5.

Helmond

Inleiding In opdracht van de Kamer van Koophandel Oost-Brabant heeft ETIN Adviseurs per gemeente een sterkte-zwakte-analyse (SWOT-analyse) en een sociaal-economische beleidsagenda opgesteld. In gesprekken en tijdens lokale bijeenkomsten met vertegenwoordigers van ondernemersorganisaties en gemeenten is tevens aandacht besteed aan regionale sterktes en zwaktes, kansen en bedreigingen en is bovendien gezocht naar actiepunten die lokaal en regionaal opgepakt kunnen worden. Op basis van deze lokale input heeft ETIN Adviseurs vervolgens een regionale SWOT en een beleidsagenda opgesteld welke zijn vastgelegd in het rapport “Sterkte-Zwakte Analyse Regio De Peel”. In het bijbehorende “Bijlagenrapport” zijn de ruimtelijke, economische, sociale en organisatorische kenmerken van de gemeenten in de Peel (Asten, Deurne, Geldorp-Mierlo, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek, Nuenen c.a. en Someren) en de regio als geheel uitgewerkt. Onderstaand treft u de kenmerken van de gemeente Helmond aan, evenals de bijbehorende SWOTanalyse en de beleidsagenda.

Resumerend: • Helmond is de enige stad in de Peelregio en heeft de functie van centrumgemeente; • • • • • • • • • • • • • • • • De stad maakt onderdeel uit van de B5 (Brabantstad) en het GSB-beleid; Helmond vormt samen met Eindhoven de pijler onder de stedelijke regio; Helmond zoekt naar complementaire kwaliteiten ten opzichte van Eindhoven; De gemeente is onvoldoende bereikbaar via de weg Helmond is goed ontsloten via het spoor wat betreft personenvervoer; Helmond heeft onvoldoende uitgeefbare hectaren bedrijventerrein, de mate waarin is per segment verschillend; De gemeente heeft onvoldoende pijplijnplannen ten aanzien van bedrijventerreinen; De stad heeft een sterke industriële sector, die staat voor de grote uitdaging om ingrijpend te vernieuwen; Helmond kent een hoog percentage (middel)grote bedrijven; Helmond is geen kantorenstad; De stad heeft met nieuwe woonwijken en gebouwen naam gemaakt op architectonisch gebied; Helmond heeft een sterke bevolkingsgroei doorgemaakt en koopkrachtiger bevolkingsgroepen binnen weten te halen; Helmond beschikt over een relatief jonge beroepsbevolking en een uitgebreid arbeidspotentieel; De werkloosheid is relatief hoog en het werklozenbestand telt relatief veel laagopgeleiden; De samenwerking in de driehoek bedrijfsleven, overheid en onderwijs/kennis is goed; De gemeente beschikt over een goed uitgeruste afdeling EZ en staat als ondernemersvriendelijk te boek.

1

5.1

Ruimtelijk

Ligging Helmond en Eindhoven vormen samen de dragers van de regio Zuidoost-Brabant, de meest kennisintensieve regio van Nederland. Tevens is Helmond georiënteerd op de Peelregio en probeert zij haar positie als centrumstad voor deze regio te versterken. Helmond grenst aan alle in dit project betrokken Peelgemeenten. Helmond is de enige gemeente in De Peel met een stedelijke functie. De gemeente bestaat uit de centrale kern Helmond en kent daarnaast drie kleinere kernen. Dit zijn Mierlo-Hout, Stiphout en Brouwhuis. Deze kernen hebben hun dorpse karakter slechts voor een klein deel weten te behouden na de groei die zij binnen Helmond als groeistad hebben doorgemaakt. De wijk Rijpelberg had van oudsher al een meer stedelijk karakter. Recent is Helmond uitgebreid met de wijken Dierdonk en Brandevoort. Deze wijken hebben een geheel eigentijds karakter en een sfeervolle architectuur en hebben Helmond landelijke bekendheid opgeleverd. In het verleden kende Helmond een tamelijk eenzijdige werkgelegenheidsstructuur, die gedomineerd werd door de metaal- en textielindustrie. De ruimtelijke ontwikkeling van Helmond is lange tijd bepaald door de ligging aan de Aa en de Zuid-Willemsvaart. Langs het kanaal ontstond een concentratie van 1 fabrieken en de woningbouw in Helmond was gericht op de arbeiders die in deze fabrieken werkten. Decennia lang heeft Helmond bekend gestaan als stad voor de ‘laagste klasse’. Vanaf het begin van de jaren negentig is er echter duidelijk sprake van een omslag. De status van groeistad, het Grotestedenbeleid en Stimulus zijn hierin leidend geweest. Helmond is er onder meer in geslaagd om aansprekende nieuwbouw- en herstructureringsprojecten op woningbouwgebied te realiseren. Tegelijkertijd is de werkgelegenheidsstructuur sterk gedifferentieerd. De eenzijdige afhankelijkheid van de industrie is doorbroken. De industrie op zijn beurt is kennisintensiever geworden en sterker verweven in (grensoverschrijdende) clusters. Infrastructuur Helmond is niet goed bereikbaar. Dit geldt voor het stadscentrum, maar in toenemende mate ook voor de bedrijventerreinen. Dit heeft enerzijds te maken met de toenemende verkeersdrukte rondom Eindhoven, anderzijds met de onvolkomen infrastructuur. In westelijke richting is Helmond verbonden met Eindhoven via de autosnelweg A270. Verkeer dat verder wil richting Tilburg is echter gedwongen een stuk over lokale wegen door Eindhoven te rijden om vervolgens de A58/A50 te kunnen bereiken. In oostelijke richting verbindt de N270 Helmond met Deurne en Venray. Deze zwaarbelaste N270 (Traverse) loopt dwars door Helmond en vormt een ernstige belemmering voor de uitbouw van en de samenhang in het stadscentrum De wegontsluiting van Helmond naar het noorden is de laatste jaren enigszins verbeterd door een betere aansluiting op de N266 richting Veghel / ’s-Hertogenbosch en door de voltooiing van de A50 tussen Oss en Eindhoven. Via de N279 is Helmond in zuidelijke richting goed ontsloten op het Ei van Ommel, waarlangs de snelweg A67 kan worden bereikt. Van groot belang voor de bereikbaarheid van Helmond over de weg is de uitkomst van de BOSEdiscussie. Een verbetering van de infrastructuur rondom Eindhoven en Helmond zou de ontsluiting van Helmond een stuk verbeteren en het doorgaande verkeer over de Traverse kunnen verminderen. Dit biedt weer nieuwe mogelijkheden voor de ontwikkeling van het stadscentrum.

1

Provincie Brabant en SRE, Preconcept Regionaal Structuurplan, Regio Eindhoven, januari 2004.

