SON EN BREUGEL

Een gemeente kan zich sterker profileren als bedrijven en gemeente hun krachten bundelen

Ontwikkelprogramma Ondernemend Son en Breugel

Voorwoord
Het bedrijfsleven en de overheid hebben behoefte hebben aan actuele economische informatie en aan inzicht in de kansen en bedreigingen voor hun gemeente en regio. Daarom heeft de Kamer van Koophandel Oost-Brabant het initiatief genomen om voor alle deelregio’s binnen haar werkgebied een sterkte-zwakte-analyse (SWOT-analyse) te laten uitvoeren. Dit initiatief wordt ondersteund door MKB-Brabant en de Brabants Zeeuwse Werkgeversvereniging. In het rapport dat nu voor u ligt zijn de resultaten beschreven van de sterkte-zwakte-analyse voor de gemeente Son en Breugel. De gemeente Son en Breugel maakt onderdeel uit van de regio Eindhoven. Ook voor de andere gemeenten (Best, Veldhoven, Eindhoven, Waalre, Heeze-Leende en Cranendonck) in de regio Eindhoven alsmede voor de totale regio zullen sterkte-zwakte-analyses worden opgesteld. In een tweetal workshops, waaraan ondernemers en een vertegenwoordiger van de gemeente hebben deelgenomen, zijn sterke en zwakke punten, kansen en bedreigingen en actiepunten geformuleerd. De actiepunten zijn opgenomen in het ontwikkelprogramma ‘Ondernemend Son en Breugel’. De onlangs opgestelde SWOT-analyse en agenda / actieprogramma voor het centrum van Son zijn geïntegreerd in dit rapport. Het rapport vormt een praktisch handvat voor lokaal overleg tussen de ondernemersverenigingen en de gemeente. Op een aantal terreinen is er intensief contact tussen de ondernemersverenigingen en de gemeente. Dit contact dient dan ook als basis om verder te gaan op de ingeslagen weg. Daar waar de samenwerking meer ad-hoc is, is een structurele aanpak gewenst. Op dit moment is het programma Masterplan Ekkersrijt in uitvoering. Er bestaat nauwe samenwerking tussen de ondernemers, Ondernemers Vereniging Ekkersrijt (OVE), Stichting Parkmanagement, gemeente, industrieschap. Dit geldt ook voor de beveiliging van Ekkersrijt. Voor het Meubelplein Ekkersrijt bestaat geen actuele detailhandelsvisie. Ook vindt er geen regionale afstemming plaats. Hiervoor zou een werkgroep ingesteld moeten worden door de gemeente waarin de ondernemers van Meubelplein Ekkersrijt en de gemeente Eindhoven deelnemen. Op het gebied van centrumontwikkelingen is na de periode “Kloppend Hart” dringend behoefte aan concrete vervolgacties. Om te beginnen zou hiervoor een werkgroep ingesteld moeten worden op initiatief van de gemeente en de Ondernemersvereniging Son en Breugel (OVSB). Voor de sector recreatie & toerisme is een LTA (Lokaal Toeristische Adviesraad) opgericht door de gemeente met ondernemers in de sector. Dit sluit aan bij het programma “Kompas” van het SRE. Last but not least kan een gemeentelijke koepel van ondernemersorganisaties een belangrijke rol vervullen in het adviseren aan de gemeente over het economisch beleid en afstemmen over prioriteiten. De sterkte-zwakte-analyse is in opdracht van de Kamer van Koophandel Oost-Brabant uitgevoerd door ETIN Adviseurs en Innoflow te ´s-Hertogenbosch.

Wij hopen dat dit rapport u inspireert om actief bij te dragen aan het verzilveren van de economische kansen van de gemeente Son en Breugel.

Kamer van Koophandel Oost-Brabant,

Marijke Rikze, Accountmanager

Eindhoven, september 2006

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Inhoudsopgave
1. Inleiding ....................................................................................................................1
1.1 1.2 1.3 Aanleiding ...............................................................................................................1 Aanpak....................................................................................................................1 Leeswijzer ...............................................................................................................2

2.

SWOT Gemeente Son & Breugel .......................................................................3
2.1 2.2 SWOT-analyse, focus Ekkersrijt................................................................................3 SWOT centrum Son .................................................................................................5

3.

Ontwikkelprogramma “Ondernemend Son en Breugel”.............................7
3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 Inleiding ..................................................................................................................7 Uitwerking ontwikkelthema’s .....................................................................................7 Aanknopingspunten voor de ontwikkeling van toerisme en recreatie.......................... 17 Aanknopingspunten voor een agenda / actieprogramma Centrum Son...................... 19 En nu verder!......................................................................................................... 21

4.

Economisch profiel Son en Breugel...............................................................22
4.1 4.2 4.3 4.4 Ruimtelijk .............................................................................................................. 22 Economisch........................................................................................................... 25 Sociaal .................................................................................................................. 31 Samenwerking en organisatie ................................................................................. 33

Bijlagen
Deelnemers workshops Gebruikte bronnen 2 3

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

1. Inleiding
1.1 Aanleiding
In het activiteitenplan van de Kamer van Koophandel Oost-Brabant is het voornemen uitgesproken om economische sterkte-zwakte-analyses uit te voeren voor alle gemeenten in het kamergebied. In dit kader is in 2002 een sterkte-zwakte-analyse opgesteld voor de regio De Kempen. In 2003 is een soortgelijke analyse uitgevoerd voor de ‘regio Uden-Veghel en omstreken’, gevolgd door een analyse van de regio De Peel in 2004. Nadat in 2005 regio Waalboss het proces heeft doorlopen, worden in 2006 de gemeenten in het Land van Cuijk en de regio Eindhoven nader onder de loep genomen. De doelstelling van het onderzoek is het in beeld brengen van de sterke en zwakke punten en de kansen en bedreigingen van de gemeenten in de regio Eindhoven, teneinde: • Een beeld te krijgen van de (ruimtelijk-)economische situatie per gemeente en van de regio als geheel; • Middels een ontwikkelprogramma het lokale bedrijfsleven en haar organisaties alsmede de gemeente een handvat te bieden voor onderling overleg en afstemming en te fungeren als basis voor een op de (boven)lokale situatie toegesneden actieplan. Onderhavige rapportage geeft het ontwikkelprogramma (inclusief SWOT-analyse) van Son en Breugel weer. Bij de totstandkoming van het ontwikkelprogramma is het perspectief van en de inbreng vanuit het bedrijfsleven leidend geweest. Uiteraard is de gemeentelijke overheid ook bij het proces betrokken, aangezien uitvoering van het programma gezamenlijk optrekken van bedrijfsleven en overheid vereist. Hierbij moet overigens worden opgemerkt dat het ontwikkelprogramma zoals gepresenteerd in dit rapport geen eindstation is. Eerder een goed begin met de belofte voor betrokken partijen om samen aan de slag te gaan met de verdere uitwerking en uitvoering van het ontwikkelprogramma. Daarom gaat het programma ook met name in op lokale (en waar relevant bovenlokale) problematiek en de aanpak daarvan op (inter)gemeentelijk niveau.

1.2 Aanpak
Deze rapportage bevat naast de SWOT-analyse en het ontwikkelprogramma voor Son en Breugel tevens een economisch profiel van de gemeente. Het ontwikkelprogramma ‘Ondernemend Son en Breugel’ en de SWOT-analyse gaan voornamelijk over het bedrijventerrein Ekkersrijt. Voor het centrum van Son is reeds een SWOT en een aanzet voor een ontwikkelprogramma opgesteld. (SWOT-analyse centrum Son, uitgevoerd in opdracht van de gemeente Son en Breugel in samenwerking met de Kamer van Koophandel Oost-Brabant en OVSB, februari 2006). De SWOT-analyse centrum is in hoofdstuk 2 opgenomen en de aanzet voor het ontwikkelprogramma centrum Son in hoofdstuk 3.

1

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

De volgende activiteiten hebben ten grondslag gelegen aan het opstellen van dit ontwikkelprogramma: • Een verkennende brainstorm met vertegenwoordigers van OVSB, OVE, St. Parkmanagement, Industrieschap Ekkersrijt, de centrumondernemers Son en de gemeente Son en Breugel; • • Een korte schriftelijke enquête onder 120 ondernemers op Ekkersrijt; Een tweetal workshops met ondernemers uit Ekkersrijt, waarbij een vertegenwoordiger van de gemeente Son en Breugel aan de tweede workshop heeft deelgenomen (een overzicht van de deelnemers is opgenomen in de bijlage).

1.3 Leeswijzer
Het rapport begint met het overzicht van de sterke en zwakke punten alsmede de kansen en bedreigingen van de economie van Son en Breugel. Deze zogenoemde SWOT- analyse vormt het uitgangspunt voor het ontwikkelprogramma ondernemend Son en Breugel dat hierna wordt uiteengezet. Met dit ontwikkelprogramma gaan ondernemers samen met de gemeente aan de slag om Son en Breugel de komende jaren nog ondernemender te maken. Afsluitend is het ruimtelijk-economisch profiel van Son en Breugel opgenomen.

2

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

2. SWOT Gemeente Son & Breugel
In dit hoofdstuk is een SWOT-analyse van Son en Breugel weergegeven. De SWOT heeft voornamelijk betrekking op bedrijventerrein Ekkersrijt. Daarnaast zijn ook diverse punten in de SWOT opgenomen die op Son en Breugel in het algemeen betrekking hebben. Ten slotte is in dit hoofdstuk een SWOT opgenomen die specifiek inzoomd op het centrum van Son en Breugel.

2.1 SWOT-analyse, focus Ekkersrijt

Sterkte
• • • • • Goede bereikbaarheid, mede door ligging aan diverse snelwegen (A58, A2, A50) Goede ligging, centraal ten opzichte van economische centra Eindhoven, Den Bosch, Tilburg en Helmond. Vooral de ligging in het industriële complex van Eindhoven is een pré Goede waterverbinding middels Wilhelminakanaal Sterke regionale werkgelegenheidsfunctie (m.n. door Ekkersrijt) Grootschalig en divers bedrijventerrein Ekkersrijt, met aanwezigheid van hoogwaardige, sterke bedrijven (ook een behoorlijk aantal buitenlandse vestigingen aanwezig). Bovendien is op het bedrijventerrein een meubelplein met een (boven)regionale uitstraling gesitueerd Sterke aanwezigheid sectoren handel en reparatie, industrie en logistiek Naast ruime aanwezigheid kleinschalige bedrijvigheid zijn ook de nodige grote, toonaangevende bedrijven in de gemeente gevestigd (o.a. Maas International, Beton Son, Lekkerland Nederland, De Rooy, Ikea) Centrale ligging van de gemeente in een regio met de nodige toeristische trekkers, vooral sterke landschappelijke kwaliteiten Goed georganiseerd bedrijfsleven

• •

• •

Zwakte
• • • • • • • • • • Slechte ontsluiting van bedrijventerrein Ekkersrijt (op korte termijn starten infrastructurele projecten om dit op te lossen) Aansluiting A50-A58 zorgt voor verkeershinder (bovengenoemde projecten moeten ook dit verhelpen) Gebrek aan ruimte voor vestiging van nieuwe bedrijven of uitbreiding van bestaande bedrijven Slechte bewegwijzering Science park Ontbreken van een toekomstvisie over de (verdere) ontwikkeling van het meubelplein (omvat zowel meubelzaken als grootschalige detailhandelsvestigingen) Structurele leegstand van bedrijfsruimte op bedrijventerrein Ekkersrijt Weinig onderlinge contacten, verbindingen tussen de bedrijven op Ekkersrijt Veel nevenvestigingen op Ekkersrijt, wat dynamiek op het bedrijventerrein belemmerd. Deze bedrijven zijn ook minder betrokken bij de lokale situatie/thema’s Groot aandeel conjunctuurgevoelige bedrijven, wat economie van bedrijventerrein kwetsbaarder maakt (in ieder geval bedrijven in ICT en industrie) Forse afname werkgelegenheid zakelijke dienstverlening tussen 2001 en 2005

