LEEUWARDEN, 8USlNESS CLASS VOOR ONDERNEMERS

SERVlCEPUNT
8EDRlJVEN
WlJST STARTERS
DE WEG.
WWW.LEEUWARDEN.NL
Bezoekadressen Servicepunt Bedrijven:
• Stadskantoor gemeente Leeuwarden, Oldehoofsterkerkhof 2, Leeuwarden.
Bureau Zelfstandigen Fryslân bij de Kamer van Koophandel,
• Heliconweg 62, Leeuwarden.
• Bureau Zelfstandigen Fryslân bij het CWI, Tesselschadestraat 35,
Leeuwarden (alleen op afspraak).
Servicepunt Bedrijven Bureau Zelfstandigen Fryslân
Email: EZ@Leeuwarden.nl Email: info@bureauzelfstandigenfryslan.nl
Tel. 058 233 88 83 Tel. 058 233 81 35
Gemeente Leeuworden
Seruicepunt 8edriiuen
Postbus 21000
8900 JA Leeuwarden
Stadskantoor
Oldehoofsterkerkhof 2
Leeuwarden
T 058 233 88 83
F 058 233 88 34
E ez@leeuwarden.nl
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
2 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
3
lNHOUDSOPGAVE
VOORWOORD: SERVlCEPUNT 8EDRlJVEN GAAT VOOR UW ZAAK k
SERVlCEPUNT 8EDRlJVEN GEMEENTE LEEUWARDEN 5
8UREAU ZELFSTANDlGEN FRYSLÂN f8ZF) 6
Nieuwe mogelijkheden voor startende ondernemers 6
Mogelijkheden voor pré-starters 6
Mogelijkheden voor startende ondernemers 7
Mogelijkheden voor gevestigde ondernemers 7
Mogelijkheden voor beëindigende ondernemers 7
Mogelijkheden voor oudere ondernemers (55 jaar of ouder) 8
8EDRlJF STARTEN S
Heb ik diploma ’s nodig? 9
Mag ik het bedrijf uitoefenen op de plaats van mijn eigen keuze? 9
Wanneer ben ik zelfstandige en wanneer ondernemer? 10
Welke vergunningen heb ik nodig? 10
Ondernemingsplan schrijven 11
Uw persoonlijke gegevens 11
Omschrijving van het soort bedrijf 11
Het marketingplan 11
Het financiële plan 12
JURlDlSCHE ZAKEN 1Z
Handelsnaam bedrijf 12
Intellectueel eigendom (merken, octrooien e.d.) 12
Algemene Voorwaarden 12
Concurrentiebeding van huidige werkgever 13
RECHTSVORMEN 13
Eenmanszaak 13
Vennootschap Onder Firma (VOF) 13
Maatschap 14
Commanditaire Vennootschap (CV) 14
Besloten Vennootschap (BV) 14
8ELASTlNGEN 1k
Algemeen 14
Aanmelden 15
Wanneer betaalt u inkomstenbelasting? 15
Wanneer betaalt u vennootschapsbelasting? 15
Wanneer betaalt u loonbelasting? 15
Wanneer betaalt u BTW? 16
Wat behoort er allemaal tot uw administratie? 16
Welke aftrekposten zijn er? 16
Hoe gaat het betalen van belastingen en premies? 16
Gaat u exporteren of importeren? 16
Boekhouding 17
PERSONEEL 17
Arbeidsovereenkomst 17
Personeel aanmelden bij verschillende instanties 17
Beëindigen van het contract 18
Wat doet het CWI nog meer? 18
Zijn er subsidies voor personeel met een arbeidshandicap? 18
8EDRlJFSRUlMTE 19
Bedrijf vanuit huis 19
Bedrijfsverzamelgebouw & Business Center 20
Bedrijfsruimte huren 20
Ontwikkelingsbedrijf Leeuwarden (voorheen SBL) 20
VERZEKERlNGEN Z1
Verzekeren van het bedrijfsvermogen 21
Aansprakelijkheidsverzekering 21
Rechtsbijstand 21
Kredietrisico 21
Persoonlijke verzekeringen 21
Pensioen 22
FlNANClERlNG ZZ
Subsidies 22
Geld lenen bij familie, vrienden en kennissen 23
Geld lenen bij de bank 23
Borgstellingskrediet MKB 23
Geld lenen van / borgstelling door uitkerende instanties 23
Risicokapitaal 24
Leasen 24
START Zk
Wie en Wat kan u Waarmee helpen bij de start? 25
Gouden Tips 25
VALKUlLEN Z6
Onvoldoende voorbereiding 26
Verkeerde huisvesting 27
Onduidelijke afspraken 27
Financiële problemen 27
Gebrekkige administratie 27
Problemen met personeel 27
Tegenvallende verkoop 28
De fiscus vergeten 28
Lege of onevenwichtige orderportefeuille 28
Inbreuk op het sociale leven 28
Een bedrijf gestart en dan? 29
Wat is er voor de ondernemer na de start? 29
CHECKLlJST VERGUNNlNGEN 3û
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
4 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
5
SERVlCEPUNT 8EDRlJVEN GEMEENTE LEEUWARDEN
De gemeente Leeuwarden is de (startende) ondernemer zo veel mogelijk behulpzaam bij het verkrijgen van
informatie en het aanvragen van vergunningen. Het Servicepunt Bedrijven vervult hierbij een adviserende
en coördinerende rol. Bij het Servicepunt Bedrijven werken gemeentelijke disciplines samen die vaak met
ondernemers te maken hebben, zoals Grond, Economie en Vastgoed, Milieu, Bouwen, Ruimtelijke Ordening
en JVZ. (Juridische en Veiligheidszaken).
Het Digitale Loket van de gemeente Leeuwarden
Op de website www.leeuwarden.nl vindt u het Digitale Loket. Bij dit loket kunt u vragen om informatie,
produkten en diensten van de gemeente Leeuwarden. Het loket is te vergelijken met de balies in het Stads-
kantoor, alleen bent u hier niet gebonden aan vaste openingstijden. Bij het digitale loket kunt u 24 uur per dag
terecht. Steeds meer produkten en diensten zijn geheel online te regelen of aan te vragen. U kunt via het
digitale loket ook naar Mijn Leeuwarden, uw eigen persoonlijke internetpagina.
• Gemeentelijk wet en regelgeving is opvraagbaar via de optie “Regelgeving en publicaties” op de hoofdpagina.
Vindt u in deze brochure niet de informatie waar u naar op zoek bent of heeft u nog vragen, neem dan contact
op met één van de medewerkers van het Servicepunt Bedrijven van de gemeente Leeuwarden. Betreft het een
andere gemeente, dan heeft deze in de meeste gevallen een bedrijvencontactfunctionaris ingesteld die u
verder kan helpen. U kunt hier een afspraak maken voor een persoonlijk gesprek.
De adviseurs van het Servicepunt Bedrijven staan u graag te woord om u advies te geven met betrekking tot
uw plannen, inlichtingen te verstrekken over o.a. de betreffende regelingen waarmee u te maken krijgt, het
vergunningenproces toelichten en eventueel coördineren en het aanspreekpunt zijn voor diverse andere
vragen. Ook hebben zij een netwerk aan contacten waardoor zij u snel kunnen doorverwijzen naar de juiste
instanties en personen.
Informatie
Servicepunt Bedrijven, gemeente Leeuwarden
Postadres: Postbus 21000, 8900 JA Leeuwarden
Bezoekadres: Oldehoofsterkerkhof 2
Tel.: (058) 233 88 83
E-mail: ez@leeuwarden
Website: www.leeuwarden.nl(/ondernemen)
Kamer van Koophandel Friesland
Postadres: Postbus 699. 8901 BL Leeuwarden
Bezoekadres: Heliconweg 62, 8914 AT Leeuwarden
Tel.: (058) 295 43 21
E-mail: info@leeuwarden.kvk.nl
Website: www.kvk.nl
Het Digitale Bedrijvenloket
Om de dienstverlening van de overheid aan ondernemers te verbeteren heeft het ministerie van Economische
Zaken het initiatief genomen om het Bedrijvenloket te ontwikkelen. Dé ingang op internet voor alle onderne-
mers die informatie van de overheid nodig hebben; www.bedrijvenloket.nl
De Omgevingsvergunning
Het project Omgevingsvergunning maakt deel uit van een pakket van maatregelen van het kabinet dat bedoeld is
om de administratieve lasten aan burger en bedrijf substantieel te verminderen. De omgevingsvergunning is één
geïntegreerde vergunning voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu, die moet leiden tot:
• minder administratieve lasten voor bedrijven en burgers
• betere dienstverlening door de overheid aan bedrijven en burgers
• kortere procedures
• geen tegenstrijdige voorschriften
Burgers en bedrijven die nu nog verschillende vergunningen nodig hebben als zij een huis, fabriek of schuur willen
bouwen of verbouwen hoeven straks nog maar één type vergunning aan te vragen: de omgevingsvergunning.
Het is de bedoeling dat de Omgevingsvergunning per 1 januari 2008 wordt ingevoerd.
VOORWOORD: SERVlCEPUNT 8EDRlJVEN GAAT VOOR UW ZAAK
Als wethouder Economische Zaken kom ik vaak in aanraking met ondernemers. In gesprekken komt dan
al snel naar voren, dat ondernemers hinder ondervinden van de hoeveelheid regels en formulieren. Bij de
overheid is op dit punt, zowel op rijks- als gemeentelijk niveau het besef aanwezig, dat hieraan iets gedaan
moet worden. Er lopen inmiddels de nodige projecten en onderzoeken. Zolang echter het oerwoud aan
regels nog niet is uitgedund, proberen we als gemeente in de effecten verlichting te brengen. Dit gebeurt
door extra service te bieden in het geven van voorlichting op de gemeentelijke website (www.leeuwarden.nl),
het Digitale Loket van de gemeente Leeuwarden, het Digitale Bedrijvenloket (www.bedrijvenloket.nl) én het
geven van persoonlijke begeleiding bij specifieke vragen door het Servicepunt Bedrijven.
In de uitgave, die u nu in handen heeft, brengt het Servicepunt Bedrijven informatie bijeen voor starters.
Het betreft hier een samenwerking en bundeling van kennis van verschillende gemeentelijke afdelingen
aangevuld met externe organisaties die betrokken zijn bij startende ondernemers. Zo is er naast inbreng van
het door de gemeente Leeuwarden geleide Bureau Zelfstandigen Fryslân, o.a. contact geweest met de Kamer
van Koophandel, het CWI, de Belastingdienst en Banken. Met deze brochure proberen we als gemeente u als
startende ondernemer behulpzaam te zijn bij uw zoektocht in het oerwoud van vergunningen, regelgeving,
rechten en plichten.
Hebt u vragen, dan kunt u gebruik maken van de kennis die bij het Servicepunt Bedrijven Leeuwarden en het
Bureau Zelfstandigen Fryslân beschikbaar is. Zij proberen u vanuit de éénloketgedachte zo volledig mogelijk
van informatie te voorzien en eventueel door te verwijzen naar een vaste contactpersoon. Dit voorkomt, dat u
van het kastje naar de muur wordt gestuurd.
Hebt u op- of aanmerkingen op de inhoud, dan horen we dit graag. Op deze wijze kunnen we er voor zorgen
dat de informatie bij u als startende ondernemer goed blijft aansluiten.
Ik wens u alle succes toe bij de uitvoering van uw ondernemersplan.
Marga Waanders
Wethouder van Economische Zaken.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
6 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
7
8UREAU ZELFSTANDlGEN FRYSLÂN f8ZF)
Nieuwe mogeIiikheden uoor stortende ondernemers
Met ingang van 1 juli 2007 gaat voor startende ondernemers vanuit een uitkering de pilot borgstelling
microkredieten van start. De pilot houdt in dat personen die een bedrijf willen starten vanuit een werkloos-
heidssituatie (of met werkloosheid worden bedreigd) een beroep kunnen doen op een borgstelling van de
overheid voor het verkrijgen van een krediet bij een bank of een gemeentelijke kredietbank.
Voor deze pilot komen personen in aanmerking die:
• Een uitkering uit de bijstand krijgen
• een WAO-, WAZ-, WAJONG, ZW- of WIA-uitkering hebben
• WIA-verzekerd zijn (in loondienst werken) en die structurele functionele beperkingen hebben;
• jonggehandicapten, die nog geen 18 jaar oud zijn;
• personen met een WW-uitkering.
Voorwaarden voor borgstelling en/of uitkering:
• Er zijn geen mogelijkheden om binnen een redelijke termijn te voorzien in uw eigen levensonderhoud;
• U heeft geen mogelijkheid om via eigen of externe financiële middelen (lening bij derden) de start te financieren;
• Uw bedrijf moet uiterlijk na 36 maanden levensvatbaar zijn;
• Uw onderneming moet in hoofdzaak in Nederland worden uitgeoefend;
• U moet als ondernemer tenminste 1225 uren per jaar werkzaam zijn in de onderneming;
• Uw onderneming moet aan alle vestigingseisen voldoen;
• Uw medische, sociale en financiële omstandigheden moeten zodanig zijn dat een goede bedrijfsvoering
mogelijk is;
• Bij een aanvraag moet een ondernemingsplan worden overlegd.
Financiële hulp aan Zelfstandigen in het kader van de Bbz en IOAZ
BZF is een regionaal samenwerkingsverband van een groot aantal gemeenten in de provincie Friesland op het
gebied van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz-2004) en de Wet Inkomstenvoorziening oudere en
gedeeltelijk arbeidsongeschikt gewezen zelfstandigen (Ioaz). Zij voert de betreffende regelingen uit voor de
aangesloten gemeenten. De samenwerking is in ontwikkeling en steeds meer gemeenten sluiten zich aan bij
het samenwerkingsverband. Zo kan het zijn dat uw gemeente binnenkort de uitvoering van de regeling ook
overdraagt aan Bureau Zelfstandigen Fryslân. Informeer hiervoor bij de gemeente waarin u woonachtig bent.