2

Het Helmondse bedrijfsleven pleit met klem voor een volwaardige verbinding, dat wil zeggen met de status van autosnelweg met voldoende afritten. Een regionale verbindingsweg biedt volgens de ondernemers geen enkele verlichting. Vanuit het oogpunt van (vers)logistiek (essentieel in bijvoorbeeld het concept ‘Foodregio Helmond’) is een betere bereikbaarheid een must. Helmond ligt aan de spoorlijn Den Haag-Rotterdam-Venlo-Keulen. Via deze spoorlijn, die midden door de stad loopt, worden veel goederen vervoerd. Hiertoe behoren ook gevaarlijke stoffen. Helmond heeft zelf geen railterminal. De mogelijkheden voor personenvervoer daarentegen zijn prima. Helmond heeft drie NS-stations en er liggen plannen voor een vierde station bij de Vinexwijk Brandevoort. Helmond kent een prima verbinding met de Randstad en is via Venlo aangesloten op het Duitse spoorwegnet. Helmond is zoals gezegd gelegen aan de Zuid-Willemsvaart. Een aantal jaren geleden is het kanaal bij Helmond omgelegd. Deze omlegging van de Zuid-Willemsvaart biedt het vervoer over water nieuwe kansen (hogere snelheid, minder sluizen, geen beweegbare bruggen en voldoende ruimte voor grote schepen). In het RSP zijn enkele locaties aangewezen, waar mogelijk een multimodale overslagterminal gerealiseerd kan worden. Overigens is het voor een optimaal gebruik van de ZuidWillemsvaart noodzakelijk dat ook elders knelpunten worden weggenomen. Ook hier bepaalt de zwakste schakel de sterkte van de keten. Helmond heeft een naam als fietsstad. Het fietspadennet wordt door de inwoners hoog gewaardeerd. Het stedelijk fietsroutenet zal worden aangevuld met snelle verbindingen met de nieuwe wijk 2 Brandevoort. Bovendien bestaat er een groot aantal bewaakte stallingen in het stadscentrum . Ooit was er zelfs sprake van een ‘flits-fietspad’ tussen Eindhoven en Helmond. Bedrijventerreinen Binnen de gemeente Helmond bevinden zich meerdere bedrijventerreinen, waarop circa 45% van de werkgelegenheid is geconcentreerd. De bedrijventerreinen hebben een gezamenlijke netto oppervlakte van 585,16 hectare (730,32 ha bruto). In totaal was er per januari 2004 in de gemeente nog 69 hectare bedrijventerrein uitgeefbaar, waarvan ongeveer 35 ha terstond. Tabel 5.1 geeft een overzicht van de aanwezige bedrijventerreinen.
Tabel 5.1 : Overzicht bestaande en uitgeefbare bedrijventerreinen Helmond, 01-01-2004 Gemeente Helmond Kern Helmond Helmond Stiphout Helmond Helmond Helmond Helmond Helmond Helmond Helmond Bedrijventerrein Hoogeind De Weijer Schooten Rijpelberg BZOB terrein Gansenwinkel Kanaaldijk Zuidwest Kanaalzone Noord Centrale Kanaalzone Berenbroek Bruto 336,50 61,82 72,00 12,00 180,00 6,00 18,00 30,00 8,00 6,00 730,32 Netto 275,78 46,72 35,40 8,30 151,91 5,36 17,00 29,00 8,00 5,60 583,07 Totaal uitgeefbaar 2,80 0,00 1,96 0,24 59,51 0,00 0,00 0,00 0,00 4,57 69,08

Totaal

Bron: Enquête bedrijventerreinen en kantoorlocaties provincie Noord-Brabant 2004, bewerking ETIN Adviseurs

2

Gemeente Helmond, Meerjaren Ontwikkelingsprogramma, 1999.

3

Gemiddeld is de afgelopen tijd in Helmond per jaar zo’n 15 ha bedrijventerrein uitgegeven. Afgezet tegen het resterende aanbod zou de gemeente in principe nog vier à vijf jaar vooruit kunnen. Kijkend naar de aard van het aanbod, dan blijkt dat in bepaalde segmenten (gemengd en kleinschalig), nu al sprake is van krapte, terwijl dit op wat langere termijn ook zal gaan gelden voor hoogwaardige locaties 3 (business park). De gemeente voorziet een tekort van netto 160 ha in 2020 (bruto 200 ha) . Er is een structurele inspanning nodig om op (middel)lange termijn voldoende ruimte te kunnen blijven bieden aan de doelgroepen waarvoor Helmond een taak heeft. Dat zijn uitbreiders, verplaatsers en nieuwvestigers uit Helmond, de regio en van elders. Een belangrijk punt van discussie, met name met buurgemeente Asten, is de A67-locatie (uitbreiding BZOB). Het lokale bedrijfsleven pleit ervoor om snel helderheid te verschaffen, zodat ondernemers op een verantwoorde manier hun investeringen kunnen plannen. Waar het terrein exact komt te liggen en op wiens grondgebied, interesseert de ondernemers nauwelijks. Wel is het van belang dat er een goede regie wordt gevoerd zodat kan worden ingespeeld op de regionale tekorten in specifieke segmenten. Diverse bedrijventerreinen in de gemeente Helmond zijn verouderd. Andere zijn recent gerealiseerd of volop in herontwikkeling. Op dit moment worden bedrijventerrein Hoogeind geherstructureerd. In het kader van het RSP worden afspraken gemaakt over de mate van inverdienen van ruimte op bedrijventerreinen, zowel bestaand als nieuw. 2 Helmond is geen kantorenstad. Het kantooroppervlak wordt geschat op 200.000 m . De markt van kantoorgebruikers in Helmond is stedelijk dan wel subregionaal. De meeste kantoorachtige bedrijvigheid (60% zakelijke dienstverlening) prefereren een vestiging op een bedrijventerrein. Op dit moment is de leegstand relatief hoog. De helft van de leegstand betreft nieuwe kantoren. Gelet op het feit dat de planvoorraad de behoefte ruimschoots lijkt te overstijgen is enige prudentie wat betreft kantoorontwikkeling op zijn plaats. Gelet op de wens van Helmond om meer dienstverlening aan te trekken blijft kantoorontwikkeling wel noodzakelijk.

5.2

Economisch

Werkgelegenheidsfunctie en pendel De gemeente Helmond telt 3.138 vestigingen, die aan 35.727 mensen werk bieden. De gemiddelde grootte van de bedrijven bedraagt hiermee ongeveer 11 arbeidsplaatsen. De werkgelegenheidsfunctie van Helmond bedroeg in het jaar 2003 91,9%. De werkgelegenheidsfunctie van Helmond ligt hiermee weliswaar een stuk hoger dan die van De Peel (80%), maar is nog onvoldoende. Helmond telt thans ongeveer 10% van het aantal arbeidsplaatsen in Zuidoost-Brabant. Dat is, gelet op de omvang (en de groei) van de (beroeps)bevolking en de regiofunctie van de stad, te laag. Het gevolg is een relatief omvangrijke uitgaande pendel. Meer dan de helft van de personen die in Helmond werken, wonen in deze gemeente. Zo’n 15% van de Helmondse beroepsbevolking werkt in een van de zeven omliggende Peelgemeenten. Een ongeveer even grote groep Helmonders werkt in de gemeente Eindhoven.

3

Gemeente Helmond, Sociaal-economisch beleidsplan Helmond 2004-2010, Werkdocument, april 2004

4

Verdeling van de werkgelegenheid Binnen de gemeente Helmond is de industriesector nog altijd het sterkst vertegenwoordigd (figuur 5.1). Ongeveer 25,6% van de werkgelegenheid bevindt zich in deze sector, duidelijk meer dan in De Peel (20,4%) en dan in Brabant (18%). Ook de sectoren handel en reparatie (19%) en de gezondheids- en welzijnssector (17%) hebben binnen deze gemeente een sterke positie. De omvang van de agrarische sector in de gemeente Helmond is begrijpelijkerwijs gering. Slechts 1,3% van de werkgelegenheid in Helmond valt binnen deze sector, tegen 7,9% in De Peel en 4,6% in Brabant.
Figuur 5.1: Verdeling werkgelegenheid Helmond, De Peel, Noord-Brabant, 2003

%

30 25 20 15 10 5 0 Industrie Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Handel en reparatie Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheid Horeca Gezondheidsen welzijnszorg Onderwijs Bouwnijverheid Agrarische sector Overige diensten Helmond De Peel Noord-Brabant

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2003, bewerking ETIN Adviseurs