3

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

• • • •

Gebrek aan huisvesting voor kleinschalige bedrijven en (door)starters Gebrek aan structureel economisch beleid alsmede gebrek aan uitvoering van afspraken met ondernemersverenigingen vanuit de gemeentelijke overheid Geringe nationale (naams)bekendheid van het bedrijventerrein Ekkersrijt Bovengemiddelde vergrijzing (Wat leidt tot opvolgingsproblematiek bij de lokale bedrijven door ondernemers die met pensioen gaan. Bovendien dreigt leegloop van kennis en ervaring uit bedrijven doordat steeds meer werknemers met pensioen gaan)

Kans
• • • • Sterkere profilering van Son en Breugel en het bedrijventerrein Ekkersrijt Benutten kansen brainport Eindhoven Meer focus op (gezamenlijk) innoveren door bedrijven op Ekkersrijt Meer samenwerking tussen bedrijven op het bedrijventerrein onderling en met kennisinstellingen, ook nadrukkelijk kijken naar samenwerkingskansen met toonaangevende bedrijven in de regio Meer focus op high tech bedrijven op Ekkersrijt (hiervoor wel geschikte bedrijfsruimte creëren, m.n. in bestaande panden) Aandacht voor uitbouwen/versterken bestaande bedrijvigheid op Ekkersrijt en Son Breugel in het geheel Ontwikkelen toeristisch-recreatieve activiteiten op/om Ekkersrijt, m.n. gericht op zakelijke markt op het bedrijventerrein (bv bedrijfshotel) Meer faciliteiten voor startende/doorgroeiende kleinschalige bedrijvigheid, zowel fysiek (b.v. bedrijfsverzamelgebouwen) als in de dienstensfeer (advies, voorlichting, netwerken) Intensievere benutting en verbetering van de capaciteit van het Wilhelminakanaal ten behoeve van goederenvervoer over water Verbeteren ontsluiting bedrijventerrein Ekkersrijt, ook infrastructuur bedrijventerrein zelf kan nog worden verbeterd Nieuwbouw van woningen realiseren waardoor groei van gemeente mogelijk wordt (m.n. voor de jongere leeftijdsgroepen) Gemeente die daadkrachtiger economisch beleid voert, oog heeft voor de problemen/knelpunten van de ondernemers en initiatieven van ondernemers stimuleert

• • • • • • • •

4

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Bedreiging
• • • • • • Dichtslibben wegennet/infrastructuur, met name rondom Ekkersrijt Verslechtering (gevoel van) veiligheid op Ekkersrijt (vandalisme, inbraak, calamiteiten etc.) Geen uitbreidingsmogelijkheden van en op Ekkersrijt, waardoor bedrijven die willen groeien dreigen weg te gaan Bedrijven (m.n. industrie) op Ekkersrijt ervaren een tekort aan adequaat opgeleid personeel, tekort vakmensen In verhouding veel grootschalige bedrijven ten opzichte van kleinschalige bedrijvigheid, waardoor te weinig dynamiek plaatsvindt Scheiding op Ekkersrijt tussen bedrijven in geografische zin (oostelijk en westelijk deel) en in omvang van bedrijven (grote versus kleine bedrijven). Werkt belemmerend op betrokkenheid/saamhorigheid bij bedrijven om problemen Ekkersrijt aan te pakken Veroudering bedrijventerrein Ekkersrijt Voorziene grootschalige ontwikkelingen in de meubelbranche in de regio Eindhoven (b.v. de plannen voor Strijp S en Nimbus) Sterkere verplaatsingsgeneigdheid van de grotere bedrijven op Ekkersrijt door de ligging van belangrijke snelwegen A58/A50/A2 in de regio

• • •

2.2 SWOT centrum Son
De gemeente Son en Breugel heeft in samenwerking met de Kamer van Koophandel OostBrabant en de ondernemersvereniging Son en Breugel een SWOT-analyse laten opstellen voor het centrum van Son. In augustus 2005 is het project ‘SWOT-analyse centrum Son’ van start gegaan. Het eindrapport is gereedgekomen in februari 2006. Ten behoeve van het opstellen van het SWOT-schema en de aanzet voor het actieplan hebben de volgende activiteiten plaatsgevonden: • gesprekken met de gemeente Son en Breugel, de OVSB en de Rabobank Nuenen/Son; • een internetenquête uitgezet onder het Sonse bedrijfsleven; • een discussiebijeenkomst met gemeente en ondernemers. Het opstellen van de SWOT-analyse inclusief agenda is een logisch gevolg van de grootschalige revitalisering van het centrum die in gang is gezet naar aanleiding van de omleiding van de doorgaande weg die dwars door het centrum liep. De SWOT-analyse en bijbehorende agenda moeten dan ook een aanzet geven voor vervolgstappen, waaronder het uitvoeren van concrete acties en ingrepen door gemeente en ondernemers samen. Ofwel, het opstellen van de SWOT en de agenda is slechts één stap in het bredere, reeds lopende proces van centrumvernieuwing. In het SWOT-schema is een onderscheid aangebracht tussen zogenaamde ‘interne factoren’ en ‘externe factoren’. Op basis van de interne factoren kunnen sterkten en zwakten worden aangegeven. Kansen en bedreigingen hebben betrekking op externe factoren, ofwel ‘invloeden van buitenaf’.

5

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Interne factoren: Sterkten • • • • • • Vernieuwde, meer dorpse uitstraling van het (openbaar gebied in het) centrum Banengroei centrum in periode 2002-2004 Goede bereikbaarheid centrum Gratis parkeren in het centrum Actievere opstelling ondernemers en gemeente na uitvoering Kloppend Hart Uitbreiding winkeloppervlak centrum met circa 2.000m² op het 17-Septemberplein •

Zwakten Relatief laag aantal vierkante meters winkelruimte/werkgelegenheidsaandeel detailhandel Ondervertegenwoordiging niet-dagelijks segment (kleding, muziek, speelgoed, sport) Suboptimale winkelstructuur door versnippering winkels, horeca en diensten (gevolg van verouderde bestemmingen) Verouderde gevels van panden Weinig echte ‘consumententrekkers’ in het centrum Weinig evenementen/activiteiten Weinig sfeer, levendigheid Gebrek aan onderscheidend vermogen/ een eigen beeldmerk Gebrek aan een gerichte benadering van doelgroepen (bijv. populatie ouderen, dertigers, jeugd etc.) Een (voorzien) gebrek aan parkeerruimte (na de realisatie van projecten (winkels, woningen, supermarkt) op het 17 septemberplein) Onveilige verkeerssituatie (met name voor fietsers) Bedreigingen Concurrentie Eindhoven/ Woensel, Sint Oedenrode en Veghel Relatief lage koopkrachtbinding Algemene trend van een toenemende kritische massa voor winkelgebieden/ schaalvergroting ingegeven door de vraag naar multifunctionele centra (compleet aanbod) Toenemende concurrentie van megasupers voor kleinere supermarkten (zoals die aan het 17septemberplein) Eigendomspositie winkel- en horecapanden Ondervertegenwoordiging van de leeftijdsgroep 20-40 jaar in de gemeente Onvoldoende aandacht voor het bouwen van woningen voor de doelgroep van 20-40 jaar Opstelling van gemeentelijke ‘Centrumcommissie‘ (lange procedures, gebrek aan flexibiliteit)

• •

• • • • • •

• Externe factoren: Kansen • Ligging in een groen/blauwe omgeving met relatief veel recreatief vaar- en fietsverkeer (Dommel, Wilhelminakanaal) Grote populatie werknemers op Ekkersrijt: potentie voor diensten zoals lunchbezorging, stomerijservice, boodschappenservice etc. Grote populatie consumenten op Ekkersrijt: potentie voor combinatiebezoek Ekkersrijt en centrum Veel (potentiële) koopkracht in gemeente (50%70% winkelt nu nog buiten Son) Nieuw/extra winkel en horeca aanbod: meer kwaliteitswinkels (mode, sport, vers), zowel exclusieve winkels als filialen, en kwaliteitshoreca om recreatief winkelen aantrekkelijker te maken Aantrekken winkels/horeca die als consumententrekker kunnen fungeren Extra woningen bouwen op een locatie die (de positie en structuur van) het centrum van Son versterkt • • •

• •

• • • •

• •

6

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

3. Ontwikkelprogramma “Ondernemend Son en Breugel”
3.1 Inleiding

Het ontwikkelprogramma voor Ondernemend Son en Breugel is opgebouwd uit negen ontwikkelthema’s die de komende jaren moeten worden opgepakt om ondernemend Son en Breugel een impuls te kunnen geven. Deze thema’s zijn: 1. Basisthema: Verbeteren van de samenwerking en communicatie; 2. Vergroten bereikbaarheid en verbeteren ontsluiting; 3. Verbeteren van de veiligheid op bedrijventerrein Ekkersrijt; 4. Verdiepen en verbreden van samenwerking op Ekkersrijt; 5. Optimaliseren bedrijventerrein Ekkersrijt, ruimtelijk en qua samenstelling; 6. Focus op kennisintensieve clustering en high tech bedrijven op Ekkersrijt: inspelen op kansen Brainport. 7. Sterkere profilering van het onderscheidend vermogen van Son en Breugel; 8. Aanknopingspunten ontwikkeling van toerisme en recreatie (paragraaf 3.3) 9. Centrumontwikkeling: hiervoor is de agenda/actieprogramma voor het centrum van Son weergegeven in paragraaf 3.4.

3.2 Uitwerking ontwikkelthema’s
Ad. 1) Basisthema: Verbeteren van de samenwerking en communicatie
De basis voor het welslagen van het ontwikkelprogramma is samenwerking en communicatie. Uit de gesprekken met ondernemers en gemeente is gebleken dat het hieraan op verschillende niveaus schort. Met als gevolg dat ondernemers en gemeente bij belangrijke thema’s niet altijd volledig geïnformeerd en op elkaar ingespeeld zijn, waarmee het risico bestaat dat benodigde acties uitblijven. Een eerste aandachtspunt is de onderlinge communicatie tussen de ondernemers op Ekkersrijt om informatieachterstanden bij (groepen) ondernemers te voorkomen. Hierin ligt een belangrijke rol voor de verschillende belangenorganisaties op Ekkersrijt (OVE, Industrieschap, st. Beveiliging, st. Parkmanagement en OVSB) met betrekking tot initialiseren en op gang houden van informatieoverdracht over relevante thema’s. Op dit moment zijn deze organisaties op verschillende vlakken al actief betrokken bij de informatievoorziening (bijeenkomsten organiseren over o.m. infrastructuur en veiligheid). Gezien de informatiebehoefte die nog steeds leeft bij ondernemers op Ekkersrijt is intensivering nodig. Hierbij is het overigens ook van belang de brug te slaan naar de ondernemers die niet op Ekkersrijt zijn gevestigd. De ontwikkelingen op Ekkersrijt zijn ook van invloed op deze ondernemers. Daarnaast dient de samenwerking en communicatie tussen de ondernemers en de gemeente uitgebreid te worden. Op bestuurlijk niveau wordt momenteel door gemeente en ondernemersverenigingen goed met elkaar overlegd en vi ndt op verschillende thema’s samenwerking plaats. Aandachtspunt voor de gemeente hierbij is overigens wel de uitvoering van de gemaakte afspraken met de ondernemersverenigingen. Daarnaast bestaat zowel bij bedrijven