Voor wie is de regeling bedoeld?
De regeling is bedoeld voor:
• Préstarters; voor mensen die een WWB-uitkering hebben zijn er mogelijkheden voor begeleiding, scholing
en préstartkrediet.
• Startende ondernemers;voor mensen die een bedrijf willen starten vanuit een WW- of WWB-uitkering of die
bedreigd worden met werkloosheid.
• Mensen die een arbeidshandicap hebben en een uitkering krachtens de WIA. Met ingang van 1 november
2005 voert BZF ook de BSA (besluit starterkrediet arbeidsgehandicapten) uit. Dat houdt in dat mensen die
een arbeidshandicap hebben en een uitkering krachtens de WIA door Bureau Zelfstandigen Fryslân kunnen
worden geholpen.
• Gevestigde ondernemers.Het Bbz biedt de mogelijkheid van versterking van het bedrijfskapitaal of een
tijdelijke aanvullende uitkering voor levensonderhoud.
• Ondernemers die willen stoppen.Het Bbz voorziet in een aanvullende uitkering tijdens de afbouwperiode
(max. 12 maanden).
• Ondernemers van 55 jaar of ouder met een inkomen dat structureel te laag is.Het Bbz biedt een aanvullende
uitkering tot het moment waarop de ondernemer de leeftijd van 65 heeft bereikt.
• Ondernemers van 55 jaar of ouder of ondernemers die door gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid hun bedrijf
noodgedwongen moeten beëindigen kunnen een beroep doen op een uitkering in het kader van de IOAZ.
MogeIiikheden uoor pré·storters
Alleen mogelijk vanuit de WWB. Préstart bestaat uit:
• Begeleiding voor het schrijven van een ondernemingsplan.
• Een gericht scholingsprogramma dat als doel heeft kennisachterstanden weg te werken.
• De mogelijkheid stage te lopen om ervaring op te doen.
• De mogelijkheid van een préstartkrediet tot max. € 2.603,- voor kosten i.v.m. marktonderzoek of het schrijven
van een ondernemingsplan.
• Het opheffen van mogelijke beperkingen op sociaal/medisch gebied.
De maximale duur hiervan is 12 maanden. Tijdens die periode wordt een WWB-uitkering verstrekt. Er is geen
sollicitatieplicht, wel bent u verplicht mee te werken aan de geboden begeleiding.
MogeIiikheden uoor stortende ondernemers
Het Bbz kent hiervoor 2 mogelijkheden. Dat zijn:
• Een krediet tot maximaal € 31.502,- (dit bedrag wordt ieder jaar geïndexeerd) en/of,
• een aanvullende lening voor levensonderhoud gedurende een periode van max. 36 maanden.
Het krediet kent een maximale looptijd van 10 jaar en is rentedragend. De aanvullende lening voor levens-
onderhoud wordt verstrekt zolang er sprake is van onvoldoende winst om zelf de kosten van het bedrijf en
de kosten van levensonderhoud te kunnen betalen. Afhankelijk van de bedrijfsresultaten wordt een eind-
afrekening gemaakt.
Voorwaarden:
• Er zijn geen alternatieve mogelijkheden om binnen een redelijke termijn te voorzien in uw eigen levens-
onderhoud.
• U heeft geen mogelijkheid om via eigen middelen of banken de start te financieren.
• Het te starten bedrijf moet uiterlijk na 36 maanden levensvatbaar zijn.
• Uw onderneming moet in hoofdzaak in Nederland worden uitgeoefend.
• U moet als ondernemer tenminste 1225 uren per jaar werkzaam zijn in de onderneming.
• Uw onderneming moet aan alle vestigingseisen kunnen voldoen.
• Uw medische, sociale en financiële omstandigheden moeten zodanig zijn dat een goede bedrijfsvoering
mogelijk is.
• Bij een aanvraag moet een ondernemingsplan worden overlegd.
Het ondernemingsplan moet minimaal de volgende onderdelen bevatten:
• Persoons- en adresgegevens en persoonlijke omstandigheden.
• Uw motivatie voor ondernemerschap.
• Uw werkervaring en opleiding.
• Aard van het bedrijf en hoe het wordt opgezet.
• Aan welke vestigingseisen het bedrijf moet voldoen.
• Een markt- en concurrentieanalyse.
• Een investeringsbegroting.
• Een exploitatiebegroting.
• Een financieringsplan.
• Hoe lang is een Bbz-uitkering nodig?
Bij de Kamer van Koophandel en banken zijn model-ondernemingsplannen verkrijgbaar.
MogeIiikheden uoor geuestigde ondernemers
Voor gevestigde ondernemers zijn er mogelijkheden voor:
• Het verstrekken van bedrijfskapitaal tot een bedrag van max. € 171.111,- of,
• een aanvullende uitkering voor levensonderhoud gedurende een bepaalde periode.
Voorwaarden:
• De financiële problemen hebben een externe oorzaak en zijn van tijdelijke aard.
• Na bijstandsverlening moet het bedrijf levensvatbaar zijn.
• Er zijn geen andere middelen om het bedrijf te financieren. ( Eigen kapitaal of bancair krediet)
• De onderneming moet in hoofdzaak in Nederland worden uitgeoefend en rechtmatig zijn gevestigd.
• Er moet inzage worden verschaft in de boekhouding en belastingaangiften van de laatste 3 jaren.
• Er moet een prognose worden opgesteld van de bedrijfsomzet over tenminste 2 jaar.
MogeIiikheden uoor beëindigende ondernemers
Indien een ondernemer een niet-(meer)levensvatbaar bedrijf wil beëindigen kan een aanvullende uitkering
voor levensonderhoud worden verstrekt voor de afbouwperiode. Het bedrijf moet binnen 12 maanden zijn
beëindigd en dit moet worden aangetoond door een bewijs van uitschrijving van de Kamer van Koophandel
en een liquidatiebalans.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
8 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
9
MogeIiikheden uoor oudere ondernemers f55 ioor of ouder)
Deze ondernemers kunnen een beroep doen op:
• Een aanvullende uitkering voor levensonderhoud tot het 65-ste levensjaar;
• Een eenmalig krediet “om niet” tot een bedrag van € 8.556,-.
Voorwaarden:
• Het bedrijf moet minimaal gedurende een aaneengesloten periode van 10 jaar zijn uitgeoefend en het
inkomen hieruit moet duurzaam ontoereikend zijn geweest.
• Gedurende de periode dat een aanvullende uitkering wordt verstrekt dient het inkomen uit bedrijf minimaal
50% van de bijstandsnorm te bedragen

De IOAZ. Wet Inkomensvoorziening Oudere en Deels Arbeidsongeschikte Gewezen Zelfstandigen.
De IOAZ is een inkomensvoorziening op het niveau van het sociaal minimum voor:
Oudere ondernemers
• Die voor hun bestaansvoorziening zijn aangewezen op arbeid in eigen bedrijf of zelfstandig beroep en,
• 55 jaar of ouder zijn, maar jonger dan 65 jaar en,
• hun bedrijf of zelfstandig beroep willen beëindigen.
• Die 3 jaar onmiddellijk voorafgaand aan de aanvraag onafgebroken een rechtmatig bedrijf of zelfstandig
beroep heeft uitgeoefend in Nederland.
• Die daarvoor tenminste 7 jaar een rechtmatig bedrijf of zelfstandig beroep heeft uitgeoefend of arbeid in
loondienst heeft verricht.
• Wiens inkomen de laatste 3 boekjaren gemiddeld minder dan € 21.165,- per jaar was en ook het perspectief
duidt daarop.
• Wiens bedrijf of zelfstandig beroep wordt uiterlijk binnen 18 maanden na het tijdstip van aanvraag wordt beëindigd.
Er geldt in de IOAZ een vrij te laten vermogen van € 115.275,-. Indien er sprake is van een hoger vermogen
wordt 4% van het meerdere als inkomsten aangemerkt en in mindering gebracht op de uitkering.
• Alle genoemde bedragen zijn van 1-1-2007. Genoemde bedragen worden per jaar geïndexeerd.
• Voor uitgebreidere informatie over de regeling verwijzen wij naar de volgende websites: www.imk.nl en
www.bureauzelfstandigenfryslan.nl
8ureou ZeIfstondigen FrgsIôn
Bezoekadres op afspraak:
Kamer van Koophandel Friesland
Heliconweg 62
8914 AT Leeuwarden
Tel. (058) 295 43 21
Internet: www.kvk.nl/friesland
Kantoor: Centrum voor Werk en Inkomen
Tesselschadestraat 35
8913 HA Leeuwarden
Tel. (058) 233 81 35
Correspondentieadres:
Bureau Zelfstandigen Fryslân
Postbus 21000
8900 JA Leeuwarden
Internet www.leeuwarden.nl en www.bureauzelfstandigenfryslan.nl
8EDRlJF STARTEN
Ondernemen is een avontuur. Uit ervaringen van succesvolle ondernemers blijkt dat u uw kans op succes
kunt vergroten door goed voorbereid van start te gaan.
In deze rubriek vindt u een kort overzicht van de stappen die u als starter moet nemen om goed voorbereid
aan uw onderneming te beginnen. Het is belangrijk om van tevoren informatie te verzamelen, de markt te
onderzoeken en uw plannen te controleren op haalbaarheid.
Dit stappenplan geeft een overzicht van wat u moet doen en waaraan u moet denken als u een eigen bedrijf begint.
Wet· en RegeIgeuing
1. Heb ik diploma ’s nodig?
2. Mag ik het bedrijf uitoefenen op de plaats van mijn eigen keuze?
3. Wanneer ben ik zelfstandig ondernemer?
4. Met welke andere eisen krijg ik te maken?
5. Ondernemingsplan schrijven.
1. Heb ik dipIomo 's nodig7
Sinds 1 januari 2001 is de Vestigingswet Bedrijven veranderd. De meeste ondernemers hebben geen AOV-
diploma (Algemene OndernemersVaardigheden) meer nodig.
Er zijn een aantal uitzonderingen. Bedrijven die in bepaalde branches starten moeten wel diploma’s hebben.
Op grond hiervan kan dan een Vestigingsvergunning afgegeven worden door de Kamer van Koophandel. Dit
geldt voor de volgende bedrijven:
• Bouwbedrijven.
• (Elektrotechnische) installatiebedrijven.
• Bedrijven die te maken hebben met vervoersmiddelen, zoals auto’s.
• Bedrijven die te maken hebben met levensmiddelen, zoals horeca, slagers en bakkers.
Als u wilt weten of u een Vestigingsvergunning nodig hebt en welke diploma’s hiervoor vereist zijn dan kunt u
contact opnemen met de Kamer van Koophandel.
Ook kan het zijn dat u diploma’s moet hebben om van brancheverenigingen een erkenning te krijgen.
Per branche ligt dit anders. De Kamer van Koophandel of de betreffende branchevereniging kunnen u
hier meer over vertellen.
Z. Mog ik het bedriif uitoefenen op de pIoots uon miin eigen keuze7
Bestemmingsplan
Met een bestemmingsplan legt de gemeente de definitieve bestemming van gronden en gebouwen vast. Het
geeft regels voor allerlei zaken, zoals huizen, straten, winkels, fabrieken, bossen e.d. Een pand dat als functie
horeca heeft, mag niet gebruikt worden als garage. Als u een pand gevonden heeft moet u toestemming
hebben van de gemeente om de door u beoogde activiteit daar uit te oefenen.
U moet ook toestemming hebben als u uw bedrijf vanuit uw eigen huis wilt beginnen. Als u een kamer in uw
huis als kantoor gebruikt, hebben de meeste gemeenten geen bezwaar.
Het bestemmingsplan is het enige plan met betrekking tot de ruimtelijke ordening, dat rechten en plichten
vastlegt. Het plan regelt waar en wat gebouwd of aangelegd mag worden en welk gebruik is toegestaan.
De gemeente Leeuwarden kent een groot aantal bestemmingsplannen.
Sommige gelden voor een hele straat, andere voor een aantal panden. Bouwvergunningen en meldingen
op grond van de Woningwet worden onder andere getoetst aan het geldende bestemmingsplan.
Let op voordat u een bedrijf gaat starten!
Als u op zoek bent naar een geschikte locatie voor uw bedrijf dient u rekening te houden met de bestemming
van het pand. De bestemming bepaald of u uw bedrijfsactiviteit in het betreffende pand mag uitoefenen.
U kunt de bestemming van een pand achterhalen bij de gemeente. Doet u dit vooral voordat u verplichtingen
aangaat met betrekking tot koop of huur. Doet u dit niet, dan loopt u het risico dat u een pand bezit, betalings-
verplichtingen bent aangegaan en uw bedrijfsactiviteit er vervolgens niet mag uitoefenen.
Inzien Bestemmingsplan
Bestemmingsplannen kunt u inzien bij de Frontoffice Stadsontwikkeling en Beheer in de hal van het Stads-
kantoor van de gemeente Leeuwarden. Het is daarbij van belang dat u beschikt over het exacte adres van het
pand dat u op het oog heeft. In een straat kunnen namelijk meerdere bestemmingen voorkomen. De bestem-
ming van ieder pand (en soms zelfs ook iedere etage) zijn dan apart vastgelegd in het bestemmingsplan.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
10 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
11
Enkele voorbeelden:
• Als u een bouwvergunning aanvraagt voor een horeca-onderneming, dan kunt u bij deze aanvraag meteen
de inrichtingseisen meenemen waaraan u moet voldoen om een horeca-exploitatievergunning te kunnen
krijgen. Dit bespaart veel tijd, kosten en ergernis omdat u anders het risico loopt achteraf nog een 2
e
bouw-
vergunning te moeten aanvragen voor het realiseren van de inrichtingseisen.
• Een reclamevergunning kan gelijktijdig worden ingediend met een bouwvergunning. Dit bespaart onnodige
legeskosten.
