Schiphol

Ruimtelijk Ontwikkelingsplan
Schiphol 2015
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 1
Schiphol Group
Februari 2007
Schiphol
Ruimtelijk Ontwikkelingsplan
Schiphol 2015
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 2
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
?d^ekZ
1 Ìnleiding 5
1.1 0oelstelling 5
1.2 Plangebied 5
1.3 5cope 5
1.ó Werkwi|ze 5
1.5 Leeswi|zer ó
2 0ntwikkelingsvisie º
2.1 5trategie 5chiphol º
2.2 Mainportstrategie 10
2.3 0mgevingsstrategie 1ó
2.ó Marktontwikkelingen 1º
3 Ruimteli|ke- en beleidscontext 25
3.1 Ruimteli|ke beleidskaders overheid 25
3.2 Basisprincipes ruimteli|ke ordening en inrichting 27
ó Programma 35
ó.1 Aviation - passagiers 35
ó.2 Aviation - vracht 3º
ó.3 Aviation - ri|banen, vliegtuigonderhoud, secundaire Iuncties ó3
ó.ó Non-aviation óó
ó.5 Bereikbaarheid 50
ó.ó Parkeren 5ó
ó.7 0verzicht programma 5º
ó.8 Programma in relatie tot wetteli|ke normen óó
5 0ebiedsuitwerkingen óº
5.1 5chiphol-0entrum óº
5.2 P3 72
5.3 Noordwest 7ó
5.ó ElzenhoI 7ó
5.5 Noord 7ó
5.ó 0ost 78
5.7 Zuidoost 80
5.8 Zuid 82
Literatuur 85
0oloIon 87
3
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 ó
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 5
'$?db[_Z_d]
1.1 0oelstelling
Wat is het doel van het Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015?
5chiphol 0roup brengt met dit ruimteli|k ontwikkelingsplan het
totale beoogde ruimteli|ke programma tot 2015 in beeld. 5chiphol
0roup wil hiermee de gemeente Haarlemmermeer, andere over-
heden en belanghebbenden duideli|kheid bieden over haar uitbrei-
dingsplannen voor de eerstkomende tien |aar en de beweegrede-
nen en argumenten die hieraan ten grondslag liggen.
Voor de onderdelen aviation, non-aviation, bereikbaarheid en par-
keren wordt het bi| de beoogde ontwikkeling behorende program-
ma beschreven en onderbouwd. Tevens wordt aangegeven hoe en
waar het programma wordt geIaciliteerd. Het ruimteli|k ontwikke-
lingsplan is het beoogde integrale plan dat de basis is voor nieuw
op te stellen bestemmingsplannen.

Wat is het ruimteli|k ontwikkelingsplan niet?
Het ruimteli|k ontwikkelingsplan is geen investeringsplan van
5chiphol 0roup. Het beoogde programma wordt door 5chiphol
0roup én andere parti|en uitgevoerd. Bi| een eventuele priva-
tisering kunnen investeerders in 5chiphol 0roup geen rechten
ontlenen aan de toekomstgerichte uitspraken zoals in dit plan
opgenomen.
1.2 Plangebied
Het plangebied voor het ruimteli|k ontwikkelingsplan bestaat uit
het aangewezen luchthavengebied IluchthavenindelingsbesluitJ
en twee direct aangrenzende gebieden INoordwest en gedeelte
ZuidoostJ, die ruimteli|k-Iunctioneel onderdeel van het lucht-
havengebied zi|n.
Het plangebied bestaat uit een aantal deelgebieden, waarvoor
nieuwe bestemmingsplannen moeten worden opgesteld: 5chiphol-
0entrum, P3, Noordwest, ElzenhoI, Noord, 0ost, Zuidoost en Zuid
Iñguur 1.1J. 0e ßankerende gebieden, zoals Werkstad Aó en de
0olIbaan nabi| 5chiphol Noord vormen geen onderdeel van het
plangebied omdat hiervoor separate bestemmingsplantra|ecten
moeten worden doorlopen. 0eze gebieden maken overigens wel
onderdeel uit van het business plan van 5chiphol 0roup.
1.3 5cope
0nderstaand zi|n de belangri|kste uitgangspunten voor het ruim-
teli|k ontwikkelingsplan aangegeven:
0e planhorizon is 2015. Voor sommige programma-onderdelen
wordt een doorki|k voor de periode na 2015 gegeven.
Het hub-concept Iknooppunt van verbindingenJ bli|It onver-
minderd van kracht, waardoor 5chiphol als één van de primaire
hub-luchthavens in Noordwest Europa bli|It Iunctioneren.
0onIorm het kabinetsstandpunt is een groei naar ó00.000
vliegtuigbewegingen binnen randvoorwaarden mogeli|k. 0eze
ó00.000 vliegtuigbewegingen worden volgens de huidige
inzichten na 2015 bereikt. Verder gaat dit ruimteli|k ontwik-
kelingsplan uit van het huidige banenstelsel en bevat het geen
schaalsprong naar een tweede aIhandelingsareaal met een
nieuwe terminal.
Het `Toetsingskader Masterplan 5chiphol 2015` van de ge-
meente Haarlemmermeer is mede leidraad voor de inhoud en
de onderbouwing van het programma zoals opgenomen in het
ruimteli|k ontwikkelingsplan.
Er wordt een onderbouwing gegeven van het programma tot
en met 2015 op basis van de huidige inzichten. Het ruimteli|k
ontwikkelingsplan is echter geen Iaseringsplan. Uitgangspunt
is dat binnen de planperiode de realisatie van het programma
ßexibel is. 0edurende de loopti|d van het ruimteli|k ontwik-
kelingsplan vindt dan ook een periodieke heri|king van het
programma plaats.
1.ó Werkwi|ze
0m tot het ruimteli|k ontwikkelingsplan te komen, is een aantal
inhoudeli|ke stappen doorlopen:
inventarisatie van strategische uitgangspunten, beleidskaders
en normen en randvoorwaarden,
-
-
-
-
-
-
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 ó
raming van de marktontwikkelingen Ipassagiers, vracht en
vliegtuigbewegingenJ voor de planperiode tot en met 2015 op
basis van de mainportstrategie van de luchtvaartsectorI*J,
vertaling van deze marktontwikkelingen naar een kwantitatieI
en kwalitatieI programma voor de onderdelen aviation, non-
aviation, bereikbaarheid en parkeren,
ruimteli|ke vertaling van het programma,
toetsing van het programma en de ruimteli|ke vertaling aan de
van overheidswege geldende normen en randvoorwaarden.
Procesmatig is het ruimteli|k ontwikkelingsplan tot stand gekomen
in nauw overleg met de gemeente Haarlemmermeer. 0it overleg
heeIt met name betrekking gehad op de programmatische en
ruimteli|ke onderbouwing van het plan.
1.5 Leeswi|zer
Het rapport is als volgt opgebouwd:
HooIdstuk 2 omvat de ontwikkelingsvisie. Eerst wordt de
strategie van 5chiphol 0roup besproken, waarna wordt inge-
gaan op de mainportstrategie en de omgevingsstrategie die
hiermee verbonden zi|n. Het hooIdstuk sluit aI met de markt-
ontwikkelingen die de basis vormen voor de verdere ontwikke-
ling van 5chiphol.
HooIdstuk 3 behandelt de ruimteli|ke context en beleidscontext.
Eerst wordt ingegaan op de ruimteli|ke beleidskaders. 0aarna
worden de basisprincipes van de ruimteli|ke ordening en
inrichting van de luchthaven besproken.
HooIdstuk ó brengt het programma voor aviation, non-aviation,
bereikbaarheid en parkeervoorzieningen in beeld. 0p kaarten
is de ruimteli|ke vertaling van het programma verbeeld.
0aarnaast wordt ingegaan op het programma in relatie tot de
wetteli|ke normen en randvoorwaarden.
-
-
-
-
-
-
-
HooIdstuk 5 is de uitwerking van het programma van hooId-
stuk ó per deelgebied I0entrum, P3, Noordwest, ElzenhoI,
Noord, 0ost, Zuidoost, ZuidJ.
0e snelle lezer wordt geadviseerd om kennis te nemen van para-
graaI 2.ó ImarktontwikkelingenJ, paragraaI 3.2 Ibasisprincipes
ruimteli|ke ordening en inrichtingJ en hooIdstuk ó in zi|n geheel.
-
I*J Alle gegevens uit dit plan zi|n gebaseerd op gegevens van het |aar 2005 omdat de deñnitieve data van het |aar 200ó ti|dens het opstellen van dit plan nog niet
beschikbaar waren.
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 7
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 8
($Edjm_aa[b_d]il_i_[
Eerst wordt de strategie van 5chiphol 0roup besproken. Vervol-
gens wordt ingegaan op de mainportstrategie van de luchtvaart-
sector en de omgevingsstrategie die hiermee verbonden is. Het
hooIdstuk sluit aI met een paragraaI over de marktontwikkelingen
tot en met 2015 die de basis vormen voor het programma IhooId-
stuk óJ.
2.1 5trategie 5chiphol
2.1.1 Ambitie en strategie
5chiphol 0roup heeIt de ambitie om een toonaangevende lucht-
haven in de wereld te zi|n. 0e missie is duurzame waarde creëren
voor belanghebbenden door het Airport0ity 0oncept
I*J
verder te
ontwikkelen op de Luchthaven 5chiphol en op andere luchthavens
in de wereld. 0m deze doelstellingen te realiseren heeIt 5chiphol
0roup een strategie ontwikkeld die zich richt op de integrale ont-
wikkeling van aviation en non-aviation activiteiten. Bi| de uitvoe-
ring van deze strategie speelt het business model van 5chiphol
0roup, dat bestaat uit vier business areas die elkaar versterken in
het creëren van groei en waarde, een centrale rol.
0e strategie van 5chiphol 0roup bestaat uit drie hooIddoelstellin-
gen Izie ñguur 2.1J:
1. Het handhaven en het versterken van de concurrentiepositie van
de Luchthaven 5chiphol als Mainport.
5chiphol is thuisbasis voor Air France-KLM I5kyteamJ en beschikt
hierdoor over een uitgebreid netwerk dat ons land met Europa
en de rest van de wereld verbindt. 0e strategie is gericht op het
versterken van de concurrentiepositie van de luchthaven als be-
langri|ke Europese Mainport en op het verbeteren van de kwali-
teit van de aIhandeling van passagiers en vracht. 5chiphol 0roup
werkt daarbi| nauw samen met de luchtvaartsector en de IlokaleJ
stakeholders en houdt rekening met de omgeving en eisen op het
gebied van veiligheid en milieu. 0m de concurrentiepositie verder
te versterken streeIt 5chiphol 0roup naar concurrerende visit
costs Ide totale kosten voor een luchtvaartmaatschappi| bi| een
bezoek aan de luchthavenJ en naar verbetering van de operationele
eIñciëncy en de kwaliteit van de producten en diensten voor passa-
giers van de luchthaven.
2. 5chiphol 0roup wil haar inkomsten uit non-aviation activiteiten
verhogen.
0m zowel de opbrengsten als de winst te optimaliseren en om
de aIhankeli|kheid van de gereguleerde luchtvaartopbrengsten
te verminderen, heeIt 5chiphol 0roup een brede porteIeuille van
non-aviation activiteiten ontwikkeld. 0mdat de luchthaven vanwege
haar concurrentiepositie haar havengelden niet oI niet in die mate
die wenseli|k is voor een gezond rendement op deze activiteiten
kan Ibli|venJ verhogen, worden de non-aviation inkomsten steeds
belangri|ker om een goed rendement te behalen. 0e non-aviation
activiteiten zi|n ondergebracht in de business areas 0onsumers,
Real Estate en Alliances en Participations. 0onsumers richt zich
vooral op het vergroten van de opbrengsten uit de passagiers- en
consumentenstromen door het aanbieden van een aantrekkeli|ke
winkel- en leisure omgeving. Real Estate ontwikkelt kantoren,
hotels en vrachtgebouwen. 0e ontwikkeling van non-aviation
heeIt een positieI eIIect op de aantrekkeli|kheid van 5chiphol
als bestemming: door de ontwikkeling van logistieke complexen
neemt de vraag naar vrachtvervoer toe en door de ontwikkeling
van kantoren, business parcs en congres- en vergaderIaciliteiten
neemt het passagiersvolume toe.
3. Risicospreiding.
Het grootste deel van de activiteiten van 5chiphol 0roup is gerela-
teerd aan de Luchthaven 5chiphol. 0m niet alleen van de locatie
5chiphol aIhankeli|k te zi|n, is 5chiphol 0roup van plan haar activi-
teiten buiten de Luchthaven 5chiphol en de Nederlandse regionale
luchthavens uit te breiden. 0it gebeurt door het nemen van partici-
paties in andere luchthavens, zoals in Brisbane in Australië en JFK
ÌAT in New York. 5chiphol 0roup kan ook allianties oI
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I º
Figuur 2.1 5amenhang hooIddoelstellingen 5chiphol 0roup

I*J
Het Airport0ity 0oncept is een business model en programmatisch concept. 0e inhoud van het programmatische concept wordt toegelicht in paragraaI 2.2.ó.
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
managementcontracten aangaan om één oI meerdere aspecten
van het Airport0ity 0oncept te ontwikkelen. Voorbeelden hiervan
zi|n het retailmanagement op de luchthaven Arlanda in Zweden,
pro|ectontwikkeling nabi| Malpensa Airport in Ìtalië en onder-
steuning bi| het airportmanagement bi| Reina Beatrix op Aruba.
5chiphol 0roup bli|It zoeken naar kansen om de activiteiten te
diversiñëren en het Airport0ity 0oncept te exploiteren.
2.1.2 Business areas
Bi| de uitvoering van de strategie spelen de vier business areas
Aviation, 0onsumers, Real Estate & Alliances en Participations een
belangri|ke rol Izie ñguur 2.2J. Er is sprake van vier wederzi|ds aI-
hankeli|ke en onlosmakeli|k met elkaar verbonden business areas.
Ìn het business model van 5chiphol 0roup draagt de ge¨ntegreerde
ontwikkeling van Aviation, 0onsumers en Real Estate bi| aan de
ontwikkeling van het Airport0ity 0oncept. 5chiphol 0roup is de
grondlegger van het Airport0ity 0oncept. 0it concept is wereldwi|d
een succes. Het exporteren van dit business model naar andere
luchthavens wordt uitgevoerd door Alliances & Participations.
2.1.3 Business model
5terk toegenomen concurrentie luchtvaart
0e luchtvaart is in een ver stadium van deregulering wat geleid
heeIt tot schaalvergroting door middel van allianties en Iusies
en tot nieuwe toetreders, zoals de low cost airlines. Luchthavens
zi|n daarmee op meerdere manieren in een veel concurrerender
situatie terechtgekomen. Ten eerste is er de concurrentie tussen
luchthavens binnen een alliantie. Zo kan Air France-KLM aIwegin-
gen maken ten gunste van Pari|s oI Amsterdam in de opzet van het
hub-systeem. Ten tweede is er de concurrentie tussen de lucht-
vaartallianties met hun Ihub-J luchthavens. Ten derde is er concur-
rentie tussen de traditionele airlines en hun allianties en de nieuwe
toetreders, met name de low cost airlines. 0eze hebben vaak eigen
luchthavens en trekken een deel van de markt van de hub-luchtha-
vens naar zich toe.
Ìn het proces van scheiding tussen overheid en luchtvaart-
bedri|ven, is er ook een verzelIstandiging en privatisering van
luchthavenbedri|ven gaande. 0at betekent dat luchthavens veel
bedri|Ismatiger zi|n gaan opereren. 5chiphol 0roup doet dat al
langere ti|d.
Rendement aviation gereguleerd, rendement non-aviation essenti-
eel voor mainportstrategie
Luchthavens optimaliseren de schakels in de waardeketen en be-
steden delen daarvan uit aan andere bedri|ven. Zo zi|n in het geval
van 5chiphol de aIhandelingsactiviteiten uitbesteed. Ter voorkoming
van misbruik van de machtspositie van 5chiphol binnen Nederland
worden de aviation activiteiten op de locatie 5chiphol gereguleerd
door de mededingingsautoriteiten. Het toegestane rendement
Ireturn on net assetsJ is gemaximeerd en mag niet hoger zi|n dan
de gemiddelde gewogen kosten van kapitaal IWA00J. 0m toch als
onderneming tot een marktconIorm rendement te komen, zi|n de
non-aviation activiteiten essentieel. Een marktconIorm rendement
is noodzakeli|k om de ImainportJstrategie te realiseren. Het rende-
ment van de non-aviation bedri|Isonderdelen is hoger dan voor
aviation. 0e gezamenli|ke bi|drage van 0onsumers en Real Estate
aan het exploitatieresultaat is circa ó5% Izie ñguur 2.óJ. Aviation
zorgt voor ó0% van de omzet, terwi|l de bi|drage aan het exploitatie-
resultaat slechts 32% is.
2.2 Mainportstrategie
Ìnternationaal knooppunt
0e Mainport 5chiphol is meer dan alleen een luchthaven met een
hub-carrier en een wereldwi|d netwerk. 0e Mainport 5chiphol
Iunctioneert als een geheel van elkaar versterkende bedri|ven
en activiteiten die er samen voor zorgen dat luchthaven en regio
een internationaal knooppunt vormen van stromen van mensen,
goederen, geld en inIormatie.
Figuur 2.2 5amenhang business areas en relatie met doelstellingen
10
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
0rie kernelementen
0e mainportstrategie bestaat uit drie kernelementen die elkaar
onderling be¨nvloeden en versterken, nameli|k het wereldwi|de
netwerk van verbindingen, een sterke concurrerende luchthaven
en een internationaal concurrerende regio Izie ñguur 2.3J.
2.2.1 0oncurrerend netwerk
Kern van de mainport is het netwerk: het complex van Ioverstap-J
verbindingen dat 5chiphol in Europa tot toonaangevend mondiaal
knooppunt maakt. 0it netwerk wordt voor een belangri|k deel uit-
gevoerd door AirFrance-KLM en haar 5kyteampartners, maar ook
andere luchtvaartmaatschappi|en die 5chiphol benutten als knoop
in hun netwerk dragen hieraan bi|. Ìn ñguur 2.5 is de positie van
5kyteam ten opzichte van de andere luchtvaartallianties te zien
I0neworld, 5tarJ.
0e thuismarkt van 5chiphol, de 1ó mil|oen inwoners van Neder-
land, is niet groot genoeg om een uitgebreid, hoogwaardig net-
werk van Irequente intercontinentale en Europese verbindingen in
stand te houden. Het zi|n mede de overstappende passagiers die
de circa 250 directe verbindingen waarover de luchthaven momen-
teel beschikt mogeli|k maken. 0ua omvang wordt dit netwerk in
Europa nu alleen overtroIIen door de luchthaven FrankIurt.
11
Figuur 2.3 Kernelementen mainportstrategie: concurrerend netwerk, concurrerende luchthaven en regio. Bron: Werken aan de Toekomst van 5chiphol en de Regio
Figuur 2.ó Bi|drage aan omzet, exploitatieresultaat en investeringen van business areas
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
2.2.2 0oncurrerende luchthaven
Handhaven en versterken marktpositie
Voor de ondersteuning en accommodatie van het netwerk van
verbindingen is 5chiphol een goed geoutilleerde luchthaven, die
met de andere hubs vooral concurreert op betrouwbare capaciteit
en een goed overstapproduct tegen concurrerende visit costs.
Bestendiging van een succesvolle mainportpositie en het in stand
houden van het netwerk van 5chiphol vereisen ten minste hand-
having van de huidige marktpositie ten opzichte van de belangri|kste
concurrenten in Europa: Londen, Pari|s en FrankIurt. 0aarbi| is
de concurrentie de aIgelopen |aren sterk toegenomen, mede door
het ingezette proces van verzelIstandiging en privatisering van
luchthavenbedri|ven Iñguur 2.óJ.
0m deze goede positie te handhaven en te versterken is het beleid
van 5chiphol 0roup erop gericht om de 5kyteam-alliantie in alle op-
zichten te ondersteunen in de verdere ontwikkeling van Amsterdam
Airport 5chiphol tot een hub die in Europa qua punctualiteit,
betrouwbaarheid, Iaciliteiten en kosten concurrerend is ten opzichte
van de andere hubs. 0aarnaast wil en moet 5chiphol ruimte bieden
voor het accommoderen van andere luchtvaartmaatschappi|en.
Voorbeelden hiervan zi|n maatschappi|en die behoren tot andere
allianties en luchtvaartmaatschappi|en uit landen waarmee
Nederland bilaterale verdragen heeIt. 0aarnaast accommodeert
5chiphol ook chartermaatschappi|en en low cost airlines waarvoor
5chiphol deels thuisbasis is. 0it geldt ook voor de luchtvaartmaat-
schappi|en die met vrachtvliegtuigen Ide Iull IreightersJ vooral in-
tercontinentale luchtvrachtverbindingen onderhouden en daarmee
inhoud geven aan de mainportstrategie waar het de luchtvracht en
de logistieke dienstverlening betreIt.
Luchtvracht
Luchtvracht vormt een onlosmakeli|k onderdeel van de mainport-
strategie. Het wereldwi|de netwerk van verbindingen is voor een
belangri|k deel alleen rendabel te opereren in combinatie met
vrachtvervoer. Tezamen met de Iull Ireighter operatie is 5chiphol
een interessante marktplaats voor logistieke activiteiten. 0e toe-
gevoegde waarde van vracht is dan ook aanmerkeli|k groter voor
de omgeving dan voor 5chiphol als bedri|I. Vracht zorgt voor veel
werkgelegenheid op en rond de Luchthaven 5chiphol en draagt bi|
aan de versterking van het vestigingsklimaat van de regio. 5chiphol
ziet daarom het grote belang in van regionale samenwerking op het
gebied van ruimteli|ke ontwikkeling.
Vrachtstrategie
5chiphol 0roup streeIt in haar vrachtstrategie naar een economisch
dekkend netwerk van vrachtverbindingen met de belangri|kste
regio`s in de wereld. Voor een aantal regio`s is een onderschei-
dend netwerk wenseli|k met het oog op de gatewayIunctie en de
speciñeke handelsrelaties van de BV Nederland. 5amen met de
luchtvrachtindustrie wordt gewerkt aan de samenstelling van een
mainport cargo index, zodat het vrachtnetwerk zo goed mogeli|k
aansluit bi| de vrachtstromen tussen Nederland en Europa en de
andere belangri|ke economische regio`s in de wereld. Net als bi|
passagiers zet 5chiphol 0roup daarbi| in op de inzet van stillere
vliegtuigen en selectieI gebruik van de nacht. 0m te kunnen
concurreren wil 5chiphol 0roup een ruimteli|k logistiek concept
ontwikkelen, waardoor het zich kan onderscheiden van andere
mainports en vrachtluchthavens.
2.2.3 0oncurrerende regio
Netwerk, luchthaven & regio
Netwerk en luchthaven maken onlosmakeli|k deel uit van de regio.
Amsterdam en de Randstad proñteren als vestigingsplaats van
internationale bedri|ven, als toeristisch centrum, maar ook als
arbeidsmarkt. 0mgekeerd draagt een internationaal georiënteer-
de regio bi| aan de voor de luchtvaartmaatschappi|en belangri|ke
stroom van 00-reizigers
I*J
.
0e economie is veranderd en speelt zich steeds meer op het inter-
nationale en wereldwi|de schaalniveau aI. 0ie globalisering heeIt
Figuur 2.5 5kyTeam en andere luchtvaartallianties
12
I*J
00-reizigers Iorigin-destinationJ hebben de Luchthaven 5chiphol als vertrekpunt oI eindbestemming. TransIerpassagiers hebben de luchthaven als overstappunt.
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
geleid tot een herverdeling van economische activiteiten over de
wereld die zich nog volop aan het voltrekken is. Al met al li|kt zich
een nieuwe economische geograñe te hebben ontwikkeld I0icken
2003J. 0oor deze globalisering neemt het belang van connectivity,
de verknoping van een 0lobal 0ity Region in de vervoersnetwerken
van personen, goederen, kapitaal en inIormatie, sterk toe.
0lobalisering
Als gevolg van de globalisering en de Europese eenwording komen
stedeli|ke regio`s - 0lobal 0ity Regions - steeds meer in directe
internationale concurrentie met elkaar. Ìn die concurrentie gaat
het om de positie en de slagkracht van een regio op het gebied van
kennis en innovatie, creativiteit, ondernemerschap en connectivi-
teit: de verbinding in de netwerken