7

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

als bij de gemeente behoefte aan verbetering en verankering van de informatie-uitwisseling en samenwerking op ambtelijk niveau bij de gemeente. Dit begint bij ambtelijke betrokkenheid bij de ondernemersverenigingen; het ‘aan tafel aanschuiven’ bij de vergaderingen van de ondernemersverenigingen. Bij concrete problemen/knelpunten die spelen voor de bedrijven op Ekkersrijt kan de gemeente zo sneller in samenwerking met het bedrijfsleven tot een oplossing komen. Een goed voorbeeld zou het parkeerprobleem op Ekkersrijt zijn. Bij het op gang brengen en houden van de onderlinge communicatie is het van belang rekening te houden met de verschillende betrokkenheid van de bedrijven op Ekkersrijt bij de lokale situatie en thema’s. Dit komt door verschillen in omvang en scope van de bedrijven: grote en kleine bedrijven, bedrijven met een lokale oriëntatie en bedrijven met een regionale of zelfs internationale oriëntatie. Daarnaast zijn de nodige nevenvestigingen/dochterbedrijven van grote concerns actief op Ekkersrijt. De betrokkenheid bij het bedrijventerrein en de lokale problematieken/thema’s is minder groot. Daartegenover staan de MKB-ondernemers met lokale/regionale wortels. Zij zijn juist zeer betrokken bij de ontwikkelingen op Ekkersrijt en in Son en Breugel.
Samenvatting actierichtingen Initiatief door

Initialiseren en op gang houden/intensiveren van de informatieoverdracht naar ondernemers over relevante thema’s op Ekkersrijt Op ambtelijk niveau de informatie-uitwisseling en samenwerking met het bedrijfsleven verder verbeteren en verankeren Communicatie afstemmen op de verschillende doelgroepen Oprichten van een ondernemerskoepel

De verschillende belangenorganisaties op Ekkersrijt Gemeente

Belangenorganisaties en gemeente Kamer van Koophandel, ondernemersverenigingen en gemeente

Ad 2. Ontwikkelthema: Vergroten bereikbaarheid en verbeteren ontsluiting
Toelichting: Op het vlak van infrastructuur heeft Son en Breugel de afgelopen jaren een forse verandering doorgemaakt. De aanleg van de A50 Eindhoven – Oss heeft de bereikbaarheid van Son en Breugel behoorlijk verbeterd. Doordat de autosnelweg Son en Breugel aan de westkant passeert, wordt het verkeer op de N265 door het centrum van Son ontlast en vermindert de verkeersoverlast in de kern Son. De ligging aan de snelwegen A2, A58 en A50 zorgt in basis voor een goede bereikbaarheid van de gemeente. Door de forse fileproblematiek op deze snelwegen, met name A2 rond Eindhoven en aansluiting A58-A50, is de bereikbaarheid in werkelijkheid een stuk minder goed. De komende jaren staan in het teken van het realiseren van een knooppunt A50-A58, inclusief een aansluiting naar bedrijventerrein Ekkersrijt. Op dit moment zorgt de (gebrekkige) aansluiting van de A58 op de A50 nog voor veel verkeershinder, hoofdzakelijk tijdens de spitstijden. Bijkomend probleem is de slechte ontsluiting van bedrijventerrein Ekkersrijt. Gezien de belangrijke economische functie van het bedrijventerrein voor de regionale economie, is een goede ontsluiting van het terrein een ‘must’. 8

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

De goede waterverbinding die Son en Breugel heeft middels het Wilhelminakanaal, zorgt voor een goede bereikbaarheid over het water. Dit biedt kansen voor uitbouwen van goederenvervoer over water en de overslag van goederen. Het laatste in de vorm van bijvoorbeeld een regionaal overslagcentrum (ROC) in het westelijk deel van Ekkersrijt. Actierichtingen: Vanaf begin 2007 vangen concrete infrastructurele projecten aan om de bereikbaarheids- en ontsluitingsproblemen aan te pakken. Met het oplossen van de knelpunten ontstaan kansen voor nieuwe dynamiek. Met name de aanpak van de infrastructuur op Ekkersrijt zelf met als zwaartepunt de nieuwe ontsluitingsweg leidt tot nieuwe mogelijkheden voor vestigingsplaatsen. Zo kan door het ontstaan van nieuwe zichtlocaties een ander soort bedrijvigheid worden aangetrokken. De gemeente is in samenwerking met het Industrieschap Ekkersrijt bezig met de voorbereiding van een integraal bestemmingsplan voor Ekkersrijt, waarin ook op deze nieuwe vestigingsmogelijkheden zal worden ingegaan. Aandachtspunt is overigens wel dat voor nieuwe dynamiek ook ruimte beschikbar moet zijn/komen. De beoogde ontsluitingsweg kan overigens wel voor een nadrukkelijkere scheiding van het bedrijventerrein in een oostelijk en een westelijk deel zorgen. Een belangrijk actiepunt bij de komende infrastructurele projecten is verbetering van de communicatie over de plannen naar bedrijven. Met name de ondernemers die niet op Ekkersrijt zijn gevestigd, blijken niet (voldoende) geïnformeerd te zijn over de aard en impact van de bereikbaarheidsplannen. Zo zijn er de centrumondernemers die nog niet geïnformeerd zijn over de inhoud van de plannen. Zij maken zich (al dan niet terecht) zorgen over de aansluiting van het centrum op de nieuwe wegenstructuur. De informatie over de plannen is zeker aanwezig, maar zal beter ontsloten moeten worden. De gemeente stelt zich ten doel om de informatievoorziening naar de ondernemers in Son en Breugel die niet op Ekkersrijt zijn gevestigd op gang te brengen. Hiervoor zal zij een informatiebijeenkomst initiëren voor de leden van ondernemersvereniging Son en Breugel. Bovendien wordt op korte termijn een nieuwe beleidsmedewerker Economische Zaken aangetrokken bij de gemeente. Verbetering van de communicatie met het bedrijfsleven behoort nadrukkelijk tot zijn/haar takenpakket. Het is overigens zaak om ook tijdens de uitvoering van de plannen te blijven communiceren met de ondernemers in Son en Breugel (al dan niet gevestigd op Ekkersrijt). Voor wat betreft de kansen voor intensiever gebruik van de waterverbinding is het zaak om met betrokken bedrijven de concrete mogelijkheden en knelpunten nader te inventariseren. Een aantal bedrijven in Son en Breugel is hier al bij betrokken (bijvoorbeeld Beton Son). Deze bedrijven zijn, samen met de relevante ondernemersverenigingen de aangewezen partijen om dit traject verder uit te zetten en in gang te houden. Hierbij zit overigens ook een zekere bovenlokale/regionale component, aangezien meerdere gemeenten aan de waterverbinding zijn gelegen. Afstemming over plannen en initiatieven is zeker gewenst. Daarnaast levert samenwerking tussen bedrijven in verschillende gemeenten langs de waterverbinding mogelijk ook nog synergie-effecten op. De Kamer van Koophandel is een goede partij om de bovenlokale plannen en initiatieven te inventariseren en waar nodig bij elkaar te brengen. Samenvatting actierichtingen Initiatief door Inventariseren nieuwe mogelijkheden voor Gemeente, Industrieschap

9

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

vestigingsplaatsen op Ekkersrijt door vernieuwde infrastructuur Verbetering communicatie naar ondernemers in Centrum Son Inventarisatie kansen en knelpunten intensiever gebruik Wilhelminakanaal voor logistieke doeleinden Inventariseren bovenlokale plannen intensiever gebruik Wilhelminakanaal

Ekkersrijt en OVE Gemeente i.s.m. OVSB en OVE gemeente i.s.m. voorhoedebedrijven op Ekkersrijt Kamer van Koophandel

Ad 3. Ontwikkelthema: Verbeteren van de veiligheid op bedrijventerrein Ekkersrijt
Toelichting: Uit onderzoek blijkt dat de helft van alle bedrijven slachtoffer is van criminaliteit en een kwart van alle bedrijven is zelfs herhaaldelijk slachtoffer. Niet voor niets prijkt veiligheid voor ondernemers nog altijd erg hoog op de lijst van belangrijkste vestigingsplaatsfactoren. Daarbij ervaren met name de ondernemers op bedrijventerrein en in winkelcentra onveiligheid en criminaliteit als knelpunt. Ook de ondernemers op Ekkersrijt geven aan dat (gevoel van) onveiligheid een groeiend probleem is. Daarbij wordt veiligheid gezien in het kader van zowel criminaliteit als rampen/calamiteiten. Aanleiding voor ondernemersverenigingen op bedrijventerrein Ekkersrijt om het thema veiligheidsbevordering hoge prioriteit te geven. Actierichtingen: Op dit moment worden op bedrijventerrein Ekkersrijt reeds de nodige stappen gezet ten behoeve van aanpak van veiligheid. De relevante organisaties (o.a. OVE en St. Parkmanagement) hebben een structuur ontwikkeld om projecten op te zetten en uit te voeren. Bovendien zijn ook de benodigde financiële middelen beschikbaar gekomen. Dit heeft er in ieder geval al toe geleid dat een pilotproject is opgestart gericht op veiligheidsbevordering op Ekkersrijt. Belangrijk knelpunt hierbij is dat er nog niet voldoende betrokkenheid is bij ondernemers op het bedrijventerrein. Lang niet alle ondernemers participeren in het project. Voor het welslagen van veiligheidsprojecten is draagvlak en betrokkenheid bij ondernemers juist een belangrijke succesfactor. De ondernemersvereniging is momenteel dan ook druk doende de betrokkenheid van ondernemers te vergroten. Dit is in basis een communicatieprobleem: met de juiste boodschap de juiste mensen zien te bereiken. Hiervoor gaat de OVE in vijf deelgebieden op Ekkerrsrijt op zoek naar een kartrekker: een toonaangevende ondernemer die in het betreffende deelgebied actief de ondernemers aan gaat spreken op deelname aan het pilotproject. Samenvatting actierichtingen Doorzetten lopende actielijn vanuit OVE Vergroten betrokkenheid ondernemers Ekkersrijt bij lopende/komende projecten Initiatief door OVE en de st. Beveiliging Ekkersrijt OVE i.s.m. St. Parkmanagement en het Industrieschap

Ad 4. Ontwikkelthema: Verdiepen en verbreden van samenwerking op Ekkersrijt
Toelichting:

10

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Op dit moment onderhouden de bedrijven op Ekkersrijt weinig onderlinge contacten. Dientengevolge vindt ook weinig samenwerking plaats tussen de bedrijven op het bedrijventerrein. Voor een deel heeft dat te maken met de grote verscheidenheid aan bedrijven op Ekkersrijt. Bedrijven van verschillende omvang of uit sectoren die weinig met elkaar gemeen hebben, hebben minder raakvlakken voor samenwerking. Zo hebben de grotere internationaal georiënteerde bedrijven weinig behoefte aan samenwerking met de kleinschalige bedrijven op het terrein. Dit neemt niet weg dat nog genoeg bedrijven overblijven die wel raakvlakken hebben voor samenwerking, maar waar deze vooralsnog niet van de grond komt. Daar waar samenwerking doorgaans juist voordeel oplevert voor de betrokken bedrijven. Samenwerking kan daarbij op verschillende niveaus plaatsvinden. Van het delen van faciliteiten/diensten, gezamenlijk inkopen, uitwisselen van arbeidskrachten tot samen opleidingstrajecten voor medewerkers organiseren en gezamenlijke productontwikkeling. Kortom, meer samenwerking tussen bedrijven op het bedrijventerrein onderling en met kennisinstellingen biedt kansen. Overigens hoeft de samenwerking niet te stoppen bij bedrijven op Ekkersrijt. Het is juist ook interessant om de blik te verbreden naar bedrijven in de regio. Onder het kopje verbreding van de samenwerking valt ten slotte ook de samenwerking tussen de bedrijven en de gemeente Son en Breugel. Hier valt nog het nodige te winnen. Actierichtingen: Een belangrijke succesfactor bij het bevorderen van samenwerking tussen bedrijven is het benoemen/inventariseren van concrete punten die om samenwerking vragen. Daarbij is het tevens van belang duidelijk te maken welke voordelen de betrokken bedrijven kunnen bereiken door op dat punt samen te gaan werken. Een ander belangrijk punt is dat samenwerking om daadkracht vraagt, bedrijven moeten ook daadwerkelijk met elkaar aan de slag gaan.
Samenvatting actierichtingen Initiatief door Ondernemersverenigingen Ondernemersverenigingen