Werkgelegenheidsontwikkeling Tussen 1999 en 2003 is het aantal arbeidsplaatsen in de gemeente Helmond met 6,1% toegenomen, oftewel ruim 2.000 banen. De werkgelegenheid is daarmee harder gegroeid dan in de Peelregio, waar de toename 2,6% bedroeg. In figuur 5.2 is de ontwikkeling van de werkgelegenheid tussen 1999 en 2003 weergegeven. Uit deze grafiek blijkt dat de sterkste groei heeft plaatsgevonden in de gezondheids- en welzijnssector (+40%). Opvallend is tevens de groei in de agrarische sector. Een fikse afname van het aantal banen is te zien bij de financiële instellingen (-19%). Ook in de overige dienstensector, de sector vervoer, opslag en communicatie en de bouwnijverheidsector daalt het aantal banen, met achtereenvolgens 8,4%, 15,2% en 10,6%. De afgelopen jaren is de afhankelijkheid van Helmond van de industrie afgenomen en is de lokale economie wat evenwichtiger en minder kwetsbaar geworden. Het aandeel van de dienstensector, zowel tertiair als kwartair, is toegenomen. Dit heeft behalve met economische factoren en trends uiteraard ook te maken met de groei van het aantal inwoners, waardoor de behoefte aan bevolkingsvolgende voorzieningen is toegenomen. De industrie op haar beurt heeft zich verder ontwikkeld qua kennisintensiteit, innovatie en netwerkvorming. Dit sluit aan op de Helmondse missie ‘Van industriestad naar centrum voor kennisgeoriënteerde fabricagetechniek’.

5

Figuur 5.2 : Werkgelegenheidsontwikkeling Helmond, De Peel, Noord-Brabant, 1999-2003
45 35 25 15 5 -5 -15 -25 Industrie Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Handel en reparatie Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheid Horeca Gezondheidsen welzijnszorg Onderwijs Bouwnijverheid Agrarische sector Overige diensten Totaal

%

Helmond Noord-Brabant

De Peel

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2003, bewerking ETIN Adviseurs

Vestigingen Van de 3.138 vestigingen in de gemeente Helmond bevinden zich procentueel de meeste vestigingen in de sector handel en reparatie (31%). Qua aantal bedrijfsvestigingen (18%) is ook de sector zakelijke dienstverlening belangrijk (figuur 5.3).
Figuur 5.3: Verdeling vestigingen naar sector Helmond, De Peel, Noord-Brabant

% 35
30 25 20 15 10 5 0 Industrie

Helmond

De Peel

Noord-Brabant

Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen

Handel en reparatie

Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheid

Horeca

Gezondheidsen welzijnszorg

Onderwijs

Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2003, bewerking ETIN Adviseurs

In tabel 5.2 staan de bedrijven naar grootteklasse afgebeeld. Ongeveer 85% van de bedrijven en instellingen in de gemeente behoort tot het kleinbedrijf (<10 werkzame personen). In regio De Peel ligt dit aandeel op circa 90%. Met name de zakelijke dienstverlening, de horecasector en de financiële instellingen worden gekenmerkt door kleinschaligheid.

Bouwnijverheid

Agrarische sector

Overige diensten

6

De sectoren openbaar bestuur en overheid, de industrie en de gezondheids- en welzijnzorg tellen relatief veel ondernemingen met meer dan tien werkzame personen. In de kwartaire sector bevinden zich dus de nodige grote vestigingen. Hieronder vallen bijvoorbeeld de gemeentelijke organisatie, het Elkerliek Ziekenhuis en de Stichting Oro. Een hogere percentage (middel)grote bedrijven is kenmerkend voor stedelijke gemeenten, onder meer vanwege de ruimere mogelijkheden voor bedrijven op bedrijventerreinen. In Helmond behoren met name ook industriële bedrijven tot het grootbedrijf. Voorbeelden van grote bedrijven in de industrie in Helmond zijn de Atlant Groep, Vlisco BV en Nedschroef.
Tabel 5.2: Bedrijven naar grootteklasse (in procenten), 2003 1 wp 2-4 wp 5-9 wp Agrarische sector 6,0 87,9 2,6 Industrie 22,3 24,0 16,3 Bouwnijverheid 47,2 24,7 17,3 Handel en reparatie 27,4 46,9 14,6 Horeca 10,6 66,2 19,9 Vervoer, opslag en communicatie 20,0 26,3 22,5 Financiële instellingen 35,3 41,2 11,8 Zakelijke dienstverlening 46,8 29,8 11,9 Openbaar bestuur en overheid 0,0 0,0 16,7 Onderwijs 28,6 12,2 7,1 Gezondheids- en welzijnszorg 20,8 39,3 19,0 Overige diensten 54,0 29,1 11,6 Totaal 31,4 38,2 14,4 Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2003, bewerking ETIN Adviseurs
4

10-49 wp 3,4 25,2 7,7 10,1 3,3 25,0 7,8 9,7 44,4 42,9 13,1 4,2 12,4

50-99 wp 0,0 6,8 1,8 0,9 0,0 5,0 2,0 1,2 22,2 5,1 1,8 0,5 2,1

100+ wp 0,0 5,3 1,1 0,2 0,0 1,3 2,0 0,6 16,7 4,1 6,0 0,5 1,6

Locatiecoëfficiënt Een technische analysemethode om de verhoudingen tussen de gemeente Helmond en het gemiddelde in regio De Peel weer te geven is de locatiecoëfficiënt. Deze laat zien hoe het aandeel van een sector (in werkgelegenheid en vestigingen) in Helmond zich verhoudt tot het aandeel van deze sector in de gehele regio. De locatiecoëfficiënten staan in tabel 5.3.
Tabel 5.3: Locatiecoëfficiënt per sector in de gemeente Helmond, 2003 Banen Agrarische sector Industrie Bouwnijverheid Handel en reparatie Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur en overheid Onderwijs Gezondheids- en welzijnszorg Overige diensten Bron: Vestigingenregister Noord-Brabant 2003, bewerking ETIN Adviseurs 0,2 1,3 0,7 1,0 0,6 0,8 0,7 1,1 1,4 1,2 1,4 0,9 Vestigingen 0,2 1,2 0,9 1,3 1,2 1,0 0,9 1,1 2,4 1,5 1,4 1,2

4

De locatiecoëfficiënt van een sector wordt als volgt berekend: (banen sector in gemeente / totaal banen in gemeente) / (banen sector in regio De Peel / totaal banen in regio De Peel). Voor vestigingen wordt dezelfde formule gebruikt. De waarde 1,00 betekent dat een bepaalde sector in Helmond een even groot aandeel heeft (in werkgelegenheid en/of vestigingen) als in regio De Peel. Een waarde >1,00 duidt op een relatieve oververtegenwoordiging; een waarde <1,00 duidt op een relatieve ondervertegenwoordiging.

7

Uit de tabel blijkt dat de sectoren industrie, openbaar bestuur en overheid en de gezondheids- en welzijnssector op het gebied van werkgelegenheid relatief belangrijk zijn voor de gemeente Helmond. De locatiecoëfficiënten van vestigingen concentreren zich veelal rond het gemiddelde. Grote uitschieters daarin zijn de sector openbaar bestuur en overheid (relatief veel vestigingen) en de agrarische sector (relatief weinig vestigingen). Bedrijvendynamiek Ondanks de forse economische tegenwind zijn in 2003 in de gemeente Helmond in totaal 531 5 bedrijven opgericht (tabel 5.4). Het zijn er zelfs 103 meer dan een jaar geleden, toen het aantal oprichtingen nog 428 bedroeg. Dit impliceert een stijging met ruim 24%. Voor de Peelregio geldt een geringere toename (14,6%), en ook Nederland als geheel (16,8%) blijft hierbij achter.
Tabel 5.4: Totaal aantal oprichtingen Helmond, De Peel en Nederland, 2002-2003 2002 Helmond Regio De Peel Nederland 428 1.375 88.355 2003 531 1.576 103.182 Verschil 103 201 14.827 Verschil in % 24,1 14,6 16,8

