Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2006 Gelderland

Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland

De uitvoering van de PWE 2006 vond plaats in opdracht van de onderstaande instanties: • gemeenten Apeldoorn, Arnhem, Barneveld, Beuningen, Brummen, Culemborg, Doesburg, Druten, Duiven, Ede, Elburg, Epe, Ermelo, Hattem, Harderwijk, Heerde, Lingewaard, Lochem, Nijkerk, Nijmegen, Nunspeet, Oldebroek, Overbetuwe, Putten, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Scherpenzeel, Tiel, Voorst, Wageningen, Westervoort, Wijchen, Zevenaar en Zutphen. SEO (Regio Achterhoek) in combinatie met de gemeenten in de regio: Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Montferland en Winterswijk. Provincie Gelderland.

• •

-2-

Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland 2006

PWE-Uitvoeringsgroep: Monique Dekker Karin van der Ende René Rozeboom Tonny Straatman

Rapportage: Freerk Viersen Provincie Gelderland Afdeling Economische Zaken Bureau Economisch Onderzoek Postbus 9090 6800 GX Arnhem 026-3599191 pwe@prv.gelderland.nl Overname van cijfers is toegestaan mits bron duidelijk vermeld wordt: PWE-Gelderland 2006 Een digitale versie van dit rapport is te vinden op: www.gelderland.nl/pwe

-3-

-4-

Inleiding In Gelderland wordt jaarlijks onderzoek uitgevoerd naar de aard en ontwikkelingen van de werkgelegenheid. Daarbij wordt de stand van zaken op de peildatum 1 april gemeten. In dit rapport zijn de uitkomsten van het onderzoek 2006 opgenomen. De enquêteuitkomsten zijn in december 2006 beschikbaar gekomen en op internet gezet. Deze rapportage verschaft nader inzicht in de geconstateerde ontwikkelingen en bevat een aantal thema artikelen, maar geen nieuwe cijfers. De PWE werkt voortdurend aan het verbeteren van de gegevens in haar bestand. Als een bedrijf wordt getraceerd dat onterecht niet in het bestand was opgenomen wordt dat met terugwerkende kracht opgenomen. Ook andere administratieve correcties (zoals verandering van SBI-indeling, aanpassingen van gemeentegrenzen) worden altijd met terugwerkende kracht doorgevoerd. Daardoor wordt een reëler beeld van de ontwikkelingen geschetst. Voorgaande betekent wel dat de nu gepubliceerde cijfers niet meer vergelijkbaar zijn met die uit eerdere publicaties. Wanneer in dit rapport groeipercentages zijn opgenomen die betrekking hebben op ontwikkelingen over meerdere jaren dan is altijd de gemiddelde jaarlijkse groei opgenomen. Voor zover cijfers over Nederland zijn opgenomen, zijn die afkomstig van LISA (landelijke tegenhanger van de PWE). De cijfers in dit rapport zijn tot stand gekomen dankzij de medewerking van enorm veel bedrijven en instellingen. Wij zijn deze bedrijven veel dank verschuldigd!

-5-

-6-

Samenvatting • • • • • •

Het afgelopen jaar groeide de werkgelegenheid in Gelderland met 12.670 banen, ofwel een groei van 1,4%. Het totaal aantal banen op 1 april van 2006 kwam daarmee uit op 915.490. In Nederlands perspectief bezien zijn de ontwikkelingen van het afgelopen jaar gunstig te noemen. De groei van 1,4% ligt boven het landelijk cijfer van 0,9%. De ontwikkeling van het aantal uitzendbanen is de afgelopen drie jaar relatief gunstig geweest, het aantal uitzendbanen groeide in 2006 met 11%. Er is sprake geweest van een forse uitbreiding van de bedrijvenpopulatie. Het afgelopen jaar kwamen er bijna 3.000 bedrijven bij zodat het totaal aantal bedrijven nu 115.940 bedraagt. De landbouw laat dit jaar toch weer een forse terugval van banen zien, bijna 1.200 banen gingen verloren. Sinds 2003 lijkt de uitstoot van banen in de industrie jaarlijks steeds lager te worden en voor Gelderland geldt zelfs dat de ontwikkeling 2005-2006 weer een toename van de industriële werkgelegenheid laat zien (+500 banen) De transport en logistieke sector ontwikkelt zich minder dan gemiddeld. Met name het vervoer over de weg heeft sinds 2001 banenverlies opgeleverd; in 2006 waren dat 200 banen. In 2006 groeide de werkgelegenheid in de zakelijke dienstverlening fors. Met een groei van 4,4% (5.050 banen) steekt de sector met kop en schouders uit boven het Gelderse gemiddelde van 1,4%. Nu de economie zich herstelt geldt dat de creatieve sector harder dan gemiddeld groeit, dit jaar 3,0%. Het banenverlies van de jaren 2001-2004 is echter nog niet gecompenseerd. De sector is goed voor 56.920 banen, het sectoraandeel is nu 6,2%. Ongeveer één op de achttien Gelderse arbeidsplaatsen hangt samen met de sector recreatie en toerisme (sectoraandeel: 5,6%). Het afgelopen jaar groeide de sector met 1,8%. De werkgelegenheidsontwikkeling in de Stedendriehoek lag het afgelopen jaar met 1,8% boven het Gelders gemiddelde van 1,4%. Ook 2006 heeft de Achterhoek relatief weinig nieuwe banen gebracht. Met een groei van 1,1% werden 1.450 nieuwe banen toegevoegd. In de regio Arnhem-Nijmegen zijn er in 2006 4.140 nieuwe banen bij gekomen, een groei van 1,3% en dus net iets onder het Gelderse gemiddelde. Het afgelopen jaar bedroeg de groei van de werkgelegenheid in Rivierenland slechts 0,5%. Er kwamen ongeveer 560 banen bij. In de Vallei is in 2006 een groei van de werkgelegenheid geweest van 2,1%. Er zijn 2.420 nieuwe banen toegevoegd waardoor de totale werkgelegenheidsomvang uitkomt op 117.910 banen. Daarmee ligt de groei aanzienlijk boven het Gelderse gemiddelde, de regio is dit jaar de snelste groeier binnen Gelderland. Op de Noord Veluwe was de groei met 1,6% het afgelopen jaar bovengemiddeld. De aanwas bedroeg het afgelopen jaar 1.320 banen waardoor het totaal aantal banen in 2006 op 81.900 kwam Bedrijventerreinen zijn een belangrijke vestigingsplaats voor bedrijven. In 1996 waren er 11.360 bedrijven op bedrijventerreinen gehuisvest met in totaal 226.830 banen. In 2006 is dat toegenomen tot 15.220 bedrijven met 281.320 banen. De uitgifte van bedrijventerreinen blijkt opvallend gelijk te lopen met de groei van de werkgelegenheid De ontwikkeling van de terreincoëfficiënt (het aantal banen per ha. bedrijventerrein) beweegt zich zo rond de 47 banen per ha.

• •

• •

-7-

De afgelopen 10 jaar zijn ca. 1.700 bedrijven verhuisd van het ene naar het andere bedrijventerrein. Op een totale populatie van gemiddeld ca. 13.000 bedrijven is dat een aanzienlijk deel (13%). In de periode 1996-2006 geldt dat in totaal ruim 11.000 bedrijven een bedrijventerrein “achter zich” hebben gelaten, dat wil zeggen zijn opgeheven of naar elders verhuisd. Jaarlijks zou dat ongeveer op ruim 200 ha. bedrijventerrein uitkomen. Voor alle regio’s geldt dat het overgrote deel van de pendelaars uit Gelderland zelf komt, maar er zijn aanzienlijke verschillen. In Rivierenland en op de Vallei komt “slechts” 83% van de daar werkenden uit Gelderland. In de Achterhoek is dat 96%. Gezien de ligging van Rivierenland en in mindere mate de Vallei hoeft dat niet zo zeer te verbazen. Maar als gekeken wordt naar het aandeel intra-regionale pendel dan valt het hoge aandeel in de Achterhoek (88%) op; in bedrijven uit Achterhoek werken vooral Achterhoekers. De Vallei is wat dit betreft de tegenpool; hier komt slechts 68% van de werkenden uit de eigen regio. Het regionaal product voor Gelderland is voor 2006 berekend op ruim 52 miljard euro (CBS). De totale productie op bedrijventerreinen bedroeg bijna 18 miljard euro ofwel 34,5% van het regionaal product. Met andere woorden, bedrijventerreinen zijn verantwoordelijk voor een relatief groot deel van de Gelderse productie.

-8-

Inhoudsopgave Samenvatting 1 Ontwikkelingen Gelderland en Nederland 2 Sectoren 2.1 Hoofdlijnen 2.2 Landbouw 2.3 Industrie 2.4 Transport en logistieke sector 2.5 Zakelijke dienstverlening 2.6 Creatieve sector 2.7 Recreatie en Toerisme 3 Regio’s en gemeenten 3.1 Stedendriehoek 3.2 Achterhoek 3.3 Arnhem-Nijmegen 3.4 Rivierenland 3.5 De Vallei 3.6 Noord Veluwe 3.7 Gemeenten 4 Bedrijventerreinen 4.1 Banen en bedrijven 4.2 Ruimtebeslag bedrijventerreinen 4.3 Werkgelegenheid en oppervlak bedrijventerreinen 4.4 Bedrijfsverplaatsingen van en naar bedrijventerreinen 5 Pendel 5.1 Inleiding 5.2 Pendel naar WGR 5.3 Pendel naar gemeenten 5.4 Pendel naar bedrijventerreinen/concentraties van werkgelegenheid 6 Regionaal Product 7 11 14 14 16 17 18 19 20 22 23 23 24 25 26 27 28 29 32 32 33 35 37 38 38 40 40 40 42

Bijlage A: Ontwikkeling aantal vestigingen naar sector, 2002-2006 Gelderland Bijlage B: Werkgelegenheidsontwikkeling 2002-2006 Gelderland, COROP en WGR-regio’s Bijlage C: Werkgelegenheid 2006 naar type baan, Gelderland en WGR-gebieden Bijlage D: Werkgelegenheidsstructuur en aantallen vestigingen 2006, naar gemeente en regio Bijlage E: Werkgelegenheidsontwikkeling 2002-2006, naar gemeente en regio Bijlage F: Banen, bedrijven, uitgegeven oppervlak en terreincoëfficiënt van terreinen netto>20ha., 2006, gerangschikt naar terreincoëfficiënt Bijlage G: Banen, lokaal product naar gemeente Bijlage H: Inkomende pendel gemeenten per regio Bijlage I: Methode en definities Bijlage J: WGR-regio’s, indeling 2006 BijIage K: Organisatie PWE

47 48 54 61 63 65 67 69 77 80 81

-9-

- 10 -

1 Ontwikkelingen Gelderland en Nederland Na een aantal jaren van geringe werkgelegenheidsgroei en vorig jaar zelfs een lichte afname van het aantal banen, heeft in 2006 een omslag ten goede plaatsgevonden. Het afgelopen jaar groeide de werkgelegenheid in Gelderland met 12.670 banen, ofwel een groei van 1,4%. Het totaal aantal banen op 1 april van 2006 kwam daarmee uit op 915.490. Niet eerder waren in Gelderland zo veel mensen aan het werk. Hoewel een groei van 1,4% verheugend is valt op dat de groei in de periode van hausse aan het einde van de jaren ’90 nog aanzienlijk hoger was. Ook in historisch perspectief is een groei van 1,4% nog niet erg hoog. Zo geldt dat de gemiddelde jaarlijkse groei over de afgelopen 20 jaar ongeveer 2,2% bedroeg.

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland 1997-2006
6,0% 4,3% 4,0% 3,8% 2,2% 2,0% 0,2% 0,0% -0,5% -2,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06 0,2% 0,0% 2,3% 1,4%

Alle banen

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland 1997-2006
8,0% 5,4% 4,0% 3,9% 3,9% 2,2% 1,0% 0,0% 2,9% 0,9% 1,4% 0,3% 3,4% 0,0% -0,2% -4,0% -3,9% -8,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06 0,0% 2,3% 0,9%

-0,4% -0,7%

Grote banen

Kleine banen

Werd vorig jaar nog een relatief forse afname (-0,7%) geconstateerd van het aantal “grote banen” (banen van meer dan 12 uur), dit jaar blijkt ook in deze categorie sprake van een toename van het aantal banen. Ten aanzien van de kleine banen geldt dat de toename over het algemeen wat groter is dan bij de grote banen. Hierdoor is het aandeel kleine banen gestaag toegenomen van 11,0% in 1986 tot 16,5% in 1997.

- 11 -

Pas als er sprake is van krapte op de arbeidsmarkt (1997-2000) overtreft de groei van de grote banen die van de kleine banen. Met name in 1997-1998 zijn er veel kleine banen omgezet naar grote banen, het aantal kleine banen daalde toen zelfs. De daling van het aandeel kleine banen heeft geduurd tot 2001. Sinds 2001 is het aandeel kleine banen jaarlijks weer toegenomen tot 15,6% dit jaar.

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland 1997-2006
20,0%

18,0% 11,4%

10,0%

5,9% 2,3%

6,1%

3,6%

0,0%

-10,0%

-6,6%

-6,4% -11,9%

-20,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06

Uitzendbanen

De ontwikkeling van het aantal uitzendbanen is de afgelopen drie jaar relatief gunstig geweest. Dat is opmerkelijk na de enorme terugval van het aantal uitzendbanen in de periode 2000-2003. De ontwikkelingen van de aantallen uitzendbanen lijken een goede indicator voor de stand van de conjunctuur; minder gunstige ontwikkelingen gaan meteen gepaard met verlies van uitzendbanen. Bij een aantrekkende economie is er meteen sprake van een forse groei van het aantal uitzendbanen.

Ontwikkeling aantal bedrijven Gelderland 1997-2006
5,0% 4,0% 3,0% 2,0% 2,0% 1,0% 0,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06 1,6% 1,7% 1,1% 0,4% 2,0% 3,8% 3,9%

2,6%

Groei aantal bedrijven

Naast de werkgelegenheid blijft ook het aantal bedrijven ) groeien, ondanks de tegenvallende werkgelegenheidscijfers van de afgelopen jaren. Er is sprake geweest van een forse uitbreiding van de bedrijvenpopulatie. Het afgelopen jaar kwamen er bijna 3.000 bedrijven bij zodat het totaal aantal bedrijven nu 115.940 bedraagt.

1

1

De PWE registreert vestigingen. Hieronder wordt verstaan elke locatie waar betaalde arbeid wordt verricht. Een bedrijf kan uit verschillende vestigingen bestaat. Anderzijds kunnen diverse inschrijvingen (juridische entiteiten) tezamen één vestiging vormen.

- 12 -

Werkgelegenheidsontwikkeling 2005-2006 naar provincie
Flevoland Zeeland Noord-Brabant Gelderland Overijssel Friesland Nederland Utrecht Groningen Drenthe Noord-Holland Limburg Zuid-Holland -1,5% 1,4% 1,3% 1,0% 0,9% 0,8% 0,8% 0,8% 0,3% 0,0% -0,3% -0,5% 0,5% 1,5% 2,5% 3,5% 4,5% 5,5% 6,5% 2,5% 2,1% 6,2%

Bron: LISA 2006

Ook in Nederlands perspectief bezien zijn de ontwikkelingen van het afgelopen jaar gunstig te noemen. De groei van 1,4% ligt boven het landelijk cijfer van 0,9%. Alleen de provincies Flevoland, Zeeland en Brabant scoorden het afgelopen jaar beter. Het verlies van banen in Zuid-Holland is opmerkelijk maar kan voor een belangrijk deel worden toegeschreven aan banenreductie bij de Rijksoverheid. Over de afgelopen 10 jaar bezien is Gelderland een keurige middenmoter. In de periode 1997-2006 groeide de nationale werkgelegenheidsomvang met jaarlijks 1,5%. Ook de Gelderse werkgelegenheid groeide in die periode met 1,5%. Het aandeel van Gelderland in de totale werkgelegenheid bleef in de hele periode vrijwel stabiel op 12,1%. Onbetwiste koploper wat groei van het aantal banen betreft is Flevoland met een gemiddelde jaarlijks toename van 5,0%. De provincies Zeeland (0,8%) en Limburg (0,7%) kenden de laagste jaarlijkse groei.

- 13 -

2 Sectoren

2

2.1 Hoofdlijnen De omslag in de werkgelegenheidsontwikkeling van het afgelopen jaar heeft zich breed gemanifesteerd. Was vorig jaar in de meeste sectoren sprake van verlies aan banen, dit jaar is bijna overal weer een toename te constateren van het aantal banen. Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland 2004-2006, naar sector
Sector Sector Banen aandeel 2006 AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren 35.800 120.890 3.740 61.270 57.070 107.900 38.410 45.130 23.510 118.750 53.680 58.670 151.760 38.910 915.490 2006 3,9% 13,2% 0,4% 6,7% 6,2% 11,8% 4,2% 4,9% 2,6% 13,0% 5,9% 6,4% 16,6% 4,3% 100,0% Groei 20042005 in % 0,7% -2,3% 7,4% -1,2% -1,6% -0,9% -1,2% -2,2% -4,0% 1,6% -1,5% -1,0% 1,0% 1,7% -0,5% Groei 20052006 in % -3,2% 0,4% 6,2% 3,0% 2,5% 1,2% 2,1% -1,2% -3,7% 4,4% 0,6% 1,5% 1,8% 1,0% 1,4% Groei 20052006 absoluut -1.190 530 220 1.800 1.370 1.280 790 -530 -890 5.050 310 860 2.680 390 12.670

De afgelopen jaren was in absolute termen de gezondheidszorg de leverancier van de meeste nieuwe banen. Dit jaar is die rol overgenomen door de zakelijke dienstverlening, goed voor ruim 5.000 nieuwe banen. Ook het herstel van de bouwnijverheid en de groothandel levert een substantieel aantal banen op. De industrie kent een bescheiden groei. Daarmee is in ieder geval een eind gekomen aan een enorm banenverlies dat de afgelopen 5 jaar heeft plaatsgevonden. De vorig jaar geconstateerde gunstige ontwikkelingen bij de landbouw hebben zich dit jaar niet voortgezet. Er is zelfs sprake geweest van een fors banenverlies. De andere sectoren die, ook min of meer structureel, banenverlies laten zien zijn de transportsector en de financiële instellingen.

2

In dit hoofdstuk zal in de analyse net als voorgaande jaren geen aandacht besteed worden aan de sectoren winning van delfstoffen, nutsbedrijven. Deze sectoren zijn gering in omvang en voor de nutsbedrijven geldt daarnaast dat voortdurend sprake is van reorganisaties en schaalvergroting waardoor geen goed zicht op de werkelijke economische ontwikkeling van de sector bestaat. Duidelijk is wel dat in Gelderland veel arbeidsplaatsen verloren zijn gegaan.

- 14 -

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland/Nederland 2005-2006 en 1997-2006, naar sector
Gelderland Nederland Sector AB DC E F G H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Handel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren -3,2% 0,4% 6,2% 3,0% 1,6% 2,1% -1,2% -3,7% 4,4% 0,6% 1,5% 1,8% 1,0% 1,4% 2005-2006 -0,4% -1,0% -3,4% 1,1% 0,8% 1,2% -0,6% -1,6% 3,7% -1,4% 1,4% 2,2% 1,1% 0,9% -2,9% -0,8% -1,7% 1,5% 1,5% 1,8% 0,8% -0,3% 3,6% 0,7% 2,2% 4,0% 3,3% 1,5% Gelderland Nederland 1997-2006 -1,6% -1,2% -3,0% 0,8% 1,2% 1,7% 1,3% 0,6% 4,0% 1,3% 2,2% 3,6% 2,8% 1,5%

De meeste sectoren in Gelderland hebben zich de afgelopen 10 jaar in lijn met de nationale trend ontwikkeld. De landbouw kende en kent nog steeds relatief veel banenverlies. Ook de ontwikkelingen in de transportsector en de financiële sector zijn in Gelderland betrekkelijk ongunstig geweest. Daarentegen is het banenverlies in de industrie in Gelderland wat minder dan in Nederland als geheel. Ook de bouw, handel en gezondheidszorg ontwikkelen zich relatief goed. Deze ontwikkelingen zijn ook terug te zien in de vergelijking van Gelderse sectorstructuur met die van Nederland voor zowel 1997 en 2006. Zo was in 1997 het sectoraandeel van de landbouw 1,1%-punt hoger in Gelderland dan in Nederland (aandelen resp. 5,8% en 4,7%). In 2006 was dat verschil nog maar 0,3 %-punt (aandelen resp. 3,9% en 3,6%). Sectoren waar Gelderland momenteel relatief goed vertegenwoordigd is, zijn de landbouw, industrie, bouwnijverheid en de gezondheidszorg. Achterblijvers zijn de transportsector, de financiële- en zakelijke dienstverlening. Opmerkelijk is dat bij een vergelijkbare analyse in de PWE-rapportage van 2000 nog werd geconstateerd dat de sectorstructuur van Gelderland steeds meer naar de Nederlandse tendeert, nu blijkt dat de verschillen in sector structuur weer wat groter zijn geworden. Afwijking Gelderse sectorstructuur t.o.v. Nederland in %-punt 1997 en 2006
Sector AB DC E F G H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Handel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren 3 1997 1,1% 1,0% 0,0% 0,0% -0,3% 0,0% -1,1% -0,5% -1,0% 0,4% 0,0% 0,9% -0,4% 6,8% 2006 0,3% 1,2% 0,0% 0,4% 0,1% 0,1% -1,3% -0,7% -1,7% 0,1% 0,0% 1,7% -0,3% 8,0%

3

De optelling van de afwijkingen is geschied door de absolute waarden te sommeren. Hierdoor ontstaat een indicator van de totale mate van afwijking

- 15 -

2.2 Landbouw Het leek er in de periode 2003-2005 op dat de grootste pijn in de landbouw geleden was, er was nauwelijks sprake van banenverlies. De landbouw laat dit jaar toch weer een forse terugval zien, bijna 1.200 banen gingen verloren.

Ontwikkeling banen landbouw Gelderland 1997-2006 1.000 0 -1.000 -2.000 -3.000
'97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06

Akkerbouw Combinatie

Veeteelt Landbouwverwant

De ontwikkelingen binnen de totale landbouwsector worden in sterke mate bepaald door de veeteeltsector. Juist hier zijn veel banen verloren gegaan. In de periode 2003-2005 viel het banenverlies mee. Het afgelopen jaar zijn echter weer een aanzienlijk aantal banen verloren gegaan (ruim 800). Dat de landbouwsector als geheel de afgelopen jaren toch nog een gunstig beeld opleverde is volledig toe te schrijven aan de landbouwverwante bedrijvigheid (loonwerkers, hoveniersbedrijven en dienstverlening ten behoeve van de landbouw). Sinds 1997 zijn in de landbouw in Gelderland bijna 11.000 banen verloren gegaan. Mede hierdoor is het sectoraandeel langzamerhand gedaald van 5,8% in 1997 tot 3,9% in 2006. In Nederland zijn in die periode ongeveer 43.000 banen verloren gegaan. Dat betekent dat een kwart van het agrarische banenverlies in Gelderland heeft plaatsgevonden. Inmiddels zijn in Zuid-Holland meer banen in de agrarische sector dan in Gelderland. Noord-Brabant biedt nog steeds veruit de meeste banen in de agrarische sector. Ook het aantal agrarische bedrijven blijft gestaag dalen. In 1997 werden nog 16.060 bedrijven in Gelderland geteld. Nu zijn dat er nog maar 12.890. De agrarisch sector kenmerkt zich door kleine bedrijven; ruim 11% van de Gelderse bedrijvigheid is goed voor 3,9% van de Gelderse werkgelegenheid.