• Vergunningsaanvragen kunnen meestal het beste gelijktijdig worden ingediend, om e.e.a op elkaar af te
stemmen en om tijd te besparen.
• Voordat de vergunning verleend wordt, moeten bepaalde procedures worden doorlopen. Bijvoorbeeld
de termijn voor betrokkenen om bezwaren in te dienen. Deze kunnen invloed hebben op de termijn van
verlening van de betreffende vergunning. Houd hier rekening mee.
• In sommige gevallen kunt u het beste eerst een gesprek aangaan met een contactpersoon van de gemeente
met betrekking tot uw plannen. Dan kan worden besproken waar u tegen aanloopt en in hoeverre uw plan
uitvoerbaar is. De Gemeente Leeuwarden heeft hiervoor het Servicepunt Bedrijven.
Burgers en bedrijven die nu nog verschillende vergunningen nodig hebben als zij een huis, fabriek of schuur
willen bouwen of verbouwen hoeven straks nog maar één type vergunning aan te vragen: de omgevingsver-
gunning.
Het is de bedoeling dat de Omgevingsvergunning per 1 januari 2008 wordt ingevoerd.
5. OndernemingspIon schriiuen
Succesvol ondernemen begint met een goed ondernemingsplan. Geen enkele startende ondernemer kan
zonder ondernemingsplan. Bij diverse organisaties (bijvoorbeeld de Kamer van Koophandel, adviesbureaus,
banken, accountants) zijn handleidingen verkrijgbaar waarmee u een ondernemingsplan kunt maken.
Een ondernemingsplan bevat de volgende onderdelen:
• Uw persoonlijke gegevens.
• Omschrijving van het soort bedrijf.
• Het marketingplan.
• Het financiële plan.
Uw persoonIiike gegeuens
Dit onderdeel geeft een toelichting over de volgende onderdelen:
• Opleiding.
• Ervaring.
• Karaktereigenschappen.
• Ondernemerskwaliteiten.
• Ondernemersvaardigheden.
Omschriiuing uon het soort bedriif
Hierin beschrijft u het soort bedrijf dat u wilt beginnen:
• Wat gaat u verkopen/aanbieden en aan wie?
• Welke rechtsvorm kiest u?
• Waar gaat u zich vestigen (bedrijfsruimte)?
• Welke naam gaat u voeren?
Het morketingpIon
In het marketingplan staat het volgende beschreven:
• Wie zijn uw klanten?
• Hoe ziet uw reclame er uit?
• Wat zijn uw sterke punten ten opzichte van uw concurrenten?
• Hoe groot is de markt en wat wordt uw aandeel daarin?
Om een antwoord te kunnen geven op deze vragen moet u marktonderzoek doen. Gegevens voor het markt-
onderzoek zijn onder meer verkrijgbaar bij de de gemeente, Kamer van Koophandel, het Centraal Bureau voor
de Statistiek (CBS) en brancheorganisaties.
Ook is het mogelijk dat een bepaalde activiteit een bepaald aantal keren in een (deel van een )straat wordt
toegestaan. In dat geval dient er een telling plaats te vinden om te achterhalen of een bepaalde activiteit in
een pand al dan niet mogelijk is.
Als er dus meerdere panden beschikbaar zijn bestaat de kans dat er nog iemand een bedrijf begint met
dezelfde activiteit en wie het eerst komt gaat natuurlijk voor. Het is dus verstandig om de activiteit van uw
bedrijf zo spoedig mogelijk vast te leggen bij de gemeente, zodat een ander u niet voorgaat en uw mogelijk-
heden beperkt. Dit komt vooral voor bij horeca-activiteiten, maar ook in andere sectoren. Het is dus niet
eenvoudig, om te achterhalen of een activiteit is toegestaan of niet. Om zekerheid te krijgen is er altijd een
onderzoek nodig vanuit de gemeente.
Bestemmingswijziging/gebruikswijziging
Als een bedrijfsactiviteit niet past binnen de bestemming, dan kan de gemeente in sommige gevallen mede-
werking verlenen aan een wijziging van het gebruik van het pand. Overleg, voordat u dit aanvraagt, eerst met
de gemeente om de haalbaarheid te onderzoeken. Dit kan veel tijd en geld sparen.
3. Wonneer ben ik zeIfstondige en wonneer ondernemer7
U besluit zelfstandig te gaan werken en u doet dit zonder personeel, bijvoorbeeld als docent, monteur of
zelfstandige in de bouw. Doet u dit dan als zelfstandige of beschouwt de Belastingdienst uw relatie als een
dienstverband?. Bent u als zelfstandige ZZP-er of Freelancer wel of niet inschrijfplichtig, vraagt uw opdracht-
gever om een VAR verklaring? (Verklaring Arbeids Relatie)
Volg dan bij de Kamer van Koophandel één van de seminars over deze thematiek, of loopt u bij de KvK binnen
voor mondeling advies. En checkt u uw situatie bij de Belastingdienst!
k. WeIke uergunningen heb ik nodig7
Welke vergunningen heeft u nodig?
De vestigingslocatie en de bedrijfsactiviteit is mede bepalend om vast te kunnen stellen of u een gemeente-
lijke vergunning nodig heeft en aan welke regels u bent gebonden.
De gemeente Leeuwarden probeert de (startende) ondernemer zo veel mogelijk behulpzaam te zijn bij het
verkrijgen van informatie en het aanvragen van vergunningen. Het Servicepunt Bedrijven vervult hierbij een
adviserende en coördinerende rol.
Bij het Servicepunt Bedrijven werken gemeentelijke disciplines samen die vaak met ondernemers te maken
hebben, zoals Grond, Economie en Vastgoed, Milieu, Bouwen, Ruimtelijke Ordening en JVZ.(Juridische en
Veiligheidszaken)
Voor informatie over vergunningen kunt u ook terecht op het Digitale Loket van de gemeente Leeuwarden,
onderdeel van de website www.leeuwarden.nl. Hier zijn ook de diverse aanvraagformulieren te downloaden.
Milieu: Als uw bedrijf een belasting voor het milieu oplevert, heeft u een milieuvergunning nodig.
Voor horeca en detailhandel gelden algemene regels, maar voor bepaalde bedrijven worden speciale
vergunningen vereist. Dit is afhankelijk van het productieproces, opslag van goederen en de manier van
afvalverwerking.
Als u van plan bent het pand te verbouwen is het belangrijk dat u de juiste bouwvergunning aanvraagt.
Voorwaarde voor het krijgen van een bouwvergunning is onder meer dat de milieuvergunning is afgegeven.
Daarnaast zijn er nog diverse andere vergunningen. Denk bijvoorbeeld aan:
• Drank- en horecavergunning.
• Vergunning voor reclameborden.
• Vergunning voor kansspelen.
• Terrasvergunning.
• Monumentenvergunning; als uw pand echter geen monument is, heeft u ook geen monumentenvergunning
nodig!
Inventariseer voor de start welke vergunningen u nodig heeft. De diverse vergunningen hebben namelijk
invloed op elkaar.
Regel uw vergunningen ruim van tevoren. Het kost vaak veel tijd om de vereiste papieren in uw bezit te
krijgen. De controle op naleving van de eisen is scherp.
Om in verschillende branches erkend te worden, moet u voldoen aan de eisen van de branchevereniging of
de erkenningsinstanties.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
12 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
13
Het ñnonciëIe pIon
In het financiële plan vertaalt u het marketingplan in geld. Dit plan bestaat uit 4 onderdelen:
Investeringsplan: Hierin geeft u aan welke middelen u nodig heeft om uw bedrijf te starten en te voeren. Denk
bijvoorbeeld aan voorraden en machines. Het is belangrijk ook rekening te houden met investeringen of
aanvullingen op de voorraad in het eerste bedrijfsjaar.
Financieringsplan: Geef hierin aan hoe u de investeringen gaat financieren. Financiering van een eigen bedrijf
kan met Eigen vermogen en met Vreemd vermogen of een combinatie van beide. Eigen vermogen is bijvoor-
beeld eigen geld of de waarde van ingebrachte goederen, bijv. auto en computer. Vreemd vermogen is geld
dat u leent bij derden, zoals bijvoorbeeld de bank of familie.
Exploitatiebegroting: In de exploitatiebegroting maakt u op basis van het marktonderzoek een schatting van
de haalbare omzet. Van de omzet trekt u de kosten af, zodat u een beeld krijgt van de te verwachtten netto-
winst. Houd u hierbij ook rekening met uw eigen capaciteit, dat wil zeggen het aantal uren dat u kunt werken.
Liquiditeitsbegroting: In deze begroting geeft u per maand of per kwartaal aan welke inkomsten en welke
uitgaven u verwacht. Op deze manier wordt duidelijk wanneer u een positief dan wel negatief resultaat
behaalt. Het geld dat u verdient in de periode met een positief resultaat, hebt u nodig om de periode met het
negatief resultaat te kunnen overleven. Overleven = overbruggen.
JURlDlSCHE ZAKEN
HondeIsnoom bedriif
Een belangrijk onderdeel van het starten van uw eigen bedrijf is het kiezen van een handelsnaam. De handels-
naam wordt het visitekaartje van uw bedrijf. Het is belangrijk dat het een naam is die uw klanten zich herinneren.
U kunt uw bedrijf uw eigen naam geven, een fantasienaam of een combinatie hiervan. U moet voorkomen dat
uw handelsnaam verwarrend of misleidend is.
Bij de Kamer van Koophandel kunt u een handelsnaamonderzoek laten uitvoeren. Doel van dit onderzoek is
om te kijken of de naam die u hebt uitgekozen door iemand anders wordt gebruikt. Vanaf het moment dat u
bekendheid geeft aan de handelsnaam is deze beschermd. Andere mensen die een eigen bedrijf willen starten
mogen dan niet uw naam gebruiken.
Bent u van plan om in de toekomst internet te gaan gebruiken om bekendheid te geven aan uw bedrijf?
Vergeet dan niet uw naam als domeinnaam te reserveren, ook al maakt u hier nog niet direct gebruik van.
lnteIIectueeI eigendom fmerken, octrooien e.d.)
• Octrooibescherming: als u een technische uitvinding hebt gedaan kunt u een octrooi (patent) aanvragen.
Hiermee kunt u voorkomen dat concurrenten uw uitvinding namaken.
• Modelbescherming: de Beneluxmodellenwet zorgt voor bescherming van nieuw ontworpen gebruiksvoor-
werpen. U kunt zowel twee- als driedimensionale voorwerpen laten registeren. De registratie vindt plaats bij
het Benelux Bureau voor Tekeningen of Modellen.
• Merkbescherming: een merk is de naam die u geeft aan een product of dienst. Dit is dus niet per definitie
ook de handelsnaam. Het Benelux Merkenbureau houdt het merkenregister bij. Een merk kan zowel een
naam als een beeld, of een combinatie hiervan zijn (vb. Senseo).
• Auteursrecht: Auteursrecht ontstaat automatisch op het moment dat u een werk van letterkunde, weten-
schap of kunst maakt. U hoeft hiervoor geen aanvraag te doen. Om makkelijk te kunnen bewijzen dat een stuk
ook daadwerkelijk van u is, kunt u uw werk laten registreren bij de dienst Registratie en Successie van de
Belastingdienst. Uw werk wordt dan voorzien van een datumstempel.
AIgemene Voorwoorden
In algemene voorwaarden staan afspraken tussen u en de klant over de overeenkomst tot de koop van
producten of het verlenen van diensten. Door het vastleggen van deze afspraken voorkomt u dat u bij elke
nieuwe overeenkomst opnieuw moet onderhandelen en voorwaarden moet opstellen. U bent niet verplicht
om algemene voorwaarden te hanteren. Kiest u ervoor om ze te hanteren, dan bent u ook verplicht om uw
klanten voor het aangaan van de overeenkomst de algemene voorwaarden te overhandigen. De afspraken die
in uw algemene voorwaarden staan moeten redelijk zijn. U kunt uw voorwaarden deponeren bij de rechtbank
of bij de Kamer van Koophandel.
Concurrentiebeding uon huidige werkgeuer
Bent u werkzaam in loondienst en wilt u met een eigen bedrijf gaan starten? Het kan zijn dat uw werkgever u
een concurrentiebeding heeft laten ondertekenen. Een concurrentiebeding is een afspraak in het contract met
uw huidige (of vorige) werkgever, waarin staat dat u niet in dezelfde regio een soortgelijk bedrijf mag starten.
Ook staat er dat u niet binnen een bepaalde periode na beëindiging van de arbeidsovereenkomst met een
soortgelijk bedrijf mag starten. Lees dus altijd zorgvuldig uw arbeidsovereenkomst door voor u start met uw
bedrijf. Een concurrentiebeding moet redelijk zijn. Maak een afspraak met een jurist als u twijfelt over de
afspraken in een concurrentiebeding.
RECHTSVORMEN
De rechtsvorm, het juridische jasje van uw bedrijf, heeft niet alleen verstrekkende gevolgen op fiscaal en
financieel gebied, maar ook op het juridische vlak. Vooral de aansprakelijkheid is hiervan een duidelijk
voorbeeld. Het is dus belangrijk om bewust de voor u juiste rechtsvorm te kiezen.
Startende ondernemers kiezen in de meeste gevallen voor de navolgende rechtsvormen:
• Eenmanszaak.
• Vennootschap Onder Firma (VOF)
• Maatschap
• Commanditaire Vennootschap (CV)
• Besloten Vennootschap (BV)
Eenmonszook
Binnen een eenmanszaak bent u de enige eigenaar. Dat wil overigens niet zeggen dat u geen personeel
in dienst kunt hebben. U bent de enige die winst uit de onderneming geniet. Over deze winst betaalt u
inkomstenbelasting. Als u aan een aantal voorwaarden voldoet, heeft u recht op fiscale voordelen zoals
startersaftrek en zelfstandigenaftrek. Zoals alle Nederlanders valt u onder volksverzekeringen, maar omdat
u geen werknemer bent valt u niet onder de werknemersverzekeringen.
