Economisch profiel voor Breda

Eindrapport
Uitgevoerd in opdracht van: Kamer van Koophandel West-Brabant Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs

Tilburg, februari 2002

1. Profielschets gemeente Breda
Na de analyse van het gemeentelijk profiel van Breda kunnen de volgende vijf high-lights c.q. aandachtspunten worden geformuleerd: • Breda is relatief sterk vergrijsd; • Breda heeft in (West-)Brabant een belangrijke werkgelegenheidsfunctie; • De financiële en zakelijke dienstverlening zijn de drijvende kracht achter de werkgelegenheidsgroei in de gemeente. Desondanks is Breda vooral een kwartaire dienstenstad (in ’s-Hertogenbosch en Eindhoven overheerst de tertiaire sector); • Breda is de belangrijkste kantorenstad van West-Brabant (hoog aanbod kantoorruimte); • Breda is een populaire vestigingsplaats bij buitenlandse bedrijven.

1.1 Inleiding
Vanwege het feit dat Breda onderdeel uitmaakt van de zogenaamde ‘B5’ (de vijf grootste Brabantse steden), is ervoor gekozen om in de profielschets de andere grote Brabantse steden Eindhoven, ’s-Hertogenbosch en Tilburg als referentie op te voeren (zie bijlage 1 voor de belangrijkste kengetallen). Helmond is vanwege het duidelijk lagere inwonertal weggelaten. Breda is qua oppervlak de grootste van de vier, wordt echter het aantal inwoners bezien dan ‘zakt’ Breda terug naar de derde plaats achter Eindhoven en Tilburg. De bevolkingsdichtheid is hierdoor lager dan in de referentiegemeenten. Tabel 2.1: Aantal inwoners, oppervlakte en bevolkingsdichtheid Breda en referentiegebieden
Gemeenten Breda Eindhoven ’s-Hertogenbosch Tilburg Inwonertal (per 1-1-2001) 162.310 203.400 130.480 195.820 Oppervlakte (km²) 129,2 88,3 91,3 118,9 Bevolkingsdichtheid (inwoners/km²) 1.278 2.330 1.535 1.668 Bevolkingsgroei (1997 – 2001) 3,8% 2,8% 3,1% 7,0%

Bron: CBS; bewerking ETIN Adviseurs

1.2 Bevolkingsstructuur
Leeftijdsopbouw In figuur 2.1 is de bevolkingsopbouw van Breda afgezet tegen het gemiddelde van West-Brabant en heel Noord-Brabant. Vergeleken met de referentiegebieden kent Breda een relatief laag percentage jongeren tot 14 jaar en een hoog percentage 65-plussers. Dit laatste impliceert dat Breda relatief sterk is vergrijsd. Een andere ’vergrijzingsindicator’ is de grijze druk (zie voor toelichting bijlage 4). Deze ligt in Breda eveneens op een relatief hoog niveau (ruim 23%). Alleen Eindhoven kent een sterker vergrijsde bevolking (24,1%).

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

Tilburg en ’s-Hertogenbosch scoren met 19,5% en 19,7% duidelijk lager. De groene druk heeft in Breda met circa 36% bij benadering dezelfde waarde als Tilburg en ’s-Hertogenbosch. Eindhoven scoort ook hier minder gunstig en komt uit op 33%. De groene druk van Breda ligt iets onder het gemiddelde van heel West-Brabant (38%). Figuur 2.1: Leeftijdsopbouw gemeente Breda
35,0 30,0 25,0 20,0 Breda Kamergebied Noord-Brabant

%
15,0 10,0 5,0 0,0 0 - 14 15 - 24 25 - 44 45 - 64 65 +
Bron: CBS; bewerking ETIN Adviseurs

Inkomen Met een gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden van 22.800 euro presteert Breda goed ten opzichte van de referentiegemeenten.’s-Hertogenbosch zit op een vergelijkbaar niveau, Eindhoven en Tilburg blijven achter (respectievelijk 21.300 en 21.400 euro). Vergeleken met de grotere gemeenten van West-Brabant (Bergen op Zoom, Etten-Leur, Moerdijk, Oosterhout en Roosendaal) is het gemiddeld besteedbaar inkomen in Breda minder gunstig.