- 16 -

2.3 Industrie Vanaf 1997 is sprake van een negatieve trend bij de ontwikkeling van de industriële werkgelegenheid. Dat geldt zowel voor de ontwikkeling in Nederland als die in Gelderland. De cijfers geven aan dat 20022003 het dieptepunt is geweest van deze ontwikkeling. In de periode 2001-2005 gingen in Nederland totaal ruim 126.000 banen verloren in de industrie. In Gelderland waren dat ongeveer 17.500 banen. Sinds 2003 lijkt de uitstoot van banen jaarlijks steeds lager te worden en voor Gelderland geldt zelfs dat de ontwikkeling 2005-2006 weer een toename van de industriële werkgelegenheid laat zien (+500 banen). Hiermee ontwikkelt de Gelderse industriële werkgelegenheid zich dus relatief gunstig.

Werkgelegenheidsontwikkeling industrie Gelderland-Nederland 1997-2006
4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0% -1,0% -2,0% -3,0% -4,0% -5,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06

Gelderland

Nederland

In vergelijking met de totale werkgelegenheidsontwikkeling in Gelderland is het beeld niet gunstig te noemen. De werkgelegenheidsontwikkeling van de industrie blijft structureel achter bij de gemiddelde groei. Het aandeel in de totale werkgelegenheid is daardoor langzamerhand gedaald van ruim 16% in 1997 tot 13% in 2006. In 1997 was de industrie in Gelderland nog de grootste sector, inmiddels is de gezondheidzorg groter en naar het zich laat aanzien zal binnenkort ook de zakelijke dienstverlening omvangrijker zijn dan de industrie.

Werkgelegenheidsontwikkeling industrie en alle sectoren Gelderland 1997-2006
4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0% -1,0% -2,0% -3,0% -4,0% -5,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 Industrie '03-'04 '04-'05 '05-'06

Alle sectoren

- 17 -

Het banenverlies van de afgelopen jaren heeft in alle deelsectoren van de industrie plaatsgevonden. Zo leverde de voedings- en genotmiddelensector (SBI 15/16) 2.750 banen in, de metaalsector (SBI 27/28) bijna 2.900 en de chemie (SBI 23/24/25) 2.350 banen. Ook bij uitgeverijen/drukkerijen (SBI 22) gingen bijna 1.400 banen verloren. Maar ook het herstel lijkt zich breed te manifesteren. Zo groeide het aantal banen in de metaalindustrie het afgelopen jaar met 400 banen en bij de machine-industrie werd een groei van 200 banen geteld. Dat de totale groei toch maar op 500 banen uitkwam is vooral toe te schrijven aan het voortschrijdende banenverlies bij uitgeverijen (-240) en de chemische industrie (-200) 2.4 Transport en logistieke sector De transport en logistieke sector (distributie) wordt al jaren gezien als een belangrijke peiler van de Gelderse economische ontwikkelingen. Toch moet geconstateerd worden dat deze sector zich sinds 2000 minder dan gemiddeld ontwikkelt. In 2000 vormde deze sector nog 11,5% van de werkgelegenheid, sindsdien is het sectoraandeel langzaam gedaald tot 11,2% in 2006.

Werkgelegenheidsontwikkeling T & L en alle sectoren Gelderland 1997-2006
4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0% -1,0% -2,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06

Alle sectoren

Transport en logistiek

De ontwikkelingen binnen de samenstellende sectoren zijn echter wel zeer diffuus. Zo blijkt de groothandel zich zeer goed te ontwikkelen, maar doen vervoer over land (voornamelijk wegvervoer) en post en telecommunicatie het relatief slecht. Met name ontwikkelingen van KPN/TPG/TNT zijn hier debet aan. Ontwikkelingen banen Transport en Logistieke sector, 1997-2006
Stand Sector 4 51 60 61 63 64 Groothandel en handelsbemiddeling Vervoer over land Vervoer over water Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Totaal T & L 1997 48.750 25.990 1.280 4.940 9.700 90.680 6.560 3.830 10 1.650 860 12.930 toename Stand 2001 55.310 29.820 1.290 6.590 10.560 103.610 1.760 -1.310 -140 300 -2.060 -1.410 toename Stand 2006 57.070 28.510 1.150 6.890 8.500 102.200

4

SBI 62 vervoer door de lucht is i.v.m. geringe omvang niet vermeld, maar wel opgenomen in totaal.

- 18 -

2.5 Zakelijke dienstverlening Na een paar moeilijke jaren lijkt de zakelijke dienstverlening zich volkomen te hebben hersteld. In 2006 groeide de werkgelegenheid in deze sector fors. Met een groei van 4,4% (5.050 banen) steekt de sector met kop en schouders uit boven het Gelderse gemiddelde van 1,4%. Ook in Nederlands perspectief doet de sector het goed. Dat is verheugend omdat de gemiddelde ontwikkeling over de periode 19972006 met 3,7% wat onder het nationale cijfer van 4,0% ligt. Door deze gunstige groeicijfers is het sectoraandeel toegenomen van 10,8% in 1997 tot inmiddels 13,0%. De ontwikkelingen binnen de zakelijke dienstverlening leveren opmerkelijke beelden op. Zo moet helaas geconstateerd worden dat er geen groei zit in het speur- en ontwikkelingswerk. (Hierbij moet wel aangetekend worden dat dit soort activiteiten veelal binnen bedrijven met andere hoofdactiviteiten worden uitgevoerd). Opvallend zijn de ontwikkelingen bij de ontwikkeling van maatsoftware, organisatie adviesbureaus en call-centers.
Werkgelegenheidsontwikkeling Zakelijke dienstverlening en alle sectoren Gelderland 1997-2006
9,0% 7,0% 5,0% 3,0% 1,0% -1,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06

Alle sectoren

Zakelijke dienstverlening

Ontwikkeling banen en bedrijven zakelijke dienstverlening 1997-2006
Sector Banen 70 71 72 73 74 Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Banen 7222 74141 7486 Bedrijven 7222 74141 7486 Ontwikkeling, productie maatwerksoftware Organisatieadviesbureaus Call centers 460 1.620 10 650 1.410 10 1.110 3.030 20 840 1.470 10 1.950 4.500 30 Ontwikkeling, productie maatwerksoftware Organisatieadviesbureaus Call centers 2.670 2.970 510 1.470 3.540 1.370 4.140 6.510 1.880 2.300 2.600 990 6.440 9.110 2.870 5.610 2.880 8.340 5.660 64.040 86.520 1.750 630 4.930 850 18.210 26.380 7.360 3.510 13.270 6.510 82.250 112.900 690 -180 470 -430 5.300 5.850 8.050 3.330 13.740 6.080 87.550 118.750 Stand 1997 toename Stand 2001 toename Stand 2006

- 19 -

Bij deze sectoren is de afgelopen 10 jaren sprake geweest van een enorme groei van de werkgelegenheid (gemiddeld jaarlijks resp. 10%, 13% en 21% tegen gemiddeld alle sectoren 1,5%). Maar niet alleen de werkgelegenheid is gegroeid, ook het aantal bedrijven is enorm toegenomen. Er kwamen bijna 1.500 bedrijven bij op het gebied van maatsoftware ontwikkeling en ongeveer 2.900 organisatieadviesbureaus. Het grootste deel van deze bedrijven blijkt uit éénmansbedrijven te bestaan. Maar de dynamiek in de sector is nog veel groter dan deze cijfers al aangeven. Zo geldt voor de software bedrijven dat van de bedrijven die gestart zijn sinds 1997 er ook al weer ruim 800 gestopt zijn (sinds 1997 zijn dus feitelijk ca. 1.500+800 bedrijven gestart). Bij de organisatieadviesbureaus ligt dat aantal op 1.600. Hoewel er netto sprake is van een forse groei geldt dat er een hoog uitvalpercentage aan de orde is.

2.6 Creatieve sector

5

De creatieve sector wordt veelal gezien als een kansrijke sector voor de toekomst. In voorgaande PWErapportages is daarom aandacht besteed aan deze sector. De laatste keer (2004) werd geconstateerd dat de werkgelegenheidsontwikkelingen ten tijde van de laagconjunktuur relatief ongunstig waren. Het is daarom tijd om te kijken wat de ontwikkelingen zijn bij een aantrekkende economie.
Werkgelegenheidsontwikkeling Creatieve sector en alle sectoren Gelderland 1997-2006
9,0% 7,0% 5,0% 3,0% 1,0% -1,0% -3,0% -5,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06

Alle sectoren

Creatieve sector

In de tijden van voorspoedige economische ontwikkeling ontwikkelde de creatieve sector zich fors beter dan gemiddeld. De terugval tikte echter ook extra hard door bij de creatieve sector. In de jaren 20012004 ging een groot deel van de banengroei van de jaren ervoor verloren. Nu de economie zich herstelt geldt dat de creatieve sector ook weer harder dan gemiddeld groeit. Het banenverlies van de jaren 2001-2004 is echter nog niet gecompenseerd. In de periode 1997-2001 groeide de creatieve sector van 47.470 tot 59.310 banen waarmee het sectoraandeel groeide van 6,0% tot 6,6%. Daarna daalde het sectoraandeel tot 6,1% en is nu weer opgeklauterd tot 6,2%. De sector is nu goed voor 56.920 banen, in orde van grootte van sectoren als groothandel, openbaar bestuur en onderwijs. In Nederlands perspectief is de creatieve sector in Gelderland bescheiden. Uit de LISA gegevens kan worden afgeleid dat in Nederland ongeveer 6,8% van de totale werkgelegenheid tot deze sector behoort.

5 Er bestaan inmiddels diverse afbakeningen van de Creatieve sector of de Creatieve industrie. Hier wordt net als in de eerdere rapportages gebruik gemaakt van de indeling zoals opgesteld door ETIN-Adviseurs. In vergelijking met andere afbakeningen geldt dat de door ETIN gedefinieerde afbakening relatief omvangrijk is. Hierdoor wordt de sector dus relatief groot ingeschat.

- 20 -

Ontwikkeling werkgelegenheid 1997-2006 Creatieve sector, naar deelsector
Sector Stand 1997 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 Ambachten Architectuur Beeldende kunst en antiek Fotografie, film en video Schrijven en uitgeven Televisie en radio Muziek Podiumkunsten Reclame Vormgeving Software (Leisure) Creatieve sector Alle sectoren Sectoraandeel 10.040 4.040 1.510 3.370 7.380 3.050 1.660 3.560 4.580 1.220 7.370 47.780 798.540 6,0% 160 1.300 50 1.200 1.830 350 -50 760 2.030 30 3.890 11.530 105.540 toename Stand 2001 10.200 5.340 1.560 4.570 9.210 3.400 1.610 4.320 6.610 1.250 11.260 59.310 904.080 6,6% -2.110 930 130 10 -1.900 -1.820 200 440 960 -120 870 -2.390 11.410 toename Stand 2006 8.090 6.270 1.690 4.580 7.310 1.580 1.810 4.760 7.570 1.130 12.130 56.920 915.490 6,2% Aandeel 2006 14,2% 11,0% 3,0% 8,0% 12,8% 2,8% 3,2% 8,4% 13,3% 2,0% 21,3% 100,0%

De opbouw van de creatieve sector is sterk veranderd in de loop van de tijd. De werkgelegenheid uit het industriële cluster (ambachten) is aanzienlijk gedaald. Datzelfde geldt voor de clusters schrijven en uitgeven en radio/televisie. De clusters software en reclame werden daarentegen fors groter. Een aanzienlijk deel van de sector bestaat uit bedrijven die ook tot de zakelijke dienstverlening behoren, reden dat de ontwikkelingen van de creatieve sector in aanzienlijke mate sporen met die uit de zakelijke dienstverlening.

- 21 -

2.7 Recreatie en Toerisme Ook de toeristische sector wordt als een economische pijler van betekenis gezien. Deze sector levert een substantiële bijdrage aan de werkgelegenheid. Ongeveer één op de achttien Gelderse arbeidsplaatsen hangt samen met de sector recreatie en toerisme (sectoraandeel: 5,6%). De werkgelegenheidsontwikkeling in deze sector is voorspoedig verlopen, zij het dat de laatste jaren een kentering is opgetreden. In de eerste helft van de jaren negentig nam de toeristisch-recreatieve werkgelegenheid aanzienlijk sneller toe ten opzichte van de totale Gelderse werkgelegenheid. In de tweede helft van de jaren negentig is het verschil veel minder pregnant geworden. Het beeld is inmiddels nogal wisselend. Jaren van relatief hoge groei worden afgewisseld met jaren met betrekkelijk lage groei. Het netto resultaat is echter dat de sector wat aan belang wint.

Werkgelegenheidsontwikkeling Creatieve sector en alle sectoren Gelderland 1997-2006

5,0%

3,0%

1,0%

-1,0% '97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 R&T '03-'04 '04-'05 '05-'06

Alle sectoren

De gemiddelde jaarlijkse groei van de toeristisch-recreatieve werkgelegenheid over de afgelopen 10 jaar bedraagt 2,1% tegenover een gemiddelde groei van 1,5% voor alle sectoren. Onderstaand is de ontwikkeling van de toeristisch-recreatieve werkgelegenheid weergegeven voor de wgr-regio’s van Gelderland. Op basis van deze indeling wordt duidelijk dat de groei van de werkgelegenheid van de sector recreatie en toerisme binnen de Veluwe zich vooral voor doet op de Noord Veluwe. Deze regio kent het hoogste aandeel toeristisch recreatieve werkgelegenheid van alle Gelderse regio’s. In absolute termen biedt de regio Arnhem-Nijmegen veruit de meeste banen in de T&R sector. Werkgelegenheid R&T 1997-2006 naar WGR
Regio Stedendriehoek Achterhoek Arnhem-Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord Veluwe Gelderland Banen R&T 8.500 7.300 18.300 5.100 5.600 6.100 50.900 Aandeel R&T in totaal 5,4% 5,5% 5,7% 4,7% 4,8% 7,5% 5,6% Gemiddelde jaarlijkse groei 1997-2006 R&T 1,9% 2,3% 1,7% 2,6% 2,0% 3,2% 2,1% Alle sectoren 1,6% 1,0% 1,6% 1,7% 1,5% 1,8% 1,5%

- 22 -

3 Regio’s en gemeenten 3.1 Stedendriehoek

6

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland en Stedendriehoek 1997-2006
6,0% 4,0% 2,0% 0,0% -2,0%

'97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06 4,3% 5,3% 3,8% 4,1% 2,2% 1,2% 2,3% 2,1% 0,2% -0,2% 0,2% 0,2% 0,0% 0,4% -0,5% -0,6% 1,4% 1,8%

Gelderland Stedendriehoek

De werkgelegenheidsontwikkeling in de Stedendriehoek lag het afgelopen jaar met 1,8% boven het Gelders gemiddelde van 1,4%. Over de afgelopen 10 jaar bezien lopen de ontwikkelingen, gemiddeld genomen, vrijwel in de pas met de Gelderse ontwikkeling. Was de gemiddelde jaarlijkse groei in Gelderland 1,5%, de Stedendriehoek was goed voor 1,6%. Het regioaandeel in de totale werkgelegenheid is de afgelopen jaren vrijwel constant gebleven en bleef zo rond de 17,1% schommelen. In absolute termen is de regio goed voor 156.620 banen. Het afgelopen jaar zijn er 2.780 banen bijgekomen, voor de afgelopen 10 jaar geldt dat dit er 20.400 zijn geweest. Motor achter de gunstige ontwikkelingen van het afgelopen jaar is vooral de zakelijke dienstverlening. Met groei van ruim 9% was deze sector goed voor 1.830 nieuwe banen.
Sector Groei 2005-2006 in % Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening -4,6% -0,9% 4,8% 2,3% 1,7% 1,7% 3,9% -0,4% -3,6% 9,4% 1,6% 3,5% 0,7% 0,5% 1,8% absoluut -240 -180 30 200 140 300 240 -20 -240 1.830 230 280 190 30 2.780 Banen 2006 4.960 19.920 650 8.850 8.450 17.750 6.300 6.030 6.380 21.260 14.570 8.210 26.440 6.860 156.620 Sector Aandeel 3,2% 12,7% 0,4% 5,7% 5,4% 11,3% 4,0% 3,9% 4,1% 13,6% 9,3% 5,2% 16,9% 4,4% 100,0%

6 Voor zover sprake van provinciegrensoverschrijdende regio’s hebben alle cijfers alleen betrekking op de Gelderse gemeenten. In bijlage G zijn gemeenten naar regio opgenomen.

- 23 -

3.2 Achterhoek Met ongeveer 132.390 banen draagt de regio voor 14,5% bij aan de Gelderse werkgelegenheid. Ook 2006 heeft de Achterhoek relatief weinig nieuwe banen gebracht. Met een groei van 1,1% werden 1.450 nieuwe banen toegevoegd. De groei blijft daarmee structureel achter bij die van Gelderland en is al jaren de laagste binnen Gelderland. Over de afgelopen 10 jaar kwamen er gemiddeld slechts 1,0% nieuwe banen bij in de Achterhoek terwijl dat elders gemiddeld 1,5% is. Had de Achterhoek vanaf 1997 een groeipercentage weten te realiseren van jaarlijks gemiddeld 1,5% dan had het banenniveau nu ca. 6.000 banen hoger gelegen.

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland en Achterhoek 1997-2006
6,0%

4,0%

2,0%

0,0%

-2,0%

'97-'98 4,3% 3,9%

'98-'99 3,8% 2,9%

'99-'00 2,2% 0,7%

'00-'01 2,3% 1,4%

'01-'02 '02-'03 0,2% -1,0% 0,2% 0,4%

'03-'04 0,0% 0,7%

'04-'05 -0,5% -1,0%

'05-'06 1,4% 1,1%

Gelderland Achterhoek

In vergelijking met de andere regio’s valt op dat de groei van de zakelijke dienstverlening in Achterhoek veel lager ligt. Er kwamen in deze sector slechts 60 banen bij terwijl dat in bijvoorbeeld Stedendriehoek 1.800 waren. Het verlies aan banen in de landbouw telt relatief zwaar, toch is landbouw in de Achterhoek nog steeds een relatief grote sector. Opmerkelijk is de banengroei in industrie en gezondheidszorg.

de de de de

Sector

Groei 2005-2006 in % absoluut -280 180 80 310 170 310 -40 130 -90 60 -60 40 670 -40 1.450

Banen 2006 8.730 26.950 440 11.720 7.470 16.640 5.970 6.130 1.960 10.480 3.230 7.590 20.250 4.830 132.390

Sector aandeel 6,6% 20,4% 0,3% 8,9% 5,6% 12,6% 4,5% 4,6% 1,5% 7,9% 2,4% 5,7% 15,3% 3,6% 100,0%

Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening

-3,1% 0,7% 21,1% 2,8% 2,3% 1,9% -0,6% 2,2% -4,4% 0,5% -1,9% 0,5% 3,4% -0,7% 1,1%

- 24 -

3.3 Arnhem-Nijmegen

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland en Arnhem-Nijmegen 1997-2006
6,0% 4,0% 2,0% 0,0% -2,0%

'97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06 4,3% 4,6% 3,8% 3,5% 2,2% 3,1% 2,3% 2,9% 0,2% 0,4% 0,2% 0,0% 0,0% -0,1% -0,5% -1,0% 1,4% 1,3%

Gelderland Arnh-Nijm.

In de regio Arnhem-Nijmegen zijn er in 2006 4.140 nieuwe banen bij gekomen, een groei van 1,3% en dus net iets onder het Gelderse gemiddelde. Over de afgelopen 10 jaren bezien doet de regio het gemiddeld. De gemiddelde jaarlijkse groei ligt dan met 1,6% net iets boven het Gelders cijfer. Het groeicijfer heeft als resultaat dat het regio aandeel de afgelopen jaren constant is gebleven op 35%. In 2006 bedroeg de totale werkgelegenheidsomvang 318.790 banen.
Sector Groei 2005-2006 in % Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening -4,8% 1,5% 4,4% 5,3% 1,2% 1,6% 1,7% -3,4% -6,8% 4,3% -1,1% 1,3% 1,6% 0,9% 1,3% absoluut -300 530 100 840 190 580 230 -550 -590 1.920 -220 310 970 130 4.140 Banen 2006 5.960 35.600 2.450 16.750 15.910 36.200 13.330 15.490 8.040 46.860 20.200 24.350 63.300 14.380 318.790 Sector aandeel 1,9% 11,2% 0,8% 5,3% 5,0% 11,4% 4,2% 4,9% 2,5% 14,7% 6,3% 7,6% 19,9% 4,5% 100,0%

In vergelijking met andere regio’s ontwikkelt de industrie zich gunstig. De bouwnijverheid en de zakelijke dienstverlening zijn goed geweest voor veel nieuwe banen. Het banenverlies in de landbouw is opvallend hoog, temeer ook omdat de sector in deze regio al gering van omvang is. Het banenverlies in de transportsector en in de financiële sector is eveneens relatief fors.

- 25 -

3.4 Rivierenland Het afgelopen jaar bedroeg de groei van de werkgelegenheid in Rivierenland slechts 0,5%. Er kwamen ongeveer 560 banen bij. Daarmee lag de groei onder het Gelderse gemiddelde. De tegenvallende groei is opmerkelijk omdat de groei in de regio over het algemeen wat harder verliep dan in de rest van Gelderland. Het gemiddelde groeicijfer over de afgelopen 10 jaar ligt met 1,7% boven het Gelderse cijfer van 1,5%.

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland en Rivierenland 1997-2006
6,0%

4,0%

2,0%

0,0%

-2,0%

'97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06 4,3% 3,3% 3,8% 5,6% 2,2% 2,0% 2,3% 1,5% 0,2% 1,5% 0,2% 0,3% 0,0% 0,4% -0,5% 0,7% 1,4% 0,5%

Gelderland Rivierenland

Dat het groeicijfer voor Rivierenland tegenviel is vooral toe te schrijven aan de ontwikkelingen in de meer traditionele sectoren landbouw en industrie. Maar ook sectoren als de bouw en de transportsector leverden banenverlies op. De groei in de zakelijke dienstverlening (5%) was daarentegen fors.

Sector

Groei 2005-2006 in % absoluut -200 -490 0 -290 410 0 50 -200 -70 740 -40 270 270 120 560

Banen 2006 7.430 14.420 10 8.500 10.580 12.800 3.550 9.060 1.570 14.910 2.730 5.330 12.300 4.720 107.890

Sector Aandeel 6,9% 13,4% 0,0% 7,9% 9,8% 11,9% 3,3% 8,4% 1,5% 13,8% 2,5% 4,9% 11,4% 4,4% 100,0%

Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening

-2,7% -3,3% -7,1% -3,3% 4,1% 0,0% 1,5% -2,1% -4,2% 5,2% -1,5% 5,3% 2,2% 2,6% 0,5%

- 26 -

3.5 De Vallei In de Vallei is in 2006 een groei van de werkgelegenheid geweest van 2,1%. Er zijn 2.420 nieuwe banen toegevoegd waardoor de totale werkgelegenheidsomvang uitkomt 117.910 banen. Daarmee ligt de groei aanzienlijk boven het Gelderse gemiddelde, de regio is dit jaar de snelste groeier binnen Gelderland. Dat is opmerkelijk want de voorgaande jaren lag de groei juist onder het Gelderse cijfer. Over de afgelopen 10 jaar bezien ligt het groeicijfer exact op hetzelfde niveau als totaal Gelderland (1,5%). Het regioaandeel is daardoor in de loop van de tijd steeds rond de 12,9% blijven schommelen.