Benoemen/inventariseren van concrete punten die om samenwerking tussen bedrijven vragen
Kansen voor samenwerking met bedrijven in de regio inventariseren

In onderstaand schema is de actierichting ‘bevorderen samenwerking’ nader uitgewerkt: Actielijn Scope/doelstelling Bevorderen samenwerking - bedrijven onderling meer samenwerken ten behoeve van veiligheid - bedrijven onderling meer samenwerking ten behoeve van vergroten uitstraling/bekendheid Ekkersrijt Vertragers: - free riders - Individuele belangen van ondernemers

Versnellers: - indien bedrijven gezamenlijke bedreigingen/knelpunten ervaren zijn ze eerder geneigd samen te werken - toonaangevende, charismatische ondernemers kunnen als vliegwiel dienen om samenwerking van de grond te krijgen - vanuit wet/regelgeving of voorwaarden

11

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

subsidieprogramma’s kan samenwerking verplicht worden gesteld Succesvol, indien... - meerjaren economisch beleid - gemeentelijke promotie acties Trekker: OV Ekkersrijt OV Son en Breugel Acties: - overleg, samenwerking starten

Betrokkenen: Alle lokale ondernemers Ekkersrijt + rest van Son en Breugel Deadline: Verantwoordelijke:

Ad 5. Ontwikkelthema: Optimaliseren bedrijventerrein Ekkersrijt, ruimtelijk en qua samenstelling
Toelichting: De beschikbare ruimte op bedrijventerrein Ekkersrijt (als overigens ook bij de overige, kleinere bedrijvenlocaties in Son en Breugel) is nagenoeg geheel uitgegeven. Er is dus sprake van een gebrek aan ruimte voor vestiging van nieuwe bedrijven of uitbreiding van bestaande bedrijven. Tegelijkertijd kampt het bedrijventerrein met structurele leegstand van (deels) verouderde bedrijfsruimte (vooral kantoorruimte) die minder courant is geworden. Bovendien heeft het terrein betrekkelijk weinig huisvestingsmogelijkheden voor kleinschalige en (door)startende bedrijven. Dit vraagt om optimalisering van de ruimtelijke situatie van het bedrijventerrein. Hiervoor is een Masterplan Bedrijventerrein Ekkersrijt opgesteld. Optimalisering is ook gewenst als het gaat om de samenstelling van de bedrijvigheid op Ekkersrijt. Het terrein kent naast een ruime aanwezigheid van kleinschalige bedrijvigheid ook vestigingen van de nodige grote, toonaangevende bedrijven. Daarbij is in de loop der jaren echter de situatie ontstaan dat in verhouding teveel grootschalige bedrijven is ten opzichte van kleinschalige bedrijvigheid. Hierdoor wordt de dynamiek op het bedrijventerrein belemmerd. Daarnaast zijn bedrijven uit veel verschillende sectoren actief op Ekkersrijt, van detailhandel tot high-tech industrie. Dit maakt dat Ekkersrijt een zeer divers terrein is. Deze diversiteit zorgt enerzijds voor een minder kwetsbare economie van het terrein. Anderzijds ontstaat een gebrek aan focus, waardoor niet duidelijk is waar het terrein echt goed in is, waar het voor staat. Bovendien zorgt het ook voor versnippering, waardoor kansen voor synergie en agglomeratie-effecten afnemen. Voor Ekkersrijt is het zaak meer in te zetten op het aantrekken van kleinschalige bedrijvigheid. Wat betreft de aard van de bedrijvigheid is meer focus gewenst. In aansluiting op het bedrijvenprofiel van de stadsregio Eindhoven, zal nadrukkelijker dan nu ingezet moeten worden op moderne, industriële high-tech bedrijven en gespecialiseerde maakindustrie. Uiteraard dient hierbij de bedrijvigheid gelinkt aan het meubelplein niet te worden vergeten. Deze zorgt voor een niet te onderschattende aantrekkende werking op bezoekers en consumenten. Ook hier is focus gewenst. In aansluiting op trends in de detailhandel moet meer aandacht komen voor creativiteit en ‘funshoppen’. Actierichtingen: Vanuit de gemeente zijn er op korte termijn geen plannen om het areaal aan bedrijventerrein uit te breiden. Oplossingen voor het ruimteprobleem moeten dus gevonden worden op Ekkersrijt zelf. Zaken die hierbij aan de orde komen zijn intensief ruimtegebruik, inbreiding, creëren van kleinschalige bedrijfsunits voor (door)starters (bijvoorbeeld middels inrichten van

12

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

bedrijfsverzamelgebouwen) en revitalisering om de leegstaande ruimten opnieuw te kunnen benutten. Voor de bewaking van de kwaliteit van de ruimte op Ekkersrijt is een overall beeldkwaliteitplan nodig. Deze wordt momenteel opgesteld. Belangrijk actiepunt na het opstellen is echter het vasthouden aan de plannen en het handhaven van de richtlijnen die in het beeldkwaliteitplan worden gesteld. Daarbij zijn in de eerste plaats de ondernemers zelf verantwoordelijk voor de ‘beeldkwaliteit’ van de ruimte. Hier is echter ook een regisseur nodig om het proces in goede banen te leiden. Dit begint eigelijk al bij het opstellen van het plan. De regisseur kan optreden als een spin in het web tussen alle betrokken partijen met hun eigen belangen om te zorgen dat een gedragen overall visie ontstaat. Daarna heeft de regisseur een rol bij de uitvoering en handhaving. Een belangrijk aandachtspunt daarin is er zorg voor te dragen dat de regie over het proces niet eenzijdig bij één belangenpartij terecht komt, bijvoorbeeld de grondeigenaren of projectontwikkelaars. Bij zowel het opstellen als uitvoeren van het plan is het van belang nadrukkelijk oog te hebben voor de economische component . Een plan voor een bedrijventerrein dient tenslotte niet alleen te bestaan uit ruimtelijke en (steden)bouwkundige elementen, de economische aspecten zijn minstens zo belangrijk. Samenvatting actierichtingen Oplossingen voor het ruimteprobleem vinden op Ekkersrijt zelf (intensief ruimtegebruik, inbreiding, creëren van kleinschalige bedrijfsunits voor (door)starters en revitalisering. Vasthouden aan de plannen en het handhaven van de richtlijnen die in het beeldkwaliteitplan worden gesteld. Bij het opstellen en uitvoeren van het plan nadrukkelijk ook aandacht voor de economische component Initiatief door St. Parkmanagement Ekkersrijt i.s.m. de gemeente

Ondernemers in combinatie met een nog te benoemen regisseur voor het proces

In onderstaand schema is de actierichting ‘optimaliseren bedrijventerrein Ekkersrijt, ruimtelijk en qua samenstelling’ nader uitgewerkt: Actielijn Voorkomen van leegstand op Ekkersrijt doordat bedrijven wegtrekken vanwege ruimtegebrek of mindere aantrekkelijkheid van het bedrijventerrein - de aantrekkelijkheid van het bedrijventerrein op een hoger plan brengen - meer ruimte voor bedrijven creëren Vertragers: - de ondernemers zijn nog teveel met hun eigen bedrijf bezig en minder betrokken bij de problemen van het bedrijventerrein als geheel

Scope/doelstelling

Versnellers: - samenwerking tussen ondernemers om gezamenlijk te werken aan verhogen van de aantrekkelijkheid van het terrein. Begin daarbij met concrete projecten die snel tot zichtbaar resultaat leiden - financiële middelen om initiatieven/plannen te stimuleren

13

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Succesvol, indien... - de verschillende partijen (bedrijfsleven, overheid, projectontwikkelaars, grondeigenaren) hun eigen verantwoordelijkheid nemen. Ieder heeft zijn eigen rol in het verbeteringsproces Trekker: Betrokkenen: Stichting Parkmanagement is de - ondernemers op Ekkersrijt aangewezen partij om de verschillende - gemeente betrokkenen te mobiliseren en - kamer van koophandel plannen/projecten aan te jagen

Ad 6. Ontwikkelthema: Focus op kennisintensieve clustering en high tech bedrijven op Ekkersrijt: inspelen op kansen Brainport
Toelichting: Ekkersrijt is onderdeel van Brainport, ofwel toptechnologieregio Eindhoven. In het kader van Brainport staan er voor de komende jaren een veelheid van projecten op stapel om het kennisintensieve, innovatieve high-tech karakter van de regio en haar bedrijven verder te versterken. Son en Breugel, en daarmee Ekkersrijt, staat voor de uitdaging op deze reeds rijdende trein mee te rijden en optimaal te profiteren van de kansen die Brainport biedt. Voor Ekkersrijt betekent dit in ieder geval een duidelijkere focus op hoogwaardige, kennisintensieve bedrijvigheid. Zaken waar Ekkersrijt op in moet zetten zijn: verankeren en uitgebouwen van de sterk vertegenwoordigde mechatronicasector, bevorderen van bedrijven die zich bezighouden met kennisintensieve productie en technologie en zoeken naar synergie in ketens en clusters. Ekkersrijt moet de al enigszins aanwezige high-tech identiteit uitbouwen waarbij innovatie en samenwerking voorop staan. In dit kader heeft dit ontwikkelthema ook een belangrijke bovenlokale component. Son en Breugel kan het meest profiteren van de kansen vanuit Brainport als het samenwerkt met andere gemeenten in de regio. Juist de regionale component maakt Brainport sterk. Niet ieder voor zich opereren, maar juist als Brainport-gemeenten gezamenlijk optrekken. Gezien deze bovenlokale invalshoek van het thema kunnen partijen als SRE en de Kamer van Koophandel vanuit hun regionale blik uitstekend een rol spelen bij de invulling van het thema. Actierichtingen: Hoewel Ekkersrijt binnen Brainport valt, hebben relevante bedrijven en instellingen in de regio Eindhoven nog geen notie van wat er te vinden is op Ekkersrijt aan kennis/technologie/ bedrijvigheid. Hier moet verandering in komen. Een inventarisatie is nodig van de kennis/technologie die aanwezig is bij bedrijven op Ekkersrijt die ingezet kan worden voor projecten binnen het Brainport-profiel (en waarmee tevens subsidiegelden naar Ekkersrijt gehaald kunnen worden). Echter, zonder trekkers geen projecten. Het is dus zaak trekkers te vinden die zich in willen zetten om concrete projecten van de grond te krijgen. De aangewezen partijen om de inventarisatie op te zetten en relevante trekkers op te sporen zijn de gezamenlijk optrekkende gemeente en OVE. De Kamer van Koophandel en SRE kunnen vanuit hun bovenlokale blik een adviserende rol spelen in dit proces en de voortgang bewaken. Daarnaast kunnen zij ook een eerste initiërende functie hebben richting gemeente en OVE om het proces in gang te zetten. Een andere actierichting heeft betrekking op de bedrijven op Ekkersrijt zelf. Deze hebben nog te weinig idee/beeld bij wat Brainport inhoudt en wat het concreet voor de bedrijven kan betekenen

14

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

(waar de kansen liggen). Brainport moet op de agenda van de ondernemers! Er moet dus eerst een fase van informatievoorziening, bewustwording en agendering plaatsvinden alvorens bedrijven tot concrete projecten kunnen komen. Ook hierin ligt een taak bij de gemeente en OVE om de informatieverstrekking naar de ondernemers op gang te brengen. De gemeente en OVE moeten als intermediair functioneren tussen de verschillende partijen die betrokken zijn bij het opzetten en uitvoeren van de plannen rondom Brainport en de bedrijven op Ekkersrijt. Samenvatting actierichtingen Inventariseren van de kennis/technologie die aanwezig is bij bedrijven op Ekkersrijt die ingezet kan worden voor projecten binnen het Brainport-profiel Op gang te brengen van de informatieverstrekking naar de ondernemers over Brainport en de kansen die dit biedt Initiatief door Gemeente en OVE

Gemeente en OVE

In onderstaand schema is de actierichting ‘focus op kennisintensieve clustering en high tech bedrijven op Ekkersrijt: inspelen op kansen Brainport’ nader uitgewerkt: Actielijn Uitwisseling bevorderen van technologische kennis. Tussen bedrijven onderling, maar waar nodig/mogelijk ook kennisinstellingen erbij betrekken Realiseren van nieuwe (verbeterde) toepassingen van producten/processen/technieken door aanvullende kennis en vaardigheden van bedrijven te combineren Vertragers: - wetgeving die nieuwe ontwikkelingen in de weg staat - concurrentie tussen bedrijven kan samenwerking om tot nieuwe ontwikkeling te komen belemmeren. Bedrijven willen zich niet open stellen door angst voor de concurrentie.