I5cott 2001J. Een aantrekkeli|k
leeIklimaat en culturele diversiteit zi|n belangri|ke voorwaarden
om in die concurrentie succesvol te zi|n IFlorida 2002J.
0e Randstad, oI Noordvleugel van de Randstad, moet alle zeilen
bi| zetten om zich in die veranderende context te positioneren als
succesvolle concurrerende 0lobal 0ity Region. 0e ambitie van
Amsterdam is om binnen vi|I |aar weer te behoren tot de top vi|I
van Europese steden.
Metropolitane strategie
0m te komen tot een internationaal concurrerende regio is door
de gemeente Amsterdam samen met parti|en uit de Noordvleugel
Randstad de metropolitane strategie opgesteld. 0e metropolitane
strategie heeIt als doel om ervoor te zorgen dat de vestigings-
voorwaarden voor bedri|ven, instellingen en werknemers in dit
deel van de Randstad internationaal concurrerend zi|n. 0e Main-
port 5chiphol is een essentiële asset voor een concurrerende
regio. Voor de directe omgeving van 5chiphol gaat het daarbi| met
name om clusters in de logistieke, ñnanciële en zakeli|ke dienst-
verlening, de creatieve sector en het toerisme. 0aarnaast is het
succes van de metropolitane strategie sterk aIhankeli|k van de
bestuurs- en uitvoeringskracht van het Ri|k en van de decentrale
overheden. 0p het schaalniveau van de Randstad als geheel zi|n
extra inspanningen vereist voor het verbeteren van de uitvoering
van beleid voor vier ruimteli|ke locatieIactoren: inIrastructuur,
vestigingslocaties, woon- en leeIklimaat en kennis en toeleveran-
ciers IB0Ì 200óJ. 0eze locatieIactoren gelden voor IinterJnationaal
opererende bedri|ven en de Randstad zal zich hierin moeten
onderscheiden.
2.2.ó Airport0ity 0oncept
Ìn paragraaI 2.2.3 is opgemerkt dat het van groot belang is dat
de vestigingsvoorwaarden voor bedri|ven, instellingen en werk-
nemers in de regio internationaal concurrerend zi|n. 0aartoe
behoren ook de kwaliteit van het woon- werk- en leeImilieu. Ìn de
visie van 5chiphol 0roup zou hier een kwaliteitsslag in gemaakt
kunnen worden.
5chiphol voegt met het Airport0ity 0oncept een uniek vestigings-
klimaat en ontmoetingspunt toe aan de regio. Ìn aanvulling op
andere vestigingsmilieus in de regio biedt de Airport0ity een zeer
hoogwaardig milieu van logistieke Iuncties en diensten, hotels,
kantoren, retail, horeca en services, entertainment en media- en
inIormatie voorziening.
Airport0ity ingebed in verder te ontwikkelen Airport0orridor
5chiphol 0roup ziet de Airport0ity als een onderdeel van een stede-
li|ke corridor, een Airport0orridor waar in ieder geval Werkstad
Aó, HooIddorp Ide BeukenhorstenJ, 5chiphol, Badhoevedorp-Zuid,
Riekerpolder en de Zuidas deel van uitmaken. 0eze corridor kan
bi| uitstek een diversiteit aan hoogwaardige vestigingsmilieus
bieden rond management en zakeli|ke dienstverlening, alsmede
logistiek. Ìn ñguur 2.7 is een schematische weergave van de Air-
port0orridor weergegeven.
Elementen Airport0ity 0oncept
Het Airport0ity 0oncept bestaat uit verschillende elementen die
samen een inhoudeli|k programma vormen. 0p de volgende pagina
zi|n de elementen van het Airport0ity 0oncept weergegeven.
Figuur 2.ó 5chiphol en de belangri|kste concurrenten
13
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
Merk en beleving.
Airport0ity is een merk. 5chiphol is niet alleen een luchthaven,
maar staat ook voor een beleving en een mentaliteit. 0e kern-
waarden van 5chiphol zi|n enerzi|ds betrouwbaar, eIñciënt en
competent en anderzi|ds inventieI, onconventioneel, verrassend
en leidend.
0ntmoeting en interactie.
Airport0ity staat ook voor 5chiphol als internationale plaats
van ontmoeting en uitwisseling, als vestingsplaats voor inter-
nationale bedri|ven en hooIdkantoren. Hierdoor verbreedt de
vestigingsplaats 5chiphol door zi|n eigen kwaliteiten Ilucht-
vervoer als centrale modaliteitJ het aantal verschillende
vestigingsmilieus in de regio.
Voorzieningen.
Airport0ity staat voor de Icommerciële en niet-commerciëleJ
voorzieningen die de passagiers op de luchthaven worden
aangeboden: de unieke luchthavenbeleving als één van de
middelen waarmee de concurrentie met andere luchthavens
wordt aangegaan. Balans tussen operationele en commerciële
excellentie is de uitdaging.
ÌnnovatieI.
0e gebiedsconcepten voor de deelgebieden van 5chiphol zi|n
innovatieI. Verrassende combinaties van Iuncties en voorzien-
ingen moeten ervoor zorgen dat de 5chiphollocaties zich onder-
scheiden van andere vestigingsplaatsmilieus in de regio en zich
kunnen bli|ven meten met concurrerende vestigingsplaatsen
elders in Europa. Ìntensivering van het grondgebruik is een
noodzaak, maar ook een kans voor innovatieve concepten.
5chiphol moet een aantrekkeli|ke locatie zi|n voor de moderne
kenniswerker. 0iversiteit is een uitgangspunt.
Ìn tabel 2.1 zi|n de kenmerken van het Airport0ity 0oncept samen-
gevat op de verschillende schaalniveaus.
Product-Markt 0ombinaties
Het begrip `5chipholgebonden bedri|ven` komt in de context van
de toenemende concurrentie tussen 0lobal 0ity Regions in een
-
-
-
-
ander licht te staan. Er zi|n in zekere zin steeds minder bedri|-
ven die niet 5chipholgebonden zi|n. Een bedri|I kan in korte ti|d
5chipholgebonden worden, oI die status verliezen. Het begrip
5chipholgebonden, zoals het momenteel wordt gehanteerd in de
Iormele ruimteli|ke planning, is daarom ook te statisch. 0at komt
doordat stad en luchthaven steeds meer ge¨ntegreerd raken. 0e
opkomst van begrippen als Airport0ity, 5ky 0ity, Aerotropolis en
Airport0orridor onderstreept dat. Uit analyses van voorbeelden in
de wereld bli|kt dat het meestal gaat om ontwikkelingen die zich in
de marge van de Iormele ruimteli|ke planning voltrekken. Actieve
sturing op ontwikkelingen vindt nauweli|ks plaats waardoor kansen
bli|ven liggen.
0e Ruimteli|k Economische Visie 5chipholregio IREV5J was voor de
5chipholregio een eerste stap om actiever de ontwikkelingen in de
Airport0orridor Ihet werkingsgebied van de REV5J te coõrdineren.
0e scope van de REV5 was echter beperkt tot vooral aIspraken
over ontwikkelingsprogramma`s voor bedri|ven en kantoren en de
Iasering daarvan. 0e centrale vraag: ¨hoe kan de 5chipholregio
haar economische positie ten opzichte van andere 0lobal 0ity
Regions versterken en welke rol spelen de Airport0orridor als
geheel en de locaties daarbinnen¨ is daarmee niet voldoende be-
antwoord. Zo hebben de kantorenlocaties zich maar ten dele actieI
in de veranderende context gepositioneerd. 0e Zuidas is het meest
uitgesproken voorbeeld waar dat in aanzet wel is gebeurd. Voor
de rest laat de regio een vri| statisch beeld zien van zich te weinig
onderscheidende kantoorlocaties op internationaal niveau.
0p en rond 5chiphol geldt een selectieI vestigingsbeleid voor kan-
toren en bedri|ven. 0eze normen zi|n vastgelegd in het 5treekplan.
Volgens 5chiphol 0roup kunnen de locaties voor `5chipholgebon-
den bedri|ven`, en met name die binnen de Airport0orridor, veel
nadrukkeli|ker in de internationale markt worden gepositioneerd.
Zi| moeten elkaar meer versterken en minder met elkaar concur-
reren zonder overigens concurrentie te willen uitsluiten.

Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Figuur 2.7 5chematische weergave Airport0orridor
15
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
5chiphol 0roup hanteert de volgende uitgangspunten voor de
aIstemming van locaties:
marktwerking van locaties: bedri|ven moeten kunnen kiezen,
internationaal concurrerende regio I0lobal 0ity RegionJ: slag-
vaardig, modern,
internationaal concurrerende locaties: kwaliteit, programma
en voorzieningen,
locaties als `producten`: hoger op de economische waardeladder
IPine & 0ilmore 2000J, kwaliteit in stedeli|kheid: beleving,
comIort, identiteit, ruimteli|ke kwaliteit en gemengde milieus,
iedere locatie heeIt meerwaarde voor de Airport0orridor en
voor de regio.
0it heeIt geresulteerd in het benoemen van locaties als Product-
Markt 0ombinaties IPM0`sJ. Voor de locaties op 5chiphol werkt
5chiphol 0roup deze benadering nu uit. 0e inzet is om locaties
in de regio duideli|k van elkaar onderscheidende proñelen te
geven in pri|s, programma IIunctiemengingJ, kwaliteit, ruimteli|ke
karakteristiek en voorzieningen. Hierdoor wordt minder geconcur-
reerd op pri|s en meer op verschillen in vestigingskwaliteiten. 0e
locaties in de regio zullen nadrukkeli|ker ten opzichte van elkaar
gepositioneerd worden, maar ook ten opzichte van concurrerende
locaties in andere stedeli|ke regio`s in Noordwest Europa en de
wereld. Zo worden de keuzemogeli|kheden tussen vestigings-
plaatsen voor bedri|ven vergroot en kan de concurrentiekracht van
de regio als geheel worden versterkt.
2.3 0mgevingsstrategie
Naast een sterke concurrentiepositie van 5chiphol, Air France-
KLM en de regio en de beschikbaarheid van voldoende capaciteit,
staat oI valt de mainportstrategie bi| een goede samenwerking
tussen alle belanghebbenden: overheid, luchtvaartsector en
regio. 0aarbi| is een duideli|ke rolverdeling aan te geven. 5chiphol
0roup en Luchtverkeersleiding Nederland zorgen voor capaciteit
die benodigd is voor groei en een adequate dienstverlening die
primair ten dienste staat van de ontwikkeling van het mainport-
-
-
-
-
-
netwerk. Air France-KLM is primair verantwoordeli|k om het
netwerk op 5chiphol te versterken door het aantal rechtstreekse
bestemmingen en Irequenties vanaI 5chiphol te vergroten. Naast
Air France-KLM dragen ook andere Europese en intercontinentale
luchtvaartmaatschappi|en en het vrachtverkeer bi| aan versterking
van het mainportnetwerk. Voor luchtverkeer dat niet mainport-
gebonden is, wordt een selectiviteitsbeleid gevoerd. 0e overheid
draagt zorg voor de voorwaarden waaronder de Nederlandse lucht-
vaartsector concurrerend kan opereren. Zi| is samen met provincie
en gemeenten verantwoordeli|k voor versterking van het vesti-
gingsklimaat en verbetering van de leeIbaarheid in de omgeving.
5chiphol realiseert zich dat de luchtvaart alti|d gepaard gaat met
overlast in de omgeving en wil zich dan ook, als maatschappeli|k
verantwoorde onderneming, actieI inzetten voor de verbetering
van het woon- en leeIklimaat in de gebieden rondom de luchtha-
ven. Het gaat daarbi| ten eerste om maatregelen op het gebied
van de beperking van de geluidshinder, zoals selectiviteitsbeleid,
innovatieI bronbeleid, introductie van meetpunten, verbeterde
inIormatievoorziening en een gebiedsgerichte aanpak.
0aarnaast wil 5chiphol 0roup zich in haar bedri|Isvoering gaan
richten op maatregelen ter verbetering van de lokale luchtkwali-
teit en waterkwaliteit en in bredere zin aan een vermindering van
de negatieve bi|drage van de luchtvaart aan de klimaatverande-
ring. Tenslotte draagt 5chiphol 0roup ook direct ñnancieel bi| aan
een verbetering van het woon- en leeIklimaat. 0nderstaand wordt
het omgevingsbeleid van 5chiphol 0roup nader toegelicht.
5tiller vliegen: selectiviteitsbeleid
Het selectiviteitsbeleid is erop gericht om maatregelen uit te
werken en in te voeren om vliegverkeer te ontmoedigen om naar
5chiphol te komen. Vliegverkeer dat bi|draagt aan de verster-
king van het netwerk op 5chiphol moet worden gestimuleerd
om |uist op 5chiphol te vliegen. Via de slottoewi|zing zouden
|uist deze vluchten prioriteit moeten kri|gen. Tegeli|k wil 5chip-
hol 0roup door aanpassing van de start- en landingstarieven
luchtvaartmaatschappi|en stimuleren om Ivooral in de nachtJ

Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Tabel 2.1 Kenmerken Airport0ity 0oncept, Airport 0orridor en 0lobal 0ity Region
17
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
hun stilste vliegtuigen op 5chiphol in te zetten. Eén van de maat-
regelen hiervoor is de diIIerentiatie in havengelden op basis van
geluidcategorieën: hoe stiller het vliegtuig hoe lager de landings-
tarieven. Via slottoewi|zing zou ook in dit geval prioriteit gegeven
kunnen worden aan de minst lawaaiige vliegtuigen. Wanneer
dit pri|sbeleid onvoldoende eIIectieI bli|kt te zi|n, zal een verbod
moeten worden ingesteld voor bepaalde categorieën lawaaiige
vliegtuigen in de nacht.
0aarnaast wil 5chiphol 0roup ruimte maken voor het netwerk
door vliegverkeer, dat niet direct aan de kwaliteit van het net-
werk bi|draagt, uit te plaatsen. Het gaat hierbi| met name om het
charterverkeer, dat vaak vroeg in de ochtend van 5chiphol vertrekt
en laat op de avond oI in de nacht weer binnenkomt. Uitplaatsing
van vliegverkeer, dat al |arenlang op 5chiphol vliegt, is echter
niet eenvoudig. 0it vergt de bereidwilligheid van ri|k, betrokken
regionale overheid, chartermaatschappi|en en passagiers. 5chiphol
0roup is in ieder geval begonnen met het voorbereiden van de
eerste stap om op termi|n Lelystad Airport - als onderdeel van een
luchthavensysteem - geschikt te maken voor de uitplaatsing van
charterverkeer vanaI 5chiphol.
5tiller vliegen: innovatieI bronbeleid
Het vliegverkeer produceert geluid. Hoe minder geluid geprodu-
ceerd wordt, hoe kleiner de kans dat het vliegverkeer op de grond
als hinderli|k ervaren wordt. 0e luchtvaartsector wil dan ook
actieI bi|dragen aan innovatieI onderzoek naar stiller vliegen en de
ontwikkeling van stillere motoren voor vliegtuigen. 0aarom is de
luchtvaartsector eind 2005 en begin 200ó twee samenwerkings-
verbanden gestart met de luchtvaartindustrie en onderzoekscen-
tra: het 5ÌM I5amenwerkingsverband Ìnnovatieve MainportJ en het
K00 IKnowledge and 0evelopment 0entreJ. 0it heeIt al tot enige
resultaten geleid op het gebied van hinderbeperking en hinder-
beleving. 0p internationaal gebied werken verschillende parti|en
aan innovatieve verbeteringen zodat stiller, veiliger en schoner
gevlogen kan worden. 0e sector doet mee in deze onderzoeken. Zo
doen Luchtverkeersleiding Nederland en Boeing samen onderzoek
naar stillere naderingsprocedures.
Volgen van geproduceerd geluid: introductie van meetpunten
0e introductie van geluidmeetpunten is een belangri|ke verbete-
ring in het transparant maken van de handhaving op geluidsnormen.
0aarom stelt 5chiphol 0roup voor om meetpunten aan de kop van
de baan te installeren zodat direct kan worden geregistreerd oI een
vliegtuig een van te voren vastgestelde hoeveelheid geluid wel oI
niet overschri|dt.
0m alvast inzichteli|k te maken hoe dit concept in de prakti|k zou
kunnen uitpakken is in maart 200ó een meetpost ge¨nstalleerd in
het verlengde van de Aalsmeerbaan. 5inds september 200ó is de
proeI uitgebreid met een extra meetpost. 0it is gedaan om uitein-
deli|k de meest geschikte, dat wil zeggen de betrouwbare, plek
te kunnen bepalen voor de geluidmeetpost. 0ok kan op basis van
deze proeImetingen worden bepaald hoeveel geluidmeetposten
nodig zi|n om het hele gebied te kunnen waarnemen. 0p N0M05
0n-line zi|n de meetgegevens van deze meetposten te volgen.
0oor het geluid van ieder vliegtuig te meten, ontstaat een transpa-
ranter beeld dan op basis van een berekende geluidbelasting. Bi|-
komend voordeel van meetpunten, in tegenstelling tot de huidige
handhavingspunten, is dat zi| zich goed lenen voor het geven van
directe inIormatie. 0e inIormatie over het geproduceerde geluid en
een eventuele overschri|ding is direct zichtbaar voor omwonenden.
0e op maat gesneden inIormatievoorziening wil 5chiphol 0roup
verbeteren door in de loop van 2007 het klachtenbureau van 0R05
zelI voort te zetten in een eigen Klachten- en ÌnIormatiecentrum.
0oor zelI klagers te woord te staan en daardoor het contact met
klagers te verbeteren, wil 5chiphol 0roup meer inzicht kri|gen in
de aard en achtergrond van klachten. 0it zal leiden tot een beter
begrip van de problemen met het luchtverkeer in de regio. Klagers
geven zelI immers veel inIormatie over de redenen waarom zi| hin-
der ondervinden. 0eze inIormatie kan vervolgens gebruikt worden
als input voor de ingezette hinderbeperkende maatregelen.
18
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Tenslotte is een zorgvuldig ruimteli|k beleid met betrekking tot
woningbouw rondom de luchthaven van belang. 0at dit beleid niet
zonder eIIect bli|It, bli|kt uit een studie van het Ruimteli|k Planbureau
I200óJ waarin wordt geconcludeerd dat vanwege een goede ruim-
teli|ke ordening in Nederland de geluidseIñciëncy rondom 5chiphol
veel beter is dan rondom andere grote luchthavens in Europa.
0ebiedsgericht hinderbeperken: aIspraken met de omgeving
Als ervaringsdeskundige weet de regio zelI het beste welke hinder
beperkt moet worden. 0aarom wil 5chiphol 0roup per gebied
samen met de regio inventariseren welke problemen daar exact
spelen. Ìn overleg met de regio kunnen dan maatregelen getroIIen
worden voor de oplossing ervan. 0plossingen kunnen gevonden
worden in het baan- en routegebruik, investeringen in de kwaliteit
van de leeIomgeving en verschillende vormen van compensatie.
0e manier waarop de pilots van 0R05 tot stand zi|n gekomen, de
wi|ze waarop het grondgeluid in HooIddorp Noord aangepakt wordt
en ook het gedetailleerde onderzoek naar hinder in Ri|ssenhout en
oplossingen daarvoor Ide zogenoemde `microklimaat-studie`J zi|n
voorbeelden van de nieuwe voorgestelde manier van werken. 0eze
gebiedsgerichte aanpak voor hinderbeperking wil 5chiphol 0roup
intensiveren en uitbreiden naar de dorpen Zwanenburg en Uithoorn.
5chiphol 0roup wil graag controleerbare aIspraken maken met de
regio over het gebruik van banen en routes èn over compenserende
maatregelen om de hinder eIIectieI te beperken. Met een zoge-
naamde `menukaart` kan in overleg met de regio tot verschillende
vormen van compensatie voor hinder worden gekomen. Hierbi|
kan worden gedacht aan geluidisolatie, een verhuisregeling, een
aankoopregeling oI een collectieve vorm van compensatie. 0raag
bespreekt 5chiphol 0roup met de regio de invulling en uitwerking
van een dergeli|ke menukaart.
Financiële impuls leeIbaarheid
5chiphol 0roup draagt in overleg met regionale stakeholders ook
in directe ñnanciële zin bi| aan de verbetering van het woon- en
leeIklimaat in de directe omgeving. Voorbeelden hiervan zi|n
donaties vanuit het 5chipholIonds, ñnanciële bi|dragen aan het
LeeIbaarheidsIonds, de 5tichting Mainport en 0roen en aan de
realisatie van het regionale IN201J en ri|kswegennet I0mlegging
Aº bi| BadhoevedorpJ. 0aarnaast is 5chiphol 0roup actieI betrok-
ken bi| werkgelegenheids- en scholingspro|ecten.
ActieI klimaatbeleid
Luchtvaart draagt bi| aan klimaatverandering. Hoewel deze
bi|drage beperkt is Itot zo`n 2%J, committeert 5chiphol 0roup
zich met andere parti|en in de luchtvaart aan verbetering van de
luchtkwaliteit.
Maatregelen die bi|dragen aan de klimaatdoelstellingen zi|n:
toetreding van de luchtvaartsector tot het Europese Emmissie-
handelssysteem IET5J op de korte termi|n en een zo snel
mogeli|ke uitbouw van dit systeem wereldwi|d,
een betere aansluiting van 5chiphol op het netwerk van Europese
Hogesnelheidsli|nen,
gerichte investeringen in technologie Izoals ook bi| geluid
succesvol is gebeurdJ,
intensivering van gerichte maatregelen - in samenwerking
met de Universiteiten Utrecht, 0elIt en Wageningen - ter
besparing van energie, het stimuleren van het gebruik van
schone auto`s en het hergebruik van water,
het verkennen van duurzame maatregelen gericht op gebouw- en
gebiedsconcepten en de ruimteli|ke inrichting van de luchthaven
als geheel.
2.ó Marktontwikkelingen
Ìn deze paragraaI wordt ingegaan op de marktontwikkelingen die
de basis vormen voor het programma in hooIdstuk ó en daarmee
de verdere ontwikkeling van 5chiphol. Ìn paragraaI 2.ó.1 staan de
marktontwikkelingen op mondiaal niveau centraal. Ìn paragraaI
2.ó.2 worden deze vertaald naar 5chiphol.
-
-
-
-
-

I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
2.ó.1 Wereldwi|d
0ntwikkelingen in luchtvaartsector
0e luchtvaart heeIt momenteel te maken met een aantal ontwik-
kelingen, waarvan de belangri|kste zi|n:
een continue, maar aan sterke ßuctuaties onderhevige groei
van gemiddeld 5% per |aar,
de alliantievorming tussen luchtvaartmaatschappi|en, met als
meest recente, en voor 5chiphol belangri|kste voorbeeld, de
Iusie van Air France en KLM en de toetreding van KLM tot de
5kyTeam alliantie,
het sterk sti|gende marktaandeel van low cost airlines,
de toenemende rol van de EU in onder meer luchtvaartonder-
handelingen,
de intensiever wordende concurrentie tussen luchthavens,
de opkomst van nieuwe economieën, met name in het Verre
0osten,
de gevoeligheid van de luchtvaart voor ontwikkelingen als het
opkomende terrorisme en de wereldwi|de verspreiding van
epidemieën,
de daarmee samenhangende sterke sti|ging van de kosten
voor security.
Vooruitzichten vooral gerelateerd aan ontwikkelingen wereldeco-
nomie
Behalve aan deze - deels - incidentele Iactoren zi|n de vooruitzich-
ten in de luchtvaart vooral gerelateerd aan de ontwikkeling van de
wereldeconomie. Ìn de regel vertoont deze een cyclisch karakter. 0e
wereldwi|de economische recessie die in 2001 optrad en waarvan
de gevolgen zi|n versterkt door de terreuraanslagen in de V5, de
Ìrak-crisis en de 5AR5-epidemie, hebben de groei van de luchtvaart
gedurende enkele |aren vertraagd. Voor de luchtvaart leek deze
recessie in de eerste helIt van 200ó grotendeels achter de rug.
Wereldwi|de groei luchtverkeer circa 5% per |aar
0e burgerluchtvaartorganisatie Ì0A0, maar ook andere instituten,
gaan voor de komende 15 à 20 |aren uit van een |aarli|kse groei
-
-
-
-
-
-
-
-
van het wereldwi|de luchtverkeer van zo`n vi|I procent, waarbi| de
sterkste groei zich zal voordoen in opkomende economieën als
die van Brazilië, Rusland, Ìndia en 0hina Iook wel BRÌ0 landen
genoemdJ. Voor Europa, waar sprake is van een volwassen markt,
wordt uitgegaan van een groei van gemiddeld ó% per |aar.
0e meest in het oog springende veranderingen in de luchtvaart
zi|n de opkomst van de low cost luchtvaartmaatschappi|en, zoals
EasyJet en Ryanair, de vorming van wereldwi|de allianties tussen
li|ndienstmaatschappi|en en de toenemende rol die de EU voor
zich opeist bi| onder meer onderhandelingen over zogenaamde
0pen 5kies verdragen met andere landen. 0e eerste ontwikkeling
heeIt al invloed op het verkeer en vervoer via 5chiphol. 0e andere
twee ontwikkelingen kunnen dit eveneens kri|gen, zowel in posi-
tieve als in negatieve zin.
5kyTeam alliantie
0oor schaalvergroting en consolidatie kan de 5kyTeam alliantie,
waartoe nu ook KLM en haar partners behoren, eIñciencyslagen
maken, waardoor deze alliantie haar marktpositie ten opzichte
van andere allianties versterkt en extra groei kan realiseren. Maar
deze alliantievorming kan op termi|n ook leiden tot verschuivingen
en rationalisaties in de netwerken van de samenwerkende part-
ners ten nadele van 5chiphol.
Toenemende rol EU
0e toenemende rol van de EU in luchtvaartpolitieke onderhande-
lingen en de verdergaande liberalisatie van de wereldluchtvaart
kunnen de markt openen voor meer maatschappi|en en diensten
van en naar Noord-Amerika en het Verre 0osten. Maar ze kunnen
ook leiden tot een verschuiving van vervoersstromen naar andere
EU-landen en naar luchthavens in opkomst in het Middenoosten,
zoals 0ubai.
0verige mogeli|ke invloeden op groei luchtverkeer
0e uitkomst van discussies over opheIñng van de vri|stelling voor
internationale vluchten van btw op tickets en acci|ns op kerosine,
20
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
heeIt mogeli|k invloed op het luchtverkeer. 0it geldt eveneens voor
de komst van eventuele strengere milieuregels. 0ok bestaat de
kans dat de consument gemiddeld genomen minder vri|e ti|d kri|gt
dan nu, hetgeen een negatieve invloed kan hebben op het reis-
gedrag van de consument.

