Economisch profiel voor Zundert

Eindrapport
Uitgevoerd in opdracht van: Kamer van Koophandel West-Brabant Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs

Tilburg, februari 2002

1. Profielschets gemeente Zundert
Na de analyse van het gemeentelijk profiel van Zundert kunnen de volgende vijf high-lights c.q. aandachtspunten worden geformuleerd: • Zundert wordt gekenmerkt door een zeer hoge groene en grijze druk; • Zundert is de ‘rijkste’ gemeente van West-Brabant; • Het werkgelegenheidsaandeel van de landbouw is zeer hoog, het aandeel van de industrie is laag; • De gemeente kent de laagste werkloosheid van West-Brabant; • De toename van de werkgelegenheid is beperkt (dit komt mede door het hoge aandeel van de landbouw).

1.1 Bevolking en arbeidsmarkt
In Zundert stonden per 1-1-2001 20.270 inwoners ingeschreven. Daarmee is Zundert de kleinste gemeente van West-Brabant. Qua oppervlakte is Zundert aanmerkelijk groter, na Halderberge zelfs de nummer twee. Het aantal inwoners per km² is hierdoor relatief laag. Dat Zundert een gemeente van uitersten is, blijkt ook uit de leeftijdsopbouw van de bevolking. Zundert kent relatief het grootste aandeel 0 tot 14-jarigen en tevens het grootste aandeel 65-plussers. Hierdoor heeft Zundert zowel de hoogste groene als de hoogste grijze druk van West-Brabant. De verhoudingsgetallen bedragen respectievelijk 40,8% en 24,1%. Een andere factor waarin de gemeente zich van de rest onderscheidt, is het gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden. Dit is nergens zo hoog als in Zundert (gemiddeld 25.300 euro). Tabel 12.1: Basisgegevens Zundert
Indicatoren Bevolking Aantal inwoners (1-1-2001) Bevolkingsdichtheid Bevolkingsgroei 1997 – 2001 Gemiddeld besteedbaar inkomen Woningen Woningvoorraad (1-1-2001) Groei woningen 1998 - 2001 Arbeidsmarkt Beroepsbevolking Aantal NWW-ers Werkloosheidspercentage Zundert Kamergebied West-Brabant 548.600 476 3,7 24.400 226.520 4,4 254.410 13.240 5,2 Noord-Brabant

20.270 168 1,6 25.300 7.685 1,3 9.120 257 2,8

2.375.120 482 3,1 24.500 949.067 5,3 1.104.160 53.870 4,9

Bron: CBS, Arbeidsvoorziening; bewerking ETIN Adviseurs

Net als het aantal inwoners blijft ook de toename van het aantal woningen tussen 1998 en 2001 achter bij de referentiegemeenten. Met een groei van 1,3% komt de totale woningvoorraad begin 2001 uit op 7.685 woningen. De beroepsbevolking telde het afgelopen jaar 9.120 personen. Dit komt neer op 45% van de totale bevolking. Met bijna 260 niet werkende werkzoekenden heeft Zundert de laagste werkloosheid van West-Brabant, namelijk 2,8% van de beroepsbevolking.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Zundert

Figuur 12.1: Leeftijdsopbouw bevolking Zundert
35,0 30,0 25,0 % 20,0 15,0 10,0 5,0 0,0 0 - 14 15 - 24 25 -44 45 - 64 65 +
Bron: CBS; bewerking ETIN Adviseurs

Zundert Kamergebied Noord-Brabant

1.2 Productiestructuur
De werkgelegenheidsstructuur van Zundert onderscheidt zich voornamelijk door een hoog aandeel van de agrarische sector (32,0%) en een relatief klein aandeel van de industrie (8,7%). De industriële werkgelegenheid die aanwezig is, richt zich vooral op de vervaardiging van voedingsen genotmiddelen. Het aandeel van de landbouw in de totale bedrijvigheid is met bijna de helft nog aanzienlijk groter. Dit verklaart voor een belangrijk deel het hoge aandeel van het MKB in de totale werkgelegenheid (89%). Tussen 1997 en 2001 nam de werkgelegenheid in Zundert met slechts 1,2% toe. Dit is het laagst gemeten groeipercentage binnen West-Brabant. In totaal telt Zundert bijna 1.700 vestigingen, goed voor circa 7.500 arbeidsplaatsen. De werkgelegenheidsfunctie van Zundert, gemeten volgens de werkgelegenheidsindex, is groter dan Halderberge, Rucphen en Steenbergen, maar kleiner dan Woensdrecht.

