Gemeenteraad 2 juni 2004

Visie Venlo 2030

Venlo 2030 - Logistiek & Industrieel Knooppunt 1. Wat betekent dit wensbeeld voor Venlo

1.1 Inleiding Dit wensbeeld refereert aan de basis van de Venlose economie - logistiek en industrie. Al sinds het midden van de negentiende eeuw worden groenten naar Duitsland gebracht, eerst per hondenkar en nu met vrachtwagens. In diezelfde periode voltrok zich ook de Industriële Revolutie. Die revolutie bracht handel en handel bracht welvaart. In de twintigste eeuw leidde dit tot een sterke vervlechting van industrie, handel, logistiek en land- en tuinbouw. Zie daar; de vier belangrijkste stuwende factoren van de Venlose welvaart. De vervlechting zorgt voor een wereldomvattend netwerk van industriële en logistieke diensten. Handel is de olie die de machine laat lopen. De land- en tuinbouw heeft eveneens van oudsher een sterke positie verworven. Uiteraard niet alleen op het ZON Fresh Park (voorheen de Veiling ZON), maar zeer zeker ook in de omliggende regio van Noord-Limburg en in het aangrenzende gebied in Duitsland. De economische ontwikkeling in Tegelen en Belfeld kenmerkt zich al sinds tweeduizend jaar door de verwerking van klei en ijzer. De keramische en metaalverwerkende industrieën versterken hierdoor de Venlose economie. Deze uitzonderlijk diverse economische structuur bepaalt de kracht van Venlo en wordt nog verder aangevuld met een sterke detailhandelssector in de centra van Venlo, Blerick en Tegelen. Maatschappelijke en bestuurlijke diensten vormen in Venlo een belangrijke bron van werkgelegenheid. De omvang van deze volgende sector is mede het gevolg van de rol die Venlo heeft voor de regio, althans het Nederlandse deel. Ook de omvang van de detailhandel heeft hier mee te maken. Al decennia lang vormt de binnenstad een geliefde bestemming voor een dagje winkelen voor inwoners uit NoordLimburg en tot ver in Duitsland. Al met al biedt de stad op dit moment aan ongeveer vijftigduizend mensen werk. Al deze werkplekken worden niet alleen door Venlonaren ingevuld. Veel mensen uit de regio komen iedere dag naar Venlo om er hun brood te verdienen. Hierdoor onderscheidt Venlo zich als regionaal centrum. Als de hoofdstad van Noord-Limburg. Tabel 4: economische sectoren De belangrijkste economische sectoren en hun aandeel in de Venlose werkgelegenheid
Maatschappelijke en bestuurlijke diensten (zorg, onderwijs, etc.) Industrie en bouwnijverheid Detailhandel, toerisme, recreatie Logistiek Agribusiness Zakelijke dienstverlening
Bron: ETIL

27% 23% 20% 15% 8% 7%

1.2 Sterkten en zwakten Sterkten ! De sterkste kant van Venlo economisch gezien is de aanwezigheid van een internationaal logistiek en industrieel netwerkcomplex. De ligging op de belangrijke oost / west-as (A-67 / BAB-40 en BAB-61), verzekert Venlo van een goede bereikbaarheid.

41

Gemeenteraad 2 juni 2004

Visie Venlo 2030

Hierdoor is een goed economisch imago ontstaan dat stevig is verankerd in het netwerk van bedrijven.

Afbeelding 6 : Venlo en de Euregio ten opzichte van economische concentratiegebieden
bron: Euregio Rhein Maas Noord

Zwakten ! De grootste zwakte van Venlo voor dit wensbeeld is het denkbeeld dat Venlo, economisch gezien, éénzijdig is. Veel mensen denken dat Venlo alleen maar logistiek is. Dat is zeer zeker niet zo! Het misplaatste beeld van de grote dozen wordt vaak negatief uitgedragen; alsof het een schande is. Hoewel logistiek de basis vormt, is de economische structuur van Venlo juist zeer veelzijdig. Deze autonome kracht zou meer vertaald moeten worden in trots. Trots zijn op datgene wat er is. Trots zijn op je stad. 2. Trends en Ontwikkelingen

2.1 Trends Technologische vernieuwing Een van de belangrijkste trends die op dit moment de economie beheerst is de technologische vernieuwing. Alle ontwikkelingen op het gebied van internet en automatisering hebben een grote invloed op nieuwe sociaal-economische en -maatschappelijke ontwikkelingen.

