit terrein is vastgesteld bij Koninklijk Besluit in 1991. Recent is het bedrijventerrein uitgebreid met de locatie Winschoterdriehoek. Hier zal een schrootverw erkingsbedrijf, categorie vier, zich vestigen. Bij de actualisering van de bestemmingsplannen blijft Zuidoost een gezoneerd industriegebied met op specifiek aan te wijzen locaties ruimte voor categorie 5 bedrijven. Bedrijfswoningen worden op een gezoneerd bedrijventerrein vanwege de Wet Geluidhinder niet beschermd. Het gemeentelijk beleid is om niet meer dan 65 dB(A) op de gevel toe te staan. Dit betreft zowel industrie- als wegverkeerslawaai. Externe Veiligheid De normering en veiligheidzonering van gevaarlijke stoffen wordt geregeld via de Wet Milieubeheer en het Besluit externe veiligheid voor inrichtingen (Bevi) dat in oktober 2004 van kracht is geworden, net als de Regeling externe veiligheid voor inrichtingen (Revi). Dat betekent dat voor bepaalde inrichtingen een veiligheidszone in acht moet worden genomen. Dit geldt zowel vanuit de invalshoek Wet Milieubeheer als ook voor de ruimtelijke ontwikkeling. Bij vergunningverlening en ruimtelijke ordening moet rekening worden gehouden met (beperkt) kwetsbare objecten. Ook bij de ontwikkeling van bedrijvigheid langs de infrastructuur moet getoetst worden aan het plaatselijk risico (PR) en groepsgebonden risico (GR). Het PR is de kans per jaar dat een persoon, die zich continue en onbeschermd op een bepaalde plaats in de omgeving van een bedrijf bevindt, overlijdt door een ongeval met gevaarlijke stoffen in die bedrijfsomgeving. Het GR geeft de cumulatieve kans op een ongeval met tien of meer dodelijke slachtoffers in de omgeving van de beschouwde activiteit aan. De LPG stations buiten het plangebied hebben geen invloed op dit onderdeel van het bedrijventerrein.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

33

O v e r i g e t h e m a ’s

Binnen het plangebied bevindt zich één inrichting die onder het Besluit Rampen en Zware Ongevallen valt. Vervoer gevaarlijke stoffen over het spoor en weg Voor het transport over de weg en per spoor geldt een risicobeleid. Over het spoor ten westen van het plangebied vindt transport van gevaarlijke stoffen plaats. Ook hier geldt een plaatsgebonden en een groepsrisico dat getoetst moet worden. Bij ontwikkelingen in de omgeving van het spoor en de A7 moet aandacht worden gegeven aan het externe veiligheidsaspect. Dit houdt dat (beperkt) kwetsbare objecten getoetst moeten worden aan de circulaire Vervoer Gevaarlijke Stoffen. Vuurwerk Binnen het plangebied bevindt zich één inrichting die onder het Vuurwerkbesluit (Vb) valt. Als veiligheidsnorm gelden hier veiligheidsafstanden ten opzichte van kwetsbare objecten (o.a. woningen, spoor). Voor de inrichting wordt voldaan aan de algemene afstandseis van 20 m. alsook de voor de inrichting specifieke maximale afstandseis van 33 m. Bodem De bodem (zowel de grond als het grondwater) van het bedrijventerrein is op een aantal plaatsen verontreinigd. Voor een deel komt dit door de bedrijfsactiviteiten die plaatsvinden of hebben plaatsgevonden. Ook door ophogingen en slootdempingen is de bodemkwaliteit negatief beïnvloed. Een deel van het gebied is voor de aanleg van het bedrijventerrein opgehoogd met slib uit het Winschoterdiep. Deze ophooglaag vormt geen belemmering voor het gebruik als bedrijfsterrein. Wel kan het een belemmering voor ondernemers vormen bij verbouw of verkoop van hun bedrijfsactiviteiten. Aan de Gideonweg ligt de voormalige stortplaats Gideon (Zuid). De kwaliteit van het grondwater op en rond deze stortplaats wordt regelmatig gemonitord via het provinciale monitoringsprogramma. Binnenkort zal de bodemgesteldheid van GideonZuid nader onderzocht worden, waarbij gekeken zal worden welke kansen er zijn op gewenste ontwikkelingen. Per 1 januari 2003 is de gemeente Groningen op grond van de Wet bodembescherming (Wbb) bevoegd gezag voor de aanpak van ernstige gevallen van bodemverontreiniging. Het verrichten van nadere bodemonderzoeken, het uitvoeren van eventuele saneringswerkzaamheden en het afvoeren van grond is een