Bron: Kamer van Koophandel Oost- Brabant, regio-info 2003

De toename van het aantal oprichtingen wordt voor een groot gedeelte veroorzaakt door een groeiend aantal starters (+26%). Regio De Peel als geheel realiseert een vergelijkbaar groeicijfer. Landelijk is het aantal starters in deze periode iets afgenomen (–0,8%). Zowel Helmond als De Peel trekken zich derhalve weinig aan van de landelijke tendens en maken een groei door tegen de verdrukking in.
Tabel 5.5: Totaal aantal starters Helmond, De Peel en Nederland, 2002-2003 2002 Helmond Regio De Peel Nederland 259 681 54.487 2003 327 851 54.047 Verschil 68 170 -440 Verschil in % 26,3 25,0 -0,8

Bron: Kamer van Koophandel Oost- Brabant, regio-info 2003

In 2003 zijn de meeste bedrijven gestart in de sector handel en reparatie (94), gevolgd door de sector facilitaire diensten (49). Ook in 2002 kwamen in de sector handel en reparatie de meeste start-ups voor. In de agrarische sector zijn in 2003 het minste aantal ondernemingen gestart, hoewel dit er wel meer zijn dan in het jaar daarvoor. De bouwnijverheidssector is in Helmond in 2003 de enige sector waar minder ondernemingen zijn gestart vergeleken met het jaar daaraan voorafgaand.

5

Het totaal aantal oprichtingen wil zeggen alle in een jaar nieuw gestichte bedrijven of (neven-) vestigingen. Dit zijn startende ondernemingen en de overige ondernemingen.

8

Tabel 5.6: Aantal startende ondernemingen naar sector in Helmond, 2002-2003 Agrarische sector Industrie Bouwnijverheid Handel & reparatie Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële diensten Adviesdiensten Facilitaire diensten Persoonlijke diensten Algemene diensten Totaal 2002 1 16 42 67 9 6 2 37 39 34 6 259 2003 3 20 37 94 18 12 7 38 49 42 7 327 Verschil 2 4 -5 27 9 6 5 1 10 8 1 68 Verschil in %6

26,3

Bron: Kamer van Koophandel Oost-Brabant, regio-info 2003

De tegenvallende economische ontwikkeling vertaalt zich in 2003 in een forse groei van het aantal opheffingen in Helmond. De stijging komt voor een groot deel op het conto van de sectoren handel en reparatie en bouwnijverheid. In 2003 steeg het aantal opheffingen in deze sectoren opgeteld tot 153. De enige sectoren waarin het aantal opheffingen is afgenomen ten opzichte van 2002 zijn vervoer, opslag en communicatie en de financiële diensten.
Tabel 5.7: Aantal opheffingen naar sector in Helmond, 2002-2003 Agrarische sector Industrie Bouwnijverheid Handel & reparatie Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële diensten Adviesdiensten Facilitaire diensten Persoonlijke diensten Algemene diensten Totaal 2002 0 22 32 68 11 15 9 36 32 32 6 263 2003 2 22 45 108 20 9 6 40 39 35 6 332 Verschil 2 0 13 40 9 -6 -3 4 7 3 0 69 Verschil in %

26,2

Bron: Kamer van Koophandel Oost- Brabant, regio-info 2003

Per saldo werden in Helmond in 2003 199 bedrijven meer opgericht dan er werden opgeheven.

6

Het procentuele verschil is, vanwege de kleine populaties, niet per sector weergegeven. Dit geeft namelijk geen realistische weergave van de bedrijvendynamiek.

9

Tabel 5.8: Bedrijvendynamiek naar sector in Helmond, 2002-2003 Oprichtingen 2002 2003 3 3 27 33 57 48 120 172 21 25 7 22 6 13 61 66 63 75 55 56 8 18 428 531 Opheffingen 2002 2003 0 2 22 22 32 45 68 108 11 20 15 9 9 6 36 40 32 39 32 35 6 6 263 332 Groeisaldo 2002 2003 3 1 5 11 25 3 52 64 10 5 -8 13 -3 7 25 26 31 36 23 21 2 13 165 199

Agrarische sector Industrie Bouwnijverheid Handel & reparatie Horeca Vervoer, opslag en communicatie Financiële diensten Adviesdiensten Facilitaire diensten Persoonlijke diensten Algemene diensten Totaal

Bron: Kamer van Koophandel Oost- Brabant, regio-info 2003

Toerisme en recreatie In steden met een rijke geschiedenis zoals Helmond, is veel te bezichtigen. Het kasteel van Helmond dat dateert uit de veertiende eeuw, is een belangrijk historisch monument voor de stad. De laatste jaren zijn er bijzondere bezienswaardigheden bijgekomen. Vooral op het gebied van moderne architectuur neemt Helmond een vooraanstaande plaats in. Voorbeelden hiervan zijn de Kubuswoningen, het nieuwe complex Boscotondo en de woonwijken Brandevoort en Dierdonk. Naast oude gebouwen zijn er tegenwoordig dus ook bouwwerken te vinden die gebouwd zijn volgens de 7 hedendaagse architectuur . Ook kent Helmond verschillende voorbeelden van industrieel erfgoed en industrieel toerisme. Het toeristisch-recreatief potentieel van Helmond kan beter worden benut en moet worden uitgebreid. De ontwikkeling van diverse (vrijetijds)voorzieningen heeft geen gelijke tred gehouden met de groei van de bevolking. Zo kent Helmond geen congresfaciliteiten, een omissie waar regiogemeenten als Asten (Nobis) en Deurne (Willibrordhaeghe) handig op hebben ingespeeld. Daarnaast zou Helmond meer munt kunnen slaan uit de complementariteit met de omliggende Peelgemeenten en samen met deze gemeenten zaken moeten oppakken. Als het slecht weer is bijvoorbeeld zoeken de wandel- en fietstoeristen andere vormen van (binnen)vertier. Helmond zou hierop meer kunnen inspelen. Helmond zou zich ook op cultureel gebied veel meer kunnen profileren. In de horecasector zijn relatief veel banen te vinden in de bedrijfstak restaurants, cafetaria’s en snack bars. In 94 vestigingen zijn 634 banen beschikbaar. Ook is het aantal banen in cafés hoog te noemen: daar werken binnen 55 vestigingen maar liefst 325 personen. Er zijn twee hotels in Helmond, hetgeen weinig is voor een stad met een dergelijke omvang. Een kampeerterrein of bungalowpark is binnen de gemeentegrenzen niet te vinden. Winkels 2 Helmond heeft een totaal winkelaanbod van 125.000 m verkoop vloer oppervlakte (vvo). Dit is een gemiddeld aanbod voor een kern met deze omvang. Het totale volume aan detailhandel in Helmond is vergeleken met steden van vergelijkbare omvang aan de hoge kant. Er ligt echter wel een sterke 2 spreiding over de verschillende wijkwinkelcentra. Slechts 30% van het totale aanbod (40.000 m ) bevindt zich in het centrum van de stad. Het centrum mist daardoor de massa om echt aantrekkingskracht te hebben.