1.3 Woon- en leefmilieu
Woningen Breda telt circa 70.500 woningen. Net als de bevolkingsdichtheid is ook de woningdichtheid in Breda lager dan in de referentiegemeenten; per vierkante kilometer zijn gemiddeld ruim 550 woningen gebouwd. Ter vergelijking, in Eindhoven staan gemiddeld 1000 woningen per km². Het aantal woningen groeide tussen 1998 en 2001 met 5,0%. Alleen in Tilburg werden relatief meer nieuwe woningen gebouwd (+5,5%). Binnen West-Brabant laten ook de gemeenten EttenLeur en Roosendaal hogere groeipercentages noteren (respectievelijk +9,5% en +5,8%). Voorzieningen Het aantal detailhandelsvoorzieningen per 1000 inwoners bedraagt in Breda 8,0. Tilburg blijft hier met gemiddeld 7,0 vestigingen bij achter. Van de vier grote steden in Noord-Brabant is ’sHertogenbosch met 10,4 vestigingen de absolute nummer 1. Dezelfde rangorde geldt ook ten aanzien van het aantal toeristische voorzieningen, zij het dat ’s-Hertogenbosch en Eindhoven de koppositie nu delen met 4,9. Breda komt uit op 4,0 vestigingen per 1000 inwoners. Breda is de onderwijsstad van West-Brabant. De gemeente telt in totaal 72 onderwijsinstellingen waarvan er 46 zijn bedoeld voor basisonderwijs. Voorts zijn er 7 scholen voor voortgezet

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

onderwijs, 3 voor VBO en 2 voor MBO. Daarnaast heeft Breda ook instellingen voor hoger beroepsonderwijs binnen haar grenzen (o.a. Hogeschool voor toerisme, HEAO). In tegenstelling tot Tilburg en Eindhoven heeft Breda geen universiteit.

1.4 Productiestructuur
Werkgelegenheid Breda is een belangrijke werkgelegenheidsgemeente. In 2001 waren er bijna 93.500 mensen werkzaam bij 8.800 vestigingen. Na Eindhoven en ’s-Hertogenbosch is Breda binnen Brabant de grootste werkverschaffer. De werkgelegenheidsfunctie van Breda blijkt ook uit de verhouding tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking. In Breda is de werkgelegenheid ongeveer 23% groter dan de beroepsbevolking. Dit duidt op een inkomende pendelstroom. Ter vergelijking, Tilburg heeft een saldo van nog geen 6%. Van het aantal werkzame personen in Breda is ruim 45% vrouw. Dit percentage ligt iets hoger dan in de referentiegemeenten. Verder heeft ruim 85% van de werkenden een fulltime baan. Ook dit percentage is bovengemiddeld. Het grootbedrijf heeft in Breda een belangrijke positie. Ruim 46% van het aantal banen kan op het conto van het grootbedrijf worden bijgeschreven. Eindhoven en Tilburg scoren hoger, de overige West-Brabantse gemeenten liggen alle onder het Bredase gemiddelde. Tabel 2.2: Productiestructuur Breda
Sectoren Vestigingen Werkzame personen Abs. Landbouw Industrie Bouwnijverheid Reparatie Groothandel Detailhandel Horeca Transport en logistiek Post en telecommunicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Overheid Onderwijs Gezondheidszorg Overige diensten Totaal 401 488 551 262 868 1.293 474 181 83 224 2.264 58 232 630 788 8.797 1.538 11.393 5.501 2.310 7.198 8.134 4.630 2.524 1.864 3.405 13.900 8.161 5.840 13.535 3.479 93.412 % 1,6 12,2 5,9 2,5 7,7 8,7 5,0 2,7 2,0 3,6 14,9 8,7 6,3 14,5 3,7 100,0 Ontwikkeling 1997 - 2001 -11,5 6,3 13,0 18,4 10,3 8,7 10,1 -1,8 -5,1 31,8 26,9 15,9 13,0 7,7 7,1 11,8 Werkgelegenheidsstructuur Kamergebied Brabant 4,5 18,8 6,5 2,5 7,1 9,3 4,2 4,9 1,2 2,6 12,0 5,6 4,9 11,9 4,0 100,0 4,7 19,6 7,3 2,3 7,1 9,3 4,3 4,3 1,2 3,0 12,4 4,4 5,2 11,3 3,5 100,0