verantwoordelijkheid van de veroorzaker, de eigenaar en/of een belanghebbende. Geur In het plangebied bevindt zich een koffiebranderij waarvan de geur afhankelijk van de windrichting, waarneembaar is. Evenzo bevinden zich grenzend aan het plangebied een afvalverwerkingsbedrijf (Vagron) en een stortplaats (Stainkoeln), waarvoor dit ook geldt. Richtlijnen aangaande geurnormen voor de bedrijven worden opgelegd via de vergunningen Wet Milieubeheer. Financiën Binnen Zuidoost staan veel plannen op stapel. In eerste instantie gaat het vooral om investeringen in de openbare ruimte, maar parallel daaraan ook investeringen door private partijen in hun eigendom. Hieronder geven we een opsomming van de projecten die gepland zijn of al gedeeltelijk in uitvoering binnen het hele gebied Zuidoost. Niet van elke investering is al een kosteninschatting gemaakt. • Verbetering bereikbaarheid in Noord-Zuidrichting: de Berlagebrug: begrote kosten 24 mln. euro, dekking nog niet compleet; • Ontsluiting Meerstad via Sontweg/Driebondsweg: de Sontbrug begrote kosten 27 mln. euro, dekking nog niet compleet maar zal voor een belangrijk deel worden gevonden in de opbrengsten uit de woningbouw Meerstad (10.000 woningen); • Verbetering stedelijke bereikbaarheid en lokale infrastructuur Zuidoost: Langmanmaatregelen: kosten 77 mln. euro, dekking Rijkswaterstaat; • Investeringen in Eemskanaalzone, o.a. de Houtunielocatie, de Containerterminal, Eemskanaalzone-noord: kosten en opbrengsten nog niet bekend, eventueel tekort nog niet bekend; • Grondexploitatie Europapark: kosten en opbrengsten/dekking sluiten op nul. Verwachte totale investeringen 85 mln. euro. • Aanleg nieuwe bedrijventerreinen, Eemspoort (in uitvoering), Milieuboulevard II, alsmede 140 hectare nieuw bedrijventerrein in Meerstad: kosten en opbrengsten niet bekend. • Investeringen op bestaande bedrijventerreinen, exclusief het revitaliseringsproject, o.a. Herinrichting Euvelgunne en openbare laad/ loskade Winschoterweg. Kosten nog niet bekend. • Investeringen in revitaliseringsproject Winschoterdiep/ Eemskanaal: begrote kosten investeringen openbare ruimte conform Masterplan 25

34

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

mln. euro exclusief evt. saneringsprojecten en bedrijfsuitplaatsingen. Dekking: o.a. Provincie (GDU), Waterschap Hunze en Aa’s, Gemeente, Ministerie van EZ (Topperregeling), opbrengsten uit kavelverkoop. Overigens is dit een zeer globale inschatting. Per project zal een kostendekkend investeringsplaatje worden geschetst. Bij de investeringen in openbare ruimte wordt niet gedacht om private partijen mee te laten betalen, omdat nogmaals gezegd, het doel van veel investeringen is private partijen uit te lokken zelf te investeren. Daarnaast hanteert de gemeente Groningen bij grondexploitaties het marktprincipe waarbij kopers de marktwaarde van de grond betalen en daarmee bijdragen aan de aangelegde voorzieningen. Een bijzondere situatie doet zich voor in situaties waarbij private partijen direct een aanwijsbaar belang hebben bij een overheidsinvestering in de openbare ruimte. Als voorbeeld kan de herverkaveling langs de Bornholmstraat worden genoemd. In dat geval zal onderzocht worden deze partijen mee te laten delen in de kosten. Daarbij is ook het onderwerp staatssteun een belangrijk aandachtspunt.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

35

O v e r i g e t h e m a ’s

36

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Bijlagen

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

37

Bijlagen

Bestaande bebouwing in plangebied

Bestaande wegen in plangebied

38

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Verkeersstructuur

Groenstructuur

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

39

Kaartbijlage - algemeen

40

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

41

Kaartbijlage - dwarsprofielen

A

Bornholmstraat noordzijde De rijbaan wordt verbreed naar 10m. De rijbaan bestaat uit 2 gescheiden rijstroken met ertussen een middenberm, dat tevens gebruikt kan worden als linksafvak. Aan de westzijde wordt een fietspad, in 2 richtingen bereden, aangelegd. Een trottoir komt aan de oostzijde. De groenstructuur wordt zoveel mogelijk aan de westzijde en op de kop van de havens versterkt. Boomgroepen in verschillende soorten begeleiden het fietspad. Ophoging ten behoeve van de waterkering van +2.0m kan in de vorm van een dijkje op de kop van de havens en damwanden rond de havens opgelost worden.

42

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

B

Bornholmstraat noordzijde De rijbaan wordt verbreed naar 13,5m. De rijbaan bestaat uit 4 rijstroken waaronder een linksaf-vak. Aan de westzijde wordt een fietspad, in 2 richtingen bereden, aangelegd. Een trottoir komt aan de oostzijde. De groenstructuur wordt zoveel mogelijk aan de westzijde versterkt, boomgroepen in verschillende soorten begeleiden het fietspad. De bestaande bomen worden zoveel als mogelijk gehandhaafd.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

43

Kaartbijlage - dwarsprofielen

C

Bornholmstraat zuidzijde De rijbaan wordt verbreed naar 10m. De rijbaan bestaat uit 2 gescheiden rijstroken met ertussen een middenberm, dat tevens gebruikt kan worden als linksafvak. Aan de westzijde wordt een fietspad, in 2 richtingen bereden, aangelegd. Een trottoir komt aan de oostzijde. De groenstructuur wordt aan de westzijde versterkt, boomgroepen in verschillende soorten begeleiden het fietspad. Het trottoir wordt versmald naar 1,8m en daarnaast wordt geinvesteerd in uniforme scheiding prive-openbaar.

