Leeuwarden West

Revitalisering bedrijventerrein Ruimtelijk Plan

Oldehoofsterkerkhof 2 Postbus 21000 8900 JA Leeuwarden T 058 - 233 88 33 F 058 - 233 88 29 E gemeente@leeuwarden.nl

Dit is een uitgave van de Gemeente Leeuwarden Dienst Stadsontwikkeling en -beheer Sector Ruimtelijke Ontwikkeling en Inrichting Team Ruimtelijke Ordening

Aan in dit boekwerk getoond beeld- en kaartmateriaal kunnen geen rechten worden ontleend

Leeuwarden, 2005

Inhoud
1 2 3 4 5 6 7 8 Inleiding Kenschets van het gebied Probleemanalyse in beeld Ruimtelijke structuur Maatregelen Basisprincipes voor de inrichting Beeldkwaliteit nieuwe situatie Uitwerking & vervolg 3 4 5 7 8 9 10 13

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

2

1

Inleiding
Kenmerkend voor een revitaliseringsoperatie is het werken in bestaand stedelijk gebied. Dit brengt met zich mee dat de bestaande fysieke omgeving en van oudsher ontstane situaties beperkend kunnen zijn voor de meest optimale inrichting. Dit onderkennende is in deze fase uitsluitend gekozen voor het formuleren van basisprincipes, uitgewerkt in principeprofielen. Dit plan vormt dan ook niet het eindbeeld. Parallel met de nadere stedenbouwkundige uitwerking worden gesprekken gevoerd met perceeleigenaren en veldonderzoeken uitgevoerd. Op deze wijze wordt gekomen tot een financieel en practisch uitvoerbaar inrichtingsplan, dat de basis zal vormen voor op te stellen bestekken.

Voor u ligt het Ruimtelijk Plan dat is opgesteld ten behoeve van de revitalisering van bedrijventerrein Leeuwarden West. In dit plan is de revitaliseringsopgave uit de projectomschrijving `Revitalisering Bedrijventerrein Leeuwarden West´, behorend bij de Kompasaanvraag van 6 mei 2004 vertaald naar de ruimtelijke context. Dit plan is totstandgekomen in samenwerking met de Bedrijvenvereniging Leeuwarden West. De revitalisering heeft tot het doel van Bedrijventerrein West weer een concurrerend bedrijventerrein te maken. De huidige staat van het terrein leidt tot leegstand en downscaling van het type bedrijvigheid. De revitalisering moet de ingezette verpaupering keren en het terrein weer aantrekkelijk maken voor gevestigde en nieuwe ondernemers. Dit plan formuleert de ruimtelijke basisprincipes voor de revitalisering. Voor een uitgebreide probleemanalyse van het plangebied en de relatie met interventiemaatregelen en parkmanagement wordt u verwezen naar de eerder genoemde projectomschrijving.

DIT PROJECT WORDT MEDEGEFINANCIERD DOOR DE EUROPESE GEMEENSCHAP Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling EN HET SAMENWERKINGSVERBAND NOORD-NEDERLAND, EZ/KOMPAS

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

3

2

Kenschets van het gebied
kades in Leeuwarden. Daarnaast zijn door enkele individuele ondernemers kades aangelegd. De directe verbinding met het Van Harinxmakanaal en de Harlingervaart hebben belangrijke meerwaarde voor het terrein. Het vroegere transport via de zogenaamde stamspoorlijn is in onbruik geraakt. Het verwijderen van deze verwaarloosde spoorlijnen vormt een belangrijk element binnen de totale revitalisering. Het plangebied waarop de revitalisering betrekking heeft is gedefinieerd als Leeuwarden-West en is onderstaand weergegeven.