Scope/doelstelling

Versnellers: - de markt als drijvende kracht, klantvragen vereisen nieuwe ontwikkelingen. Bedrijven moeten steeds meer samenwerken om hier op in te kunnen spelen - openheid van bedrijven over aanwezige kennis/technologie/vaardigheden, kennis delen niet mogelijk zonder communicatie

Succesvol, indien... - bedrijven uitzicht hebben op meer efficiëntie en kostenbesparing door samen nieuwe toepassingen te ontwikkelen - passie en gedrevenheid bij ondernemers zorgt voor enthousiasme om kennis uit te wisselen Trekker: Betrokkenen: Ambassadeur (bv vanuit SRE of KvK) die - ondernemers op Ekkersrijt voortdurend bewustwording stimuleert bij - Kamer van Koophandel bedrijven over belang van kennisdeling en - SRE innovatie Acties: Deadline: Verantwoordelijke: Inventarisatie van aanwezige kennis en Starten in 2006 Ambassadeur kan vaardigheden bij bedrijven functioneren als

15

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

aanjager en regisseur

Ad 7. Ontwikkelthema: Sterkere profilering van het onderscheidend vermogen van Son en Breugel en Ekkersrijt
Toelichting: Ekkersrijt is een grootschalig en divers bedrijventerrein, met aanwezigheid van hoogwaardige, sterke bedrijven (ook buitenlandse vestigingen) die veelal internationaal opereren. Dit geeft Ekkersrijt (en hiermee ook Son en Breugel) een internationaal karakter. Hiermee is Ekkersrijt en daarmee ook Son en Breugel een volwaardige speler in toptechnologieregio Eindhoven. Probleem is echter dat deze kwalificatie niet voldoende bekend is buiten Son en Breugel. Zowel in regio Eindhoven als daarbuiten kan beter in beeld worden gebracht wat Son en Breugel en Ekkersrijt te bieden hebben. Door het onderscheidend vermogen van Son en Breugel en Ekkersrijt sterker te profileren wordt de aantrekkingskracht hiervan vergroot voor de bedrijven die de gemeente aan wil trekken (kennisintensief, high tech). Daarnaast wordt de attractiviteit van Son en Breugel vergroot als partner in de ontwikkelingen in regio Eindhoven. Actierichtingen: Voor een sterkere profilering is het zaak eerst het imago te bepalen dat je uit wilt stralen: waarmee wil je Son en Breugel en Ekkersrijt op de kaart zetten? Voor Ekkersrijt is het lastig dat er niet echt een gezamenlijke noemer aan te geven is, daar het bedrijventerrein zeer divers van aard is. Daarbij is het uiteraard ook mogelijk om de diversiteit juist als kracht te gebruiken: Ekkersrijt is boeiend door haar diversiteit aan bedrijvigheid. Vanuit deze opzet kan dan een imago vastgesteld worden per onderdeel/bedrijvengroep of thema. In dit kader is het van belang dat voor bedrijvengroep/thema Meubelplein een visie wordt ontwikkeld die onder andere aangeeft hoe het Meubelplein zich de komende jaren moet gaan positioneren en profileren. Bovendien moet regie gehouden worden op de uitvoering van de visie. Een goede en praktische methode om het imago van Ekkersrijt vorm te geven is het inzetten en profileren van concrete projecten, bijvoorbeeld rondom veiligheid of glasvezelverbinding. Het startpunt moet in ieder geval zijn dat het uit te stralen imago gezamenlijk wordt gedragen. Het gaat dan niet alleen om de bedrijven en verenigingen op Ekkersrijt, maar ook om de gemeente en de overige ondernemers in Son en Breugel. Een partij die het initiatief zou kunnen nemen is het industrieschap Ekkersrijt. Samenvatting actierichtingen Vaststellen/vormgeven van een imago voor Ekkersrijt, als geheel of per onderdeel/bedrijvengroep/thema Zorgen voor een gezamenlijke gedragen image voor Ekkersrijt Opstellen van een visie op het meubelplein Initiatief door Belangenorganisaties op Ekkersrijt Industrieschap Ekkersrijt Gemeente in samenwerking met de betrokken ondernemers

16

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

In onderstaand schema is de actierichting ‘bepalen imago Ekkersrijt’ nader uitgewerkt: Actielijn Bepalen en vaststellen van het imago dat Ekkersrijt uit wil dragen. Hierin is het zaak ook keuzes te maken wat wel en wat niet tot het imago behoort. Vergroten van de naamsbekendheid van Ekkersrijt. Wel lastig om dit meetbaar te maken (bv. Meer klanten, meer bezoekers, meer belangstelling van bedrijven) Vertragers: Tegenstrijdige belangen van de verschillende partijen op Ekkersrijt

Scope/doelstelling

Versnellers: - participerende ondernemers - betrokken gemeente Succesvol, indien... - Ekkersrijt geldt als serieuze gesprekspartner (regionaal en landelijk) - uitstralen imago ook daadwerkelijk leidt tot toenemende stroom van klanten, bedrijven, bezoekers Trekker: Betrokkenen: - industrieschap - ondernemers op Ekkersrijt - een herkenbare en - verenigingen op Ekkersrijt toonaangevende ambassadeur die - marketing organisatie imago mee vorm kan geven en uit - gemeente kan dragen (bv een persoon à la “Jan de Rooy”) Acties: Deadline: Initiatiefnemer: Een eerste inventarisatie van zaken Opstarten in 2006 Industrieschap die onderdeel uit zouden moeten Ekkersrijt maken van het imago; organiseer brainstormsessies met betrokkenen (ondernemers, gemeente)

3.3 Aanknopingspunten voor de ontwikkeling van toerisme en recreatie
Toelichting De ligging van Son en Breugel als gemeente met een dorps karakter in een groene omgeving, maar ook naast Eindhoven met grootstedelijke voorzieningen, biedt volop kansen voor toerisme en recreatie. Het beleid van de gemeente Son en Breugel is erop gericht de landschappelijke en natuurlijke waarden te beschermen en te versterken. Belangrijke punten hierbij zijn de ligging in het Dommeldal en de Nieuwe Heide met het Oud Meer, geschikt voor wandelen, fietsen etc. In Son en Breugel is eveneens een golfbaan aanwezig en het recreatiegebied Ekkerswijer is nabij gelegen. Daarnaast liggen er kansen voor waterrecreatie met de rivier de Dommel die door Son stroomt en de aanwezigheid van het Wilhelminakanaal.

17

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Markante bedrijven in Son en Breugel die aangemerkt kunnen worden als toeristische trekkers zijn o.a. La Sonnerie en Thermae Son. Daarnaast kan Son en Breugel zich bogen op het Meubelplein Ekkersrijt met een (boven)regionale uitstraling (onder meer een vestiging van Ikea). Actierichtingen Als onderdeel van het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE), neemt Son en Breugel deel aan de uitvoering van het programma Kompas van het SRE. Dit programma heeft als doel de toeristisch-recreatieve potenties van de regio Zuidoost-Brabant beter te benutten. In dit kader vinden de nodige activiteiten en projecten plaats om de toeristisch-recreatieve functie van Son en Breugel (verder) te versterken. Hiervoor is in Son en Breugel een LTA (lokaal Toeristische Adviesraad) opgericht, waarin de gemeente samenwerkt met ondernemers in de sector. Samenvatting actierichtingen Uitvoering programma Kompas Initiatief door Gemeente i.s.m. toeristischrecreatieve bedrijven

18

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

3.4 Aanknopingspunten voor een agenda / actieprogramma Centrum Son
Onderstaande agenda / actieprogramma is een logisch vervolg op de eerder ondernomen acties en ingrepen in het centrum van Son door gemeente en ondernemers samen. Het moet aanknopingspunten bieden om de koopkrachtbinding te herstellen en de sociale functie van het centrum te versterken. Om een vervolg te kunnen geven aan de SWOT-analyse centrum Son is het noodzakelijk om te komen tot een door ondernemers en gemeente gedragen visie op het centrum. Vanuit deze visie zullen aandachtsgebieden moeten worden benoemd (hieronder zijn als ‘voorzet’ zeven aandachtsgebieden aangegeven), waarna er per gebied acties geformuleerd kunnen worden. In onderstaand schema zijn reeds een aantal acties ingevuld die lopende het onderzoek door zowel ETIN Adviseurs, de geïnterviewde personen en de respondenten zijn aangedragen.

Gezamenlijke visie op het centrum: Het unieke/onderscheidend vermogen van Son Wat wil je zijn als centrum, wat wil je uitstralen, wie wil je bereiken?

Centrum beter op de kaart zetten: Promotie van het centrum van Son

Centrum completer maken: Het aantrekken van ontbrekend aanbod (winkels en horeca)

Centrum aantrekkelijker maken: De beeldkwaliteit/het straatbeeld verbeteren

Mogelijke acties: • Organisatie van evenementen en activiteiten (meer dan nu) • Gezamenlijk adverteren • Voorzieningen centrum Son beter verbinden met de omliggende recreatieve faciliteiten (wandel-, fiets - en vaarroutes Dommel, Wilhelminakanaal) • Promoten centrum (horeca) bij bedrijven op Ekkersrijt (gerichte diensten hiervoor opzetten)

Mogelijke acties: • Lijst maken van filiaalbedrijven die het aanbod kunnen versterken en deze gericht benaderen • Gunstige vestigingsregeling instellen voor exclusieve winkeltjes • Creëren van een exclusieve winkeltjes -boulevard, bijvoorbeeld op plek van de bibliotheek (selectieve verkoop van panden) • Vestiging van een tweede supermarkt (laag segment) op 17septemberplein • Overzicht maken van ontbrekend horeca en diensten aanbod en deze gericht acquireren

Mogelijke acties: • Beter groenonderhoud • Opknappen gevels (subsidie gemeente?) • Gezamenlijke acties op het gebied van etalages, verlichting en groenbakken • In centrum gericht panden/kavels bestemmen voor detailhandel en horeca (17-septemberplein ‘boodschappenplein’, Raadhuisplein winkelplein en Kerkplein horecaplein • Meer dag-openstelling horeca

19

Ontwikkelprogramma Son en Breugel
Centrum bereikbaar houden: Waarborgen ontsluiting centrum Draagvlak centrum vergroten: benoemen doelgroepen en je acties daarop richten Samenwerking centrum verbeteren: meer gestructureerd en constructiever overleg

Mogelijke acties: • Aanleggen extra (gratis!) parkeerplaatsen • Invoeren blauwe zone • Alternatieven bedenken voor doorgaand verkeer Eindhoven (minder doorgaand verkeer door centrum) • Betere aanduiding verkeerssituatie kruisingen • Aanleg vrijliggend fietspad langs Nieuwstraat

