Economisch profiel voor Halderberge

Eindrapport
Uitgevoerd in opdracht van: Kamer van Koophandel West-Brabant Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs

Tilburg, februari 2002

1. Profielschets gemeente Halderberge
Na de analyse van het gemeentelijk profiel van Halderberge kunnen de volgende vijf high-lights c.q. aandachtspunten worden geformuleerd: • Toenemende vergrijzing in de komende jaren als gevolg van een oververtegenwoordiging van inwoners in de leeftijdsgroep 44 tot 64 jaar; • Beperkte bevolkingstoename tussen 1997 en 2001; • De werkgelegenheidsfunctie van Halderberge is beperkt. De industrie, bouw en detailhandel zijn de belangrijkste werkverschaffers; • Relatief hoog werkgelegenheidsaandeel recreatie en toerisme; • Omvang (terstond) uitgeefbaar bedrijventerrein nagenoeg nihil.

1.1 Bevolking en arbeidsmarkt
Halderberge is de grootste van de vijf overige (en kleinere) West-Brabantse gemeenten. De omvang van de Halderbergse populatie bedraagt 29.500 inwoners. De leeftijdsopbouw (zie figuur 8.1) van de bevolking laat zien dat de groep 44 tot 64-jarigen relatief omvangrijk is. De jongere bevolkingsgroepen zijn daarentegen minder sterk vertegenwoordigd. Halderberge kent een bevolkingsdichtheid van 395 inwoners per km². Dit is weliswaar minder dan gemiddeld in West-Brabant, maar meer dan in de referentiegemeenten. Het gemiddelde besteedbaar inkomen bedraagt per huishouden 24.800 euro, waarmee Halderberge zich de op één na rijkste gemeente van West-Brabant mag noemen. Alleen de huishoudens in Zundert hebben gemiddeld meer te besteden. Tussen 1998 en 2001 groeide het aantal woningen in Halderberge met een magere 2,0%, waardoor de woningvoorraad per 1-1-2001 werd vastgesteld op ruim 11.400 woningen. Tabel 8.1: Basisgegevens Halderberge
Indicatoren Bevolking Aantal inwoners (1-1-2001) Bevolkingsdichtheid Bevolkingsgroei 1997 – 2001 Gemiddeld besteedbaar inkomen (’98) Woningen Woningvoorraad (1-1-2001) Groei woningen 1998 - 2001 Arbeidsmarkt Beroepsbevolking Aantal NWW-ers Werkloosheidspercentage Halderberge Kamergebied West-Brabant 548.600 476 3,7 24.400 226.520 4,4 254.410 13.240 5,2 Noord-Brabant

29.502 395 0,5 24.800 11.405 2,0 13.455 534 4,0

2.375.120 482 3,1 24.500 949.067 5,3 1.104.160 53.870 4,9

Bron: CBS, Arbeidsvoorziening; bewerking ETIN Adviseurs

De beroepsbevolking van Halderberge telt 13.450 personen. Hiervan was in het derde kwartaal van 2001 4,0% werkloos en op zoek naar een baan. Dit is lager dan het gemiddelde van heel West-Brabant (5,2%).

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Halderberge

Figuur 8.1: Leeftijdsopbouw bevolking Halderberge
35,0 30,0 25,0 % 20,0 15,0 10,0 5,0 0,0 0 - 14 15 - 24 25 -44 45 - 64 65 +
Bron: CBS; bewerking ETIN Adviseurs

Halderberge Kamergebied Noord-Brabant

1.2 Productiestructuur
Het aantal in Halderberge werkzame personen bedraagt ruim 9.000. Deze werken bij ruim 1.900 vestigingen. De werkgelegenheidsfunctie van Halderberge is beperkt. Op de werkgelegenheidsindex scoort de gemeente –33%, hetgeen betekent dat de omvang van de beroepsbevolking ongeveer eenderde groter is dan de werkgelegenheid. De landbouwsector is in Halderberge nog relatief sterk vertegenwoordigd, echter de belangrijkste werkgever is de industrie, gevolgd door de bouwsector en de detailhandel. Tabel 8.2: Productiestructuur Halderberge
Sectoren Landbouw Industrie Bouwnijverheid Reparatie Groothandel Detailhandel Horeca Transport en logistiek Post en telecommunicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Overheid Onderwijs Gezondheidszorg Overige diensten Totaal Vestigingen 342 147 181 65 188 226 72 64 16 50 305 6 51 73 148 1.914 Werkzame personen Abs. % 948 10,5 1.307 14,5 987 10,9 202 2,2 800 8,9 982 10,9 454 5,0 381 4,2 149 1,7 259 2,9 712 7,9 264 2,9 541 6,0 386 4,3 658 7,3 9.030 100,0 Werkgelegenheids-structuur Kamergebied Noord-Brabant 4,5 4,7 18,8 19,6 6,5 7,3 2,5 2,3 7,1 7,1 9,3 9,3 4,2 4,3 4,9 4,3 1,2 1,2 2,6 3,0 12,0 12,4 5,6 4,4 4,9 5,2 11,9 11,3 4,0 3,5 100,0 100,0