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant (2001); bewerking ETIN Adviseurs

In de werkgelegenheidsstructuur van Breda zijn de sectoren industrie, zakelijke dienstverlening en gezondheidszorg samen goed voor bijna de helft van het aantal banen. Van alle sectoren zijn de zakelijke dienstverlening en de financiële dienstverlening de afgelopen vijf jaren het sterkst gegroeid. De sectoren landbouw, logistiek en post- en telecommunicatie moeten daarentegen een

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

terugval constateren. In totaal groeide de werkgelegenheid in Breda tussen 1997 en 2001 met 11,8%, na ’s-Hertogenbosch (+15,3%) het hoogste groeicijfer. Toerisme en recreatie Breda telt zo’n 642 bedrijven die tot de toeristische en recreatieve sector gerekend kunnen worden. Deze bedrijven zijn goed voor 4.440 arbeidsplaatsen, hetgeen overeenkomt met een werkgelegenheidsaandeel van 4,8%. Daarmee scoort Breda net iets hoger dan ’s-Hertogenbosch (4,7%), maar lager dan Eindhoven en Tilburg (beide 5,7%). Het feit dat Tilburg nu boven Breda eindigt (in tegenstelling tot de ‘voorzieningenindex’), duidt er op dat de Tilburgse bedrijven over het algemeen iets groter zijn. Buitenlandse bedrijven Binnen de provincie Noord-Brabant is Breda voor buitenlandse bedrijven de populairste vestigingsplaats. Ruim 180 Bredase bedrijven zijn van buitenlandse afkomst (zie tabel 2.3). Deze bieden werk aan 8.160 personen. De belangrijkste ‘leveranciers’ zijn de Verenigde Staten en België. De buitenlandse bedrijven nemen in Breda ruim 8% van de totale werkgelegenheid voor hun rekening. Vergeleken met de overige grote West-Brabantse gemeenten is dit percentage aan de lage kant. Bergen op Zoom scoort bijvoorbeeld ruim 20%. Tabel 2.3: Buitenlandse vestigingen Breda
Land van herkomst USA België Duitsland Groot-Brittannië Frankrijk Zwitserland Canada Zweden Denemarken Oostenrijk Ierland Finland Italië Spanje Overig Totaal Aantal vestigingen 54 32 24 17 15 8 7 5 4 4 3 2 2 2 8 187 Werkzame personen 3.220 1.482 912 432 579 462 334 154 53 38 365 22 22 10 79 8.164

Bron: Bestand Buitenlandse vestigingen Noord-Brabant; bewerking ETIN Adviseurs

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

Top-10 bedrijven In onderstaand kader zijn de 10 grootste bedrijven van Breda (m.u.v. de sociale werkvoorziening en de non-profit sector) opgenomen. Tezamen zijn deze goed voor circa 7% van de totale werkgelegenheid. Sodexho is de grootste werkgever van Breda met bijna 1350 werknemers.
Grootste bedrijven (excl. kwartaire diensten) Sodexho catering ABN AMRO Custody Services effectenkredietinstelling Interbrew Nederland bierbrouwerijen ISS Facility Services reiniging van gebouwen ESSO Nederland managementholdings ABC Breda reiniging van gebouwen Koninklijke PTT Post postdiensten Van Melle Nederland vervaardiging van chocolade- en suikerwerk Makro Cash and Carry groothandel in voedings- en genotmiddelen Uitgeversmaatschappij Zuid West NL uitgeverijen van dagbladen
Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant (2001); bewerking ETIN Adviseurs