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland en de Vallei 1997-2006
6,0%

4,0%

2,0%

0,0%

-2,0%

'97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06 4,3% 4,4% 3,8% 4,3% 2,2% 2,4% 2,3% 2,0% 0,2% -0,1% 0,2% 0,2% 0,0% -0,8% -0,5% -1,0% 1,4% 2,1%

Gelderland De Vallei

In vergelijking met de rest van Gelderland doen de meeste sectoren het wat beter dan gemiddeld. Wel blijft de groei van de zakelijke dienstverlening wat achter. De transportsector kent in tegenstelling tot de meeste andere regio’s geen banenverlies en ook de groothandel ontwikkelt zich relatief goed. Het banenverlies in de onderwijssector komt geheel voor rekening van de WUR (Universiteit Wageningen).

Sector

Groei 2005-2006 in % absoluut -140 270 0 350 400 270 120 60 230 350 160 -90 360 80 2.420

Banen 2006 5.360 13.420 40 7.710 10.180 14.130 4.650 4.960 4.480 18.280 6.100 9.130 15.080 4.380 117.910

Sector Aandeel 4,5% 11,4% 0,0% 6,5% 8,6% 12,0% 3,9% 4,2% 3,8% 15,5% 5,2% 7,7% 12,8% 3,7% 100,0%

Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening

-2,6% 2,1% 5,0% 4,8% 4,1% 1,9% 2,6% 1,2% 5,3% 2,0% 2,7% -1,0% 2,5% 1,8% 2,1%

- 27 -

3.6 Noord Veluwe De afgelopen 10 jaar heeft de Noord Veluwe zich relatief gunstig ontwikkeld. De gemiddelde jaarlijkse groei lag met 1,8% boven die in Gelderland als geheel (1,5%). Ook het afgelopen jaar was de groei met 1,6% bovengemiddeld. De aanwas bedroeg het afgelopen jaar 1.320 banen waardoor het totaal aantal banen in 2006 op 81.900 kwam. De meer dan gemiddelde groei heeft er toe geleid dat het regio aandeel is gegroeid van 8,7% in 1997 tot 8,9% in 2006.

Werkgelegenheidsontwikkeling Gelderland en Noord Veluwe 1997-2006
6,0%

4,0%

2,0%

0,0%

-2,0%

'97-'98 '98-'99 '99-'00 '00-'01 '01-'02 '02-'03 '03-'04 '04-'05 '05-'06 4,3% 3,5% 3,8% 2,9% 2,2% 3,1% 2,3% 3,4% 0,2% 1,2% 0,2% 0,3% 0,0% -0,9% -0,5% 1,2% 1,4% 1,6%

Gelderland Noord Veluwe

Het banenverlies in de landbouw bleef beperkt. Opvallend is het banenverlies bij de detailhandel en de financiële instellingen. Deze laatste sector verliest overal werkgelegenheid maar het banenverlies is op de Noord Veluwe relatief groot. De groei bij de bouwnijverheid is bovengemiddeld.
Sector Groei 2005-2006 In % Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening -0,7% 2,1% 6,4% 5,3% 1,3% -1,7% 4,1% 1,4% -10,9% 2,4% 3,7% 1,5% 1,6% 1,7% 1,6% absoluut -20 220 10 390 60 -180 180 50 -130 160 240 60 230 60 1.320 Banen 2006 3.360 10.590 150 7.740 4.490 10.380 4.620 3.460 1.090 6.960 6.850 4.050 14.400 3.750 81.900 Sector aandeel 4,1% 12,9% 0,2% 9,4% 5,5% 12,7% 5,6% 4,2% 1,3% 8,5% 8,4% 4,9% 17,6% 4,6% 100,0%

- 28 -

3.7 Gemeenten Voor de absolute aantallen banen per regio en gemeente wordt verwezen naar de bijlagen D en E. In de kaarten op de volgende blz. is de groei van de wekgelegenheid het afgelopen jaar en over de afgelopen 5 jaar in beeld gebracht. Uit de kaarten blijkt dat de ontwikkelingen binnen de regio’s nogal uiteenlopen; elke regio kent gemeenten met relatief hoge groei en gemeenten met relatief lage groei.

- 29 -

- 30 -

- 31 -

4 Bedrijventerreinen 4.1 Banen en bedrijven Bedrijventerreinen zijn een belangrijke vestigingsplaats voor bedrijven. In 1996 waren er 11.360 bedrijven op bedrijventerreinen gehuisvest met in totaal 226.830 banen. In 2006 was dat toegenomen tot 15.220 bedrijven met 281.320 banen. In die periode zijn er dus netto bijna 4.000 bedrijven op een bedrijventerrein gehuisvest. Sectorstructuur op bedrijventerreinen en daarbuiten, Gelderland 2006
Sector AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Sectoraandeel banen op terreinen 0,8% 31,4% 0,7% 10,7% 14,2% 8,2% 0,6% 9,5% 1,4% 14,2% 2,5% 1,2% 2,4% 2,2% 100,0% elders 5,3% 5,1% 0,3% 4,9% 2,7% 13,4% 5,8% 2,9% 3,1% 12,4% 7,4% 8,7% 22,9% 5,2% 100,0% Gemiddelde bedrijfsgrootte in banen/bedrijf op terreinen 8,9 31,3 112,5 18,0 14,7 8,1 10,0 32,8 25,3 15,1 90,2 22,3 22,6 10,4 18,5 Elders 2,7 7,3 62,9 3,3 2,9 5,4 7,6 6,2 11,0 3,6 117,5 15,8 20,5 3,3 6,3

De sectorstructuur op bedrijventerrein wijkt aanzienlijk af van die buiten terreinen. De sectoren industrie, bouwnijverheid, groothandel, transport zijn zoals verwacht mocht worden meer dan gemiddeld aanwezig op bedrijventerreinen. Maar ook de zakelijke dienstverlening (overwegend kantoorachtige activiteiten) blijkt sterk op terreinen vertegenwoordigd te zijn. Inmiddels is ongeveer een derde deel van de werkgelegenheid in de zakelijke dienstverlening te vinden op bedrijventerreinen. Bedrijven op bedrijventerrein zijn in bijna alle sectoren groter dan daarbuiten; de gemiddelde bedrijfsgrootte op terreinen bedroeg in 2006 18,5 banen per bedrijf terwijl dat elders maar 6,3 is. Alleen voor de niet-commerciële dienstverlening geldt dat de gemiddelde bedrijfsgrootte op terreinen niet veel afwijkt van die buiten terreinen. Het aandeel van de bedrijvigheid en werkgelegenheid dat op bedrijventerreinen is gehuisvest heeft een opvallende ontwikkeling doorgemaakt. Tot 2002 stegen de aandelen gestaag, daarna heeft een daling plaatsgevonden, het afgelopen jaar lijkt weer sprake van een lichte stijging. In 2006 was ongeveer 13% van alle bedrijven en 31% van de Gelderse werkgelegenheid op bedrijventerreinen gevestigd.
Aandeel banen/bedrijven op bedrijventerreinen Aandeel 13,4% bedrijven
13,2% 13,0% 12,8% 12,6% 12,4% 12,2% 12,0% 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 32,0% 31,5% 31,0% 30,5% 30,0% 29,5% 29,0% 28,5%

Aandeel banen

Aandeel bedrijven

Aandeel banen

- 32 -

In de jaren dat de economie zich voorspoedig ontwikkelde (tot 2002) verliep de groei op bedrijventerreinen relatief hard, waardoor het aandeel werkgelegenheid en bedrijven op bedrijventerreinen toenam. In de tijden dat het slechter ging vielen de ontwikkelingen op bedrijventerreinen tegen. Met het aantrekken van de economie mag weer gerekend worden op een verdere stijging van het aandeel bedrijventerreinen in de totale werkgelegenheid. Een eerste indicatie hiervan is stijgende uitgifte van bedrijventerreinen zoals die in 2006 is geregistreerd.
Gemiddelde jaarlijkse groei op terreinen 2,4% 1,5% 2,3% 1,6% 2,1% 1,3% 2,0% elders 1,2% 0,7% 1,4% 1,8% 1,2% 2,0% 1,3%

WGR-regio

Aandeel banen op terreinen 1997 2006 30,5% 36,9% 27,6% 34,8% 31,9% 26,6% 30,7%

11 13 14 15 16 17

Stedendriehoek Achterhoek Arnhem/Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord Veluwe Gelderland

28,4% 35,3% 25,9% 35,1% 30,2% 27,8% 29,5%

In regionaal perspectief bezien geldt dat de in de meeste regio’s de werkgelegenheid op bedrijventerreinen harder is gegroeid dan daarbuiten. Het resultaat is dat het werkgelegenheidsaandeel dan ook is toegenomen. Dit geldt echter niet voor Rivierenland en de Noord Veluwe. In hoeverre dit samenhangt met de (beperkte) beschikbaarheid van nieuwe terreinen is onduidelijk maar voor Rivierenland niet aannemelijk; het uitgegeven areaal is relatief omvangrijk (zie verderop). Zowel voor Rivierenland als de Noord Veluwe geldt dat de regio’s zich als geheel bovengemiddeld hebben ontwikkeld. Het belang dat bedrijventerreinen vormen voor de locatie van werkgelegenheid loopt aanzienlijk uiteen; in de Achterhoek is bijna 37% van de werkgelegenheid te vinden op bedrijventerreinen, op de Noord Veluwe is dat “slechts” 27%. 4.2 Ruimtebeslag bedrijventerreinen
7

In de PWE zijn ongeveer 290 bedrijventerreinen afgebakend. Omdat sommige terreinen uit verschillende bestemmingsplannen bestaan is het aantal terreinen in termen van gebieden met “bestemming bedrijventerrein” aanzienlijk groter. Op 1 januari 2006 was bijna 500 ha. bedrijventerrein terstond uitgeefbaar en nog eens 560 ha. niet-terstond uitgeefbaar. Daarnaast zijn er plannen/ideeën voor nog eens 65 terreinen, goed voor een netto uitgeefbaar oppervlak van ruim 1.100 ha. In hoeverre deze “zachte plannen” daadwerkelijk gerealiseerd worden moet nog bezien worden. Kerngegevens oppervlakte bedrijventerreinen per 1/1/2006
Planfase Bindend of vigerend Goedgekeurd Vastgesteld Ontwerp Aantal terreinen 402 15 9 20 446 Zachte plannen 65 Bruto ha. 8561,4 230,2 148,6 267,2 9207,4 1400,67 Netto ha. 6767,6 160,6 96,9 214,6 7239,7 1116,6 Terstond uitgeefbaar 459,4 19,6 13,0 5,2 497,2 0 Niet terstond uitgeefbaar 266,1 109,6 76,1 105,4 557,1 1116,6

7

De gegevens in deze paragraaf zijn gebaseerd op de IBIS inventarisatie 2006. Actuele gegevens zijn te vinden op de web-site www.gelderland.nl/bedrijventerreinen.

- 33 -

Het totaal aantal ha. bedrijventerrein is de afgelopen 10 jaren gestaag toegenomen, zowel in termen van bruto als netto oppervlak. Wel dient bij deze cijfers bedacht te worden dat het netto oppervlak van 1997 inmiddels is uitgegeven terwijl het netto oppervlak van 2006 nog voor een deel bestaat uit uitgeefbaar terrein.

Oppervlak bedrijventerreinen in ha. (planfase: hard) 10.000 9.000 8.000 7.000 6.000 5.000 1997 1998 1999 2000 2001 Bruto 2002 Netto 2003 2004 2005 2006

In 1997 bedroeg het totale bruto oppervlak nog ongeveer 7.660 ha., in 2006 was dat toegenomen tot 9.210. Het netto oppervlak (dat gedeelte dat bezet wordt door bedrijven, dus exclusief water, openbare wegen en groen) groeide van 6.030 ha. naar 7.240 ha.. De verhouding tussen bruto en netto oppervlak is in de gehele periode opmerkelijk constant gebleven. Steeds wordt 79% van het bruto terreinen gebruikt voor uitgifte aan bedrijven. Er is dus geen aanwijzing dat langs deze weg efficiënter (of juist minder efficiënt) gebruik gemaakt wordt van de ruimte. Overigens wordt de bruto/netto verhouding hier vertaald in termen van efficiency maar het zou ook vertaald kunnen worden in termen van ruimtelijke kwaliteit Ook de uitgiftecijfers geven aan dat het er steeds meer ruimte gebruikt wordt voor bedrijventerreinen. In de topjaren van de economische groei werd er jaarlijks rond de 175 ha. terrein uitgegeven. De afgelopen jaren is dat gezakt tot ongeveer 50 ha in 2005. In 2006 is de uitgifte echter weer fors toegenomen (voorlopig cijfer). Over een langere periode bezien bedraagt de uitgifte gemiddeld per jaar ongeveer 110 ha.
Uitgifte bedrijventerreinen 1997-2006 in ha.

200 180 160 140 120 100 80 60 40

175

167

173 120 105 73 71 55 49 2005 2006 84

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

Uitgifte

- 34 -

De uitgifte van bedrijventerreinen blijkt opvallend gelijk te lopen met de groei van de werkgelegenheid. Dit beeld ondersteunt het gebruik van prognosemodellen waarbij de toekomstige uitgifte wordt afgeleid van de voorspelde groei van de werkgelegenheid.

Samenhang tussen uitgifte bedrijventerreinen en groei aantal banen 200 180 160 140 120 100 80 60 40 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 5,0% 4,0% 3,0% 2,0% 1,0% 0,0% -1,0%

Uitgifte in ha.

Groei banen in %

4.3 Werkgelegenheid en oppervlak bedrijventerreinen Omdat zowel het uitgegeven oppervlak bekend is als het aantal banen kan het aantal banen per ha. berekend worden. Ten aanzien van heel recente gegevens moet wel een voorbehoud gemaakt worden; er kan vertraging zitten in het opnemen van bedrijven in het PWE-register en ook de opgave van uitgifte van bedrijventerreinen blijkt in de praktijk wat later te geschieden dan in werkelijkheid heeft plaatsgevonden.

Terreincoëfficiënt: aantal banen per ha. 1997-2006

50 49 48 47 46 45 44 1997 1998 47,8 47,9

48,8

48,4

48,7 47,5 46,6 45,4 45,0 45,5

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

Banen/ha.

De hoogte van de terreincoëfficiënt beweegt zich zo rond de 47 banen per ha. Dit sluit aan bij wat eerder in de PWE-rapportage van 1997 werd geconstateerd. Daar lag het niveau iets lager, zo rond de 46 banen/ha. Voor zover er ontwikkeling zit in de terreincoëfficiënten lijkt dat meer samen te hangen met de conjunctuur dan dat er sprake is van structurele veranderingen. Maar dit geldt voor het totale areaal bedrijventerreinen; het is natuurlijk zeer wel mogelijk dat op nieuwe terreinen andere ontwikkelingen plaatsvinden.

- 35 -

In regionaal perspectief valt op dat de terreincoëfficiënt in Rivierenland relatief laag ligt. Het aantal banen op bedrijventerreinen in Rivierenland bedraagt ongeveer 37.500. Dat is net zo veel als op de Vallei; op de Vallei is voor dat aantal banen echter maar iets meer dan de helft van de ruimte nodig. Oppervlak en terreincoëfficiënten naar regio 2006
Regio Stedendriehoek Achterhoek Knooppunt Arnhem-Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord-Veluwe Gelderland Bruto 1.372 1.630 2.646 1.803 964 792 9.207 Netto 1.148 1.278 2.016 1.445 733 618 7.240 Uitgegeven 964 1.116 1.726 1.224 676 478 6.185 Banen op Terrein terreinen coëfficiënt 47.690 48.790 87.830 37.560 37.660 21.790 281.320 49,5 43,7 50,9 30,7 55,7 45,5 45,5

Echter ook binnen de regio’s zijn aanzienlijke verschillen waar te nemen tussen de terreincoëfficiënten per terrein. In de bijlage F zijn de gegevens opgenomen van de terreinen waar sprake is van een netto oppervlak van tenminste 20 ha. Over het algemeen zijn de coëfficiënten van de terreinen die recent zijn uitgegeven wat lager dan van de oudere terreinen. Maar IJsseloord II, Centerpoort en Slimwei zijn voorbeelden van terreinen waar het aantal banen per ha. relatief hoog is. Op basis van de geaggregeerde gegevens is het niet goed mogelijk aan te geven welke sectoren relatief veel ruimte vragen en te verklaren waarom er regionaal zulke grote verschillen zijn. De regio’s met relatief veel industrie op bedrijventerreinen zijn de Achterhoek en de Noord-Veluwe. Groothandel is vooral te vinden in Rivierenland en de Vallei. De transportsector is relatief sterk vertegenwoordigd in Rivierenland en Arnhem-Nijmegen. Op de Vallei en in de Stedendriehoek is de zakelijke dienstverlening relatief goed vertegenwoordigd. Ook de gemiddelde bedrijfsgrootte biedt geen directe verklaring; voor bijna alle regio’s geldt dat de gemiddelde bedrijfsgrootte op bedrijventerreinen zo rond de 19 personen per bedrijf ligt. De Stedendriehoek valt met 23 banen/bedrijf nog het meest uit de toon. De regio Rivierenland kent met 15,3 banen per bedrijf de kleinste bedrijven op bedrijventerreinen. Ook het aantal bedrijven per ha. is met 2,0 het laagst in Rivierenland. Voor zover een conclusie getrokken mag worden zou die moeten zijn dat bedrijven in Rivierenland “ruim” gehuisvest zijn. Uitgegeven oppervlak, bedrijven, bedrijfsgrootte en bedrijven/ha naar regio
Wgr Stedendriehoek Achterhoek Knooppunt Arnhem-Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord-Veluwe Gelderland Uitgegeven ha. 960 1.120 1.730 1.220 680 480 6.180 Aantal bedrijven 2.070 2.710 4.510 2.450 2.100 1.380 15.220 Gemiddelde bedrijfsgrootte 23,0 18,0 19,5 15,3 17,9 15,8 18,5 Aantal bedrijven per ha. 2,2 2,4 2,6 2,0 3,1 2,9 2,5

- 36 -

4.4 Bedrijfsverplaatsingen van en naar bedrijventerreinen Het afgelopen jaar zijn er kritische geluiden ten aanzien van het ruimtebeslag dat bedrijventerreinen innemen. Daarbij wordt verondersteld dat bedrijventerreinen onvoldoende zorgvuldig worden ingevuld, dat niet voldoende zuinig met de schaarse ruimte wordt omgegaan. Ook wordt gesteld dat bedrijven 8 veelvuldig oudere terreinen verlaten om zich op een nieuw terrein te vestigen , daarbij de oude ruimte min of meer ongebruikt achterlatend. Dit zou leiden tot inefficiënt ruimtegebruik. In deze paragraaf zal kort aangegeven worden in hoeverre bedrijven bedrijventerreinen achter laten. In de PWE-rapportage 2005 is aangeven dat de dynamiek in het aantal bedrijven enorm is. Hoewel er gemiddeld jaarlijks over de afgelopen 10 jaar een netto groei geteld kan worden van rond de 2.000 vestigingen is het aantal gestarte bedrijven veel groter. Zo geldt dat in de periode 1996-2006 meer dan 83.000 nieuwe vestigingen in het PWE-register zijn opgenomen maar dat ook ruim 61.000 vestigingen zijn afgevoerd. Ook op bedrijventerreinen geldt dat sprake is geweest van een aanzienlijke dynamiek. Zo werden in de periode 1996-2006 ongeveer 8.800 nieuwe vestigingen geteld terwijl er 7.400 werden “afgevoerd”. Daarnaast geldt dat er nog bedrijven verplaatst zijn naar bedrijventerreinen (ruim 4.500) maar dat er ook weer ongeveer 2.000 bedrijven vertrokken zijn naar buiten een terrein. Tot slot geldt dat nog eens ca. 1.700 bedrijven verhuisd zijn van het ene naar het andere bedrijventerrein. Op een totale populatie van gemiddeld ca. 13.000 bedrijven is dat een aanzienlijk deel (13%). In de periode 1996-2006 geldt dus dat in totaal ruim 11.000 (7.400+2.000+1.700) bedrijven een bedrijventerrein “achter zich” hebben gelaten. Helaas is niet exact bekend hoeveel ruimte deze bedrijven gebruikten. Op grond van de in de vorige paragrafen berekende kengetallen kan wel een indicatie verkregen worden. Bekend is dat bij de 11.000 bedrijven die een terrein verlieten 120.000 banen betrokken waren. Bij een gemiddelde terreincoëfficiënt van rond de 46 banen/ha. zou dat totaal om 2.600 ha. terrein gaan. Gemiddeld per jaar dus ongeveer 260 ha. Ook bekend is dat in de periode 1996-2006 bijna 15.000 bedrijven zich op een terrein gevestigd hebben, goed voor 144.000 banen. Het ruimtebeslag van deze nieuwe bedrijven zou neerkomen op 3.100 ha. ofwel bijna 310 ha per jaar. Wanneer gerekend wordt met een terreincoëfficiënt van 46 banen per ha kan het volgende beeld gepresenteerd worden van bedrijvigheid, banen en oppervlak bedrijventerreinen. Bij de laatste cijfers geldt dat sprake is van geconstrueerde cijfers. Die cijfers zijn vooral bedoeld om de orde van grootte aan te geven.
Bedrijven Stand 1996 Vetrokken Gekomen Groei bij bedrijven Stand 2006 15.220 11.360 -11.100 14.970 Banen 226.830 -120.000 144.000 30.490 281.320 Oppervlak 4.930 -2.610 3.130 660 6.120

Het jaarlijkse gemiddelde additionele ruimtegebruik van bedrijven zou neerkomen op ongeveer 370 ha. (3.130+660/10), waarvan 260 kan worden ingevuld uit vrijkomende ruimte. Netto is de jaarlijkse toevoeging aan het areaal bedrijventerreinen dan ongeveer 110 ha., wat overeen komt met hetgeen in paragraaf 4.2 is vermeld. Gezien het grote oppervlak dat vrijkomt bestaat er zeker een kans dat niet alle ruimte (onmiddellijk) hergebruikt wordt. Aandacht voor het hergebruik en leegstand van bedrijventerrein lijkt gerechtvaardigd. In 2007 zal hier nader onderzoek naar gedaan worden. Een eerste inventarisatie onder gemeenten leverde echter geen informatie op die duidt op grootschalige leegstand. Ook het gegeven dat de gemiddelde terreincoëfficiënt niet fundamenteel lager lijkt te worden is hiervoor een indicatie. De relatief lage terreincoefficinet van de afgelopen jaren is eerder een uiting van matige groei van de werkgelegenheid en wellicht tijdelijke leegstand. Bij een aantrekkende economie kan verwacht worden dat het ruimtegebruik per ha. weer zal toenemen.
8

Zie bijv. artikel NRC 18/12/2006 Prof B. Needham - 37 -

5 Pendel 5.1 Inleiding Eenmaal in de vier jaar wordt aan het werkgelegenheidsonderzoek een vraag gekoppeld over de herkomst (woonplaats) van de werkzame personen. Net als bij het reguliere werkgelegenheidsonderzoek wordt gestreefd naar een zo hoog mogelijke respons waardoor het mogelijk wordt uitspraken te doen over pendelbewegingen op laag schaalniveau. De respons op de pendel enquête is met ca. 50% echter beduidend lager dan op het werkgelegenheidsonderzoek. De non-respons wordt op statistisch verantwoorde wijze bijgeschat. E.e.a. heeft echter wel als consequentie dat de berekende aantallen een marge kennen. Met name bij kleine aantallen (meestal is er dan ook sprake van een gering aantal waarnemingen) zijn de onzekerheidsmarges aanzienlijk. Omwille van de leesbaarheid wordt daar nu verder geen aandacht aan besteed en worden de marges niet gepresenteerd. Bij de pendelvraag is aan bedrijven gevraagd de woonplaatsen op te geven van alle medewerkers die in dienst zijn van het bedrijf. Uitzendkrachten zijn niet meegeteld. Het totaal aantal pendelaars binnen een bedrijf is per definitie gelijk aan het aantal werkenden (iedereen komt ergens vandaan). Dat geldt dan dus ook voor de totale werkgelegenheid binnen een gemeente of ander gebied. Bij het ophoogproces is er voor gezorgd dat het totaal aantal berekende pendelaars exact gelijk is aan de omvang van de werkgelegenheid. Dat de aantallen pendelaars niet overeen lijken te komen met de andere werkgelegenheidscijfers in de deze rapportage is het gevolg van het feit dat elders in deze rapportage de uitzendkrachten wel worden meegeteld. Het pendelonderzoek van de PWE is uitgevoerd onder Gelderse bedrijven. Dat betekent dat alleen bekend is waarheen de mensen pendelen naar bedrijven gelegen in Gelderland, ook wel de inkomende pendel . Zo is er bekend hoeveel mensen er werken in Arnhem en dat hiervan een x aantal uit Nijmegen komen, een y aantal uit Rheden, een z aantal uit Amsterdam enz. Niet bekend is of er inwoners van Arnhem werken in Amsterdam. Uitgaande pendel is wel bekend voor zover dat naar Gelderse gemeenten is; de inkomende pendel van Arnhem uit Nijmegen is voor Nijmegen uitgaande pendel. Een aantal andere provincies heeft echter ook pendelonderzoeken op min of meer vergelijkbare wijze uitgevoerd. Op een later moment zal geprobeerd worden deze gegevens te koppelen zodat ook meer bekend wordt over de uitgaande pendel. Er bestaat een groot aantal mogelijkheden om de pendelgegevens ter presenteren. Complicatie daarbij is dat elke tabel voor elke gemeente/regio/gebied gemaakt kan worden waardoor een enorme hoeveelheid tabellen ontstaat. Voor elke gemeente/regio kan een eigen analyse gemaakt worden. Dat is binnen het kader van deze rapportage niet mogelijk. Daarom zal hier volstaan worden met een aantal regionale tabellen en tabellen op lager schaalniveau die vooral bedoeld zijn als voorbeeld waarvoor het materiaal ingezet kan worden.