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant (2001); bewerking ETIN Adviseurs

Van de vijf grootste bedrijven (in werkgelegenheidstermen) zijn er drie afkomstig uit de industrie. Het grootste bedrijf van Halderberge is aannemersbedrijf Van Agtmaal en telt bijna 170 werknemers.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Halderberge

Grootste bedrijven (excl. kwartaire diensten)

-

Aannemersbedrijf Van Agtmaal Kappa Oudenbosch Golfkarton Hunter Douglas Europe Campina Foodservice Rabobank Hoeven-Oudenbosch

algemene burgerlijke en utiliteitsbouw vervaardiging van golfpapier en –karton vervaardiging van metalen constructiewerken vervaardiging van zuivelproducten coöperatief georganiseerde banken

1.3 Fysieke Infrastructuur
Halderberge is 13 bedrijventerreinen rijk met een gezamenlijke oppervlakte van 98 hectare. Op slechts twee terreinen is nog grond uitgeefbaar. De omvang van het uitgeefbaar oppervlak bedraagt 1,6 hectare. Hiervan is slechts 0,1 hectare terstond uitgeefbaar. Tabel 8.3: Bedrijventerreinen Halderberge
Bedrijventerrein De Hoge Akker fase 1 Korenweide Totaal Netto oppervlakte (in hectare) 1,5 8,9 10,4 Nog uitgeefbaar (in hectare) 1,5 0,1 1,6 Waarvan terstond uitgeefbaar (ha) 0,0 0,1 0,1

Bron: IBIS (2001); bewerking ETIN Adviseurs

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Halderberge

Bijlage 1:
Indicatoren

Samenvattende tabel van de 6 kleinere gemeenten in Kamergebied West-Brabant
Halderberge Rucphen Steenbergen Woensdrecht Zundert Kamergebied 548.599 18,1% 68,1% 13,8% 476 3,7% 16,0% 24.400 115.371 226.516 2,4 196 4,4% 7,6 4,1 273 31.820 261.757 +2,9% 8 62,7% 11,8% 4,5% 18,8% 18,0% 16,1% 10,8% 55,1% 6,5% 2,5% 7,1% 9,3% 4,2% 4,9% 15,8% 26,4% 5,3% 267,9 17,0 – 127,1 672,3 166.787 337.176 53.304 254.407 46,4% 13.236 5,2% NoordBrabant 2.375.116 18,7% 68,4% 12,9% 482 3,1% 14,2% 24.500 5.081,8 949.067 2,5 193 5,3% 7,5 4,0 1.221 142.152 1.133.624 +2,7% 8 62,9% 11,5% 4,7% 19,6% 13,6% 11,3% 12,5% 62,7% 7,3% 2,3% 7,1% 9,3% 4,3% 4,3% 16,6% 24,5% 6,1% 1.082,5 17,0 – 226,9 1.635,1 . . . 1.104.162 46,5% 53.866 4,9%