1.5 Fysieke Infrastructuur
Infrastructuur Breda is strategisch gelegen in de nabijheid van de mainports Rotterdam en Antwerpen. De bereikbaarheid van Breda zal de komende jaren door onder meer een shuttleverbinding met de HSL, de verbreding van de A16 en aanpassingen van het knooppunt Princeville sterk verbeteren. Op korte termijn zal de stad echter ook de nodige hinder ondervinden van de werkzaamheden. Bedrijventerreinen Breda telt zo’n 43 bedrijventerreinen, die tezamen circa 700 hectare (netto) beslaan. Van dit areaal konden per 1-1-2001 nog op 10 terreinen hectares worden uitgegeven (zie tabel 2.4). In totaal bedraagt het nog uitgeefbare aanbod ruim 80 hectare. Ruim drievierde deel daarvan is terstond uitgeefbaar. Eindhoven en Tilburg hebben overigens aanzienlijk meer hectares in de aanbieding. Alleen ’s-Hertogenbosch zit met 40 hectares krapper in z’n jasje. De uitgifte van bedrijventerrein in de periode 1996 – 2000 bedroeg voor Breda circa 88 hectare. Hiervan vond een kwart plaats in het jaar 2000. Inmiddels is het bedrijventerreinaanbod in Breda verder geslonken tot 52 hectare, waarvan een deel in optie is uitgegeven. De gemeente Breda kent een lange wachtlijst.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

Tabel 2.4: Nog uitgeefbare bedrijventerreinen in Breda (1-1-2001)
Bedrijventerrein Achter Emer Druivenstraat Hazeldonk Hazeldonk 3 Heilaar Noord IABC Heilaar Zuid Hoogeind Hoogeind II Muizenberg Steenakker Noord Totaal Netto oppervlakte (in hectare) 14,0 12,0 48,0 25,1 22,0 12,0 32,2 26,0 14,5 29,3 235,1 Nog uitgeefbaar (in hectare) 3,3 6,2 0,5 19,6 5,2 0,1 3,8 21,2 1,3 21,7 82,9 Waarvan terstond uitgeefbaar (ha) 3,3 0,2 0,5 19,6 0,0 0,0 2,9 16,1 1,3 21,7 65,7

Bron: IBIS (2001); bewerking ETIN Adviseurs

De prijs die in Breda voor een vierkante meter bedrijventerrein in rekening wordt gebracht, ligt gemiddeld lager dan in de andere drie gemeenten. De goedkoopste vierkante meter kost in Breda zo’n 36 euro, de duurste bedraagt 127 euro. Ter vergelijking, in ’s-Hertogenbosch lopen de prijzen op tot 227 euro. Kanttekening is wel dat de grondprijzen in Breda het afgelopen jaar fors zijn verhoogd. Kantoor en bedrijfsruimten Breda heeft een groot aandeel in het totale vastgoedaanbod van West-Brabant. Bijna een derde van het totale aanbod binnen West-Brabant komt voor rekening van Breda. Dit is met name te danken aan een groot aanbod kantoorruimte. Als gevolg van de (ambitieuze) ontwikkeling van de stationszone zal Breda haar positie als kantorenstad de komende jaren verder uitbouwen. Daarmee vergroot de stad haar aantrekkingskracht voor potentiële nieuwe vestigers (bijvoorbeeld Benelux hoofdkantoren). Tabel 2.5: Aanbod van kantoor-, bedrijfs- en winkelruimte (7-1-2002)
Kantoren (>500m²) Bedrijfsruimte (>750m²) Winkelruimte (>200m²) Totale aanbod
Bron: PropertyNL; bewerking ETIN Adviseurs

Breda 102.830 67.260 6.060 176.150

Kamergebied 166.780 337.180 53.300 557.260

Aandeel 61,7 19,9 11,4 31,6

1.6 Arbeidsmarkt
Beroepsbevolking Circa 47% van de Bredase bevolking behoort tot de beroepsbevolking. Dit komt overeen met circa 75.800 personen. Hiervan behoort ruim 58% tot het mannelijk geslacht. Dit percentage geldt ook voor de referentiegemeenten. Uitgesplitst naar leeftijd blijkt de beroepsbevolking van Breda ‘grijzer’ dan die van de referentiegemeenten. Niet alleen is het aandeel 44 tot 64-jarigen groter dan elders, tevens kent Breda een kleiner aandeel 15 tot 24-jarigen. Werkloosheid