5.2 Pendel naar WGR In de tabel op de volgende blz. is per WGR-regio aangegeven waar de werkenden vandaan komen. Daarbij is Gelderland uitgesplitst naar WGR-regio’s, maar is de rest van Nederland onderverdeeld naar Provincies. Nederland telt ruim 40 WGR regio’s. De pendelstromen naar een groot aantal verder weg gelegen regio’s is vrijwel nihil. Daarom zijn deze regio’s samengevoegd tot provincies. In de kolom Stedendriehoek valt te lezen dat in deze regio 150.920 mensen werkzaam zijn. Van de mensen die werken in de Stedendriehoek komen 132.010 uit Gelderland en daarvan ook nog weer eens 109.590 uit de Stedendriehoek zelf (de intra-regionale pendel). De regel “waarvan ambulanten” geeft aan hoeveel mensen niet daadwerkelijk dagelijks naar het bedrijf reizen. Hierbij moet gedacht worden aan vertegenwoordigers, buitendienst medewerkers of bijvoorbeeld bouwvakkers. Deze mensen werken wel vanuit een bedrijf maar reizen veelal naar andere, wisselende locaties. Het aandeel ambulanten bedraagt 12,5%. Bij het pendelonderzoek van 2002 bedroeg dat aandeel 12,4%. Er lijkt dus nauwelijks groei te zijn van het aandeel ambulanten. In de onderste helft van de tabel zijn de gegevens gepercenteerd op de werkgelegenheidsomvang zodat bekeken kan worden welk aandeel de verschillende gebieden uitmaken in de totale pendel.

- 38 -

Inkomende pendel naar WGR-regio, Gelderland 2006
Naar-> Vanuit: Stedendriehoek Achterhoek Arnhem-Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord Veluwe Gelderland Groningen Friesland Drenthe Overijssel Flevoland Utrecht Noord-Holland Zuid-Holland Zeeland Noord-Brabant Limburg Onbekend/n.v.t. Totaal Waarvan ambulant Stedendriehoek Achterhoek Arnhem-Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord Veluwe Gelderland Groningen Friesland Drenthe Overijssel Flevoland Utrecht Noord-Holland Zuid-Holland Zeeland Noord-Brabant Limburg Onbekend/n.v.t. Totaal Ambulanten Stedendriehoek Achterhoek ArnhemNijmegen Rivierenland De Vallei Noord Veluwe

109.590 9.820 6.610 200 1.490 4.300 132.010 140 170 460 13.570 450 1.800 610 480 40 680 230 280 150.920 17.730 72,6% 6,5% 4,4% 0,1% 1,0% 2,8% 87,5% 0,1% 0,1% 0,3% 9,0% 0,3% 1,2% 0,4% 0,3% 0,0% 0,5% 0,2% 0,2% 100,0% 11,7%

3.300 113.370 5.920 160 180 160 123.090 80 40 70 3.320 40 190 70 140 10 240 100 1.280 128.670 18.740 2,6% 88,1% 4,6% 0,1% 0,1% 0,1% 95,7% 0,1% 0,0% 0,1% 2,6% 0,0% 0,1% 0,1% 0,1% 0,0% 0,2% 0,1% 1,0% 100,0% 14,6%

5.030 13.080 247.740 6.820 4.640 660 277.970 220 240 320 2.610 210 3.510 1.000 1.280 60 11.980 5.200 2.830 307.430 35.060 1,6% 4,3% 80,6% 2,2% 1,5% 0,2% 90,4% 0,1% 0,1% 0,1% 0,8% 0,1% 1,1% 0,3% 0,4% 0,0% 3,9% 1,7% 0,9% 100,0% 11,4%

240 260 5.920 79.270 830 150 86.670 50 90 120 310 190 3.890 780 4.220 50 6.640 480 840 104.310 13.190 0,2% 0,3% 5,7% 76,0% 0,8% 0,1% 83,1% 0,0% 0,1% 0,1% 0,3% 0,2% 3,7% 0,7% 4,0% 0,1% 6,4% 0,5% 0,8% 100,0% 12,6%

1.960 600 8.660 1.590 77.370 3.830 94.010 90 100 140 1.210 970 11.820 1.010 1.100 170 750 150 2.570 114.100 16.930 1,7% 0,5% 7,6% 1,4% 67,8% 3,4% 82,4% 0,1% 0,1% 0,1% 1,1% 0,9% 10,4% 0,9% 1,0% 0,1% 0,7% 0,1% 2,3% 100,0% 14,8%

2.970 110 480 70 2.580 61.290 67.500 90 180 320 5.290 3.280 1.780 340 190 10 200 40 360 79.590 9.250 3,7% 0,1% 0,6% 0,1% 3,2% 77,0% 84,8% 0,1% 0,2% 0,4% 6,6% 4,1% 2,2% 0,4% 0,2% 0,0% 0,3% 0,1% 0,5% 100,0% 11,6%

- 39 -

Voor alle regio’s geldt dat het overgrote deel van de pendelaars uit Gelderland zelf komt, maar er zijn aanzienlijke verschillen. In Rivierenland en op de Vallei komt “slechts” 83% van de daar werkenden uit Gelderland. In de Achterhoek is dat 96%. Gezien de ligging van Rivierenland en in mindere mate de Vallei hoeft dat niet zo zeer te verbazen. Maar als gekeken wordt naar het aandeel intra-regionale pendel dan valt het hoge aandeel in de Achterhoek (88%) op; in bedrijven uit Achterhoek werken vooral Achterhoekers. De Vallei is wat dit betreft de tegenpool; hier komt slechts 68% van de werkenden uit de eigen regio. Van de pendelaars die buiten Gelderland komen komt het overgrote deel van de buurprovincies; Utrecht, Overijssel, Flevoland, Noord-Brabant en Zuid-Holland (pendelstromen die meer dan 2% uitmaken van de inkomende pendel zijn gemarkeerd). Over het algemeen komen de bij bedrijven werkende mensen uit de eigen regio of een buurregio. Het aantal mensen dat ver reist voor het dagelijkse woon- werkverkeer, is betrekkelijk gering. 5.3 Pendel naar gemeenten In bijlage H zijn de inkomende pendelstromen per WGR voor de gemeenten weergegeven. Opgenomen zijn de pendelstromen voor zover die meer dan 1% van de pendelbewegingen voor haar rekening nemen. De kleine pendelstromen zijn samengevoegd tot de categorie “overige gemeenten”. Ook uit deze cijfers wordt duidelijk dat overwegend over betrekkelijk korte afstand wordt gereisd. De lijst van gemeenten van waaruit gependeld wordt bestaat overwegend uit naastliggende gemeenten of weer een buurgemeente daarvan. Bij de gemeenten die aan de provinciegrens liggen verschijnen op het overzicht dan ook veel gemeenten uit de buurprovincies. Het aantal gemeenten van waaruit overwegend gependeld wordt bestaat meestal maar uit 8 tot 10 gemeenten. 5.4 Pendel naar bedrijventerreinen/concentraties van werkgelegenheid Het is in beginsel mogelijk om voor elk gebied en dus ook bedrijventerrein aan te geven waar de mensen die op dat terrein werken vandaan komen. Met name bij kleine gebieden/terreinen gaat echter wel het risico bestaan dat het aantal waarnemingen waarop de cijfers zijn gebaseerd erg gering wordt waardoor de onbetrouwbaarheid groot is. Voor grotere terreinen speelt dat minder. Als voorbeeld zijn hier de pendelstromen naar terrein Winkelsteeg en de omgeving van het Radboud Universiteit en UMC weergegeven. Van de totaal 7.620 mensen die werken op Winkelsteeg komt het overgrote deel uit Nijmegen (44%), bijna 10 % komt uit Wijchen. Opvallend veel mensen komen uit Lingewaard en Arnhem terwijl het aantal pendelaars uit Overbetuwe in vergelijking met deze laatste twee gemeenten juist betrekkelijk gering is. Ten aanzien de pendel naar de omgeving van de universiteit geldt dat er gemiddeld genomen sprake is van wat grotere pendelafstanden. Een relatie met opleidingsniveau en/of inkomen zou de achterliggende verklaring kunnen zijn. De categorie “overige gemeenten” is relatief groot, terwijl het aantal pendelaars uit Wijchen betrekkelijk gering is.

- 40 -

Herkomst van mensen die werken: Omgeving Universiteit
Woongemeente Nijmegen Wijchen Heumen Beuningen Arnhem Lingewaard Groesbeek Overbetuwe Mook en Middelaar Cuijk Ubbergen Onbekend/N.V.T. Oss Druten Gennep Grave Boxmeer Millingen aan de Rijn Utrecht ’s-Hertogenbosch Rheden Overige gemeenten Totaal aantal 5.780 680 670 570 460 390 380 300 280 280 250 200 180 180 170 160 160 140 120 110 110 1.870 13.440 aandeel 43,0% 5,1% 5,0% 4,2% 3,4% 2,9% 2,8% 2,2% 2,1% 2,1% 1,9% 1,5% 1,3% 1,3% 1,3% 1,2% 1,2% 1,0% 0,9% 0,8% 0,8% Totaal 13,9% 100,0% 7.620 100,0% Overige gemeenten 820 10,8%

Bedrijventerrein Winkelsteeg
Woongemeente Nijmegen Wijchen Beuningen Heumen Lingewaard Arnhem Groesbeek Cuijk Mook en Middelaar Overbetuwe Grave Ubbergen Druten Oss Millingen aan de Rijn Gennep Boxmeer Buren aantal 3.370 750 470 340 270 270 210 130 130 130 120 120 120 110 100 70 50 50 aandeel 44,2% 9,8% 6,2% 4,5% 3,5% 3,5% 2,8% 1,7% 1,7% 1,7% 1,6% 1,6% 1,6% 1,4% 1,3% 0,9% 0,7% 0,7%

- 41 -

6 Regionaal Product De gegevens uit het PWE-bestand lenen zich bij uitstek om gekoppeld te worden aan andere kengetallen. In hoofdstuk 4 zijn de gegevens al naast die van bedrijventerreinen gezet. In de vorige rapportage zijn alle bedrijven voorzien van een “theoretische hindercategorie” waardoor aangegeven kon worden waar potentieel sprake is van milieubelasting. In deze paragraaf worden de resultaten gepresenteerd van een koppeling aan productiecijfers. Dankzij kengetallen over de productie per werkzame persoon naar SBI kan voor elk bedrijf een inschatting gemaakt worden van het productievolume in euro. Op individueel bedrijfsniveau zal dat zekere tot grote fouten kunnen leiden, er wordt immers gebruik gemaakt van gemiddelden per sector, maar voor aggregaties naar bijv. regio of gemeenten zullen fouten zich uitmiddelen. De gegevens over de productie per baan zijn ontleend aan de regionale jaarcijfers van het CBS (2003). Op grond van die gegevens is aan elke 5-cijferige SBI-code de productie per werkzame persoon toegekend. Aangezien aan elk bedrijf in de PWE een 5-cijferige SBI-code is toegekend kon aan elk bedrijf de gemiddelde productie per baan worden toegedeeld. Vervolgens is de productie per persoon vermenigvuldigd met het aantal banen waardoor de productie per bedrijf is geconstrueerd. Aggregatie van de productie per bedrijf leverde als resultaat een regionaal product op voor Gelderland dat niet helemaal consistent was met de cijfers zoals die door het CBS is berekend (het aantal banen betreft 2006, de gegevens over productie per baan zijn van 2003). Daarom heeft een bijstelling plaatsgevonden van de productie per baan. Deze bijstelling komt neer op een ophoging van gemiddelde productie per baan met ongeveer 12%. De facto is dus sprake van een verdeelmodel waarbij de productie wordt toegerekend op basis van de regionale/lokale sectorstructuur. Het regionaal product voor Gelderland is voor 2006 door het CBS berekend op ruim 52 miljard euro. Op grond van de koppeling met de PWE gegevens levert dat voor de WGR regio’s het volgende beeld op.

Banen en Regionaal Product 2006 naar WGR
Regio Banen Regionaal product in miljoen euro 9.206 7.129 18.299 6.078 6.846 4.529 52.087 Aandeel banen 17,1% 14,5% 34,8% 11,8% 12,9% 8,9% 100,0% Bijdrage aan regionaal product 17,7% 13,7% 35,1% 11,7% 13,1% 8,7% 100,0%

Stedendriehoek Achterhoek Arnhem-Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord Veluwe

156.620 132.390 318.790 107.890 117.910 81.900 915.490

De verdeling van het regionaal product over de regio’s loopt vrijwel parallel aan de verdeling volgens het aantal banen. Ook als naar gemeentelijke cijfers wordt gekeken valt op dat de verdeling van de productie over gemeenten vrijwel gelijk loopt met de verdeling van het aantal banen (zie bijlage G). Dat de verschillen zo gering zijn is toe te schrijven aan de betrekkelijk uniforme sectorstructuur in Gelderland.

- 42 -

Wordt ingezoomd op bedrijventerreinen dan vallen wel aanzienlijke verschillen waar te nemen. Het totaal aantal banen op bedrijventerreinen bedroeg in 2006 281.320, goed voor 30,7% van de totale werkgelegenheid. De totale productie op bedrijventerreinen bedroeg bijna 18 miljard euro ofwel 34,5% van het regionaal product. Met andere woorden, bedrijventerreinen zijn verantwoordelijk voor een relatief groot deel van de Gelderse productie. Koppeling van de productiecijfers aan de oppervlaktegegevens leert dat de productie per ha. bedrijventerrein in 2006 ongeveer 3 miljoen euro is geweest. Het terrein Malkenschoten in Apeldoorn staat daarbij met 7,7 miljoen euro per ha. veruit aan kop. De 10 bedrijventerreinen met hoogste productie in euro, 2006
Banen Malkenschoten, Apeldoorn Westervoortse dijk/Kleefse waard, Arnhem Haven en industrieterrein, Nijmegen Verheulsweiden, Doetinchem De Mars, Zutphen Winkelsteeg, Nijmegen Lorenz, Harderwijk Frankeneng, Ede Nieuwgraaf/Roelofshoeve, Duiven Bedrijventerrein Oost, Wijchen 7.860 9.650 6.180 6.920 5.810 8.380 6.040 5.170 4.110 4.670 Productie Oppervlak in miljoen uitgegeven euro in ha. 774 680 476 417 417 417 382 325 318 307 100 158 124 120 121 90 123 87 105 121 Productie in miljoen euro per ha. 7,7 4,3 3,8 3,5 3,4 4,6 3,1 3,7 3,0 2,5

Alle terreinen

281.320

17967

6185

2,9

Op de volgende pagina’s is het product per gemeente en per 4-cijferige postcode in de kaart gezet. De kaart van de productie naar gemeente vertoont een bijna identiek beeld aan dat van het aantal banen (zie blz. 29). De grote gemeenten kennen een groot aantal banen en ook een groot regionaal product. Op lager schaalniveau, 4 cijferige postcodegebieden zijn een beperkt aantal gebieden te vinden met een er uit springende hoge productie. De gebieden met de hoogste productie (meer dan 500 miljoen in 2006, donkerrood in de kaart) zijn in de tabel hieronder opgenomen. Banen en productie naar postcodegebied
Postcode 6811 7311 3771 6525 6921 6511 6716 7333 6827 6824 6541 5301 3861 4191 Gemeente Arnhem Apeldoorn Barneveld Nijmegen Duiven Nijmegen Ede Apeldoorn Arnhem Arnhem Nijmegen Zaltbommel Nijkerk Geldermalsen banen 15.370 12.190 14.370 18.240 11.700 12.980 13.820 7.260 9.450 8.440 7.360 8.760 8.910 8.700 Product in miljoen Euro 1.019 862 843 828 802 756 745 717 653 577 550 529 516 507

- 43 -

- 44 -

- 45 -

Bijlagen

-Gegevens betreffen alle banen, dus grote banen, kleine banen en uitzendkrachten -Gemeenten en regio’s naar stand 1 januari 2006. -De regiocijfers hebben alleen betrekking op de Gelderse gemeenten

- 46 -

Bijlage A: Ontwikkeling aantal vestigingen naar sector, 2002-2006 Gelderland
SBI-Afdeling 2002 2003 2004 2005 2006

01 02 05 14 15 17 18 19 20 21 22 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93

Landbouw, jacht en dienstverlening t.b.v. landbouw Bosbouw en dienstverlening t.b.v. bosbouw Visserij, kweken van vis en schaaldieren Winning van zand, grind, klei, zout e.d. Vervaardiging van voedingsmiddelen Vervaardiging van textiel Vervaardiging van kleding Vervaardiging van leer en lederwaren Houtindustrie en vervaardiging van artikelen van hout Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren Uitgeverijen, drukkerijen Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van glas, aardewerk, cement- kalk- producten Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van metaal Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van kantoormachines Vervaardiging van overige elektrische machines Vervaardiging van audio-, video- , telecommunicatieapparatuur Vervaardiging van medische apparaten Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers Vervaardiging van transportmiddelen anders dan auto's etc. Vervaardiging van meubels en overige goederen n.e.g. Voorbereiding tot recycling Productie en distributie van elektriciteit, gas Winning en distributie van water Bouwnijverheid Handel in en reparatie van auto's, benzineservicestations Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren Logies-, maaltijden- en drankenverstrekking Vervoer over land Vervoer over water Vervoer door de lucht Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Fin. instellingen (excl. verzekeringswezen, pensioenfondsen) Verzekeringswezen en pensioenfondsen Activiteiten t.b.v. of verwant aan financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur, overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Milieudienstverlening Werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

14.020 170 20 30 690 220 210 50 330 90 1.000 160 210 320 60 1.220 710 50 150 80 290 140 150 1.140 40 40 10 9.540 3.870 8.270 13.790 4.940 1.750 340 20 850 690 690 60 1.450 1.650 790 2.730 270 15.880 570 3.450 6.910 180 700 3.830 4.360

13.750 170 20 30 690 220 200 50 320 100 980 160 210 320 70 1.200 700 50 140 70 290 140 150 1.150 40 40 10 9.850 3.970 8.450 13.890 4.960 1.730 350 30 890 690 640 60 1.420 1.670 780 2.690 280 16.300 540 3.490 7.070 180 710 3.920 4.570

13.580 160 20 30 680 210 200 50 310 90 930 150 200 320 60 1.160 700 40 160 80 290 140 160 1.150 30 40 10 9.980 3.970 8.420 13.920 4.940 1.670 350 30 910 690 590 60 1.400 1.670 760 2.810 290 16.630 530 3.540 7.060 190 730 3.960 4.740

12.990 160 20 30 690 200 190 50 320 90 940 150 200 330 60 1.170 740 30 150 80 310 140 150 1.170 30 40 10 10.430 4.050 8.460 14.170 4.980 1.680 350 30 950 700 540 60 1.380 1.710 780 3.180 300 17.460 500 3.600 7.220 190 700 4.090 5.040

12.730 160 20 30 680 210 200 50 320 90 910 160 200 320 60 1.180 740 30 160 80 310 140 160 1.230 30 40 10 11.220 4.130 8.530 14.460 5.010 1.690 340 40 960 720 510 70 1.380 1.740 780 3.470 320 18.370 480 3.650 7.380 190 690 4.310 5.260

Alle sectoren

109.140

110.360

110.750

112.980

115.940

Noot: sectoren met minder dan 5 bedrijven zijn niet opgenomen

- 47 -

Bijlage B: Werkgelegenheidsontwikkeling 2002-2006 Gelderland, COROP en WGR-regio’s

Gelderland, alle banen AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 37.540 3.590 62.140 55.020 37.800 48.140 26.930 54.040 55.270 35.510

2003 36.690 3.540 60.770 57.060 38.390 46.710 25.320 54.120 57.420 36.570

2004 36.750 3.270 60.200 56.590 38.080 46.680 25.420 54.190 58.370 37.860

2005 36.990 3.520 59.470 55.700 37.620 45.660 24.400 53.370 57.800 38.520

2006 35.800 3.740 61.270 57.070 38.410 45.130 23.510 53.680 58.670 38.910

Gemiddelde groei 200520022005 2006 -0,5% -3,4% -0,7% -1,5% 0,4% -0,2% -0,2% -1,7% -3,2% 0,6% -0,4% 1,5% 2,7% 2,8% -0,1% -3,2% 0,4% 6,2% 3,0% 2,5% 1,2% 2,1% -1,2% -3,7% 4,4% 0,6% 1,5% 1,8% 1,0% 1,4%

133.690 127.010 123.190 120.350 120.890

107.120 108.740 107.570 106.620 107.900

111.640 110.780 111.900 113.700 118.750

137.620 144.420 147.600 149.080 151.760

906.050 907.530 907.660 902.820 915.490

Gelderland, grote banen AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 31.560 3.060 58.690 48.740 75.360 20.290 40.240 25.230 90.010 50.940 48.530 26.230

2003 30.280 3.040 57.410 50.750 75.930 20.100 39.050 23.850 89.770 51.200 50.650 27.210

2004 30.160 2.900 56.580 50.110 74.650 19.840 38.800 23.710 89.750 51.560 51.600 27.810

2005 30.680 3.080 55.490 49.280 74.300 20.030 37.840 22.710 91.320 50.640 51.210 28.500

2006 29.510 3.130 56.890 50.200 74.560 20.610 36.790 21.860 95.020 50.400 52.040 29.040