Mogelijke acties: • Aantrekken van meer jonge gezinnen door het bouwen van extra woningen voor de regionale vraag (op termijn is er mogelijk vraag naar 3.000 nieuwe woningen) • Gerichte acties/ promotiemateriaal voor nieuwkomers in Son ontwerpen • Per doelgroep een overzicht maken van het voorzieningen aanbod en de witte vlekken daarin in het centrum

Mogelijke acties: • Pro-actief gemeentelijk accountmanagement richting ondernemers (beter en sneller signalen oppikken voor een goede facilitering ) • Overlegstructuren ondernemers verbeteren: frequent overleg tussen centrumondernemers (incl. evaluatie van gezamenlijke acties), ook overleg met nietcentrum ondernemers • Gezamenlijke acties, zoals Keurmerk Veilig Ondernemen op touw zetten

Wisselwerking centrum-omgeving versterken: zichtbare en nietzichtbare verbindingen creëren

Mogelijke acties: • Dommel ‘zichtbaar maken‘ vanuit het centrum: wandel/skatepad ernaartoe en erlangs aanleggen. • Aanmeermogelijkheid (aanlegsteiger) in Wilhelminakanaal realiseren

20

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

3.5 En nu verder!
Om succesvol aan de slag te gaan met het ontwikkelprogramma is het allereerst nodig dat op basis van het programma de concrete stappen worden benoemd die nu gezet moeten gaan worden en deze stappen te voorzien van verantwoordelijken en een tijdsplanning. Hierna is het zaak de benodigde acties te agenderen bij de relevante partijen die nodig zijn om de acties uit te gaan voeren. Om dit van de grond te krijgen is het zinvol een werkgroep te formeren met vertegenwoordigers vanuit het bedrijfsleven en de gemeente dat gaat zorgen voor het in gang zetten van de uitvoering van het ontwikkelprogramma. Hierbij is het overigens nadrukkelijk de bedoeling aan te haken bij de verschillende initiatieven en projecten die reeds lopen. De ondernemersverenigingen, het Industrieschap Ekkersrijt en de stichting Parkmanagement en de Stichting Beveiliging zijn reeds op velerlei terreinen actief. Maak daar dankbaar gebruik van en bouw het waar nodig uit. Zo zijn diverse actiepunten uit het ontwikkelprogramma opgenomen in het Masterplan Bedrijventerrein Ekkersrijt dat is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het Industrieschap Ekkersrijt. De gemeente, het Industrieschap, Ondernemersvereniging Ekkersrijt en de Stichting Parkmanagement hebben zich formeel middels een voorzittersoverleg gecommitteerd aan de uitvoering. Voor diverse acties is overigens reeds al de uitvoering in gang gezet. Bijvoorbeeld het aanpakken van de aansluiting A50/A58, het opzetten van parkmanagement, uitvoering van een beveiligingsplan en het aanleggen van een open glasvezelnetwerk. Het verder invullen en uitvoeren van het ontwikkelprogramma is vooral een zaak van de lokale partijen. Echter, hulp van een partij als de Kamer van Koophandel, die wat verder af staat van de zaak, maar wel kennis van zaken heeft, is zeker wenselijk. In dit geval kan de Kamer van Koophandel een adviserende en enthousiasmerende rol spelen, alsmede de voortgang van het proces in het oog houden.

21

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

4. Economisch profiel Son en Breugel
Resumerend:
• • • • •

• • • • • • • •

De gemeente Son en Breugel is een stadsrandgemeente gelegen ten noorden van Eindhoven; Son en Breugel is goed ontsloten via weg en water; De aanwezige voorraad bedrijventerreinen is volledig uitgegeven en er zijn geen plannen om het aanbod op korte termijn uit te breiden; De bedrijventerreinen (met name Ekkersrijt) in Son en Breugel hebben een belangrijke werkgelegenheidsfunctie; De aanwezigheid op Ekkersrijt van hoogwaardige, veelal internationaal opererende bedrijven en de vestiging van een behoorlijk aantal buitenlandse vestigingen op het bedrijventerrein geeft Son en Breugel (met name Ekkersrijt) een internationaal karakter De aanwezigheid van het Meubelplein Ekkersrijt (onder meer de vestiging van Ikea) met een (boven)regionale uitstraling; Son en Breugel vervult een belangrijke werkgelegenheidsrol voor de beroepsbevolking in de eigen gemeente én de omliggende regio; De handel en reparatiesector is relatief sterk vertegenwoordigd in Son en Breugel; Groeisector in termen van werkgelegenheid is de gezondheids- en welzijnszorg. Het totale aantal banen is sinds 2001 echter licht afgenomen; De zakelijke dienstverlening en handel en reparatie zijn het sterkst vertegenwoordigd in het vestigingenbestand van de gemeente; Met de realisatie van het ‘Masterplan Kloppend Hart’ heeft het centrum van Son een positieve verandering ondergaan; In Son en Breugel wordt de vergrijzing momenteel duidelijk zichtbaar; Het aantal hbo-ers in de beroepsbevolking ligt relatief hoog;

4.1 Ruimtelijk
Ligging De gemeente Son en Breugel is een stadsrandgemeente gelegen ten noorden van Eindhoven. Son en Breugel wordt omzoomd door de gemeenten Eindhoven, Nuenen c.a., Sint Oedenrode en Best. De gemeente bestaat uit de kernen Son en Breugel, die van elkaar gescheiden zijn door de rivier de Dommel. De kernen beschikken over enerzijds een landelijk karakter en anderzijds een goed voorzieningenniveau als onderdeel van de stedelijke agglomeratie Eindhoven. Infrastructuur Met de completering van de A50 Eindhoven – Oss zal de bereikbaarheid van Son en Breugel aanzienlijk verbeterd zijn. Zowel de doorstroming van het verkeer en de verkeersveiligheid zijn hierdoor reeds positief beïnvloed. Doordat de autosnelweg Son en Breugel aan de westkant passeert, wordt het verkeer op de N265 door het centrum van Son ontlast en vermindert de verkeersoverlast in de kern Son. Het laatste deel van de A50 wordt verwacht gereed te zijn in het voorjaar van 2006. Daarnaast zijn de A2 en A58 op geringe afstand gelegen. In de toekomst zal een knooppunt A50A58 gerealiseerd worden inclusief een aansluiting naar bedrijventerrein Ekkersrijt. De aanleg van

22

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

dit knooppunt is echter gekoppeld aan de ombouw van de Randweg Eindhoven tot 4 keer 2 rijstroken en zal op zijn vroegst eind 2006 starten. Om de fileproblematiek op de A50 en A58 bij Ekkersrijt aan te pakken wordt het bestaande kruispunt op korte termijn aangepast. Deze aanpassing zal waarschijnlijk in het najaar van 2006 gereed zijn. Ook worden de twee uitvoegstroken richting Ekkersrijt verlengd en zal de infrastructuur op het bedrijvenpark dienen te worden aangepast. De komende jaren staat de ombouw/verbreding van de A2 langs Eindhoven op het programma. Daarnaast onderzoekt de regio de mogelijkheden om de bereikbaarheid aan de oostzijde van de 1 stadsregio Eindhoven-Helmond te verbeteren (project BOSE ). Son en Breugel beschikt over een waterverbinding in de vorm van het Wilhelminakanaal. De regio Eindhoven is op dit moment echter niet bereikbaar voor klasse IV schepen. De Visie Brabantse Vaarwegen (2004) stelt dat het Wilhelminakanaal en de Zuid-Willemsvaart gemoderniseerd moeten worden en dat op korte termijn een flinke inhaalslag nodig is om de verwachte groei van het goederenvervoer op te vangen. Uitgangspunt van de visie is dat de belangrijkste Brabantse economische centra wél over water ontsloten moeten zijn voor dit soort schepen. Door kwaliteitsverbeteringen aan het vaarwegennet (vernieuwing van sluizen, gedeeltelijke verruiming) zal naar verwachting een klasse IV vaarweg van de Maas tot aan Son en Helmond ontstaan. De beoogde aanpassingen in de Visie betekenen een investering van € 415 mln tot 2015. Er liggen dus kansen voor intensievere benutting van het kanalenstelsel en uitbreiding van multimodaal goederenvervoer (zeker wanneer over een eigen overslagcentrum kan worden beschikt). In de 2 BERZOB studie wordt het westelijk deel van Ekkersrijt als kansrijke locatie genoemd voor de realisatie van een regionaal overslagcentrum (ROC). Bedrijventerreinen De gemeente beschikt over een areaal bedrijventerreinen ter grootte van 272,6 hectare bruto, waarvan Ekkersrijt het belangrijkst en meest omvangrijk is. Een belangrijk deel van de bedrijvigheid is op dit park geconcentreerd op drie themaparken, namelijk het Science Park, het 3 Multimedia Park en het Meubelplein . Ekkersrijt is een grootschalig en divers bedrijventerrein, met aanwezigheid van hoogwaardige, sterke bedrijven die veelal internationaal opereren. Bovendien is ook een behoorlijk aantal buitenlandse vestigingen aanwezig op het bedrijventerrein. Dit geeft Ekkersrijt (en hiermee ook Son en Breugel) een internationaal karakter. Exploitatie en uitgifte van het bedrijventerrein wordt gedaan door Industrieschap Ekkersrijt, een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Son en Breugel en Eindhoven. Beheer van het terrein is in handen van Stichting Parkmanagement Ekkersrijt. Een parkmanager coördineert het dagelijkse beheer, dat wil zeggen alle maatregelen die eraan bijdragen dat het bedrijvenpark op 4 een kwalitatief hoog niveau blijft. In 2003 is een Masterplan Bedrijventerrein Ekkersrijt opgesteld . Hierbij zijn de volgende (belangrijkste) ambities voor de toekomstige ontwikkeling geformuleerd: • Passen in het bedrijvenprofiel van de stadsregio Eindhoven, namelijk verschillende typen bedrijvigheid op daarvoor geschikte bedrijventerreinen. De focus in de regio ligt op moderne, industriële high-tech bedrijven;

1 2

BOSE: Bereikbaarheid aan het Oostelijk deel van de Stadsregio Eindhoven / Helmond, uitgevoerd door SRE Provincie Noord-Brabant (april 2004) Verkenning Bereikbaarheid Zuidoost- Brabant over water 3 Gemeente Son en Breugel: www.sonenbreugel.nl 4 Grontmij (februari 2003) Masterplan Bedrijventerrein Ekkersrijt

23

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

• •

Bereikbaarheid van het terrein verbeteren (parkeerdruk verminderen, openbaar vervoer, vervoersmanagement, benutten Wilhelminakanaal); Operationaliseren van duurzame voorzieningen (intensief ruimtegebruik, duurzame energie).

Hieruit vo ortvloeiend zijn actiepunten geformuleerd, waarvan de belangrijkste zijn: • Uitbreiding van het takenpakket en professionalisering van parkmanagementorganisatie Ekkersrijt; • • • • Verlichten van de verkeersdruk op het Science Park (zowel korte als lange termijn); Realisatie van een nieuwe aansluiting tussen Meubelplein en Sciencepark; Inrichting conform Duurzaam Veilig (wegcategorisering); Implementeren van vervoersmanagement.