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

Van de totale beroepsbevolking zijn 4.650 personen werkloos. Het gaat hier om de zogenaamde niet-werkende werkzoekenden (NWW-ers). Breda kent daarmee een werkloosheidspercentage van ongeveer 6%. Dit percentage is weliswaar hoger dan het West-Brabantse gemiddelde, maar is lager dan in de drie andere grote steden. De werkloosheid is in Eindhoven het hoogst. Figuur 2.2: Ontwikkeling aantal NWW-ers Breda
5400 5200 5000 4800 4600 4400 4200 jaargemiddelde 2000 eerste kwartaal 2001 tweede kwartaal 2001 derde kwartaal 2001

Bron: Arbeidsvoorziening; bewerking ETIN Adviseurs

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

Bijlage 1:
Indicatoren

Samenvattend overzicht indicatoren Breda en referentiegebieden
Breda Eindhoven Tilburg ’s-Hertogenbosch Kamergebied NoordBrabant 2.375.116 18,7% 68,4% 12,9% 39,1% 20,7% 482 3,1% 14,2% 24.500 5.081,8 949.067 2,5 193 5,3% 7,6 4,0 1.221 142.152 1.133.624 +2,7% 8 62,9% 11,5% 4,7% 19,6% 13,6% 11,3% 12,5% 62,7% 7,3% 2,3% 7,1% 9,3% 4,3% 4,3% 16,6% 24,5% 6,1% 1.082,5 17,0 – 226,9 1.635,1 . . . 1.104.162 46,5% 53.866 4,9%

Bevolkingsstructuur Bevolking (1-1-’01) 162.308 203.397 195.819 130.477 Aandeel 0-14 jaar 17,5% 15,8% 17,7% 17,7% Aandeel 15 – 64 jaar 67,8% 68,9% 69,8% 69,7% Aandeel 65+ 14,8% 15,3% 12,4% 12,6% Groene druk 36,6% 33,2% 36,9% 36,2% Grijze druk 23,7% 24,1% 19,5% 19,7% Bevolkingsdichtheid 1.278 2.330 1.668 1.535 Bevolkingsgroei ’97 – ‘01 3,8% 2,8% 7,0% 3,1% Aandeel allochtonen (’00) 19,0% 24,2% 20,4% 17,8% Gemiddeld inkomen (’98) 22.800 21.300 21.400 22.800 Woon- en leefmilieu Oppervlakte (km²) 12.915 8.827 11.889 9.126 Totale woningvoorraad (2001) 70.538 90.379 81.954 55.541 Gem. woningbezetting 2,3 2,3 2,4 2,3 Woningdichtheid (km²) 555 1.035 698 653 Groei woningen ‘98-‘01 5,0% 3,8% 5,5% 4,5% Detailhandel/1000 inwoners 8,0 8,1 7,0 10,4 Toerisme/1000 inwoners 4,0 4,0 3,2 4,9 Aantal onderwijsinstellingen 72 89 89 62 Productiestructuur (2001) Aantal vestigingen 8.797 12.940 7.592 9.136 Aantal werkzame personen 93.412 140.105 95.144 93.606 Werkgelegenheidsindex +23,2% +46,9% +5,8% +47,9% Gem. aantal w.p./bedrijf 11 11 12 10 Aandeel MKB (in w.p.) 53,5% 46,7% 49,5% 54,5% Banengroei ’97-‘01 11,8% 8,3% 12,5% 15,3% Aandeel landbouw 1,6% 0,3% 1,0% 0,5% Aandeel industrie 12,2% 19,3% 18,6% 11,4% Aandeel vgm/industrie 25,2% 3,5% 12,4% 15,3% Aandeel chemie/industrie 7,2% 2,6% 16,0% 2,7% Aandeel metaal/industrie 6,8% 5,4% 13,6% 5,5% Aandeel overig/industrie 60,9% 88,4% 58,0% 76,5% Aandeel bouwnijverheid 5,9% 6% 4,4% 6,8% Aandeel reparatie 2,5% 1,7% 1,6% 1,7% Aandeel groothandel 7,7% 4,9% 5,3% 10,0% Aandeel detailhandel 8,7% 8,2% 9,7% 8,2% Aandeel horeca 5,0% 3,9% 3,8% 3,2% Aandeel transport & logistiek 2,7% 4,0% 5,3% 2,5% Aandeel fin. & zak. dienstverlening 20,5% 25,9% 15,6% 26,9% Aandeel kwart. dienstverlening 33,2% 25,8% 34,7% 28,7% Aandeel toerisme 4,8% 5,7% 5,7% 4,7% Fysieke infrastructuur (‘01) Nog uitgeefbaar bedrijventerrein (ha.) 82,9 192,5 149,3 38,7 Prijzen bedrijventerrein 36,3 – 127,1 68,1 – 158,8 51,1 – 170,1 36,3 – 226,9 Uitgifte bedrijventerrein 1996-2000 88,3 96,6 64,7 53,9 Aanbod kantoren (>500m²) 102.830 . . . Aanbod bedrijfsruimten (>750m²) 67.260 . . . Aanbod winkels (>200m²) 6.060 . . . Arbeidsmarkt Beroepsbevolking 75.838 95.372 89.930 63.293 Aandeel in totale bevolking 46,7% 46,9% 45,9% 48,5% Niet werkende werkzoekenden 4.650 6.774 5.958 4.352 Werkloosheidspercentage 6,1% 7,1% 6,6% 6,9% Bronnen: CBS, Vestigingenregister Noord-Brabant (2001), ScarB, IBIS (2001), PropertyNL, Arbeidsvoorziening