Bevolkingsstructuur Bevolking (1-1-’01) 29.502 22.586 23.354 21.456 20.272 Aandeel 0-14 jaar 17,8% 16,7% 18,3% 17,4% 19,5% Aandeel 15 – 64 jaar 68,5% 70,4% 67,9% 69,1% 65,9% Aandeel 65+ 13,6% 13,0% 13,8% 13,5% 14,6% Bevolkingsdichtheid 395 351 159 234 168 Bevolkingsgroei ’97 – ‘01 0,5% 1,2% 2,1% 3,8% 1,6% Aandeel allochtonen 10,9% 6,1% 7,6% 20,1% 11,3% Gemiddeld inkomen 24.800 24.600 23.800 24.200 25.300 Woon- en leefmilieu Oppervlakte (km²) 7.524 6.449 15.879 9.199 12.075 Totale woningvoorraad 11.405 8.829 9.383 8.447 7.685 Gem. woningbezetting 2,6 2,6 2,5 2,5 2,6 Woningdichtheid (km²) 153 136 63 91 64 Groei woningen ‘97-‘01 2,0% 2,2% 3,5% 2,7% 1,3% Detailhandel/1000 inwoners 7,7 8,9 7,4 7,9 6,0 Toerisme/1000 inwoners 3,9 4,2 4,2 4,7 4,1 Aantal onderwijsinstellingen 15 8 10 8 8 Productiestructuur Aantal vestigingen 1914 1572 1631 1184 1689 Aantal werkzame personen 9030 6542 7053 8907 7492 Werkgelegenheidsindex -32,9% -38,7% -33,6% -8,6% -17,9% Gem. aantal w.p./bedrijf 5 4 4 8 4 Aandeel MKB (in w.p.) 87,6% 90,6% 85,8% 59,3% 88,9% Banengroei ’97-‘01 3,2% 5,1% 6,9% 9,4% 1,2% Aandeel landbouw 10,5% 11,9% 14,8% 6,0% 32,0% Aandeel industrie 14,5% 13,6% 10,1% 28,6% 8,7% Aandeel vgm/industrie 20,4% 34,8% 45,7% 3,8% 57,6% Aandeel chemie/industrie 4,3% 6,2% 11,2% 12,2% 0,0% Aandeel metaal/industrie 28,3% 34,6% 8,3% 3,7% 8,5% Aandeel overig/industrie 47,0% 24,5% 34,8% 80,3% 33,9% Aandeel bouwnijverheid 10,9% 15,9% 7,9% 4,8% 9,0% Aandeel reparatie 2,2% 2,6% 3,7% 1,1% 1,3% Aandeel groothandel 8,9% 4,5% 8,6% 3,8% 5,0% Aandeel detailhandel 10,9% 13,2% 13,3% 10,0% 8,4% Aandeel horeca 5,0% 3,9% 3,6% 3,4% 5,6% Aandeel transport & logistiek 4,2% 8,5% 3,8% 2,9% 2,85 Aandeel fin. & zak. dienstverlening 12,4% 9,7% 15,9% 8,4% 8,7% Aandeel kwart. dienstverlening 20,5% 16,2% 18,3% 31,0% 18,6% Aandeel toerisme 9,2% 9,0% 6,5% 4,9% 7,3% Fysieke infrastructuur Nog uitgeefbaar bedrijventerrein (ha.) 1,6 0,6 0,3 0,3 0,3 Prijzen bedrijventerrein 38,6 – 38,6 40,8 – 40,8 26,3 – 30,9 31,8 – 31,8 59,0 – 59,0 Uitgifte bedrijventerrein 1996-2000 5,2 7,6 13,2 5,8 5,0 Aanbod kantoren (>500m²) 0 0 735 0 0 Aanbod bedrijfsruimten (>750m²) 30.882 0 0 0 0 Aanbod winkels (>200m²) 260 854 0 0 0 Arbeidsmarkt Beroepsbevolking 13.455 10.676 10.617 9.745 9.120 Aandeel in totale bevolking 45,6% 47,3% 45,5% 45,4% 45,0% Niet werkende werkzoekenden 534 552 421 398 257 Werkloosheidspercentage 4,0% 5,2% 4,0% 4,1% 2,8% Bronnen: CBS, Vestigingenregister Noord-Brabant (2001), ScarB, IBIS (2001), PropertyNL, Arbeidsvoorziening

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Halderberge

Bijlage 2: Definities en begrippenlijst

Bevolkingsstructuur Groene druk De verhouding tussen het aantal 0- tot 19-jarigen en het aantal 20- tot 64-jarigen binnen een bepaalde bevolking, uitgedrukt in een percentage. De groene druk is een maat om de verdeling van de demografische druk over jongeren en ouderen zichtbaar te maken. Grijze druk De verhouding tussen het aantal 65-plussers binnen een bevolking en het aantal 20- tot 64jarigen, uitgedrukt in een percentage. De grijze druk geeft informatie over de verdeling van de demografische druk en kan als vergrijzings-indicator gezien worden. Gemiddeld besteedbare inkomen Als indicator van de bestedingsmogelijkheden in een gemeente is gebruikgemaakt van het gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden. Het inkomen is afhankelijk van het percentage inwoners met een inkomen en de hoogte van hun inkomen. Het betreft CBS-cijfers uit 1998.