0i|Iers zi|n indicatieI van karakter
Aan de in deze en de volgende paragraIen genoemde getallen
moet geen al te absolute waarde worden toegekend. Ze zi|n meer
indicatieI van karakter met als doel om de bi|behorende ontwik-
kelingsrichting duideli|k te maken. 0e Ieiteli|ke groei is sterk
aIhankeli|k van de ontwikkeling van de markt, van de economie en
van de randvoorwaarden die aan de groei worden gesteld. Zolang
de beschreven ontwikkelingen op alle luchthavens in Noordwest-
Europa min oI meer dezelIde invloed uitoeIenen, komt de met de
primaire hub-Iunctie van 5chiphol samenhangende groei aan het
einde van de planperiode iets lager, maar mogeli|k ook iets hoger
uit dan geraamd in de volgende paragraIen.
2.ó.2 Marktontwikkelingen 5chiphol
Voor de groei van de Mainport 5chiphol is zowel de ontwikkeling
van het aantal passagiers als die van de luchtvracht van belang.
AIhankeli|k van de inzet van vliegtuigtypen vloeit uit deze gegevens
het verwachte aantal vliegbewegingen voort.
2.ó.3 Passagiers
0emiddeld groeici|Ier passagiers 3,5 - ó% per |aar
Wil 5chiphol haar positie als belangri|ke Europese hub-luchthaven
behouden, dan moet het aantal passagiers zoveel mogeli|k markt-
conIorm meegroeien met de West-Europese markt. Hoewel de
gemiddelde groei van de luchtvaart op wereldwi|d niveau rond de
5% ligt, wordt de groei voor de Luchthaven 5chiphol iets lager in-
geschat. Er wordt uitgegaan van gemiddelde groeipercentages van
het aantal passagiers tussen circa 3,5% en ó% per |aar in de gehele
planperiode tot 2015. Uiteraard is het meer dan waarschi|nli|k dat
er |aren zi|n met hogere IoI lagereJ percentages dan de genoemde
3,5 tot ó%. Ìn de lange termi|n groeicurve na 2020 wordt rekening
gehouden met een aInemend groeipad. 0it is kenmerkend voor een
geleideli|k verzadigende markt, dan wel een geleideli|k vollopende
capaciteit. Van groeipercentages van 10 tot 15%, zoals die regel-
matig in de |aren negentig voorkwamen, wordt niet uitgegaan.
0roei tot ó5 mil|oen passagiers in 2015
0p basis van deze groeipercentages loopt het aantal passagiers
binnen de planperiode op tot circa ó5 mil|oen per |aar in 2015.
0irca ó0% van dit aantal passagiers heeIt 5chiphol niet als eind-
bestemming en stapt op 5chiphol over ItransIerpassagiersJ. 0e
overige ó0% heeIt de Luchthaven 5chiphol wel als eindbestemming.
0eze categorie reizigers wordt 00-reizigers Iorigin-destinationJ
genoemd. Naar schatting zal het aantal 00-reizigers in 2015 dus
gegroeid zi|n naar circa 38 mil|oen. Naar verwachting zal het
groeiscenario zich verder voortzetten, wat in 2020/2025 leidt tot een
totaal aantal passagiers van circa 85 mil|oen per |aar. 0rosso modo
is dit op lange termi|n dus een verdubbeling van het huidige aantal
passagiers Izie grañek 2.1J.
0irca 37 mil|oen passagiers door 5kyTeam alliantie
Bi| een succesvolle hub-ontwikkeling en mainportstrategie worden
rond 2015 naar verwachting circa 37 mil|oen passagiers door de
li|ndiensten van Air France - KLM en haar 5kyTeam partners via
5chiphol vervoerd. Het merendeel, circa ó0%, van deze 5kyTeam
passagiers heeIt 5chiphol niet als eindbestemming, maar bestaat
uit transIerpassagiers, die op 5chiphol overstappen van de ene op
de andere vlucht. 0it percentage overstappende reizigers is onge-
veer geli|k aan het huidige percentage transIer op de vluchten van
Air France-KLM en haar partners op 5chiphol.
0verige maatschappi|en circa 28 mil|oen passagiers
0e overige binnenlandse- en buitenlandse luchtvaartmaatschap-
pi|en, die zich vooral richten op de passagiers met als herkomst oI
eindbestemming 5chiphol, vervoeren rond 2015 indicatieI zo`n 28
0rañek 2.1 Marktontwikkeling passagiers 5chiphol in verschillende scenario`s
21
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
mil|oen passagiers. 0eze luchtvaartmaatschappi|en hebben geen
tot weinig direct overstappende passagiers. Het betreIt maat-
schappi|en die behoren tot andere allianties dan 5kyTeam Idus
tot de 5tar-alliance en tot 0ne World, zie ñguur 2.5J, de charter
airlines die zich met name richten op het vakantievervoer, de low
cost airlines en de overige maatschappi|en die niet in één van de
genoemde categorieën vallen.
2.ó.ó Luchtvracht
Jaarli|kse groei luchtvracht circa ó%
0p basis van de verwachte mondiale ontwikkelingen in de econo-
mische groei en de ontwikkeling van de wereldhandelsstromen
wordt een groei in Europa van luchtvracht verwacht van circa ó%
per |aar. Voor het netwerk van 5chiphol is vracht vooral van belang
voor het intercontinentale passage netwerk: circa 50% van de
vracht wordt vervoerd in het ruim van de grote intercontinentale
passagiersvliegtuigen en draagt daardoor bi| aan de rentabiliteit
van deze vluchten. 0aarnaast is vracht van groot belang voor de
werkgelegenheid in de regio: meer nog dan passage genereert
vracht veel arbeidsplaatsen in vooral de logistieke bedri|vigheid.
Ìn de vrachtstrategie van 5chiphol wordt rekening gehouden met
een groei van 1,ó mil|oen ton in 2005 naar 2,5 mil|oen ton per |aar
rond het |aar 2015 Igrañek 2.2J. Verwacht wordt dat gedurende de
planperiode het volume vracht dat met vrachtvliegtuigen, zoge-
naamde Iull Ireighters, wordt vervoerd toeneemt van nu rond
de 55% naar circa ó0%. 0e overige ó0% luchtvracht gaat mee op
passagiersvliegtuigen. 0eze trend wordt veroorzaakt doordat het
vrachtsegment harder groeit dan het passagierssegment. Ver-
der neemt de vraag naar vervoer van grotere eenheden toe. Het
vervoer van vracht op passagiersvliegtuigen is beperkter omdat
de ruimte in de buik IbellyJ van het vliegtuig beperkter is in haar
aImetingen dan de capaciteit van vrachtvliegtuigen.
Ìnzet andere vervoersmodaliteiten
Vrachtvervoer door de lucht is een intercontinentale aangelegen-
heid. Binnen Europa wordt het grootste deel vervoerd per vracht-
wagen. 5chiphol 0roup ondersteunt de initiatieven om vervoer van
luchtvracht per spoor te laten plaatsvinden. Er vinden steeds meer
initiatieven plaats op dit gebied, maar vooralsnog zi|n deze nog niet
succesvol geweest. Een railterminal biedt uitkomst om deze moda-
liteit verder uit te bouwen. Belangri|k bli|It dat de marktparti|en het
vervoer per trein zien als een bedri|Iseconomisch verstandige optie.
Pas dan worden dergeli|ke initiatieven kansri|k.
Uitbouwen pi|lers voor groei luchtvracht
Er zi|n twee belangri|ke pi|lers voor de mainportontwikkeling van
vracht. Ìn de eerste plaats gaat het om de ontwikkeling van een
dekkend mainportnetwerk. 0aarbinnen worden enkele regio`s
zeer goed bediend, omdat 5chiphol daar een gateway Iunctie
voor wil hebben oI vanwege speciñeke handelsrelaties. Een goed
dekkend netwerk zorgt voor een goede concurrentiepositie van
5chiphol als vrachtluchthaven.
0e tweede pi|ler is een `best in class` logistiek concept waarmee
5chiphol onderscheidend is ten opzichte van de andere grote
luchthavens. 0it kan door een vrachtconcept te ontwikkelen voor
alle schaalniveaus van de logistieke dienstverlening. 5chiphol
0roup wil de condities creëren waar de regieIunctie in de logistie-
ke keten optimaal kan plaatsvinden oI waar verschillende activi-
teiten in de waardeketen elkaar kunnen versterken. Ìn het laatste
geval ligt de Iocus op het bi| elkaar brengen van vrachtstromen,
toegevoegde waarde activiteiten en dienstverlening. Naast een
aantrekkeli|k logistiek vestigingsklimaat wil 5chiphol zich onder-
scheiden in de proceskwaliteit van `aIwi|kende` vrachtstromen. Te
denken valt daarbi| aan het creëren van condities die aansluiten bi|
clusteractiviteiten IIashion, Iresh, optiek etc.J oI aan bi|voorbeeld
Iast lanes Ilast minutes, vertraagde goederenJ. Ìn het logistieke
concept moet 5chiphol inspelen op de toenemende eisen die
worden gesteld aan security. 0ok de veranderende wensen van de
luchtvrachtindustrie ten aanzien van de beveiliging en de toegang
tot airside bepalen de deñnitieve invulling van het toekomstige
ruimteli|k logistieke concept.
0rañek 2.2 Marktontwikkeling vracht 5chiphol
22
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
2.ó.5 Vliegtuigbewegingen
5ti|ging aantal vliegtuigbewegingen tot 530.000 rond 2015
Voor het vervoer door de lucht van de genoemde aantallen pas-
sagiers en de hoeveelheden luchtvracht is een aantal vliegtuig-
bewegingen, dat wil zeggen starts én landingen, nodig dat in de
planperiode toeneemt van de huidige ó23.000 naar circa 530.000
rond 2015. 0it is een gemiddelde groei van 2,5% per |aar. 0oor de
sti|ging van de gemiddelde vliegtuiggrootte, voornameli|k door de
uitIasering van de 50-zitters, is de groei van het aantal vliegtuig-
bewegingen lager dan de passagiersgroei.
Ìn de |aren na 2015 vindt een geleideli|ke doorgroei plaats naar
ó00.000 vliegtuigbewegingen. 0it aantal komt overeen met de hui-
dige operationele capaciteit van het banenstelsel van 5chiphol.
Aandeel vrachtvliegtuigen bli|It circa ó - ó%
Het aantal vluchten met vrachtvliegtuigen maakt rond 2015 naar
verwachting circa ó - ó% uit van het totale aantal vliegtuigbewe-
gingen. 0it wi|kt niet noemenswaardig aI van het huidige percen-
tage. 0ok in de wereld van de luchtvracht is een tendens waar-
neembaar tot het inzetten van gemiddeld grotere vliegtuigen.
Tabel 2.2 0verzicht marktontwikkelingen
23
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 2ó
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Eerst wordt ingegaan op de ruimteli|ke beleidskaders van de
overheid. 0aarna worden de basisprincipes voor de ruimteli|ke
ordening en inrichting van de luchthaven besproken. 0eze inrich-
tingsprincipes vormen de basis voor de opzet van het programma
in hooIdstuk ó.
3.1 Ruimteli|ke beleidskaders overheid
Het 5chipholbeleid van het kabinet, de Nota Ruimte, het 5treekplan,
de Ruimteli|k-Economische Visie 5chipholregio en het gemeen-
teli|ke beleid, geven de belangri|kste beleidskaders waarbinnen
5chiphol zich in de planperiode kan ontwikkelen. Ìn de volgende
paragraIen wordt een kernachtige samenvatting gegeven van de
belangri|kste beleidskaders voor de Mainport 5chiphol.
3.1.1 Ri|ksbeleid
5chipholbeleid: uitbouw van de mainport én terugdringen hinder
Ìn april 200ó heeIt het kabinet haar standpunt gegeven over het
5chipholbeleid. Het kabinet hanteert twee uitgangspunten bi| de
voorgestelde aanpassingen van het beleid. Ìn de eerste plaats wil het
kabinet de positie van 5chiphol als een van de belangri|kste `hubs` in
Noordwest-Europa behouden. Vanwege het belang van de luchtha-
ven wil het kabinet dat de milieuruimte optimaal wordt benut voor
verdere ontwikkeling. Het gaat daarbi| om groei binnen de wetteli|ke
eisen voor een geli|kwaardig beschermingsniveau Izoals opgenomen
in de Wet luchtvaartJ. Ìn de tweede plaats erkent het kabinet dat het
vliegverkeer in de ruime omgeving van 5chiphol hinder veroorzaakt.
Het kabinet wil de hinder zoveel mogeli|k terugdringen. 0it geldt
met name in het gebied verder van de luchthaven, waar de meeste
mensen wonen die last hebben van het vliegverkeer, het zogeheten
`buitengebied`. Het kabinet is van mening dat de kansen om de hinder
terug te dringen zoveel mogeli|k benut moeten worden.
Ìn het regeerakkoord van Iebruari 2007 staat vermeld dat ¨5chiphol
binnen de bestaande milieu- en geluidsnormen kan doorgroeien,
waarbi| woningen op grotere aIstand van 5chiphol beter beschermd
worden tegen geluidshinder. 0p korte termi|n worden de mogeli|k-
heden bezien van de ontwikkeling van Lelystad als overloop, met
inachtneming van overige regionale velden¨.
Nota Ruimte: versterking van de internationale concurrentiepositie
Randstad door ontwikkelingsruimte aan 5chiphol te bieden
Het hooIddoel van de Nota Ruimte en het kabinetsbeleid is het
versterken van de concurrentiepositie van Nederland in interna-
tionaal verband. 0eze hooIddoelstelling is vooral vertaald in het
Iaciliteren en het stimuleren van de economisch grootschalige
gebieden/hotspots, waaronder de Luchthaven 5chiphol. Het beleid
is gericht op een bli|vende bi|drage van de luchthaven aan de
internationale concurrentiepositie van de Randstad. 0e hierbi| be-
horende inzet is een zo groot mogeli|ke ontwikkelingsruimte voor
het luchthavencomplex door vri|waring van het gebied rondom de
luchthaven van nieuwe verstedeli|king. Het ri|k houdt vast aan het
uitgangspunt dat 5chiphol zich tot 2030 op de huidige locatie ver-
der moet kunnen ontwikkelen. Voor het beleid inzake de vestiging
van bedri|ven en kantoren in de directe nabi|heid van de luchtha-
ven geldt het criterium van gerelateerdheid aan de luchthaven.
3.1.2 Provincie Noord-Holland
Verder groei 5chiphol eerst door optimalisering vi|Ibanenstelstel
Ìn het 5treekplan Noord-Holland Zuid I2003J heeIt de provincie de
ruimteli|ke uitgangspunten en voorwaarden voor de luchthaven
vastgelegd. 0e provincie wil met dit streekplan het gebied eco-
nomisch versterken binnen milieu- en leeIbaarheidsvoorwaar-
den. 0p de 5treekplankaart Izie ñguur 3.1J is 5chiphol-0entrum
met een rode ster aangeduid als IinterJnationaal knooppunt. 0e
provincie stelt in het streekplan dat de verdere groei van 5chiphol
allereerst gevonden moet worden door optimalisering van het ge-
bruik van het vi|Ibanenstelsel. Verdere optimalisatie moet volgens
de provincie plaatsvinden binnen het in het Luchthavenindelings-
besluit ILÌBJ vastgelegde beperkingengebied. 0e provincie heeIt
het beperkingengebied, inclusieI alle daarmee verbandhoudende
restricties, in het streekplan vastgelegd.
)$Hk_cj[b_`a[#[d
X[b[_ZiYedj[nj
25
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
Ruimte voor toekomstige ruimteli|ke ontwikkelingen op middel-
lange- en lange termi|n
Voor de middellange termi|n Itot 2010J zet de provincie voor de
verdere ontwikkelingen in op intensivering van het bestaande
ruimtegebruik op 5chiphol-0entrum. Voor de lange termi|n Ina
2010J wil de provincie Noord-Holland ruimte bieden voor een
beheerste groei van de luchtvaart binnen de huidige normen van
milieu en veiligheid. Het beperkingengebied dat voor de middel-
lange termi|n in het streekplan is vastgelegd wordt grotendeels
ook voor de lange termi|n gehanteerd. 0ptimalisatie van het ge-
bruik van het vi|Ibanenstelsel is echter eindig. 0aarom maakt de
provincie een eventuele aanpassing van het banenstelsel, op basis
van de huidige inzichten en voor een beperkte periode, ruimteli|k
niet onmogeli|k.
Het ruimteli|k economisch beleid: selectieI vestigingsbeleid
Ìn het 5treekplan wordt ruimte geboden voor de vestiging van
5chipholgebonden kantoren en bedri|ven. 0ezien de aantrekkings-
kracht die dit gebied heeIt op diverse economische activiteiten en
de wens ook op langere termi|n ontwikkelingsmogeli|kheden te
houden, voert de provincie een selectieI vestigingsbeleid voor kan-
toren en bedri|ven. Voor het vestigingsbeleid zi|n in het 5treekplan
normen en criteria opgenomen.
3.1.3 Ruimteli|k Economische Visie 5chipholregio
Ruimteli|k Economische Visie is belangri|ke bouwsteen voor ruim-
teli|k beleid
0e Ruimteli|k Economische Visie 5chipholregio IREV5J geeIt
5chiphol de ruimte om de internationale toppositie van de 5chip-
holregio te versterken. 0e REV5 geeIt de toekomstige ruimteli|k
economische visie weer voor de 5chipholregio en vormt een
zwaarwegende bouwsteen voor regionaal- en lokaal ruimteli|k
beleid Istreekplan en ruimteli|k ontwikkelingsplanJ. 0e REV5 is
opgesteld en bestuurli|k vastgesteld in 2001 door de provincie
Noord-Holland, de gemeente Amsterdam en de gemeente
Haarlemmermeer.
0ntwikkelingsstrategie bestaat uit twee zones
0e REV5 schetst in grote li|nen de toekomstige ontwikkelingen
van zowel het luchthaventerrein, waar sprake is van mogeli|ke
uitbreiding van het banenstelsel en passagiersterminals, als de
gehele regio waar de economische spin-oII eIIecten neerslaan. 0it
gebeurt in de vorm van reserveringen van inIrastructuur en kan-
toren en bedri|Isterreinen. 0e ontwikkelingsstrategie die hierbi| is
nagestreeId, wordt verbeeld in `de nieuwe Y`, waarin twee zones
zi|n te onderscheiden. 0e eerste zone verbindt HooIddorp met
5chiphol, de Nieuwe Meer, de Zuidas en 0entrumgebied Zuidoost.
Hier worden vooral IgemengdJ stedeli|ke gebieden voorzien en is
plaats voor 5chipholgebonden kantoren Izie ñguur 3.2J. 0e tweede
zone van `de nieuwe Y` is gelegen tussen 5chiphol en het haven-
gebied. Hier wordt vooral ingezet op ontwikkeling van logistieke,
5chipholgebonden bedri|venterreinen. 0e REV5 is op onderdelen
nader uitgewerkt om te kunnen bepalen oI de voorstellen haalbaar
en realiseerbaar zi|n en op welke wi|ze de voorstellen in de plano-
logische producten opgenomen moeten worden. 0e uitwerking van
de REV5 is bestuurli|k niet vastgesteld.
3.1.ó 0emeente Haarlemmermeer
Ìn het collegeprogramma van de gemeente Haarlemmermeer
200ó-2010 geeIt het bestuur aan dat zi| het gemeenteli|ke beleid
ten aanzien van de Luchthaven 5chiphol wil continueren. 0at
betekent dat de luchthaven haar mainportIunctie moet kunnen
Figuur 3.1 5treekplankaart 5chiphol. Bron: 5treekplan Noord-Holland Zuid I2003J

Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
bli|ven vervullen en zich verder kan ontwikkelen als kwaliteits-
luchthaven. Uitplaatsing van bepaalde activiteiten is daarbi| niet
uitgesloten Ibehoud van hubIunctie, niet hub-ondersteunende
Iuncties uitplaatsen naar LelystadJ. Het bestuur geeIt aan dat er
speciale aandacht nodig is voor een evenwichtige verdeling tussen
de lusten en de lasten van de Luchthaven 5chiphol en dat er meer
aandacht nodig is voor de leeIbaarheid.
3.1.5 Vigerende bestemmingsplannen
5chiphol-0entrum, -0ost en -Noord vallen in bestemmingsplan
5chiphol en omgeving
Het plangebied voor 5chiphol-0entrum valt geheel in het bestem-
mingsplan 5chiphol en omgeving. 0it plan is vastgesteld in de
raad van ó november 1º75 en werd onherroepeli|k op 1ó |anuari
1º87. Ìn dit bestemmingsplan hebben de gronden de bestemming
Luchthaven Ì en Luchtvaartdoeleinden ÌÌ. Tevens is de bestemming
HooIdverkeersweg opgenomen voor de Ri|ksweg Aó, die door het
plangebied loopt. Een deel van het plan is vernietigd door de Raad
van 5tate. 0it is het zuideli|k gedeelte van het bestemmingsplan
en heeIt de bestemming Luchtvaartdoeleinden ÌÌ.
Het plangebied voor 5chiphol-0ost valt geheel in het bestemmings-
plan 5chiphol en omgeving. 0e gronden in 5chiphol-0ost hebben
grotendeels de bestemming Luchthaven ÌÌÌ.
Voor 5chiphol-Noord valt het plangebied ook grotendeels in het
bestemmingsplan 5chiphol en omgeving. 0e gronden in 5chiphol-
Noord hebben de bestemming Luchtvaartdoeleinden Ì en ÌÌ. 0aar-
naast is er een strook grond met de bestemming Agrarische doel-
einden Ì. Tevens is de bestemming HooIdverkeersweg opgenomen
voor de N232/5chipholweg die door het plangebied loopt.
5chiphol-Zuidoost is vastgelegd in twee bestemmingsplannen
0e eerste Iase van 5chiphol-Zuidoost, ten noorden van de
0udemeerweg, valt binnen het bestemmingsplan 5chiphol-Zuid-
oost van oktober 1º8º. 0e bestemming is B0Ì Ibedri|Isdoeleinden
ÌJ en geldt voor het hele gebied. 0e tweede Iase ten zuiden van de
0udemeerweg valt binnen het bestemmingsplan 5chiphol en
omgeving. 0e bestemming is agrarisch.
Vi|Ide baan en 5chiphol-Noordwest vallen in bestemmingsplan
5chiphol West en omgeving
0e vi|Ide baan en 5chiphol-Noordwest vallen binnen het bestem-
mingsplan 5chiphol-West en omgeving. 0it plan is vastgesteld door
de 0emeenteraad Haarlemmermeer op 18 Iebruari 1ºº8 en goed-
gekeurd door 0edeputeerde 5taten Noord-Holland op 7 |uli 1ºº8. Ìn
1ººº is het plan tweemaal herzien. 0e herzieningen hebben betrek-
king op de gewi|zigde verkeerssituatie. 0p hooIdli|nen is het plan
hetzelIde gebleven. 5chiphol-Noordwest heeIt als bestemming uit
te werken Luchtvaartdoeleinden ÌÌ Isecundaire luchthavenIunctiesJ.
3.2 Basisprincipes ruimteli|ke ordening en inrichting
Ìn deze paragraaI worden de basisprincipes voor de ruimteli|ke
ordening en inrichting die 5chiphol 0roup hanteert, besproken.
Achtereenvolgens wordt ingegaan op de ruimteli|ke structuur, de
ruimteli|ke kwaliteitseisen en de inrichtingsprincipes.
3.2.1 Ruimteli|ke structuur
0e huidige ruimteli|ke structuur vormt het vertrekpunt voor de
toekomstige ruimteli|ke inrichting. 0e ontwikkelingshistorie van het
banenstelsel en het areaal zi|n bepalend geweest voor de huidige
ruimteli|ke structuur.
Figuur 3.2 0ntwikkelingsperspectieI voor kantoren en bedri|ven. Bron: Ruimteli|k Economische Visie 5chipholregio
27
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
Enclave binnen ruimteli|ke structuur Haarlemmermeerpolder
5chiphol is binnen de ruimteli|ke structuur van de Haarlemmer-
meerpolder alti|d een enclave geweest. Niet alleen de speciñeke
Iunctie en opzet heeIt hieraan ten grondslag gelegen, maar ook
het Ieit dat de ontwikkeling |arenlang door de luchthaven zelI en
de Ri|ksoverheid is opgezet. 0e ruimteli|ke structuur van 5chiphol
is bepaald door eisen die vanuit de techniek van de luchtvaart zi|n
gesteld en trekt zich niets aan van de onderliggende landschap-
peli|ke structuur van de polder. 5chiphol heeIt een volledig zelI-
standig en `kunstmatig` landschap.
Tangentieel banenstelsel ligt willekeurig over poldergrid
Het banenstelsel ligt als landschappeli|ke ingreep schi|nbaar
willekeurig over het poldergrid van de Haarlemmermeer. Het
banenstelsel is ontwikkeld uit een zogenaamd tangentieel stelsel.
Tangentiële- en centrale stelsels zi|n in de |aren veertig en vi|Itig
veel gerealiseerd omdat deze kunnen worden ingezet onder alle
windomstandigheden, doordat alti|d één onaIhankeli|ke start- en
landingsbaan beschikbaar is en vanwege korte taxiti|den. 5chiphol
liep met de keuze voor een tangentieel banenstelsel in de pas met
andere grote luchthavens zoals New York Ìdlewild en 0hicago
0`Hare. 0mdat 5chiphol door de ligging nabi| zee meer dan andere
luchthavens in Europa last heeIt van sterke westenwind, is het
voor 5chiphol niet mogeli|k om volledig over te gaan op een paral-
lel noord-zuid stelsel. 0e door 0ellaert getekende luchthaven
met zes tot acht banen en een groot centraal terminalgebouw is
uiteindeli|k in aIgeslankte vorm gerealiseerd waarbi| een aantal
aanvankeli|ke voordelen is komen te vervallen. 0e banen schuiven
zodanig over elkaar dat er bi| het huidige verkeersaanbod geen
sprake meer is van onaIhankeli|k baangebruik onder alle weers-
omstandigheden. Wegen en spoorwegen moesten de Buitenvel-
dertbaan ondergronds kruisen.