Gemiddelde groei 200220052005 2006 -0,9% -3,5% 0,3% -1,9% 0,4% -0,5% -0,4% -2,0% -3,4% 0,5% -0,2% 1,8% 3,0% 2,8% -0,3% -3,8% -0,4% 1,6% 2,5% 1,9% 0,3% 2,9% -2,8% -3,7% 4,0% -0,5% 1,6% 1,7% 1,9% 0,9%

121.500 116.240 112.530 109.340 108.850

106.030 111.300 115.440 115.810 117.790

746.410 746.780 745.430 740.230 746.690

- 48 -

COROP Veluwe AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening

2002 12.100 39.380 820 21.860 19.600 37.280 13.380 13.360 12.200 39.550 24.750 18.410 42.180 12.560

2003 11.830 37.140 710 21.250 20.880 37.670 13.600 12.860 11.350 38.800 25.220 19.090 45.130 12.950

2004 11.830 36.360 550 20.940 20.440 37.110 13.370 12.690 11.740 38.720 25.450 19.250 46.050 13.290

2005 11.730 36.550 530 21.060 20.060 36.600 13.190 12.610 11.470 39.370 25.040 18.850 46.780 13.410

2006 11.510 36.790 520 21.990 20.660 36.910 13.690 12.810 11.320 41.060 25.690 18.970 47.110 13.490

Gemiddelde groei 200220052005 2006 -1,0% -2,4% -13,8% -1,2% 0,8% -0,6% -0,5% -1,9% -2,0% -0,1% 0,4% 0,8% 3,5% 2,2% -1,8% 0,6% -0,8% 4,4% 3,0% 0,8% 3,7% 1,6% -1,4% 4,3% 2,6% 0,6% 0,7% 0,7%

Alle sectoren

307.420 308.470 307.780 307.250 312.510

0,0%

1,7%

COROP Achterhoek AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 11.680 37.990 700 14.240 9.600 21.350 7.710 8.250 3.210 14.190 6.020 8.950 25.060 5.790

2003 11.230 36.010 630 13.940 10.110 21.710 7.890 8.270 2.850 14.840 5.580 9.500 26.440 5.960

2004 11.220 35.060 620 14.140 9.930 21.600 8.000 8.120 2.790 15.400 5.590 9.720 27.350 6.010

2005 11.370 33.820 640 13.700 9.760 21.620 7.840 7.760 2.660 15.210 5.140 9.850 27.950 6.280

2006 10.900 34.080 760 14.030 9.930 22.010 7.850 7.780 2.580 15.930 5.060 10.020 29.060 6.330

Gemiddelde groei 200220052005 2006 -0,9% -3,8% -3,0% -1,3% 0,6% 0,4% 0,6% -2,0% -6,0% 2,3% -5,1% 3,3% 3,7% 2,8% -0,2% -4,1% 0,8% 19,1% 2,4% 1,7% 1,8% 0,1% 0,2% -3,0% 4,7% -1,5% 1,7% 4,0% 0,8% 1,6%

174.710 174.950 175.540 173.590 176.310

- 49 -

COROP Arnhem-Nijmegen AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 6.470 40.760 2.000 18.170 16.070 37.070 13.390 17.960 9.900 45.100 20.680 23.740 60.320 13.670

2003 6.440 38.750 2.140 17.260 16.170 37.650 13.510 17.020 9.580 44.840 20.740 24.480 62.580 14.070

2004 6.510 37.500 2.080 17.040 16.470 37.170 13.430 17.060 9.340 44.650 20.540 24.970 63.620 14.640

2005 6.560 36.060 2.340 16.770 16.410 36.630 13.240 16.440 8.740 45.570 20.620 24.580 63.630 14.480

2006 6.250 36.580 2.450 17.500 16.740 37.150 13.460 15.870 8.170 47.500 20.410 24.920 64.560 14.600

Gemiddelde groei 200220052005 2006 0,5% -4,0% 5,5% -2,6% 0,7% -0,4% -0,4% -2,9% -4,1% 0,3% -0,1% 1,2% 1,8% 1,9% -0,3% -4,7% 1,4% 4,4% 4,4% 2,0% 1,4% 1,7% -3,4% -6,5% 4,2% -1,0% 1,4% 1,5% 0,8% 1,3%

325.300 325.220 325.020 322.060 326.160

COROP Zuid-West Gelderland AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 7.300 15.560 80 7.880 9.760 11.420 3.320 8.580 1.620 12.800 2.590 4.170 10.060 3.490 98.620

2003 7.200 15.120 60 8.320 9.910 11.700 3.390 8.570 1.540 12.290 2.590 4.350 10.280 3.600 98.900

2004 7.190 14.260 30 8.080 9.750 11.690 3.280 8.810 1.560 13.120 2.620 4.440 10.570 3.920 99.310

2005 7.330 13.920 10 7.940 9.480 11.790 3.350 8.850 1.530 13.550 2.570 4.520 10.720 4.360

2006 7.130 13.440 10 7.750 9.750 11.840 3.410 8.670 1.440 14.270 2.520 4.760 11.030 4.490

Gemiddelde groei 200220052005 2006 0,2% -3,7% -43,8% 0,2% -1,0% 1,1% 0,3% 1,0% -1,8% 1,9% -0,3% 2,7% 2,2% 7,7% 0,4% -2,7% -3,5% -7,1% -2,3% 2,9% 0,4% 1,7% -2,0% -5,8% 5,3% -1,8% 5,4% 2,8% 3,0% 0,6%

99.910 100.520

- 50 -

WGR Stedendriehoek AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 5.130 21.320 900 9.470 8.360 18.100 6.250 6.480 6.480 19.780 13.860 7.460 23.950 6.350

2003 5.210 20.720 720 9.080 8.870 17.960 6.270 6.260 6.070 19.170 13.840 7.820 25.580 6.600

2004 5.210 20.360 580 8.830 8.580 17.790 6.230 6.240 6.390 19.670 14.440 7.930 25.870 6.730

2005 5.200 20.090 620 8.650 8.300 17.450 6.060 6.060 6.610 19.430 14.340 7.940 26.250 6.830

2006 4.960 19.920 650 8.850 8.450 17.750 6.300 6.030 6.380 21.260 14.570 8.210 26.440 6.860

Gemiddelde groei 200220052005 2006 0,4% -2,0% -11,7% -3,0% -0,2% -1,2% -1,0% -2,2% 0,7% -0,6% 1,1% 2,1% 3,1% 2,5% 0,0% -4,6% -0,9% 4,8% 2,3% 1,7% 1,7% 3,9% -0,4% -3,6% 9,4% 1,6% 3,5% 0,7% 0,5% 1,8%

153.880 154.160 154.840 153.840 156.620

WGR Achterhoek AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 9.380 30.050 370 11.870 6.920 16.130 5.850 6.160 2.480 9.480 3.710 6.630 17.330 4.410

2003 8.930 28.390 380 11.560 7.410 16.410 6.030 6.240 2.160 10.000 3.690 7.130 18.430 4.560

2004 8.940 27.690 400 11.720 7.450 16.240 6.120 6.200 2.120 10.430 3.720 7.420 19.210 4.590

2005 9.010 26.770 360 11.410 7.300 16.330 6.000 6.000 2.050 10.420 3.290 7.550 19.580 4.860

2006 8.730 26.950 440 11.720 7.470 16.640 5.970 6.130 1.960 10.480 3.230 7.590 20.250 4.830

Gemiddelde groei 200220052005 2006 -1,3% -3,8% -1,0% -1,3% 1,8% 0,4% 0,9% -0,9% -6,1% 3,2% -3,9% 4,4% 4,1% 3,3% 0,0% -3,1% 0,7% 21,1% 2,8% 2,3% 1,9% -0,6% 2,2% -4,4% 0,5% -1,9% 0,5% 3,4% -0,7% 1,1%

130.770 131.320 132.250 130.940 132.390

- 51 -

Knooppunt Arnhem-Nijmegen AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 6.170 39.500 2.000 17.430 15.390 36.130 13.270 17.520 9.810 44.490 20.490 23.260 59.240 13.480

2003 6.140 37.640 2.140 16.570 15.470 36.680 13.390 16.600 9.480 44.240 20.530 23.980 61.310 13.890

2004 6.220 36.580 2.080 16.310 15.730 36.170 13.300 16.630 9.240 43.990 20.340 24.440 62.360 14.430

2005 6.260 35.070 2.340 15.910 15.720 35.610 13.100 16.040 8.630 44.950 20.410 24.040 62.330 14.240

2006 5.960 35.600 2.450 16.750 15.910 36.200 13.330 15.490 8.040 46.860 20.200 24.350 63.300 14.380

Gemiddelde groei 200220052005 2006 0,5% -3,9% 5,5% -3,0% 0,7% -0,5% -0,4% -2,9% -4,2% 0,3% -0,1% 1,1% 1,7% 1,9% -0,4% -4,8% 1,5% 4,4% 5,3% 1,2% 1,6% 1,7% -3,4% -6,8% 4,3% -1,1% 1,3% 1,6% 0,9% 1,3%

318.170 318.040 317.800 314.650 318.790

WGR Rivierenland AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 7.590 16.820 80 8.620 10.430 12.360 3.440 9.020 1.710 13.420 2.780 4.650 11.150 3.680

2003 7.490 16.220 60 9.020 10.610 12.680 3.520 8.990 1.650 12.890 2.790 4.850 11.540 3.780

2004 7.490 15.180 30 8.810 10.500 12.690 3.410 9.240 1.660 13.790 2.820 4.960 11.840 4.130

2005 7.630 14.910 10 8.790 10.170 12.800 3.490 9.250 1.640 14.170 2.780 5.060 12.030 4.600

2006 7.430 14.420 10 8.500 10.580 12.800 3.550 9.060 1.570 14.910 2.730 5.330 12.300 4.720

Gemiddelde groei 200220052005 2006 0,2% -4,0% -43,8% 0,7% -0,9% 1,2% 0,5% 0,9% -1,4% 1,8% 0,0% 2,9% 2,6% 7,7% 0,5% -2,7% -3,3% -7,1% -3,3% 4,1% 0,0% 1,5% -2,1% -4,2% 5,2% -1,5% 5,3% 2,2% 2,6% 0,5%

105.740 106.080 106.540 107.330 107.890

- 52 -

WGR de Vallei AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 5.600 14.160 70 7.420 9.750 13.810 4.480 5.450 4.890 18.080 6.850 9.490 13.030 4.310

2003 5.440 13.130 70 7.420 10.280 14.210 4.690 5.240 4.520 17.820 6.890 9.750 13.930 4.190

2004 5.510 13.110 40 7.320 9.930 14.180 4.680 5.040 4.680 17.300 6.690 9.640 14.210 4.260

2005 5.500 13.150 40 7.360 9.780 13.860 4.530 4.910 4.250 17.930 5.940 9.220 14.720 4.310

2006 5.360 13.420 40 7.710 10.180 14.130 4.650 4.960 4.480 18.280 6.100 9.130 15.080 4.380

Gemiddelde groei 200220052005 2006 -0,6% -2,4% -16,6% -0,3% 0,1% 0,1% 0,4% -3,4% -4,6% -0,3% -4,7% -0,9% 4,1% 0,0% -0,5% -2,6% 2,1% 5,0% 4,8% 4,1% 1,9% 2,6% 1,2% 5,3% 2,0% 2,7% -1,0% 2,5% 1,8% 2,1%

117.380 117.570 116.600 115.490 117.910

WGR Noord Veluwe AB DC E F GA GB H I J K L M N O Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/Autohandel Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

2002 3.660 11.840 180 7.330 4.170 10.590 4.510 3.520 1.560 6.400 6.350 3.780 12.930 3.280 80.100

2003 3.480 10.920 180 7.120 4.430 10.800 4.510 3.390 1.440 6.660 6.390 3.890 13.620 3.560 80.380

2004 3.390 10.270 140 7.210 4.410 10.500 4.340 3.330 1.330 6.720 6.190 3.970 14.120 3.710 79.640

2005 3.390 10.370 140 7.350 4.440 10.560 4.440 3.410 1.220 6.800 6.610 3.990 14.180 3.690 80.580

2006 3.360 10.590 150 7.740 4.490 10.380 4.620 3.460 1.090 6.960 6.850 4.050 14.400 3.750 81.900

Gemiddelde groei 200220052005 2006 -2,6% -4,3% -7,3% 0,1% 2,1% -0,1% -0,6% -1,1% -7,8% 2,0% 1,3% 1,8% 3,1% 4,0% 0,2% -0,7% 2,1% 6,4% 5,3% 1,3% -1,7% 4,1% 1,4% -10,9% 2,4% 3,7% 1,5% 1,6% 1,7% 1,6%

- 53 -

Bijlage C: Werkgelegenheid 2006 naar type baan, Gelderland en WGR-gebieden Gelderland
SBI-Afdeling

Grote Banen

Kleine Banen Mannen Vrouwen

Uitzendkrachten

Totaal Banen

01 02 05 11 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93

Landbouw, jacht en dienstverlening t.b.v. landbouw Bosbouw en dienstverlening t.b.v. bosbouw Visserij, kweken van vis en schaaldieren Aardolie- en aardgaswinning Winning van zand, grind, klei, zout e.d. Vervaardiging van voedingsmiddelen Verwerking van tabak Vervaardiging van textiel Vervaardiging van kleding Vervaardiging van leer en lederwaren Houtindustrie en vervaardiging van artikelen van hout Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren Uitgeverijen, drukkerijen Aardolie- en steenkoolverwerkende industrie Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van glas, aardewerk, cement- kalk- producten Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van metaal Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van kantoormachines Vervaardiging van overige elektrische machines Vervaardiging van audio-, video- , telecommunicatieapparatuur Vervaardiging van medische apparaten Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers Vervaardiging van transportmiddelen anders dan auto's etc. Vervaardiging van meubels en overige goederen n.e.g. Voorbereiding tot recycling Productie en distributie van elektriciteit, gas Winning en distributie van water Bouwnijverheid Handel in en reparatie van auto's, benzineservicestations Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren Logies-, maaltijden- en drankenverstrekking Vervoer over land Vervoer over water Vervoer door de lucht Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Fin. instellingen (excl. verzekeringswezen, pensioenfondsen) Verzekeringswezen en pensioenfondsen Activiteiten t.b.v. of verwant aan financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur, overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Milieudienstverlening Werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

29.030 400 80 10 280 14.460 570 1.170 710 360 3.060 5.020 8.140 60 4.210 5.540 4.280 2.030 12.400 11.390 510 2.490 4.940 3.390 1.860 1.850 19.830 310 2.660 470 56.890 18.730 50.200 55.830 20.610 24.680 1.020 60 6.050 4.980 10.190 5.940 5.740 6.760 2.730 12.440 5.690 67.410 50.400 52.040 117.790 3.250 2.550 12.560 10.690

5.240 30 10 0 10 1.440 0 110 60 10 120 40 460 0 30 170 100 40 490 300 10 50 20 110 70 40 380 10 20 0 1.990 2.090 4.110 29.770 16.620 2.470 90 10 590 3.430 150 20 470 750 450 860 170 16.390 730 6.320 32.880 60 660 5.510 2.390

24.880 380 50 0 260 11.440 520 760 270 250 2.830 4.510 5.830 40 3.270 4.390 3.960 1.890 11.400 10.230 440 2.120 4.260 2.520 1.730 1.640 15.060 280 2.150 420 53.720 17.320 40.460 35.210 18.100 23.350 790 60 4.390 5.460 4.910 3.870 3.480 4.420 2.460 10.980 3.790 48.730 35.000 25.490 27.550 2.820 1.560 9.330 2.730

9.400 60 40 0 30 4.460 60 520 500 120 350 550 2.770 20 960 1.320 420 170 1.480 1.460 70 420 710 980 200 250 5.160 40 540 50 5.160 3.500 13.850 50.390 19.130 3.800 320 10 2.260 2.950 5.420 2.100 2.720 3.090 710 2.320 2.070 35.080 16.130 32.870 123.120 490 1.640 8.740 10.350

990 20 0 0 10 2.260 20 40 20 20 230 250 470 0 170 470 430 180 980 860 40 190 570 200 130 210 220 20 520 70 2.380 290 2.770 1.190 1.180 1.370 40 0 250 100 200 630 180 540 160 440 220 3.750 2.550 310 1.090 140 50 830 230

35.260 450 90 10 300 18.150 590 1.320 790 390 3.410 5.310 9.070 60 4.410 6.180 4.800 2.250 13.860 12.550 550 2.730 5.540 3.700 2.070 2.100 20.440 340 3.200 530 61.270 21.120 57.070 86.790 38.410 28.510 1.150 80 6.890 8.500 10.530 6.590 6.380 8.050 3.330 13.740 6.080 87.550 53.680 58.670 151.760 3.440 3.260 18.900 13.310

Alle sectoren

746.690

138.330

503.740

381.280

30.470

915.490

- 54 -

WGR Stedendriehoek
SBI-Afdeling

Grote Banen

Kleine Banen Mannen Vrouwen

Uitzendkrachten

Totaal banen

01 02 05 11 14 15 17 18 19 20 21 22 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93

Landbouw, jacht en dienstverlening t.b.v. landbouw Bosbouw en dienstverlening t.b.v. bosbouw Visserij, kweken van vis en schaaldieren Aardolie- en aardgaswinning Winning van zand, grind, klei, zout e.d. Vervaardiging van voedingsmiddelen Vervaardiging van textiel Vervaardiging van kleding Vervaardiging van leer en lederwaren Houtindustrie en vervaardiging van artikelen van hout Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren Uitgeverijen, drukkerijen Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van glas, aardewerk, cement- kalk- producten Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van metaal Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van kantoormachines Vervaardiging van overige elektrische machines Vervaardiging van audio-, video- , telecommunicatieapparatuur Vervaardiging van medische apparaten Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers Vervaardiging van transportmiddelen anders dan auto's etc. Vervaardiging van meubels en overige goederen n.e.g. Voorbereiding tot recycling Productie en distributie van elektriciteit, gas Winning en distributie van water Bouwnijverheid Handel in en reparatie van auto's, benzineservicestations Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren Logies-, maaltijden- en drankenverstrekking Vervoer over land Vervoer over water Vervoer door de lucht Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Fin. instellingen (excl. verzekeringswezen, pensioenfondsen) Verzekeringswezen en pensioenfondsen Activiteiten t.b.v. of verwant aan financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur, overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Milieudienstverlening Werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

4.030 100 40 0 0 2.190 150 50 30 180 2.350 1.900 950 940 220 490 2.130 1.910 30 500 50 300 110 230 3.330 30 510 50 8.280 2.890 7.530 9.320 3.670 3.210 50 40 750 1.000 1.760 2.970 920 1.130 450 2.880 430 11.960 13.610 7.330 20.930 720 390 2.140 2.000

680 10 0 0 0 170 10 10 0 10 0 120 10 10 20 30 60 30 0 20 0 30 0 0 60 0 0 0 280 380 470 4.830 2.460 200 0 10 90 530 10 10 140 140 50 160 10 3.220 30 810 5.230 0 80 980 390

3.380 100 20 0 0 1.790 100 20 20 170 2.140 1.440 740 820 210 470 1.960 1.730 20 460 50 230 100 200 2.480 30 410 40 7.790 2.760 6.260 5.840 2.990 2.960 50 30 540 1.100 850 1.690 600 700 410 2.450 360 9.480 9.530 3.480 5.040 590 210 1.650 580

1.330 10 20 0 0 570 60 40 10 20 210 590 210 130 20 40 230 210 10 60 0 90 10 30 900 0 110 10 760 510 1.740 8.300 3.130 450 10 10 300 440 920 1.290 470 580 90 590 80 5.710 4.120 4.660 21.110 130 260 1.470 1.810

100 10 0 0 0 440 0 0 0 10 110 70 40 90 10 40 160 150 0 20 0 10 10 80 40 0 90 0 290 40 450 290 170 110 0 0 30 20 20 530 20 40 20 160 10 600 920 80 280 50 10 60 50

4.810 120 40 0 0 2.800 160 50 30 200 2.450 2.100 1.000 1.040 240 550 2.340 2.090 30 540 50 330 120 320 3.420 30 600 50 8.850 3.310 8.450 14.440 6.300 3.510 60 40 870 1.550 1.790 3.510 1.080 1.310 520 3.200 450 15.780 14.570 8.210 26.440 770 480 3.180 2.440

Alle sectoren

129.120

21.800

87.060

63.860

5.700

156.620

- 55 -

WGR Achterhoek
SBI-Afdeling

Grote Banen

Kleine Banen Mannen Vrouwen

Uitzendkrachten

Totaal banen

01 02 05 14 15 17 18 19 20 21 22 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93

Landbouw, jacht en dienstverlening t.b.v. landbouw Bosbouw en dienstverlening t.b.v. bosbouw Visserij, kweken van vis en schaaldieren Winning van zand, grind, klei, zout e.d. Vervaardiging van voedingsmiddelen Vervaardiging van textiel Vervaardiging van kleding Vervaardiging van leer en lederwaren Houtindustrie en vervaardiging van artikelen van hout Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren Uitgeverijen, drukkerijen Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van glas, aardewerk, cement- kalk- producten Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van metaal Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van kantoormachines Vervaardiging van overige elektrische machines Vervaardiging van audio-, video- ,telecommunicatieapparatuur Vervaardiging van medische apparaten Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers Vervaardiging van transportmiddelen anders dan auto's etc. Vervaardiging van meubels en overige goederen n.e.g. Voorbereiding tot recycling Productie en distributie van elektriciteit, gas Winning en distributie van water Bouwnijverheid Handel in en reparatie van auto's, benzineservicestations Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren Logies-, maaltijden- en drankenverstrekking Vervoer over land Vervoer over water Vervoer door de lucht Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Fin. instellingen (excl. verzekeringswezen, pensioenfondsen) Verzekeringswezen en pensioenfondsen Activiteiten t.b.v. of verwant aan financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur, overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Milieudienstverlening Werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

7.200 50 10 30 3.040 450 260 260 1.200 700 1.970 400 1.240 330 550 4.220 2.190 20 570 100 1.140 300 190 5.080 90 120 200 10.960 2.750 6.630 8.600 2.920 3.640 30 0 910 500 1.160 90 590 750 270 770 150 6.050 3.090 7.000 15.130 490 210 1.360 1.470 107.400

1.370 0 0 0 380 20 20 0 30 10 70 10 10 20 10 160 50 0 0 0 10 20 0 80 10 0 0 390 390 520 4.630 2.930 460 0 0 80 410 30 10 60 100 80 100 10 1.930 50 560 5.060 20 110 700 360 21.270

6.180 50 10 30 2.400 310 110 190 1.090 600 1.300 330 1.070 300 490 3.870 1.940 20 400 70 850 280 150 3.850 90 80 200 10.330 2.530 5.370 5.240 2.540 3.460 30 0 650 500 510 50 360 500 230 730 140 4.500 2.050 3.220 2.900 410 190 1.000 300 73.960

2.390 10 10 0 1.020 160 160 80 140 110 740 80 190 50 60 510 300 0 180 30 300 40 40 1.310 10 40 10 1.020 600 1.790 7.990 3.310 630 10 0 350 410 690 50 290 350 110 130 10 3.490 1.090 4.340 17.300 100 130 1.050 1.530 54.710

80 0 0 0 350 30 10 20 60 60 50 30 80 30 80 520 100 0 50 30 70 10 40 90 0 90 30 370 20 320 260 130 80 0 0 20 0 10 0 10 60 10 10 20 180 90 40 60 20 0 70 40 3.720

