Economisch profiel voor Woensdrecht

Eindrapport
Uitgevoerd in opdracht van: Kamer van Koophandel West-Brabant Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs

Tilburg, februari 2002

1. Profielschets gemeente Woensdrecht
Na de analyse van het gemeentelijk profiel van Woensdrecht kunnen de volgende vijf high-lights c.q. aandachtspunten worden geformuleerd: • Woensdrecht kent een relatief hoge bevolkingsgroei (1997 – 2001) en een hoog aandeel (westerse) allochtonen; • Het werkgelegenheidsaandeel van de industrie is hoog, het aandeel van de landbouw is relatief laag; • Het banenscheppende vermogen van het Woensdrechtse bedrijfsleven is hoog; • De productstructuur wordt gekenmerkt door een hoog aandeel van het grootbedrijf (hierdoor gevoelig voor de grillen van enkele grotere bedrijven); • Woensdrecht is bijna door de voorraad (nog uit te geven) bedrijventerreinen heen.

1.1 Bevolking en arbeidsmarkt
De bevolking van de gemeente Woensdrecht is in de afgelopen vijf jaar snel gegroeid (+3,8%). Momenteel zijn er in de gemeente bijna 21.500 personen woonachtig. In vergelijking tot de referentiegemeenten heeft de groep ouderen tussen 45 en 64 jaar een relatief groot bevolkingsaandeel. De groene en grijze druk bedragen respectievelijk 35,3% en 21,1%. Ook kent de gemeente relatief veel allochtonen (circa 20%). Het gaat hier met name om Belgen. Een huishouden in Woensdrecht had in 1998 gemiddeld circa 24.200 euro te besteden. Van de vier referentiegemeenten hadden alleen de inwoners van Steenbergen minder geld te besteden. Het bedrag ligt wel iets onder het West-Brabantse gemiddelde. Tabel 11.1: Basisgegevens Woensdrecht
Indicatoren Bevolking Aantal inwoners (1-1-2001) Bevolkingsdichtheid Bevolkingsgroei 1997 – 2001 Gemiddeld besteedbaar inkomen Woningen Woningvoorraad (1-1-2001) Groei woningen 1998 - 2001 Arbeidsmarkt Beroepsbevolking Aantal NWW-ers Werkloosheidspercentage Woensdrecht Kamergebied West-Brabant 548.600 476 3,7 24.400 226.520 4,4 254.410 13.240 5,2 Noord-Brabant

21.456 234 3,8 24.200 8.447 2,7 9.745 398 4,1

2375.120 482 3,1 24.500 949.067 5,3 1.104.160 53.870 4,9

Bron: CBS, Arbeidsvoorziening; bewerking ETIN Adviseurs

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Woensdrecht

De woningvoorraad is in de periode 1998-2001 gegroeid met 2,7% en komt uit op een totaal van 8.447 woningen. Alleen in Steenbergen lag de groei van de woningvoorraad op een hoger niveau. Ruim 45% van de totale bevolking in Woensdrecht behoort tot de beroepsbevolking. Van deze 9.745 personen waren er in het derde kwartaal van 2001 bijna 400 werkloos (de zogenaamde nietwerkende werkzoekenden). Dit is gelijk aan 4,1% van de totale beroepsbevolking. Figuur 11.1: Leeftijdsopbouw bevolking Woensdrecht
35,0 30,0 25,0 % 20,0 15,0 10,0 5,0 0,0 0 - 14 15 - 24 25 -44 45 - 64 65 +
Bron: CBS; bewerking ETIN Adviseurs

Woensdrecht Kamergebied Noord-Brabant

1.2 Productiestructuur
De 1.180 bedrijven die Woensdrecht rijk is bieden werk aan ongeveer 8.900 personen. Van de kleinere gemeente heeft Woensdrecht de grootste werkgelegenheidsfunctie. Op de werkgelegenheidsindex scoort de gemeente bijna –9%. Halderberge, Rucphen en Steenbergen kennen bijvoorbeeld percentage van meer dan –30%. De industrie heeft in de gemeente een werkgelegenheidsaandeel van bijna 30%. Daarmee is Woensdrecht van de vijf kleinere gemeenten het meest geïndustrialiseerd. De landbouwsector heeft vergeleken met de referentiegemeenten een relatief beperkte omvang. Ditzelfde geldt ook voor de sectoren reparatie en groothandel. Tussen 1997 en 2001 groeide het totaal aantal banen in Woensdrecht met maar liefst 9,4%. Met deze toename neemt de gemeente een koppositie in.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Woensdrecht