44

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

D

Bornholmstraat zuidzijde De rijbaan wordt verbreed naar 10m. De rijbaan bestaat uit 2 gescheiden rijstroken met ertussen een middenberm, dat tevens gebruikt kan worden als linksafvak. Aan de westzijde wordt een fietspad, in 2 richtingen bereden, aangelegd. Een trottoir komt aan de oostzijde. De groenstructuur wordt aan de westzijde versterkt, boomgroepen begeleiden het fietspad. Het trottoir wordt versmald naar 1,8m en daarnaast wordt geinvesteerd in uniforme scheiding prive-openbaar.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

45

Kaartbijlage - dwarsprofielen

E

Bornholmstraat zuidzijde De rijbaan wordt verbreed naar 10m. De rijbaan bestaat uit 2 gescheiden rijstroken met ertussen een middenberm, dat tevens gebruikt kan worden als linksafvak. Aan de westzijde wordt een fietspad, in 2 richtingen bereden, aangelegd. Een trottoir komt aan de oostzijde. Op dit deel van de Bornholmstraat wordt een gedeelte van de bestaande watergang gedempt ten behoeve van de aanleg van het fietspad. Ook wordt aan deze zijde de boomstructuur versterkt. Het trottoir wordt versmald naar 1,8m en daarnaast wordt geinvesteerd in uniforme scheiding prive-openbaar.

46

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

F

Bornholmstraat zuidzijde De rijbaan wordt versmald naar 8m. Aan beide zijden wordt een, in 1 richting bereden, fietspad aangelegd van 2,40m met als scheiding naar de rijbaan 1m verhardingsstrook. De groenzone aan de zuidzijde van de rijbaan wordt versterkt door middel van boomgroepen.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

47

Kaartbijlage - dwarsprofielen

G

Winschoterdiep Een nieuwe weg wordt voorgesteld van 7m breedte. Een voetpad komt aan de bedrijvenkant. Er wordt een groenzone van 8m breedte aangehouden dat dient als ecologische oever en waar de waterkering van +2.0m opgelost kan worden in de vorm van een dijkje. Op het dijkje kan tevens een recreatief pad ontstaan. Belangrijk is dat de waterkant stevig uitgevoerd wordt (b.v. door middel van grote kadeblokken, referentie oevers oude winschoterdiep) om afkalving van de oever te voorkomen.

48

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

H

Duinkerkenstraat westzijde De bestaande rijbaan wordt 8m breed, genoeg ruimte om elkaar te passeren en om aan 1 kant te kunnen parkeren. In het profiel is ruimte voor de aanleg van fiets-wandelpaden aan beide zijden van 2,40m gescheiden door een verharde strook van 1m. De boomstructuur wordt geconcentreerd en versterkt aan de noordzijde, bestaande bomen worden aan deze zijde gehandhaafd en gaten worden opgevuld. Aan de zuidzijde is er in het profiel ruimte gereserveerd voor een uniforme afscherming. Gezocht wordt naar het herorderen van de inritten en waar mogelijk beperken van het aantal, waardoor de uitstraling en continuiteit van de groene ruimte verbeterd wordt.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

49

Kaartbijlage - dwarsprofielen

I

Duinkerkenstraat oostzijde De bestaande rijbaan wordt 8m breed, genoeg ruimte om elkaar te passeren en om aan 1 kant te kunnen parkeren. In het profiel is ruimte voor de aanleg van fiets-wandelpaden aan beide zijden van 2,40m gescheiden door een verharde strook van 1m. De boomstructuur wordt geconcentreerd en versterkt aan de noordzijde, bestaande bomen worden aan deze zijde gehandhaafd en gaten worden opgevuld. Aan de zuidzijde is er in het profiel ruimte gereserveerd voor een uniforme afscherming. Gezocht wordt naar het herorderen van de inritten en waar mogelijk beperken van het aantal, waardoor de uitstraling en continuiteit van de groene ruimte verbeterd wordt.

50

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

J

Rouaanstraat De bestaande rijbaan wordt 8m breed, genoeg ruimte om elkaar te passeren en om aan 1 kant te kunnen parkeren. Een voetpad wordt aangelegd aan de zuidzijde. De boomstructuur is aan beide zijden aanwezig en wordt gehandhaafd, gaten worden waar mogelijk opgevuld. Gezocht wordt naar het beperken van het aantal inritten, waardoor de uitstraling en continuiteit van de groene ruimte verbeterd wordt. Van belang is dat aan de noordzijde rommelige achterkanten van bedrijven afgeschermd worden met groen.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

51

Kaartbijlage - dwarsprofielen

K

Antwerpenweg Langs de Antwerpenweg is het groen manifest aanwezig. Grote groepen populieren begeleiden de entree. Belangrijk is deze bestaande kwaliteit te handhaven. De rijbaan wordt versmald naar 7m breedte. Een fietswandelpad van 2,40m komt aan beide zijden van de rijbaan gescheiden door een verharde strook van 1m. Op de brug is het fiets-wandelpad versmald tot 1,5m vanwege de beperkte ruimte. Het verkeersprofiel wordt zo compact mogelijk gehouden om het groen maximale ruimte te geven.