42

Gemeenteraad 2 juni 2004

Visie Venlo 2030

“Als grensstad heeft Venlo uitzonderlijke mogelijkheden om op technologisch, research niveau samen te werken met Duitse top instituten.” De economische structuur van Venlo en de regio wordt gekenmerkt door fysieke productie (maakindustrie en land- en tuinbouw) en logistieke dienstverlening. Wil Venlo en de regio Noord-Limburg haar bestaande (concurrentie)positie handhaven en de aanwezige economische activiteiten verankeren in de regio dan moeten bedrijven in deze economische dragers een sprong maken naar kennisintensievere en hoogwaardigere productiewijzen. Toegang tot de modernste ICT en communicatietechnologie spelen hierbij een belangrijke rol. “De economische structuur is kwetsbaar: Duitsers kunnen wegblijven, de tuinbouw loopt terug, er is te weinig echte hoogwaardige industrie, het beroepsonderwijs staat onder druk door wegtrekkende jongeren, de leefbaarheid staat onder druk door o.a. verkeers- en drugsoverlast.” Productieactiviteiten met een lage toegevoegde waarde verdwijnen meer en meer naar de “lage lonen landen”. Er komen veel nieuwe arbeidsplaatsen bij in de logistieke dienstverlening. Hier vinden steeds meer toegevoegde waarde activiteiten plaats die door de producenten worden uitbesteed aan de logistieke bedrijven. Op die manier kunnen producten op het laatste moment nog worden gewijzigd en aangepast aan specifieke wensen van de klant. Deze zogenaamde “value added logistics” activiteiten (afgekort: VAL of ook wel indistributie genoemd) zorgen voor veel nieuwe werkgelegenheid. Over het algemeen kan gesteld worden dat deze nieuwe vorm van werkgelegenheid het wegvallen van de laagwaardige productie activiteiten vervangt. Agrarische vernieuwing In de agrarische sector vindt een soortgelijke verschuiving plaats als in de industrie. Veel productie van groenten en fruit vindt plaats in goedkopere, meestal mediterrane landen zoals Spanje, Griekenland, Turkije etc. Gespecialiseerde teeltmethoden van nieuwe, meer resistente rassen zorgen ervoor dat kennisintensieve productiebedrijven de plaats innemen van meer traditionele agrarische bedrijven. Daar deze bedrijven over het algemeen minder ruimte-intensief zijn, ontstaat er veel ruimte voor natuur- en recreatieontwikkeling. Dit biedt de mogelijkheid om nieuwe bedrijventerreinen ruimtelijk goed in te passen in het landschap en te voorzien van een aantrekkelijke groenstructuur. “De ligging van Venlo ten opzichte van de Randstad en het “Ruhrgebiet” biedt kansen om de culturele omgeving (Maaspoort, Steyl, musea) beter te benutten. Karakterisering van de Venlose bevolking als sympathiek, dienstbaar en positief zijn belangrijke eigenschappen voor de ontwikkeling van de toeristische sector en kunnen zorgen voor een kwaliteitsslag in de binnenstad.” Kenniseconomie De hiervoor genoemde processen dragen bij aan een clustering van activiteiten op het gebied van research en development, marketing, organisatie van ketens en eindassemblage; kortom meer kennisintensieve en arbeidsextensieve activiteiten. Rekening houdend met de demografische ontwikkelingen, zoals beschreven in “Stad voor jong & oud”, is het daarom van belang de scholingsmogelijkheden voor jonge mensen nog beter af te stemmen op de behoeften van de bedrijven. Hierdoor kan er meer hoger geschoold werk naar Venlo worden aangetrokken. Dit komt de stad in alle opzichten ten goede en zal een “leegloop” van jonge mensen voorkomen.