Tabel 11.2: Productiestructuur Woensdrecht
Sectoren Landbouw Industrie Bouwnijverheid Reparatie Groothandel Detailhandel Horeca Transport en logistiek Post en telecommunicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Overheid Onderwijs Gezondheidszorg Overige diensten Totaal Vestigingen 167 79 82 32 113 170 72 37 10 36 183 13 24 55 111 1.184 Werkzame personen Abs. % 535 6.0 2.549 28.6 426 4.8 101 1.1 339 3.8 891 10.0 302 3.4 256 2.9 62 0.7 245 2.8 442 5.0 1.951 21.9 249 2.8 344 3.9 215 2.4 8.907 100,0 Werkgelegenheidsstructuur Kamergebied Noord-Brabant 4,5 4,7 18,8 19,6 6,5 7,3 2,5 2,3 7,1 7,1 9,3 9,3 4,2 4,3 4,9 4,3 1,2 1,2 2,6 3,0 12,0 12,4 5,6 4,4 4,9 5,2 11,9 11,3 4,0 3,5 100,0 100,0

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant (2001); bewerking ETIN Adviseurs

Uit ‘bedrijven top 5’ blijkt dat Fokker (nog steeds) een belangrijke werkverschaffer is. De twee grootste vestigingen van Woensdrecht zijn in handen van dit bedrijf. Samen zijn beide goed voor circa 1.500 banen. Het aandeel van het grootbedrijf (41%) ligt in de gemeente op een hoger niveau dan in de referentiegemeenten.
Grootste bedrijven (excl. kwartaire diensten) Fokker Services vervaardiging van vlieg- en ruimtevaartuigen Fokker Elmo vervaardiging van vlieg- en ruimtevaartuigen M.Y. Cartons vervaardiging van golfpapier en -karton Kendrion van Niftrik vervaardiging van kunststofproducten voor de bouw - Tervo supermarkt detailhandel in voedings- en genotmiddelen

1.3 Fysieke Infrastructuur
Woensdrecht heeft de beschikking over in totaal 7 bedrijventerreinen met een totale oppervlakte van 37 hectare. Slechts één terrein was op 1-1-2001 nog niet helemaal uitgegeven. Het betreft het terrein ‘De Kooi’, met 0,3 hectare terstond uitgeefbaar oppervlak. Tussen 1996 en 2000 bedroeg de uitgifte 5,8 hectare. In 2000 werd niets meer uitgegeven. Tabel 11.3: Bedrijventerreinen Woensdrecht
Bedrijventerrein De Kooi Totaal Netto oppervlakte (in hectare) 32,5 32,5 Nog uitgeefbaar (in hectare) 0,3 0,3 Waarvan terstond uitgeefbaar (ha) 0,3 0,3

Bron: IBIS (2001); bewerking ETIN Adviseurs

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Woensdrecht

Bijlage 1:
Indicatoren

Samenvattende tabel van de 6 kleinere gemeenten in Kamergebied West-Brabant
Halderberge Rucphen Steenbergen Woensdrecht Zundert Kamergebied 548.599 18,1% 68,1% 13,8% 476 3,7% 16,0% 24.400 115.371 226.516 2,4 196 4,4% 7,6 4,1 273 31.820 261.757 +2,9% 8 62,7% 11,8% 4,5% 18,8% 18,0% 16,1% 10,8% 55,1% 6,5% 2,5% 7,1% 9,3% 4,2% 4,9% 15,8% 26,4% 5,3% 267,9 17,0 – 127,1 672,3 166.787 337.176 53.304 254.407 46,4% 13.236 5,2% NoordBrabant 2.375.116 18,7% 68,4% 12,9% 482 3,1% 14,2% 24.500 5.081,8 949.067 2,5 193 5,3% 7,5 4,0 1.221 142.152 1.133.624 +2,7% 8 62,9% 11,5% 4,7% 19,6% 13,6% 11,3% 12,5% 62,7% 7,3% 2,3% 7,1% 9,3% 4,3% 4,3% 16,6% 24,5% 6,1% 1.082,5 17,0 – 226,9 1.635,1 . . . 1.104.162 46,5% 53.866 4,9%