40

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Zundert

Tabel 12.2: Productiestructuur Zundert
Sectoren Landbouw Industrie Bouwnijverheid Reparatie Groothandel Detailhandel Horeca Transport en logistiek Post en telecommunicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Overheid Onderwijs Gezondheidszorg Overige diensten Totaal Vestigingen 843 65 106 33 78 121 72 32 5 16 137 3 23 50 105 1.689 Werkzame personen Abs. % 2.394 32,0 649 8,7 671 9,0 95 1,3 375 5,0 626 8,4 422 5,6 210 2,8 56 0,7 194 2,6 404 5,4 177 2,4 249 3,3 763 10,2 207 2,8 7.492 100,0 Werkgelegenheidsstructuur Kamergebied Noord-Brabant 4,5 4,7 18,8 19,6 6,5 7,3 2,5 2,3 7,1 7,1 9,3 9,3 4,2 4,3 4,9 4,3 1,2 1,2 2,6 3,0 12,0 12,4 5,6 4,4 4,9 5,2 11,9 11,3 4,0 3,5 100,0 100,0

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant (2001); bewerking ETIN Adviseurs

Zundert kent slechts twee bedrijven die zich mogen rekenen tot het grootbedrijf, te weten Ardo BV (221 personen) en de Rabobank (105 personen). De vijf grootste bedrijven brengen samen 7,6% van het banentotaal op.
Grootste bedrijven (excl. kwartaire diensten) ARDO groente- en fruitverwerking Rabobank coöperatief georganiseerde bank Luijckx vervaardiging van chocolade- en suikerwerk Nelemans Bouwstoffen groothandel in bouwmaterialen - Bouwbedrijf Maas-Jacobs algemeen burgerlijke en utiliteitsbouw

1.3 Fysieke Infrastructuur
Zunderts bedrijventerreinenareaal omvat 4 terreinen, die samen een netto oppervlakte van 21 hectare beslaan. De terreinen zijn op één na allemaal volledig uitgegeven. Alleen op bedrijventerrein Hofdreef was op 1-1-2001 nog 0,3 hectare uitgeefbaar. Van de totale uitgifte van 5 hectaren bedrijventerrein in de periode 1996 – 2000 vond 60% (3 ha.) plaats in 2000. De prijs per hectare bedraagt 59 euro. Hiermee is Zundert de duurste van de vijf gemeenten. Tabel 12.3: Bedrijventerreinen Zundert
Bedrijventerrein Hofdreef Totaal Netto oppervlakte (in hectare) 1,8 1,8 Nog uitgeefbaar (in hectare) 0,3 0,3 Waarvan terstond uitgeefbaar (ha) 0,3 0,3

Bron: IBIS (2001); bewerking ETIN Adviseurs
Referentie: JH/LI/210112/6993

41

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Zundert

Bijlage 1:
Indicatoren

Samenvattende tabel van de 6 kleinere gemeenten in Kamergebied West-Brabant
Halderberge Rucphen Steenbergen Woensdrecht Zundert Kamergebied 548.599 18,1% 68,1% 13,8% 476 3,7% 16,0% 24.400 115.371 226.516 2,4 196 4,4% 7,6 4,1 273 31.820 261.757 +2,9% 8 62,7% 11,8% 4,5% 18,8% 18,0% 16,1% 10,8% 55,1% 6,5% 2,5% 7,1% 9,3% 4,2% 4,9% 15,8% 26,4% 5,3% 267,9 17,0 – 127,1 672,3 166.787 337.176 53.304 254.407 46,4% 13.236 5,2% NoordBrabant 2.375.116 18,7% 68,4% 12,9% 482 3,1% 14,2% 24.500 5.081,8 949.067 2,5 193 5,3% 7,5 4,0 1.221 142.152 1.133.624 +2,7% 8 62,9% 11,5% 4,7% 19,6% 13,6% 11,3% 12,5% 62,7% 7,3% 2,3% 7,1% 9,3% 4,3% 4,3% 16,6% 24,5% 6,1% 1.082,5 17,0 – 226,9 1.635,1 . . . 1.104.162 46,5% 53.866 4,9%