Ruim opgezet areaal
0nderdeel van het tangentiële banenstelsel is een ruim centraal
areaal met directe toegang tot de banen vanaI de platIormen. 0oor
0ellaert was een groot terminalcomplex voorzien, centraal in het
areaal gelegen. 0mdat uiteindeli|k een dergeli|k groot complex
op dat moment niet nodig bleek, is in het noordoosteli|ke deel van
het areaal een kleinere terminal gerealiseerd. 0e lengte van de
overslagli|n op 5chiphol-0entrum was zodanig groot dat ook de
vrachtoperatie op het centrale areaal ondergebracht kon worden.
Midden op het terrein, vri| van de overslagli|n, was ruimte be-
schikbaar voor parkeren en een hotel. 5chiphol-0ost ontwikkelde
zich verder als technisch areaal.
VanaI eind |aren tachtig belangri|ke groeistap
Eind |aren tachtig werd een belangri|ke groeistap van 5chiphol
voorbereid. Als mainport en hub zou de luchthaven in de |aren
negentig hard groeien. Naast een vi|Ide baan werd er ook een
toenemend ruimtebeslag voor landzi|dige Iuncties voorzien. 0e
luchthaven werd gezoneerd: 5chiphol-Zuid en -Zuidoost werden
bestemd voor de groei van vracht, P3 voor personeelsparkeren
en langparkeren voor passagiers, ElzenhoI voor diensten, Noord
voor catering en 0ost voor technisch areaal en diensten. Ìn de
PKB 5chiphol en omgeving werd het gebied Noordwest bovendien
aangewezen voor secundaire luchthavenIuncties. 0eze ontwik-
keling is vastgelegd in het Beleidsvoornemen Masterplan 2003
uit 1º8º. Ìn 1ºº5 werd het Masterplan op onderdelen bi|gesteld in
het Masterplan 2015. 0e hooIdli|n uit het oude masterplan bleeI
echter onveranderd.
Uitwerking in stedenbouwkundige deelplannen sinds 1º8º
Voor alle deelgebieden van de luchthaven zi|n sinds 1º8º steden-
bouwkundige plannen opgesteld. Voor 0entrum bevatte het
Masterplan een stedenbouwkundige uitwerking. Ìn 2000 werd een
nieuw stedenbouwkundig plan voor 5chiphol-0entrum opgesteld,
met als doel de mogeli|kheden van intensivering van het ruimte-
gebruik te benutten. 0ok 5chiphol-Noord en 5chiphol-Zuid zi|n
min oI meer conIorm het Masterplan ingevuld. Voor de overige
gebieden werden aparte stedenbouwkundige plannen opgesteld.
Bureau Benthem 0rouwel was in de meeste gevallen stedenbouw-
kundig ontwerper, samen met bureau West 8 voor de invulling van
de groene Iuncties. Zo zi|n plannen opgesteld voor Zuidoost I1ºº5J,
28
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 2º
0ost I1ºº8J, ElzenhoI I1ºº8J en 5chiphol-Noordwest I2000J. Thans
zi|n stedenbouwkundige plannen in ontwikkeling met diverse
ontwerpers: ElzenhoI Inieuw planJ met 0ominique Perrault en P3
met K0AP.
Landscaping strategie voor open ruimte
Met de groei van de luchthaven nam ook de behoeIte toe aan een
kwalitatieI betere inrichting van de open ruimte. Ìn 1ºº2 is daartoe
door bureau West 8 de Landscaping strategie opgesteld, een ont-
werp voor de inrichting van de openbare ruimte dat gericht is op
ßexibel inspelen op de dynamiek in het gebruik van de ruimte op
de luchthaven. 0nderdeel van deze strategie is het beplanten van
veel open ruimte op de luchthaven met berken. 5inds 1ºº2 werkt
de luchthaven systematisch aan het uitvoeren van de Landscaping
strategie door het op grote schaal planten van berkenbomen.
3.2.2 Ruimteli|ke kwaliteitseisen
5chiphol 0roup geeIt sturing aan de ruimteli|ke kwaliteit van de
luchthaven vanuit de onderstaande aspecten:
Functionaliteit en identiteit
Een moderne luchthaven is een knooppunt in een verkeers-
netwerk. 0e eisen die daaruit voortvloeien zi|n primair Iuncti-
oneel van aard. Tegeli|kerti|d is 5chiphol ook een luchthaven-
stad in een mondiaal netwerk. Hiervoor is het van belang een
beleving uit te stralen van de lokale culturele identiteit. 0ie
identiteit is Nederlands. Ìn abstracte zin wordt de Nederlandse
identiteit gekenmerkt door een no-nonsense mentaliteit.
5tedenbouw
0e verkeersinIrastructuur is leidend voor de stedenbouw.
0at betekent dat de overzichteli|kheid, de oriëntatie en het
comIort van de passagier, de gebruiker en de bezoeker voorop
staan. 0e gebouwen zi|n op een ordeli|ke manier ten opzichte
van elkaar gerangschikt en zi|n ondergeschikt aan het geheel.
Landschap
Het landschap kent twee lagen: de ti|dongebonden laag Id.w.z.
eenduidige bestratingen en straatmeubilair, eenduidige be-
-
-
-
planting met berkenbomen en grasJ en de ti|dgebonden laag
Ieenduidige plantenbak met seizoensbloemJ.
Architectuur
0e overgrote meerderheid van de gebouwen heeIt een Iunc-
tionele, eIñciënte en zorgvuldige gedetailleerde uitstraling
zonder decoratie. Ze hebben een horizontaal dak en een strak
daksilhouet. 0e opbouw is compact. Het kleurpalet is beperkt
en samenhangend. 0p speciñeke locaties worden gebouwen
geplaatst met een bi|zondere uitstraling.
3.2.3 Ìnrichtingsprincipes
Ìn de voorgaande paragraIen is ingegaan op de verschillende
ruimteli|ke- en beleidsmatige kaders. 0nderstaand is dit concreet
vertaald naar een aantal inrichtingsprincipes voor de luchthaven-
planning. 0eze vormen mede de basis voor de opzet van het pro-
gramma in hooIdstuk ó.
Adequaat accommoderen van het luchthavenproces, samenhang
tussen Iunctionele gebiedsdelen
Uitgangspunt bi| de luchthavenplanning is het adequaat accommo-
deren van het luchthavenproces in al haar Iacetten en onderlinge
verbanden. Ìn de beschri|ving van het programma in het volgende
hooIdstuk wordt op systematische wi|ze de samenhang weergege-
ven tussen de Iunctionele gebiedsdelen van het luchthavenareaal
en de hierbi| behorende speciñeke ontwikkelingen. Hierbi| gaat
het om de volgende onderdelen:
Aviation. 0e primaire gebiedsdelen zi|n het banenstelsel en de
overslagzones voor passagiers en vracht. Het technisch areaal
voorziet in de benodigde hangars voor het onderhoud aan
vliegtuigen.
Non-aviation. 0it betreIt de verschillende vastgoedontwik-
kelingen en commerciële activiteiten die direct samenhangen
met het Airport0ity 0oncept.
Bereikbaarheid en parkeren. Aan de landzi|de van 5chiphol
bevindt zich het vervoersknooppunt met aansluitingen op de
diverse vormen van openbaar vervoer en de weginIrastructuur.
-
-
-
-
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
Volgorde inrichtingsplannen belangri|k: start- en landingsbanen
meest bepalend
0e volgorde waarin de inrichtingsplannen worden behandeld is
zeker niet willekeurig. 0e start- en landingsbanen zi|n niet al-
leen in capacitaire zin, maar ook ruimteli|k de meest bepalende
elementen van de luchthaven. Hun impact op het ruimtegebruik
beperkt zich niet tot het luchthaventerrein, maar strekt zich uit tot
ver daarbuiten, vanwege de aan- en uitvliegroutes van de vlieg-
tuigen.
AIhandeling vindt plaats op passagiers- en vrachtarealen
0e aIhandeling van de vliegtuigen gebeurt op de passagiers- en
vrachtarealen. 0elet op de directe relatie met het landingsterrein
enerzi|ds en de landzi|dige Iuncties van de luchthaven anderzi|ds,
is het van wezenli|k belang om de zogenaamde primaire overslag-
zones tussen vliegtuigen en landzi|dig voor- en natransport voor de
verre toekomst veilig te stellen. Ìn deze primaire overslagzones be-
vinden zich de platIormen en pieropstelplaatsen voor de vliegtuigen
en de passagiersterminals voor de aIhandeling van aankomende,
vertrekkende en overstappende passagiers met hun bagage.
Eerste linie vrachtloodsen liggen direct aan platIorm
Voor vracht bestaat de primaire overslagzone uit de platIormen voor
vrachtvliegtuigen en de zogenaamde eerste linie-vrachtloodsen. 0at
zi|n de vrachtloodsen die direct aan het platIorm liggen en waar de
vrachteenheden, zoals containers en pallets, vóór de vlucht worden
opgebouwd en direct na een vlucht weer worden leeggemaakt.
0e primaire overslagzone voor vracht dient in de nabi|heid van
het passagiersareaal gesitueerd te zi|n, aangezien bi|na de helIt
van alle luchtvracht met passagierstoestellen meekomt en wordt
aIgehandeld in de eerste linie-vrachtloodsen.
Technisch areaal goed bereikbaar voor vliegtuigen vanaI passa-
giers- en vrachtareaal
Het technisch areaal, waar het onderhoud aan vliegtuigen wordt
verricht, heeIt zi|n eigen plaats die moet grenzen aan het landings-
terrein en goed bereikbaar moet zi|n voor vliegtuigen vanaI het
passagiers- en vrachtareaal. Ìmmers, de vliegtuigen die uit onder-
houd komen moeten direct daarna weer in de normale vliegoperatie
worden opgenomen.
Non-aviation programma verder ontwikkelen volgens Airport0ity
0oncept
Voor de non-aviation Iaciliteiten geldt dat 5chiphol 0roup het Air-
port0ity 0oncept verder wil uitbouwen Izie 2.2.óJ. 0it gebeurt door
een zorgvuldig geplande stedeli|ke ontwikkeling. Uitgangspunt is
dat de niet aan overslag gebonden Iuncties zoveel mogeli|k buiten
de overslagli|n worden geplaatst.
Verbetering externe bereikbaarheid per openbaar vervoer en auto
Voor de verdere ontwikkeling van 5chiphol als toonaangevende
mainport en Airport0ity is het belangri|k dat de landzi|dige bereik-
baarheid per openbaar vervoer en weginIrastructuur verbetert. 0e
Iocus ligt daarbi| vooral op versterking van de externe bereikbaar-
heid per openbaar vervoer en auto.
Ìn het volgende hooIdstuk worden de verschillende programmatische
aspecten nader uitgewerkt.
30
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 31
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 32
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 33
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 3ó
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Ìn dit hooIdstuk wordt het programma voor aviation, non-aviation,
de bereikbaarheid en de parkeervoorzieningen onderbouwd en
in beeld gebracht. Het aviation programma is opgesplitst in het
programma voor passagiers, vracht, ri|banen, vliegtuigonderhoud
en secundaire Iuncties. 0p themakaarten wordt het programma
ruimteli|k vertaald. 0it hooIdstuk sluit aI met een toelichting op
de verschillende wetteli|ke normen en randvoorwaarden voor de
onderdelen luchtkwaliteit, externe veiligheid en water.
ó.1 Aviation - passagiers
Vraag aviation in beeld gebracht op basis van vluchtschema`s
0p grond van de verwachte toename van het passagiersvolume per
|aar, vlootvernieuwingsprogramma`s en andere kwantitatieve en
kwalitatieve marktontwikkelingen, zi|n vluchtschema`s geconstru-
eerd. 0eze worden gebruikt om de verwachte vraag naar aviation
Iaciliteiten inzichteli|k te maken. Binnen de scope van dit plan is
het lange termi|n vluchtschema voor 2015 gehanteerd, waarin
uitgegaan is van circa 530.000 vliegtuigbewegingen en ó5 mil|oen
passagiers.
BehoeIte aan opstelplaatsen
0p basis van het geconstrueerde vluchtschema Ide omloop van een
gemiddeld drukke week in |uliJ, is berekend hoeveel vliegtuigen
geli|kti|dig aan de grond staan. 0eze vraag is niet over de gehele
dag constant. Er wordt gekeken naar het maximum. 0aarnaast
wordt op basis van kwalitatieve aIhandelingscriteria bepaald hoe-
veel van deze opstelplaatsen aan een gate moeten zi|n gesitueerd.
Het verschil in de vraag naar vliegtuigopstelplaatsen IvopsJ en de
vraag naar gates is het aantal buIIer-/parkeerposities. 0oor de
vraag te conIronteren met het bestaande aanbod wordt zichtbaar
met hoeveel opstelposities/gates het bestaande areaal moet wor-
den uitgebreid.
Het aantal benodigde opstelplaatsen is met name kwantitatieI van
belang, het aantal gates meer kwalitatieI. Voor de bepaling van het
geli|kti|dig aantal benodigde gates worden o.a. criteria gehanteerd
als reserveringsti|den voor/na aankomst/vertrek. 0it is aIhankeli|k
van de aankomst en bestemming van het vliegtuig en de daarbi|
behorende kans op vertragingen. 0ok worden regels gehanteerd
ten aanzien van de maximaal toelaatbare ti|d dat een vliegtuig aan
een gate mag zi|n opgesteld. Ìs de ti|d tussen geplande aankomst en
vertrek groter dan de toegestane gateti|d, dan wordt een vliegtuig
na het uitstappen van de passagier aIgesleept naar een buIIerpositie,
daar geparkeerd en pas bi| vertrek weer naar een gate gesleept.
Het aantal gates + buIIers moet dus alti|d geli|k zi|n aan het totaal
aantal opstelplaatsen, hoe de verdeling ook is.
Niet alle gates - maar dit geldt natuurli|k ook voor vliegtuigopstel-
plaatsen - zi|n even groot. 0ok worden ze niet op dezelIde wi|ze
door de verschillende marktparti|en gebruikt. 0aarnaast komen
IpiekJsituaties voor met een overschot aan grote gates en een
tekort aan kleine gates. Er wordt gekeken welke kleine vliegtuigen
geplaatst kunnen worden aan IteJ grote gates. 0mgekeerd komt
vanzelIsprekend niet voor. Ìn 2015 zi|n 123 gates nodig. 0eze moeten
worden verdeeld naar hub- en non-hubverkeer en naar de omvang
van de vliegtuigen Igrañek ó.1J. Voor dit laatste geldt dat categorie
2.5 de kleinste is en categorie 8 de grootste.
5chiphol-0entrum alleen kwalitatieve verbeteringen
Het centrumareaal is in haar huidige omvang al grotendeels volge-
bouwd qua vliegtuig-opstelplaatsen en gerelateerde voorzieningen.
Reeds in 2007/2008 wordt het aantal widebody buIIerplaatsen
in het J-gebied uitgebreid van ó tot 11 stuks om aan de toene-
mende vraag naar buIIerposities te kunnen voldoen. Het J-gebied
Ien daarmee 5chiphol-0entrum in zi|n totaliteitJ heeIt daarmee
een maximum bereikt voor het aantal realiseerbare vliegtuig-
opstelplaatsen. Binnen 5chiphol-0entrum kan daarna alleen nog
sprake zi|n van kwalitatieve verbeteringen in de vorm van het
uitwisselen van open aIhandelingsposities IbusJ naar Iull-service
gates Iwachtruimtes en aviobruggenJ. 0eze uitwisseling vindt in
eerste instantie plaats op het B-platIorm, het gebied waar nu open
aIhandeling van de regionals plaatsvindt. Het geschiedt ook in de
vorm van een A-pier en later wellicht in de vorm van een tweede
A-pier Izie ñguur ó.2J. Nog onderwerp van studie is welk segment
*$Fhe]hWccW
35
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
deze pierIenJ moeten bedienen IRegionaal, Ìntercontinentaal oI
EuropeesJ.
VanaI 2010 buIIerposities naar Noordwest
Het J-gebied bli|It in eerste instantie in gebruik als buIIer-platIorm
voor kort- en lang parkeren. Na 2010 ontstaat een situatie waarbi|
de vraag naar Inarrow-bodyJ aIhandelingsposities zodanig is toe-
genomen dat dit platIorm ook als aIhandelingsgebied moet worden
gebruikt. 0aarmee worden vanaI 2010 geleideli|k de buIIerposities
in het J-gebied verdrongen naar Noordwest. Uiteindeli|k moet reke-
ning gehouden worden met circa 20 buIIerposities in Noordwest en
circa 25 aIhandelingsposities in het J-gebied Izie ñguur ó.3J.
Rond 2015 ook aIhandelingsposities naar Noordwest
Rond 2015 bereikt naar verwachting ook de aIhandelingscapaciteit
van het J-gebied haar grens. VanaI dat moment wordt in Noord-
west - naast buIIerposities - ook rekening gehouden met een
aantal open aIhandelingsposities.
0p langere termi|n behoeIte aan nieuwe terminal in Noordwest
0e vraag naar aIhandelingsposities neemt na 2015 - ti|dens de
groei van 530.000 naar ó00.0000 vliegtuigbewegingen - nog verder
toe. Uiteindeli|k ontstaat een vraag naar aIhandelingscapaciteit,
waarbi| in Noordwest aan een terminalareaal met circa 35 tot ó5
aIhandelingsposities wordt gedacht. 0e terminalontwikkeling in
Noordwest maakt het dan tevens mogeli|k dat het J-gebied haar
huidige Iunctie van buIIerplatIorm ter ondersteuning van de aIhan-
delingsplaatsen op het eerste passagiersareaal 5chiphol-0entrum
weer terugkri|gt. 0e buIIerplaatsen ter ondersteuning van de aI-
handelingsplaatsen van het tweede passagiersareaal bevinden zich
dan opnieuw in het J-gebied.
Ìn tabel ó.1 is het programma voor aviation passagiers weergegeven.
Ìn ñguur ó.1 is dit programma ruimteli|k vertaald.
0rañek ó.1 Benodigde gates bi| 530.000 vliegtuigbewegingen in 2015

Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
Figuur ó.2 0ntwikkelingsrichting aIhandelingsposities binnen planperiode
Figuur ó.3 BuIIerposities naar Noordwest
Tabel ó.1 0ntwikkeling programma aviation 2005-2015
38
0oor groei aIhandeling op 0entrum
moeten buIIerposities elders worden
gevonden.
2010-2015: ca. 20 posities, aIhanke-
li|k van vluchtschema IruimtbehoeIte
ca. 1 ha. per positieJ
0ptimale locatie: 5chiphol Noordwest
- 0een baankruisingen
- 0ichtbi| pierenstelsel
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 3º
ó.2 Aviation - vracht
0oorgaande groei vracht
Vracht is één van de pi|lers van de ontwikkeling van 5chiphol als
mainport. Naar verwachting bedraagt de mondiale groei van de
luchtvracht op de lange termi|n circa ó procent per |aar IBoeing
Forecast 200óJ hetgeen leidt tot een volume van 2,5 mil|oen ton
vracht per |aar in 2015 Izie paragraaI 2.ó.óJ.
0apaciteit en kwaliteit van het overslagproces houdt geli|ke tred
met ambitieniveau
5chiphol 0roup wil deze groei realiseren door het bieden van een
adequaat netwerk door de lucht en over de grond, door uitbreiding
op de belangri|kste groeibestemmingen Imet name AziëJ, door het
zo goed mogeli|k accommoderen van de hub-alliantie Air France-
KLM, alsmede door het stimuleren van goede achterlandverbin-
dingen over de weg en per trein. 0e capaciteit en kwaliteit van het
overslagproces op de locatie 5chiphol dient geli|ke tred te houden
met dit ambitieniveau. 5chiphol 0roup doet dit bi| voorkeur in
partnership met haar belangri|kste stakeholders. 0ok legt 5chiphol
0roup de nadruk op innovatie binnen de logistiek omdat dit een suc-
cesIactor is voor een sterke concurrentiepositie ten opzichte van de
andere luchthavens in Europa.
Vrachtarealen zi|n 5chiphol 0entrum, Zuid en Zuidoost
Voor vracht zi|n arealen op 5chiphol 0entrum, Zuid en Zuidoost
ontwikkeld. 5chiphol heeIt tot nu toe alti|d voldoende ruimteli|ke
reserveringen kunnen maken om de verwachte lange termi|n groei
van het luchtvrachtvervoer te accommoderen. 0e ontwikkeling van
de eerste Iase van het Zuidoost areaal in 1ºº7 en de reservering
voor een omvangri|ke tweede Iase verhogen de overslagcapaciteit
van 5chiphol aanzienli|k en onderstrepen de sterke positie van
5chiphol als vrachtluchthaven.
0e gebieden 5chiphol 0entrum, Zuid en Zuidoost zi|n door een
tunnel met elkaar verbonden. 0eze tunnel heeIt voor de toekomst
voldoende capaciteit.
Tot 2015 behoeIte aan 1e en 2e linie vrachtgebouwen circa 250.000 m
2
0e vraag naar luchtvracht bepaalt het programma voor de vracht-
gebouwen Izie grañek ó.2J. Er wordt uitgegaan van een verwer-
kingscapaciteit van 10 ton vracht per vierkante meter eerste linie-
gebouw. 0it zi|n de vrachtgebouwen die direct aan de platIorms
grenzen. Ìn deze eerste linie vrachtgebouwen wordt de vertrek-
kende lading opgebouwd in vrachtunits die geschikt zi|n voor de
belading van een vliegtuig en worden ook de per vliegtuig aange-
komen vrachtunits weer aIgebroken. Voor de tweede linie vracht-
gebouwen, waar expediteurs en andere logistieke dienstverleners
voor de verdere aIhandeling van de vracht zorgen, is in principe
eenzelIde omvang nodig. 0e verwerkingscapaciteit van 10 ton per
vierkante meter is ook bi| de tweede linie het uitgangspunt.
Ìn grañek ó.2 wordt de ontwikkeling van de groei van de luchtvracht
weergegeven tussen 1ºº0, nu en 2015. 0e verwachte groei tussen nu
en 2015 is circa 1 mil|oen ton Ivan 1,5 mil|oen ton naar 2,5 mil|oen
tonJ. Ìn grañek ó.2 wordt tevens aangegeven hoe groot in 2007 de
bestaande voorraad is voor eerste en tweede linie vrachtaIhande-
ling op 5chiphol-0entrum, -Zuid en -Zuidoost, nameli|k circa
225.000 m
2
eerste linie en circa 150.000 m
2
tweede linie.
Bi| een gebruikeli|ke verwerkingscapaciteit van 10 ton luchtvracht
per m
2
loodsvloer is de verwachte vraag in 2015 bi| 2,5 mil|oen ton
luchtvrachtvracht ca 250.000 m
2
eerste linie gebouw en circa
250.000 m
2
tweede linie gebouw, hetgeen een groei zou impliceren
van respectieveli|k 25.000 m
2
en 100.000 m
2
.
Uit de grañek wordt echter duideli|k dat voor de eerste linie met
een benodigde capaciteit van circa 280.000 m
2
rekening wordt
gehouden, hetgeen een groei inhoudt van 55.000 m
2
. 0it heeIt te
maken met een zekere ineIñciëntie van het gebruik door meerdere
aIhandelaren, met het Ieit dat er in sommige gebouwen ti|deli|k een
tweede linie gebruiker zit en dat gebouwen met een zekere over-
maat gebouwd worden Iovercapaciteit om markt alti|d te kunnen
bedienenJ. Het volume van 280.000 m
2
kan worden ontwikkeld op
het areaal in 5chiphol-Zuidoost.
0rañek ó.2 0ntwikkelingsmogeli|kheden eerste en tweede linie vrachtgebouwen in relatie tot groei luchtvaart
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
Voor de tweede linie aIhandeling ontstaat in 2011 een ruimtetekort
op 5chiphol-Zuidoost, waardoor er maar een groeiruimte ontstaat
van circa 30.000 m
2
. 0it wordt veroorzaakt door de ruimteli|ke
reservering van de Parallelle Kaagbaan. 0e overige veronder-
stelde marktvraag I70.000 m
2
J moet als gevolg van voornoemd
ruimteli|k verdringingsproces elders geaccommodeerd kunnen
worden. Hiervoor zi|n de te ontwikkelen gebieden in de Werkstad
Aó geschikt Iñguur ó.óJ.
0e ruimtereservering voor AirFrance-KLM op Zuidoost, direct ten
zuiden van de Kaagbaan tunnel, is niet in de tabel meegenomen
omdat het een vervanging van de gebouwen op 0entrum betreIt.
0oorki|k naar 2020/2025
0p de lange termi|n zi|n voor het accommoderen van 3 à 3,5 mil|oen
ton vracht in 2020/2025 ruimteli|ke voorzieningen nodig met een
omvang van 300.000 à 350.000 m² bruto vloeroppervlak voor de
eerste en tweede linie vrachtstations. Het is onzeker in hoeverre
meer intensieve gebouwconcepten Itweelaagse gebouwenJ en
een verschuiving van overslagIuncties naar het achterland tot een
grotere verwerkingscapaciteit per vierkante meter vloeroppervlak
leiden, waardoor de ruimtebehoeIte lager uitvalt.
ó.2.1 Eerste linie aIhandeling
Air France-KLM verhuist mogeli|k naar Zuidoost
Air France-KLM en Martinair hebben samen een aandeel van onge-
veer ó0% van het totale luchtvrachtvolume Ió0% Air France-KLM en
20% MartinairJ. Aangenomen wordt dat het totaal van de twee par-
ti|en ook in de komende |aren totaal op ó0% bli|It. Air France-KLM
is de grootste aInemer van eerste linie aIhandeling. Zi| zi|n geves-
tigd op 5chiphol-0entrum en hebben de Vrachtstations 1, 2 en 3 in
gebruik, met een capaciteit van circa 70.000 m
2
. Ìn de planperiode
is het waarschi|nli|k dat er een gehele oI gedeelteli|ke verhuizing
plaatsvindt van de vrachtoperatie van Air France-KLM naar Zuidoost
Izie ñguur ó.ó en ó.5J. Aangezien een groot deel van de vracht op
passagiersvliegtuigen wordt vervoerd is de relatie met 5chiphol-
0entrum van groot belang. Air France-KLM is op Zuidoost dan ook
naast de tunnel gepositioneerd, die de arealen 0entrum en Zuidoost
met elkaar verbindt. 0e eventuele ruimte die ontstaat op 0entrum
kan benut worden om het groeiende passagiersproces te accommo-
deren Izie paragraaI ó.1J. 0e overige ruimte kan worden benut voor
een vrachtgebouw van Air France en KLM dat dient als steunpunt
voor expresszendingen en voor overige landzi|dige Iuncties.
5chiphol-Zuid bli|It intact
Het vrachtareaal 5chiphol-Zuid bli|It volgens de huidige inzichten
gedurende de planperiode intact. 0it eventueel met uitzondering
van enkele delen van het tweede linie gebied. 0eze moeten tezi|ner-
ti|d mogeli|k plaats maken voor de aanleg van vervangende vlieg-
tuigopstelposities aan de zuidzi|de van het huidige vrachtplatIorm.
0ok hier geldt voor de eerste linieloodsen dat verdere groei op
5chiphol-Zuidoost een plek kan kri|gen.
5chiphol-Zuidoost: ruimteli|ke reservering parallelle Kaagbaan
zorgt voor restricties
0orspronkeli|k is voor 5chiphol-Zuidoost voorzien in een indeling
volgens het stramien van eerste en tweede linie over de gehele
lengte van het areaal tussen de huidige Kaagbaan en de Fokker-
weg. 0eze `ideale` compacte indeling heeIt zi|n waarde bewezen en
garandeert een eIñciënte overdracht van zendingen.
0e ruimteli|ke reservering voor de parallelle Kaagbaan Izoals op-
genomen in het 5treekplanJ vermindert de capaciteit van dit gebied.
Naast reeds bestaande restricties voor de bouwhoogte, ontstaan
door de ruimtereservering van de parallelle Kaagbaan aanvullende
restricties op basis van te respecteren zichtli|nen vanuit de verkeers-
toren. Voor de tweede linie Iaciliteiten, zoals expeditie en logistieke
dienstverlening, is door de ruimtereservering van de parallelle
Kaagbaan op Zuidoost derhalve slechts beperkt ruimte beschikbaar.
Voorzien is dat deze activiteiten grotendeels ge¨ntegreerd worden in
de aangrenzende gebieden rondom 5chiphol IWerkstad AóJ.
ó0
Figuur ó.ó 0ntwikkelingsrichting eerste en tweede linie vracht
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I ó1
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
ó.2.2 Tweede linie aIhandeling
Werkstad Aó biedt logistieke verbinding tussen Zuidoost, 5chiphol
Logistics Park en Aó-zone West
Tweede linie vrachtgebouwen zi|n gesitueerd in de zone direct gren-
zend aan de eerste linie. 0at leidt tot een optimale aansluiting van
eerste op tweede linie activiteiten. 0at is een belangri|k voordeel van
5chiphol in de concurrentie met andere luchthavens. 0ie koppeling
is door de ruimteli|ke restricties op 5chiphol-Zuidoost maar beperkt
realiseerbaar. 0aarom wordt in de Werkstad Aó de logistieke verbin-
ding tussen Zuidoost, 5chiphol Logistics Park I5LPJ en de Aó-zone
West uitgewerkt Iongestoorde logistieke verbinding, 0LV, zie ñguur
ó.óJ. Tweede linie parti|en kunnen zich dan deels daar vestigen. 0e
capaciteit voor tweede linie gebouwen op Zuidoost wordt dan vooral
ingezet om parti|en te huisvesten die eventueel ook eerste linie acti-
viteiten willen ontwikkelen. Er kan in totaal nog ongeveer 30.000 m
2