Bevolkingsstructuur Bevolking (1-1-’01) 29.502 22.586 23.354 21.456 20.272 Aandeel 0-14 jaar 17,8% 16,7% 18,3% 17,4% 19,5% Aandeel 15 – 64 jaar 68,5% 70,4% 67,9% 69,1% 65,9% Aandeel 65+ 13,6% 13,0% 13,8% 13,5% 14,6% Bevolkingsdichtheid 395 351 159 234 168 Bevolkingsgroei ’97 – ‘01 0,5% 1,2% 2,1% 3,8% 1,6% Aandeel allochtonen 10,9% 6,1% 7,6% 20,1% 11,3% Gemiddeld inkomen 24.800 24.600 23.800 24.200 25.300 Woon- en leefmilieu Oppervlakte (km²) 7.524 6.449 15.879 9.199 12.075 Totale woningvoorraad 11.405 8.829 9.383 8.447 7.685 Gem. woningbezetting 2,6 2,6 2,5 2,5 2,6 Woningdichtheid (km²) 153 136 63 91 64 Groei woningen ‘97-‘01 2,0% 2,2% 3,5% 2,7% 1,3% Detailhandel/1000 inwoners 7,7 8,9 7,4 7,9 6,0 Toerisme/1000 inwoners 3,9 4,2 4,2 4,7 4,1 Aantal onderwijsinstellingen 15 8 10 8 8 Productiestructuur Aantal vestigingen 1914 1572 1631 1184 1689 Aantal werkzame personen 9030 6542 7053 8907 7492 Werkgelegenheidsindex -32,9% -38,7% -33,6% -8,6% -17,9% Gem. aantal w.p./bedrijf 5 4 4 8 4 Aandeel MKB (in w.p.) 87,6% 90,6% 85,8% 59,3% 88,9% Banengroei ’97-‘01 3,2% 5,1% 6,9% 9,4% 1,2% Aandeel landbouw 10,5% 11,9% 14,8% 6,0% 32,0% Aandeel industrie 14,5% 13,6% 10,1% 28,6% 8,7% Aandeel vgm/industrie 20,4% 34,8% 45,7% 3,8% 57,6% Aandeel chemie/industrie 4,3% 6,2% 11,2% 12,2% 0,0% Aandeel metaal/industrie 28,3% 34,6% 8,3% 3,7% 8,5% Aandeel overig/industrie 47,0% 24,5% 34,8% 80,3% 33,9% Aandeel bouwnijverheid 10,9% 15,9% 7,9% 4,8% 9,0% Aandeel reparatie 2,2% 2,6% 3,7% 1,1% 1,3% Aandeel groothandel 8,9% 4,5% 8,6% 3,8% 5,0% Aandeel detailhandel 10,9% 13,2% 13,3% 10,0% 8,4% Aandeel horeca 5,0% 3,9% 3,6% 3,4% 5,6% Aandeel transport & logistiek 4,2% 8,5% 3,8% 2,9% 2,85 Aandeel fin. & zak. dienstverlening 12,4% 9,7% 15,9% 8,4% 8,7% Aandeel kwart. dienstverlening 20,5% 16,2% 18,3% 31,0% 18,6% Aandeel toerisme 9,2% 9,0% 6,5% 4,9% 7,3% Fysieke infrastructuur Nog uitgeefbaar bedrijventerrein (ha.) 1,6 0,6 0,3 0,3 0,3 Prijzen bedrijventerrein 38,6 – 38,6 40,8 – 40,8 26,3 – 30,9 31,8 – 31,8 59,0 – 59,0 Uitgifte bedrijventerrein 1996-2000 5,2 7,6 13,2 5,8 5,0 Aanbod kantoren (>500m²) 0 0 735 0 0 Aanbod bedrijfsruimten (>750m²) 30.882 0 0 0 0 Aanbod winkels (>200m²) 260 854 0 0 0 Arbeidsmarkt Beroepsbevolking 13.455 10.676 10.617 9.745 9.120 Aandeel in totale bevolking 45,6% 47,3% 45,5% 45,4% 45,0% Niet werkende werkzoekenden 534 552 421 398 257 Werkloosheidspercentage 4,0% 5,2% 4,0% 4,1% 2,8% Bronnen: CBS, Vestigingenregister Noord-Brabant (2001), ScarB, IBIS (2001), PropertyNL, Arbeidsvoorziening

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Woensdrecht

Bijlage 2: Definities en begrippenlijst

Bevolkingsstructuur Groene druk De verhouding tussen het aantal 0- tot 19-jarigen en het aantal 20- tot 64-jarigen binnen een bepaalde bevolking, uitgedrukt in een percentage. De groene druk is een maat om de verdeling van de demografische druk over jongeren en ouderen zichtbaar te maken. Grijze druk De verhouding tussen het aantal 65-plussers binnen een bevolking en het aantal 20- tot 64jarigen, uitgedrukt in een percentage. De grijze druk geeft informatie over de verdeling van de demografische druk en kan als vergrijzings-indicator gezien worden. Gemiddeld besteedbare inkomen Als indicator van de bestedingsmogelijkheden in een gemeente is gebruikgemaakt van het gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden. Het inkomen is afhankelijk van het percentage inwoners met een inkomen en de hoogte van hun inkomen. Het betreft CBS-cijfers uit 1998.