Bevolkingsstructuur Bevolking (1-1-’01) 29.502 22.586 23.354 21.456 20.272 Aandeel 0-14 jaar 17,8% 16,7% 18,3% 17,4% 19,5% Aandeel 15 – 64 jaar 68,5% 70,4% 67,9% 69,1% 65,9% Aandeel 65+ 13,6% 13,0% 13,8% 13,5% 14,6% Bevolkingsdichtheid 395 351 159 234 168 Bevolkingsgroei ’97 – ‘01 0,5% 1,2% 2,1% 3,8% 1,6% Aandeel allochtonen 10,9% 6,1% 7,6% 20,1% 11,3% Gemiddeld inkomen 24.800 24.600 23.800 24.200 25.300 Woon- en leefmilieu Oppervlakte (km²) 7.524 6.449 15.879 9.199 12.075 Totale woningvoorraad 11.405 8.829 9.383 8.447 7.685 Gem. woningbezetting 2,6 2,6 2,5 2,5 2,6 Woningdichtheid (km²) 153 136 63 91 64 Groei woningen ‘97-‘01 2,0% 2,2% 3,5% 2,7% 1,3% Detailhandel/1000 inwoners 7,7 8,9 7,4 7,9 6,0 Toerisme/1000 inwoners 3,9 4,2 4,2 4,7 4,1 Aantal onderwijsinstellingen 15 8 10 8 8 Productiestructuur Aantal vestigingen 1914 1572 1631 1184 1689 Aantal werkzame personen 9030 6542 7053 8907 7492 Werkgelegenheidsindex -32,9% -38,7% -33,6% -8,6% -17,9% Gem. aantal w.p./bedrijf 5 4 4 8 4 Aandeel MKB (in w.p.) 87,6% 90,6% 85,8% 59,3% 88,9% Banengroei ’97-‘01 3,2% 5,1% 6,9% 9,4% 1,2% Aandeel landbouw 10,5% 11,9% 14,8% 6,0% 32,0% Aandeel industrie 14,5% 13,6% 10,1% 28,6% 8,7% Aandeel vgm/industrie 20,4% 34,8% 45,7% 3,8% 57,6% Aandeel chemie/industrie 4,3% 6,2% 11,2% 12,2% 0,0% Aandeel metaal/industrie 28,3% 34,6% 8,3% 3,7% 8,5% Aandeel overig/industrie 47,0% 24,5% 34,8% 80,3% 33,9% Aandeel bouwnijverheid 10,9% 15,9% 7,9% 4,8% 9,0% Aandeel reparatie 2,2% 2,6% 3,7% 1,1% 1,3% Aandeel groothandel 8,9% 4,5% 8,6% 3,8% 5,0% Aandeel detailhandel 10,9% 13,2% 13,3% 10,0% 8,4% Aandeel horeca 5,0% 3,9% 3,6% 3,4% 5,6% Aandeel transport & logistiek 4,2% 8,5% 3,8% 2,9% 2,85 Aandeel fin. & zak. dienstverlening 12,4% 9,7% 15,9% 8,4% 8,7% Aandeel kwart. dienstverlening 20,5% 16,2% 18,3% 31,0% 18,6% Aandeel toerisme 9,2% 9,0% 6,5% 4,9% 7,3% Fysieke infrastructuur Nog uitgeefbaar bedrijventerrein (ha.) 1,6 0,6 0,3 0,3 0,3 Prijzen bedrijventerrein 38,6 – 38,6 40,8 – 40,8 26,3 – 30,9 31,8 – 31,8 59,0 – 59,0 Uitgifte bedrijventerrein 1996-2000 5,2 7,6 13,2 5,8 5,0 Aanbod kantoren (>500m²) 0 0 735 0 0 Aanbod bedrijfsruimten (>750m²) 30.882 0 0 0 0 Aanbod winkels (>200m²) 260 854 0 0 0 Arbeidsmarkt Beroepsbevolking 13.455 10.676 10.617 9.745 9.120 Aandeel in totale bevolking 45,6% 47,3% 45,5% 45,4% 45,0% Niet werkende werkzoekenden 534 552 421 398 257 Werkloosheidspercentage 4,0% 5,2% 4,0% 4,1% 2,8% Bronnen: CBS, Vestigingenregister Noord-Brabant (2001), ScarB, IBIS (2001), PropertyNL, Arbeidsvoorziening

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Zundert

Bijlage 2: Definities en begrippenlijst

Bevolkingsstructuur Groene druk De verhouding tussen het aantal 0- tot 19-jarigen en het aantal 20- tot 64-jarigen binnen een bepaalde bevolking, uitgedrukt in een percentage. De groene druk is een maat om de verdeling van de demografische druk over jongeren en ouderen zichtbaar te maken. Grijze druk De verhouding tussen het aantal 65-plussers binnen een bevolking en het aantal 20- tot 64jarigen, uitgedrukt in een percentage. De grijze druk geeft informatie over de verdeling van de demografische druk en kan als vergrijzings-indicator gezien worden. Gemiddeld besteedbare inkomen Als indicator van de bestedingsmogelijkheden in een gemeente is gebruikgemaakt van het gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden. Het inkomen is afhankelijk van het percentage inwoners met een inkomen en de hoogte van hun inkomen. Het betreft CBS-cijfers uit 1998.