7

www.vvvhelmond.nl

10

Het winkelaanbod in het centrum is wel redelijk compleet, met onder andere filialen van V&D, HEMA 8 en C&A . De vestiging van V&D staat evenwel op de nominatie om binnen afzienbare tijd te worden gesloten. Helmond wil de rol vervullen van centrumstad in de Peelregio. Om deze centrumfunctie ook feitelijk waar te maken zal de stad in de voorzieningenstructuur meer moeten bieden dan op dit moment het geval is. Het centrum van de stad Helmond heeft in vergelijking met omliggende steden en dorpen onvoldoende uitstraling. De gemeente onderkent dit en maakt plannen voor een nieuw stadshart. Onlangs is een masterplan gepresenteerd van de hand van een Spaanse stedenbouwkundige dat voorziet in de realisatie van 23.000 m² winkelruimte, 10.000 m² kantoren, 800 woningen, een bibliotheek, een hotel, horeca en ongeveer 200 parkeerplaatsen. Het geheel vergt een investering van bijna 300 miljoen euro. De start is voorzien in 2006 en de complete uitvoering duurt tien tot vijftien jaar. Een sterk centrum met voldoende onderscheidende kwaliteit is van groot belang voor Helmond. Niet alleen vanwege de koopstromen maar ook als werk, verzorgings- en cultuur/uitgaansgebied. Alleen zo kan de plaatselijke bevolking ertoe worden bewogen om in de eigen gemeente hun vrije tijd en geld te besteden en kunnen consumenten/bezoekers worden aangetrokken. Het stadshart moet daarin enerzijds concurreren tegen relatief sterke wijkwinkelcentra en anderzijds de concurrentie in de regio. Het centrum van Eindhoven ligt op korte afstand en diverse gemeenten in het directe verzorgingsgebied van Helmond, bijvoorbeeld Deurne, Gemert en Asten, hebben ook een relatief 9 sterk winkelaanbod . Als laatste punt kan nog genoemd worden de opkomst van de perifere detailhandel, die ook een aanzuigende werking heeft op bepaalde activiteiten uit het centrum. Vanuit de ondernemers wordt de wens geuit om het wonen in het centrum weer te reactiveren, onder meer door woningen boven winkels weer bewoonbaar te maken. Dit vergroot de leefbaarheid van het centrum, met name na sluitingstijd. Scholen en instellingen Het aanbod van onderwijs in Helmond is gevarieerd en gedifferentieerd. Naast 32 basisscholen heeft Helmond alle vormen van voortgezet onderwijs. Er is een school voor HAVO/VWO en twee middelbare scholen bieden het complete onderwijspakket aan van VMBO tot en met VWO. Voorts zijn er nog twee instellingen waar enkel VMBO wordt geboden. De Helmondse onderwijsinfrastructuur telt verder drie scholen voor speciaal onderwijs. Het aanbod in het middelbaar beroepsonderwijs in Helmond is eveneens ruim. Binnen het Regionaal Opleidingscentrum (ROC Ter Aa) zijn vrijwel alle middelbare beroepsopleidingen te vinden. Het beroepsonderwijs zoekt voortdurend samenwerking met het regionale bedrijfsleven, om zo de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt te optimaliseren. Dit gebeurt onder andere via het eind 2002 opgerichte innovatief Industrieel Praktijkcentrum. Belangrijk in de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs is het project ‘Ondernemende Stad’. Dit project kent een vraaggestuurde aanpak, waarbij het bedrijfsleven invloed heeft op de vorm en inhoud van het onderwijsaanbod. Speerpunten zijn onder andere: ICT in industriële processen, mechatronica en integraal ontwerpen. Het project heeft ook geresulteerd in meer opleidingsbedrijven in de installatie- en de bouwsector, in meer aandacht voor het VMBO en in een project als ‘Jeugd en techniek’ dat erop gericht zijn om techniek onder de aandacht te brengen van basisschoolleerlingen en hun ouders.

8

Droogh Trommelen Broekhuis, Winkel Kompas Regio Helmond, in opdracht van de Kamer van Koophandel Oost- Brabant maart 2003. 9 Gemeente Helmond, concept Beleidsplan, januari 2004.

11

Met PABO De Kempel heeft Helmond één van 's lands beste HBO-opleidingsinstituten voor leerkrachten basisonderwijs binnen haar grenzen. Meer HBO-instellingen telt Helmond op dit moment niet, hetgeen maakt dat er een ‘braindrain’ is van jongeren naar studentensteden. Wellicht dat de komst van de zogenaamde ‘Groene Campus’ hierin verandering kan brengen. De Groene Campus is een samenwerkingsverband van het Jan van Brabantcollege, Helicon en Fontys en sluit nauw aan op plannen om de Peelregio te transformeren in een innovatief agro-food complex. De Groene Campus kan hieraan een wezenlijke bijdrage leveren als kennis- en opleidingscentrum. Gedacht wordt aan diverse opleidingen op het gebied van agro-food en leisure. In dit verband vormt ook de komst van het Kenniscentrum Duurzame Stad & Streekontwikkeling (KDS) een welkome aanvulling op het Helmondse voorzieningenniveau.

5.3

Sociaal

Aantal inwoners De gemeente Helmond telde op 1 januari 2003 ongeveer 84.205 inwoners en is daarmee qua inwonertal veruit de grootste gemeente van regio De Peel. De gemeente Helmond heeft de laatste jaren een flinke bevolkingsgroei doorgemaakt. De gemeente is tussen 1999 en 2003 met bijna 5.000 inwoners gegroeid naar 84.204 inwoners. Dit is een toename van 6,1%. In regio De Peel was de bevolkingstoename een stuk kleiner (2,9%) en het provinciale groeicijfer lag met 2,7% nog lager. Uit prognoses blijkt dat de bevolking van de gemeente Helmond zal doorgroeien naar ongeveer 86.000 inwoners in 2010 en 95.500 inwoners in het jaar 2030. 2 De gemeente Helmond heeft een grondoppervlak van 5.351 hectare en is met 1.574 inwoners per km 2 relatief dichtbevolkt. Ter vergelijking, het provinciaal gemiddelde bedraagt 487 inwoners per km . Leeftijd In figuur 5.4 staat de leeftijdsopbouw van de gemeente Helmond in vergelijking met regio De Peel en de rest van Nederland afgebeeld. De leeftijdsopbouw van de gemeente Helmond wijkt in één categorie sterk af. Het aandeel inwoners in de leeftijd van 20-39 jaar is in Helmond duidelijk hoger dan gemiddeld. Dit heeft ongetwijfeld te maken met de sterke groei van de woningnieuwbouw de afgelopen jaren. Veel van deze nieuwe woningen zijn volzet met jonge gezinnen. Voor een flink deel zijn deze afkomstig uit de regio, waaronder de landelijke gemeenten. Daar is het vinden van een woning (laat staan een betaalbare) nagenoeg onmogelijk. Positieve consequentie van deze jonge bevolking is dat Helmond voldoende arbeidspotentieel heeft voor de toekomst. Anders gezegd, de beroepsbevolking groeit bovengemiddeld. Dit betekent uiteraard ook een fikse uitdaging wat betreft het aantrekken van nieuwe werkgelegenheid.

12

Figuur 5.4: Aandeel leeftijdscategorieën in de totale bevolking in Helmond, De Peel en Nederland, 2003
40 35 30 25 20 15 10 5 0 0-19 jaar 20-39 jaar 40-64 jaar 65-79 jaar >80 jaar Helmond De Peel Nederland