Een belangrijk punt bij een eenmanszaak is dat er geen onderscheid bestaat tussen uw privé- en uw zakelijk
vermogen. Maakt u in uw zaak schulden, dan kunnen uw schuldeisers eisen dat u die uit uw privé-vermogen
afbetaalt, en andersom.
Als eigenaar van een eenmanszaak bent u geen werknemer en valt u niet onder de werknemersverzekeringen.
Dit betekent dat u niet verzekerd bent op grond van de Ziektewet en de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsver-
mogen (WIA). U komt ook niet in aanmerking voor WW. U kunt voor het arbeidsongeschiktheidsrisico een
particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering afsluiten bij een verzekeringsmaatschappij. U kunt wellicht
ook terecht bij het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen). Wanneer u fulltime gaat onder-
nemen, en u heeft gedurende één jaar voor de start WIA-premie betaald, dan kunt u het UWV verzoeken de
WIA-verzekering vrijwillig voort te zetten. Bij parttime-ondernemen geldt een verzekeringsperiode van drie
jaar voorafgaand aan de start. Verzoeken moet binnen een maand na afloop van de verplichte verzekering
worden gedaan. U kunt algemene informatie over de vrijwillige verzekering downloaden van deze site.
In het nieuwe ziektekostenstelsel moeten zelfstandigen een inkomensafhankelijke bijdrage van 4,4% betalen
(over maximaal 30.015 euro). Deze bijdrage wordt achteraf via de belastingaangifte betaald.
Ondernemers met een eenmanszaak moeten BTW (omzetbelasting) en inkomstenbelasting afdragen. De
winst uit een eenmanszaak wordt belast in box 1. Als de Belastingdienst u als ondernemer erkent, kunt u in
aanmerking komen voor belastingfaciliteiten zoals ondernemersaftrek, investeringsaftrek, de fiscale oude-
dagsvoorziening en de MKB-vrijstelling
Vennootschop Onder Firmo fVOF)
Binnen een VOF voert u samen met één of meer partners een bedrijf onder een gemeenschappelijke naam.
Iedere vennoot brengt iets in het bedrijf in: geld, goederen, arbeidskracht en/of goodwill. De fiscale situatie
en de sociale voorzieningen zijn voor vennoten hetzelfde als bij de eenmanszaak. Alle vennoten kunnen dus
gebruik maken van fiscale voordelen (als ze aan de voorwaarden voldoen).
Als u een VOF begint is het verstandig om van tevoren een contract op te stellen tussen de vennoten. Dit
contract schept duidelijkheid en kan later problemen voorkomen.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
14 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
15
hun hoge kosten te vergoeden, heeft de belastingwetgeving persoonlijke aftrekposten ingesteld die u aan het
einde van het jaar kunt aftrekken van uw inkomsten. Dit kunt u doen door het belastingaangifteformulier in te
vullen. De Belastingdienst kan om bewijzen vragen. Het is dan ook verstandig om bonnen te bewaren van alle
kosten en uitgaven die in een jaar zijn gemaakt.
Voor ondernemers gelden daarnaast een aantal andere regels. Zo moet een ondernemer bijvoorbeeld ook
belasting afdragen over producten of diensten die hij verkoopt, de zogenaamde BTW of OB (Omzetbelasting).
Ook de douane valt onder de Belastingdienst.
Wanneer bent u ondernemer voor de Belastingdienst?
U moet volgens de belastingwet aan een aantal eisen voldoen als u ondernemer wordt. De Belastingdienst
bepaalt aan de hand van de volgende vragen of u ondernemer bent:
• Maakt u winst, en hoeveel?
• Hoe zelfstandig is uw onderneming?
• Beschikt u over kapitaal (in de vorm van geld of goederen)?
• Hoeveel tijd steekt u in de onderneming?
• Wat is de omvang (in tijd en geld) van uw werkzaamheden?
• Hoeveel klanten heeft uw onderneming?
• Hoe maakt uw onderneming zich bekend naar buiten?
• Loopt u ‘ondernemersrisico’?
• Bent u aansprakelijk voor de schulden van de onderneming?
AonmeIden
Meteen bij de start van uw bedrijf meldt u zich als startende ondernemer bij de Belastingdienst. Dat kunt
u telefonisch of schriftelijk doen. Als u wilt, kunt u ook naar de Belastingdienst toegaan. U krijgt dan het
formulier Opgaaf gegevens startende onderneming. Dit formulier vult u in en stuurt u binnen twee weken
terug naar de Belastingdienst.
- Wonneer betooIt u inkomstenbeIosting7
Natuurlijke personen (eenmanszaak, VOF, CV en maatschap) betalen over de winst uit onderneming inkomsten-
belasting. Nadat uw belastbare inkomen is vastgesteld, betaalt u belasting volgens de geldende tarieven.
Wanneer de Belastingdienst u erkent als zelfstandig ondernemer, hiervoor moet u aan een aantal criteria
voldoen, kunt u gebruik maken van een aantal fiscale voordelen, zoals startersaftrek en zelfstandigenaftrek.
Om te bepalen of u hiervoor in aanmerking komt, kijkt de Belastingdienst onder andere naar:
• De tijd die u aan de onderneming besteedt.
• De hoogte van omzet en winst.
• De presentatie naar buiten.
• Het aantal opdrachtgevers.
• De mate waarin u risico loopt.
Als ondernemer betaalt u inkomstenbelasting over de nettowinst die u in het bedrijf hebt behaald.
Kosten mag u aftrekken van uw omzet. Daarover betaalt u geen inkomstenbelasting. Wel is het zo
dat er regels zijn voor het soort kosten dat u geheel of gedeeltelijk af mag trekken van de omzet.
De Belastingdienst (www.Belastingdienst.nl) of een boekhouder/accountant kan u meer informatie geven.
- Wonneer betooIt u uennootschopsbeIosting7
Een rechtspersoon, bijvoorbeeld een Besloten Vennootschap (BV) betaalt vennootschapsbelasting over de
behaalde winst. Hiermee krijgt u dus te maken als u grootaandeelhouder/directeur bent van een BV.
- Wonneer betooIt u IoonbeIosting7
Als u personeel in dienst heeft, dan krijgt u als ondernemer te maken met de regels voor de loonheffing
(loonbelasting en premie volksverzekeringen) en premies werknemersverzekeringen. Als werkgever bent u
inhoudingsplichtig voor de loonheffing. Dat betekent dat u als ondernemer heffing moet inhouden op het
loon van de werknemer en deze heffing moet afdragen aan de Belastingdienst. Bovendien int de Belasting-
dienst vanaf 1 januari 2006 de inkomensafhankelijke bijdrage door de werkgever in het kader van de Zorg-
verzekeringswet én de premies werknemersverzekeringen.
Het is dus voor u belangrijk te weten of iemand die voor u werkt bij u in dienstbetrekking is of niet. Hoe
bepaalt u nu of iemand die meewerkt in uw onderneming bij u in dienstbetrekking is? Dat is het geval als:
• Hij zich verplicht heeft om enige tijd arbeid te verrichten.
• Hij daarvoor loon ontvangt.
• Er tussen u en de werknemer een ‘gezagsverhouding’ bestaat.
U maakt hierin afspraken over bijvoorbeeld:
• Bevoegdheden van de vennoten.
• Het doel van de VOF.
• Voorwaarden van in- en uittreding.
• Gevolgen van overlijden van één van de vennoten.
• Bepaling van het aandeel dat elke vennoot in de vennootschap heeft.
• Afspraken over de winstdeling.
Een modelcontract is verkrijgbaar bij de Kamer van Koophandel.
Een VOF-overeenkomst kan notarieel bekrachtigd worden, maar dit is niet noodzakelijk.
Mootschop
Voor een maatschap geldt in grote lijnen hetzelfde als voor een VOF. Er zijn een paar verschillen:
• U kunt alleen een maatschap oprichten als u en uw maten werkzaam zijn in een vrij beroep.
• Een maatschap wordt niet ingeschreven in het handelsregister.
• De maten zijn slechts aansprakelijk voor een gelijk deel en niet hoofdelijk.

Commonditoire Vennootschop fCV)
De commanditaire vennootschap is een bijzondere vorm van een VOF. Het belangrijkste verschil is dat er twee
soorten vennoten zijn, namelijk beherende en commanditaire (stille) vennoten. De beherende vennoot is
persoonlijk aansprakelijk. De commanditaire vennoot (geldschieter) is slechts aansprakelijk voor het bedrag
dat hij heeft ingebracht.
Een stille vennoot mag niet als beherend vennoot optreden. Daarnaast mag zijn naam niet in de naam van de
CV voorkomen. Ook bij de CV is het verstandig om een contract op te stellen.
Beherende vennoten betalen inkomstenbelasting over hun deel van de winst. Stille vennoten worden fiscaal
niet gezien als ondernemer en hebben dus geen recht op alle belastingvoordelen.
8esIoten Vennootschop f8V)
Een BV is een rechtpersoonlijkheid, dat wil zeggen dat een BV zelfstandige rechten en plichten heeft. Het
kapitaal van de BV is verdeeld in aandelen, die in handen zijn van één of meerdere aandeelhouders. Zij zijn
maximaal aansprakelijk voor het bedrag van de aandelen.
Een BV moet worden opgericht door een notaris. Bij de oprichting moet door de oprichters een bedrag van
minstens € 18.000,- worden gestort. Dit bedrag mag gebruikt worden binnen de BV, maar mag niet voor privé-
doeleinden gebruikt worden. Als u directeur/groot aandeelhouder van een BV bent, bent u in loondienst van
uw eigen BV. U valt niet onder de werknemersverzekeringen. Over het loon betaalt u inkomstenbelasting.
Over de winst betaalt de BV vennootschapsbelasting.
8ELASTlNGEN

Vóór de start van uw bedrijf moet u zich aanmelden bij de Belastingdienst. Als ondernemer bent u zelf
verantwoordelijk voor alle belastingzaken. De meest voorkomende belastingen en vragen waar u mee te
maken kunt krijgen zijn:
• Wanneer betaalt u inkomstenbelasting?
• Wanneer betaalt u vennootschapsbelasting?
• Wanneer betaalt u loonbelasting?
• Wanneer betaalt u BTW?
• Wat behoort er allemaal tot uw administratie?
• Welke aftrekposten zijn er?
• Hoe gaat het betalen van belastingen en premies?
• Gaat u exporteren of importeren?
Op www.belastingdienst.nl is onder ”startende ondernemers”
alle informatie betreffende belastingen te vinden. Er is zelfs een starterspakket te downloaden.
AIgemeen
Nederland heeft sociale voorzieningen die er voor zorgen dat mensen een inkomen behouden tijdens werk-
loosheid, invaliditeit, ouderdom of overlijden van familie. De sociale voorzieningen worden betaald door het
inhouden van premies op loon of inkomsten.
Om mensen met lage inkomens of in bijzondere omstandigheden, zoals invaliditeit, de mogelijkheid te geven
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
16 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
17
Dat wil zeggen: u kunt hem opdrachten en aanwijzingen geven over het werk dat moet worden gedaan, en hij
moet zich daaraan houden.
Doet zich deze situatie voor, dan moet u de regels voor de loonheffing en premies werknemersverzekeringen
toepassen. Het maakt dan niet uit of degene die meewerkt in vaste dienst is of niet. Ook een losse hulpkracht,
een vakantiewerker, een zaterdaghulp, enzovoort is meestal bij u in dienstbetrekking.
- Wonneer betooIt u 8TW7
Vrijwel alle ondernemers zijn verplicht om BTW (Belasting Toegevoegde Waarde) of OB (OmzetBelasting) in
rekening te brengen. De BTW die u ontvangt moet u afdragen aan de Belastingdienst. Daarentegen krijgt u de
BTW die u voor de inkoop of kosten betaalt, terug.
Afhankelijk van het product/dienst dat u levert varieert het percentage BTW dat u in rekening moet brengen.
De Belastingdienst kan u hierover meer informatie geven.
Voor ondernemers die weinig BTW hoeven te betalen, is er de Kleine Ondernemersregeling. Toepassing van
die regeling kan betekenen dat u minder (of zelfs helemaal geen) BTW hoeft te betalen. De Belastingdienst of
uw boekhouder/accountant kan u meer informatie geven.
- Wot behoort er oIIemooI tot uw odministrotie7
Het is erg belangrijk dat u een goede administratie voert. De Belastingdienst kan een onderzoek doen naar
uw bedrijfsadministratie om te kijken of de gegevens die u hebt doorgegeven wel in orde zijn. U dient uw
gegevens van een bepaald ondernemingsjaar gedurende 7 jaar te bewaren. Alle gegevens over uw onderneming
die u vastlegt, op papier of in elektronische vorm, behoren tot uw administratie. Voorbeelden hiervan zijn:
• Kasadministratie (ook kladaantekeningen) en kassabonnen.
• Financiële aantekeningen, zoals inkoop- en verkoopboek.
• Tussentijds gemaakte controleberekeningen.
• Ontvangen facturen en kopieën van verzonden facturen.
• Bank- en giroafschriften, ook van uw privé uitgaven.
• Contracten, overeenkomsten en andere afspraken.
• Agenda’s en afsprakenboeken.
• Correspondentie.
• Software en databestanden.
- WeIke oftrekposten ziin er7
Als u aan bepaalde voorwaarden voldoet dan kunt u in aanmerking komen voor startersaftrek of zelfstandigen-
aftrek. Een van de voorwaarden is het aantal uren dat u in uw bedrijf werkt. Hiervoor is het belangrijk dat u
een urenadministratie houdt van het aantal gewerkte uren.
De starteraftrek is een aftrekpost die gedurende de eerste drie jaar opgevoerd mag worden op het belasting-
formulier. Hierdoor betaalt u minder belasting. Ook de zelfstandigenaftrek is een aftrekpost die een zelfstandig
ondernemer mag opvoeren als hij aan een aantal voorwaarden voldoet. Voor meer informatie kunt u terecht
bij de Belastingdienst of uw boekhouder/accountant.