tweede linie ontwikkeld worden op 5chiphol-Zuidoost.
Aó-zone West: aantrekkeli|ke locatie voor luchthavengerelateerde
logistiek
0e Aó-zone West is onderdeel van de Werkstad Aó. 0it gebied ten
zuidoosten van HooIddorp, tussen Ri|ksweg Aó, de spoorli|n, de
0eniedi|k en de Bennebroekerweg is circa 300 hectare groot. 0e
Aó-zone West is een aantrekkeli|ke en unieke locatie voor lucht-
havengerelateerde logistieke activiteiten. 0emengde pro|ecten,
dat wil zeggen kantoren en logistiek, kunnen hier gerealiseerd
worden. Een goede op de marktvraag aIgestemde planvisie voor
de Aó-zone West is belangri|k voor de verdere internationale ont-
wikkeling van de 5chipholregio.
Aó-zone West biedt ook mogeli|kheden voor railterminal
0e locatiekwaliteit is door de ontsluiting op het ri|kswegenstelsel
zonder meer goed te noemen. Aangezien de Aó-zone West direct
grenst aan de spoorli|n en het rangeerterrein bi| HooIddorp, biedt
de Aó-zone West tevens de mogeli|kheid tot het creëren van een
railterminal voor de overslag van ti|dkritische goederen, die anders
over de weg door Europa moeten worden vervoerd Izie ñguur ó.óJ.
5LP komt tegemoet aan vraag naar tweede linie Iaciliteiten
Ìn de planperiode is niet te verwachten dat er een besluit valt over
de aanleg van de parallelle Kaagbaan. 0m deze periode te over-
bruggen en tegemoet te komen aan de vraag vanuit de markt naar
tweede linie Iaciliteiten, is het de bedoeling deze onder andere te
huisvesten op 5chiphol Logistics Parc I5LPJ. 5LP ligt ten zuiden
van de N201 en vormt ook onderdeel van de Werkstad Aó.
5LP biedt kansen voor luchthavengebonden logistieke bedri|ven,
eventueel gemengd met kantoren
5LP komt in aanmerking voor de ontwikkeling van luchthaven-
gebonden logistieke bedri|ven, eventueel gemengd met kantoren.
Voor het gebied gelden beperkingen door de aanwezigheid van
veiligheids- en geluidzones van de nabi| gelegen huidige Kaagbaan
en de ruimtereservering van de parallelle Kaagbaan. Ìn het gebied
waar deze zones van toepassing zi|n, kan eventueel een parkeer-
terrein worden ontwikkeld en kunnen ruimteli|ke reserveringen
gemaakt worden voor nieuwe inIrastructuur.
0edaanteverandering gebied aan zuidzi|de 5chiphol
0oor bovengenoemde plannen verandert het gebied ten zuiden van
5chiphol de komende 10 |aar Iors van gedaante. Het Ri|kswegennet
zal ter plaatse worden aangepast en uitgebreid Iparallelstelstel AóJ,
een nieuwe provinciale weg wordt aangelegd Iomgelegde N201J,
het lokale ontsluitende wegennet zal worden uitgebreid, de Zuid-
tangent zal worden doorgetrokken, er is een railterminal gepland
en de ontsluiting van 5chiphol-Zuidoost zal worden gewi|zigd, mede
als gevolg van een mogeli|k aan te leggen parallelle Kaagbaan.
0eze veelheid aan pro|ecten vraagt om een integrale aanpak van
de ruimteli|ke inrichting van het gebied en een hierop toegesneden
Iasering.
Ìn tabel ó.2 is het programma voor vracht opgenomen. Ìn ñguur
ó.5 is het programma ruimteli|k vertaald.
Tabel ó.2 0ntwikkeling programma vracht 2005-2015
ó2
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I ó3
ó.3 Aviation - ri|banen, vliegtuigonderhoud, secundaire Iuncties
ó.3.1 Ri|banen
Aanpassingen ri|banenstelsel door komst grotere en zwaardere
vliegtuigen
0edurende de komende planperiode van vi|I |aar wordt een aantal
aanpassingen aan het ri|banenstelsel voorzien Izie ñguur ó.1J. 0e
belangri|kste hiervan zi|n terug te voeren op de komst van grotere
en zwaardere vliegtuigtypen zoals de A380. Hiervoor moeten op
diverse plaatsen in het ri|baanstelsel in de bochten verruimingen
worden aangebracht, de zogenaamde `ñllets`. Tevens ondergaat
een aantal bruggen en viaducten structurele aanpassingen om het
hogere startgewicht van de A380 te kunnen dragen. 0e belangri|k-
ste aanpassingen vinden plaats op de kruisingen met de Ri|ksweg ó,
zowel aan de noordzi|de Iri|baan B en de kruising met baan 0º/27J
als aan de zuidzi|de Iri|baan 0uébecJ. Er wordt onderzocht in hoe-
verre de verhardingen ter hoogte van de N5-spoortunnel moeten
worden aangepast.
Uitbreiding ri|baanstelstel aan kop baan 18L
Uitbreidingen van het ri|baanstelsel zi|n voorzien aan de kop van
baan 18L Ide AalsmeerbaanJ. 0eze ri|baan moet het mogeli|k
maken om vliegtuigbewegingen tussen 5chiphol-0entrum en
5chiphol-0ost, voornameli|k sleepbewegingen, uit te voeren zonder
dat de vliegtuigen baan 18L moeten oversteken. 0it laatste is zowel
vanuit capaciteit als veiligheid een ongewenste situatie.
Aanpassing ri|baanstelsel oostzi|de baan 0ó/2ó
Een tweede uitbreiding betreIt de aanpassing van het ri|baanstelsel
aan de oostzi|de van baan 0ó/2ó Ide KaagbaanJ ten gevolge van de
uitbreiding van het vrachtareaal Zuid-0ost. 0oor het toenemende
aantal opstelplaatsen vinden meer vliegtuigbewegingen van en
naar dit gebied plaats. 0e aanleg van een extra ontsluitende ri|baan
komt hieraan tegemoet en biedt tevens een gunstiger aansluiting
op de Kaagbaan.
0p langere termi|n aanleg tweede ri|baan zuidzi|de
Tot slot wordt op langere termi|n de aanleg voorzien van een tweede
ri|baan aan de zuidzi|de, de parallelle ri|baan 0uébec. Met de aanleg
van deze ri|baan wordt het ri|baanstelsel rond 5chiphol-0entrum
voltooid als een dubbel stelsel, waardoor in vele baangebruikscom-
binaties een korte optimale ri|ti|d kan worden bereikt. 0e aanleg van
deze ri|baan is echter vooral van belang indien de opstelplaatsen aan
de zuidzi|de van het areaal worden uitgebreid Ihogere verkeersdrukJ.
Het is echter ook belangri|k als het baangebruik in de toekomst het
gebruik van andere baancombinaties dan de huidige tot gevolg heeIt,
waardoor het nodig is een andere scheiding van in- en uitgaand ver-
keer te bereiken. 0e beoogde aanpassingen aan het ri|banenstelsel
zi|n weergegeven in ñguur ó.1.
Tabel ó.3 Kenmerken huidige secundaire Iuncties
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 óó
Tabel ó.ó 0ntwikkeling programma onderhoud en secundaire Iuncties 2005-2015
ó.3.2 Vliegtuigonderhoud
5chiphol-0ost heeIt Iunctie als technisch areaal
0p 5chiphol-0ost bevindt zich het gebied waar de vliegtuigen van
Air France-KLM en andere maatschappi|en, die hun thuisbasis op
5chiphol hebben, in technisch onderhoud zi|n. Het technisch are-
aal, dat zich vooral kenmerkt door grote hangars, heeIt thans een
omvang van circa ó0 hectare. Naast het technisch areaal bevinden
zich op 5chiphol-0ost ook kantoren, een hotel en wordt er de
kleine luchtvaart, de zogenaamde general aviation, aIgehandeld
en technisch onderhouden. Tot de general aviation activiteiten
behoren onder andere de hangars van de Ri|kspolitie en aIhande-
lingsIaciliteiten en platIormen voor kleine zakenvliegtuigen.
0nderhoud voor eigen vloot en derden
Naast het technisch onderhoud aan de eigen vloot, voert Air France-
KLM tevens onderhoud uit voor vliegtuigen van andere luchtvaart-
maatschappi|en. 0e werkomvang van dit technisch onderhoud voor
derden neemt naar verwachting in de toekomst aI. Air France-KLM
heeIt thans voor het onderhoud aan vliegtuigen op 5chiphol-0ost
de beschikking over de Hangars º, 10, 11, 12 en 1ó. Hangar 1ó is de
grootste en modernste en biedt ruimte aan drie B7ó7 onderhouds-
baaien. Naast deze hangar is de KLM motorenwerkplaats gelegen.
0eze heeIt de modernste Iaciliteiten op dit gebied ter wereld, terwi|l
de geboden technologische kennis eveneens wereldIaam geniet.
0aarnaast is ruimte benodigd voor de bi|behorende werkplaatsen
en kantoren van de technische dienst. 0p 5chiphol-0ost hebben ook
Transavia en Martinair eigen hangars en onderhoudsIaciliteiten.
Transavia beschikt momenteel over één hangar, terwi|l Martinair
twee hangars bezit, waarvan één geschikt is voor B7ó7 onderhoud.
Beleid gericht op optimaal gebruik beschikbare ruimte 5chiphol-
0ost
Voor de toekomst is het beleid erop gericht om eIñciënt en optimaal
gebruik te maken van de beschikbare ruimte op 5chiphol-0ost. 0it
geldt zowel voor de middellange termi|n, binnen de contouren van
het huidig technisch areaal, als voor de lange termi|n ontwikkeling,
wanneer aanvullende groeiruimte nodig is. 5chiphol-0ost wordt
reeds decennia lang gebruikt als primaire locatie voor het technisch
onderhoud aan vliegtuigen. 0e nieuwe ontwikkelingen ten aanzien
van het benodigde aantal en de omvang van de hangars en andere
Iaciliteiten zi|n steeds opgevangen door andere, verouderde
hangars en bi|gebouwen te slopen en te vervangen door nieuwe
eIñciëntere Iaciliteiten.
Prioriteit ligt bi| accommoderen hub-alliantie
0ok de komende tien |aar biedt 5chiphol-0ost, zi| het in steeds
beperktere mate, hiervoor nog voldoende mogeli|kheden. 5teeds
vaker moeten daarbi| prioriteiten worden gesteld ten aanzien van
de te accommoderen Iaciliteiten. 0e eerste prioriteit in het kader
van de mainportstrategie is het accommoderen van de hub-al-
liantie. 0p 5chiphol-0ost is dat niet anders voor het Iaciliteren van
het technisch onderhoud aan de vliegtuigen van Air France-KLM,
die met hun netwerk de basis vormen van de mainport. 0aarnaast
is het essentieel dat andere maatschappi|en die hun thuisbasis
op 5chiphol hebben over onderhoudsIaciliteiten beschikken. 0ok
deze ruimte kan worden geboden.
Tot 2015: nieuwe hangars ontwikkelen
Ìn de periode tot 2015 wordt rekening gehouden met twee nieuwe
hangars voor Air France-KLM: hangar 17 Ivoormalige werk-
plaatsen locatieJ en hangar 15 Ivervanging voormalige hangar
ºJ. Voor Martinair en Transavia wordt rekening gehouden met de
nieuwbouw van één hangar. Ruimte hiervoor wordt gevonden door
herindeling van het 0eneral Aviation platIorm en het P57 parkeer-
terrein en naast de bestaande Transavia hangar.
ó.3.3 5ecundaire luchthavenIuncties
5ecundaire Iuncties zi|n ondersteunend voor Iunctioneren lucht-
haven
Voor de ontwikkeling en exploitatie van een luchthaven zi|n ver-
schillende ondersteunende Iuncties nodig. Ìn tabel ó.3 wordt per
luchthavenondersteunende Iunctie aangegeven wat er onder wordt
verstaan en waar de Iunctie zich momenteel op het luchthavenge-
bied bevindt.
Netto groei circa 27 hectare in planperiode, uitbreiding gepland op
Noordwest
0e ruimtebehoeIte van de secundaire Iuncties groeit op basis van
ervaringsci|Iers min oI meer lineair mee met de groei van het
luchtverkeer. Uitgaande van de veronderstelde groei in vliegtuig-
bewegingen en passagiers/vracht is de verwachte toename van
de ruimtebehoeIte tot 2015 circa 50%. Het huidige areaal is circa
5ó hectare van omvang. 0at betekent dat de netto groei circa 27
hectare bedraagt tot 2015. Een kenmerk van de secundaire Iuncties
is dat voor de langere termi|n niet exact is aan te geven om welke
Iuncties het gaat. 0e locaties voor uitbreiding van de secundaire
Iuncties zi|n vaak restlocaties op 0entrum oI locaties aan de randen
van het luchthavengebied. Het gebied Noordwest is in het ruimteli|k
ontwikkelingsplan primair bestemd voor secundaire luchthaven-
Iuncties.
Ìn ñguur ó.ó en tabel ó.ó is het programma voor vliegtuigonder-
houd en secundaire Iuncties weergegeven.
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I ó5
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
ó.ó Non-aviation
Het non-aviation programma bestaat uit de onderdelen vracht-
gebouwen, kantoren, hotels en retail. 0e raming voor het vracht-
programma is in paragraaI ó.2 besproken. 0nderstaand wordt
ingegaan op de onderbouwing van het kantoren-, hotel- en detail-
handelsprogramma. 0aarnaast wordt ingegaan op de ruimte voor
spottersplaatsen.
Binnen de planperiode komen ook enkele pro|ecten in uitvoering
die niet verder in dit ontwikkelingsprogramma besproken worden
omdat ze buiten het plangebied vallen. Het gaat daarbi| om de
ontwikkeling van het 5chiphol Logistics Park ten zuiden van de
luchthaven en de golIbaan en het golIbaanhotel ten noorden van
de luchthaven.
ó.ó.1 Kantoren
Jaarli|ks 20.000 m
2
kantoren 5chiphol I0entrum en 0ostJ,
10.000 - 15.000 m
2
kantoren ElzenhoI
0p 5chiphol staat ongeveer 350.000 m
2
commerciële kantoren
I*J
.
Uit onderzoek naar de ontwikkelingsgeschiedenis van kantoren
op de luchthaven vanaI 1ºó7 bli|kt dat de toename van de voor-
raad commerciële kantoren geli|ke tred houdt met de toename van
het aantal passagiers per |aar Izie grañek ó.3J. 0e ervaringsregel
is dat er de laatste |aren gemiddeld op de luchthaven 20.000 m
2

kantoor per |aar ontwikkeld is, voor de helIt op 5chiphol-0entrum
en voor de helIt op 5chiphol-0ost. 0ie behoeIte is gerelateerd aan
het aantal passagiers en/oI vliegtuigbewegingen en aan de Ideels
autonomeJ dynamiek binnen de op de luchthaven gevestigde
bedri|ven. 0e kantorenmarkt op 5chiphol volgt niet alti|d een dip in
het luchtverkeer en volgt gedeelteli|k de regionale kantorenmarkt.
0e ervaringsregel en marktvraag van 20.000 m
2
per |aar is de
basis geweest voor de aIspraken die in het kader van de REV5 zi|n
gemaakt over de ontwikkeling van 5chipholgebonden locaties in
de 5chipholregio. 0aarin is ook bepaald dat de locatie ElzenhoI
met 10.000 m
2
per |aar ontwikkeld wordt, dan wel met 15.000 m
2

als de markt dat zou aangeven.
Kantorenprogramma 5chiphol I0entrum en 0ostJ en ElzenhoI
Ìn de planperiode tot 2015 wordt uitgegaan van de realisatie van
kantoren in 5chiphol-0entrum, 5chiphol-0ost en ElzenhoI. Het kan-
torenprogramma van 0entrum/0ost bedraagt in totaal 200.000 m
2

Izie hooIdstuk 5J. Voor ElzenhoI bedraagt het programma 100.000
tot 150.000 m
2
kantoren binnen de planperiode tot 2015 IexclusieI
het daar ook voorziene hotel, zie ook ó.ó.2J.
ó.ó.2 Hotels
Uitbreiding hotelcapaciteit in planperiode
0p en rond de luchthaven bevinden zich veel hotels. 0eze bedienen
verschillende markten. 0p 5chiphol zelI is het 5-sterren airporthotel
het meest voorkomend. 0e capaciteit van deze categorie heeIt zich
geleideli|k ontwikkeld met de groei van het aantal passagiers Izie
grañek ó.óJ. 0e toekomstige vraag naar hotelkamers is door Horwath
0onsulting voor de gemeente Haarlemmermeer in beeld gebracht.
º0% van de vraag in de gemeente Haarlemmermeer is luchthaven
gerelateerd. 0e toekomstige vraag tot 2015 wordt bepaald door de
verwachte groei van het aantal passagiers op 5chiphol, de groei van
de kantoren- en bedri|venterreinenmarkt en economische/con|unc-
turele schommelingen. Horwath 0onsulting raamt dat er naast de
geplande uitbreiding met 2.000 hotelkamers in de periode 2012-2015
ruimte is voor gemiddeld 250 kamers per |aar om aan de geraamde
vraag te voldoen in de gemeente Haarlemmermeer.
Uitbreiding met circa 1.º50 hotelkamers in planperiode
Het totale programma hotelkamers in de planperiode bedraagt
circa 1.º50. Allereerst gaat het om de uitbreiding van het Hilton
Hotel met circa 150 kamers naar maximaal ó50 kamers. Binnen de
planperiode ontstaat er - na voltooiing van de uitbreiding van het
Hilton Hotel - marktruimte voor een nieuw 5-sterrenhotel op 5chip-
hol van ongeveer 300 tot ó00 kamers.
0rañek ó.3 Relatie tussen groei aantal passagiers en kantorenvoorraad 5chiphol 1ºó7-2015 IexclusieI ElzenhoIJ
I*J 0it zi|n de kantoren exclusieI kantoren in hangars en bedri|ven IvrachtloodsenJ. Van de terminal is alleen de kantoorschi|I boven de terminal meegerekend, niet
de operationele kantoren binnen de terminal zelI.
óó
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
Naast het 5-sterren airporthotel wordt een aantal hotels ontwikkeld
dat een andere markt bedient. 0p 5chiphol-0entrum wordt het 05ÌB
hotel ontwikkeld, een nieuw innovatieI 1-sterrenhotel dat zich
richt op de zakeli|ke reiziger Imaximaal 300 kamersJ.
Hotels in de lagere segmenten Ionder de 5 sterrenJ werden in het
verleden vooral buiten de luchthaven gebouwd, vaak op ge¨soleerde
locaties. 0e ontwikkeling is nu om die hotels meer te integreren in
gebiedsconcepten en bi| te laten dragen aan de kwaliteit en Iunctie-
menging van Iontwikkelings-Jgebieden. 0m die redenen zal een
aantal van die hotels op 5chiphol ontwikkeld worden.
Naast de centrale luchthavenhotels is het voornemen om op
ElzenhoI een hotel te ontwikkelen als onderdeel van het gebieds-
concept van ElzenhoI. 0it hotel heeIt ongeveer ó00 kamers Ió ster-
renJ. Ìn de herontwikkeling van P3 zi|n 1 oI 2 hotels met een totale
omvang van circa ó00 kamers opgenomen I3 sterrenJ. 0eze hotels
bedienen de markt van parkerende passagiers die een overnachting
boeken in combinatie met een vliegreis. Ten slotte wordt gedacht
aan een hotel voor een speciñek marktsegment op een nader te
bepalen locatie. Het kan hierbi| gaan om een hotel voor bi|voorbeeld
de 0hinese markt. 0e omvang zal ongeveer 300 kamers bedragen.
ó.ó.3 Retail
5chiphol Plaza vormt het hart van de Airport0ity
5chiphol Plaza vormt het hart van de Airport0ity. Plaza is het
knooppunt waar verschillende modaliteiten samen komen. 0p
5chiphol Plaza zi|n verschillende Iaciliteiten gehuisvest. Het
betreIt onder andere winkels, horecagelegenheden en commer-
ciële dienstverleners, zoals autoverhuurbalies. Het gebruik van
5chiphol Plaza sluit aan bi| de doelgroepen waarop de Iaciliteiten
zi|n gericht. Het merendeel van de gebruikers bestaat uit passa-
giers, 5chiphol-werkers, ophalers en wegbrengers Izie tabel ó.5J.
Het gebruik maakt duideli|k dat Plaza geen alternatieI is voor
winkelgebieden in de regio. Als `traIñccenter` richt het zich op de
intensieve passagiersstromen, niet op bewoners uit de regio.
Plaza ontwikkelt zich in li|n met passagiersgroei
0ua detailhandel wordt op 5chiphol een tweetal marktontwikke-
lingen onderscheiden: de op reizigers en bezoekers georiënteerde
retail in de terminal IPlazaJ en de retail gericht op werknemers.
Voor de op reizigers en bezoekers gerichte retail in 5chiphol
Plaza geldt dat deze zich ongeveer in li|n met de passagiersgroei
ontwikkelt. Momenteel heeIt 5chiphol Plaza een capaciteit van
circa º.500 m
2
commerciële ruimte. 0ngeveer 7.000 m
2
is ingevuld
met onder andere horeca, winkels en services. 0oor de bestaande
overcapaciteit van 2.500 m
2
kan de groeiende vraag naar Iaciliteiten
op Plaza, die voortkomt uit een verdere passagiersgroei, tot circa
2011 geaccommodeerd worden in het huidige 5chiphol Plaza.
Hiertoe wordt in de komende |aren het tot op heden niet benutte
deel van Plaza aan de westzi|de ingericht met Iaciliteiten.
Tussen 2011 en 2015 wordt een verdere passagiersgroei voorzien
tot circa ó5 mil|oen passagiers. Ten opzichte van 2011 is dat een
sti|ging van circa 20%. Binnen de planperiode bestaat dan ook een
extra vraag naar commerciële ruimte op Plaza die 20% van º.500 m
2

bedraagt, te weten circa 2.000 m
2
.
Beperkte oppervlakte retail gericht op werknemers
0e tweede ontwikkeling bestaat uit retail die gericht is op de
werknemers van de luchthaven. Met name op 5chiphol-0entrum
neemt de behoeIte aan speciñek op de werknemers gerichte retail
toe. Een toplocatie als 5chiphol-0entrum moet een aantal voor-
zieningen aan zi|n werknemers aanbieden. Tot nu toe werd vooral
gebruik gemaakt van de winkels in Plaza. Met het groeien van
de hoeveelheid werknemers in het zuideli|ke deel van 5chiphol-
0entrum neemt de behoeIte toe aan een IbescheidenJ supermarkt
en horeca. Hierbi| gaat het om een supermarkt van ongeveer 500 m
2