8.650 60 20 30 3.770 500 280 290 1.290 770 2.090 440 1.330 380 630 4.910 2.340 30 630 130 1.220 320 230 5.250 100 200 230 11.720 3.150 7.470 13.490 5.970 4.170 30 0 1.020 910 1.200 100 660 910 360 870 180 8.170 3.230 7.590 20.250 530 320 2.120 1.860 132.390

Alle sectoren

- 56 -

Knooppunt Arnhem-Nijmegen
SBI-Afdeling

Grote Banen

Kleine Banen Mannen Vrouwen

Uitzendkrachten

Totaal Banen

01 02 05 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93

Landbouw, jacht en dienstverlening t.b.v. landbouw Bosbouw en dienstverlening t.b.v. bosbouw Visserij, kweken van vis en schaaldieren Winning van zand, grind, klei, zout e.d. Vervaardiging van voedingsmiddelen Verwerking van tabak Vervaardiging van textiel Vervaardiging van kleding Vervaardiging van leer en lederwaren Houtindustrie en vervaardiging van artikelen van hout Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren Uitgeverijen, drukkerijen Aardolie- en steenkoolverwerkende industrie Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van glas, aardewerk, cement- kalk- producten Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van metaal Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van kantoormachines Vervaardiging van overige elektrische machines Vervaardiging van audio-, video- ,telecommunicatieapparatuur Vervaardiging van medische apparaten Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers Vervaardiging van transportmiddelen anders dan auto's etc. Vervaardiging van meubels en overige goederen n.e.g. Voorbereiding tot recycling Productie en distributie van elektriciteit, gas Winning en distributie van water Bouwnijverheid Handel in en reparatie van auto's, benzineservicestations Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren Logies-, maaltijden- en drankenverstrekking Vervoer over land Vervoer over water Vervoer door de lucht Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Fin. instellingen (excl. verzekeringswezen, pensioenfondsen) Verzekeringswezen en pensioenfondsen Activiteiten t.b.v. of verwant aan financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur, overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Milieudienstverlening Werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

4.740 110 10 140 3.150 570 230 200 50 600 980 2.250 60 1.520 1.110 1.500 390 2.090 2.860 310 910 4.730 1.040 730 950 5.630 150 1.880 200 15.420 5.250 14.280 19.370 6.980 7.970 490 10 1.840 2.150 4.300 680 2.660 2.770 1.050 3.850 1.640 28.000 18.600 21.590 51.130 1.040 720 5.320 3.570

860 10 0 0 330 0 30 10 0 30 0 140 0 0 60 20 0 110 110 0 10 10 30 10 10 90 0 20 0 430 530 1.100 10.500 5.800 580 20 0 210 1.430 50 0 130 250 180 260 80 6.480 340 2.680 11.630 20 190 2.140 750

4.160 90 10 130 2.460 510 140 70 30 560 900 1.650 40 1.160 960 1.400 370 1.950 2.580 260 830 4.080 790 680 860 4.230 140 1.530 170 14.580 4.830 11.320 12.280 6.590 7.200 340 10 1.280 2.390 2.190 400 1.510 1.810 940 3.380 1.070 19.410 12.240 10.760 13.080 980 430 3.910 950

1.430 20 0 20 1.030 50 130 130 20 70 90 730 20 370 220 120 20 250 390 50 80 660 290 70 100 1.490 10 370 30 1.280 950 4.060 17.590 6.190 1.360 170 0 780 1.190 2.150 280 1.280 1.220 290 740 650 15.070 6.710 13.510 49.680 80 480 3.540 3.370

240 0 0 10 260 20 0 0 0 70 30 280 0 50 160 180 30 110 370 30 80 540 40 80 60 40 10 320 30 890 130 530 420 540 640 20 0 60 70 30 60 140 360 40 80 70 1.750 1.250 80 540 50 20 500 60

5.830 120 10 160 3.740 590 270 210 50 700 1.010 2.670 60 1.580 1.330 1.700 420 2.310 3.340 340 1.000 5.280 1.110 820 1.020 5.760 170 2.220 230 16.750 5.910 15.910 30.290 13.330 9.190 530 10 2.110 3.650 4.370 740 2.930 3.390 1.260 4.200 1.790 36.230 20.200 24.350 63.300 1.110 920 7.960 4.380

Alle sectoren

259.750

47.680

166.560

140.870

11.350

318.790

- 57 -

WGR Rivierenland
SBI-Afdeling

Grote Banen

Kleine Banen Mannen Vrouwen

Uitzendkrachten

Totaal Banen

01 02 14 15 16 17 18 19 20 21 22 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93

Landbouw, jacht en dienstverlening t.b.v. landbouw Bosbouw en dienstverlening t.b.v. bosbouw Winning van zand, grind, klei, zout e.d. Vervaardiging van voedingsmiddelen Verwerking van tabak Vervaardiging van textiel Vervaardiging van kleding Vervaardiging van leer en lederwaren Houtindustrie en vervaardiging van artikelen van hout Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren Uitgeverijen, drukkerijen Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van glas, aardewerk, cement- kalk- producten Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van metaal Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van kantoormachines Vervaardiging van overige elektrische machines Vervaardiging van audio-, video- ,telecommunicatieapparatuur Vervaardiging van medische apparaten Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers Vervaardiging van transportmiddelen anders dan auto's etc. Vervaardiging van meubels en overige goederen n.e.g. Voorbereiding tot recycling Productie en distributie van elektriciteit, gas Winning en distributie van water Bouwnijverheid Handel in en reparatie van auto's, benzineservicestations Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren Logies-, maaltijden- en drankenverstrekking Vervoer over land Vervoer over water Vervoer door de lucht Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Fin. instellingen (excl. verzekeringswezen, pensioenfondsen) Verzekeringswezen en pensioenfondsen Activiteiten t.b.v. of verwant aan financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur, overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Milieudienstverlening Werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

5.770 30 70 1.190 0 80 140 10 560 60 640 480 930 1.600 200 1.540 1.920 10 150 40 230 260 210 2.940 20 10 10 7.870 3.040 9.460 6.360 1.800 4.790 360 0 1.700 430 790 30 670 740 500 2.170 160 9.080 2.470 4.740 8.810 570 380 1.390 1.410

1.200 0 0 190 0 10 10 0 20 10 50 10 20 20 0 60 50 0 10 0 10 10 10 70 0 0 0 330 330 590 2.970 1.640 720 30 0 120 350 10 0 50 90 50 130 10 1.310 180 560 3.450 10 60 480 310

4.830 30 70 890 0 40 50 10 520 40 430 370 770 1.450 180 1.400 1.690 10 140 30 180 240 190 2.210 20 10 0 7.380 2.740 7.200 3.960 1.650 4.750 290 10 1.340 460 310 10 410 500 450 1.860 90 6.370 1.600 2.040 1.560 440 230 1.040 310

2.140 0 0 490 0 40 100 0 50 30 260 120 180 160 20 200 290 0 30 10 50 30 30 800 10 0 0 820 630 2.850 5.370 1.790 760 100 0 480 330 490 20 300 330 100 430 80 4.020 1.050 3.260 10.690 130 210 840 1.410

420 0 0 70 0 0 10 0 60 0 10 10 20 180 0 70 60 0 30 0 10 30 20 20 0 0 0 300 30 540 70 110 430 20 0 100 10 10 0 10 20 70 130 10 450 90 30 40 10 0 60 30

7.390 40 70 1.450 0 90 160 10 630 70 700 500 970 1.800 200 1.670 2.030 10 190 40 240 310 240 3.020 30 10 10 8.500 3.410 10.580 9.390 3.550 5.940 410 10 1.920 790 800 40 730 850 620 2.420 180 10.840 2.730 5.330 12.300 580 440 1.940 1.760

Alle sectoren

88.780

15.530

62.800

41.520

3.580

107.890

- 58 -

WGR de Vallei
SBI-Afdeling

Grote Banen

Kleine Banen Mannen Vrouwen

Uitzendkrachten

Totaal Banen

01 02 05 14 15 17 18 19 20 21 22 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 41 45 50 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93

Landbouw, jacht en dienstverlening t.b.v. landbouw Bosbouw en dienstverlening t.b.v. bosbouw Visserij, kweken van vis en schaaldieren Winning van zand, grind, klei, zout e.d. Vervaardiging van voedingsmiddelen Vervaardiging van textiel Vervaardiging van kleding Vervaardiging van leer en lederwaren Houtindustrie en vervaardiging van artikelen van hout Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren Uitgeverijen, drukkerijen Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van glas, aardewerk, cement- kalk- producten Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van metaal Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van kantoormachines Vervaardiging van overige elektrische machines Vervaardiging van audio-, video- ,telecommunicatieapparatuur Vervaardiging van medische apparaten Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers Vervaardiging van transportmiddelen anders dan auto's etc. Vervaardiging van meubels en overige goederen n.e.g. Voorbereiding tot recycling Productie en distributie van elektriciteit, gas Winning en distributie van water Bouwnijverheid Handel in en reparatie van auto's, benzineservicestations Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren Logies-, maaltijden- en drankenverstrekking Vervoer over land Vervoer over water Vervoer door de lucht Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Fin. instellingen (excl. verzekeringswezen, pensioenfondsen) Verzekeringswezen en pensioenfondsen Activiteiten t.b.v. of verwant aan financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur, overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Milieudienstverlening Werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

4.560 50 0 20 2.700 180 50 10 290 160 1.070 430 590 230 60 1.650 1.590 130 270 20 560 300 190 1.520 10 30 20 7.200 3.140 8.260 6.850 2.570 3.020 30 10 550 540 1.550 2.150 520 770 290 2.090 3.280 8.200 5.900 8.020 11.110 220 490 1.270 1.280

670 0 0 0 170 10 20 0 20 0 60 0 10 20 0 70 30 0 10 0 30 20 10 50 0 0 0 280 280 1.130 3.710 1.970 250 0 0 40 410 20 0 50 100 40 130 60 2.510 60 1.060 3.880 10 110 570 290

3.900 50 0 20 2.190 110 20 10 260 130 780 330 500 210 50 1.520 1.430 120 220 20 410 290 170 1.240 0 20 20 6.790 2.890 7.010 4.530 2.210 2.980 20 10 420 630 750 1.700 350 500 260 1.900 2.100 5.950 4.150 4.360 2.290 200 300 870 360

1.320 10 0 0 670 80 50 10 50 30 350 100 100 30 10 200 180 10 60 0 180 30 30 340 10 0 0 680 540 2.370 6.020 2.330 290 20 0 170 320 820 450 230 360 70 320 1.240 4.760 1.800 4.720 12.700 20 300 970 1.210

70 10 0 0 400 10 0 0 10 30 50 10 60 10 0 80 100 10 10 0 60 10 0 20 0 0 0 240 50 790 100 110 80 0 0 30 0 140 40 0 50 20 50 120 580 150 60 100 10 20 90 30

5.290 70 0 20 3.270 190 60 10 320 200 1.180 440 660 250 60 1.800 1.720 140 290 20 650 330 210 1.590 10 30 20 7.710 3.480 10.180 10.660 4.650 3.350 30 10 620 950 1.710 2.190 580 920 350 2.270 3.460 11.290 6.100 9.130 15.080 230 620 1.930 1.610

Alle sectoren

95.970

18.130

67.560

46.530

3.810

117.910

- 59 -

WGR Noord Veluwe
SBI-Afdeling

Grote Banen

Kleine Banen Mannen Vrouwen

Uitzendkrachten

Totaal Banen

01 02 05 14 15 17 18 20 21 22 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 40 45 50 51 52 55 60 61 62 63 64 65 66 67 70 71 72 73 74 75 80 85 90 91 92 93

Landbouw, jacht en dienstverlening t.b.v. landbouw Bosbouw en dienstverlening t.b.v. bosbouw Visserij, kweken van vis en schaaldieren Winning van zand, grind, klei, zout e.d. Vervaardiging van voedingsmiddelen Vervaardiging van textiel Vervaardiging van kleding Houtindustrie en vervaardiging van artikelen van hout Vervaardiging van papier, karton en papier- en kartonwaren Uitgeverijen, drukkerijen Vervaardiging van chemische producten Vervaardiging van producten van rubber en kunststof Vervaardiging van glas, aardewerk, cement- kalk- producten Vervaardiging van metalen in primaire vorm Vervaardiging van producten van metaal Vervaardiging van machines en apparaten Vervaardiging van kantoormachines Vervaardiging van overige elektrische machines Vervaardiging van audio-, video- ,telecommunicatieapparatuur Vervaardiging van medische apparaten Vervaardiging van auto's, aanhangwagens en opleggers Vervaardiging van transportmiddelen anders dan auto's etc. Vervaardiging van meubels en overige goederen n.e.g. Voorbereiding tot recycling Productie en distributie van elektriciteit, gas Bouwnijverheid Handel in en reparatie van auto's, benzineservicestations Groothandel en handelsbemiddeling Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren Logies-, maaltijden- en drankenverstrekking Vervoer over land Vervoer over water Vervoer door de lucht Dienstverlening t.b.v. het vervoer Post en telecommunicatie Fin. instellingen (excl. verzekeringswezen, pensioenfondsen) Verzekeringswezen en pensioenfondsen Activiteiten t.b.v. of verwant aan financiële instellingen Verhuur van en handel in onroerend goed Verhuur van transportmiddelen Computerservice en informatietechnologie Speur- en ontwikkelingswerk Overige zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur, overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Milieudienstverlening Werkgevers-, werknemers- en beroepsorganisaties Cultuur, sport en recreatie Overige dienstverlening

2.750 60 10 20 2.200 90 30 230 780 310 420 730 410 350 760 920 0 80 10 120 150 80 1.340 10 120 7.170 1.660 4.040 5.330 2.680 2.050 60 10 300 350 640 20 370 590 170 680 30 4.120 6.730 3.370 10.700 210 370 1.090 960

470 0 0 0 200 30 0 10 10 20 10 60 0 0 40 30 0 10 0 10 10 10 40 0 0 280 180 300 3.150 1.830 270 30 0 40 290 20 0 30 70 50 80 0 940 70 650 3.630 0 110 640 290

2.430 50 10 20 1.720 70 10 220 700 230 340 280 380 330 700 860 0 70 10 70 150 70 1.050 10 100 6.850 1.570 3.300 3.360 2.120 2.000 70 0 160 400 310 20 250 410 170 660 30 3.030 5.430 1.630 2.680 200 210 870 230

790 10 0 0 690 50 30 20 90 110 90 510 30 20 100 90 0 20 0 60 20 10 330 0 30 610 270 1.050 5.110 2.390 320 20 0 180 250 350 0 150 250 50 100 10 2.040 1.370 2.400 11.650 20 270 870 1.020

70 0 0 0 730 0 0 20 30 10 20 60 30 40 50 70 0 0 0 10 10 0 20 0 30 290 20 150 50 120 40 0 0 10 0 10 0 0 10 10 20 0 190 60 30 80 0 10 50 20

3.290 60 10 20 3.130 110 30 260 820 340 450 850 440 380 840 1.020 10 90 10 140 170 80 1.400 10 150 7.740 1.860 4.490 8.530 4.620 2.360 90 10 350 650 670 20 410 680 230 780 30 5.250 6.850 4.050 14.400 220 480 1.780 1.270

Alle sectoren

65.670

13.930

45.790

33.800

2.310

81.900

- 60 -

Bijlage D: Werkgelegenheidsstructuur en aantallen vestigingen 2006, naar gemeente en regio

Gemeente

SBI-AB

SBI-CDE

SBI-F

SBI-G

SBI-H

SBI-I

SBI-JK

SBI-L/Q

Totaal

Vestigingen

0197 0200 0202 0203 1859 0209 1876 0213 0214 0216

Aalten Apeldoorn Arnhem Barneveld Berkelland Beuningen Bronckhorst Brummen Buren Culemborg

810 1.020 600 1.900 2.290 250 1.780 340 1.060 110

2.680 10.140 7.400 3.730 3.200 1.080 2.310 2.310 660 1.660

890 4.460 3.480 2.130 1.540 690 1.350 490 850 590

2.030 13.730 11.740 5.910 3.080 2.000 2.230 1.390 1.370 2.610

280 3.220 3.640 1.390 760 340 810 330 330 230

150 3.380 3.370 1.890 610 340 360 520 820 1.230

640 17.790 24.210 4.320 1.320 820 1.400 650 1.160 2.290

2.470 35.630 38.500 6.340 4.920 1.950 2.600 1.620 1.720 2.950

9.950 89.370 92.930 27.610 17.720 7.470 12.840 7.650 7.950 11.660

1.500 8.520 8.000 3.990 3.120 1.320 2.680 1.140 2.060 1.590

0221 0222 0225 0226 0228 0230 0232 0233 0236 0241

Doesburg Doetinchem Druten Duiven Ede Elburg Epe Ermelo Geldermalsen Groesbeek

50 510 290 270 2.440 300 720 410 1.000 190

690 5.930 980 1.860 5.390 770 2.210 1.150 2.150 340

100 2.040 750 690 3.430 1.170 1.040 770 1.230 800

610 6.210 1.780 4.290 9.390 1.230 2.500 1.710 2.540 830

370 1.010 140 360 1.940 350 720 750 390 540

320 1.500 390 1.570 1.610 170 580 670 2.160 60

620 3.630 760 2.200 9.600 650 1.430 850 1.950 780

940 11.110 2.280 2.470 17.770 4.280 2.770 7.980 2.400 3.080

3.690 31.940 7.370 13.720 51.570 8.910 11.980 14.280 13.830 6.620

550 3.280 1.040 1.420 6.630 1.130 1.990 1.560 1.990 920

0243 0244 0246 0252 0733 1705 0262 0263 0265 1955

Harderwijk Hattem Heerde Heumen Lingewaal Lingewaard Lochem Maasdriel Millingen aan de Rijn Montferland

310 190 350 240 250 1.730 1.580 1.160 40 670

2.510 560 1.610 540 1.070 1.370 1.900 1.010 120 2.160

1.590 680 410 360 310 1.130 930 1.100 90 1.100

3.840 730 1.290 990 520 2.830 2.110 2.090 340 2.440

1.030 190 350 280 160 510 740 270 90 870

1.020 80 240 400 270 1.060 280 910 130 1.370

2.680 460 540 700 400 1.900 2.890 1.230 90 1.690

7.480 740 2.140 1.230 570 3.040 3.570 1.500 280 2.730

20.470 3.620 6.920 4.750 3.540 13.570 14.000 9.270 1.170 13.030

2.250 580 940 920 670 2.290 2.420 1.960 250 1.970

1740 0304 0267 0268 0302 0269 0240 1509 1734 0273

Neder Betuwe Neerijnen Nijkerk Nijmegen Nunspeet Oldebroek Oost Gelre Oude IJsselstreek Overbetuwe Putten

850 650 680 290 520 550 960 920 790 740

1.650 360 3.140 13.290 2.440 780 4.740 4.110 1.920 920

640 550 1.250 3.170 890 1.320 1.750 1.780 1.300 910

1.950 1.520 5.580 12.310 2.190 1.480 1.910 3.400 4.100 2.420

320 100 620 3.830 1.100 310 690 730 410 550

370 540 830 4.070 460 300 980 490 1.000 520

1.050 860 3.370 12.400 1.490 360 1.250 1.560 2.260 1.030

1.560 900 3.030 45.140 2.260 2.530 3.490 4.540 3.470 1.650

8.380 5.480 18.490 94.490 11.340 7.620 15.780 17.530 15.250 8.750

1.450 980 2.490 7.880 1.610 1.270 1.770 2.360 2.530 1.640

noot: SBI-AB: Landbouw/Visserij, CDE-Delfstoffenwinning, Industrie en Nutsbedrijven, F Bouwnijverheid, G Handel, H Horeca, I Vervoer, JK Financiële en Zakelijke dienstverlening, L-Q Overige dienstverlening

- 61 -

Gemeente

SBI-AB

SBI-CDE

SBI-F

SBI-G

SBI-H

SBI-I

SBI-JK

SBI-L/Q

Totaal

Vestigingen

0274 0275 0196 0277 0279 0281 0282 0285 0289 0668

Renkum Rheden Rijnwaarden Rozendaal Scherpenzeel Tiel Ubbergen Voorst Wageningen West Maas en Waal

120 350 140 10 190 290 170 1.050 160 620

810 2.870 680 0 680 2.490 140 760 530 890

870 990 160 10 310 860 200 1.040 590 620

1.560 2.560 380 50 1.580 4.850 290 2.150 1.850 1.190

690 710 140 40 160 780 260 480 550 320

180 790 160 0 230 1.320 20 430 410 320

1.710 2.430 180 70 370 2.920 330 2.340 5.100 700

5.630 5.780 630 240 430 7.740 1.260 3.110 7.130 1.450

11.560 16.480 2.460 410 3.940 21.250 2.670 11.360 16.310 6.090

1.730 2.290 560 90 530 2.420 500 1.480 1.680 1.370

0293 0296 0294 0297 0299 0301

Westervoort Wijchen Winterswijk Zaltbommel Zevenaar Zutphen

30 360 790 1.150 330 250

220 2.320 2.250 1.520 2.420 3.250

190 1.750 1.260 1.010 790 900

770 3.690 2.830 2.960 2.770 4.310

110 460 810 510 550 820

150 1.150 660 740 720 840

470 1.840 960 3.170 1.900 2.530

870 3.390 4.040 2.010 4.290 9.380

2.800 14.950 13.590 13.070 13.770 22.270

640 2.130 1.800 1.940 1.690 2.470

Gelderland

35.800

124.620

61.270

164.980

38.410

45.130

142.260

303.020

915.490

115.940

COROP
13 14 15 16 Veluwe Achterhoek Arnhem-Nijmegen Zuidwest-Gelderland 11.510 10.900 6.250 7.130 37.310 34.840 39.030 13.450 21.990 14.030 17.500 7.750 57.560 31.930 53.890 21.590 13.690 7.850 13.460 3.410 12.810 7.780 15.870 8.670 52.370 18.510 55.670 15.720 105.270 50.470 124.490 22.800 312.510 176.310 326.160 100.520 38.270 24.490 36.740 16.440

Gelderland

35.800

124.620

61.270

164.980

38.410

45.130

142.260

303.020

915.490

115.940

WGR
11 13 14 15 16 17 Stedendriehoek Achterhoek Arnhem-Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord Veluwe 4.960 8.730 5.960 7.430 5.360 3.360 20.570 27.380 38.040 14.430 13.460 10.740 8.850 11.720 16.750 8.500 7.710 7.740 26.200 24.120 52.110 23.370 24.310 14.880 6.300 5.970 13.330 3.550 4.650 4.620 6.030 6.130 15.490 9.060 4.960 3.460 27.640 12.440 54.900 16.480 22.760 8.050 56.080 35.900 122.210 25.080 34.700 29.060 156.620 132.390 318.790 107.890 117.910 81.900 18.000 18.470 35.700 17.480 15.320 10.960

Gelderland

35.800

124.620

61.270

164.980

38.410

45.130

142.260

303.020

915.490

115.940

KvK
1 2 3 4 5 Centraal Gelderland Rivierenland Veluwe en Twente Regio Zwolle Gooi en Eemland 17.290 7.430 9.690 540 860 71.340 14.430 32.860 2.170 3.810 32.490 8.500 17.630 1.090 1.550 87.450 23.370 44.970 2.020 7.160 21.780 3.550 11.770 540 780 23.650 9.060 11.050 320 1.050 82.040 16.480 39.020 990 3.740 183.010 25.080 88.600 2.880 3.460 519.050 107.890 255.580 10.540 22.430 62.480 17.480 31.440 1.510 3.020