Bedrijventerrein West is het oudste grote bedrijventerrein van de provincie Fryslân en tevens één van de grotere huidige bedrijvencomplexen van de provincie. De eerste aanzetten voor het terrein zijn reeds gegeven in het midden van de 19e eeuw. Het bedrijventerrein is grootschalig tot ontwikkeling gekomen na de Tweede Wereldoorlog. Het gebied heeft een omvang van circa 190 hectare (netto: circa 135) en geeft qua bedrijvigheid een gemengd beeld. Het is een grootschalig gemengd terrein met een middelzwaar milieuhinderlijk karakter, dat ruimte biedt aan handels- en distributiebedrijven, productiebedrijven en dienstverlenende bedrijven. Op het terrein zijn ruim 3.000 mensen werkzaam. Het terrein kenmerkt zich door een goede ligging en multimodale ontsluiting. Zittende ondernemers ervaren de goede ontsluiting als een belangrijk vestigingsmotief. Een belangrijke route over het terrein wordt gevormd door de verbinding Hendrik Algraweg met de rondweg. Via de Marshallweg wordt daarnaast het kantorengebied rechtstreeks ontsloten. Recente investeringen in het plangebied hebben de ontsluiting nog eens verbeterd. Het betreft de ontsluiting via de nieuwe Slauerhoffweg, waarmee een rechtstreekse verbinding op de route Harlingen is gecreëerd. Daarnaast is de zogenaamde turbominirotonde gerealiseerd op de Hendrik Algraweg, ter ontsluiting van Newtonpark. Naast de ontsluiting over de weg vindt logistieke afwikkeling plaats over het Van Harinxmakanaal en de Harlingervaart. Het bedrijventerrein beschikt over één van de twee grotere actieve op- en overslag

Ligging plangebied
Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

4

3

Probleemanalyse in beeld
Parkeerproblematiek Versnipperd beeld door verschil in materiaalgebruik

Op het bedrijventerrein worden al een aantal jaren diverse problemenen gesignaleerd. In 2001 is door Ingenieursbureau Oranjewoud een enquete naar knelpunten gehouden onder de zittende ondernemers. De probleemanalyse is verwerkt in het rapport 'Actualisering revitaliseringsplan bedrijventerrein Leeuwarden-West (2001)', dat een belangrijke basis vormde voor de revitaliseringsmaatregelen en de Kompasaanvraag. Om een beeld te geven van de situatie op het terrein treft u onderstaand een aantal kenmerkende beelden aan.

Slechte beeldkwaliteit

Slecht beheer door verval verhardingen

Slechte uitstraling stamspoorlijnen

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

5

Beperking Zwettetunnel

Spoorwegovergangen

Onduidelijke situatie openbaar - privé

Organisatie Lorentzkade

Onduidelijke perceelontsluiting

Ontbreken van fietsvoorzieningen

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

6

4

Ruimtelijke structuur
maatvoering, groenvoorzieningen en fietsvoorzieningen. Parkeren rechtstreeks vanaf de openbare weg wordt ook bij deze wegen niet meer toegestaan. De (overige) perceelontsluitingswegen hebben primair de functie de individuele bedrijven te ontsluiten. De verkeersintensiteiten zijn hier relatief laag, er is hoofdzakelijk sprake van bestemmingsverkeer. Bebouwing staat veelal dicht op de rijbaan en afwikkeling van parkeren op eigen terrein is niet altijd mogelijk. De inrichting zal vooral functioneel van aard zijn en de bedrijfsvoering niet mogen belemmeren.

Infrastructuur is de belangrijkste structuurdrager van het gebied. Binnen het wegenstelsel is een hiërarchie aangebracht, gebaseerd op vervoers-intensiteiten en functie in het (stedelijk) wegennet. Door met vaste inrichtingsprincipes voor ieder wegtype te werken, worden wegen en bermen zodanig vormgegeven dat de plek binnen de wegenhiërarc hie als vanzelfsprekend en natuurlijk door gebruikers wordt ervaren. Beeldkwaliteit en functionaliteit sluiten elkaar hierbij niet uit, maar gaan hand in hand. Als hoofdontsluitingsweg is met name het noordelijke deel van de Zwettestraat relevant. Deze weg vormt een belangrijke schakel naar de Rondweg. De verkeersdruk op deze weg zal in de toekomst uitstijgen boven die van de Slauerhoffweg. Om deze reden krijgt Zwettstraat (noord) een volledig nieuw, robuust profiel. Veel aandacht wordt daarbij gegeven aan de uitstraling. De voorgestane inrichting van deze as faciliteert de gewenste kanteling van een 'achterafroute' naar een aantrekkelijk gebied met PDVfuncties. Zwettestraat (noord) krijgt daarmee de inrichting die het vanuit haar stedelijke functie verdient. De mogelijke aanleg van een nieuwe Westelijke Invalsweg valt buiten de reikwijdte van dit project. Indien deze weg wordt aangelegd, dan zal dit de functie en uitstraling van de Zwettestraat versterken. Ook de Slauerhoffweg wordt niet betrokken bij de herinrichting, omdat deze onlangs is aangelegd. Als terreinontsluitingswegen worden aangemerkt: Newtonweg, James Wattstraat en Zwettestraat (zuid). Ook bij deze wegen zal het belang van een verdelende functie tot uitdrukking worden gebracht in de inrichtingskeuzes. Dit komt tot uiting in