en IhorecaJvoorzieningen. 0ezien de beperkte oppervlakte van deze
supermarkt en de locatie leidt dit niet tot concurrentie met andere
supermarkten in de regio. 0erhalve is geen sprake van winkel-
structuurverstorende eIIecten en heeIt de supermarkt geen extra
verkeersaantrekkende werking.
0rañek ó.ó Relatie tussen groei aantal passagiers en groei aantal hotelkamers in segment 5-sterren airporthotel 1ºó7-2015
ó8
Verder vorm geven aan Airport0ity 0oncept
Ìn de toekomst geeIt 5chiphol 0roup verder vorm en inhoud aan het
Airport0ity 0oncept. 0e versterking van de zakeli|ke, recreatieve
en toeristische Iuncties bieden daarvoor aanknopingspunten. Ìn dit
verband zullen de mogeli|kheden worden verkend voor de ontwik-
keling van een entertainment- en retailconcept. 0aarnaast zi|n er
ideeën voor de uitbouw van commerciële activiteiten op het gebied
van congres en Business &Trade IB&TJ Iaciliteiten. Het versterken
van de internationale ontmoetingsIunctie van 5chiphol is daarbi|
leidraad. 0eze ontwikkelingen zorgen voor een versterking van de
knooppuntIunctie van 5chiphol en de economische versterking van
de regio. Uitgangspunt voor dergeli|ke ontwikkelingen is dat ze
geen economische structuurverstorende eIIecten hebben en geen
negatieve eIIecten hebben op de bereikbaarheid van 5chiphol.
ó.ó.ó 5pottersplaatsen
0oede voorzieningen voor vliegtuigspotters
5chiphol streeIt naar goede voorzieningen voor vliegtuigspotters.
0aarmee wordt bi|gedragen aan een positieI imago van de lucht-
vaart en de luchthaven. Het niet goed accommoderen van vlieg-
tuigspotters heeIt bovendien een negatieI eIIect op de omgeving en
de veiligheid.
Voorzieningen bi| spottersplaats, nieuwe locatie nabi| Polderbaan
Uitgangspunt is dat er bi| een spottersplaats goede voorzieningen
komen. 0ie voorzieningen kunnen bi|dragen aan de exploitatie van
de spottersplaats. 0e huidige spottersplaats bi| de Buitenveldert-
baan, met een vestiging van Mc 0onald`s, is hiervan een voorbeeld.
Ìn principe ontwikkelt 5chiphol 0roup spottersplaatsen die met
dergeli|ke voorzieningen gecombineerd zi|n. 0ok zi|n combinaties
denkbaar met andere voorzieningen op het gebied van dagrecreatie.
0e locatie van een spottersplaats is hiervoor mede bepalend. Ìn
5chiphol-Zuidoost verdwi|nt de huidige spottersplaats. Ter plaatse
is de ontwikkeling van het vrachtareaal voorzien. Nabi| de Polder-
baan wordt een nieuwe spottersplaats toegevoegd. 0I er meer spot-
tersplaatsen nodig zi|n, is aIhankeli|k van het Ieiteli|ke gedrag van
spotters. Negatieve eIIecten van spotten op de omgeving moeten
voorkomen worden.
Ìn tabel ó.ó is het programma voor non-aviation aangegeven. Ìn
ñguur ó.7 is het non-aviation programma ruimteli|k vertaald.
Tabel ó.5 0ebruik Plaza
Tabel ó.ó 0ntwikkeling programma non-aviation 2005-2015
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I óº
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
ó.5 Bereikbaarheid
0roei landzi|dig verkeer door toename 00-passagiers en werkgele-
genheid
Het belang van een goede bereikbaarheid van de regio en de lucht-
haven is evident. 0e ontwikkeling van de activiteiten op 5chiphol
en de ontwikkeling van de inIrastructuur bepalen de toekomstige
situatie op het gebied van bereikbaarheid. 0e ontwikkelingen op
5chiphol worden primair gedreven door de groei van het luchtzi|dig
verkeer. 0oor toename van het aantal 00-passagiers neemt ook het
landzi|dige verkeer toe. Ìn 2015 is het aantal 00-passagiers naar
verwachting gegroeid tot circa 38 mil|oen per |aar. Naast de groei
van het aantal passagiers zorgt ook de ontwikkeling van de werk-
gelegenheid voor meer verkeer in 2015. 0e werkgelegenheid neemt
op 5chiphol toe tot circa 100.000 arbeidsplaatsen, waarvan 57.000
op 0entrum. 0e ontwikkeling van de bereikbaarheid van de Lucht-
haven 5chiphol wordt op lokaal niveau vooral bepaald door Ihet pro-
gramma vanJ de luchthaven. 0p regionaal en nationaal niveau ligt er
een verantwoordeli|kheid bi| de overheid. Het hieronder geschetste
programma op regionaal en nationaal niveau is dan ook geen pro-
gramma maar meer een dringende wens van 5chiphol 0roup.
Verkeersstudie brengt gevolgen voor bereikbaarheid in beeld
Er is nadrukkeli|k gekeken naar de verkeersaspecten. Hiertoe is
een verkeersstudie verricht naar de doorstroming op het interne
en externe verkeersnetwerk I0HV 200ó, actualisatie bereikbaar-
heid en verkeersaIwikkeling 5chiphol 2015J. Aan de hand van drie
schaalniveaus, nationaal/internationaal, regionaal en lokaal, wordt
het programma voor de landzi|dige bereikbaarheid uiteengezet.
Ìn ñguur ó.8 is de ruimteli|ke vertaling van het programma voor
bereikbaarheid weergegeven.
ó.5.1 Nationaal/internationaal
0oede achterlandverbindingen met catchment area essentieel
Het luchtzi|dige mainportnetwerk wordt voor een groot deel in
stand gehouden door de omvang van de thuismarkt. Het gebied
waar de passagiers naartoe gaan oI vandaan komen heet de catch-
ment area. 0oede achterlandverbindingen zorgen ervoor dat de
omvang van het catchment area, en daarmee de thuismarkt, in de
toekomst veilig worden gesteld. 5chiphol 0roup geeIt in dit kader
prioriteit aan een versnelde uitbreiding van de capaciteit van de
ri|kswegen Aó, A2 en A12.
0oede H5L-verbindingen noodzakeli|k voor versterking catchment
area
Met de aanleg van de Hogesnelheidsli|n Zuid IH5L-ZuidJ kri|gt
5chiphol in 2008 aansluiting op het Europese Hogesnelheidsnet.
0oor integratie van het vervoer via het spoor en door de lucht
zorgt de snelle trein voor versterking van het huidige catchment
area. Zonder deze li|n en met een steeds minder goede bereik-
baarheid over de weg neemt het aandeel van de passagiers uit het
zuideli|k deel van Nederland aI. Passagiers kiezen in deze situatie
eerder voor Brussel, Pari|s oI een regionale luchthaven om hun
vliegreis te maken. Brussel ligt vanaI 2007 op ca. º0 minuten
ri|den vanaI 5chiphol. Pari|s is dan in circa drie uur bereikbaar.
0e H5L-Zuid heeIt de komende |aren Amsterdam 05 als begin- en
eindstation, maar wordt op termi|n verplaatst naar de Zuidas, de
toekomstige zakeli|ke toplocatie van Nederland. Naar het oos-
ten van het land ontbreekt momenteel een snelle verbinding. 0e
provincie 0elderland en de gemeente Arnhem hebben een plan op-
gesteld voor de 0eltali|n. 5chiphol 0roup ondersteunt dit initiatieI
om op het tra|ect tussen Utrecht en de 0uitse grens maatregelen
te treIIen die de betrouwbaarheid en de snelheid verhogen zonder
dat daar Iorse investeringen voor nodig zi|n zoals bi| een hogesnel-
heidsli|n. Voor de bereikbaarheid van het catchment area is het
nameli|k van belang dat er rechtstreekse treinen gaan ri|den van
en naar Arnhem en verder richting Keulen.
ó.5.2 Regionaal
0mlegging Aº, omlegging N201 en aantakking op Aº
0e ontwikkelingen in de regio en op 5chiphol zorgen voor een extra
belasting van het regionale wegennet. Twee belangri|ke aanpassin-
50
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
gen van het wegennet zi|n de omlegging van de Aº en de N201. 0e
omlegging van de Aº vergroot de capaciteit, verbetert de milieupro-
blematiek in Badhoevedorp en biedt mogeli|kheden voor de ontslui-
ting van 5chiphol Noordwest en Badhoevedorp-Zuid. 0e omlegging
van de N201 zorgt voor uitbreiding van de capaciteit van het regio-
nale wegennet en biedt eveneens een verhoogde leeIbaarheid in de
woonkernen Aalsmeer en Uithoorn. Verder biedt de nieuwe N201
een rechtstreekse ontsluiting van nieuw te ontwikkelen gebieden,
waaronder de verschillende plangebieden van Werkstad Aó, zoals
5chiphol-Zuidoost, 5chiphol Logistics Park en de Aó-zone West.
0e omlegging van de N201 biedt voor het vrachtverkeer van de
Bloemenveiling een betere oplossing. Echter, zonder een qua ver-
keerskundige structuur betere aantakking van de N201 op de Aº
Ivia het A3 tracéJ wikkelt het regionale verkeer zich in de toekomst
meer over 5chiphol-0ost aI. 0e capaciteit is hier niet toereikend
voor. 5chiphol 0roup is dan ook van mening dat de realisatie van
deze aantakking, oI een volwaardig alternatieI daarvoor, op ter-
mi|n noodzakeli|k is.
Aandeel 5chiphol-gerelateerd verkeer wi|zigt nauweli|ks
0e ontwikkeling van 5chiphol heeIt gevolgen voor het gebruik
van de landzi|dige inIrastructuur. 0e verkeersstudie voor de N201
houdt rekening met dezelIde veronderstelde groei als in het ruim-
teli|ke ontwikkelingsplan. Het verkeersmodel van de N201 laat
ook zien dat het 5chiphol gerelateerd verkeer in de toekomst nau-
weli|ks wi|zigt. Uit het verkeersonderzoek van 0HV INoordvleu-
gelmodel 2020J bli|kt dat het aandeel van het 5chiphol gerelateerd
verkeer op de Aó in de toekomst niet sterk verandert Ivan 20 naar
2ó%J. 0esteld kan worden dat daarmee geen grote wi|zigingen van
de verkeersaIwikkeling op de Aó plaatsvinden.
Regionaal openbaar vervoer is met name belangri|k voor werkers
op 5chiphol
Voor de vele mensen die op 5chiphol werken is het belangri|k dat
5chiphol goed bereikbaar is per openbaar vervoer. Aangezien veel
van hen in de directe nabi|heid van hun werk wonen, reizen veel
mensen met het regionaal vervoer naar 5chiphol. Met de Hemboog
en de Utrechtboog is ook de regionale bereikbaarheid van 5chiphol
verbeterd. 0aarnaast is de uitbreiding van de capaciteit van de
spoortunnel essentieel om de groei van het treinverkeer mogeli|k
te maken. ProRail zal in het kader van Herstelplan 5poor de ko-
mende periode capaciteitsmaatregelen treIIen alsmede verkeers-
management- en veiligheidsmaatregelen.
Nieuwe regionale ov-verbinding
5chiphol 0roup heeIt samen met ProRail een voorstel uitgewerkt
voor de ontwikkeling van een nieuwe regionale openbaar vervoer-
verbinding IRegionaal 5poor Noordvleugel, R5NJ op de corridor
Almere-Zuidas-5chiphol-HooIddorp-Bollenstreek Iñguur ó.ºJ.
Naast een verbetering van de wegverbinding dient deze railver-
binding een belangri|ke rol te vervullen in de toenemende stroom
van woon-werkverkeer. Het spoorconcept, vergeli|kbaar met
ondermeer de RER in Pari|s, zorgt voor een snelle en Irequente
verbinding tussen alle nieuw te ontwikkelen gebieden in de regio en
zorgt voor ontlasting van het bestaande spoor. Hierdoor ontstaat er
meer ruimte voor de belangri|ke interregionale en IinterJnationale
verbindingen.
ó.5.3 Lokaal
Parallel stelsel van wegen op de Aó met aansluitingen verschil-
lende arealen
Het interne wegennet is via 5chiphol-0entrum aangesloten op
de ri|ksweg Aó. 0it is de hooIdtoegang tot 5chiphol die zorgt voor
een ontsluiting van de terminal en de parkeergarages voor kort
parkeren. Via 5chiphol-0ost is de luchthaven ook te bereiken
voor het verkeer vanaI de Aº. Zowel vanaI de Aº als de Aó kan het
areaal voor lang parkeren IP3J en personeelparkeren IPó0J bereikt
worden. VanaI de N201 is de luchthaven tevens bereikbaar vanuit
het zuiden. Hier is een directe toegang tot de personeelsparkeer-
plaats P30. 5chiphol 0roup geeIt de voorkeur aan de ontwikkeling
van een parallel stelsel van wegen op de Aó waarop de verschil-
lende arealen I0entrum en P3/Pó0J direct zi|n aangesloten Izie
ñguur ó.10J. 0e uitgevoerde verkeersstudie laat het eIIect zien van
de zogenaamde backbone op het interne wegennet van 5chiphol.
0ngeacht een backbone kri|gt de hooIdtoegang te maken met toe-
Figuur ó.º Voorstel voor de ontwikkeling van een nieuwe regionale openbaar vervoerverbinding
52
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
nemend weeIverkeer. 0e huidige lengte bi| de toegang tot 5chiphol
I0eintuurbaanJ is onvoldoende, maar kan met verkeerstechnische
maatregelen worden opgelost. Eén van de mogeli|kheden is om de
aIrit naar de westeli|ke randweg te sluiten en het verkeer van de
0eintuurbaan aan te laten sluiten op de Havenmeesterweg.
0escheiden stelsel passagiers en wegen goed voor verkeersveilig-
heid en bereikbaarheid
0m de veiligheid te verhogen en het overzicht te verbeteren is het
wegenstelsel op 5chiphol-0entrum gescheiden in wegen voor pas-
sagiers en wegen voor dienstenverkeer. Het verhoogde wegenstel-
sel biedt passagiers toegang tot de parkeergarages en vertrekhal-
len. 0p maaiveldniveau liggen de wegen voor het dienstenverkeer.
0eze wegen verbinden de deelgebieden van 5chiphol en hebben
een belangri|ke logistieke Iunctie voor de bedri|ven en kantoren op
de luchthaven. 5chiphol 0roup is er daarnaast voorstander van om
het dienstenverkeer zoveel mogeli|k aan de randen naar herkomst
aI te vangen Izie ñguur ó.10J.
Verbinding 0entrum/Zuid en Zuidoost verbeteren door aanleg
Beechavenue
5peciñek aandachtspunt in de lokale wegontsluiting betreIt de
verbinding tussen de arealen 0entrum/Zuid en Zuidoost. Ìn de hui-
dige situatie zorgt de parallelweg van de N201 voor de verbinding.
0e congestie op deze weg is zeer groot. Zowel voor het openbaar
vervoer als voor het vrachtverkeer is deze situatie al |aren een
groot probleem. Een ti|deli|ke oplossing is gezocht door de tunnel
onder de Kaagbaan als alternatieve verbinding voor het landzi|dige
verkeer Ivia airsideJ te gebruiken. Met de aanscherping van de
EU-regelgeving zal dit in 2008 niet meer mogeli|k zi|n. Een deñni-
tieve oplossing wordt geboden door de aanleg van de Beechavenue.
Vooruitlopend op deze deñnitieve oplossing kan er voor 2008 een
ti|deli|ke oplossing worden gevonden in het creëren van een verbin-
ding tussen de Aalsmeerderweg en de Folkstoneweg op 5chiphol-
Zuidoost. Verder dient de doorstroming, zowel op de parallelweg als
op de N201, verbeterd te worden door de uitwisseling van verkeer
tussen deze twee wegen onmogeli|k te maken. 0p deze manier
sni|dt het mes aan twee kanten, een betere interne bereikbaarheid
en een betere doorstroming op de N201.
5tructurele oplossing voor bereikbaarheid 5chiphol-0ost door
verbinding N201 en Aº
0e verkeersontwikkeling in de regio en op 5chiphol zorgen voor
toenemende problemen op 5chiphol-0ost. Ìn 2015 treden Iorse pro-
blemen op bi| de aanwezige rotonde alsmede op een aantal kruis-
punten. 0e aanleg van een nieuwe aansluiting op de Aº vanaI de
5chipholdi|k zorgt voor een betere aIwikkeling van het verkeer in dit
gebied. 0e verkeersproblemen worden hier echter nog niet volledig
mee opgelost. Er wordt nog gewerkt aan mogeli|ke aanpassingen
in de ontwerpen van de kruispunten om de resterende problemen
op te lossen. 5chiphol 0roup is van mening dat een structurele
oplossing moet worden gezocht door het completeren van een ruit
rondom 5chiphol. Zoals ook in paragraaI ó.5.2 is aangegeven dient
hiertoe de N201 met de Aº verbonden te worden via het tracé van
de N522 IA3J. 0p deze manier wordt sluipverkeer via 5chiphol-0ost
voorkomen.
Uitbreiding capaciteit Plaza om groei openbaar vervoer te accom-
moderen
5chiphol is een knooppunt voor openbaar vervoersstromen met
circa 100.000 passanten per etmaal. 0e trein IH5L, intercity, stop-
treinJ, interliner, sternet en Zuidtangent komen er allemaal samen.
0aarnaast zi|n er de taxi`s, het besteld vervoer en de hotelbussen.
Plaza wordt gebruikt als eindbestemming voor passagiers en werk-
nemers, maar ook als overstappunt. Plaza moet in de toekomst
haar capaciteit uitbreiden om de groei van het openbaar vervoer te
kunnen accommoderen. Een Iysieke uitbreiding van Plaza is in dit
verband nodig om het aantal sti|g- en daalpunten tussen Plaza en
de perrons van de N5 te kunnen verhogen. 5chiphol 0roup onder-
zoekt momenteel de mogeli|kheden hiertoe.
Voor het versterken van de relatie tussen 5chiphol-0entrum en
HooIddorp biedt een uitbreiding van het 5ternet een goede uit-
komst. Het gesubsidieerde openbaar vervoersnet tussen werkare-
alen, parkeerarealen en de N5 stations van HooIddorp en 5chiphol
zorgt voor een integrale ontsluiting voor het gebied ten zuiden van
5chiphol.
Figuur ó.10 Voorstel hooIdinIrastructuur
53
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
ó.ó Parkeren
Bi| het parkeren wordt onderscheid gemaakt tussen parkeren voor
passagiers en parkeren voor werknemers, vanwege de verschil-
lende achterliggende groeiIactoren en de verschillende parkeer-
producten.
ó.ó.1 Passagiers
Modal split parkeren in voortransport slechts 10%
Ìn de modal split wordt het voortransport naar 5chiphol van de
vertrekkende 00-passagiers uitgesplitst naar vervoermiddel. 0e
belangri|kste vervoermiddelen naar 5chiphol zi|n trein en auto.
Van het totale aantal vertrekkende 00-passagiers geeIt slechts
circa 10% aan de auto op 5chiphol te hebben geparkeerd. 0it
percentage is al vele |aren vri|wel stabiel. Een groei van het aantal
vertrekkende 00-passagiers gaat dan ook gepaard met een groei
in de vraag naar parkeerplaatsen Iprocentueel vri|wel geli|kJ.
Trein heeIt aandeel van 35%, gestegen door Utrechtboog
Veel groter zi|n de percentages gebruik van de trein en `wegge-
bracht met de auto`. Eind 2005 zi|n de aandelen in het voortrans-
port respectieveli|k 35% voor de trein en 32,ó% voor de categorie
`auto weggebracht`. Het treinaandeel groeit gestaag en is sinds
het tweede kwartaal 200ó nog nooit zo hoog geweest I35,ó%J. 0e
rechtstreekse treinverbinding door middel van de Utrechtboog
met het zuiden van het land is mede van invloed op de groei van
het treinaandeel. 0eze groei ten gunste van de trein gaat vooral
ten koste van het aandeel `wegbrengers per auto` dat al twee |aar
dalende is. 0ie ontwikkeling is van groot belang omdat hiermee
het aantal verkeersbewegingen met de auto van en naar 5chiphol
aIneemt.
Naast de verschuiving van `auto weggebracht` naar `trein` is ook
een verandering van `auto weggebracht` naar `auto geparkeerd`
belangri|k omdat dan het aantal verkeersbewegingen van en naar
5chiphol wordt gehalveerd. Ìn plaats van heen/terug ri|den Inaar
5chiphol en terug naar woon- verbli|ßocatieJ bi| zowel vertrek als
aankomst, wordt dan slechts één keer heen naar 5chiphol en één
keer terug naar de woon- verbli|ßocatie gereden.
Parkeerbeleid 5chiphol is sturend
5chiphol 0roup wil in de vraag naar parkeerplaatsen voorzien,
maar tracht anderzi|ds het aandeel 0V gebruik verder te verho-
gen. 0it doet 5chiphol 0roup niet door het aantal parkeerplaat-
sen te beperken, maar door zich in te zetten voor een verdere
kwaliteitsverbetering van het openbaar vervoer. Het verbeteren
van de bereikbaarheid van de luchthaven door openbaar vervoer
verbindingen vormt dan ook een belangri|k onderdeel van het
mobiliteitsbeleid van de luchthaven. 0e uitwerking van dit be-
leid kan met talri|ke voorbeelden worden ge¨llustreerd, zoals de
bi|drage van 5chiphol 0roup aan de aanleg van de Zuidtangent, de
aangeboden busdiensten van 5chiphol 5ternet en initiatieven van
5chiphol 0roup voor de aanleg van een regionale spoorverbinding
tussen Almere, Zuidas, 5chiphol, HooIddorp en Bollenstreek.
5chiphol 0roup hecht veel waarde aan verdere verbetering van
openbaar vervoer inIrastructuur. Het niet oI niet ti|dig doorgaan
van verbeteringen in het 0V is direct nadelig van invloed op het
aantal verkeersbewegingen en vergroot de noodzaak tot aanleg
van meer/extra parkeerplaatsen.
5inds een aantal |aren is er wel een ontwikkeling gaande dat er niet
uitsluitend meer op 5chiphol wordt geparkeerd, maar ook bi| aan-
bieders in de omgeving van 5chiphol. Hierdoor komen de verkeers-
bewegingen veel meer op het onderliggende wegennet terecht,
hetgeen ten koste gaat van de doorstroming op dit wegennet.
Toekomstige vraag naar parkeervoorzieningen voor passagiers
0e marktvraag naar parkeervoorzieningen op 5chiphol wordt in
hoge mate bepaald door de groei van het aantal luchtreizigers
die op 5chiphol hun vliegreis starten I00-segmentJ. Een andere
Iactor die erg van invloed is op de parkeervraag op 5chiphol is
de toename van de pieken in de parkeervraag Iveroorzaakt door
bi|voorbeeld het ontbreken van vakantiespreiding in de mei- en
0rañek ó.5 Uitbreiding parkeerplaatsen in relatie tot groei 00-passagiers

Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
herIstvakantieJ. 5chiphol 0roup voert, zoals eerder vermeld, een
sturend parkeerbeleid door product- en tarieIdiIIerentiatie en een
optimalisatie van het gebruik van parkeerplaatsen. 0it beleid leidt
tot verschillende producten Ikort en lang parkerenJ op verschil-
lende locaties Ibi| de terminal en op aIstandJ tegen verschillende
pri|zen. 0oor dit beleid worden geen grote veranderingen ver-
wacht in de verhouding tussen het aantal 00-passagiers en het
aantal benodigde parkeerplaatsen. Belangri|ke parameters in
de vertaling van het aantal vertrekkende 00-passagiers naar de
parkeerbehoeIte zi|n onder andere: aandeel auto voortransport
Imodal splitJ, aandeel IlangJparkeerders, gemiddelde bezettings-
graad per auto en de gemiddelde parkeerduur. Bi| de berekening
van het benodigde aantal parkeerplaatsen is uitgegaan van de
modal split ontwikkeling van de aIgelopen |aren. Naast de groei
van het aantal vertrekkende 00-passagiers wordt de vraag ook
bepaald door de groei van het aantal werknemers, die met name
plaatsvindt op 5chiphol-0entrum.
Vraag naar publieke parkeerplaatsen neemt sterk toe
0p basis van eerder geschetste parameters Io.a. modal split, ge-
middelde parkeerduurJ wordt voor het |aar 2015 een parkeervraag
geprognotiseerd die circa 15.000 parkeerplaatsen hoger is dan
het huidige aanbod. 0ie maximale vraag doet zich echter alleen
voor in een aantal pieken die onder andere optreden in de mei- en
herIstvakantie Izie grañek ó.óJ. 0mdat deze situatie zich slechts
enkele malen per |aar voordoet worden de nieuw te realiseren
parkeergarages niet gedimensioneerd op basis van deze zeer
hoge pieken, maar op basis van een gemiddelde piekvraag in de
zomerperiode. 0ie is structureel lager, waarmee het aantal nieuw
te realiseren parkeerplaatsen voor passagiers Ipublieke parkeer-
voorzieningenJ in 2015 circa 8.500 bedraagt. 0eze groei is geheel
in verhouding met de groei van het aantal 00-passagiers. Ìmmers,
het aantal 00-passagiers neemt toe van circa 25 mil|oen in 2005
tot 38 mil|oen in 2015, een sti|ging van circa 50% Izie grañek ó.5J.
0een structurele parkeervoorzieningen voor piekopvang, opvang
elders op oI nabi| luchthaven
Uiteraard betekent het dimensioneren van de parkeergarages op
een gemiddelde vraag in de zomerperiode dat er in de piekperiode
van onder andere mei en oktober behoeIte bli|It bestaan aan een
piekopvang. Het beleid van 5chiphol 0roup is erop gericht dat voor
deze piekopvang geen nieuwe parkeergarages worden gebouwd,
maar dat elders op oI nabi| de luchthaven locaties worden gevon-
den die gebruikt worden voor ti|deli|ke overloop gedurende deze
korte periodes.
ó.ó.2 Werknemers
0roei werknemers leidt tot groei parkeervraag
Waar de groei van het aantal 00-passagiers van belang is bi| het
bepalen van de vraag naar publieke parkeervoorzieningen, is de
groei van het aantal werknemers op de luchthaven bepalend voor
de vraag naar besloten parkeerplaatsen. Het aantal werknemers
sti|gt van circa ó0.000 nu naar circa 100.000 in 2015 IinclusieI de
verwachte werkgelegenheidsgroei in 5chiphol Logistics Park,
Aó-zone West en 5chiphol NoordwestJ. Een groot gedeelte van de
werknemers is werkzaam op 5chiphol-0entrum.
Hoewel medewerkers op en rond de luchthaven vaak gebruik
maken van het openbaar vervoer voor hun woon-werkverkeer
komt ook in de toekomst een gedeelte van de medewerkers per
auto naar het werk. Uitgangspunt is dat nieuw te bouwen kantoren
en bedri|Islocaties die niet direct met het operationele proces zi|n
verbonden gaan voorzien in hun eigen parkeerbehoeIte. Echter,
ook het aantal arbeidsplaatsen in reeds bestaande gebouwen,
zoals bi|voorbeeld het terminalcomplex en overige delen van de
overslagli|n, en het aantal werknemers in continuedienst neemt
toe. 0e extra vraag naar parkeerplaatsen die de groei van het aan-
tal arbeidsplaatsen creëert wordt geschat op circa 2.000.
0rañek ó.ó Vraag en aanbod passagiersparkeren P3

Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Uitgangspunt is dat ieder deelgebied in eigen parkeerbehoeIte
voorziet, 5chiphol-0entrum is uitzondering
Het 5chipholgebied is onderverdeeld in deelgebieden. Met betrek-
king tot parkeren is het beleid erop gericht om de deelgebieden
in de eigen parkeerbehoeIte te laten voorzien. 0it impliceert dat
bi| ontwikkeling van nieuwe kantoren en bedri|Isgebouwen ook de
parkeervraag voor personeel en bezoekers meegenomen wordt.
Uitzondering hierop vormt 5chiphol-0entrum. Vanwege de ruimte-
li|ke beperkingen is zowel voor personeel als voor reizigers al vele
|aren het beleid gevoerd om ook op aIstand van de bestemmings-
locatie te parkeren. Voor personeel vindt parkeren o.a. plaats in de
periIerie van de luchthaven aan zowel de noord- als zuidzi|de. 0it
beleid wordt ook in de komende |aren gevoerd. Hiermee wordt ook
de verkeersintensiteit op het centrale areaal teruggedrongen.
ó.ó.3 Locatie toekomstige parkeervoorzieningen
Vraag kort parkeren voor passagiers opvangen door optimalise-
ring bestaande capaciteit 5chiphol-0entrum
Voor kort parkerende passagiers zi|n momenteel voorzieningen
beschikbaar op 5chiphol-0entrum, direct gelegen naast de ter-
minal. 0e vraag naar dit product sti|gt, maar 5chiphol 0roup kiest
er in haar beleid voor om in principe op 5chiphol-0entrum geen
grootschalige additionele parkeervoorzieningen voor passagiers te
realiseren. 0it geldt alleen onder de voorwaarde van uitbreiding van
P3/Pó0. Voor de vraag naar kort parkeren op 5chiphol-0entrum is
het beleid erop gericht om de bestaande capaciteit zoveel moge-
li|k te optimaliseren. Vervanging van bestaande voorzieningen en
de noodzakeli|ke uitbreiding worden in het bredere kader van de
integrale ontwikkelingen van dit deelgebied meegenomen. Het
aantal van circa 7.000 parkeerplaatsen op 5chiphol-0entrum bli|It
gehandhaaId.
Vraag lang parkeren op centrale locatie accommoderen en combi-
neren met personeelparkeren
Het beleid van 5chiphol 0roup is erop gericht om in de vraag naar
parkeerplaatsen te bli|ven voorzien. Het niet kunnen aanbieden
van parkeerplaatsen in de piekperiode sluit niet aan bi| de rest
van het totale passagiersproces waarvan alle onderdelen geac-
commodeerd worden. Het is nu nog mogeli|k om ook in de piek-
momenten van de vakantieperioden, door middel van verwi|zingen
naar andere parkeerlocaties op de luchthaven, in de parkeervraag
te voldoen. 0eze mogeli|kheid tot optimaliseren vermindert door
de autonome groei op de andere locaties snel. 0it betekent dat uit-
breiding van het aantal parkeerplaatsen op korte termi|n gewenst
en noodzakeli|k is.
0e voorkeur van 5chiphol 0roup is om voor het parkeren op aI-
stand een centrale locatie te ontwikkelen, met een directe aanslui-
ting op het ri|kswegennet. 0e locatie P3/Pó0 komt hiervoor in aan-
merking en kan in de toekomst doorgroeien naar een capaciteit
van circa 2ó.000 parkeerplaatsen. Hierbi| wordt uitgegaan van een
combinatie van parkeerplaatsen voor passagiers en personeel.
Ti|dens bouwwerkzaamheden elders goed bereikbare parkeer-
capaciteit
Ti|dens deze bouwwerkzaamheden moet elders goed bereikbare
alternatieve parkeercapaciteit beschikbaar zi|n. 5chiphol Noord-
west is hiervoor de meest logische plek. 0oor de goede bestaande
ontsluiting op het wegennet en op het luchthavenareaal is een
busverbinding met 5chiphol-0entrum simpel te realiseren.
0verige locaties personeelsparkeren
0p 5chiphol-0ost wordt het noodzakeli|k de parkeerplaatsen op
maaiveldniveau om te zetten in parkeerplaatsen in een nieuw te
bouwen parkeergarage. 0e beschikbare ruimte op 5chiphol-0ost
is beperkt, terwi|l de vraag naar parkeervoorzieningen ook hier
sti|gt. Hoewel een groot gedeelte van de groei van de vraag naar
personeelsparkeren kan worden opgevangen in een gecombineer-
de ontwikkeling met passagiersparkeren op de locatie P3/Pó0,
bli|It een zuideli|ke locatie voor personeelsparkeren gehandhaaId.
0p dit moment is dit P30, waarvan de capaciteit binnen de planpe-
riode niet meer toereikend is.
Figuur ó.12 Parkeerlocaties 5chiphol
57
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
5chiphol 0roup zoekt, in samenspraak met de gemeente Haarlem-
mermeer, naar mogeli|kheden om dit terrein te verplaatsen naar
de locatie Kruisweg Zuid. 0eze locatie heeIt drie voordelen. Ten
eerste is de locatie Kruisweg Zuid goed te ontsluiten voor wegver-
keer IAó, N201J en 0V IZuidtangentJ. Ten tweede kunnen vanwege
beperkingen vanuit het Luchthavenindelingsbesluit ILÌBJ in het
gebied geen andere Iuncties ontwikkeld worden. Bovendien ligt
het gebied centraal tussen bestaande en nieuwe werklocaties Io.a.
Werkstad AóJ, waarmee de mogeli|kheid ontstaat het terrein voor
meerdere werklocaties te benutten.
Ìn tabel ó.7 is het programma voor parkeren opgesplitst in het type
en de locatie. Ìn de ñguren ó.11 en ó.12 is het parkeerprogramma
ruimteli|k vertaald.
ó.ó.ó Parkeernormen
Parkeernormen op 5chiphol zi|n van toepassing op de werkne-
mers. Passagiersparkeren is niet in strikte normen te vatten. Voor
passagiers voert 5chiphol 0roup een beleid waarbi| aan de par-
keervraag voldaan wordt en er ßankerend gestuurd wordt op een
toename van het gebruik van het openbaar vervoer. Voor werkne-
mers kunnen wel parkeernormen worden gehanteerd die in deze
paragraaI voor de verschillende deelgebieden uiteen worden gezet
I0entrum, ElzenhoI, 0ost en ZuidoostJ. Voor de onderbouwing van
de door 5chiphol 0roup voorgestane en gehanteerde normen is
een vergeli|kend onderzoek gedaan naar de gehanteerde normen
op de Zuidas in Amsterdam en Beukenhorst in HooIddorp.
0e genoemde parkeernormen gelden voor kantoren. Voor de ove-
rige Iuncties - zoals voorzieningen en bedri|Isruimte - worden de
parkeerkenci|Iers volgens 0R0W I2003, parkeerkenci|Iers, basis
voor parkeernormeringJ gebruikt.
0entrum
Het beleid van 5chiphol 0roup is erop gericht om het passagiers-
proces zo goed mogeli|k te accommoderen. 0entraal op 5chiphol-
0entrum heeIt het primaire passagiersproces voorrang. 0it wordt
onder andere bereikt door het gescheiden wegenstelsel voor pas-
sagiers en diensten. 5chiphol 0roup heeIt in de aIgelopen |aren
zeer veel ge¨nvesteerd in de bereikbaarheid van het terminalcom-
plex door vanaI de aansluiting op de Aó een verhoogd wegenstel-
sel aan te leggen.
Ìn dit gebied worden verstoringen van het primaire proces door
personeelsparkeren zo veel mogeli|k voorkomen. 5chiphol 0roup
voert hiertoe een restrictieI parkeerbeleid. Het aantal parkeer-
plaatsen dat direct bi| de werkplek wordt aangeboden is kleiner
dan de parkeervraag. 0lobaal kan worden gesteld dat de parkeer-
vraag het totale aantal werknemers is dat geli|kti|dig aanwezig is,
exclusieI het aandeel openbaar vervoer en langzaam verkeer. 0e
parkeernorm op 5chiphol-0entrum is binnen bovenstaande doel-
stelling gediIIerentieerd, aIhankeli|k van de aIstand tot 5chiphol
Plaza.
Voor 5chiphol-0entrum geldt binnen een straal van 700 m van
Plaza voor kantoren een parkeernorm van 1 parkeerplaats per º0
m
2
kantoor I1:º0J. 0eze norm komt overeen met de in Beukenhorst
te HooIddorp gehanteerde parkeernorm. 0e norm is wel lager dan
gehanteerd op de Zuidas, waardoor meer parkeerplaatsen per
m
2
kantoor kunnen worden ontwikkeld. 0it komt omdat 5chiphol
in tegenstelling tot de Zuidas een zeer laag aandeel werknemers
heeIt dat binnen een straal van 10 kilometer woont Ió%J. 5chiphol
is niet stedeli|k ingebed zoals de Zuidas waardoor het aandeel van
stedeli|k openbaar vervoer en ñetsgebruik lager is.
Voor 5chiphol-0entrum, op een aIstand van meer dan 700 m van
Plaza, geldt een parkeernorm van 1:50. Vliegend personeel en
personeel in continue dienst van het terminalproces, parkeren
buiten de 700 m vanaI Plaza. 0eze kantoren zi|n gelegen nabi|
haltes van de Zuidtangent. 0eze parkeernorm is hetzelIde als de
parkeernorm die de gemeente Haarlemmermeer heeIt vastge-
steld voor kantoorlocaties nabi| de Zuidtangent.
Tabel ó.7 0ntwikkeling programma parkeren 2005-2015 Iaantallen bi| benaderingJ
58