- Hoe goot het betoIen uon beIostingen en premies7
Als ondernemer moet u belastingen en premies betalen over uw inkomsten. U geeft halverwege het jaar op
een schattingsformulier aan hoeveel inkomsten u verwacht te gaan verdienen in dat jaar. De Belastingdienst
berekent op basis van deze schatting hoeveel belasting u moet gaan betalen. U krijgt de mogelijkheid om
maandelijks dit bedrag te betalen aan de Belastingdienst. Deze bedragen zijn een voorschot op het werkelijk
te betalen bedrag over het ondernemersjaar. Als u te veel heeft betaald dan krijgt u geld terug. Heeft u te
weinig betaald dan krijgt u een acceptgiro thuis voor het bedrag dat u nog moet betalen. Als de inkomsten
tegenvallen en u denkt teveel aan voorschotten te betalen, ga dan met de Belastingdienst praten om een
oplossing te vinden.
- Goot u exporteren of importeren7
Binnen de Europese Unie (EU) is officieel geen sprake meer van invoer en uitvoer. Sinds het afschaffen van
de binnengrenzen in de EU is er vrij goederenverkeer tussen alle EU-landen. Aan de binnengrenzen van de
EU komt u dan ook geen douane meer tegen.
Omdat er vrij goederenverkeer is tussen alle landen van de EU, heeft u niets te maken met de douane als u
goederen verkoopt aan een ander EU-land dan Nederland.
Maar u krijgt wel te maken met de zogenoemde regeling voor intracommunautaire transacties (intracommu-
nautair = binnen de gemeenschap). De Belastingdienst of de afdeling internationale handel van de Kamer van
Koophandel, kan u meer vertellen over deze regeling.
Bij het inkopen of verkopen van goederen buiten de EU is wel sprake van invoer en uitvoer. U krijgt dan te
maken met de Douane. Ook krijgt u te maken met speciale belastingregelingen. De douane (www.douane.nl)
kan u informatie geven over de regels.
U kunt ook informatie vinden op de website van de Belastingdienst: www.Belastingdienst.nl.
8oekhouding
Een goede administratie is niet alleen een verplichting maar ook een onmisbaar hulpmiddel voor een goede
bedrijfsvoering. Het biedt u namelijk inzicht in de kosten, omzet en winst van uw bedrijf waardoor u beter in
kunt spelen op ontwikkelingen.
PERSONEEL
Als u personeel wilt aannemen moet u met een groot aantal zaken rekening houden:
• Arbeidsovereenkomst.
• Personeel aanmelden bij verschillende instanties.
• Beëindigen van het contract.
• Wat doet het CWI nog meer?
• Zijn er subsidies voor personeel met een arbeidshandicap?
Arbeidsouereenkomst
(Een arbeidsovereenkomst is een overeenkomst waarbij de werknemer zich verbindt in dienst van de andere
partij, de werkgever, tegen loon gedurende zekere tijd arbeid te verrichten). Een overeenkomst kan zowel
mondeling als schriftelijk worden aangegaan. De werkgever moet wel de meest essentiële kenmerken van de
overeenkomst op papier zetten. Een aantal zaken moet in een arbeidsovereenkomst aan bod komen:
• Naam en woonplaats van beide partijen.
• Functie en aard van de werkzaamheden.
• Tijdstip van indiensttreding.
• Duur van de overeenkomst.
• Loon.
• Aanspraak op vakantie.
• Werktijden.
• Opzegtermijn.
Denk ook aan de volgende zaken:
• Proeftijd.
• Concurrentiebeding.
• CAO: bel voor uw cao, de cao-lijn: 0800-9051 of kijk op de website van de overheid.
• Pensioenregeling.

PersoneeI oonmeIden bii uerschiIIende instonties
U bent verplicht nieuw personeel aan te melden bij de volgende instanties:
Belastingdienst: zij innen de loonbelasting. U bent verplicht een loonadministratie te voeren die door de
Belastingdienst gecontroleerd kan worden. Bovendien int de Belastingdienst vanaf 1 januari 2006 de inkomens-
afhankelijke bijdrage door de werkgever in het kader van de Zorgverzekeringswet. Als een verzekeringsplichtige
loon uit (vroegere) dienstbetrekking geniet, moet u als werkgever over dat loon de inkomensafhankelijke
bijdrage berekenen en daarna inhouden op het loon van de werknemer. Vervolgens draagt u deze via de
aangifte loonheffingen af aan de Belastingdienst. Deze inhouding is niet aftrekbaar van het loon voor de
loonheffingen. De ingehouden inkomensafhankelijke bijdrage verlaagt dus het nettoloon van de werknemer.
Ingaande 1 januari 2006 int de Belastingdienst ook de premies werknemersverzekeringen (WIA en WW)
U hoeft ingaande 1 januari 2006 uw personeel niet meer aan te melden bij de UWV! Wel blijft de UWV
verantwoordelijk voor het vaststellen en uitbetalen van uitkeringen van de werknemersverzekeringen.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
18 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
19
Ziin er subsidies uoor personeeI met een orbeidshondicop7
Korting op premies
Als u een werknemer met een ziekte of handicap in dienst neemt, kunt u een korting op het werkgeversdeel
van de WW-premie en een korting op de totale WAO-premie (de basispremie en de gedifferentieerde WAO-
premie) krijgen. Deze korting bedraagt maximaal € 1.021,00 op het werkgeversdeel van de WW-premie en
maximaal € 1.021,00 op de totale WAO-premie. Deze bedragen zijn op jaarbasis. De kortingen kunnen worden
toegepast zolang de dienstbetrekking duurt, maar voor maximaal 3 jaar. Ieder jaar worden de kortingen
opnieuw vastgesteld. Deze regeling wordt vanaf 1 januari 2006 uitgevoerd door de Belastingdienst.
Andere voordelen. Een arbeidsgehandicapte die ziek wordt,
heeft de eerste vijf jaar recht op ziekengeld. U mag dit in
mindering brengen op uw doorbetalingsverplichting van het
loon. Daarnaast is het mogelijk onder voorwaarden gebruik
te maken van een zogenaamde ‘proefplaatsing’. Dit kost u
niets en is vrijblijvend. De arbeidsgehandicapte werknemer
ontvangt over deze periode een reïntegratie-uitkering. Meer
informatie vindt u op www.szw.nl
8EDRlJFSRUlMTE
Bij het starten van een bedrijf moet u zich afvragen waar u uw bedrijf wilt vestigen. Er zijn diverse mogelijk-
heden van bedrijfshuisvesting:
• Bedrijf vanuit huis.
• Bedrijfsverzamelgebouw & Business Center.
• Een eigen bedrijfsruimte huren.
• Een bestaand pand kopen of een nieuw pand laten bouwen.
• Ontwikkelingsbedrijf Leeuwarden (voorheen SBL)
Of het bedrijf op die locatie mag worden uitgeoefend is afhankelijk van het bestemmingsplan. U kunt bij uw
gemeente deze plannen opvragen en eventueel een vrijstelling aanvragen.
Er zitten verschillen in de wetgeving voor huur van kantoorruimte en horeca-/winkelruimte. Voorbeelden van
huurcontracten kunt u vinden op de site van de Raad voor Onroerende Zaken: www.roz.nl.
8edriif uonuit huis
Wilt u een kantoor, praktijk of ander soort bedrijf aan huis realiseren, in een ruimte in de bestaande woning
of in een aparte aanbouw, dan hoeft dit in de meeste gemeenten geen probleem te zijn.
De mogelijkheden voor het toestaan van bedrijfsmatige activiteiten binnen woonwijken wordt o.a. door
middel van bestemmingsplannen geregeld. Als de beoogde bestemming niet is toegestaan, kan men een
vrijstellingsverzoek indienen op grond van artikel 19 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO). Of er
inderdaad een vrijstellingsverzoek nodig is, hangt af van de omvang en soort van de activiteit. Er zijn namelijk
situaties waarbij een bedrijfsactiviteit in een woning is toegestaan zonder dat de bestemming wonen wordt
aangetast en dus geen vrijstelling nodig is. Bij het toetsen gaat het niet alleen om een beoordeling per geval,
maar ook in samenhang met reeds aanwezige, dan wel toegestane activiteiten.
De gemeente Leeuwarden hanteert hierbij onderstaande toetsingscriteria:
1. Naar de aard mag de activiteit geen hinder voor het woonmilieu opleveren.
2. Ze mag geen detailhandel betreffen, tenzij er sprake is van de verkoop van ter plaatse vervaardigde
non-food goederen of de verkoop van direct aan de activiteit verwante artikelen. Daarvoor mag maximaal
10% van de oppervlakte worden gebruikt;
3. Ze mag geen horeca betreffen, tenzij het horecabeleid anders aangeeft;
4. Indien de activiteit valt onder de categorie “prostitutie”, dan moet worden voldaan aan het prostitutiebeleid
van de gemeente;
5. De activiteit moet (mede) worden uitgeoefend door de eigenaar of één van de bewoners van de
betreffende woning;
6. Het totale aantal werkenden bij een beroepsuitoefening mag niet meer dan drie bedragen en bij een
bedrijfsuitoefening niet meer dan twee;
Eerstedagsmelding
Vanaf 1 juli 2006 moet de werkgever iedere nieuwe medewerker gaan aanmelden bij de Belastingdienst via
de eerstedagsmelding (EDM). Heel belangrijk is dat deze EDM vanaf 1 juli a.s. moet plaatsvinden vóór de
datum van in dienst treden. Er volgt een fikse boete van de belastingdienst als de aanmelding plaatsvindt op
het moment dat de werkzaamheden al zijn gestart.
Arbowetgeving
Als werkgever zorgt u voor goede arbeidsomstandigheden van uw personeel. In de Arbowet zijn hierover algemene
regels opgenomen. Het gaat bijvoorbeeld om het systematisch in kaart brengen van risico’s en bijbehorende
maatregelen. Arbodiensten kunnen u adviseren over een goede oplossing in uw bedrijf. De Arbowet regelt ook het
toezicht en de handhaving door de Arbeidsinspectie en het systeem van boete-oplegging.
In bepaalde branches hebben werknemers-, werkgeversorganisaties en de overheid afspraken gemaakt over
een gezamenlijke aanpak om de arbeidsomstandigheden te verbeteren. Deze afspraken zijn vastgelegd in
arboconvenanten.
Let op
Sinds 1 januari 2007 is de Arbowet gewijzigd. Met de herziening van de Arbowet wil het kabinet regels
schrappen en bedrijven meer ruimte geven voor maatwerk. Daarmee moet de veiligheid en gezondheid op de
werkvloer verbeteren. Voortaan stelt de overheid alleen doelen vast. Werkgevers en werknemers bepalen zelf
hoe die doelen bereikt worden. Alle bedrijven met werknemers in loondienst waren voor 1 juli 2005 verplicht
een contract af te sluiten met een arbodienst voor onder andere de risico-inventarisatie en -evaluatie (ri&e),
de begeleiding van ziek gemelde werknemers en een arbeidsomstandighedenspreekuur.
Bedrijven met werknemers in loondienst kunnen inmiddels onder meer de risico-inventarisatie en -evaluatie
(ri&e), de begeleiding van ziek gemelde werknemers zelf regelen. U bent als werkgever wel verplicht om u
deskundig te laten ondersteunen bij preventie- en verzuimaanpak. Hiervoor kunt u kiezen voor een maatwerk-
regeling of voor een contract met een arbodienst.
Meer informatie vindt u op de website van het Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid; www.home.szw.nl
8eëindiging uon het Arbeidscontroct
Er zijn diverse manieren waarop een arbeidscontract kan worden beëindigd:
• Door wederzijds goedvinden: beide partijen gaan akkoord, zorg wel voor schriftelijke vastlegging ingeval van
overlijden van de werknemer.
• Beëindiging in de proeftijd. Dit mag altijd; de proeftijd moet zijn overeengekomen in de arbeidsovereen-
komst en mag maximaal twee maanden duren.
• Bij tijdelijke arbeidsovereenkomsten: Door het verstrijken van de duur waarvoor de arbeidsovereenkomst is
aangegaan
• Ontslag door opzegging: mag alleen met een ontslagvergunning van de directeur van het Regionaal Bestuur
voor Arbeidsvoorziening (RBA).
• Ontslag op staande voet: hiervoor moeten wel dringende redenen zijn.
• Beëindiging door de kantonrechter wegens gewichtige redenen.
Wot doet het CWl nog meer7
• Als werkgever kunt u kosteloos uw vacature plaatsen op www.werk.nl. Het vacatureaanbod op deze CWI-site
wordt dagelijks geraadpleegd door duizenden werkzoekenden. Meer weten? Kijk op www.werk.nl of neem
contact op met de CWI-vestiging bij u in de buurt. Onze adviseurs zijn u graag van dienst.
• Als werkgever kunt u CV’s van potentiële werknemers inzien op www.werk.nl, en selecteren op trefwoord(en).
• Voor uitvoering van de wettelijke regeling ontslagaanvragen kunt u terecht bij 16 CWI’s verspreid over heel
Nederland.
• Uitvoering van de wettelijke regeling tewerkstellingsvergunningen voor werknemers van buiten de EU,
wordt centraal geregeld.
• WerkZaken: praktische informatie op het gebied van personeelsbeleid en arbeidsrecht.
• Informatie over de regionale, landelijke en internationale arbeidsmarkt.
• Informatie over minderheden.