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

7

5

Maatregelen
herverkaveld en verkocht aan aangrenzende perceeleigenaren. Herinrichting Lorenztkade Het huidige gebruik en de inrichting van de Lorentzkade geeft een onduidelijk en onrustig beeld. Om dit te veranderen zal de overgang naar de weg worden benadrukt door het aanbrengen van een groenstructuur en worden op de kade een aantal parkeervakken ingericht. Parallel met de herinrichting worden over het gebruik van de kade afspraken gemaakt met aangrenzende ondernemers. De functie van de kade als op- en overslagkade blijft voorop staan. Niet-vaargebonden opslag zal echter niet meer worden toegestaan.

Een belangrijk onderdeel van de revitalisering is de herinrichting van alle wegen en bermen in het plangebied. Uitzondering hierop zijn: de Slauerhoffweg, Schenkenschans en de Sneker-trekweg (gedeelte binnen de rondweg), omdat deze wegen onlangs zijn aangelegd c.q. gereconstrueerd. Daarnaast worden de Marshallweg en de Fahrenheitweg niet betrokken, vanwege de voorgenomen aanpassingen in verband met de geprojecteerde Westelijke Invalsweg. Naast de herinrichting van bermen en wegen zijn een aantal maatregelen benoemd die specifiek aandacht verdienen. De maatregelen zijn aangegeven op de afgebeelde kaart ‘Fysieke maatregelen'. Verdieping Zwettetunnel (rood gemarkeerd) Een belangrijk knelpunt dat door de bedrijvenvereniging naar voren is gebracht, is de beperkte doorrijhoogte van de Zwettetunnel (3,30 m). Vrachtwagens hebben meerdere keren klem gezeten onder de tunnel. De tunnel wordt verdiept naar een doorrijhoogte van 4,60 m. Verwijdering (stam)spoorlijnen Op het terrein zijn een aantal stamspoorlijnen en een deel van het voormalige spoorlijntje naar Stiens aanwezig. Deze spoorlijnen worden al jaren niet meer gebruikt. Doelstelling is de spoorlijnen te verwijderen en de ondergrond te verkopen aan aangrenzende perceeleigenaren. 'Rechttrekken' Zwettestraat (noord) Het wegtracé Zwettestraat noord heeft op dit moment een vreemd verloop, de huidige spoorlijn wordt haaks gekruist. In verband met verkeersveiligheid en uitstraling van deze verbindingsas met de rondweg, is het wenselijk hier het tracé 'recht te trekken'. Vrijkomende grond kan vervolgens worden

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

8

6

Basisprincipes voor de inrichting
Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn: ! Inrichting van het eigen terrein. Het betreft inen uitritten, laden en lossen, parkeren, beplanting en opslag. ! Accentueren van de overgang tussen het private terrein en de openbare ruimte. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan een vorm van erfafscheiding. ! De beeldkwaliteit van de individuele gebouwen. Het gaat dan om uitstraling van de gevels, herkenbaarheid, naamsaanduiding en reclameobjecten. Vanuit de revitalisering wordt de meeste winst geboekt als investeringen in het openbaar gebied gepaard gaan met investeringen in private terreinen en opstallen.

Belangrijke basisprincipes voor de herinrichting zijn: ! Accentueren functie en uitstraling Zwettestraat ! Verbeteren fietsvoorzieningen ! Organiseren parkeren ! Eenheid in materialisering en uitstraling ! Ordening van uitritten ! Structurering van groen ! Accentueren onderscheid openbaar - privé ! Handhaven van huidige rijbaanbreedtes, waar nodig verbreden ! Herinrichting rabatstroken, afgestemd op gebruik ! Verwijderen (stam)spoorlijnen en herinrichting van vrijkomende gronden ! Beheerbewust ontwerpen De herinrichting van het openbaar gebied zal het beeld en de uitstraling van het terrein als geheel verbeteren. Vanzelfsprekend speelt hierbij ook de beeldkwaliteit van de individuele bedrijfsgebouwen een belangrijke rol. Getracht wordt dan ook de ondernemer bewust te maken van de ruimtelijke situatie van zijn eigendom.