52

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

L

Gideonweg noordzijde De bestaande Gideonweg is te smal, de rijbaan wordt verbreed naar 7m. Een voetpad van 2,1m komt aan de bedrijvenkant. Ook is de scheiding prive-openbaar een balangrijke, gezocht moet worden naar uniformiteit daarin. Tussen rijbaan en het oude Winschoterdiep is ruimte voor ontwikkeling van een ecologische oever van 4m breedte.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

53

Kaartbijlage - dwarsprofielen

54

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

M

Gideonweg zuidzijde De rijbaan wordt 7m en wordt doorgetrokken tot onder het viaduct. Een voetapd van 2,1m komt aan de bedrijvenkant. Ook is de scheiding priveopenbaar een balangrijke, gezocht moet worden naar uniformiteit daarin. Tussen rijbaan en het oude Winschoterdiep is ruimte voor ontwikkeling van een ecologische oever.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

55

Kaartbijlage - dwarsprofielen

Schetsontwerp Bornholmstraat Nz deel 1

Schetsontwerp Bornholmstraat Nz deel 2

56

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Schetsontwerp Bornholmstraat Zz deel 1

Schetsontwerp Bornholmstraat Zz deel 2

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

57

Kaartbijlage - schetsontwerpen

Schetsontwerp Bornholmstraat Zz deel 3

58

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Schetsontwerp Antwerpenweg-Duinkerkenstraat

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

59

Kaartbijlage - schetsontwerpen

60

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

Marktanalyse ten behoeve van de revitalisering Winschoterdiep Eemskanaal
Inleiding Groningen is een compacte stad met een sterke centrumfunctie. Het gemeentelijk beleid is erop gericht om deze compactheid te behouden en de gewenste economische groei zo veel mogelijk ruimte te bieden binnen het bestaande stedelijk gebied. Dit leidt onder meer tot de noodzaak om bedrijventerreinen te revitaliseren en deze via bedrijventerreinmanag ement op een kwalitatief goed niveau te houden. Het zwaartepunt van de revitalisering ligt de komende jaren op de terreinen Eemskanaal en Winschoterdiep. Deze twee terreinen zijn onderdeel van de cluster van bedrijventerreinen en kantoor- en kennislocaties Groningen Zuidoost/ Meerstad. Zuidoost is het belangrijkste bedrijventerreinencluster van Noord Nederland. Dat betekent dat zowel op lokaal als op regionaal niveau aandacht is voor de ontwikkeling van Zuidoost. In zowel de Regiovisie Groningen-Assen als het Provinciaal Omgevingsplan (POP) Groningen wordt Zuidoost de ruimte gegeven zich te ontwikkelen. Ook in de Stadsvisie van de gemeente Groningen speelt Zuidoost een belangrijke rol vanwege de positie als banenmotor en als scharnierpunt voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling van de stad. De keuze om de bedrijventerreinen Winschoterdiep en Eemskanaal te revitaliseringen heeft nadrukkelijk een bedding in het regionaal en lokaal beleid. Daarnaast heeft ook op nationaal niveau, zowel in de nota Ruimte als in het Actieplan Bedrijventerreinen, Zuidoost de aandacht. Met de plaatsing van Zuidoost op de toplijst van bedrijventerreinen door het ministerie van Economische Zaken wordt het belang van dit bedrijvengebied onderstreept. Tegelijkertijd staat de positie van het bedrijventerreinenclu ster onder druk door externe en interne invloeden. Het versterken van de positie van Zuidoost is dan ook noodzakelijk. Met deze marktanalyse geven we een economische en beleidsmatige onderbouwing van de plannen in het Masterplan. Deze onderbouwing vindt plaats op het niveau van de stad en de cluster Zuidoost als ook in regionale context. De analyse wordt afgesloten met de uitwerking van het profielbeeld van het gebied. Economische positie van Groningen De stad Groningen is de economische motor van Noord-Nederland. In de periode 2000-2002 is de werkgelegenheid in de stad Groningen met ruim 8% gegroeid van 97 duizend tot 105 duizend banen (van meer dan 15 uur). Inclusief parttime banen komt het aantal op 129 duizend in 2002. De totale werkgelegenheid in Noord-Nederland (Groningen, Friesland, Drenthe) is in 2000-2002 met 3% gegroeid van 571 duizend naar 592 duizend banen (van meer dan 15 uur). Uit deze cijfers blijkt dat Groningen 18% van de totale werkgelegenheid in het Noorden voor zijn rekening neemt en zelfs bijna 40 % van de werkgelegenheidsgroei. De stad Groningen levert daarmee een belangrijke bijdrage aan het bereiken van de werkgelegenheidsdoelstellingen van het Kompas voor het Noorden (in 2010 43.000 extra banen). De ambities voor de komende jaren zijn in lijn met deze doelstellingen. Groningen stelt zichzelf in haar stadsvisie ten doel om in de periode 1999-2010 te groeien met 25.000 arbeidsplaatsen tot 135.000 arbeidsplaatsen (full time en parttime) en het aantal nietwerkende werkzoekende terug te brengen tot op het landelijk gemiddelde. De sterke centrumfunctie van Groningen qua werkgelegenheid wordt ook geïllustreerd aan de hand van een vergelijking van Groningen met een aantal andere middelgrote steden voor wat betreft het aantal arbeidsplaatsen per 1000 inwoners. Groningen scoorde hier 736, waar bijna alle andere middelgrote steden onder de 700 bleven steken: Zwolle (693), Nijmegen (596), Breda (583), Eindhoven (695), Enschede (503). De verschillen met Emmen (410) en Assen (527) zijn nog groter. De enige onderzochte stad die hoger scoorde dan Groningen was Utrecht (806). Economische positie van Zuidoost Het economisch zwaartepunt van Groningen ligt in belangrijke mate aan de zuid- en oostkant van de stad. Hier bevindt zich de grootste concentratie van bedrijventerreinen van in totaal circa 550 ha. Bij de bedrijventerreinen gaat het om Eemskanaal, Winschoterdiep, Driebond, Euvelgunne en Eemspoort. Daarnaast maken de kantoorlocaties de Meeuwen en het Europapark deel uit van deze cluster. De bedrijvigheid op en rond het UMCG wordt niet rechtstreeks gerekend tot Zuidoost maar heeft daar wel veel invloed op. Diverse functie van het UMCG,