Informatie
CWI Leeuwarden
Postadres: Postbus 2220, 8901 JE Leeuwarden
Bezoekadres: Tesselschadestraat 33-35, tel.(058) 751 92 60
Website CWI: www.werk.nl
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
20 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
21
7. Het ruimtebeslag moet van ondergeschikte betekenis zijn.
Dat houdt in, dat maximaal 30% van de oppervlakte van de woning, maar niet meer dan 50 m
2
voor
de activiteit mag worden aangewend;
8. De bouwmogelijkheden voor hoofd- en bijgebouwen mogen niet worden verruimd onder invloed van de
beroeps- of bedrijfsactiviteit, tenzij dat stedenbouwkundig verantwoord is;
9. De activiteit mag niet leiden tot een feitelijke wijziging van de bestemming wonen;
10. Het uiterlijk aanzien van de woning mag niet worden aangetast;
Dat betekent, dat alleen niet-uitstekende, niet verlichte reclame-uitingen van beperkte omvang zijn
toegestaan;
11. De activiteit mag niet leiden tot parkeer- en verkeersoverlast;
12. De activiteit mag niet leiden tot overlast door een publiekaantrekkende werking;
13. Bij de beoordeling van de mate van overlast dienen tevens het woningtype en het karakter van de buurt of
de wijk te worden betrokken;
14. Er moet voldoende bergruimte overblijven in of bij de woning.
Voor meer informatie kunt u terecht bij de gemeente waarin u woont ofwel die waarin u uw bedrijf wilt
vestigen.
8edriifsuerzomeIgebouw 6 8usiness Center
Bent u net gestart of gaat u binnenkort van start met uw bedrijf, dan kan vestiging in een bedrijfsverzamel-
gebouw of een business center de oplossing zijn. Een bedrijfsverzamelgebouw is een bedrijfspand waarin
meerdere, veelal kleinere bedrijven met diverse activiteiten gevestigd zijn in hun eigen ruimte, terwijl ze een
aantal voorzieningen als vergaderzalen, kantine en receptie etc. delen.
Een business center is een bedrijf dat volledig ingerichte kantoorruimte verhuurt, inclusief het gebruik van
bijvoorbeeld fax- en kopieermachines. Daarnaast verleent het diverse diensten zoals receptie en secretariële
werkzaamheden. De ruimtes zijn te huur voor zowel kortere als langere tijd.
Een andere vorm van dienstverlening van business centers is de mogelijkheid om er uw postadres, fax,
telefoon te laten registreren (een zogenaamd linkcontract) zonder dat kantoorruimte wordt gehuurd. De
telefoon wordt door het business center opgenomen met uw bedrijfsnaam en desgewenst doorgeschakeld
naar bijvoorbeeld uw huis- of werkadres. De post wordt door het business center zowel ontvangen als
verstuurd. U kunt er tevens vergaderruimte huren.
Enkele vestigingsmogelijkheden in Leeuwarden zijn:
• Chrystalic
• World Trade Center (WTC)
Het grootste deel van de aanwezige bedrijfsverzamelgebouwen in Leeuwarden is in handen van de Leeuwarder
bedrijfsmakelaars. Zij kunnen u meer vertellen over de op dit moment beschikbare locaties in Leeuwarden en de
diverse mogelijkheden. Ook kunt u de website van de NVM-Makelaars raadplegen, www.fundainbusiness.nl
8edriifsruimte huren
Wilt u een pand huren? Vergeet dan niet om ook de verhuurder toestemming te vragen om ter plaatse een
bedrijf te beginnen. Heeft er al eerder een soortgelijk bedrijf in het pand gezeten dat u op het oog heeft?
Informeer ook dan bij de gemeente of de bestemming nog steeds geldig is.

Een groot deel van de beschikbare bedrijfsruimte kunt u vinden op de sites van de bedrijfsmakelaars.
Zij hebben ook een gezamenlijk site; www.nvm.nl. Het actuele aanbod vindt u op www.fundainbusiness.nl.
Beschikt u niet over internet, of wenst u meer informatie, dan kunt u contact opnemen met een bedrijfsmake-
laar bij u in de buurt.
OntwikkeIingsbedriif Leeuworden fuoorheen S8L)
Ontwikkelingsbedrijf Leeuwarden bevordert vestiging en uitbreiding van startende bedrijven en instellingen
in Leeuwarden. Ontwikkelingsbedrijf Leeuwarden heeft tot doel bij te dragen aan de ontwikkeling van de
economische bedrijvigheid in Leeuwarden.
Ontwikkelingsbedrijf Leeuwarden biedt onder meer:
• Huisvesting voor startende ondernemers.
• Bemiddeling bij aankoop van grond of vastgoed.
• Hulp om te komen tot rendabel verhuurbare gebouwen
• Ontwikkeling in nieuwbouw.
• Revitalisering van bestaande bedrijven(terreinen).
Bereikbaarheid:
Ontwikkelingsbedrijf Leeuwarden
François HaverSchmidtwei 3
Postbus 2653
8901 AD Leeuwarden
[T] +31 (0) 58 234 35 90
[F] +31 (0) 58 234 35 91
[E] info@ontwikkelingsbedrijfleeuwarden.nl
VERZEKERlNGEN
Een belangrijk kenmerk van zelfstandig ondernemen is het lopen van risico’s.
Tegen een groot aantal van deze risico’s kunt u zich verzekeren. Er is natuurlijk aan elke verzekering een
kostenplaatje gekoppeld. Vraag offertes op en maak de overweging om de verzekering af te sluiten of niet.
De volgende verzekeringen kunnen van belang zijn:
• Verzekeren van het bedrijfsvermogen.
• Aansprakelijkheidsverzekering.
• Rechtsbijstand.
• Kredietrisico.
• Persoonlijke verzekeringen.
• Pensioen.
Verzekeren uon het bedriifsuermogen
Onder het bedrijfsvermogen vallen o.a. inventaris, gebouwen en voorraden. Er is een aantal verzekeringen
om deze risico’s af te dekken. Denk bijvoorbeeld aan een goederen- en inventarisverzekering en een opstal-
verzekering. Vergeet ook niet de schade die u oploopt doordat uw bedrijf tijdelijk stil ligt (bijvoorbeeld door
brand).
AonsprokeIiikheidsuerzekering
Als in de uitoefening van uw bedrijf schade wordt toegebracht aan (goederen van) derden, kunnen zij u
hiervoor aansprakelijk stellen. Hiertegen kunt u zich verzekeren. Voor vrije beroepsbeoefenaren is er de
beroepsaansprakelijkheidsverzekering en voor bedrijven de bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering. Daarnaast
kunnen bestuurders van rechtspersonen zich verzekeren voor bestuurdersaansprakelijkheid. Omdat de premies
van dit soort verzekeringen hoog op kunnen lopen is het verstandig eerst een inventarisatie te maken van de
risico’s die u loopt en welke u hiervan zelf wilt lopen of wilt verzekeren. Bij aansprakelijkheidsverzekeringen
zijn uw algemene voorwaarden van groot belang.
Rechtsbiistond
Deze verzekering betaalt de kosten van o.a. een advocaat, deurwaarder, proces en getuigen als u juridische
problemen hebt met klanten, opdrachtgevers of personeel.
Kredietrisico
Als u facturen stuurt loopt u het risico dat klanten u niet betalen. Dit zogenaamde debiteurenrisico kunt u
verzekeren.
PersoonIiike uerzekeringen
Arbeidsongeschiktheid:
Als zelfstandig ondernemer kunt u zich tegen arbeidsongeschiktheid particulier verzekeren. De verplichte verzekering
volgens de Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen (WAZ) bestaat sinds 1 juli 2004 niet meer.
Ziektekostenverzekering:
Sinds 1 januari 2006 is er één zorgverzekering voor iedereen. Het onderscheid tussen ziekenfondsverzekerden
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
22 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
23
Zoekt u een subsidie adviesbureau, dan kunt u kijken op de site van de Nederlandse Vereniging van Adviseurs
inzake subsidies & andere overheidsstimuleringen.
Databanken met alle subsidieregelingen zijn er ook, maar u heeft alleen toegang tot die databank als u een
abonnement heeft. Proefabonnementen behoren tot de mogelijkheden.
Internetadressen
Wilt u nog geen kosten maken maar zelf op onderzoek uitgaan, dan geven wij u hieronder een aantal internet-
adressen waar u informatie kunt vinden over diverse subsidies.
• www.snnonline.nl Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) is verantwoordelijk voor de uitvoering
van het leeuwendeel van het Kompas. Het SNN beoordeelt subsidieaanvragen en keert subsidies uit.
• www.senternovem.nl Senternovem is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken dat
verantwoordelijk is voor het uitvoeren van subsidie-, krediet- en fiscale regelingen en programma’s op het
gebied van technologie, energie, milieu, export en internationale samenwerking.
• www.minez.nl Het ministerie van Economische Zaken geeft o.a. informatie over subsidies, internationaal
ondernemen en aanbestedingen.
• www.subsidietotaal.nl met vele links naar subsidieregelingen, trends en subsidiethema’s.
• www.nvas.nl Nederlandse Vereniging van Adviseurs inzake subsidies & andere overheidsstimuleringen.
• www.subsidieshop.nl de subsidiewijzer van het Ministerie van Economische Zaken
www.leeuwarden.nl (/ondernemen) www.wwcom.nl (exportsubsidie)
www.bedrijvenloket.nl (informatie overheid voor ondernemers) www.subsidietotaal.nl (subsidie)
www.kvk.nl (/friesland) www.egl.nl (subsidie)
www.nvm.nl (bedrijfsobject/leeuwarden) www.diplomaregister.ez.nl (vestigingsvergunning)
www.syntens.nl (innovatie) www.lexadin.nl (eigen bedrijf)
www.nom.nl (/locaties/leeuwarden) (/bedrijfslocaties/leeuwarden) www.ondernemerschap.ez.nl (onderzoeken)
www.overheid.nl (/ondernemers-en-organisaties/Leeuwarden) www.cordis.nl (europese subsidies)
www.Belastingdienst.nl (/ondernemers) www.subsidies.nl (subsidie databank)
www.ondernemersklankbord.nl (kennisondersteuning) www.imk.nl (advies & begeleiding)
www.chn.nl (onderwijs) www.EIM.nl (onderzoek bedrijf & beleid)
www.europa.nl (subsidie) www.subsidieshop.nl (subsidie)
www.minszw.nl (Soc. Zak. & Werkgelegenheid) www.minfin.nl (min. Financiën)
www.europa.eu.int (Ondern. in Europa) www.zibb.nl (ondernemersschap)
www.senternovem.nl (subsidie)
GeId Ienen bii fomiIie, urienden en kennissen
Particulieren die geld lenen aan startende ondernemers kunnen rekenen op fiscale voordelen. De geldschieter
geniet fiscale voordelen.

GeId Ienen bii de bonk
Om geld van een bank te kunnen lenen, moet u aan een aantal voorwaarden voldoen. De bank verwacht namelijk
dat u zelf (of via vrienden, familie, kennissen) een deel van het benodigde kapitaal bijeenbrengt. Daarnaast moet u
een duidelijk ondernemingsplan hebben, zodat de bank de haalbaarheid in kan schatten. Tenslotte heeft u in veel
gevallen een onderpand nodig, voor het geval u niet meer aan uw verplichtingen kunt voldoen.

8orgsteIIingskrediet MK8
Als er niet voldoende zekerheden zijn om bij de bank een lening te krijgen kan het zijn dat de Nederlandse
Staat zich garant voor u stelt.
De voorwaarden hiervoor zijn:
• Het bedrijf is gericht op handel, industrie of dienstverlening.
• U betaalt in Nederland inkomsten- of vennootschapsbelasting.
• Het bedrijf is rechtmatig gevestigd.
• Er zijn aantoonbare vooruitzichten op voldoende rendement.
• Met behulp van dit krediet ontstaat een gezonde financiële structuur.
GeId Ienen uon / borgsteIIing door uitkerende instonties
Indien u afhankelijk bent van een uitkering of behoort tot een specifieke doelgroep dan kunt u in aanmerking
komen voor financiering van uw bedrijfsplannen door een uitkerende instantie. Indien u denkt hiervoor in
aanmerking te komen kunt u contact opnemen met de uitkerende instanties, of de gemeente.

en particulier verzekerden is komen te vervallen. Iedereen die AWBZ-verzekerd is, moet verplicht een basis-
verzekering afsluiten bij een zorgverzekeraar. De basisverzekering bestaat uit een nominale premie en een
inkomensafhankelijke bijdrage. U moet als werkgever over het loon van de medewerker de inkomensafhanke-
lijke bijdrage berekenen en daarna inhouden op het loon van de werknemer. U bent verplicht de inkomens-
afhankelijke bijdrage van uw medewerkers te vergoeden. Op de loonstrook van uw werknemer komt dus
tweemaal de inkomenafhankelijke bijdrage voor, eenmaal als inhouding en eenmaal als vergoeding.
Ongevallenverzekering:
Deze keert een bedrag ineens uit als er sprake is van een ongeval.
Pensioen
Als u de leeftijd van 65 bereikt heeft u recht op een AOW-uitkering. Omdat de AOW een minimumuitkering is,
is het verstandig om na te denken over een aanvullend pensioen.
FlNANClERlNG
In uw ondernemingsplan heeft u op een rijtje gezet welke investeringen u moet doen om uw bedrijf op te
starten. Er zijn diverse mogelijkheden om uw bedrijf te financieren:
• Subsidies.
• Geld lenen bij familie, vrienden en kennissen.
• Geld lenen bij de bank.
• Borgstellingkrediet MKB.
• Geld lenen van/borgstelling door uitkerende instanties.
• Risicokapitaal.
• Leasen.
Subsidies
Er zijn veel subsidieregelingen voor een scala aan onderwerpen zoals energie, milieu, technologie, export,
internationale samenwerking, investeringen en scholing. Daarnaast kunnen ondernemers in bepaalde gevallen
een beroep doen op de mogelijkheid van een achtergestelde lening.
Voor het starten van een bedrijf bestaat in het algemeen geen specifieke startersubsidie. Subsidies komen van
de Europese Commissie, de Rijksoverheid, provincie en soms de gemeente.