%

Bron: CBS, bewerking ETIN Adviseurs

Inkomen De huishoudens in de gemeente Helmond hadden in het jaar 2002 een gemiddeld besteedbaar inkomen van 24.300 euro. Dit besteedbaar inkomen is het laagst van alle Peelgemeenten. Het gemiddelde in de Peelregio bedroeg 27.000 euro. Helmond komt zelfs niet in de buurt van het landelijk gemiddelde (25.900 euro). Er zijn naar schatting in Helmond zo’n 2.900 huishoudens (8%) met een armoedeprobleem. Het gemiddeld besteedbaar inkomen per inwoner lag in 2002 in Helmond op 10.300 euro. In Nederland ligt het besteedbaar inkomen per inwoner op 11.000 euro, terwijl het provinciaal gemiddelde uitkomt op 10.900 euro. Helmond scoort op deze indicator wel beter dan de meeste andere Peelgemeenten. Dit heeft alles te maken met het feit dat in Helmond (stad) de huishoudens gemiddeld kleiner zijn dan in het landelijk gebied. Verwacht wordt dat de bevolkingsaanwas de komende jaren voor een belangrijk deel zal bestaan uit middle-class-dertigers. Hierdoor kan het gemiddelde inkomen in de stad worden opgekrikt. Verder is het van belang te proberen om de koopstromen van deze mensen binnen de gemeentegrenzen te houden. Dit vereist een kwalitatief hoogwaardig winkelapparaat en voorzieningenniveau. Wonen Helmond beschikt over een grote diversiteit aan woonmilieus, met elk hun eigen identiteit. Helmond heeft op dit front de afgelopen jaren een forse inhaalslag gemaakt, zowel qua nieuwbouw als qua revitalisering. Een aantal wijken heeft zelfs landelijke bekendheid verworven. Helmond heeft op woningbouwgebied een belangrijke regionale taakstelling. De helft van de woningnieuwbouw is bestemd voor vraag uit de regio. Een aandachtspunt voor de verdere toekomst is de beschikbaarheid van voldoende nieuwe woningbouwlocaties. Op de korte termijn speelt onder meer het vraagstuk van de concentratie van zwakkere groepen in bepaalde wijken. Knelpunten in het woningaanbod doen zich momenteel vooral voor in het lagere segment en in de markt voor startende woonconsumenten. De koopsector heeft de afgelopen tijd voldoende aandacht gekregen, nu zou er weer meer aandacht moeten komen voor de huursector.

13

Opleidingsniveau Het opleidingsniveau van de Helmondse beroepsbevolking wijkt op diverse punten af van het gemiddelde in zowel De Peel als de provincie als geheel. Wat opvalt is het hoge aandeel van mensen met slechts een basisopleiding en het relatief lage aandeel mensen met een hogere opleiding. In deze laatste categorie komt Helmond niet verder dan 21,6%, terwijl Noord-Brabant uitkomt op 26,1% en Nederland zelfs op 28%. De afwijkingen van het gemiddelde op het gebied van mbo en vmbo zijn relatief gering.

Figuur 5.5: Opleidingsniveau beroepsbevolking Helmond, De Peel en Noord-Brabant, gemiddelde 2000-2002
% 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 HBO/WO MBO VMBO Basisopleiding

Helmond De Peel Noord-Brabant

Bron: CBS, EBB 2000-2002

Beroepsbevolking In het jaar 2003 telde de beroepsbevolking van de gemeente Helmond 38.880 personen. Daarmee had de beroepsbevolking in dit jaar een aandeel van 46,2% in de totale bevolking van Helmond. Dit 10 cijfer ligt iets hoger dan het regionaal gemiddelde (45,6%). De participatiegraad bedroeg in de genoemde periode 67,1% en is relatief laag te noemen. In de provincie als geheel wordt een participatiegraad gemeten van 68,3%. Werkloosheid In 2003 bedroeg het jaargemiddelde van het aantal niet werkende werkzoekenden (definitie CWI) in Helmond bijna 4.200 personen, ofwel 10,8% van de beroepsbevolking. Dit is een stuk hoger dan het Peelgemiddelde (7,4%) en het provinciale cijfer (7,3%). Vergelijken we het jaargemiddelde van 2003 met dat van 2002 dan komt Helmond uit op een stijging van 17%. In vergelijking met het Peelgemiddelde (+21%) en het provinciale cijfer (+26%), valt die stijging mee.

10

Met participatiegraad wordt bedoeld de verhouding tussen de beroepsbevolking en de bevolking in de leeftijdscategorie 15-64 jaar.

14

Sedert medio 2003 loopt de werkloosheid in Helmond echter in snel tempo op. Stonden er in juni nog zo’n 4.000 mensen ingeschreven als niet werkende werkzoekende, per ultimo februari 2004 zijn dat er meer dan 5.200! De helft daarvan is inmiddels langer dan een jaar werkloos, bijna een kwart behoort tot een etnische minderheid. Zo’n 9% van de werkzoekenden is 22 jaar of jonger. Het opleidingsniveau van de Helmondse werklozen is relatief laag. Het aandeel werkzoekenden met slechts basisonderwijs of een niet voltooide vervolgopleiding ligt op zo’n 40%, nog eens 30% heeft niet meer dan een vmbo-diploma.

5.4

Samenwerking en organisatie

Binnen de gemeente Helmond zijn diverse ondernemersorganisaties actief. Een daarvan de Vereniging Industrieel Contact Helmond (VICH). Bij VICH zijn 55 industriële bedrijven met meer dan 40 werknemers uit Helmond en de directe omgeving aangesloten. VICH heeft formeel en informeel contact met de gemeente Helmond en richt zich daarnaast op de directe belangenbehartiging voor de industriële bedrijven. Men heeft een eigen Contactgroep voor Personeelschefs en een voor bedrijfsleiders. De BZW, met een eigen kring in de regio Helmond van bijna 200 leden, voert het secretariaat het VICH. De BZW richt zich op de algemene en regionale belangenbehartiging voor de aangesloten bedrijven. Daarnaast kent Helmond de FBSH, waarin de ondernemersverenigingen en vastgoedeigenaren uit het centrum zijn georganiseerd, en de FOH, een federatie waarin onder andere de ondernemers uit de diverse wijk- en buurtwinkelcentra zijn verenigd. De grotere (industriële) ondernemers zijn tevreden over de afdeling EZ van de gemeente. Deze wordt als actief en toegankelijk bestempeld. De winkeliers zijn iets terughoudender in hun oordeel. Zij lopen met enige regelmaat aan tegen wat zij noemen ‘cultuurverschillen’ en zijn niet gelukkig met de nieuwe positionering en inbedding van de afdeling EZ in de gemeentelijke organisatie. Helmond is recent door MKB-Nederland uitgeroepen tot meest ondernemersvriendelijke gemeente en binnen de GSBgemeenten heeft Helmond op dit thema een tweede plaats bereikt. Gefinancierd door de gemeente Helmond is centrummanagement gerealiseerd. Een aansprekend samenwerkingsinitiatief in Helmond en omgeving is de zogenaamde Foodregio Helmond. Dit is een samenwerkingsverband van meer dan twintig food-gerelateerde bedrijven, overheid en onderwijs, dat erop is gericht om de positie van de voedselverwerkende industrie te versterken en innovaties en ketenvorming te bevorderen. Het project ‘Ondernemende Stad’ is eveneens een prima voorbeeld van samenwerking, in dit geval tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid. Eerder zijn al verschillende voorbeelden gepresenteerd van activiteiten en initiatieven die onder de vlag van ‘Ondernemende Stad’ zijn opgestart. Speciaal voor de bedrijven op bedrijventerrein Hoogeind te Helmond is er de Stichting Beheer Hoogeindse Ondernemers Kring (HOK), die het revitaliseringsproces op dit bedrijventerrein begeleidt en ook collectieve activiteiten voor de Hoogeindse ondernemers coördineert.

15

Helmond werkt uiteraard samen met de regio-gemeenten in SRE -verband. In dit kader spelen onder meer de BOSE-studie, de BERZOB-rapportage en de zoektocht naar ruimte voor bedrijvigheid. Helmond zou in dit kader graag een nieuw terrein realiseren aan de A67, aansluitend aan het bestaande BZOB, maar (deels) op het grondgebied van de gemeente Asten. Asten heeft een heel andere ontwikkelingsrichting voor dit gebied voor ogen. De samenwerking tussen Helmond en de Peelgemeenten is niet optimaal. Helmond heeft zich de afgelopen tijd vooral geconcentreerd op de stedelijke regio en haar positie/complementariteit ten opzichte van Eindhoven. Haar tweede pijler, de economische verbondenheid met De Peel, is onderbelicht geweest en verdient een nieuwe impuls. De intentie om samen te werken is daarbij uitgangspunt. In het verleden was de discussie te veel geconcentreerd op herindeling en grenscorrecties.