0oor het hanteren van parkeernormen is de parkeervraag in
0entrum groter dan het aanbod. 0it resulteert in parkeerdruk
in gebieden buiten 5chiphol-0entrum. 0m de overlast niet op de
omgeving aI te wentelen heeIt 5chiphol, zoals eerder vermeld,
parkeerterreinen op aIstand aangelegd. 0eze terreinen bevinden
zich op 5chiphol-Zuid IP30J en op de P3 locatie ten noorden van de
5chiphol tunnel IPó0J.
Parkeernorm voor ElzenhoI, 5chiphol-0ost en 5chiphol-Zuidoost
Binnen de voorgaande principes en op basis van de genoemde
benchmark hanteert 5chiphol 0roup voor de locaties ElzenhoI,
5chiphol-0ost en 5chiphol-Zuidoost de navolgende parkeernor-
men.
5chiphol ElzenhoI is geen stationslocatie en is slechts ontsloten
door bus en Zuidtangent. Van stedeli|ke inbedding zoals de Zuidas
en HooIddorp is geen sprake. Voor kantoren wordt daarom een
norm van 1:50 gehanteerd.
5chiphol-0ost en 5chiphol-Zuidoost zi|n slechts door busverbin-
dingen ontsloten. Er wordt daarom een parkeernorm van 1:ó0
gehanteerd.
ó.7 0verzicht programma
Aan het slot van dit hooIdstuk wordt het geschetste programma
samengevat. Ìn de tabellen ó.º en ó.10 worden respectieveli|k
de ontwikkelingen per programma-onderdeel en de locaties per
programma-onderdeel geschetst. Ìn ñguur ó.13 wordt het totale
programma op hooIdli|nen ruimteli|k vertaald in de plankaart
5chiphol 2015.
Tabel ó.8 Parkeernormen voor kantoren
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
Figuur ó.13 Plankaart 5chiphol 2015
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I ó1
0entrum / ElzenhoI
5ecundaire Iuncties INoordwest / NoordJ
0nderhoud / aviation I0ostJ
PlatIormen, aIhandeling en buIIerposities
Vracht IZuidoost, 0ostJ
Werkstad Aó I5LP, Aó-zone westJ
0ngestoorde logistieke verbinding Io.l.v.J
Ìntensivering parkeren P3
0olIbaan
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 ó2
Tabel ó.º 0verzicht ontwikkelingen per programma-onderdeel
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Tabel ó.10 0verzicht programma-onderdelen ruimteli|k ontwikkelingsplan
ó3
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 óó
ó.8 Programma in relatie tot wetteli|ke normen
5chiphol 0roup heeIt maatschappeli|k verantwoord ondernemen
centraal gesteld in haar bedri|Isvoering. Het uitgangspunt is dat
de onnodige negatieve externe eIIecten, die het runnen van een
luchthaven nu eenmaal met zich meebrengt, zoveel mogeli|k wor-
den vermeden oI voorkomen. 0aartoe is het bovenstaande pro-
gramma in een iteratieI proces getoetst aan de daarvoor geldende
Iwetteli|keJ normen en randvoorwaarden. Ìndien het ontwik-
kelingsprogramma alsnog niet in overeenstemming bli|kt te zi|n
met wetteli|ke normen en randvoorwaarden, dan zullen adaptieve
en/oI mitigeringsmaatregelen moeten worden genomen.
0nderstaand worden in relatie tot het programma en het beleid van
5chiphol 0roup kernachtig de belangri|kste normen besproken.
Hierbi| gaat het achtereenvolgens om luchtkwaliteit, externe
veiligheid en water. Voor de aspecten bodem, archeologie, geluid,
ecologie en luchtvaartbeperkingen Io.a. bouwhoogteJ geldt dat het
programma uit het ruimteli|k ontwikkelingsplan minder ingri|-
pende eIIecten heeIt. 0eze aspecten worden onderstaand niet
besproken, maar worden in de separate bestemmingsplantra|ecten
meegenomen.
ó.8.1 Luchtkwaliteit
0e luchtkwaliteit wordt bepaald door de mate waarin schadeli|ke
stoIIen aanwezig zi|n in de buitenlucht. Het resultaat bestaat uit al
bestaande achtergrondconcentraties vermeerderd met de uitstoot
van lokale bronnen, zoals het wegverkeer, bedri|ven en het vlieg-
verkeer. Ìn Nederland bli|kt het vooral lastig om de stikstoIdioxide
IN02J en ñ|nstoI grenswaarden te halen.
Bi|drage 5chiphol aan luchtverontreiniging omgeving 5chiphol is
gering
0e bi|drage van 5chiphol aan de luchtverontreiniging in de om-
geving van 5chiphol is gering. Voor stikstoIdioxide is de bi|drage
van het wegverkeer veel hoger dan die van het vliegverkeer. 0e
relatieve bi|drage van het vliegverkeer neemt echter wel toe. 0e
bi|drage aan ñ|nstoI concentraties van de luchtvaart is nog geringer.
Luchtkwaliteit wordt zowel gemeten als berekend. Uit metingen
bleek dat in 2005 de vigerende grenswaarde voor ñ|n stoI en de
toekomstige grenswaarde voor stikstoIdioxide niet overschreden
werden.
0alende trend voor N02 concentraties
Uit berekeningen komt naar voren dat voor de N02 concentraties
geldt dat er een dalende trend is te zien tot 2020. Nabi| woonlocaties
wordt de grenswaarde voor de |aargemiddelde N02 concentratie
niet overschreden, er zi|n wel overschri|dingen vlak langs snelwegen
en op het centrale deel van het 5chiphol terrein. 0e berekende
|aargemiddelde benzeenconcentraties bli|ven onder de grens-
waarde. 0e ñ|nstoI concentraties bli|ven ook onder de grenswaarde
voor de toegestane |aargemiddelde concentratie.
Wetgeving is sterk in beweging
0e wetgeving over luchtkwaliteit is op dit moment sterk in bewe-
ging, zowel op nationaal als EU niveau. 0e EU is bezig met de
ontwikkeling van een nieuwe richtli|n voor luchtkwaliteit. 0eze
richtli|n zal te zi|ner ti|d ge¨mplementeerd moeten worden in de
Nederlandse wetgeving. Belangri|ke onderwerpen in de ontwerp-
richtli|n zi|n:
Er wordt duideli|ker gedeñnieerd waar de normen gelden en
hoe waarden berekend en gemeten moeten worden. Wat bi|-
voorbeeld nieuw is, is dat de normen niet gelden waar personen
niet mogen komen.
Er komen nieuwe streeI- en grenswaarden. Er komt een norm
voor PM2,5 Iñ|n stoI, dit zi|n nog kleinere deelt|es dan PM10,
waar nu al normen voor geldenJ. 0e normen voor ñ|n stoI
en stikstoIdioxide worden uitgesteld. 0e huidige PM10 norm
wordt versoepeld: de dagnorm mag in plaats van 35 dagen 55
dagen overschreden worden.
0e zeezoutaItrek wordt wetteli|k geregeld.
-
-
-
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Nationaal 5amenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit IN5LJ
Nederland breidt de Wet milieubeheer uit met luchtkwaliteitsei-
sen. Hiermee komt het huidige Besluit luchtkwaliteit te vervallen.
Een belangri|k onderdeel van de aanpassingen aan de Wet milieu-
beheer is het Nationaal 5amenwerkingsprogramma Luchtkwa-
liteit IN5LJ. Ìn gebieden waar de normen voor luchtkwaliteit niet
worden gehaald, gaan overheden in gebiedsgerichte programma`s
de luchtkwaliteit verbeteren. Het N5L is een bundeling van alle
gebiedsgerichte programma`s. Elk programma bevat enerzi|ds
pro|ecten die in betekende mate bi|dragen aan de luchtverontrei-
niging en anderzi|ds Ri|ksmaatregelen en regionale maatregelen
om de luchtkwaliteit te verbeteren. Het voordeel is dat individuele
pro|ecten in het programma niet meer aan de Europese normen
worden getoetst, maar aan het doel van het programma.
Ruimteli|k ontwikkelingsplan opgenomen op li|st N5L
Ìnmiddels is het Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 door
de Provincie Noord-Holland opgenomen in de li|st van het N5L,
het concept Regionaal 5amenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
Noordvleugel. 0it regionale programma is doorgerekend om te
kunnen beoordelen oI het saldo tussen pro|ecten en maatregelen
een positieI resultaat oplevert voor de luchtkwaliteit. 0it bli|kt zo
te zi|n. Via de zogenoemde saneringstool wordt tevens berekend oI
er nog sprake is van knelpunten, dus overschri|dingen van grens-
waarden op bepaalde locaties. 0it li|kt alleen het geval te zi|n op
meetpunten direct nabi| de doorgaande wegen, zoals de Aó.
0e AIdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van 5tate is van me-
ning dat ondanks positieve salderingsresultaten binnen het N5L,
het toch alti|d zo moet zi|n dat grenswaarden gehaald worden in
de omgeving van een pro|ect. 0ok eist zi| in sommige gevallen toch
nog een luchtkwaliteitsonderzoek. 0e oorspronkeli|ke opzet van
het N5L li|kt zo niet geheel tot haar recht te komen.
5chiphol 0roup wil luchtkwaliteitsonderzoek uitvoeren
5chiphol 0roup gaat, vooruitlopend op deñnitieve nieuwe wetgeving,
in 2007 over tot het uitvoeren van een luchtkwaliteitsonderzoek.
0it onderzoek moet uitsluitsel geven over de gevolgen voor de
luchtkwaliteit van toekomstige pro|ecten: worden grenswaarden
uit het Besluit luchtkwaliteit wel oI niet gehaald. 0e pro|ecten
betreIIen zowel landzi|dige ontwikkelingen als het uitbreiden van
het aantal vliegtuigbewegingen.
Mocht het luchtkwaliteitsonderzoek uitwi|zen dat grenswaarden
niet gehaald worden, dan zullen compenserende maatregelen
nodig zi|n. Er zal bepaald moeten worden oI het zeker is dat het
N5L soelaas kan bieden oI dat extra maatregelen nodig zi|n. 0e
gevolgen van aanstaande wi|zigingen van de Wet milieubeheer
IWmJ, inclusieI het N5L, zi|n momenteel immers onzeker vanwege
de opstelling van de Raad van 5tate en de EU richtli|n. 0e wi|zigingen
zi|n nog niet precies bekend en moeten uiteindeli|k opgenomen
worden in de Nederlandse wetgeving.
ó.8.2 Externe veiligheid
Externe veiligheid
0e externe veiligheid wordt bepaald door de aanwezigheid van
gevaarli|ke stoIIen in en rond het plangebied. VeiligheidsaIstanden
tussen activiteiten met gevaarli|ke stoIIen en kwetsbare ob|ecten
moeten ervoor zorgen dat bi| een eventuele calamiteit het aantal
dodeli|ke slachtoIIers beperkt bli|It. 0e belangri|kste wet- en
regelgeving waar 5chiphol in dit verband mee te maken heeIt, zi|n
de Wet milieubeheer IWmJ, die voorschriIten stelt ten aanzien van
opslag en overslag van gevaarli|ke stoIIen en het Besluit Risico
Zware 0ngevallen IBRZ0J, dat eisen stelt aan het veiligheidsbeleid
van bedri|ven die op grote schaal werken met gevaarli|ke stoIIen.
0aarnaast zi|n ook de Wet milieugevaarli|ke stoIIen, de Wet vervoer
gevaarli|ke stoIIen en het Besluit Externe Veiligheid Ìnrichtingen
IBEVÌJ van belang.
Wet milieubeheer
Per 7 augustus 200ó is de revisievergunning Wet milieubeheer
voor 5chiphol 0roup van kracht geworden. Het bevoegd gezag
is de provincie Noord-Holland. Ìn de vergunning is een duideli|k
onderscheid gemaakt tussen opslag en overslag van gevaarli|ke
ó5
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 óó
stoIIen en de wet- en regelgeving die daarbi| hoort. Ìn de ver-
gunning zi|n voorschriIten opgenomen ten aanzien van opslag
van gevaarli|ke stoIIen, overslag van gevaarli|ke stoIIen verpakt
als luchtvracht in de loodsen, opslagruimten en overslag op het
platIorm. 0aarnaast moet 5chiphol beschikken over een noodplan
dat wordt beheerd door de luchthavenbrandweer. Vanuit de Wm-
vergunning voldoet 5chiphol 0roup aan de eisen die gesteld wor-
den aan het omgaan met gevaarli|ke stoIIen. 0e Wm-vergunning
schri|It daarnaast voor dat 5chiphol 0roup |aarli|ks dient te veri-
ñëren oI 5chiphol al dan niet BRZ0-plichtig IBesluit Risico Zware
0ngevallenJ is. 5chiphol 0roup is momenteel niet BRZ0-plichtig.
Met betrekking tot de lange termi|n ontwikkeling voor het compar-
timent externe veiligheid streeIt 5chiphol 0roup naar een ontwik-
keling van een veilige centrale locatie voor bedri|ven die gevaar-
li|ke stoIIen overslaan. Hiertoe is een onderzoek gestart dat in de
tweede helIt van 2007 gereed zal zi|n.
Van de gebouwen op de Luchthaven 5chiphol die niet onder voor-
noemde Wm-inrichting vallen is momenteel nog niet geheel
duideli|k welke processen zich er precies aIspelen. 0e luchthaven-
brandweer van 5chiphol 0roup heeIt wel de wens zo snel mogeli|k
de eventueel aanwezige gevaarli|ke stoIIen te inventariseren. 0it
mede vanwege het Ieit dat de luchthavenbrandweer sinds 1 maart
200ó als eerste verantwoordeli|k is voor de bestri|ding van inciden-
ten met gevaarli|ke stoIIen op het luchthavengebied.
Wet milieugevaarli|ke stoIIen en wet vervoer gevaarli|ke stoIIen
5chiphol 0roup moet ook voldoen aan de voorschriIten van de Wet
milieugevaarli|ke stoIIen en de Wet vervoer gevaarli|ke stoIIen.
0eze eerste wet heeIt betrekking op de opslag van gevaarli|ke
stoIIen van 5chiphol 0roup en addendumbedri|ven o.a. ten aanzien
van het omgaan met stoIIen die voor het milieu gevaarli|k kun-
nen zi|n. 0e tweede wet stelt eisen aan het vervoer van en naar
de ti|deli|ke opslag voor gevaarli|ke stoIIen. Ìn dit verband dienen
aIhandelaren zich bi| het vervoer van gevaarli|ke stoIIen te houden
aan de aIspraken die binnen de luchtvaartsector door het Veilig-
heids PlatIorm 5chiphol in een convenant zi|n vastgelegd.
Besluit Externe Veiligheid Ìnrichtingen IBEVÌJ
Bi| het verlenen van een milieuvergunning oI het maken van een
bestemmingsplan moet de gemeente rekening houden met vei-
ligheidsaIstanden conIorm het BEVÌ. 0oel van het Besluit Externe
Veiligheid Ìnrichtingen is om een minimaal beschermingsniveau
vast te leggen rond risicovolle activiteiten Izoals opslag van ge-
vaarli|ke stoIIen en LP0-tankstationsJ.
ó.8.3 Water
Ìn het kader van het verkri|gen van een duurzaam watersysteem
hebben Ri|k, provincies, gemeenten en waterschappen in 2001
de 5tartovereenkomst waterbeleid 21e eeuw ondertekend.
Het belangri|kste instrument daarvoor is de `watertoets`. 0eze
toets schri|It voor dat bi| alle ruimteli|ke plannen en besluiten
de initiatieInemer van meet aI aan en in nauw overleg met de
waterbeheerder de waterhuishouding in de aIweging betrekt. 0e
resultaten van deze aIweging worden beschreven in de `water-
paragraaI` van bestemmingsplannen. Met de watertoets kunnen
negatieve gevolgen voor de waterhuishouding worden voorkomen.
Als dat niet mogeli|k is, moeten de negatieve gevolgen worden
gecompenseerd.
0m hieraan te voldoen wordt gezamenli|k door de gemeente
Haarlemmermeer, 5chiphol 0roup en de waterbeheerders een
waterplan opgesteld dat ingaat op de waterberging en -aIvoer op
5chiphol. Ìn dit plan wordt aangegeven welke verhardingen de ko-
mende tien |aar worden gerealiseerd op de locatie 5chiphol en hoe
5chiphol omgaat met watercompensatie zodat wordt voldaan aan de
drietrapsstrategie: ¨opslaan - berging - aIvoeren¨. 0aarnaast zal
de watercompensatie integraal worden beheerd en gevolgd.
Het waterplan is conIorm planning in het derde kwartaal van 2007
gereed. Voor het waterplan gelden de volgende uitgangspunten:
0e wateropgave zal eerst zo veel mogeli|k in het deelgebied
zelI voldaan worden.
Ìndien er geen ruimte oI oplossingen op het terrein zelI meer
-
-
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I ó7
mogeli|k zi|n dan wordt de bergingscapaciteit elders op de
luchthaven opgelost.
Ìndien die capaciteit ontoereikend is, zal samen met de ge-
meente, de provincie en de waterbeheerders een oplossing
buiten het luchthaventerrein gezocht worden.
Vooruitlopend op het waterplan houdt 5chiphol in haar steden-
bouwkundige plannen rekening met een watercompensatie van
15% van de toename van het verhard oppervlak, overeenkomstig
aIspraken met het Hoogheemraadschap van Ri|nland.
-
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 ó8
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
+$=[X_[Zik_jm[ha_d][d
Ìn dit hooIdstuk worden de verschillende uitwerkingen van het pro-
gramma per deelgebied besproken. Achtereenvolgens wordt inge-
gaan op 5chiphol-0entrum, P3, Noordwest, ElzenhoI, Noord, 0ost,
Zuidoost en Zuid. Ìn ñguur 5.1 zi|n de deelgebieden aangegeven.
5.1 5chiphol-0entrum
5.1.1 Achtergrond
5chiphol-0entrum is vanaI de opening van de terminal in 1ºó7
ontwikkeld als het hart van de luchthaven. Met de bouw van het
Hilton Hotel werd een eerste stap gezet in de ontwikkeling van het
gebied binnen het Airport0ity 0oncept. 0eze ontwikkeling kwam in
de |aren `º0 in een versnelling met pro|ecten als Triport, 5heraton
en WT0. Ìn het Masterplan 5chiphol 2003 uit 1º8º is een centrale
zone van commerciële gebouwen gepro|ecteerd die los van de
overslagli|n staat en daarmee geen directe impact heeIt op het
primaire luchthavenproces. 0ie zone is nu grotendeels ontwikkeld.
5.1.2 0oncept
5chiphol-0entrum is het beeldbepalende knooppunt van de lucht-
haven. Hier komen de werelden van 5chiphol als verkeersmachine
en toplocatie samen. Het is de plek bi| uitstek voor `interactie en
uitwisseling` op het sni|vlak van internationaal en regionaal. Hier
wordt in de toekomst het verbli|Isklimaat verder verbeterd en zal
het voorzieningenniveau en de kwaliteit van de open ruimte de
status van toplocatie en internationaal ontmoetingspunt moeten
waarmaken. Naast de ontwikkeling van kantoren worden hier
ontmoetingsIuncties ontwikkeld en zi|n `Nederland` en `Europa`
mogeli|ke thema`s voor voorzieningen en inrichting van de ruimte.
5tedenbouwkundig kent 5chiphol-0entrum de volgende zonering:
- in de zone rondom de overslagli|n staan de terminals voor
passagiers, vracht en andere aan het primaire proces verbonden
Iuncties,
- een centrale zone met kantoren, hotels en andere commerciële
en ontmoetingsIuncties,
- een zone met parkeerIuncties,
- een groene zone, vroeger ook de 0roene Wig genoemd.
0eze zonering verschiet thans enigszins van kleur door processen
van Iunctiemenging en intensivering van ruimtegebruik. 0nder de
centrale zone van kantoren en hotels wordt ook geparkeerd en in
de zone voor parkeren vindt intensivering van het ruimtegebruik
plaats door het parkeren onder de grond te brengen en daarboven
vastgoed te ontwikkelen. 0e 0roene Wig werd met het draaien van
de 0-Pier een smallere groene zone. Ìn de komende |aren worden
plannen ontwikkeld voor een nieuwe inrichting van de groene
zone, waartoe ook pavil|oens met diverse bestemmingen behoren.
5.1.3 0ntwikkelingen en programma
Ìn de planperiode zal het terminalcomplex verder ontwikkeld
worden om de gewenste capaciteit en kwaliteit van de luchthaven
te kunnen realiseren. 0aartoe zal het terminalcomplex in zuideli|ke
richting uitgebreid moeten worden. 0ie uitbreiding omvat onder
andere de mogeli|ke bouw van extra pieren in het A-gebied.
Voor de mogeli|k te verplaatsen vrachtgebouwen van AF/KLM en
de mogeli|k nieuw te realiseren pier wordt in de planperiode een
nadere gebiedsuitwerking opgesteld.
0ok vindt mogeli|k binnen de planperiode een herstructurering en
uitbreiding van het gebied 5chiphol Plaza/Jan 0ellaertplein plaats.
0e voorzieningen in 5chiphol Plaza zi|n gericht op passagiers,
bezoekers I¨meeters and greeters¨J en werknemers. Thans omvat
5chiphol Plaza ó.300 m
2
winkels en 1.ó00 m
2
horeca. Tot 2015 is
een beperkte uitbreiding voorzien van ongeveer 2.000 m
2
. Een
commerciële uitwerking van de invulling daarvan heeIt nog niet
plaatsgevonden.
Ìn de nabi|heid van de terminal dan wel nabi| één van de luchtha-
venhotels wordt onderzocht oI een uitgebreid ontmoetings- en
vergadercentrum ontwikkeld kan worden onder de naam 5chip-
óº
Figuur 5.1 0eelgebieden
0entrum
ElzenhoI
0ost
Noord
Noordwest
P3
Zuidoost
Zuid
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
holForum. 0it richt zich IgrotendeelsJ op de dagrandpassagier.
Voor 5chipholForum wordt nu een businesscase opgesteld. Ìn die
businesscase wordt het concept en het programma verder uitge-
werkt. 0ok staat de exacte omvang nog niet vast. Bi| het opstellen
van het bestemmingsplan zal hier meer inIormatie over bekend
zi|n. 0e maximale omvang bedraagt 17.000 m
2
.
0p 5chiphol-0entrum zal kantoorontwikkeling plaatsvinden van
ongeveer 12.000 m
2
groei van de voorraad per |aar. 5chiphol
wordt aangemerkt als een toplocatie voor kantoren. Ìn de Ieite-
li|k gerealiseerde huurpri|zen voor kantoren wordt de status van
toplocatie bevestigd. 0m het karakter van toplocatie te bevestigen
en te ontwikkelen dient de kwaliteit van de verbli|Isruimte en
van de voorzieningen op een passend niveau te worden gebracht.
5chiphol Plaza kan hier slechts ten dele in voorzien. 0aarom is
een beperkte ontwikkeling van voorzieningen ten behoeve van
werknemers voorzien. Het gaat daarbi| om horeca en een winkel
IsupermarktJ van maximaal 500 m
2
.
Thans zi|n op 5chiphol-0entrum het Hilton Hotel en 5heraton
gevestigd. Voor Hilton bestaan plannen om het hotel uit te breiden
met circa 150 kamers naar in totaal ó50 kamers. Verdere groei van
hotelcapaciteit in het 5-sterrensegment kan plaatsvinden door de
ontwikkeling van een hotel van 300 tot ó00 kamers.
0aarnaast is voor 5chiphol-0entrum het 05ÌB hotel in ontwikke-
ling, een innovatieI 1-sterren hotel dat een omvang kri|gt van 185
kamers, mogeli|k uit te breiden tot 2º5 kamers.
Ìn tabel 5.1 is het ontwikkelingsprogramma voor 0entrum weer-
gegeven.
Tabel 5.1 Programma 0entrum
70
Figuur 5.2 Plankaart 5chiphol-0entrum 2015
71
nieuwe aIhandelingsposities centrum
nieuw non-aviation vastgoed
nader uit te werken IAF-KLM + pierJ
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
5.2 P3
5.2.1 Achtergrond
P3 is de locatie voor langparkeren van passagiers en aIstands-
parkeren voor werknemers. 0e huidige capaciteit bedraagt circa
15.000 auto`s.
5.2.2 0oncept
0e locatie P3 is aan de grens van zi|n capaciteit. Verdichting van
het ruimtegebruik vormt de aanleiding voor het concentreren van
mobiliteitsvoorzieningen. Naast een uitbreiding van het aantal
parkeerplaatsen worden op de automobilist gerichte voorzieningen
en speciñeke Iunctionaliteiten toegevoegd die de toegevoegde
waarde van P3 voor de klanten versterken. Hierbi| gaat het om
voorzieningen die gericht zi|n op passagiers die op P3 parkeren en
op de auto`s van die passagiers. Thans wordt onderzoek gedaan
naar de haalbaarheid van die voorzieningen. Een exact programma
Iaard van de Iuncties en de omvang ervanJ kan daarom nu nog niet
aangegeven worden. Bi| het opstellen van het bestemmingsplan
voor dit gebied zal meer speciñek het programma aangegeven
worden. Het gaat daarbi| om check in Iaciliteiten, bagageservice,
horeca IhotelsJ, retail en entertainment. 0e ruimteli|ke kwaliteit,
de beleving van het gebied en de kwaliteit van het parkeerproduct
op P3 worden hiermee aanzienli|k verbeterd.
0e huidige lay-out van P3 vormt het uitgangspunt. 0e binnen- en
buitenringwegen vormen samen met een centraal plein de hooId-
structuur. Tussen de ringwegen bevinden zich dwarsstraten die
zorgen voor een goede toegankeli|kheid en een goede oriëntatie.
0e buitenringweg kan op verschillende manieren aantakken op
het omliggende wegennet en eventueel met een directe aIslag op
de Aó. Binnen deze hooIdstructuur worden de parkeercomparti-
menten geleideli|k vervangen door parkeergebouwen. 0e indeling
van de parkeergebouwen is ßexibel. Uitgangspunt is dat kort en
hoogwaardig parkeren dicht bi| het centrum plaatsvindt, lang en
smart parkeren verder en het parkeren voor personeel het verste
uit het centrum.
Langs de Aó komen de hoogste gebouwen en ontstaat een actieve
Iacade met media-etalages en inIormatiedragers. Het centrale
plein ontwikkelt zich tot een levendig en stedeli|k gebied met de
verschillende Iuncties en Iunctionaliteiten. Het transIerium van
bus naar de parkeergarages in het centrum is autovri|.
0e ontwikkeling van P3 kan geIaseerd worden uitgevoerd. Ti|dens
deze herontwikkeling kan de parkeerIunctie grotendeels operati-
oneel bli|ven.
5.2.3 0ntwikkelingen en programma
Ìn de planperiode wordt een groei van het aantal parkeerplaatsen op
P3 voorzien. Ìn totaal omvat de locatie in 2015 circa 25.000 par-
keerplaatsen. Ìn de herontwikkeling van P3 is tevens een hotelpro-
gramma van circa ó00 kamers opgenomen dat de markt bedient
van parkerende passagiers die een overnachting boeken in combi-
natie met een vliegreis. 0aarnaast bestaat het programma uit op
de automobilist-passagier gerichte voorzieningen en speciñeke
Iunctionaliteiten, zoals IautoJservices, autoverhuurIbedri|venJ,
retail, horeca en entertainment.
72
Tabel 5.2 Totaal aantal parkeerplaatsen locatie P3/Pó0
73 Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
5.3 Noordwest
5.3.1 Achtergrond
Het gebied ligt ten noordwesten van 5chiphol-0entrum tussen de
Zwanenburgbaan, de Aó en Badhoevedorp. 5chiphol Noordwest is in
het streekplan aangewezen als ruimtereservering voor een nieuw
areaalcomplex, dat mogeli|k na de planperiode gerealiseerd moet
worden.
5chiphol Noordwest is in ontwikkeling als gebied voor secundaire
luchthavenIuncties. Het vigerende bestemmingsplan voorziet in
deze bestemming. 0elet op de reservering van dit gebied voor
areaalontwikkeling op langere termi|n, vindt de invulling met
Iuncties alleen met ti|deli|ke inrichting en bebouwing plaats. Bi| een
mogeli|ke areaalontwikkeling worden de secundaire luchthaven-
Iuncties verplaatst.
Ìn paragraaI ó.3 is naar voren gekomen dat de komende |aren de
vraag naar secundaire Iuncties lineair meegroeit met de groei van
het luchtverkeer. Er wordt een netto groei van circa 27 hectare in de
planperiode geraamd, die primair in Noordwest geaccommodeerd
moet worden.
Het bestemmingsplan schri|It een verkavelingsrichting voor die op
het banenstelsel gericht is. Vanuit 5chiphol 0roup is echter in over-
leg met de landschapsarchitecten van de gemeente Haarlemmer-
meer gekozen voor een verkaveling binnen het stramien van de
polder. 0aarmee is een betere inpassing in de omgeving en een
betere Iasering mogeli|k. 0at vraagt om een herziening van het
bestemmingsplan op dit onderdeel.
Ìn Noordwest zi|n de brandweer en de sneeuwvloot gevestigd en is
een nieuw kazernecomplex van de marechaussee in ontwikkeling.
5.3.2 0oncept
Het gebied Noordwest behoudt in de planperiode zi|n bestemming
voor secundaire luchthavenIuncties. 0e invulling van die Iunctie
heeIt een ti|deli|k karakter vanwege de lange termi|nreservering
om hier een nieuw areaalgebied te kunnen ontwikkelen. Tussen
de 5loterweg en de Zwanenburgbaan zi|n in de polderstructuur de
ti|deli|ke bedri|Isachtige en meer ruimte-extensieve Iuncties voor-
zien. 0it gebied wordt gekenmerkt door aIwisseling van ontwikke-
lingsgebieden en stroken van groen en water. 0e ti|deli|ke bedri|Is-
kavels worden als oppervlakteIunctie met minimale bebouwing
aangelegd. Een nieuw viaduct verbindt 5chiphol Noordwest met de
Loevesteinse randweg richting 5chiphol-0entrum.
Aan de oostzi|de van de Zwanenburgbaan wordt ruimte gereserveerd
voor de aanleg van een buIIerplatIorm/vliegtuigopstelplaatsen. Ìn
paragraaI ó.1 is naar voren gekomen dat vanaI 2010/2011 de buIIer-
posities naar Noordwest worden verdrongen.
Per Iase wordt voldoende wateroppervlak voor berging gerealiseerd
en rondom een groenstructuur aangelegd. 0e uitgiIte van kavels
start aan de 5loterweg en ontwikkelt zich richting Zwanenburgbaan.
5.3.3 0ntwikkelingen en programma
Het gebied Noordwest wordt ontwikkeld voor Iti|deli|keJ secundaire
luchthavenIuncties. 0aaronder vallen onder andere autoverhuur,
parkeerplaatsen en een aannemerswerkterrein. 0e realisatie van
een aannemerswerkterrein en parkeerplaatsen voor autoverhuur-
bedri|ven zi|n de eerste concrete programma-onderdelen.
0aarnaast is een reservering voor de aanleg van een buIIerplatIorm/
vliegtuigopstelplaatsen opgenomen.

Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Figuur 5.3 Plankaart P3/Noordwest 2015
nieuw non-aviation vastgoed
nieuw parkeren
nieuwe platIorms
nieuwe secundaire Iuncties
nieuwe inIrastructuur
75 Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
5.ó ElzenhoI
5.ó.1 Achtergrond
ElzenhoI, gelegen in de oksel van het kruispunt tussen de Aº
en Aó, is in het Masterplan 2003 aangewezen als locatie voor
`diensten`. 0e ligging maakt het een strategische plek om een
business area te ontwikkelen. Ìn 1ºº8 is voor het gebied een
stedenbouwkundig plan opgesteld. 0e plancapaciteit bedraagt
ongeveer 200.000 m
2
kantoren en een hotel. Ìn het kader van de
product-marktcombinatie IPM0J ontwikkeling wordt thans bezien
welke voorzieningen Iniet zi|nde kantorenJ nog aan dit programma
toegevoegd gaan worden. Ìn 200ó is vanwege gewi|zigde inzichten
een nieuw stedenbouwkundig plan opgesteld. Ìnmiddels is de
locatie door 5chiphol 0roup in 2005 ingebracht in de regionale
samenwerking in 5A00 ÌÌ.
5.ó.2 0oncept
Het gebied ElzenhoI is de `stepping stone` tussen 5chiphol-0entrum
en de Zuidas. Ter versterking van de internationale concurrentie-
positie van de regio wordt hier een speciñek vestigingsmilieu
in het topsegment ontwikkeld. Hier vestigen zich bedri|ven die
willen proñteren van de nabi|heid van 5chiphol-0entrum en de
Zuidas, maar die niet persé in het hart van het knooppunt hoeven
te zitten. ElzenhoI is meer dan een regulier kantorenpark door de
bi|zondere combinaties van Iuncties. 5peciñeke Iuncties, zoals een
businessclub en een hotel, vormen onderdeel van het concept. Het
planconcept voor ElzenhoI is daarmee een goed voorbeeld van het
werken met PM0`s, zoals verwoord in paragraaI 2.2.ó. Hierdoor
ontstaat een locatie die zich nadrukkeli|k kan onderscheiden van
andere locaties in de regio en ten opzichte van andere stedeli|ke
regio`s in Noordwest Europa.
0e gebieden ElzenhoI, 5chiphol Noord en de ten noorden van
5chiphol gelegen golIbaan zi|n ruimteli|k op te vatten als een
uitloper van het groene milieu van het Amsterdamse bos en de
Nieuwe Meer. 0e nabi|gelegen toekomstige golIbaan wordt gezien
als een voorziening die ook ter beschikking staat van ElzenhoI.
5tedenbouwkundig wordt voor ElzenhoI een speciñek milieu
ontwikkeld. 0rotendeels gesloten bouwblokken zorgen voor een
besloten karakter en een geheel eigen identiteit. Ìn het concept is
gekozen voor een hoge dichtheid, waardoor het businessdistrict
een sterk beeld kri|gt in het polderlandschap. 0oor het aanleggen
van nieuwe watergangen wordt de structuur van het polderland-
schap gevolgd.
5.ó.3 0ntwikkelingen en programma
Naast kantoren en kantoorachtige Iuncties is ElzenhoI ook een
uitstekende plek voor internationaal georiënteerde activiteiten
op het gebied van research en development IR&0J, onderwi|s en
gezondheidszorg.
ElzenhoI wordt opgebouwd uit 5 clusters die één tot vier verschil-
lende elementen kunnen bevatten. Ìn ElzenhoI kan in totaal circa
200.000 m
2
kantoren en kantoorachtige Iuncties worden ontwikkeld.
Ìn de planperiode gaat het om 100.000 - 150.000 m
2
kantoren.
0aarnaast staat een hotel van circa ó00 kamers in het ó-sterren-
segment op het programma. Mogeli|ke andere voorzieningen
worden in het kader van de PM0 uitwerking onderzocht.
5.5 Noord
5.5.1 Achtergrond
5chiphol-Noord is vanaI 1º85 ontwikkeld als een gebied voor
zogenoemde secundaire luchthavenIuncties. 0e belangri|kste
secundaire luchthavenIuncties zi|n de cateringbedri|ven en busbe-
dri|I 0onnexxion.
0e stedenbouwkundige invulling heeIt plaatsgevonden aan de
hand van een plan van bureau Urbis. Een centrale straat ontsluit
het gebied. Aan weerszi|den daarvan zi|n de bedri|ven gesitueerd
waarvan de entree naar binnen gericht is.
5.5.2 0oncept / programma
5chiphol Noord houdt haar bestemming ten behoeve van secundaire
luchthavenIuncties. Het gebied is vri|wel volledig ontwikkeld.

Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Figuur 5.ó Plankaart ElzenhoI/Noord 2015
nieuwe secundaire Iuncties
nieuw non-aviation vastgoed
77 Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
5.ó 0ost
5.ó.1 Achtergrond
VanaI 1º1ó tot de opening van 5chiphol-0entrum ontwikkelt
5chiphol-0ost zich als luchthaven. Aanvankeli|k is het een militair
vliegveld, maar vanaI 1º20 is het bestemd voor de burgerlucht-
vaart. Het is het echte hart van de Nederlandse luchtvaart: hier
bevindt zich ook het technisch areaal van de KLM en in 1º51 wordt
de FokkerIabriek geopend Ibuiten het plangebied van dit bestem-
mingsplanJ.
Na 1ºó7 is 5chiphol-0ost de `achterkant` van de luchthaven, die
geleideli|k een nieuw proñel ontwikkelt. Het technisch areaal
van KLM, Transavia en Martinair groeit door en vanaI de |aren `º0
vestigen zich hier steeds meer andere luchthavenIuncties, zoals
de Luchtverkeersleiding Nederland, de ÌN0 en diverse onderdelen
van de KLM.
5.ó.2 0oncept
5chiphol-0ost is de Aviation 0ity. Het gebied wordt ontwikkeld
voor aviationIuncties op het gebied van management, research &
development, techniek en onderwi|s en training. Het concept van
de Aviation 0ity is nog in ontwikkeling.
Het concept speelt in op de aanwezige kwaliteiten van 5chiphol-
0ost. 0eze kwaliteiten bestaan uit:
Een heldere ruimteli|ke en Iunctionele opbouw: een breed
boulevardachtig stationsplein met aan weerszi|den twee be-
bouwingszones.
0oede ontsluitingsmogeli|kheden: 5chiphol-0ost ligt nabi| de
Aº en is goed bereikbaar met het openbaar vervoer.
0e ligging ten opzichte van de Luchthaven 5chiphol: er bestaat
een sterke visuele relatie met het vliegverkeer.
Een aantrekkeli|ke rand van het gebied: 5chiphol-0ost wordt
aIgebakend door het Amsterdamse Bos met de Ringvaart.
0e stedenbouwkundige opzet van 5chiphol-0ost kent een onder-
scheid in drie verschillende zones:
het PlatIorm,
de Airside 5trip,
de 0roene Zoom.
-
-
-
-
-
-
-
Het PlatIorm, het hart van 5chiphol-0ost, vormt met een platIorm,
hangars en andere ondersteunende voorzieningen een beveiligde
zone. 0e gebouwen zi|n groot van schaal en maat. Ìn het concept
bli|It het platIorm zo lang mogeli|k open. Nieuwe hangars worden
zoveel mogeli|k langs de randen van het platIorm gesitueerd.
0renzend aan het PlatIorm ligt de Airside 5trip. Ìn deze zone staan
vooral kantoorachtige gebouwen die een Iront vormen naar het
PlatIorm en naar de centrale boulevard Ihet 5tationspleinJ. 0en-
traal in deze strip ligt een stadsplein met de oude verkeerstoren
die nu een restaurant herbergt. Basis voor de ontwikkeling van
de Airside 5trip is een laag die als winkel/werkplaats dienst doet.
Aan de stationsweg komen de publiekstoegankeli|ke ruimten met
een verdiepingshoge gevelinvulling. Eenheid van de Airside 5trip
is het uitgangspunt. Zowel aan de boulevard-kant als aan de plat-
Iorm-kant wordt uitgegaan van een zonering van trottoir, ventweg
met parkeerzone en uitstapstrook.
Tussen de Airside 5trip en de di|k rond de Ringvaart en de di|k
van de provinciale weg, de 5chipholdi|k, ligt de 0roene Zoom.
0eze zone sluit aan bi| de groene omgeving van het gebied. Ìn de
intensieve groene zone staan hoge zelIstandige gebouwen die
proñteren van het uitzicht over de luchthaven. Het karakter van
de 0roene Zoom is dat de vri|staande kantoorgebouwen omgeven
worden door een waas van groen. Als randvoorwaarde is daarom
gesteld dat 30% van de uit te geven kavels beplant dient te worden
Imet berkenJ.
HooIdader van het gebied wordt gevormd door de opnieuw inge-
richte en met twee ri|en bomen beplante `boulevard`. Alle nieuwe
bebouwing wordt vanaI deze boulevard en het verlengde hiervan,
de Wallaardt 5acréstraat, ontsloten.
5.ó.3 0ntwikkelingen en programma
Ìn het programma voor 5chiphol-0ost staat in de planperiode
een verdere concentratie van aviation activiteiten centraal. Het
programma bestaat uit vliegtuigonderhoud, management, r&d en
trainingen & onderwi|s. Ìn totaal gaat het om een programma van
circa ó5.000 - 100.000 m
2
, waarvan 50.000 m
2
kantoren.
0e bestaande terminal voor general aviation wordt vervangen
door een nieuwe terminal op een andere locatie in 0ost.
78
Figuur 5.5 Plankaart 5chiphol-0ost 2015
nieuw platIorm
nieuw vliegtuigonderhoud
nieuw non-aviation vastgoed
nieuw parkeren
7º Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
5.7 Zuidoost
5.7.1 Achtergrond
Na de ontwikkeling van 5chiphol-0entrum en 5chiphol-Zuid is
gekozen voor de uitbouw van Zuidoost als vrachtareaal, vanwege
de nabi|heid tot 5chiphol-0entrum en de beschikbare ruimte. 0eze
ontwikkeling is mogeli|k gemaakt door de bouw van een tunnel
onder de Kaagbaan die de verbinding van 5chiphol-Zuidoost met
0entrum en Zuid legt.
0p 5chiphol-Zuidoost zi|n vooral eerste en tweede linie vracht-
gebouwen ontwikkeld. 0e eerste linie vrachtgebouwen staat
evenwi|dig aan de Kaagbaan. 0e kantoren zi|n ge¨ntegreerd in de
bouwvolumes van de loodsen. Ìn een structuur loodrecht daarop,
zi|n achter de eerste linie de tweede liniegebouwen gerealiseerd.
0e loodsen zi|n kleiner dan de eerste linie loodsen en de kantoren
zi|n als aparte volumes tegen de loodsen geplaatst.
Ìn paragraaI ó.2 is geconstateerd dat in de planperiode de behoeIte
aan eerste en tweede linie vrachtgebouwen |aren meegroeit met
de omvang van de luchtvracht.
5.7.2 0oncept
0e eerste linie kan in een intensieI dubbellaags concept oI een
traditioneel enkellaags concept gebouwd worden. Langs de hooId-
ontsluitingsweg wordt een enkellaagse tweede linie bebouwing
gerealiseerd, die later tot een eerste linie bebouwing omgevormd
kan worden.
Middenin het gebied, op de grens van de grotendeels gerealiseerde
eerste Iase en de in ontwikkeling zi|nde tweede Iase, bevindt zich
een centrumgebied met ondersteunende voorzieningen bestaande
uit douaneIaciliteiten, kantoorverzamelgebouwen en een truck-
servicecentrum met truckparkeerplaats.
0e structuur van het gebied is aangepast aan de ruimtereservering
voor de parallelle Kaagbaan. 0e oosteli|ke kavels in de eerste Iase
zi|n niet meer in ontwikkeling genomen en in de tweede Iase is de
ruimte voor tweede liniegebouwen sterk beperkt. 0it heeIt er toe
geleid dat de verkavelingsrichting van de tweede Iase is veran-
derd, de gebouwen zi|n evenwi|dig aan de eerste linie gedraaid.
5chiphol-Zuidoost is extern ontsloten op de N201 en op de Aº via
de Fokkerweg. Van groot belang voor het Iunctioneren van het
vrachtareaal is de interne ontsluiting, de verbinding van 5chiphol-
Zuidoost met 5chiphol-0entrum en Zuid. 0eze interne verbinding
is belangri|k omdat veel tweede en derde linie bedri|ven direct
moeten toeleveren aan de aIhandelaren in de eerste linie. 0m een
goede interne ontsluiting in de toekomst te kunnen bli|ven garan-
deren, is een aanvullende wegverbinding voorzien die een kortere
verbinding Zuidoost - Zuid 0entrum biedt: een aansluiting van de
Folkstoneweg op de Beech Avenue.
5.7.3 0ntwikkelingen en programma
5chiphol-Zuidoost wordt ge¨ntegreerd in de Werkstad Aó. Het
ontwikkelingsprogramma voor 5chiphol-Zuidoost bestaat uit het
verder ontwikkelen van eerste en tweede linie vrachtgebouwen.
0aarbi| wordt ingespeeld op veranderingen in de logistiek, die kun-
nen leiden tot veranderingen in het onderscheid tussen eerste en
tweede linie vrachtgebouwen. 0ok worden de mogeli|kheden voor
intensieve gebouwconcepten onderzocht. Het beoogde programma
voor Zuidoost in de planperiode bedraagt circa 70.000 m
2
voor
eerste linie en circa 35.000 m
2
voor tweede linie vrachtgebouwen.
0aarnaast is een beperkt programma voor ondersteunende kan-
toren opgenomen. Het overige vrachtprogramma dat op Zuidoost
geen plek kan kri|gen, wordt gerealiseerd in 5LP en in de Aó-zone
West.
0e grootste ontwikkeling in dit gebied is mogeli|k een nieuwe vesti-
ging van AirFrance/KLM cargo, ter Igedeelteli|keJ vervanging van de
gebouwen op 5chiphol-0entrum.
80
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Figuur 5.ó Plankaart Zuidoost 2015
nieuw platIorm
nieuwe vrachtgebouwen
nieuwe inIrastructuur
ongestoorde logistieke verbinding
81 Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015
5.8 Zuid
5.8.1 Achtergrond
5chiphol-Zuid is in de |aren `80 en `º0 ontwikkeld als vrachtareaal.
5.8.2 0oncept / programma
5chiphol-Zuid behoudt haar Iunctie voor vracht. Kwaliteitsver-
betering door Igedeelteli|keJ herontwikkeling van gebouwen oI
delen van het gebied kan binnen de planperiode opportuun worden.
82
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
Figuur 5.7 Plankaart Zuid 2015
nieuwe ri|baan
83 Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 8ó
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 85
B_j[hWjkkh
- Benthem 0rouwel West 8 I1ºº8J, 5tedenbouwkundig Plan en
0roenstructuurplan 5chiphol-0ost I0eñnitieI ontwerp 20 oktober
1ºº8J
- Benthem 0rouwel I2000J, 5chiphol 0ost, studie perceel 70 en 72
I25 april 2000J
- Benthem 0rouwel NA00 I2003J, Airport 0evelopmentplan 5chip-
hol 200ó-2020. Update 0entrumplan, april 2003
- Benthem 0rouwel NA00 I200óJ, Vrachtareaal 5chiphol Zuidoost,
ruimteli|ke onderbouwing
- Boeing I200óJ, World Air 0argo Forecast
- Buck 0onsultants Ìnternational I2005J, ReIerentiekader Rand-
stad Holland Iº november 2005J
- 0erIontaine, 0. I2005J, 0overnance in de Randstad. Rede, uit-
gesproken in verkorte versie bi| de aanvaarding van het ambt
van Hoogleraar in de Faculteit Rechtsgeleerdheid, Economie,
Bestuur en 0rganisatie aan de Universiteit Utrecht I11 november
2005J
- 0HV I200óJ, Actualisatie bereikbaarheid en verkeersaIwikkeling
5chiphol 2015
- 0icken, P. I2003J, 0lobal 5hiIt
- 0ominique Perrault Architecture I200óJ, 5chiphol ElzenhoI 2015
- Florida, R. I2002J, The Rise oI the 0reative 0lass
- 0emeente Haarlemmermeer I200óJ, 0ollegeprogramma ge-
meente Haarlemmermeer 200ó-2010
- K0AP architects en planners I2007J, TransIercity IIebruari 2007J
- Ministeries VR0M, LenV, VenW en EZ I200óJ, Nota Ruimte:
Ruimte voor ontwikkeling
- Nederlandse regering Iapril 200óJ, Kabinetsstandpunt 5chiphol
- Pine, J.B. & J.H. 0ilmore I2000J, J.H., 0e beleveniseconomie
- Provincie Noord-Holland, 0emeente Amsterdam, 0emeente
Haarlemmermeer en 5chiphol 0roup I2001J, Ruimteli|k-Econo-
mische Visie 5chipholregio
- Provincie Noord-Holland, 0emeente Amsterdam, 0emeente
Haarlemmermeer en 5chiphol 0roup I2002J, Ruimteli|k-Econo-
mische Visie 5chipholregio, de uitwerking
- Provincie Noord-Holland I2003J, 5treekplan Noord-Holland Zuid.
- Ruimteli|k Planbureau I200óJ, 0eluid rondom luchthavens
- 5chiphol 0roup, KLM en Luchtverkeersleiding Nederland I200óJ,
Werken aan de toekomst van 5chiphol en de regio
- 5cott, A.J. I2001J, 0lobal 0ity Regions
- Urban Unlimited I2003J, 0e mogeli|ke agenda van de toekomst
Haarlemmermeer-5chiphol
- West 8 & Heidema adviesbureau I1ºº2J, 5cenario voor een
groene luchthaven. Landscaping 5chiphol
- West 8 Iapril 2003J, Ti|deli|ke invulling 5chiphol Noordwest
- West 8 Inovember 2003J, Masterplan 5chiphol 5ervice Area
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 8ó
Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 I 87
9ebe\ed
K_j]Wl[lWdIY^_f^eb=hekf
Uitwerking en vormgeving door Ìnbo Adviseurs 5tedenbouwkundigen Architecten
Februari 2007
Verantwoording illustraties
- 5chiphol-centrum, pagina 70: Benthem 0rouwel
- P3, pagina 72: K0AP architects en planners
- Noordwest, pagina 7ó: West 8
- ElzenhoI, pagina 7ó: 0ominique Perrault Architecture
- 0ost, pagina 78: West 8
- Zuidoost, pagina 80: Benthem 0rouwel en Arno Vonk ImaquetteJ
I Ruimteli|k 0ntwikkelingsplan 5chiphol 2015 88
Schiphol