Om in aanmerking te komen voor een regeling krijgt u te maken met verschillende procedures en voorwaarden.
Iedere regeling heeft zijn eigen bepalingen. Om er achter te komen welke regelingen wellicht voor u van
toepassing zijn, kunt u, of uw accountant of een subsidieadvies bureau raadplegen.
Wilt u nog geen kosten maken, maar zelf op onderzoek uitgaan, dan kunt u ook op internet gaan kijken. Op
internet is veel informatie over subsidies te vinden. De organisaties die subsidie-aanvragen beoordelen hebben
websites met informatie over die subsidieregelingen. Onderstaand volgt een lijstje met interessante subsidie
homepages. De links naar deze sites vindt u rechtsonder op deze pagina.
Het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN) is verantwoordelijk voor de uitvoering van subsidies die
alleen in het Noorden van het land van toepassing zijn. Subsidies zijn mogelijk voor advieskosten (NIOF) en
investeringen in de toeristische sector (KITS). Van deze regelingen is uitvoerige informatie opgenomen en de
voorwaarden waaronder de subsidie wordt versterkt staan eveneens vermeld.
SenterNovem is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken dat verantwoordelijk is voor het
uitvoeren van subsidie-, krediet- en fiscale regelingen en programma’s op het gebied van technologie, energie,
milieu, export en internationale samenwerking.
Business Development Friesland is een projectenorganisatie, die zich richt op o.a. startende en snelgroeiende
bedrijven. Een van de projecten van BDF is Nieuwe Bedrijvigheid Creatief. In dat project worden bedrijven uit de
creative sector (multimedia, architectuur, reclamewereld, kennisontwikkeling) ondersteunt met coaching en
subsidie. Kijk voor mee informatie op www.bdfriesland.nl of neem contact op met L. Drogendijk op 058 845 80 45.
Het ministerie van Economische Zaken geeft o.a. informatie over subsidies voor ondernemers en heeft een
subsidiezoeker. Er staat ook informatie over internationaal ondernemen en onderwerpen als aanbestedingen e.d.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
24 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
25
Besluit Bijstandsverlening Zelfstandigen
Deze regeling is bedoeld om mensen te kunnen laten starten die in een uitkerings- en werkloosheidssituatie
verkeren of daarin dreigen terecht te komen. De financiële faciliteiten kunnen betrekking hebben op zowel de
periode voorafgaand aan de start (oriëntatie en voorbereiding), de start zelf, als ook een periode na de start.
De regeling betreft een bijstandsuitkering die kan bestaan uit een periodieke uitkering voor het levensonder-
houd en/of een startkapitaal.
Tevens zijn er kredietmogelijkheden en is er financiële ondersteuning mogelijk voor:
• Gevestigde zelfstandige met (tijdelijke) financiële problemen.
• Gevestigde zelfstandige die zijn bedrijf wil beëindigen.
Meer informatie over de regelingen vindt u voorin deze brochure.
RisicokopitooI
‘Fonds Durfkapitaal Leeuwarden’
Voor het creëren van extra financieringsmogelijkheden voor veelbelovende startende of groeiende bedrijven
in Leeuwarden, hebben de Rabobank Leeuwarden, de ABN-AMRO Leeuwarden, de gemeente Leeuwarden, de
Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM) en de Kamer van Koophandel Friesland (KvK) besloten een
Fonds voor Durfkapitaal op te richten. Uit dit fonds kan een financiële injectie beschikbaar worden gesteld in
de vorm van een achtergestelde lening van minimaal € 2.268,90 en maximaal € 27.226,81. U kunt hiervoor in
aanmerking komen als u van de bank geen lening kunt krijgen, of als aanvulling op de lening die u wel kunt
krijgen. Het fonds is niet bedoeld voor de sectoren horeca en detailhandel.
Of er in uw gemeente ook durfkapitaal beschikbaar is kunt u navragen bij de Kamer van Koophandel Friesland.
Fryslân Development Fonds
Het Fryslân Development Fonds is op zoek naar veelbelovende startende, innovatieve bedrijven die een
goed idee hebben en dat verder willen ontwikkelen. Bij het fonds kan men aankloppen voor een achtergestelde
lening of een aandelen participatie. De gemiddelde financiering door het fonds is 80.000 euro. Meer informatie
kunt u vinden op www.fryslanfonds.nl.
Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM)
Financieringsmogelijkheden bestemd voor:
Groeiende en innovatieve ondernemingen en (door)startende ondernemingen.
Wat doet de NOM
Zij verschaft risicodragende financiering en verleent diensten aan ondernemingen die zich gaan vestigen of al
gevestigd zijn in Groningen, Fryslân of Drenthe. Het verstrekken van risicodragende financiering kan door
aandelenkapitaal, eventueel in combinatie met achtergestelde leningen.
De NOM richt zich op het financieren van sterke groei van bedrijfsactiviteiten, joint ventures, management
buy-outs/ buy-ins en aandelenoverdracht, vooral in het kader van opvolging. Daarnaast zijn er stimulerings-
kredieten van max. € 100.000 en innovatieve kredieten van max.€ 50.000 voor (door)startende ondernemers
en/of innovatieve activiteiten binnen bestaande ondernemingen beschikbaar.
Leosen
Er zijn twee vormen van lease: Operational en Financial Lease.
Financial lease is een geldlening, het bedrijfsmiddel wordt wel eigendom
van het bedrijf. Bij Operational lease wordt het bedrijfsmiddel gehuurd.
Vooral als er in uw branche veel technologische ontwikkelingen zijn, bent
u met operational lease flexibel. U kunt vaker vernieuwen.
START
Als u alle voor- en nadelen tegen elkaar heeft afgewogen en u wilt de stap gaan zetten om zelfstandig onder-
nemer te worden, is het tijd om daadwerkelijk van start te gaan.
Hiervoor dient u nog een aantal zaken te regelen.
Allereerst moet u zich inschrijven bij de Kamer van Koophandel.
Voor de inschrijving in het handelsregister is noodzakelijk:
• Een geldig legitimatiebewijs.
• Een origineel bankafschrift van de prive rekening óf een uittreksel van het bevolkingsregister, beide niet
ouder dan 1 maand voor uw adresgegevens.
U kunt dit doen 1 week voorafgaand aan de werkelijke startdatum. Na inschrijving ontvangt u een uittreksel
waarop het handelsregisternummer vermeld staat. Dit nummer dient u op alle van de onderneming of
rechtspersoon uitgaande brieven, orders, facturen en offertes te vermelden.
Als u zich heeft ingeschreven moet u bij de Belastingdienst een BTW-nummer aanvragen.
Met het KvK-nummer kunt u ook een bankrekening, telefoonaansluiting en allerlei andere zaken die op naam
van het bedrijf moeten komen regelen.
Wie en Wot kon u Woormee heIpen bii de stort7
De Kamer van Koophandel is bij uitstek het startersinstituut voor préstarters en starters. De Kamer kan met de
volgende zaken behulpzaam zijn:
• Het leveren van een starterspakket: Hierin alle benodigde informatie om u te oriënteren op het ondernemerschap.
• Het houden van een gratis intakegesprek, waarbij u wordt voorgelicht over de mogelijke stappen bij het
starten.
• Het middels internet ter beschikking stellen van een zeer uitgebreid stappenplan voor de starter.
• Op de site van de Kamer van Koophandel (www.kvk.nl/starters ) is een ondernemingsplan te downloaden.
Na invulling hiervan kunt u het doorspreken met een medewerker van de Kamer.
• Het houden van maatwerkgesprekken met de ondernemer in spé of met de reeds gestarte ondernemer.
• Het regelmatig houden van seminars op starters- en ondernemersgebied.
• Het leveren van informatiebulletins en brochures op de meest uiteenlopende gebieden.
De Kamer van Koophandel bezit een uitgebreid kennisnetwerk, waarnaar graag wordt doorverwezen, in geval
dit nodig of wenselijk is.
De Kamer van Koophandel en Ondernemerskompas:
Voor die préstarters en starters, die niet direct in de branches persoonlijke dienstverlening, detailhandel of
horeca starten bestaat de mogelijkheid om deel te nemen aan het project “Ondernemerskompas”. Dit is een
door de overheid gesubsidieerd begeleidingstraject voor starters en ondernemers die niet langer dan 5 jaar
ingeschreven staan. Hier wordt met name gewerkt met mentoren uit het bedrijfsleven die de jonge onder-
nemer over een langere periode met raad en daad terzijde staan. En dit tegen laag gehouden kosten!
De Kamer van Koophandel en de Stichting Ondernemersklankbord:
Voor ondernemers die wat problemen hebben met de bedrijfsvoering, bestaat de mogelijkheid om hulp in te
roepen van de Stichting Ondernemersklankbord(OKB). OKB is een organisatie die bestaat uit gepensioneerde
eigenaren/directeuren, die hun diensten ter beschikking stellen van bedrijven die hulp en begeleiding nodig
hebben. En dit ook nog tegen een laaggehouden éénmalige intreefee.
De Kamer van Koophandel en spreekuren:
Op diverse gebieden houdt de KvK frequent spreekuren, waarin u door deskundigen uit de markt gratis
wordt geadviseerd. Dit bijvoorbeeld op financieel-, subsidie- en uitvindersgebied. Belt u de Kamer voor een
afspraak.
De Kamer van Koophandel en de overige kennispartners:
Met haar uitgebreide netwerk is de Kamer in staat om een klant door te verwijzen naar die instantie, die op
dat moment het beste in staat is om uw problemen en/of vragen op te lossen. Dit kan zijn met betrekking tot
brancheorganisaties, andere overheid- en semi-overheidsdiensten, maar ook met particuliere adviseurs.
Uw Kamer van Koophandel:
www.kvk.nl info@leeuwarden.kvk.nl
www.ondernemerskompas.nl info@ondernemerskompas.nl
www.ondernemersklankbord.nl info@ondernemersklankbord.nl
Gouden Tips
• Goede voorbereiding
Zorg ervoor dat u zoveel mogelijk weet wat u te wachten staat, zodat u niet voor onaangename verrassingen
komt te staan.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
26 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
27
• Voldoende ondernemerskwaliteit
Een ondernemer moet van veel verschillende zaken kennis en ervaring hebben, maar hoeft niet altijd alles
alleen te doen. Weet van uzelf wat uw sterke kanten zijn en zorg ervoor dat u een manier vindt om uw
zwakheden te compenseren.
• Een goed ondernemingsplan
Met een goed ondernemingsplan bereidt u zich voor op wat komen gaat. U weet hoe de markt eruit ziet en
hoe de financiële situatie eruit komt te zien.
• Juiste huisvesting
Besteedt veel aandacht aan de keuze van uw vestigingsplaats, dit wordt namelijk het visitekaartje van uw
bedrijf. Zorg ervoor dat u goed bereikbaar bent voor uw klanten.
• Maak waterdichte afspraken
Zorg ervoor dat alle afspraken, met zowel klanten, leveranciers, partners als personeel goed geregeld zijn.
Leg alles schriftelijk vast. Zorg voor goede contracten en duidelijke algemene voorwaarden zodat iedereen
precies weet waar hij aan toe is.
• Zorg voor een goede administratie
Hierdoor hebt u op elk moment inzicht in de financiële situatie en kunt u op tijd ingrijpen als het mis dreigt te
gaan.
• Houd rekening met veranderende marktomstandigheden
Wees voorbereid op nieuwe concurrenten en wegvallende leveranciers. Zorg ervoor dat uw kwetsbaarheid
zo klein mogelijk is. Laat niet te veel afhangen van die ene klant of leverancier.
Hoe sneller u kunt inspringen op veranderingen, hoe beter.
• Laat uw privé-leven er niet bij inschieten
Zorg voor een goede balans tussen werk en privé.
• Volg uw intuïtie en niet alleen uw verstand
Durf op uw gevoel af te gaan. Geloof in uzelf en uw product en blijf positief.
• Heb het lef om hulp te vragen
Niemand kan alles alleen. Als u op tijd om hulp vraagt kan dit een hoop problemen voorkomen.
VALKUlLEN
• Onvoldoende voorbereiding.
• Verkeerde huisvesting.
• Onduidelijke afspraken.
• Financiële problemen.
• Gebrekkige administratie.
• Problemen met personeel.
• Tegenvallende verkoop.
• De Fiscus vergeten.
• Lege orderportefeuille.
• Inbreuk op het sociale leven.
- OnuoIdoende uoorbereiding
Het Probleem
Veel ondernemers beginnen zonder een goede voorbereiding. Ze zien mogelijkheden om een product te
verkopen en beginnen spontaan aan een bedrijf. Onafhankelijk zijn, eigen baas zijn, komt dan als een ideaal-
plaatje naar voren. Maar alleen afgaan op de intuïtie dat een bepaald product wel eens zou kunnen aanslaan,
is nooit een gezonde basis voor een eigen onderneming.
Het is belangrijk uzelf eerst een aantal vragen te stellen: Ben ik geschikt als ondernemer? Op welke klanten
ga ik me richten? Is mijn markt groot genoeg? Heb ik speciale vergunningen nodig? Moet ik personeel
aannemen? Heb ik genoeg geld om mijn plannen te realiseren en zo niet, wil de bank mij geld lenen?
De oplossing
Al deze vragen en talloze andere komen aan bod in het ondernemingsplan, dat inzicht geeft in de sterke en
zwakke punten van uw voorbereiding. U weet, na het zorgvuldig invullen van het ondernemingsplan, of uw
plannen kans van slagen hebben. Bovendien heeft u het nodig als u naar de bank gaat voor een lening en
krediet.
Het ondernemingsplan kunt u bestellen bij de Kamer van Koophandel, (www.kvk.nl, productenkader van de
rubriek Starters) of bij uw bank.
- Verkeerde huisuesting
Het probleem
Vestigingslocatie en/of prijs van de huisvesting kunnen in de beginperiode voor grote problemen zorgen en
zelfs het voortbestaan van de onderneming bedreigen.