Tabel 1: Overzicht bestaande en uitgeefbare bedrijventerreinen gemeente Son en Breugel, 01-012005
Gemeente Son en Breugel Kern Son Breugel Son Son Son Totaal Bedrijventerrein Ekkersrijt Hoogstraat Kanaaldijk Zuid Cebeson Steenfabriek Bruto* 236,13 2,5 4 10 20 272,63 Netto** 149,17 2,5 4 10 20 185,67 Totaal uitgeefbaar 0 0 0 0 0 0

* Bruto oppervlakte: de totale oppervlakte van het terrein met bedrijfsbestemming ** Netto oppervlakte: de bruto oppervlakte van het terrein voor zover het een bedrijfsbestemming heeft, verminderd met de oppervlakte voor openbare voorzieningen, zoals wegen, groenstroken, water en dergelijke Bron: Enquête bedrijventerreinen en kantoorlocaties provincie Noord-Brabant 2005, bewerking ETIN Adviseurs

Op dit moment zijn in de gemeente Son en Breugel geen kavels meer beschikbaar voor uitgifte. Het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid en uitbreiding van bestaande bedrijven wordt hierdoor sterk bemoeilijkt. Dit heeft onvermijdelijk gevolgen voor de economische groei in de gemeente. Bedrijventerrein Ekkersrijt wordt momenteel geherstructureerd. De overige terreinen binnen de gemeente behoeven nog geen revitalisering/herstructurering. De gemeente Son en Breugel heeft geen plannen op korte termijn om het tekort aan bedrijventerreinen te verlichten door de uitgifte van nieuwe terreinen. Op lange termijn (20205 2029) heeft Son en Breugel een BOR taakstelling van 10 ha netto gemengd bedrijventerrein . In de gemeente Son en Breugel zijn 8.973 personen werkzaam op bedrijventerreinen, oftewel ruim 73% van de totale werkgelegenheid in de gemeente. Dit is een uitzonderlijk hoog percentage. De gemeente beschikt dan ook over een relatief groot aanbod aan bedrijventerreinen (in verband met de overloop van Eindhoven) en heeft daarmee een belangrijke regionale werkgelegenheidsfunctie. In Son en Breugel zijn 302 vestigingen aanwezig die ‘bedrijventerrein-gevoelig’ zijn, maar desondanks niet op een bedrijventerrein gevestigd zijn. Hiervan hebben slechts 5 vestigingen 10 of meer werkzame personen. De werkgelegenheid bij bedrijven die niet op een bedrijventerrein gevestigd zijn, speelt een relatief kleine rol.

5

Bron: Uitwerkingsplan Streekplan. BOR: Bestuurlijk Overleg Randgemeenten SRE

24

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

4.2

Economisch

Werkgelegenheidsfunctie en pendel De gemeente Son en Breugel telde in 2005 een beroepsbevolking van circa 7.050 personen. De werkgelegenheid die de gemeente biedt ligt hier echter ruim boven; 12.261 banen. Dit betekent dat Son en Breugel een belangrijke werkgelegenheidsrol vervult, niet alleen voor inwoners van de gemeente maar ook voor mensen in de omgeving. De werkgelegenheidsratio (verhouding tussen werkgelegenheid en beroepsbevolking) is met 1,74 het hoogst van alle gemeenten in de regio Eindhoven. Het aantal personen dat Son en Breugel inkwam voor werkdoeleinden in bedraagt bijna 10.000. 6 Per saldo (inkomend min uitgaand) kende de gemeente in 2004 een inkomende pendel van 5.279 personen. Dit bevestigt wederom dat Son en Breugel een belangrijke werkgemeente is voor mensen in de regio. Dit wordt vooral veroorzaakt door het grote banenaanbod op industrieterrein Ekkersrijt. Verdeling van de werkgelegenheid Wanneer de werkgelegenheidsstructuur van de gemeente Son en Breugel nader wordt bekeken, blijkt dat de handel en reparatiesector relatief zeer sterk vertegenwoordigd is. Deze sector heeft een aandeel in de totale werkgelegenheid van maar liefst 32,4%, vergeleken met 17,5% voor de regio Eindhoven en 18,7% vo or Noord-Brabant. Verklaring hiervoor is het grootschalige winkelaanbod op Meubelplein Ekkersrijt (bv. IKEA, Praxis, Gamma, Bijnen) en de vele reparatiebedrijven (bv. Carglass, Safe Motors) in de gemeente. Ook de industrie is met een aandeel van 19,5% licht oververtegenwoordigd in de gemeente (met bedrijven als Beton Son en Rendac Son). Daarnaast heeft de transport/communicatiesector (denk aan bedrijven als De Rooy & zn. Internationaal en Dijkstra int. Transport) een belangrijke werkgelegenheidsfunctie in Son en Breugel (8,8%), vooral wanneer het aandeel vergeleken wordt met de regio Eindhoven en Noord-Brabant, waar het circa 5,8% bedraagt. Sectoren van minder grote betekenis in termen van werkgelegenheid zijn financiële dienstverlening (1,1%), onderwijs (1,9%), gezondheids- en welzijnszorg (5,1%) en openbaar bestuur (1,1%). In de sector gezondheids- en welzijnszorg valt de instelling Zonnehove als grote werkgever op.

6

Bron: Ministerie van Verkeer en Waterstaat (Mobiliteits Onderzoek Nederland 2004), bewerking ETIN Adviseurs

25

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Figuur 1: Verdeling werkgelegenheid Son en Breugel, Regio Eindhoven, Noord-Brabant, 2005
35 Son en Breugel 30 25 20 % 15 10 5 0 Regio Eindhoven Noord-Brabant

Bouwnijverheid

Zakelijke dienstverlening

Vervoer, opslag en communicatie

Gezondheidsen welzijnszorg

Financiële instellingen

Agrarische sector

Onderwijs

Handel en reparatie

Industrie

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2005, bewerking ETIN Adviseurs

Werkgelegenheidsontwikkeling De werkgelegenheid in Son en Breugel is in de periode 2001-2005 met 114 personen ofwel 0,9% afgenomen. In de regio Eindhoven daalde het aantal banen over dezelfde periode met 0,2% terwijl Noord-Brabant als geheel een daling te verwerken kreeg van 1,8%. Sectoren waar de werkgelegenheid sterk is toegenomen zijn de gezondheids- en welzijnszorg (+249 banen), overige diensten (+133 banen) en handel en reparatie, waar de absolute groei het grootst was (+822 banen). Met name de werkgelegenheid in de gezondheidszorg is relatief sterk gegroeid (+66,6%) in vergelijking met het gemiddelde voor de regio Eindhoven (+20,8%) en Noord-Brabant (+16,4%). Ook opvallend is de ontwikkeling in de bouwnijverheid, die tegengesteld is aan die in de regio Eindhoven en Noord-Brabant. Sectoren die banen hebben moeten inleveren tussen 2001 en 2005 zijn de zakelijke dienstverlening, financiële instellingen, industrie, vervoer/opslag/communicatie en de agrarische sector. In absolute termen was de klap het grootst in de zakelijke dienstverlening, waar 775 banen verloren gingen. De daling van de werkgelegenheid in de landbouw duurt reeds enkele jaren voort (op landelijk en provinciaal niveau). De afname van het aantal banen was in Son en Breugel (14,0%) minder groot dan het Noord-Brabants gemiddelde.

26

Openbaar bestuur en overheid

Overige diensten

Horeca

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Figuur 2: Werkgelegenheidsontwikkeling Son en Breugel, Regio Eindhoven, Noord-Brabant, 20012005
80 60 40 20 0 -20 Openbaar bestuur en overheid Handel en reparatie -40 Bouwnijverheid Industrie Agrarische sector Vervoer, opslag en communicatie Horeca Totaal % Son en Breugel Regio Eindhoven Noord-Brabant

Onderwijs

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2005, bewerking ETIN Adviseurs

Vestigingen De gemeente Son en Breugel kent in totaal circa 1.290 vestigingen. De overheersende sector qua aantal vestigingen is de zakelijke dienstverlening; deze telt 363 vestigingen ofwel 28,2% van het totaal. Daarnaast heeft de handel en reparatiesector een belangrijk aandeel. Deze sector is met 26,8% in iets sterkere mate vertegenwoordigd dan in de regio Eindhoven (26,2%) en NoordBrabant (25,2%).

27

Gezondheids- en welzijnszorg

Financiële instellingen

Zakelijke dienstverlening

Overige diensten

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Figuur 3: Verdeling vestigingen naar sector Son en Breugel, regio Eindhoven, Noord-Brabant, 2005
30 25 20

Son en Breugel Regio Eindhoven Noord-Brabant

%

15 10 5 0 Industrie Vervoer, opslag en communicatie Handel en reparatie Openbaar bestuur en overheid Horeca Gezondheidsen welzijnszorg Zakelijke dienstverlening Onderwijs Bouwnijverheid Agrarische sector Financiële instellingen Overige diensten

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2005, bewerking ETIN Adviseurs

Voor wat betreft het aantal vestigingen in Son en Breugel zijn de sectoren landbouw, horeca en de publieke sectoren onderwijs en gezondheidszorg relatief ondervertegenwoordigd ten opzichte van Noord-Brabant als geheel. Het meer beperkte belang van de agrarische sector geldt eveneens voor de regio Eindhoven, hetgeen logisch is gezien het overwegend stedelijk karakter van het gebied. Wanneer nader wordt ingezoomd op de grootte van de vestigingen in Son en Breugel, blijkt dat bijna 40% van de bedrijven eenmanszaken betreft. Het aandeel van het kleinbedrijf (minder dan 10 werkzame personen) komt uit op 84,9%. Voor de regio Eindhoven komt ditzelfde cijfer uit op 87,3% en voor Noord-Brabant zelfs op 88,3%. In de gemeente zijn verder enkele grootschalige bedrijven aanwezig in de industrie, handel en reparatie, zorg en logistiek (een belangrijke logistieke speler is Maas International B.V. op het gebied van automatencatering en innovatieve verkoopmethoden).

28

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Tabel 2: Vestigingen naar grootteklasse (in procenten), 2005
Agrarische sector Industrie Bouwnijverheid Handel en reparatie Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheid Onderwijs Gezondheids - en welzijnszorg Overige diensten Totaal 1 wp 8 31 46,6 25,5 17,2 39 45,7 54,8 0 26,7 42,9 69,2 39,4 2-4 wp 88,5 27,4 21,4 37,7 41,4 15,3 45,7 28,7 0 20 34,3 18,7 34 5-9 wp 10-49 wp 50-99 wp 100+ wp 3,4 0 0 0 14,2 20,4 3,5 3,5 17,5 10,7 1,9 1,9 18,6 14,5 1,2 2,6 17,2 24,1 0 0 8,5 27,1 6,8 3,4 4,3 4,3 0 0 7,2 6,6 2,5 0,3 0 66,7 33,3 0 0 46,7 6,7 0 2,9 14,3 0 5,7 8,8 1,1 0 2,2 11,5 11,5 1,9 1,7

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2005, bewerking ETIN Adviseurs

Bedrijvendynamiek In Son en Breugel zijn in 2005 in totaal 149 nieuwe bedrijven opgericht, waarvan 76 startende ondernemers en 73 voortkomend uit bestaande bedrijven (nevenvestigingen e.d.). Met 73 opgeheven bedrijven in 2005 is het aantal bedrijven in Son en Breugel per saldo toegenomen in 2005 met 76 bedrijven. In 2004 kende de gemeente 139 oprichtingen (waarvan 71 starters). Hiermee is het aantal oprichtingen in 2005 met 7% toegenomen ten opzichte van 2004 (voor het aantal starters geldt ook een toename van 7%). Ter vergelijking: voor Zuidoost-Brabant als geheel is het aantal oprichtingen tussen 2004 en 2005 met 12% gestegen (starters +13%). Toerisme en recreatie Son en Breugel heeft het imago van een groene gemeente. De gemeente ligt in het Dommeldal, op de scheidslijn tussen Peel, Kempen en Meijerij. Ten westen van Son ligt de Nieuwe Heide met het Oud Meer, geschikt voor wandelen, fietsen etc. Het beleid van de gemeente Son en Breugel is erop gericht de landschappelijke en natuurlijke waarden te beschermen en te versterken. In Son en Breugel is eveneens een golfbaan aanwezig en het recreatiegebied Ekkerwijer is nabij gelegen. Op wellness-gebied is verder Thermae Son te vinden. Hotel/restaurant La Sonnerie biedt daarnaast mogelijkheden als conferentiecentrum. In Son en Breugel is een aantal monumenten gelegen (o.a. Oude kerktoren en oude gemeentehuis van Son). Ook beschikt Son en Breugel over een 15 km lange kunstroute. Markante bedrijven in Son en Breugel die aangemerkt kunnen worden als toeristische trekkers zijn o.a. La Sonnerie en Thermae Son.