16

SWOT gemeente Helmond

Sterkte • • • • • • • • • • • • • Helmond behoort tot het stedelijk gebied Eindhoven – Helmond en de B 5 (Brabantstad) De gemeente Helmond heeft de status van groeistad en valt onder het Grotestedenbeleid (GSB) De gemeente Helmond heeft prima spoorverbindingen voor personenvervoer Is gelegen aan de Zuid-Willemsvaart Helmond beschikt over een multimodale goederenoverslag op spoor of water (ROC Den Ouden) Stuwende werkgelegenheid in de vorm van een omvangrijke en steeds diverser wordende industriesector Helmond heeft recent met succes enkele nieuwe, aansprekende woonwijken gerealiseerd: grote verscheidenheid aan woonmilieus Helmond heeft een sterk groeiende, relatief jonge bevolking en beschikt daarmee over arbeidspotentieel voor de toekomst De beste PABO van Nederland staat in Helmond: Pedagogische Hogeschool De Kempel Helmond is een relatief veilige stad (hoewel inwoners en buitenwacht dit niet altijd zo ervaren) Er zijn diverse vormen van samenwerking tussen bedrijfsleven, onderwijs en overheid Helmond is verkozen tot ondernemersvriendelijkste gemeente van Noord-Brabant De gemeente heeft een uitgebreide afdeling EZ en er is periodiek contact met de Helmondse ondernemersverenigingen

Zwakte • • • • • • • • • De bereikbaarheid van het stadscentrum laat te wensen over en het centrum mist uitstraling De verhouding banen-beroepsbevolking is onvoldoende goed voor een stad met een centrumfunctie Woningbouwnieuwbouw is de afgelopen jaren niet evenwichtig geweest Helmond heeft een aantal verouderde bedrijventerreinen Weinig aanbod bedrijventerrein in de segmenten kleinschalig, gemengd en hoogwaardig Helmond ervaart op winkelgebied sterke concurrentie met Eindhoven en omliggende gemeenten. Het centrum moet bovendien concurreren met nogal wat wijkwinkelcentra De inwoners van Helmond hebben gemiddeld een relatief laag besteedbaar inkomen. Een flink aantal huishoudens kampt met armoedeproblemen Helmond telt een grote groep langdurig werklozen, met gemiddeld een laag opleidingsniveau Achterstandspositie op het gebied van leisure-voorzieningen

17

Kans • • • • • • • Helmond is op diverse fronten complementair aan Eindhoven en aan de omliggende Peelregio Evolutie van de industrie richting kennis, innovatie en ketens Clustervorming (productie, kennis, logistiek, opleidingen) rondom onder meer agro-food dankzij goede samenwerking Mogelijk betere bereikbaarheid als gevolg van het realiseren van een oplossing voor de verkeersproblematiek rond Eindhoven Impulsen door herstructurering van bestaande bedrijventerreinen Ontwikkelingsmogelijkheden op een grootschalig bedrijventerrein (A67-locatie) Helmond is met behulp van hoogstaande architectuur bezig met een revitalisering van de stad. Er komen meer hoogopgeleiden met betere inkomens, waardoor er meer draagvlak ontstaat voor voorzieningen De gemeente is nagenoeg gereed met het opstellen van een nieuw Sociaal-economisch beleidsplan en een nieuwe Stadsvisie Uitvoering van het centrumplan zorgt voor nieuwe impulsen voor de stad en versterking van de functie van Helmond als regionale centrumstad Uitbouwen van de toeristisch-recreatieve positie in samenwerking met de regio

• • •

Bedreiging • Helmond is nog altijd sterk afhankelijk van de industrie, waarin onverminderd eenvoudige productiewerkzaamheden naar lagelonenlanden worden verplaatst. Het primaire productieproces verdwijnt met een steeds hoger tempo uit de regio De Peel. Dit gaat ten koste van een stuk werkgelegenheid Grote concurrentie in detailhandel Onvoldoende locaties voor toekomstige woningbouw De instroom van vakmensen in de industrie schiet tekort Geen ruimte voor bedrijventerreinontwikkeling op eigen grondgebied

• • • •

18

Lokale beleidsagenda gemeente Helmond

Beleidslijn: Versterking positie van Helmond als centrumstad in de Peelregio

Initiatiefnemer

Betrokken partijen

Termijn

Toelichting: Helmond heeft in feite twee economische oriëntaties, richting Eindhoven (stedelijk gebied) en richting de Peel. De afgelopen jaren heeft Helmond met name richting Eindhoven gekeken. Helmond zou haar functie als centrumstad voor de Peelregio meer inhoud kunnen geven. Belangrijke factoren zijn kwaliteit en onderscheidend vermogen. Aandachtspunten op dat vlak zijn: • Voortvarende aanpak van het Masterplan Centrumplan Helmond; • Versterking van de winkelfunctie van Helmond: detailhandelsbeleid; • Versterking van het culturele klimaat; • Verhoging van het voorzieningenniveau; • Evenwichtig woningaanbod; • Meer ruimte voor het accommoderen van economische activiteiten; • Betere samenwerking in de Peelregio op basis van gelijkwaardigheid; • Helmond moet een voortrekkersrol vervullen.

Gemeente

Peelgemeenten, Ondernemersverenigingen, Kamer van Koophandel

KT* / MT** / LT***

19

Beleidslijn: Naar een duurzame en toekomstbestendige economische structuur

Initiatiefnemer

Betrokken partijen

Termijn

Toelichting: De gemeente streeft naar een meer diverse samenstelling van de bedrijvigheid in Helmond. Bovendien staat de industrie voor de uitdaging om zich voortdurend aan te passen en te vernieuwen. In haar concept sociaal - economisch beleidsplan stelt de gemeente de uitdaging als volgt: “Van industriestad naar centrum kennisgeoriënteerde fabricagetechniek”. Zoeken naar complementariteit tussen Eindhoven en Helmond is daarin van belang. Het gaat onder meer om de volgende thema’s: • Scheppen van een ondernemingsklimaat dat dynamiek en flexibiliteit faciliteert en stimuleert; • Zoeken naar kansrijke combinaties van industrie en dienstverlening; • Voortgaan/ uitbouwen ‘Ondernemende Stad’: • 1. Kennisoverdracht en clustering (textiel, Foodregio, industriële bouw, machinebouw en mechatronica, automotive); • Technologische vernieuwing; • Groene Campus; • KDS; • Creatieve industrie • Stimuleren samenwerking tussen betrokken partijen (arbeidsmarkt / onderwijs); • Stimuleren en bevorderen van ondernemerschap; • Behouden van grote zittende bedrijven voor de stad: actieve opstelling onder meer bij verplaatsings - en uitbreidingsvragen.

Gemeente

Bedrijven, KT / MT / Ondernemersverenigingen, LT BZW, Kamer van Koophandel, SRE, NV REDE, BOM, kennisinstellingen

20

Beleidslijn: Zorg voor voldoende ruimte voor economische activiteiten

Initiatiefnemer

Betrokken partijen

Termijn

Toelichting: Om op korte en (middel)langere termijn over een Gemeente voldoende gevarieerd aanbod van bedrijventerrein te kunnen beschikken dient nu actie te worden ondernomen. Het gaat daarbij zowel om het gereedmaken van nieuwe terreinen als om de herstructurering van de bestaande voorraad. Punten die vanuit het perspectief van de werklocaties aandacht vragen zijn: • Versnellen van procedures en planontwikkeling; • Zorgen voor voldoende pijplijnplannen voor de langere termijn. Daar is een goede samenwe rking / afstemming voor nodig met zowel De Peel als met Eindhoven; • Duidelijkheid krijgen over de A67-locatie; • Overleg met regio-gemeenten en SRE; • Voortvarende aanpak van de herstructurerings - en intensiveringsprojecten; • Parkmanagement op geherstructureerde en nieuwe bedrijventerreinen; • Inzicht in en herbestemming/-benutting van leegstaande panden; • Verantwoorde kantoorontwikkeling (bouwen op basis van concrete vraag); • Transparant uitgiftebeleid; • Aandacht voor ICT-infrastructuur (breedband, etc.).