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

61

Bijlage - marktanalyse

toeleveranciers en dienstverleners zijn op Zuidoost gevestigd. Daarnaast heeft het verkeer van en naar het UMCG veel invloed op het gebied. Het UMCG is voor de stad en regio een economische actor van betekenis. Het is één van de grootste ziekenhuizen in Nederland en één van de grootste werkgevers in het noorden (7500 arbeidsplaatsen). In het UMCG is expertise aanwezig die op geen andere plek in Nederland is. Rond het ziekenhuis heeft zich een kennisintensieve en stuwende bedrijvigheid ontwikkeld. Naast de sterke concentratie van bestaande economische activiteiten vindt ook de toekomstige ontwikkeling voor een belangrijk deel plaats aan de oostkant. Om te beginnen vindt hier op dit moment de ontwikkeling van de grootste kantoorlocatie van Noord-Nederland plaats; het Europapark met ca 200.000 m2 bvo. Daarnaast is de ontwikkeling van het kantorengebied de Meeuwen (ca 35.000 m2) al in een vergevorderde fase. Op het bedrijventerrein Eemskanaal vindt de komende jaren een gedeeltelijke transformatie plaats naar wonen en werken (gericht op detailhandel en leisure). Zo wordt er momenteel gebouwd aan een nieuwe IKEA in het gebied die één van de grootste van Nederland wordt. Met de grootschalige locatie-uitbreiding bij Meerstad (o.a. 140 ha bedrijventerrein) en de ontwikkeling van Eemspoort-Zuid (40 hectare uitgeefbaar bedrijventerrein) wordt tot slot ook het areaal aan bedrijventerreinen in Zuidoost de komende jaren aanzienlijk uitgebreid. Economisch beleid van Groningen Het beleid in de gemeente Groningen is vastgelegd in de Stadsvisie. Het streefbeeld voor 2010 in de Stadsvisie van de gemeente Groningen, is een regio met een stad waarin alle doelgroepen zich kunnen ontplooien naar eigen voorkeur en leefstijl. In ruimtelijk opzicht vraagt dat om, een groei naar 180.000 inwoners en 135.000 arbeidsplaatsen en werklocaties die goed bereikbaar zijn. De Stadsvisie is vervolgens vertaald in drie deeldocumenten. Het ruimtelijk deeldocument De Stad van Straks-Extra, recentelijk geactualiseerd onder de titel Van nu naar Straks, bevat het ruimtelijk ontwikkelingsprogramma tot 2010. Leidend hierbij is het blijven werken aan een compacte stad. Een compacte stad wil zeggen dat alle stedelijke ontwikkelingen binnen een straal van maximaal 7,5 kilometer van de Grote Markt blijven plaatsvinden. Ook de nieuwe uitleglocaties zoals