Woon- en leefmilieu Bebouwd, cultuurgrond en overig groen Onder bebouwd valt onder andere het woongebied, de infrastructuur, de bedrijfsruimte en bouwterreinen. Cultuurgrond heeft betrekking op gronden die voor agrarische doeleinden worden gebruikt. Overig groen is een verzamelcategorie voor onder andere ‘natuur’ (parken, bossen), sportvelden, volkstuinen, begraafplaatsen etc.. Winkelvoorzieningen Het aantal winkels per 1.000 inwoners geeft slechts kwantitatieve informatie over de winkelvoorraad. Belangrijke facetten als diversiteit en kwaliteit blijven buiten beschouwing. Enige voorzichtigheid is derhalve geboden bij het interpreteren van de resultaten. De winkelgegevens zijn afkomstig uit het Vestigingenregister Noord-Brabant en zijn gebaseerd op de sector ‘Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren (excl. auto’s, motorfietsen en motorbrandstoffen)’. Toeristische en recreatieve voorzieningen Het aantal toeristische en recreatieve voorzieningen c.q. bedrijven per 1.000 inwoners. De toeristische en recreatieve sector is samengesteld uit bedrijven behorende tot verschillende branches. De definitie is afkomstig uit het rapport ‘Werkgelegenheid in Toerisme en Recreatie in Nederland 1996 – toesnijding LISA bestand’ van ETIN Adviseurs en Sliepen Consultancy in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, HISWA en RECRON. Aangezien het om sector doorkruisende activiteiten gaat, mag het werkgelegenheidsaandeel van de sector ‘toerisme en recreatie’, om dubbeltellingen te voorkomen, niet opgeteld worden bij de andere sectoren.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Halderberge

De definitie van de sector is in overleg met de opdrachtgevers samengesteld. Globaal worden de volgende branches tot de sector gerekend: horeca, logies, cultuur, recreatie, sport en amusement, personenvervoer, reisorganisatie en – bemiddeling, recreatiegoederen en (overige) toeristische/recreatieve detailhandel. In een aantal gevallen wordt niet de gehele branche meegenomen.

Productiestructuur Werkgelegenheidsindex Deze index geeft aan of een gemeente een (belangrijke) werkgelegenheidsfunctie heeft. De index wordt berekend door de werkgelegenheid te delen door de beroepsbevolking. Een positief percentage betekent dat de werkgelegenheid groter is dan de beroepsbevolking. Dit duidt op een inkomende pendel. Als de werkgelegenheid kleiner is dan de beroepsbevolking, dan zal een deel van de bevolking elders een baan moeten zoeken (een uitgaande pendelstroom). MKB en grootbedrijf Tot het midden- en kleinbedrijf worden bedrijven gerekend die meer dan 100 (fulltime) arbeidsplaatsen tellen. Het grootbedrijf heeft dus meer dan 100 werknemers in dienst. Kwartaire dienstverlening De kwartaire (of niet-commerciële) diensten bevatten de overheid, het onderwijs, de gezondheidszorg en de overige diensten.

Fysieke infrastructuur Prijzen bedrijventerreinen Om een bepaald gemeente als ‘duur’ of ‘goedkoop’ te bestempelen, is meer nodig dan alleen de minimum en maximum grondprijzen. Beter inzicht in de prijs-kwaliteit verhouding van een bepaald terrein is hiervoor noodzakelijk. Dit blijft echter buiten het bestek van dit onderzoek. Aanbod kantoor, bedrijfs- en winkelruimten Het aanbod van vastgoed fluctueert aanzienlijk in de tijd. De gegevens zoals in deze rapportage gebruikt, zijn dan ook een momentopname. De interpretatie van het aanbod van gemeenten is hierdoor moeilijk. Voor een gemeente is het van groot belang dat er genoeg aanbod is voor (nieuwe of reeds bestaande) bedrijven. Een zeer groot aanbod betekend echter vaak ook dat de leegstand groot is, hetgeen nadelige consequenties met zich meebreng. Een ‘optimaal’ aanbod is voorts afhankelijk van onder andere de economische ontwikkeling van land, regio of gemeente en de stand van de rente. Deze factoren hebben een positieve invloed op de vraag. Aanbod is niet per definitie gelijk aan leegstand. Veel panden blijven bezet tot het moment dat een nieuwe koper of huurder zich aandient. Bovendien is vrijwel altijd een deel van het aanbod als incourant te beschouwen.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Halderberge

Arbeid en kennis Werkloosheidscijfer Aangezien het CBS niet over recente werkloosheidscijfers op gemeenteniveau beschikt, is in deze rapportage gebruik gemaakt van gegevens van CWI (voormalig Arbeidsvoorziening). Het betreft het aantal niet-werkende werkzoekenden (NWW) dat geregistreerd staat bij een arbeidsbureau. Het aantal werklozen ligt volgens deze definitie op een hoger niveau dan de geregistreerde werkloosheid van het CBS (ongeveer tweederde hoger). De geregistreerde werkloosheid kan als het officiële werkloosheidscijfer worden beschouwd.