Referentiebeelden bedrijventerreinen elders

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

9

7

Beeldkwaliteit nieuwe situatie
Gewenst profiel Z wettestraat Noord

De basisprincipes voor de herinrichting zijn uitgewerkt in een aantal principeprofielen. Enkele aansprekende profielen zijn onderstaand opgenomen. Tevens zijn een aantal sfeerimpressies van de nieuwe situatie opgenomen. Hoofdontsluiting Het gewenste representatieve karakter van Zwettestraat (noord) krijgt vorm door een ruim opgezette en consistente structuur. Het vrijliggende fietspad vormt de ontbrekende schakel van de fietsroute vanuit de binnenstad richting het westelijk buitengebied. Een robuuste bomenstructuur in een eenvoudige grasberm, en aantrekkelijke verlichtingsarmaturen complementeren het beeld. De onderbroken middenrijstrook functioneert als opstelstrook voor afslaand verkeer, om daarmee doorgaand verkeer zo weinig mogelijk te belemmeren. Parkeren zal niet meer mogelijk zijn rechtstreeks vanaf of op de openbare weg en dient plaats te vinden op eigen terrein.

gras + bomen

fietspad obsta kelstrook

rijbaan

opstelstrook

rijbaan

gras + bomen

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

10

Terreinontsluiting De terreinontsluitingswegen dienen ook een representatief karakter te krijgen en als zodanig herkenbaar te zijn. Het profiel wordt eveneens gekenmerkt door een ruime rijbaanbreedte. Door de lagere verkeerintensiteiten kan hier worden volstaan met aanliggende fietsstroken. Daar waar mogelijk worden de wegen begeleid door boomstructuren. Parkeren zal op deze wegen niet meer mogelijk zijn rechtstreeks vanaf of op de openbare weg maar dient plaats te vinden op eigen terrein.

Gewenst profiel Z wettestraat Z uid

gras + bomen / bomen i n verhardi n g

fietsstrook

rijbaan

fietsstrook

gras + bomen

te ver kopen terrei n

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

11

Perceelontsluiting De perceelontsluitingswegen zijn vooral functioneel van aard. Belangrijkste opgave is het structureren van de in- en uitritten en het parkeren. Bij de herinrichting van de rabatstroken zullen deze functies ook als zodanig fysiek worden gemarkeerd. Daarnaast worden de molgoten extra geaccentueerd om meer lijn en rust in het straatbeeld te krijgen. Gewenst profiel Galvan istraat

Gewenst profiel Archimedesweg

i nrit / par keren molgoot

rijbaan

i nrit / par keren molgoot

te ver kopen terrei n

i nrit / par keren molgoot

rijbaan molgoot

gras + bomen

Impressie Celciusweg
Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

12

8

Uitwerking & vervolg
3. Fysieke en technische randvoorwaarden Voor de uiteindelijke inrichting zijn fysieke en technische randvoorwaarden van belang. Zaken als bodemkwaliteit, kwaliteit verharding, hoogteverschillen en ligging van kabels en leidingen, worden onderzocht en verwerkt in het inrichtingsplan. In het gebied zijn enkele grote transportleidingen aanwezig (gas en water) die nadrukkelijk aandacht verdienen. 4. Verkoop gronden Met de verkoop van de ondergrond van (stam)spoorlijnen aan aangrenzende perceeleigenaren wordt een grote kwaliteitsslag gemaakt. Vanuit beheersoptiek worden eveneens overige gronden verkocht, die geen directe meerwaarde hebben voor de openbare ruimte.

Dit Ruimtelijk Plan vormt de basis voor het uiteindelijke inrichtingsplan. Op weg naar een defintief inrichtingsplan wordt specifiek aandacht geschonken aan de onderstaande zaken. 1. Individueel overleg De principeprofielen zijn bij een aantal informatieavonden voorgelegd aan de zittende ondernemers. Over het algemeen is positief gereageerd op de voorstellen. Om op een adequate manier in te kunnen spelen op wensen en ideeën van de ondernemers en belemmering van de bedrijfsvoering zoveel mogelijk te voorkomen wordt met vrijwel iedere perceeleigenaar een gesprek gevoerd. 2. Stimuleren herinrichting private kavels Een aantal ondernemers hebben aangegeven het eigen terrein te willen opknappen. Wij inventariseren de behoefte op dit punt. Indien aansluitende perceeleigenaren hiertoe plannen hebben, zal de gemeente haar kennis inbrengen om in gezamenlijke sessies afspraken te maken over de inrichting van private voorterreinen. Kansrijk zijn met name de Archimedesweg en Zwettestraat (zuid), waar vrijkomende ondergrond van stamspoorlijnen wordt verkocht aan de aangrenzende perceeleigenaren.

Leeuwarden West, Revitalisering Bedrijventerrein, Ruimtelijk Plan

13