Westpoort en Meerstad liggen hierbinnen. Tegelijkertijd blijven wij de mogelijkheden tot intensivering in bestaand stedelijk gebied benutten via de revitalisering van Winschoterdiep en Eemskanaal Zuidoost en clustering van kennisintensieve bedrijvigheid rondom het UMCG en de Rijksuniversiteit (RUG). Het economisch deeldocument van de stadsvisie wordt gevormd door het Economisch Businessplan Sterke Stad Actieve Stadjers. Hierin kiest de gemeente nadrukkelijk voor de versterking van de stedelijke concurrentiepositie ten opzichte van andere economische centra, voor verbetering van de werkgelegenheid en voor het terugdringen van het aantal niet werkende werkzoekenden tot het landelijk gemiddelde. Het Economisch Businessplan richt zich concreet op het versterken van de kansrijke sectoren, een optimale dienstverlening aan de bedrijven en op kwaliteitsverbetering van de werkomgeving voor bedrijven. In de nota Kwaliteit van Bedrijventerreinen van 2001 heeft de raad gekozen voor het realiseren van een beter vestigingsklimaat door de revitaliseren van bestaande bedrijventerreinen en een goed Management van Bedrijventerreinen (MBT) c.q. parkmanagement. Sinds 2002 wordt hieraan gewerkt onder de titel ‘Terreinwinst’. Daarin staat samenwerking tussen gemeente en ondernemers en het delen van verantwoordelijkheden centraal. De insteek is om deze samenwerking ook te formaliseren door het opzetten van MBT-organisaties. Voor nieuwe bedrijventerreinen zal deelname hieraan niet langer vrijblijvend zijn. Ook op bestaande bedrijventerreinen, en met name in de revitaliseringsgebieden, zal bedrijventerreinmanagement een grote rol krijgen in het streven naar duurzaam bedrijventerreinen. Insteek van het economisch beleid is dat de ontwikkelingen zich veel meer binnen de bestaande stedelijke ruimte moeten gaan afspelen. Om vast te kunnen stellen wat de kansen waren voor de verschillende bedrijventerreinen is een onderzoek uitgevoerd door Oranjewoud en Kolpron in 2001. In dat onderzoek, bij tien bedrijventerreinen, is gekeken naar de vitaliteit van de terreinen en is aangegeven op welke wijze de toekomstige ontwikkeling, van uit de optiek van het bedrijventerrein, ingestoken zou moeten worden. Uit het onderzoek kwam naar voren dat een aantal bedrijventerreinen beter getransformeerd zouden kunnen worden en dat de gemeente zich voor wat betreft de revitalisering zich vooral moest gaan richten op de bedrijventerreinen in Zuidoost. De gemeente heeft deze aanbeveling overgenomen en is gestart met de

62

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

voorbereiding voor de revitalisering van Winschoterdiep en Eemskanaal. Naast revitalisering is ook de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen belangrijk. Uiteraard om de economische positie van Groningen verder uit te bouwen. Daarnaast echter ook om ruimte te bieden aan een zich uitbreidende stad (transformatie) en ruimte voor bedrijven die zich willen verplaatsen, al dan niet ingegeven door revitaliseringsprojecten. De komende jaren komen in de gemeente Groningen twee grote locaties, Westpoort en Meerstad, vrijwel tegelijk op de markt waardoor afstemming dan ook noodzakelijk is. Daarnaast zal in die periode binnen de Regiovisie in Assen Mescherveld op de markt komen en Leeksterhout Noord nabij Leek. Het hebben van keuzemogelijkheid ten aanzien van verschillende locaties binnen dezelfde regio is goed voor het vestigingsmilieu in die regio. Bedrijven willen graag kunnen kiezen. Het is wel zaak de terreinen ten opzichte van elkaar een onderscheidend karakter te geven, ook in kwalitatieve zin en de uitgifte van grond op elkaar af te stemmen. In Regiovisieverband zal de accentuering van de bedrijventerreinen een belangrijk gespreksonderwerp worden evenals de afstemming van de uitgifteplanning. In de gemeente Groningen wordt de ontwikkeling van het aanbod van nieuwe bedrijventerreinen afgestemd op de jaarlijkse behoefte. Deze vraagbehoefte is in 2002 onderzocht in het kader van de actualisatie van de Regiovisie Groningen – Assen en vervolgens geconcretiseerd voor de agglomeratie Groningen. Dit onderzoek geeft aan dat de ruimtebehoefte voor de komende jaren varieert binnen een bandbreedte van 19 (in het realistische scenario) tot 27 (in het optimistische scenario) hectare per jaar voor de regio Groningen-Hoogezand. Voor de stad zelf wordt uitgegaan van een bandbreedte tussen 15 een 20 hectare. Daarbij is het van belang dat op ieder moment uit verschillende vestigingsmilieus (hoogwaardig, modern gemengd en watergebonden/ milieugerelateerd) gekozen kan worden. Een ijzeren voorraad (plankvoorraad) van 3 keer de jaarlijkse uitgifte is minimaal nodig om problemen bij de ontwikkeling te kunnen opvangen. Het bedrijventerreinenbeleid heeft de gemeente Groningen vastgelegd in de nota Ruimte voor Bedrijvigheid” (RvB). Deze nota stamt uit 1999 en wordt op dit moment geactualiseerd. De belangrijkste wijzigingen die de nota zal ondergaan hebben te maken met het bijstellen van de behoefte aan bedrijventerreinen, het terugdringen van het aantal thema’s waarop de terreinen worden ingedeeld en de uitwerking van revitalisering en