Gelderland

35.800

124.620

61.270

164.980

38.410

45.130

142.260

303.020

915.490

115.940

- 62 -

Bijlage E: Werkgelegenheidsontwikkeling 2002-2006, naar gemeente en regio

Gemiddelde groei per jaar Gemeente 2002 2003 2004 2005 2006 '02-'05

Groei 05-'06

0197 0200 0202 0203 1859 0209 1876 0213 0214 0216

Aalten Apeldoorn Arnhem Barneveld Berkelland Beuningen Bronckhorst Brummen Buren Culemborg

10.030 87.590 94.490 26.980 17.460 7.440 12.540 8.070 7.850 11.790

10.240 88.210 94.140 27.110 17.840 7.370 12.440 7.860 7.850 11.490

10.110 89.270 93.680 26.640 18.080 7.380 12.700 7.720 7.940 11.850

9.910 88.930 92.850 26.930 17.840 7.450 12.710 7.730 8.020 11.540

9.950 89.370 92.930 27.610 17.720 7.470 12.840 7.650 7.950 11.660

-0,4% 0,5% -0,6% -0,1% 0,7% 0,0% 0,4% -1,4% 0,7% -0,7%

0,4% 0,5% 0,1% 2,5% -0,7% 0,3% 1,0% -1,1% -0,9% 1,1%

0221 0222 0225 0226 0228 0230 0232 0233 0236 0241

Doesburg Doetinchem Druten Duiven Ede Elburg Epe Ermelo Geldermalsen Groesbeek

3.620 31.850 7.130 13.180 51.300 8.950 11.540 13.120 13.900 6.590

3.580 31.580 7.180 12.930 51.220 8.790 11.390 13.550 13.680 6.380

3.520 32.030 7.220 13.240 51.190 8.860 11.600 13.820 13.940 6.530

3.540 31.820 7.420 13.060 50.340 8.580 11.540 14.060 13.680 6.460

3.690 31.940 7.370 13.720 51.570 8.910 11.980 14.280 13.830 6.620

-0,8% 0,0% 1,3% -0,3% -0,6% -1,4% 0,0% 2,3% -0,5% -0,7%

4,3% 0,4% -0,6% 5,1% 2,4% 3,9% 3,8% 1,6% 1,1% 2,5%

0243 0244 0246 0252 0733 1705 0262 0263 0265 1955

Harderwijk Hattem Heerde Heumen Lingewaal Lingewaard Lochem Maasdriel Millingen aan de Rijn Montferland

20.340 3.630 6.800 4.070 3.320 12.440 14.010 9.450 1.110 12.460

20.160 3.690 6.880 4.320 3.330 12.790 13.700 9.120 1.130 12.680

19.550 3.750 6.740 4.490 3.400 12.940 13.770 9.070 1.160 12.720

20.200 3.700 6.910 4.430 3.470 13.220 13.760 9.200 1.160 12.280

20.470 3.620 6.920 4.750 3.540 13.570 14.000 9.270 1.170 13.030

-0,2% 0,6% 0,6% 2,9% 1,5% 2,0% -0,6% -0,9% 1,3% -0,5%

1,3% -2,1% 0,1% 7,3% 1,8% 2,7% 1,7% 0,7% 1,2% 6,1%

1740 0304 0267 0268 0302 0269 0240 1509 1734 0273

Neder Betuwe Neerijnen Nijkerk Nijmegen Nunspeet Oldebroek Oost Gelre Oude IJsselstreek Overbetuwe Putten

7.810 4.910 18.600 93.180 11.530 7.550 15.830 17.240 14.490 8.190

8.200 5.100 18.700 93.780 11.540 7.350 15.640 17.460 14.750 8.420

8.240 4.930 18.380 92.960 11.040 7.430 15.820 17.340 15.030 8.450

8.300 5.230 17.970 93.050 11.180 7.470 15.810 17.030 14.720 8.480

8.380 5.480 18.490 94.490 11.340 7.620 15.780 17.530 15.250 8.750

2,0% 2,2% -1,1% 0,0% -1,0% -0,3% 0,0% -0,4% 0,5% 1,1%

1,0% 4,7% 2,9% 1,6% 1,4% 2,0% -0,2% 2,9% 3,6% 3,2%

- 63 -

Gemiddelde groei per jaar Gemeente 2002 2003 2004 2005 2006 '02-'05

Groei 05-'06

0274 0275 0196 0277 0279 0281 0282 0285 0289 0668

Renkum Rheden Rijnwaarden Rozendaal Scherpenzeel Tiel Ubbergen Voorst Wageningen West Maas en Waal

12.250 16.950 2.780 350 3.940 20.540 2.540 10.810 16.560 6.080

11.920 16.800 2.600 380 3.870 20.800 2.590 10.930 16.670 6.060

11.750 17.060 2.370 360 3.780 20.830 2.550 10.670 16.600 6.020

11.300 16.650 2.380 390 3.820 21.100 2.560 10.720 16.430 6.020

11.560 16.480 2.460 410 3.940 21.250 2.670 11.360 16.310 6.090

-2,6% -0,6% -5,0% 4,2% -1,1% 0,9% 0,3% -0,3% -0,3% -0,4%

2,3% -1,0% 3,3% 6,2% 3,1% 0,7% 4,2% 5,9% -0,7% 1,3%

0293 0296 0294 0297 0299 0301

Westervoort Wijchen Winterswijk Zaltbommel Zevenaar Zutphen

3.150 14.820 13.370 12.950 14.720 21.870

3.340 15.120 13.440 13.260 14.110 22.080

3.250 15.290 13.460 13.100 14.270 21.810

2.860 14.880 13.540 13.350 13.700 21.160

2.800 14.950 13.590 13.070 13.770 22.270

-3,2% 0,1% 0,4% 1,0% -2,4% -1,1%

-2,1% 0,5% 0,4% -2,1% 0,5% 5,2%

Gelderland

906.050

907.530

907.660

902.820

915.490

-0,1%

1,4%

COROP
13 14 15 16 Veluwe Achterhoek Arnhem-Nijmegen Zuidwest-Gelderland 307.420 174.710 325.300 98.620 308.470 174.950 325.220 98.900 307.780 175.540 325.020 99.310 307.250 173.590 322.060 99.910 312.510 176.310 326.160 100.520 0,0% -0,2% -0,3% 0,4% 1,7% 1,6% 1,3% 0,6%

Gelderland

906.050

907.530

907.660

902.820

915.490

-0,1%

1,4%

WGR
11 13 14 15 16 17 Stedendriehoek Achterhoek Arnhem-Nijmegen Rivierenland De Vallei Noord-Veluwe 153.880 130.770 318.170 105.740 117.380 80.100 154.160 131.320 318.040 106.080 117.570 80.380 154.840 132.250 317.800 106.540 116.600 79.640 153.840 130.940 314.650 107.330 115.490 80.580 156.620 132.390 318.790 107.890 117.910 81.900 0,0% 0,0% -0,4% 0,5% -0,5% 0,2% 1,8% 1,1% 1,3% 0,5% 2,1% 1,6%

Gelderland

906.050

907.530

907.660

902.820

915.490

-0,1%

1,4%

KvK
1 2 3 4 5 Centraal Gelderland Rivierenland Veluwe en Twente Regio Zwolle Gooi en Eemland 516.800 105.740 250.530 10.430 22.540 517.240 106.080 251.080 10.560 22.570 517.840 106.540 250.640 10.490 22.160 512.350 107.330 250.730 10.610 21.790 519.050 107.890 255.580 10.540 22.430 -0,3% 0,5% 0,0% 0,6% -1,1% 1,3% 0,5% 1,9% -0,7% 2,9%

Gelderland

906.050

907.530

907.660

902.820

915.490

-0,1%

1,4%

- 64 -

Bijlage F:

Bedrijven, banen, uitgegeven oppervlak en terreincoëfficiënt van terreinen netto>20ha., 2006, gerangschikt naar terreincoëfficiënt
Bedrijven 2006 Banen Uitgegeven 2006 2.200 2.490 7.860 4.240 1.230 990 5.810 1.320 3.470 1.230 1.850 510 3.640 1.000 840 270 oppervlak 20 29 100 56 25 20 121 32 89 32 54 17 120 39 34 30 111,4 85,9 78,6 75,8 49,9 49,5 48,0 41,4 39,0 38,5 34,2 30,6 30,3 25,7 25,0 8,9 Terreincoëfficiënt

Stedendriehoek Engelenburg, Twello Matenzuid/Kuipersveld, Apeldoorn Malkenschoten, Apeldoorn Bedrijvenpark Noord, Apeldoorn Kweekweg, Epe De Revelhorst, Zutphen De Mars, Zutphen Eekterveld, Vaassen Kayermolen/Zwaanspreng, Apeldoorn De Vlijt, Apeldoorn Stadhoudersmolen, Apeldoorn Aalsvoort, Lochem Brouwersmolen, Apeldoorn Zuid, Eerbeek Kwinkweerd, Lochem Ecofactorij, Apeldoorn Achterhoek De Kamp, Lichtenvoorde De Huet, Doetinchem Terrein 69, Dinxperlo Hofskamp Oost, Varsseveld Broek, Aalten Verheulsweiden, Doetinchem De Fluun, Didam Brandemate, Groenlo Keizers/Noord, Winterswijk 't Goor, 's Heerenberg Industrieterrein Zuid, Winterswijk Overberkel, Borculo De Kiefte, Eibergen De Rieze, Ulft Den Sliem/Rouwmaat/Laarberg, Groenlo Keppelseweg, Doetinchem Wheemergaarden, Neede Wijnbergen, Doetinchem Komplan, Varsseveld Werkveld, Vorden 't Hambroek, Borculo Industriepark, Zelhem Noord Veluwe Veldzicht, Ermelo Lorenz, Harderwijk Bedrijventerrein, Heerde Keizerswoert, Putten Kruismaten, Elburg Haven, Harderwijk Berghuizer terrein, Wapenveld 150 310 60 70 70 40 0 1.650 6.040 1.330 920 1.090 400 410 29 123 28 28 44 20 30 57,7 49,3 46,9 32,7 24,9 19,9 13,7 170 140 70 20 140 320 80 30 80 140 80 80 60 110 40 80 100 80 40 50 30 30 3.680 3.110 1.320 450 2.370 6.920 1.610 1.110 1.300 3.100 1.820 940 690 1.400 1.240 1.190 1.410 820 920 520 550 300 42 37 21 8 41 120 28 21 27 69 41 25 20 41 41 43 51 30 42 26 36 22 87,5 84,2 62,8 59,0 58,4 57,7 57,4 53,9 48,3 45,0 44,3 37,5 35,6 34,1 30,2 27,8 27,5 27,4 21,8 19,8 15,4 13,8 50 90 150 190 70 70 210 100 180 140 110 50 130 80 30 0

- 65 -

Bedrijven 2006 Arnhem-Nijmegen IJsseloord II, Arnhem Lindenholt, Nijmegen Winkelsteeg, Nijmegen Centerpoort, Duiven Bedrijfsterrein, Groesbeek Westervoortsedijk/Kleefse Waard, Arnhem Hengelder, Zevenaar De Aam, Elst Haven en industrieterrein, Nijmegen West Kanaaldijk, Nijmegen Bedrijventerrein Oost, Dieren Nieuwgraaf/Roelofshoeve, Duiven Bedrijventerrein Oost, Wijchen Bijsterhuizen, Nijmegen Haveland. Rheden Pannenhuis, Huissen Poort van Midden Gelderland, Heteren Schoenaker, Beuningen Looveer, Huissen Bedrijventerrein, Gendt Bedrijventerrein, Spankeren Griftdijk, Oosterhout Parenco, Renkum Rivierenland Slimwei, Waardenburg Hoge Weide, Geldermalsen Pavijen 1-4, Culemborg De Ooyk, Zaltbommel Latenstein, Tiel Bedrijvenpark Medel, Tiel Pavijen 5, Culemborg De Heuning, Ochten Industrieterrein, Leeuwen Koxkampen, Zaltbommel Kellen, Tiel Panhuis '80, Kesteren Zeiving, Vuren Wildeman, Zaltbommel Westerhout, Druten De Gentel, Gelderlmalsen Bedrijventerrein, Deest De Vallei Harselaar Oost, Barneveld Heestereng, Ede Kern, Ede Frankeneng, Ede Nudepark, Wageningen 't Zwarte land, Scherpenzeel Harselaar West, Barneveld Arkervaart Oost, Nijkerk Kievitsmeent, Ede 180 130 80 180 110 410 150 240 230 190 50 180 390 160 40 130 80 40 10 80 50 60 10

Banen Uitgegeven 2006 3.830 2.020 8.380 4.550 1.310 9.650 3.440 2.620 6.180 3.780 820 4.110 4.670 3.380 1.050 1.840 1.280 1.270 580 760 490 760 520 oppervlak 13 19 90 64 20 158 57 49 124 83 20 105 121 88 33 60 47 47 22 29 22 35 42

Terreincoëfficiënt

292,1 105,4 93,3 71,3 65,7 61,2 60,4 53,8 49,9 45,8 40,7 39,2 38,5 38,4 31,5 30,7 27,2 27,2 26,5 25,9 22,7 22,0 12,4

110 130 270 70 80 20 20 50 110 70 290 30 30 30 90 20 10

1.890 3.820 5.060 1.180 1.110 930 200 720 860 1.360 4.880 880 680 420 820 680 180

29 76 107 26 24 24 6 21 26 44 161 31 26 16 33 38 25

65,3 50,2 47,3 45,4 45,3 39,3 34,8 34,0 33,1 30,8 30,3 28,1 26,1 25,5 24,8 17,9 7,3

130 230 50 250 180 80 170 120 50

2.760 5.520 860 5.170 1.350 2.070 4.010 2.550 630

32 76 61 87 25 42 109 77 26

86,1 72,6 60,4 59,5 54,5 49,4 36,8 33,2 24,6

- 66 -

Bijlage G: Banen, lokaal product naar gemeente, 2006 Banen Gemeente
0197 0200 0202 0203 1859 0209 1876 0213 0214 0216 0221 0222 0225 0226 0228 0230 0232 0233 0236 0241 0243 0244 0246 0252 0733 1705 0262 0263 0265 1955 1740 0304 0267 0268 0302 0269 0240 1509 1734 0273 Aalten Apeldoorn Arnhem Barneveld Berkelland Beuningen Bronckhorst Brummen Buren Culemborg Doesburg Doetinchem Druten Duiven Ede Elburg Epe Ermelo Geldermalsen Groesbeek Harderwijk Hattem Heerde Heumen Lingewaal Lingewaard Lochem Maasdriel Millingen aan de Rijn Montferland Neder Betuwe Neerijnen Nijkerk Nijmegen Nunspeet Oldebroek Oost Gelre Oude IJsselstreek Overbetuwe Putten 9.950 89.370 92.930 27.610 17.720 7.470 12.840 7.650 7.950 11.660 3.690 31.940 7.370 13.720 51.570 8.910 11.980 14.280 13.830 6.620 20.470 3.620 6.920 4.750 3.540 13.570 14.000 9.270 1.170 13.030 8.380 5.480 18.490 94.490 11.340 7.620 15.780 17.530 15.250 8.750

Regionaal product in miljoen euro
524,1 5534,8 5655,5 1550,2 899,2 421,4 712,8 430,4 440,0 648,8 195,3 1804,3 425,5 904,0 3026,3 510,3 675,6 734,4 778,4 322,8 1160,4 199,0 394,1 258,6 197,9 727,4 732,7 535,4 60,5 692,2 552,0 300,6 1126,2 5197,8 614,1 450,6 820,7 958,2 889,6 466,4

Aandeel banen

Bijdrage aan regionaal product
1,0% 10,6% 10,9% 3,0% 1,7% 0,8% 1,4% 0,8% 0,8% 1,2% 0,4% 3,5% 0,8% 1,7% 5,8% 1,0% 1,3% 1,4% 1,5% 0,6% 2,2% 0,4% 0,8% 0,5% 0,4% 1,4% 1,4% 1,0% 0,1% 1,3% 1,1% 0,6% 2,2% 10,0% 1,2% 0,9% 1,6% 1,8% 1,7% 0,9%

1,1% 9,8% 10,2% 3,0% 1,9% 0,8% 1,4% 0,8% 0,9% 1,3% 0,4% 3,5% 0,8% 1,5% 5,6% 1,0% 1,3% 1,6% 1,5% 0,7% 2,2% 0,4% 0,8% 0,5% 0,4% 1,5% 1,5% 1,0% 0,1% 1,4% 0,9% 0,6% 2,0% 10,3% 1,2% 0,8% 1,7% 1,9% 1,7% 1,0%

- 67 -

Banen Gemeente
0274 0275 0196 0277 0279 0281 0282 0285 0289 0668 0293 0296 0294 0297 0299 0301 Renkum Rheden Rijnwaarden Rozendaal Scherpenzeel Tiel Ubbergen Voorst Wageningen West Maas en Waal Westervoort Wijchen Winterswijk Zaltbommel Zevenaar Zutphen 11.560 16.480 2.460 410 3.940 21.250 2.670 11.360 16.310 6.090 2.800 14.950 13.590 13.070 13.770 22.270 915.490

Regionaal product in miljoen euro
632,4 976,9 145,3 25,4 232,3 1127,7 149,1 601,3 911,5 311,3 145,2 839,7 717,4 760,2 752,3 1230,7 52087,0

Aandeel banen

Bijdrage aan regionaal product
1,2% 1,9% 0,3% 0,0% 0,4% 2,2% 0,3% 1,2% 1,7% 0,6% 0,3% 1,6% 1,4% 1,5% 1,4% 2,4% 100,0%

1,3% 1,8% 0,3% 0,0% 0,4% 2,3% 0,3% 1,2% 1,8% 0,7% 0,3% 1,6% 1,5% 1,4% 1,5% 2,4% 100,0%

- 68 -

Bijlage H: Inkomende pendel gemeenten regio Stedendriehoek

Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Arnhem Brummen Deventer Epe Heerde Voorst Zutphen Zwolle Overige gemeenten Totaal

Apeldoorn

Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Berkelland Bronckhorst Deventer Hof Van Twente Lochem Oost Gelre Rijssen-Holten Voorst Zutphen Overige gemeenten Totaal

Lochem

54.120 1.310 1.820 3.740 4.670 1.060 2.100 1.710 1.150 13.770 85.450

140 1.250 690 680 280 8.160 150 150 140 930 1.170 13.740 Voorst

Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Arnhem Bronckhorst Brummen Deventer Doesburg Doetinchem Lochem Rheden Voorst Zutphen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Deventer Elburg Epe Hattem Heerde Oldebroek Voorst Zwolle Overige gemeenten Totaal

Brummen

Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Arnhem Berkelland Bronckhorst Brummen Deventer Epe Lochem Oude IJsselstreek Voorst Zutphen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit

710 120 120 4.200 120 80 80 90 550 100 520 760 7.450 Epe

1.410 380 150 270 180 1.410 200 170 510 4.780 250 1.400 11.110 Zutphen

1.300 210 140 7.090 130 640 140 200 290 1.290 11.430

Apeldoorn Arnhem Berkelland Bronckhorst Brummen Deventer Doetinchem Lochem Rheden Voorst Zutphen Overige gemeenten Totaal

650 290 480 3.540 780 760 310 1.380 300 360 10.570 2.310 21.730

Noot: Onbekend/n.v.t. bevat ook de pendelaars uit buitenland, met name Duitsland.

- 69 -

Bijlage H: Inkomende pendel gemeenten regio Achterhoek
Oude IJsselstreek

Pendel naar: Vanuit Aalten Berkelland Bronckhorst Doetinchem Montferland Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Aalten Arnhem Berkelland Bronckhorst Doetinchem Montferland Oost Gelre Oude IJsselstreek Zevenaar Overige gemeenten Totaal

Aalten

Pendel naar: Vanuit 6.790 210 140 240 120 540 720 610 380 9.750 Berkelland Bronckhorst Doetinchem Lochem Montferland Oost Gelre Oude IJsselstreek Zutphen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Aalten Arnhem Bronckhorst Doetinchem Duiven Montferland Onbekend/N.V.T. Oude IJsselstreek Rijnwaarden Zevenaar Overige gemeenten Totaal

Bronckhorst

Pendel naar: Vanuit Aalten Berkelland Bronckhorst Doetinchem Montferland Onbekend/N.V.T. Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk Zutphen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Aalten Berkelland Doetinchem Onbekend/N.V.T. Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk Overige gemeenten Totaal

480 8.320 810 440 170 210 390 660 1.080 12.560 Montferland

1.320 400 750 1.710 760 210 550 9.200 470 220 1.240 16.830 Winterswijk

Doetinchem

710 500 330 2.420 17.010 2.400 450 3.620 470 3.140 31.050

230 240 330 1.320 200 6.720 480 970 270 510 1.300 12.570 Oost Gelre

1.130 740 170 190 1.290 260 8.850 750 13.380

Pendel naar: Vanuit Aalten Berkelland Bronckhorst Enschede Haaksbergen Hof Van Twente Lochem Oost Gelre Winterswijk Overige gemeenten Totaal

Berkelland

Pendel naar: Vanuit Aalten Berkelland Bronckhorst Doetinchem Enschede Oost Gelre Oude IJsselstreek Winterswijk Overige gemeenten Totaal

220 12.720 440 300 410 230 360 880 320 1.360 17.240

910 1.790 240 420 230 8.660 560 1.130 1.360 15.300

- 70 -

Bijlage H: Inkomende pendel gemeenten regio Arnhem-Nijmegen
Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Arnhem Doesburg Doetinchem Duiven Ede Lingewaard Montferland Nijmegen Overbetuwe Renkum Rheden Westervoort Zevenaar Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Arnhem Beuningen Druten Groesbeek Heumen Lingewaard Nijmegen Overbetuwe West Maas en Waal Wijchen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Arnhem Bronckhorst Brummen Doesburg Doetinchem Duiven Montferland Oude IJsselstreek Rheden Rijnwaarden Zevenaar Zutphen Overige gemeenten Totaal Arnhem Pendel naar: Vanuit Arnhem Doesburg Doetinchem Duiven Lingewaard Montferland Nijmegen Onbekend/N.V.T. Oude IJsselstreek Overbetuwe Rheden Rijnwaarden Westervoort Zevenaar Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Arnhem Beuningen Cuijk Druten Gennep Groesbeek Heumen Lingewaard Millingen aan de Rijn Mook en Middelaar Nijmegen Onbekend/N.V.T. Ubbergen Wijchen Overige gemeenten Totaal 130 180 50 1.600 240 80 130 70 320 70 370 50 280 3.570 Pendel naar: Vanuit Beuningen Cuijk Druten Gennep Grave Groesbeek Heumen Mook en Middelaar Nijmegen Wijchen Overige gemeenten Totaal Duiven Pendel naar: Vanuit 1.350 160 340 4.070 350 540 240 190 220 160 450 440 820 1.310 2.380 13.020 Groesbeek Arnhem Duiven Lingewaard Nijmegen Overbetuwe Rijnwaarden Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Groesbeek Millingen aan de Rijn Nijmegen Onbekend/N.V.T. Ubbergen Overige gemeenten Totaal 120 3.620 400 150 110 110 1.020 90 150 550 960 7.280 Doesburg 70 120 90 70 160 3.290 180 120 80 140 1.160 80 100 200 550 6.410 Heumen Pendel naar: Vanuit Arnhem Beuningen Cuijk Druten Gennep Grave Groesbeek Heumen Lingewaard Millingen aan de Rijn Mook en Middelaar Nijmegen Oss Overbetuwe Ubbergen Wijchen Overige gemeenten Totaal Lingewaard

1.030 39.710 930 1.320 3.530 1.340 4.900 1.890 4.260 3.540 2.600 4.560 2.940 3.170 13.860 89.580 Beuningen