Woon- en leefmilieu Bebouwd, cultuurgrond en overig groen Onder bebouwd valt onder andere het woongebied, de infrastructuur, de bedrijfsruimte en bouwterreinen. Cultuurgrond heeft betrekking op gronden die voor agrarische doeleinden worden gebruikt. Overig groen is een verzamelcategorie voor onder andere ‘natuur’ (parken, bossen), sportvelden, volkstuinen, begraafplaatsen etc.. Winkelvoorzieningen Het aantal winkels per 1.000 inwoners geeft slechts kwantitatieve informatie over de winkelvoorraad. Belangrijke facetten als diversiteit en kwaliteit blijven buiten beschouwing. Enige voorzichtigheid is derhalve geboden bij het interpreteren van de resultaten. De winkelgegevens zijn afkomstig uit het Vestigingenregister Noord-Brabant en zijn gebaseerd op de sector ‘Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren (excl. auto’s, motorfietsen en motorbrandstoffen)’. Toeristische en recreatieve voorzieningen Het aantal toeristische en recreatieve voorzieningen c.q. bedrijven per 1.000 inwoners. De toeristische en recreatieve sector is samengesteld uit bedrijven behorende tot verschillende branches. De definitie is afkomstig uit het rapport ‘Werkgelegenheid in Toerisme en Recreatie in Nederland 1996 – toesnijding LISA bestand’ van ETIN Adviseurs en Sliepen Consultancy in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, HISWA en RECRON. Aangezien het om sector doorkruisende activiteiten gaat, mag het werkgelegenheidsaandeel van de sector ‘toerisme en recreatie’, om dubbeltellingen te voorkomen, niet opgeteld worden bij de andere sectoren.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Zundert

De definitie van de sector is in overleg met de opdrachtgevers samengesteld. Globaal worden de volgende branches tot de sector gerekend: horeca, logies, cultuur, recreatie, sport en amusement, personenvervoer, reisorganisatie en – bemiddeling, recreatiegoederen en (overige) toeristische/recreatieve detailhandel. In een aantal gevallen wordt niet de gehele branche meegenomen.

Productiestructuur Werkgelegenheidsindex Deze index geeft aan of een gemeente een (belangrijke) werkgelegenheidsfunctie heeft. De index wordt berekend door de werkgelegenheid te delen door de beroepsbevolking. Een positief percentage betekent dat de werkgelegenheid groter is dan de beroepsbevolking. Dit duidt op een inkomende pendel. Als de werkgelegenheid kleiner is dan de beroepsbevolking, dan zal een deel van de bevolking elders een baan moeten zoeken (een uitgaande pendelstroom). MKB en grootbedrijf Tot het midden- en kleinbedrijf worden bedrijven gerekend die meer dan 100 (fulltime) arbeidsplaatsen tellen. Het grootbedrijf heeft dus meer dan 100 werknemers in dienst. Kwartaire dienstverlening De kwartaire (of niet-commerciële) diensten bevatten de overheid, het onderwijs, de gezondheidszorg en de overige diensten.

Fysieke infrastructuur Prijzen bedrijventerreinen Om een bepaald gemeente als ‘duur’ of ‘goedkoop’ te bestempelen, is meer nodig dan alleen de minimum en maximum grondprijzen. Beter inzicht in de prijs-kwaliteit verhouding van een bepaald terrein is hiervoor noodzakelijk. Dit blijft echter buiten het bestek van dit onderzoek. Aanbod kantoor, bedrijfs- en winkelruimten Het aanbod van vastgoed fluctueert aanzienlijk in de tijd. De gegevens zoals in deze rapportage gebruikt, zijn dan ook een momentopname. De interpretatie van het aanbod van gemeenten is hierdoor moeilijk. Voor een gemeente is het van groot belang dat er genoeg aanbod is voor (nieuwe of reeds bestaande) bedrijven. Een zeer groot aanbod betekend echter vaak ook dat de leegstand groot is, hetgeen nadelige consequenties met zich meebreng. Een ‘optimaal’ aanbod is voorts afhankelijk van onder andere de economische ontwikkeling van land, regio of gemeente en de stand van de rente. Deze factoren hebben een positieve invloed op de vraag. Aanbod is niet per definitie gelijk aan leegstand. Veel panden blijven bezet tot het moment dat een nieuwe koper of huurder zich aandient. Bovendien is vrijwel altijd een deel van het aanbod als incourant te beschouwen.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Zundert

Arbeid en kennis Werkloosheidscijfer Aangezien het CBS niet over recente werkloosheidscijfers op gemeenteniveau beschikt, is in deze rapportage gebruik gemaakt van gegevens van CWI (voormalig Arbeidsvoorziening). Het betreft het aantal niet-werkende werkzoekenden (NWW) dat geregistreerd staat bij een arbeidsbureau. Het aantal werklozen ligt volgens deze definitie op een hoger niveau dan de geregistreerde werkloosheid van het CBS (ongeveer tweederde hoger). De geregistreerde werkloosheid kan als het officiële werkloosheidscijfer worden beschouwd.