Goedkoop maar met te weinig passanten, representatief maar te duur, centraal maar geen parkeermogelijk-
heden, te klein behuisd en geen uitbreidingsmogelijkheden, spelen een essentiële rol in de keuze van de
vestigingslocatie.
De oplossing
Geef de vestigingsplaats in het ondernemingsplan grote aandacht. Ga tijdig op zoek naar een geschikte
locatie en laat u niet opjagen. Is de huur reëel en niet te hoog óf is koop een overweging? Stel uzelf op de
hoogte van het gemeentelijk (toekomstig) bestemmingsplan. Bepaal of u voldoende bereikbaar bent voor
uw klanten, onderzoek zo mogelijk de grootte van uw klantenkring evenals de hoogte van hun bestedingen.
(informatie: Centraal Bureau voor de Statistiek; www.cbs.nl).
- OnduideIiike ofsproken
Het probleem
Als u producten of diensten levert aan een klant kunnen er veel zaken misgaan. Als de levering van een
product bijvoorbeeld vertraging oploopt, dan kunt daarvoor aansprakelijk worden gesteld. Om die aan-
sprakelijkheid te regelen stelt u algemene voorwaarden op.
De oplossing
Natuurlijk wilt u dat de afspraken met uw zakenpartners goed zijn, zodat u niet later voor onaangename
verrassingen komt te staan. Een belangrijke stap in die richting is het opstellen van algemene voorwaarden.
Hierin legt u de regels en condities vast die uw bedrijf standaard hanteert bij het aangaan van een overeen-
komst. Deze regels heten ook wel leverings- en betalingsvoorwaarden.
- FinonciëIe probIemen
Het probleem
Een inkomen verdienen met uw onderneming is ongetwijfeld een belangrijke reden om te starten. Toch komen
ondernemingen vaak al in de startfase in financiële problemen. Daarvoor zijn een zestal oorzaken aan te
wijzen: een verkeerde inschatting van de hoogte van investeringen, een verkeerde inschatting van de hoogte
van de omzet en kosten, ‘wanbetalende’ afnemers, te grote voorraad, te snelle aflossing op schulden en te
grote privé-uitgaven.
De oplossing
Door te werken met achtereenvolgens een goed onderbouwde investeringsbegroting, exploitatiebegroting,
tijdig facturering- en aanmaningbeleid, houdt u de geldstromen binnen uw bedrijf goed in de gaten. Kritisch
omgaan met uw voorraad en uw privé uitgaven is erg belangrijk. Uw accountant of bedrijfsadviseur van
de Kamer van Koophandel adviseren u desgewenst bij het opstellen van een begroting. Ook kunt u zich
aanmelden voor een cursus bij de Kamer van Koophandel (www.kvk.nl).

- Gebrekkige odministrotie
Het probleem
Een goede ondernemer gaat meteen na de start met z’n bedrijf enthousiast geld verdienen. De administratie
wordt daarbij soms verwaarloosd. De bekende ‘schoenendoos’ vol bonnen en facturen. Dit gaat een tijdje
goed, tot de onderneming op een zeker moment geconfronteerd wordt met een onverwacht hoog voorraad-
niveau, stapels aanmaningen en een lijst van nog te factureren afleveringen en openstaande debiteuren.
De oplossing
Voor het bijhouden van de administratie bestaan uitstekende, gebruikersvriendelijke computerprogramma’s.
De Kamer van Koophandel verzorgt de cursus Bedrijfsadministratie opzetten voor Starters (Zie www.kvk.nl)
- ProbIemen met personeeI
Het probleem
Als u personeel wilt aannemen dient u met een groot aantal zaken rekening te houden.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
28 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
29
Te denken valt aan: de arbeidsovereenkomst, personeel aanmelden bij de Belastingdienst en de uitvoerings-
instelling, het ziekenfonds en de Arbo-dienst. Ook dient u zich te verdiepen in de juiste werving en selectie
om het juiste personeel voor uw bedrijf te vinden.
De oplossing
Een bezoek aan de verschillende instanties kan u wijzer maken over onder meer loonbelasting en premie-
heffing, het voeren van een loonadministratie, afspraken in een arbeidscontract, aanmelding bij het zieken-
fonds en mogelijk verplichte pensioenvoorzieningen. De Kamer van Koophandel beschikt over de brochure
personeel (www.kvk.nl, productenkader van de rubriek Starters).
- TegenuoIIende uerkoop
Het probleem
Een onderneming ontleent zijn bestaansrecht aan de verkoop van producten of diensten. Maar wat als die
verkoop niet goed op gang komt? U krijgt vanaf het begin te maken met concurrentie, een veranderende
economie en veranderende trends. Deze factoren bieden kansen, maar kunnen ook een bedreiging vormen.
De oplossing
Het is uiterst belangrijk dat u zich van tevoren oriënteert over uw product en uw markt. Een goed uitgangs-
punt biedt het ondernemingsplan waarin u uw marketingaanpak beschrijft. U beantwoordt vragen als: Welke
markt gaat u bedienen? Waar zitten uw klanten? Kent u de concurrentie? Is de prijsstelling redelijk? Daarmee
krijgt u helder inzicht in de omzetmogelijkheden na de start van uw onderneming.
- De ñscus uergeten
Het probIeem
Als na de start van een onderneming de verkoop op gang begint te komen, raken veel ondernemers in een
optimistische stemming. Het verdiende geld wordt enthousiast uitgegeven of teruggeïnvesteerd in het bedrijf.
Als de eerste belastingaanslagen in de bus vallen komen de problemen. Het kan hierbij om grote bedragen
gaan. Zo groot dat een ondernemer de aanslag niet kan betalen en het bedrijf moet sluiten.
De oplossing
Een aanslag moet u meestal binnen één maand betalen. Dat geld dient dus beschikbaar te zijn. Maak een
reële schatting van de te verwachten aanslagen die u kunt verwachten. Houd hiervoor ruimte vrij of reserveer
het op een aparte rekening. Vraag uw boekhouder/accountant regelmatig om een overzicht van toekomstige
vorderingen van de fiscus. De Belastingdienst heeft talloze brochures beschikbaar over belastingzaken. Er is
ook een speciale (gratis) Belastingkrant voor startende ondernemers, verkrijgbaar bij de eenheid ondernemingen
van de Belastingdienst. U kunt zich ook aanmelden voor de cursus ‘Belastingen voor Starters’. Voor meer
informatie: www.kvk.nl.
- Lege of oneuenwichtige orderportefeuiIIe
Het probleem
Hoewel de meeste startende ondernemers zich voornemen om gedisciplineerd en actief te gaan acquireren,
ziet de praktijk er vaak anders uit. Vaak blijkt het moeilijk de orderportefeuille blijvend goed te vullen. Ook
komt het voor dat een startende ondernemer één grote klant heeft, die vervolgens afhaakt. In beide gevallen
komt de ondernemer uiteindelijk in de problemen.
De oplossing
Verkopen is meer dan alleen het aanbieden van een goed product of een degelijk advies. Verkopen is ook de
klant helpen om tot de overtuiging te komen dat het in zijn of haar eigen belang is om ja te zeggen. Verkopen
is ook het vertrouwen winnen van de klant en het opbouwen van een langdurige relatie. Effectieve benadering
van een klant vergt oefening en ervaring.
De Kamer van Koophandel verzorgt themabijeenkomsten die u hiermee op weg kunnen helpen (www.kvk.nl).
Ook in de vakpers staan vaak aanbiedingen voor verkooptrainingen.
- lnbreuk op het socioIe Ieuen
Het probIeem
Een startende ondernemer kan op sociaal vlak drie mogelijke valkuilen tegenkomen: eenzaamheid, onenig-
heid met de zakenpartner en onbegrip bij het ‘thuisfront’.
De oplossing
Vraag uzelf af of u, indien u als eenmanszaak start, ‘het alleen werken tussen vier muren’ aankunt. Het kan
helpen om lid te worden van een ondernemersvereniging/-sociëteit in de regio. Tijdens netwerk-/themabijeen-
komsten wisselt u met elkaar van gedachten over hoe om te gaan met bepaalde thema’s. Ook wordt u door
gastsprekers geïnformeerd over actuele onderwerpen. Voorbeelden van ondernemersorganisaties in de regio
Leeuwarden zijn: CCL (commerciele Club Leeuwarden, CCF (Commerciële Club Friesland), ICT Vereniging
Friesland, Junior Kamer Friesland, Jong MKB. Meer informatie is ook verkrijgbaar bij de Kamer van Koophandel.
Een bedriif gestort en don7
Vol enthousiasme en met mooie plannen starten jaarlijks veel mensen in de regio Friesland een bedrijf. Het
starten van een bedrijf is voor velen een uitdaging, een droom die uitkomt.
Veel jonge ondernemers komen echter al na korte tijd tot de ontdekking dat het allemaal niet zo loopt als zij
zich dat hadden voorgesteld. De markt is te optimistisch ingeschat en de kosten blijken hoger uit te vallen dan
gepland. Ook is er onvoldoende rekening gehouden met de concurrentie en er is te simpel gedacht over
planning en personeel. Plannen worden bijgesteld, bakens worden verzet.
Definitie van ‘dé starter’: een starter is de man of vrouw die zich oriënteert op het ondernemerschap, de
persoon druk met allerlei zaken rondom de daadwerkelijke start van het bedrijf én de jonge ondernemer die
bovenstaande problemen het hoofd moet zien te bieden.
Er zijn maar weinig starters die na de start van hun bedrijf volgens het boekje (hun ondernemingsplan) te
werk kunnen gaan. De bedrijfsvoering wordt namelijk sterk beïnvloed door het economisch getijde, de
wensen van de klant die niet altijd van tevoren reëel ingeschat kunnen worden en veranderingen in de privé-
situatie. De ondernemer die creatief om kan gaan met onverwachte situaties en die een hoge dosis flexibiliteit
bezit heeft een grote kans van slagen. Vaak is de praktijk van het ondernemen de enige toetssteen.
Vóór de start zijn er voor de ondernemer in spé veel mogelijkheden voor advies en ondersteuning. Ook na de
start hoeft de ondernemer het niet alleen te doen.
Wot is er uoor de ondernemer no de stort7
Meld u aan bij netwerkbijeenkomsten voor jonge ondernemers.
Bedrijfsadviseurs van de Kamer van Koophandel die ondernemers met raad en daad terzijde staan en de weg
wijzen in de mogelijkheden die er in de regio zijn.
Informatie is op te vragen bij uw Kamer van Koophandel, tel. (058) 295 43 21.
Het gemeentelijk Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz). Als het bedrijf na bijstelling van de plannen
nog een reële toekomst heeft, kan de ondernemer bij de gemeente vaak een krediet en ondersteuning voor
levensonderhoud aanvragen. Informatie is op te vragen bij uw gemeente.

StichtingOndernemersklankbord is een organisatie van 225 oud-ondernemers, managers en specialisten uit
het bedrijfsleven die zich belangeloos inzetten om de succeskansen van het Midden- en Kleinbedrijf (MKB)
te verbeteren. Zij geeft hulp bij bedrijfsvraagstukken en houdt zich o.m. bezig met het voorkomen van faillise-
menten. Meer informatie op www.ondernemersklankbord.nl. of bij de Kamer van Koophandel.
Mediationspreekuur van de Kamer van Koophandel: informatie over de mogelijkheden om een juridisch
conflict op te lossen zonder dat de rechter er aan te pas moet komen.
Informatie: Kamer van Koophandel.
Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
30 Er kunnen geen rechten worden ontleend aan de inhoud van deze pagina.
RB mei 2007
31
CHECKLlJST VERGUNNlNGEN
Algemeen
Precariobelasting
Kapvergunning
Algemene plaatselijke verordening
Legesverordening
Ambulante handel
Ventvergunning
Standplaatsvergunning
Marktstandplaats
Bouw
Gebruiksvergunning brandveiligheid
Kamerverhuur - omzettingsvergunning
Vergunning voor het gebruik maken van de openbare weg (werkterreinvergunning)
Vergunning voor het wijzigen van de openbare weg
Bestemmingsplan
Bouwvergunning
Aanlegvergunning
Monumentenvergunning
Sloopvergunning
Bestemmingswijziging / artikel 19 procedure
Beroeps- en bedrijfsuitoefening in woningen
Kamerverhuur - exploitatievergunning
Tijdelijke bouwvergunning art.17
Detailhandel
Winkeltijdenwet
Ontheffing winkeltijdenwet
Winkeluitstalvergunning
Avondwinkel
Koopzondagen
Venstertijden bevoorrading binnenstad leeuwarden
Horeca & recreatie
Terrasvergunning
Exploitaitievergunning horecagelegenheid
Drank- en horecavergunning
Inrichtingseisen drank- en horecawet
Nachtregister
Ontheffing artikel 35 (buiten de tap inrichting)
Evenementenvergunning
Locatiebeleid horeca in leeuwarden
Vergunning speelautomatenhal / amusementshal
Wet op de kansspelen
Internetcafe
Gedoogverklaring voor coffeeshop
Ontheffing sluitingsuur
Slijterijvergunning
Keuringsdienst van waren
Toeristenbelasting
Hotel/ pension
Prostitutiebedrijf / seksinrichting
Bed & brochje
Portiervergunning/ beveiligingswerk
Milieu & verkeer
Milieuvergunning
Melding wet milieubeheer
Ontheffing geluid in de open lucht
Geluid in de open lucht
Ontheffing hoog, breed, lang en/of zwaar verkeer
Verklaring van geen bezwaar afsteken vuurwerk
Parkeerontheffing
Parkeerontheffing blauwe zone
Bedrijfsafval
Uitritvergunning
Lozingsvergunning
Reclame
Gevelreclame
Lichtreclame aan lantaarnpalen
Evenementenreclame
Buitenreclame borden bij bouwprojecten
Reclamemateriaal verspreiden
Vanaf 01-01-2008 Omgevingsvergunning.