1.280 150 9.050 420 670 190 1.380 13.140 Millingen

20 840 90 40 80 70 1.140 Nijmegen

2.980 4.700 1.450 1.500 950 1.050 2.480 3.440 2.700 1.110 1.400 43.850 1.040 1.940 1.510 5.740 13.220 91.060

130 100 50 90 50 160 2.390 220 700 220 510 4.620

- 71 -

Pendel naar: Vanuit Arnhem Beuningen Ede Lingewaard Neder Betuwe Nijmegen Overbetuwe Renkum Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Arnhem Duiven Ede Lingewaard Nijmegen Overbetuwe Renkum Rheden Wageningen Zevenaar Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Arnhem Bronckhorst Brummen Doesburg Doetinchem Duiven Lingewaard Montferland Nijmegen Overbetuwe Rheden Westervoort Zevenaar Zutphen Overige gemeenten Totaal

Overbetuwe

Pendel naar: Vanuit Arnhem Doetinchem Duiven Lingewaard Montferland Onbekend/N.V.T. Oude IJsselstreek Rheden Rijnwaarden Zevenaar Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Arnhem Beuningen Brummen Duiven Ede Lingewaard Nijmegen Renkum Rheden Rozendaal Zutphen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Arnhem Beuningen Groesbeek Heumen Lingewaard Millingen aan de Rijn Montferland Nijmegen Onbekend/N.V.T. Ubbergen Wijchen Overige gemeenten Totaal

Rijnwaarden

Pendel naar: Vanuit Arnhem Doetinchem Duiven Lingewaard Montferland Oude IJsselstreek Overbetuwe Rheden Rijnwaarden Westervoort Zevenaar Overige gemeenten Totaal

Westervoort

1.310 190 160 1.050 280 920 7.570 270 3.030 14.780 Renkum

90 50 50 30 100 30 30 30 1.650 170 140 2.370

290 50 290 40 70 30 30 50 40 1.400 190 210 2.690 Wijchen

Rozendaal Pendel naar: Vanuit 60 10 10 10 10 10 10 10 130 120 10 20 410 Ubbergen Arnhem Beuningen Cuijk Druten Grave Groesbeek Heumen Lingewaard Nijmegen Oss West Maas en Waal Wijchen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Arnhem Bronckhorst Doesburg Doetinchem Duiven Lingewaard Montferland Nijmegen Onbekend/N.V.T. Oude IJsselstreek Rheden Rijnwaarden Westervoort Zevenaar Overige gemeenten Totaal

110 1.640 160 500 260 530 730 5.080 200 430 150 1.590 11.380 Rheden

220 740 200 350 260 190 260 170 2.440 270 210 6.830 2.070 14.210 Zevenaar

260 1.870 280 390 620 480 450 340 340 200 170 7.620 310 500 210 1.750 15.790

30 60 50 30 60 120 40 400 620 960 50 200 2.620

750 150 200 730 930 180 1.280 140 170 290 280 940 340 5.870 1.100 13.350

- 72 -

Bijlage H: Inkomende pendel gemeenten regio Rivierenland
Pendel naar: Vanuit Buren Culemborg Geldermalsen Neder Betuwe Neerijnen Tiel Veenendaal Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Buren Culemborg Geldermalsen Houten Leerdam Nieuwegein Tiel Utrecht Vianen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Arnhem Beuningen Druten Lingewaard Nijmegen Oss Overbetuwe Tiel West Maas en Waal Wijchen Overige gemeenten Totaal Buren Pendel naar: Vanuit 'S-Hertogenbosch Buren Culemborg Geldermalsen Gorinchem Leerdam Lingewaal Maasdriel Neder Betuwe Neerijnen Tiel Zaltbommel Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Geldermalsen Giessenlanden Gorinchem Leerdam Lingewaal Neerijnen Rotterdam Tiel Werkendam Zaltbommel Zederik Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit 'S-Hertogenbosch Alphen aan den Rijn Buren Culemborg Geldermalsen Gorinchem Leerdam Lingewaal Maasdriel Neerijnen Tiel West Maas en Waal Zaltbommel Overige gemeenten Totaal Neerijnen Lingewaal Geldermalsen Pendel naar: Vanuit 130 690 560 5.660 140 250 240 230 250 550 1.840 400 2.190 13.130 Pendel naar: Vanuit 'S-Hertogenbosch Heusden Maasdriel West Maas en Waal Zaltbommel Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Arnhem Buren Culemborg Druten Geldermalsen Neder Betuwe Neerijnen Nijmegen Overbetuwe Tiel West Maas en Waal Zaltbommel Overige gemeenten Totaal Tiel Maasdriel Arnhem Buren Ede Lingewaard Neder Betuwe Nijmegen Overbetuwe Rhenen Tiel Veenendaal West Maas en Waal Overige gemeenten Totaal 690 5.910 690 180 220 120 560 350 120 2.520 11.360 Druten NederBetuwe

4.920 220 180 430 90 780 110 1.070 7.800 Culemborg

130 370 110 100 4.960 90 470 220 240 210 100 1.100 8.100

140 330 3.460 80 470 110 110 80 800 360 1.040 6.980

90 80 270 300 1.630 110 40 70 60 110 60 600 3.420

640 170 5.610 130 660 1.680 8.890

60 80 80 160 500 80 60 110 140 2.330 370 60 370 910 5.310

260 1.640 660 310 810 870 470 380 260 10.760 670 220 3.340 20.650

- 73 -

Pendel naar: Vanuit Beuningen Druten Nijmegen Onbekend/N.V.T. Tiel West Maas en Waal Wijchen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit 'S-Hertogenbosch Aalburg Buren Culemborg Geldermalsen Maasdriel Neerijnen Tiel Utrecht Zaltbommel Overige gemeenten Totaal

West Maas en Waal

80 530 170 570 90 3.820 110 590 5.960 Zaltbommel

510 140 140 150 220 1.040 370 250 140 6.690 3.060 12.710

- 74 -

Bijlage H: Inkomende pendel gemeenten regio de Vallei
Pendel naar: Vanuit Amersfoort Apeldoorn Barneveld Ede Ermelo Nijkerk Nunspeet Putten Scherpenzeel Veenendaal Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Arnhem Barneveld Ede Onbekend/N.V.T. Overbetuwe Renkum Veenendaal Wageningen Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Amersfoort Arnhem Barneveld Bunschoten Ede Ermelo Harderwijk Leusden Nijkerk Onbekend/N.V.T. Putten Zeewolde Overige gemeenten Totaal Nijkerk Ede Barneveld Pendel naar: Vanuit Amersfoort Barneveld Ede Leusden Nijkerk Renswoude Scherpenzeel Veenendaal Woudenberg Overige gemeenten Totaal 26.850 Pendel naar: Vanuit 520 1.340 1.900 30.600 2.110 640 1.160 2.540 1.940 7.610 50.360 Totaal 15.830 Arnhem Ede Neder Betuwe Nijmegen Overbetuwe Renkum Rhenen Utrecht Veenendaal Wageningen Overige gemeenten Wageningen Scherpenzeel

540 690 15.950 2.540 290 720 300 630 290 410 4.490

200 190 270 60 40 130 1.570 410 110 460 3.440

640 1.890 290 330 690 940 370 230 370 7.590 2.490

1.350 300 640 190 230 360 440 210 10.180 270 660 330 2.460 17.620

- 75 -

Bijlage H: Inkomende pendel gemeenten regio Noord Veluwe
Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Dronten Elburg Ermelo Harderwijk Kampen Nunspeet Oldebroek Putten Zwolle Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Amersfoort Apeldoorn Barneveld Dronten Elburg Ermelo Harderwijk Lelystad Nijkerk Nunspeet Putten Zeewolde Zwolle Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Amersfoort Apeldoorn Barneveld Dronten Elburg Ermelo Harderwijk Lelystad Nijkerk Nunspeet Oldebroek Putten Zeewolde Zwolle Overige gemeenten Totaal Ermelo Pendel naar: Vanuit 210 320 210 200 210 6.310 2.540 190 350 490 770 200 320 1.720 14.040 Harderwijk Apeldoorn Epe Hattem Heerde Kampen Oldebroek Zwolle Overige gemeenten Totaal Pendel naar: Vanuit Apeldoorn Doorn Elburg Hattem Heerde Kampen Nunspeet Oldebroek Zwolle Overige gemeenten Totaal Heerde Pendel naar: Vanuit 190 550 810 3.860 100 160 420 620 6.710 Oldebroek Apeldoorn Dronten Elburg Epe Ermelo Harderwijk Kampen Nunspeet Oldebroek Onbekend/N.V.T. Putten Zwolle Overige gemeenten Totaal Nunspeet Elburg Pendel naar: Vanuit 100 220 5.690 90 160 210 500 630 100 290 810 8.800 Totaal 3.490 Apeldoorn Dalfsen Deventer Elburg Epe Hattem Heerde Kampen Oldebroek Olst-Wijhe Zwolle Overige gemeenten Hattem Pendel naar: Vanuit 40 50 40 50 100 1.750 210 110 270 60 430 380 Amersfoort Apeldoorn Barneveld Ede Ermelo Harderwijk Nijkerk Nunspeet Putten Overige gemeenten Totaal Putten

90 180 380 170 600 470 260 170 5.310 780 8.410

260 180 1.040 120 200 520 150 6.180 380 330 130 300 1.060 10.850

250 380 250 520 580 1.730 10.810 370 270 1.200 240 620 510 330 1.850 19.910

140 160 570 190 170 290 180 4.510 440 740 7.390

- 76 -

Bijlage I: Methode en definities Beschrijving werkwijze PWE-2006 Kort na 1 maart zijn alle bedrijven die in het PWE-register een e-mailadres hadden digitaal geënquêteerd (ca. 23.000), dat wil zeggen, uitgenodigd om hun gegevens op de WEB-site van de PWE in te vullen. Omdat veel email onbestelbaar terugkwam is een groot deel van deze bedrijvigheid alsnog schriftelijk geënquêteerd. In totaal zijn ca. 72.000 bedrijven en instellingen schriftelijk geënquêteerd. Op de respons heeft controle plaatsgevonden middels vergelijking met gegevens uit 2005. Indien de werkgelegenheid afweek met meer dan 20% en meer dan 20 personen is het bedrijf nagebeld. Verder zijn bedrijven die 3 jaar of langer niet op de enquête hebben geantwoord gecontroleerd. Indien er geen enquêtegegevens voor de peildatum 1/4/2006 beschikbaar waren is per bedrijf een schatting gemaakt. Voor deze ophoging is gebruikt gemaakt van de ontwikkelingen bij vergelijkbare bedrijven (COROP, grootteklasse en sector). Onderhoud bedrijvenbestand De jaarlijkse enquête levert naast informatie over de werkgelegenheid een schat aan informatie op over verhuizingen, fusies, splitsingen en bedrijfsbeëindigingen. Voor het bestandsonderhoud maakt de PWE verder intensief gebruik van informatie van de Kamers van Koophandel. De gegevens (m.n. nieuwe inschrijvingen) worden gecontroleerd en opgeschoond voor niet-actieve bedrijvigheid en juridische constructies. Het PWE-bestand wordt daarnaast aangevuld met de niet-inschrijvingsplichtige bedrijvigheid zoals overheid en vrije beroepen. Doordat de bedrijven- en werkgelegenheidsgegevens betrouwbaar zijn op vestigingsniveau wordt het mogelijk structuur en ontwikkelingen te volgen op elk gewenst aggregatieniveau. De PWE onderscheidt zich door volledigheid, hoge respons, consistentiecontroles, hoge mate van detail en actualiteit van andere bronnen. Ante-datering Elk jaar wordt tijdens de verwerking van de enquête weer geconstateerd dat in het verleden opgegeven cijfers niet altijd juist of volledig zijn geweest. Indien nodig corrigeert de PWE deze historische gegevens. Ook is er soms sprake van definitiewijzigingen. Gemeentelijke herindelingen en wijzigingen in de SBI-indelingen worden ook altijd met terugwerkende kracht doorgevoerd. Dat geldt ook voor de gemeentelijke herindeling 2005 in de Achterhoek en de Liemers. Het is daarom niet mogelijk de gegevens uit dit rapport te vergelijken met eerder gepubliceerde gegevens. In dit rapport zijn bijgestelde cijfers over voorgaande jaren opgenomen. Wijziging urengrens en peildatum Ook in de andere provincies worden vergelijkbare werkgelegenheidsonderzoeken gehouden. In onderling overleg worden afspraken gemaakt over definities, urengrenzen en peildatum. Daarbij wordt zoveel mogelijk aangesloten op de koers die het CBS vaart. In dit kader zijn in 1999 twee aanpassingen doorgevoerd; de grens t.a.v. grote banen en kleine banen is verlegd van 15 uur naar 12 uur en de peildatum is verplaatst van 1 mei naar 1 april. Deze aanpassingen hebben consequenties voor de enquête resultaten. In bijlage F van de rapportage van 1999 is hierover een toelichting geschreven. Banen en werkzame personen De in deze rapportage gepresenteerde cijfers hebben betrekking op grote banen, kleine banen en uitzendkrachten tenzij anders wordt aangegeven. De termen banen en werkzame personen worden omwille van de leesbaarheid door elkaar gebruikt. In feite wordt echter steeds het aantal banen bedoeld. De PWE registreert gegevens van bedrijven en instellingen. Daarbij wordt in beginsel elke aparte locatie geteld als eenheid. Waar in deze rapportage wordt gesproken van bedrijven wordt bedoeld: bedrijven en instellingen.

- 77 -

Definities Vestiging De PWE beschouwt als vestiging: - Elk(e) afzonderlijk gelegen fabriek, werkplaats, kantoor, andere bedrijfsruimte of complex van bedrijfsruimten waarin of van waaruit een bedrijf, zelfstandig beroep of dienstverlenende activiteit wordt uitgeoefend. Werkzame personen: De PWE telt de volgende categorieën personen: alle personen in vaste loondienst personeel in tijdelijke dienst meewerkende eigenaren meewerkende gezinsleden burgerpersoneel op militaire basis beroepsmilitairen thuiswerkers voor zover deze voorkomen op loonlijst personen op bedrijfsscholen voor zover deze voorkomen op loonlijst personen werkzaam in WIW-verband Niet meegeteld worden: langdurig zieken vrijwilligers stagiaires uitzendkrachten (worden apart geregistreerd) Urengrenzen: 1-12 uur (kleine banen) 12 uur of meer (grote banen) Deze grens wordt sinds de enquête van 1999 gehanteerd. Daarvoor werd een grens van 15 uur gehanteerd. Ten aanzien van de ontwikkelingen van zowel de grote banen (vroeger full-timers) als de kleine banen (vroeger part-timers) moet rekening gehouden worden met een trendbreuk in 1999. Het aandeel kleine banen is door de definitiewijziging aanzienlijk gedaald ten koste van het aandeel grote banen. Peildatum De PWE hanteert een vaste peildatum. Met ingang van de enquête 1999 is de peildatum 1 april, daarvoor was dat 1 mei. Ook het veranderen van de peildatum heeft een, weliswaar geringe, trendbreuk tot gevolg. De werkgelegenheidsontwikkeling 1998-1999 is wat lager uitgevallen dan wanneer beide jaren een peildatum van 1 mei gehanteerd was. Gemeentegrenzen en regio’s In deze rapportage zijn de gemeentegrenzen gehanteerd zoals die golden per 1 januari 2006. Voor zover regionale cijfers zijn opgenomen van regio’s die provincie grensoverschrijdend zijn, hebben de gegevens alleen betrekking op het Gelders grondgebied. In deze rapportage is veelal gebruikt gemaakt van de WGR-regio indeling. De gemeenten Hattem en Heerde (regio IJssel-Vecht) zijn daarbij toegevoegd aan de regio Noord Veluwe. De gemeente Montferland wordt geteld bij de regio Achterhoek, de gemeente Epe bij de regio Stedendriehoek.

- 78 -

SBI-codering Standaard Bedrijfs Indeling 1993 volgens het CBS. Indeling van vestigingen naar activiteit. Indien een vestiging meerdere activiteiten heeft, wordt de activiteit waarin het grootste deel van het personeel werkzaam is gebruikt voor de toekenning van de SBI-code. De PWE neemt in beginsel de hoofdactiviteit over zoals de KvK die heeft toegekend. Voor niet-inschrijvingsplichtigen kent de PWE zelf de SBI-code toe. Periodiek wordt de SBI-omschrijving afgedrukt op het enquêteformulier en wordt bedrijven gevraagd die omschrijving, indien van toepassing, te verbeteren. Dit leidt tot nogal wat aanpassingen van de SBIcode. In de praktijk zal de PWE daarom soms een andere SBI-code hanteren dan de KvK. Het CBS wijzigt de SBI-indeling geregeld. Voor bepaalde sectoren heeft dit aanzienlijke consequenties. Momenteel hanteert de PWE de indeling SBI-93 versie 2004. Alle wijzigingen betekenen dat de statistieken op 4/5-cijferig SBI-niveau uit voorgaande jaren niet meer vergeleken kunnen worden met die van nu. Op de site van de PWE is de door de PWE gebruikte SBI-tabel te downloaden. Het CBS onderscheidt 17 bedrijfstakken. In veel gevallen zijn uitkomsten niet goed presentabel als deze indeling wordt gehanteerd. Vaak zijn daarom bedrijfstakken samengevoegd.

- 79 -

Bijlage J: WGR-regio’s, indeling 2006

0200 0213 0232 0262 0285 0301

Stedendriehoek Apeldoorn Brummen Epe Lochem Voorst Zutphen Achterhoek Aalten Doetinchem Oost Gelre Winterswijk Oude IJsselstreek Berkelland Bronckhorst Montferland Arnhem/Nijmegen Rijnwaarden Arnhem Beuningen Doesburg Duiven Groesbeek Heumen Millingen aan de Rijn Nijmegen Renkum Rheden Rozendaal Ubbergen Westervoort Wijchen Zevenaar Overbetuwe Lingewaard

0197 0222 0240 0294 1509 1859 1876 1955

0214 0216 0225 0236 0258 0263 0281 0297 0304 0668 0733

Rivierenland Buren Culemborg Druten Geldermalsen Neder Betuwe Maasdriel Tiel Zaltbommel Neerijnen West Maas en Waal Lingewaal De Vallei Barneveld Ede Nijkerk Scherpenzeel Wageningen Noord-Veluwe Elburg Ermelo Harderwijk Hattem Heerde Oldebroek Putten Nunspeet

0203 0228 0267 0279 0289

0196 0202 0209 0221 0226 0241 0252 0265 0268 0274 0275 0277 0282 0293 0296 0299 1734 1705

0230 0233 0243 0244 0246 0269 0273 0302

- 80 -

BijIage K: Organisatie PWE

Doelstelling De PWE (Provinciale Werkgelegenheids Enquête) enquêteert jaarlijks op 1 april bedrijven en instellingen in Gelderland teneinde inzicht te krijgen in aard, omvang en ontwikkelingen van de werkgelegenheid. De uitvoering van het project geschiedt door de Provincie Gelderland (Afdeling EZ, uitvoeringsgroep PWE). Teneinde de kosten zo laag mogelijk te laten zijn en de enquêtehinder onder bedrijven zoveel mogelijk te beperken wordt nauw samengewerkt met een groot aantal gemeenten, regionale samenwerkingsverbanden en de Kamers van Koophandel. Afgelopen jaren heeft deze samenwerking geleid tot een gemeenschappelijke enquête van Kamers van Koophandel en PWE. Financiering De uitvoering van de PWE werd in 2006 gefinancierd door de onderstaande instanties: • gemeenten Apeldoorn, Arnhem, Barneveld, Beuningen, Brummen, Culemborg, Doesburg, Druten, Duiven, Ede, Elburg, Epe, Ermelo, Hattem, Harderwijk, Heerde, Lingewaard, Lochem, Nijkerk, Nijmegen, Nunspeet, Oldebroek, Overbetuwe, Putten, Renkum, Rheden, Rijnwaarden, Rozendaal, Scherpenzeel, Tiel, Voorst, Wageningen, Westervoort, Wijchen, Zevenaar en Zutphen. SEO (Regio Achterhoek) in combinatie met de gemeenten in de regio: Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Oost Gelre, Oude IJsselstreek, Montferland, Winterswijk LISA Provincie Gelderland

• • •

Privacy De werkgelegenheidsgegevens die door bedrijven verstrekt zijn, worden vertrouwelijk behandeld. Informatie over het exacte aantal werkzame personen per bedrijf wordt daarom in principe niet verstrekt. De PWE is aangemeld bij de Registratiekamer in het kader van de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Internet De PWE is te vinden op het internet: www.gelderland.nl/pwe. Op de site van de PWE is informatie te vinden over de uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek. De bijlagen zijn hier als xls-bestand te downloaden, dit rapport en eerdere uitgaven als .PDF bestand. Verder zijn gegevens over de organisatie opgenomen en is een digitaal enquêteformulier te vinden. Het volledige bedrijvenbestand (met uitzondering van bedrijven in de landbouwsector) is te raadplegen. Gezocht kan worden op naam, postcode, woonplaats, hoofdactiviteit, grootteklasse of een combinatie hiervan. Tot slot bevat de site adressen/links naar werkgelegenheidsinformatie in andere provincies en LISA.

- 81 -

Bestellen PWE-materiaal Gegevens uit het PWE-register kunnen besteld worden bij het secretariaat PWE: PWE Gelderland Postbus 9090 6800 GX Arnhem telefoon: 026-3599191 fax: 026-3599199 email: pwe@prv.gelderland.nl Tabellen Overzichten van de omvang van de werkgelegenheid per 1-2-cijferige SBI-code, per gemeente, of gebied (postcode/WGR enz.), uitsplitsing naar grootteklasse, geslacht, grote banen/kleine banen. Ook zijn meerjarenoverzichten mogelijk. De kosten van tabellen zijn over het algemeen 20, = per tabel. Lijsten De PWE levert adressen, telefoonnummer, faxnummer van alle bedrijven en instellingen (m.u.v. de sector landbouw) op CD-ROM of via email. Hierbij kunnen bedrijven geselecteerd worden op bijv. postcode, gemeentenaam, omvang bedrijf, aard van de activiteit (SBI-code) of combinatie hiervan. Ook kunnen overzichten gemaakt worden met de bedrijvigheid op bijv. bedrijventerreinen. De kosten zijn  0,20 per adres. Voor telefoonnummer/faxnummer, grootteklasse en SBI-code geldt een toeslag van  0,04 per item. De gegevens mogen niet voor DM-doeleinden gebruikt worden. Voor alle bestellingen geldt een minimumbedrag van 75,= en een levertijd van ongeveer een week. Bestellingen dienen schriftelijk (fax/email) te worden bevestigd voordat tot levering wordt overgegaan. LISA (Landelijke register) Ook in de andere provincies/regio’s worden vergelijkbare werkgelegenheidsonderzoeken gehouden. De gegevens van de verschillende onderzoeken worden samengevoegd tot een landelijk register. Hierdoor wordt het mogelijk informatie tussen provincies te vergelijken en kunnen bijvoorbeeld provinciegrensoverschrijdende en nationale statistieken worden gemaakt. Het LISA-bestand is met name bedoeld voor onderzoeksdoeleinden. Adresgegevens worden niet voor Direct Marketingdoeleinden verstrekt. Er zijn lands dekkende gegevens over 1996 tot en met 2006 beschikbaar. Periodiek verschijnt LISA-Nieuws waarin o.a. de toepassingsmogelijkheden van de LISA-gegevens belicht worden. Voor informatie kan men zich wenden tot:: Project Organisatie LISA Postbus 597 7500 AN Enschede telefoon: 053-4825080 fax: 053-4825081 email: info@lisa.nl web: www.lisa.nl

- 82 -