29

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Winkels Het winkelaanbod in Son en Breugel is veel groter dan gemiddeld in kernen van vergelijkbare 7 omvang . Dit wordt veroorzaakt door het zeer omvangrijke aanbod op Meubelplein Ekkersrijt (± 2 70.000 m vvo), met o.a. een grootschalige IKEA en enkele bouwmarkten. Ekkersrijt heeft een regiodekkend karakter op interieurgebied. Het centrum van Son heeft een lokaal verzorgend karakter en naar verwachting zal deze functie in de toekomst gecontinueerd worden. Het hoofdwinkelcentrum in Son biedt diverse winkels waaronder drie supermarkten. Het centrum is relatief klein en (daarom) voornamelijk gericht op de 8 dagelijkse boodschappen . Het modische en overige recreatieve aanbod zijn aanvullend hierop. Tabel 3: Vloeroppervlak Centrum van Son en Breugel
Voedings - en genotmiddelen Frequent benodigde non-food Modisch recreatief Overig recreatief Gericht non-food Overig Totaal
Bron: Winkelkompas Regio Eindhoven (2004)

m2 v.v.o. 1.477 1.323 964 492 500 0 4.756

% van totaal 31 28 20 10 11 0 100

Project Kloppend Hart Met de realisatie van het Masterplan ‘Kloppend Hart’ in 2005 heeft het centrum van Son en Breugel een positieve metamorfose ondergaan. De verkeerssituatie op de doorgaande weg is aanzienlijk verbeterd en het hart van het dorp is praktischer en aantrekkelijker geworden. Er zijn diverse nieuwbouwplannen ontwikkeld naar aanleiding van het herinrichtingsplan. Zo wordt op het 2 17 Septemberplein het aantal winkels uitgebreid; het gaat hier om circa 2.000 m vvo. De sterkten van het centrum van Son zijn een redelijk goede bereikbaarheid, gratis parkeermogelijkheid en de vernieuwde uitstraling van het centrum. Zwakke punten omvatten een voorzien gebrek aan parkeerruimte, een (in beleving) onveilige verkeerssituatie voor fietsers, weinig echte consumententrekkers in het centrum, ondervertegenwoordiging van het nietdagelijkse segment, verouderde gevels van panden en een gebrek aan onderscheidend vermogen. Overige voorzieningen Het feit dat een groot deel van de bevolking in Son en Breugel uit ouderen bestaat, stelt eisen op het gebied van wonen, dienstverlening, zorg en welzijn. Een voorbeeld van het op ouderen toegesneden beleid is de bouw van een nieuw, modern verzorgingshuis waar wonen en zorg geïntegreerd worden, de ‘Nieuwe Vloed’ genaamd. Verder zullen langs het kanaal woningen en een woontoren gerealiseerd worden voor senioren. In de periode tot 2015 zullen circa 700 woningen gereedkomen in de woonwijk ‘Sonniusdriehoek’ ten noordwesten van Son, aan de westkant begrenst door de A50. De Sonniuswijk is tevens de definitieve grote woningbouwlocatie waar na 2015 circa 3.000 woningen gebouwd zullen worden
7 8

Bron: Locatus/Droogh Trommelen Broekhuis (2004) ‘Winkel Kompas Regio Eindhoven’ Bron: ETIN Adviseurs (december 2005) ‘SWOT centrum Son’

30

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

voor de stadsregio Eindhoven. Pas als in 2010 bij herijking van de woningbouwafspraken blijkt dat de bouwopgave flink naar beneden kan worden bijgesteld, gaat de gemeente Son en Breugel andere locaties in overweging nemen.

4.3

Sociaal

Leeftijd Onderstaande figuur geeft een overzicht weer van de leeftijdsopbouw van de beroepsbevolking in Son en Breugel ten opzichte van de referentiegebieden. Vooral de categorie 65-79 jarigen is relatief oververtegenwoordigd in de gemeente met een aandeel van 14,7% in vergelijking met gemiddeld 11,7% in de regio Eindhoven en 10,9% in Noord-Brabant. Er is dus sprake van een aanzienlijke vergrijzing in Son en Breugel. Figuur 4: Aandeel leeftijdscategorieën in totale bevolking in Son en Breugel, Regio Eindhoven, Noord-Brabant, 2005
40 35 30 25 20 15 10 5 0 0 - 19 jaar 20 - 39 jaar 40 - 64 jaar 65 - 79 jaar 80 jaar en ouder % Son en Breugel Regio Eindhoven Noord-Brabant

Bron: CBS/Primos, bewerking ETIN Adviseurs

Opleidingsniveau Indien gekeken wordt naar het opleidingsniveau van de beroepsbevolking in Son en Breugel, blijkt dat dit redelijk conform het beeld in de regio Eindhoven en Noord-Brabant is. De grootste verschillen zijn waarneembaar in het aandeel van het middelbaar- en hoger beroepsonderwijs. Het aantal mbo-ers is relatief ondervertegenwoordigd in de gemeente met een aandeel van 37,6% ten opzichte van 39,1% voor de regio Eindhoven en 43,0% voor geheel Noord-Brabant. Het aandeel hbo-ers in de beroepsbevolking ligt in Son en Breugel met 26,8% 3 procentpunt hoger dan in de regio Eindhoven en zelfs 6,5 procentpunt hoger dan in Noord-Brabant. Opgemerkt dient te worden dat de regio Eindhoven als geheel over een hoger opgeleide beroepsbevolking beschikt dan de rest van Noord-Brabant (en Nederland). Dit kan verklaard worden door de aanwezigheid van de TU/e en een aantal hogescholen in Eindhoven.

31

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

Figuur 5: Opleidingsniveau beroepsbevolking Son en Breugel, Regio Eindhoven, Noord-Brabant, 2005
50 40 30 % 20 10 0 Basis VMBO MBO HBO WO Son en Breugel Regio Eindhoven Noord-Brabant

Bron: CBS/CWI/Primos, bewerking ETIN Adviseurs

In onderstaand schema zijn cijfers opgenomen van een aantal kengetallen met betrekking tot de sociaal-economische ontwikkeling van Son en Breugel. Tabel 9.3 kengetallen sociaal-economische ontwikkeling
Indicator Oppervlakte (ha) Inwoners (1 januari 2005) waarvan in de kern Son waarvan in de kern Breugel Bevolkingsgroei 2000-2005 Bevolkingsdichtheid (inwoners per km ) Gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden in € (2002) Beroepsbevolking (2005), personen Bruto participatiegraad* (2005) Werkloosheid (per 1 april 2005) aandeel in de beroepsbevolking Werkloosheid (per 1 april 2005), personen - waarvan mannen - waarvan vrouwen
2)

Son en Breugel 2.603 15.140 10.307 4.832 2,9% 581 35.100 6.846 74,5% 6,2% 440 50,4% 49,6%

Regio Eindhoven 38.230 347.002

Noord-Brabant 491.927 2.411.359

Nederland 3.378.339 16.305.526

3,2% 908 161.831 74,9% 10,1% 16.601 51,1% 48,9%

2,4% 490 31.100 1.143.951 70,1% 8,5% 96.867 50,4% 49,6% +2,2%

2,8% 483 30.300 7.515.458 68,6%** 9,1% 696.177 50,0% 50,0% -1,4%

Ontwikkeling werkloosheid tov 2004 -5,0% -3,3% Bron: CBS, Statistisch Zakboek 2005, CWI, ETIN Adviseurs *de beroepsbevolking uitgedrukt als percentage van de bevolking tussen de 15 en 65 jaar ** 2004

32

Ontwikkelprogramma Son en Breugel

4.4

Samenwerking en organisatie

Son en Breugel neemt deel aan de volgende gemeenschappelijke regelingen: • • • Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE) Agglomeratie Industriepark Ekkersrijt WSD Boxtel (in het kader van het Bestuurlijk Covenantoverleg regio Eindhoven, waarvan ook de gemeenten Eindhoven, Veldhoven, Nuenen c.a., Geldrop en Heeze-Leende deel uitmaken)

Daarnaast is er regionale samenwerking tussen gemeenten in het kader van het stedelijk gebied Eindhoven. Hiervan maken de volgende gemeenten deel uit: Best, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Helmond, Nuenen, Son en Breugel, Veldhoven en Waalre. Deze gemeenten werken samen teneinde een oplossing te bieden voor de ruimtelijke problematiek van Eindhoven en de oostzijde van het stedelijk gebied en om via strategische investeringen te bevorderen dat het stedelijk gebied een hoogwaardig vestigingsklimaat biedt. Het bedrijfsleven is georganiseerd in de Ondernemersvereniging Son en Breugel (OVSB) en speciaal voor de bedrijven op Ekkersrijt is er de Ondernemersvereniging Ekkersrijt. Daarnaast zijn op Ekkersrijt de stichting Parkmanagement, de stichting Beveiliging Ekkersrijt en het Industrieschap Ekkersrijt actief.

33

Bijlagen

1

Deelnemers workshops:
Contactpersoon • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • De heer J. Busser De heer R. Werson De heer J. Prijt De heer C.P.J. Vervoort De heer A. van der Hurk Mevrouw J. Meijaart Bedrijfsnaam / Ondernemersvereniging A. Jansen B.V. Combinatie Betonson-Strukton Parkeergarage De Donjon B.V. Druk & advies 'De Markies' Hotel La Sonnerie B.V. IKEA Filiaal Eindhoven/Ekkersrijt

De heer M. van Heugten G.M. de Rooy & Zn. Int. Tr.Bdr. Eindh. B.V.

De heer J. van Genugten Industrieschap Ekkersrijt De heer J. van Schijndel Stichting Parkmanagement Ekkersrijt De heer G.F.A. Kuijs De heer A.H.P. Bosch De heer H. Metz De heer V.A.G. de Kort De heer H. Puttenstein De heer S. Westerhof De heer C. de Wit De heer N. Witlox De heer J. Bongers De heer A.C.M. Geerts De heer D.H. Mulder De heer S. Sheikkariem Ingenieursbureau Archicom B.V. Kera Kunststoffen B.V. Lekkerland Nederland B.V. Lunchroom/Catering Ekkersplaza Maas International B.V. Neways Industrial Systems B.V. Ondernemersvereniging Son en Breugel Ondernemersvereniging Ekkersrijt Ondernemersvereniging Ekkersrijt Rabobank Nuenen-Son en Breugel Stichting Parkmanagement Ekkersrijt Gemeente Son en Breugel

Mevrouw S. Rademakers Thermae Son B.V.

2

Gebruikte bronnen:

• • • • • • • • • • • • • •

CBS (statline) Enquête bedrijventerreinen en kantoorlocaties provincie Noord-Brabant 2005 Vestingenregister Noord-Brabant 2005 CWI Primos SRE (2005) ‘BOSE: Bereikbaarheid aan het Oostelijk deel van de Stadsregio Eindhoven / Helmond Provincie Noord-Brabant (april 2004) Verkenning Bereikbaarheid Zuidoost-Brabant over water Grontmij (februari 2003) Masterplan Bedrijventerrein Ekkersrijt Locatus/Droogh Trommelen Broekhuis (2004) ‘Winkel Kompas Regio Eindhoven’ ETIN Adviseurs (december 2005) ‘SWOT centrum Son’ Provincie Noord-Brabant (2005) Statistisch Zakboek 2005 SRE/Provincie Noord-Brabant (2005) Regionaal Structuurplan regio Eindhoven/ Provinciaal Uitwerkingsplan Zuidoost-Brabant Ministerie van Verkeer en Waterstaat (2004) Mobiliteits Onderzoek Nederland, Website gemeente Son en Breugel: www.sonenbreugel.nl

3