parkmanagement. Daarnaast zal in de nota aandacht besteed worden aan de oprukkende verkantorisering van bedrijventerreinen. In de geactualiseerde nota RvB zal op hoofdlijnen de terreinontwikkeling aan de orde komen. Zuidoost zal daar als belangrijkste bedrijvenlocatie voor de stad beschreven worden. Economie Groningen en Zuidoost in regionale context De provincie Groningen beschikt over een behoorlijk areaal bedrijventerreinen dat nog niet in gebruik is genomen. Het gaat daarbij vooral om havengerelateerde bedrijventerreinen en terreinen voor zware industrie (milieucategorie >4). Deze bedrijventerreinen liggen met name bij Delfzijl en de Eemshaven. Daarentegen is de ruimte voor de meer gemengde bedrijventerreinen in de provincie Groningen beperkt. Vooral in en nabij de stad is ruimte voor nieuwe vestigingen niet altijd tijdig aanwezig. De druk op de aanwezige ruimte vraagt om een verantwoorde afweging, vooral ook omdat bepaalde functies elkaar niet altijd evengoed verdragen. Voor zowel de provincie als de gemeente Groningen is dat dan ook de reden geweest om voor een afgewogen locatiebeleid van bedrijven te kiezen. In het Provinciaal Omgevingsplan (POP) wordt om die reden gekozen voor een concentratie van intensieve werkgelegenheid in de stad terwijl de meer ruimte extensieve bedrijvigheid in de buurgemeenten gevestigd worden. De gemeenten Groningen en Hoogezand-Sappemeer geven inmiddels uitvoering aan dit beleidsvoornemen door de bedrijventerreinen Rengers en Westerbroek in samenwerking aan te leggen. Inmiddels is de eerste fase van Rengers uitgegeven aan bedrijven uit zowel Groningen als Hoogezand. Naast de afspraken op provinciaal niveau hebben in 1997 11 gemeenten en de provincies Groningen en Drenthe afspraken gemaakt over de toekomstige ontwikkeling van de regio Groningen Assen (Regiovisie Groningen-Assen). Afspraken over de ontwikkeling van woon- en werklocaties, afspraken over de aanpak van de verkeersproblematiek en afspraken over het in stand houden en verbeteren van voorzieningen, leefbaarheid en open ruimtes. Ten aanzien van de ontwikkeling van de kantorenlocaties en bedrijventerreinen is bepaald dat het zwaartepunt van de locatieontwikkelingen komen te liggen in de kerngemeenten Groningen en Assen, ondersteund door de naburige gemeenten Hoogezand-Sappemeer, Leek en Roden. In 2003 is deze richting nog eens

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

63

Bijlage - marktanalyse

onderstreept door de actualisatie van de Regiovisie. In het kader van deze actualisatie is in 2002 onderzoek verricht naar de toekomstige behoefte aan en de vraag naar bedrijventerreinen en kantoorlocaties in de Regio Groningen-Assen. Hieruit is naar voren gekomen dat voor de korte termijn er voldoende planvoorraad bedrijventerreinen is om aan de vraag te voldoen, maar dat bij een gunstige economische ontwikkeling er op lange termijn tekorten te verwachten zijn. Op basis van de huidige plannen zou dan in 2015 het omslagpunt worden bereikt. Voor de periode tot 2020 is in de regio Groningen Assen behoefte aan 700 tot 1000 ha bedrijventerrein. Verder zijn in de actualisatie van de Regiovisie afspraken gemaakt om te komen tot een meer regionale afstemming tussen gemeenten als het gaat om de ontwikkeling van bedrijventerreinen. Deze afspraak is inmiddels omgezet in een concreet project dat wordt getrokken door het uitvoeringsorgaan van de Regiovisie Groningen-Assen. Structuurschets Zuidoost In 1996 heeft de gemeente gekozen voor het plan “Investeren in Zuidoost”. Met deze structuurschets voor de periode tot 2010 werd nadrukkelijk ingezet op de versterking van de economische structuur temidden van de veranderingen van de omgeving die in gang werd gezet. De structuurschets had tot doel om het gebied een duidelijke en herkenbare positie in de stad te geven en om te komen tot meer eenheid in de maatregelen die genomen moesten worden in het kader van een betere bereikbaarheid en een betere aanhaking op de omgeving. Zuidoost ligt namelijk niet meer aan de rand van de stad maar is een onderdeel van de stad geworden. In 1996 werd al voorzien dat Zuidoost een ingrijpende herstructurering nodig had om te kunnen blijven voldoen aan de eisen en wensen van de gebruikers en de op stapel staande plannen in het kader van de stedelijke structuurvisie “Stad van Straks”. Daarbij werd vooral ingegaan op de op stapel staande ontwikkeling van het Europapark en de toekomstige transformatie van de Eemskanaalzone. De noodzaak van revitalisering wordt in de structuurschets al genoemd om Zuidoost aantrekkelijk te houden voor zittende en toekomstige bedrijven. De belangrijkste richtingswijzigingen voor de bedrijventerreinen, ten opzichte van de structuurschets, zijn te vinden in het havengebied (Eemskanaal). De gereserveerde ruimte voor op- en overslag komt te vervallen en