548.599 18,1 68,1 13,8 37,8% 22,1% 476 3,7% 16,0% 24.400 115.371 226.516 2,4 196 4,4% 7,6 4,1 273 31.820 261.757 +2,9% 8 62,7% 11,8% 4,5% 18,8% 18,0% 16,1% 10,8% 55,1% 6,5% 2,5% 7,1% 9,3% 4,2% 4,9% 15,8% 26,4% 5,3% 267,9 17,0 – 127,1 672,3 166.787 337.176 53.304 254.407 46,4% 13.236 5,2%

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

Bijlage 2: Definities en begrippenlijst

Bevolkingsstructuur Groene druk De verhouding tussen het aantal 0- tot 19-jarigen en het aantal 20- tot 64-jarigen binnen een bepaalde bevolking, uitgedrukt in een percentage. De groene druk is een maat om de verdeling van de demografische druk over jongeren en ouderen zichtbaar te maken. Grijze druk De verhouding tussen het aantal 65-plussers binnen een bevolking en het aantal 20- tot 64jarigen, uitgedrukt in een percentage. De grijze druk geeft informatie over de verdeling van de demografische druk en kan als vergrijzings-indicator gezien worden. Gemiddeld besteedbare inkomen Als indicator van de bestedingsmogelijkheden in een gemeente is gebruikgemaakt van het gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden. Het inkomen is afhankelijk van het percentage inwoners met een inkomen en de hoogte van hun inkomen. Het betreft CBS-cijfers uit 1998.

Woon- en leefmilieu Bebouwd, cultuurgrond en overig groen Onder bebouwd valt onder andere het woongebied, de infrastructuur, de bedrijfsruimte en bouwterreinen. Cultuurgrond heeft betrekking op gronden die voor agrarische doeleinden worden gebruikt. Overig groen is een verzamelcategorie voor onder andere ‘natuur’ (parken, bossen), sportvelden, volkstuinen, begraafplaatsen etc.. Winkelvoorzieningen Het aantal winkels per 1.000 inwoners geeft slechts kwantitatieve informatie over de winkelvoorraad. Belangrijke facetten als diversiteit en kwaliteit blijven buiten beschouwing. Enige voorzichtigheid is derhalve geboden bij het interpreteren van de resultaten. De winkelgegevens zijn afkomstig uit het Vestigingenregister Noord-Brabant en zijn gebaseerd op de sector ‘Detailhandel en reparatie t.b.v. particulieren (excl. auto’s, motorfietsen en motorbrandstoffen)’. Toeristische en recreatieve voorzieningen Het aantal toeristische en recreatieve voorzieningen c.q. bedrijven per 1.000 inwoners. De toeristische en recreatieve sector is samengesteld uit bedrijven behorende tot verschillende branches. De definitie is afkomstig uit het rapport ‘Werkgelegenheid in Toerisme en Recreatie in Nederland 1996 – toesnijding LISA bestand’ van ETIN Adviseurs en Sliepen Consultancy in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken, HISWA en RECRON. Aangezien het om sector doorkruisende activiteiten gaat, mag het werkgelegenheidsaandeel van de sector ‘toerisme en recreatie’, om dubbeltellingen te voorkomen, niet opgeteld worden bij de andere sectoren.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