Omliggende gemeenten, KT / MT / Ondernemersverenigingen, LT BZW, Kamer van Koophandel, SRE, NV REDE

21

Beleidslijn: Zorg voor een betere bereikbaarheid

Initiatiefnemer

Betrokken partijen

Termijn

Toelichting: Het vestigingsklimaat van Helmond onderscheidt zich op Gemeente dit moment niet op het punt van de bereikbaarheid. Op dat vlak zijn diverse verbeteringen mogelijk: • Een uitspraak van de regio in het kader van de BOSE-studie. Verbetering van de verkeersproblematiek rond Eindhoven (dus oostelijk van Helmond) kan de bereikbaarheid van Helmond een stuk verbeteren. Het bedrijfsleven pleit in dit verband voor een volwaardige autosnelweg; • Multimodale overslagpunten (water/ rail); • Opwaardering gehele Zuid-Willemsvaart; • Verbeteringen in de ICT-infrastructuur.

SRE, Rijkswaterstaat, NS

KT / MT / LT

22

Beleidslijn: Versterking potenties toerisme en recreatie (T&R)

Initiatiefnemer

Betrokken partijen

Termijn

Toelichting: De attractiviteit van Helmond als centrumstad wordt in Gemeente belangrijke mate bepaald door het aanbod aan toeristischrecreatieve en culturele voorzieningen (leisure). Dit geldt niet alleen voor toeristen en recreanten, maar zeker ook voor bewoners en bedrijven. De volgende aandachtspunten zijn van belang: • Inlopen achterstandspositie op het gebied van vrijetijdsvoorzieningen: verbreding en versterking van de basis; • Ontwikkeling stadscentrum; • Industrieel erfgoed/ toerisme; • Maak beter gebruik van de weekmarkt als trekker voor bezoekers; • Zoeken naar complementariteit met Eindhoven en de Peelregio; • Imagocampagne; Helmond als merk; • Groene Peelvallei.

Projectontwikkelaars, KT / MT ondernemers, winkeliersverenigingen, VVVstadspromotie.

* KT = korte termijn: < 2 jaar ** MT = middellange termijn: 2-5 jaar *** LT = lange termijn: > 5 jaar

23

Bijlage

Literatuurlijst

Droogh Trommelen Broekhuis, Winkel Kompas Oost-Brabant, Fase 1: visie winkelstructuur, in opdracht van de Kamer van Koophandel Oost-Brabant, juni 2002. Droogh Trommelen Broekhuis, Winkel Kompas Regio Helmond, in opdracht van Kamer van Koophandel Oost-Brabant, maart 2003. Eindhovens Dagblad, Peel moet handen ineenslaan, 9-1-2003. Eitjes S. et al, Concept Reconstructieplan/ MER De Peel Deel A, januari 2004. ETIN Adviseurs, Duurzaam en dynamisch ondernemen, Economische Beleidsnota Deurne, 2002. ETIN Adviseurs, Enquête bedrijventerreinen en kantoorlocaties provincie Noord-Brabant, 2004. ETIN Adviseurs, Sociaal-economische visie Brabantse Delta, mei 2003. ETIN Adviseurs, Vestigingenregister Noord-Brabant, 2003. ETIN Adviseurs en TNO INRO, Vraag naar bedrijventerreinen in Noord-Brabant, mei 2000. Gemeente Asten, De Avance Concept -Toekomstvisie Gemeente Asten, 2004. Gemeente Deurne, Bijlagenboek toekomstvisie Gemeente Deurne, pagina 6, 2002 Gemeente Deurne, Burgerjaarverslag 2002, Deurne voor elkaar, augustus 2003. Gemeente Deurne, Koersen en kiezen, november 2002. Gemeente Geldrop, Resultaten traject toekomstvisie Geldrop 2015, de keuzes en actiepunten, april 2003. Gemeente Gemert-Bakel, Structuurvisie Plus Gemert-Bakel, Strategie, visie en actieprogramma voor vernieuwend platteland, november 2003. Gemeente Helmond, Grotestedenbeleid Helmond, Meerjaren OntwikkelingsProgramma, Uitwerking kernstadsvisie Helmond 2000, oktober 1999. Gemeente Helmond, Statistisch jaarboek 2003. Gemeente Helmond, conceptplan sociaal-economische toekomstvisie, 2003. Gemeente Helmond, Sociaal Economisch Beleidsplan Helmond 2004-2010, april 2004. Gemeente Laarbeek, Advies en actieplan versterking winkelstructuur, augustus 2000. Gemeente Laarbeek, Nota toerisme en recreatie, mei 2001. Gemeente Laarbeek, Structuurvisie + Laarbeek, maart 2003.

24

Gemeente Laarbeek, Uitgangspunten voor het opstellen van het economisch actieplan Laarbeek, 2001. Gemeente Mierlo, Toekomstvisie Mierlo 2015, november 2003. Gemeente Nuenen, Sociaal Economisch Beleid en Bijlagenboek, 16 mei 2000. Gemeente Someren, Ruimtelijke beleidsvisie,1997. Kamer van Koophandel Oost-Brabant, Regio-info 2003, 2003. Kamer van Koophandel Oost-Brabant, Sterkte-zwakte analyse regio De Kempen, 2002. Kamer van Koophandel Oost-Brabant, Sterkte-zwakte analyse regio Uden/Veghel, januari 2004. Kamer van Koophandel, ERBO enquête 2003/2004, december 2003 Ministerie van Economische Zaken, Nota ‘De kenniseconomie in zicht’, Tweede Kamerstuk 27406, nrs. 1-2, september 2000. PON, Actieprogramma Leefbaarheid, werkplan 2002-2003, project reconstructie en leefbaarheid in Gemert-Bakel, november 2001. Provincie Noord-Brabant, Brabant in balans, streekplan Noord-Brabant 2002, ontwikkelingsprogramma ruimtelijke ordening, februari 2002. Provincie Noord-Brabant, Concept beleidsbrief bedrijventerreinen, zelfstandige kantoorvestigingen, detailhandel en voorzieningen, Handleiding voor ruimtelijke plannen, ’s-Hertogenbosch, 21-4-2004. Provincie Noord-Brabant, Conceptnotitie Buitengebied in ontwikkeling, 27-04-04. Provincie Brabant en SRE, Pre-concept Regionaal Structuurplan, Regio Eindhoven, versie 2.0, januari 2004. Rabobank, Cijfers en Trends 2003/2004, een visie op 75 branches in het Nederlandse bedrijfsleven. Rijkswaterstaat e.a., BERZOB, Verkenning Bereikbaarheid Zuidoost-Brabant over water, april 2004. SRE, Actie Reactie, Sociaal-economisch beleid regio Eindhoven 2003-2007, mei 2003. SRE, Programmalijn Kompas, september 2003. Streekontwikkeling De Peel, Sociaal-economische paragraaf, Reconstructiegebied De Peel, september 2003.

25

Internetbronnen www.asten.nl www.cbs.nl/statline www.deurne.nl www.geldrop-mierlo.nl www.gemert -bakel.nl www.helmond.nl www.laarbeek.nl www.nuenen.nl www.someren.nl

26