verschuift in zuidelijke richting langs het Winschoterdiep. Deze functie komt te veel in conflict met de transformatie van de Eemskanaalzone. Typologie van bedrijvigheid voor Zuidoost Voor de vestiging van bedrijven in en nabij de stad zijn de terreinvoorwaarden; goede bereikbaarheid, voldoende ruimte en een aantrekkelijke omgeving van wezenlijk belang. Ook is het van belang dat er voldoende gekwalificeerd personeel te vinden is, dat de arbeidsmoraal goed is en dat de potentiële vestigers door de gemeente goed begeleid wordt bij zijn vestigingsproces. Net zo belangrijk zijn de (culturele) voorzieningen, de gezondheidszorg, onderwijsinstellingen en een bruisende, veelzijdige en inspirerende binnenstad. Deze kenmerken geven de stad een onmisbare positie in Noord-Nederland. Bedrijven willen zich graag op Zuidoost vestigen omdat: • Het in de buurt van een grote bevolkingsconcentratie ligt. • Het nabij een goede ontsluiting ligt op alle vervoersmodaliteiten (weg/ water/spoor). • Er veel (potentiële) klanten, leveranciers en dienstverleners zitten. • Het gebied een positieve imago heeft. Met een sterk groeiende stad, zowel in inwonertal als in werkgelegenheid, en de behoefte om de functies compact te ontwikkelen, wordt een stevig claim gelegd op de ontwikkelingsruimte van bedrijventerreinen in de stad. Fysiek is de ruimte voor nieuwe bedrijventerreinen beperkt doordat de stadsgrenzen al zijn of binnenkort worden bereikt. Dat betekent dat er steeds beter naar de bestaande terreinen gekeken moet worden. Tegelijk rukt de stad op en valt een deel van de bedrijventerreinen ten prooi aan de honger naar woningbouwlocatie, kantoren en detailhandel. De stad Groningen zal daardoor kiezen voor de sectoren met veel werkgel egenheidspotentie, voor de kennisintensieve industrie en voor de sectoren handel en dienstverlening. Het betreft sectoren die al voor een belangrijk deel op Zuidoost gevestigd zijn en die versterkt moeten worden. Dat betekent dat bepaalde vormen van bedrijvigheid niet binnen de grenzen van de gemeente Groningen te plaatsen is. Met name grote ruimtevragers met beperkte behoefte aan arbeid en geen directe binding met de stad zijn beter af in de omliggende gemeenten. Dat betekent nadrukkelijk niet dat de gemeente Groningen actief, los van individuele gevallen, bedrijven

64

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

uit de stad wil plaatsen. Veel meer zal Groningen in samenwerking met de omliggende gemeenten zoeken naar een geschikte locatie voor het bedrijf dat zich wil gaan (her)vestigen. Op dit moment vindt dit al plaats met een aantal bedrijven. In het kader van de Regiovisie wordt op dit moment aan een meer structurele de invulling van deze samenwerking gewerkt. Het bedrijvenprofiel van Zuidoost zal ook in de toekomst een sterk gemêleerd beeld houden. Wel zal er binnen Zuidoost sprake zijn van clustering en verschillen. Ruimtelijk zal daarbij de volgende richting worden gekozen: • Nabij de stad zal de verdichting van de ruimte, met een hoger percentage bebouwd oppervlakte en meer werknemers per vierkante meters, gaan plaatsvinden terwijl er bijvoorbeeld op de Milieuboulevard ruimte is voor opslag buiten. • Door de aanleg van nieuwe terreinen verandert de ruimtebehoefte op de bestaande terreinen. Opsplitsen van kavels en het alsnog bebouwen van lege kavels moeten zorgen voor een intensivering van bebouwing en gebruik. • Het gebied nabij de stad, grofweg boven de Zuidelijke Ringweg en het Europapark krijgen meer publieksaantrekkende functies, zoals detailhandel en leisure. • De grootste sectoren, (groot)handel en zakelijke dienstverlening zullen in de komende jaren blijven groeien. Met name voor deze sectoren kan de revitalisering van Winschoterdiep en Eemskanaal gunstig zijn omdat de bereikbaarheid en de kwaliteit van de omgeving sterk wordt verbeterd. • Zuidoost beschikt over een vrij groot aandeel kennisintensieve industrie die de ruimte moet krijgen voor groei en ontwikkeling. In de nabijheid van deze bedrijven zijn veel toeleveranciers en dienstverleners gevestigd die in deze ontwikkeling mee kunnen gaan. • Een grote stad als Groningen produceert veel afval en zal dat ook grotendeels zelf moeten verwerken. De concentratie van milieubedrijven rondom de afvalscheidinginstallatie Vagron zorgt er voor dat de negatieve effecten (stank, geluid) tot een relatief klein gebied is beperkt. • De watergebonden bedrijvigheid verschuift naar het zuiden: De havens zullen meer op bedrijvigheid van de plezier/recreatievaart gericht worden. De bulkoverslag heeft mogelijkheden aan het Oude Winschoterdiep. Bij de Milieuboulevard, langs het Winschoterdiep, kan een (openbare) laad- en loskade aangelegd worden. De gemeente Groningen heeft geen acquisitiebeleid voor de vestiging van

bedrijven op bedrijventerreinen. Des ondanks werd over de afgelopen vijf jaar op Zuidoost gemiddeld 10 ha per jaar verkocht. Wel zijn er specifieke sectoren waarvoor acquisitie is ontwikkeld. De bovenregionale acquisitie ligt bij de Noordelijke Ontwikkeling Maatschappij. Voor Zuidoost is de uitstraling op dit moment het belangrijkste acquisititie-instrument. Daar wil de gemeente de komende tijd vooral op inzetten. Duidelijkheid over de toekomst en een heldere visie zorgen er voor dat ondernemers weer vertrouwen krijgen en gaan investeren. Dan zullen bestaande locatie ook weer in beeld komen bij nieuwvestigers. De goede samenwerking tussen gemeente en ondernemers draagt ook bij aan een goed vestigingsklimaat. Het bedrijventerreinmanagement kan daarin een belangrijk acquisitie-instrument worden.

M a s t e r p l a n

-

R e v i t a l i s e r i n g

W i n s c h o t e r d i e p

E e m s k a n a a l

65

Bijlage - marktanalyse