De definitie van de sector is in overleg met de opdrachtgevers samengesteld. Globaal worden de volgende branches tot de sector gerekend: horeca, logies, cultuur, recreatie, sport en amusement, personenvervoer, reisorganisatie en – bemiddeling, recreatiegoederen en (overige) toeristische/recreatieve detailhandel. In een aantal gevallen wordt niet de gehele branche meegenomen.

Productiestructuur Werkgelegenheidsindex Deze index geeft aan of een gemeente een (belangrijke) werkgelegenheidsfunctie heeft. De index wordt berekend door de werkgelegenheid te delen door de beroepsbevolking. Een positief percentage betekent dat de werkgelegenheid groter is dan de beroepsbevolking. Dit duidt op een inkomende pendel. Als de werkgelegenheid kleiner is dan de beroepsbevolking, dan zal een deel van de bevolking elders een baan moeten zoeken (een uitgaande pendelstroom). MKB en grootbedrijf Tot het midden- en kleinbedrijf worden bedrijven gerekend die meer dan 100 (fulltime) arbeidsplaatsen tellen. Het grootbedrijf heeft dus meer dan 100 werknemers in dienst. Kwartaire dienstverlening De kwartaire (of niet-commerciële) diensten bevatten de overheid, het onderwijs, de gezondheidszorg en de overige diensten.

Fysieke infrastructuur Prijzen bedrijventerreinen Om een bepaald gemeente als ‘duur’ of ‘goedkoop’ te bestempelen, is meer nodig dan alleen de minimum en maximum grondprijzen. Beter inzicht in de prijs-kwaliteit verhouding van een bepaald terrein is hiervoor noodzakelijk. Dit blijft echter buiten het bestek van dit onderzoek. Aanbod kantoor, bedrijfs- en winkelruimten Het aanbod van vastgoed fluctueert aanzienlijk in de tijd. De gegevens zoals in deze rapportage gebruikt, zijn dan ook een momentopname. De interpretatie van het aanbod van gemeenten is hierdoor moeilijk. Voor een gemeente is het van groot belang dat er genoeg aanbod is voor (nieuwe of reeds bestaande) bedrijven. Een zeer groot aanbod betekend echter vaak ook dat de leegstand groot is, hetgeen nadelige consequenties met zich meebreng. Een ‘optimaal’ aanbod is voorts afhankelijk van onder andere de economische ontwikkeling van land, regio of gemeente en de stand van de rente. Deze factoren hebben een positieve invloed op de vraag. Aanbod is niet per definitie gelijk aan leegstand. Veel panden blijven bezet tot het moment dat een nieuwe koper of huurder zich aandient. Bovendien is vrijwel altijd een deel van het aanbod als incourant te beschouwen.

ETIN Adviseurs

Economisch profiel voor Breda

Arbeid en kennis Werkloosheidscijfer Aangezien het CBS niet over recente werkloosheidscijfers op gemeenteniveau beschikt, is in deze rapportage gebruik gemaakt van gegevens van CWI (voormalig Arbeidsvoorziening). Het betreft het aantal niet-werkende werkzoekenden (NWW) dat geregistreerd staat bij een arbeidsbureau. Het aantal werklozen ligt volgens deze definitie op een hoger niveau dan de geregistreerde werkloosheid van het CBS (ongeveer tweederde hoger). De geregistreerde werkloosheid kan als het officiële werkloosheidscijfer worden beschouwd.