Woon- en leefmilieu Bebouwd, cultuurgrond en overig groen Onder bebouwd valt onder andere het woongebied, de infrastructuur, de bedrijfsruimte en bouwterreinen. Cultuurgrond heeft betrekking op gronden die voor agrarische doeleinden worden gebruikt. Overig groen is een verzamelcategorie voor onder andere ‘natuur’ (parken, bossen), sportvelden, volkstuinen, begraafplaatsen etc.. Winkelvoorzieningen Het aantal winkels per 1.000 inwoners geeft slechts kwantitatieve informatie over de winkelvoorraad. Belangrijke facetten als diversiteit en kwaliteit blijven buiten beschouwing. Enige voorzichtigheid is derhalve geboden bij het interpreteren van de resultaten. De winkelgegevens zijn afkomstig uit het Vestigingenregister Noord-Brabant en zijn gebaseerd op de sector ‘Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren (excl. auto’s, motorfietsen en motorbrandstoffen)’. Toeristische en recreatieve voorzieningen Het aantal toeristische en recreatieve voorzieningen c.q. bedrijven per 1.000 inwoners. De toeristische en recreatieve sector is samengesteld uit bedrijven behorende tot verschillende branches. De definitie is afkomstig uit het rapport ‘Werkgelegenheid in Toerisme en Recreatie in Nederland 1996 – toesnijding LISA bestand’ van ETIN Adviseurs en Sliepen Consultancy in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, HISWA en RECRON. Aangezien het om sector doorkruisende activiteiten gaat, mag het werkgelegenheidsaandeel van de sector ‘toerisme en recreatie’, om dubbeltellingen te voorkomen, niet opgeteld worden bij de andere sectoren.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Woensdrecht

De definitie van de sector is in overleg met de opdrachtgevers samengesteld. Globaal worden de volgende branches tot de sector gerekend: horeca, logies, cultuur, recreatie, sport en amusement, personenvervoer, reisorganisatie en – bemiddeling, recreatiegoederen en (overige) toeristische/recreatieve detailhandel. In een aantal gevallen wordt niet de gehele branche meegenomen.

Productiestructuur Werkgelegenheidsindex Deze index geeft aan of een gemeente een (belangrijke) werkgelegenheidsfunctie heeft. De index wordt berekend door de werkgelegenheid te delen door de beroepsbevolking. Een positief percentage betekent dat de werkgelegenheid groter is dan de beroepsbevolking. Dit duidt op een inkomende pendel. Als de werkgelegenheid kleiner is dan de beroepsbevolking, dan zal een deel van de bevolking elders een baan moeten zoeken (een uitgaande pendelstroom). MKB en grootbedrijf Tot het midden- en kleinbedrijf worden bedrijven gerekend die meer dan 100 (fulltime) arbeidsplaatsen tellen. Het grootbedrijf heeft dus meer dan 100 werknemers in dienst. Kwartaire dienstverlening De kwartaire (of niet-commerciële) diensten bevatten de overheid, het onderwijs, de gezondheidszorg en de overige diensten.

Fysieke infrastructuur Prijzen bedrijventerreinen Om een bepaald gemeente als ‘duur’ of ‘goedkoop’ te bestempelen, is meer nodig dan alleen de minimum en maximum grondprijzen. Beter inzicht in de prijs-kwaliteit verhouding van een bepaald terrein is hiervoor noodzakelijk. Dit blijft echter buiten het bestek van dit onderzoek. Aanbod kantoor, bedrijfs- en winkelruimten Het aanbod van vastgoed fluctueert aanzienlijk in de tijd. De gegevens zoals in deze rapportage gebruikt, zijn dan ook een momentopname. De interpretatie van het aanbod van gemeenten is hierdoor moeilijk. Voor een gemeente is het van groot belang dat er genoeg aanbod is voor (nieuwe of reeds bestaande) bedrijven. Een zeer groot aanbod betekend echter vaak ook dat de leegstand groot is, hetgeen nadelige consequenties met zich meebreng. Een ‘optimaal’ aanbod is voorts afhankelijk van onder andere de economische ontwikkeling van land, regio of gemeente en de stand van de rente. Deze factoren hebben een positieve invloed op de vraag. Aanbod is niet per definitie gelijk aan leegstand. Veel panden blijven bezet tot het moment dat een nieuwe koper of huurder zich aandient. Bovendien is vrijwel altijd een deel van het aanbod als incourant te beschouwen.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Woensdrecht

Arbeid en kennis Werkloosheidscijfer Aangezien het CBS niet over recente werkloosheidscijfers op gemeenteniveau beschikt, is in deze rapportage gebruik gemaakt van gegevens van CWI (voormalig Arbeidsvoorziening). Het betreft het aantal niet-werkende werkzoekenden (NWW) dat geregistreerd staat bij een arbeidsbureau. Het aantal werklozen ligt volgens deze definitie op een hoger niveau dan de geregistreerde werkloosheid van het CBS (ongeveer tweederde hoger). De geregistreerde werkloosheid kan als het officiële werkloosheidscijfer worden beschouwd.