43

Gemeenteraad 2 juni 2004

Visie Venlo 2030

Van run shopping naar fun shopping Een andere belangrijke economische factor is het toerisme en de regionale winkelfunctie van Venlo. Hierin is al sinds enige jaren sprake van een verschuiving van het puur op Duitsers gerichte kooptoerisme naar een meer gevarieerd aanbod van winkels dat zich richt op een breder Euregionaal en lokaal publiek. Een duidelijke tendens hierbij is de verandering van run shopping naar fun shopping. Ontwikkelingen in de quartaire sector De quartaire sector omvat diensten die traditioneel door de overheid en door instellingen worden geleverd en derhalve sterk gericht zijn op de bevolking van de stad en het Nederlandse deel van de regio. De rol voor het Duitse deel van de regio is nog bescheiden, maar neemt wel toe. Dienstverlening wordt ook steeds minder aanbodgericht en steeds meer vraaggericht. De relatie met de overheid betekent dat de sector ook gevoelig is voor prioriteiten binnen het overheidsbudget. Door bezuinigingen zal van de zorgvrager een steeds grotere eigen bijdrage voor diensten worden gevraagd en moet deze sector ook steeds meer op basis van commerciële overwegingen gaan opereren. De puur commerciële kant van deze sector ontwikkelt zich steeds beter in Venlo. Hiertoe wordt ruimte geboden op locaties zoals Maaswaard, Spoorzone, Trade Port Noord bedrijvenpark en Noorderpoort. De zakelijke dienstverlening zal in de komende decennia, mede door de toenemende harmonisering en internationalisering binnen het ene Europa, sterk groeien in Venlo. Dit biedt kansen voor middelbaar- en hoger opgeleide mensen. “Het op een verantwoorde manier benutten van cultuurhistorische elementen, alsmede van de ligging van de stad in het groen en aan het water zorgt voor extra aantrekkingskracht. Hierbij is de ontwikkeling van de Maasboulevard, het gezicht naar de Maas een belangrijke trekker.”

2.2 Kansen en bedreigingen. Kansen ! De aanleg van de noord-zuidverbinding (A73-74) is van groot economisch belang, maar vraagt om een zorgvuldige inpassing in landschap en natuur. ! De grootste kans ligt in het zo aantrekkelijk mogelijk maken van de stad in het algemeen. Er liggen kansen op het gebied van toerisme, recreatie, natuur, detailhandel en onderwijs. Als de stad erin slaagt om dit te bereiken snijdt het mes aan twee kanten. Enerzijds zullen de bewoners trots zijn op hun stad, anderzijds zullen nieuwe, hoger opgeleide mensen aangetrokken worden door deze positieve uitstraling. Bedreigingen De belangrijkste bedreiging voor Venlo is haar schaalgrootte. Een tafellaken-en-servet verhaal. Venlo heeft moeite om te concurreren op onderwijsgebied met de omliggende regio’s als de Brabantse stedenrij, het gebied Arnhem-Nijmegen (KAN-gebied), het gebied rondom Maastricht, Aken, Heerlen en Luik (MHAL-gebied) en natuurlijk het “Ruhrgebiet”. Veel jonge mensen trekken hierdoor weg uit Venlo, vinden na hun studie elders emplooi en blijven weg. Hierdoor kan er een tekort ontstaan aan hoger opgeleide mensen. Venlo kan zo de boot missen in de race om de technologische vernieuwing.

!

44

Gemeenteraad 2 juni 2004

Visie Venlo 2030

3.

Waar willen we naar toe?

Met behoud van oude sterkten en verworven kwaliteiten komen tot benutting van nieuwe kansen. Het streven naar een (nog) grotere economische diversiteit met meer kansen voor de commerciële en niet-commerciële dienstensector. Een ‘nieuwe aantrekkelijkheid’ van stad en regio die leidt tot een beter imago. In paragraaf 4 van dit hoofdstuk wordt verder ingegaan op wat de inzet voor de toekomst is, en mogelijkheden die in de interviews, stadsdebatten en workshops zijn gesignaleerd om dat te bereiken, gegroepeerd rond de volgende aspecten:
! ! ! ! ! ! ! ! !

Vernieuwende stad Werkstad Dienstverlenende stad Slimme stad Innovatieve kennisstad Intermodale stad Trekpleister Glazen stad Groene landbouw stad

4.

Visie op de ontwikkeling van Venlo als logistiek en industrieel knooppunt

4.1 Vernieuwende stad Venlo wil een stad zijn waarin het prettig is om te wonen, te werken en te recreëren. De stad moet diversiteit bieden en tegelijkertijd een rustpunt en een thuis zijn voor haar mensen. Een kwalitatief, hoogwaardig niveau van woningen, bedrijven en vrije tijdsvoorzieningen zijn hierbij onontbeerlijk. Kortom: Venlo moet een vernieuwende stad zijn. Dit betekent: Op een actieve en attractieve manier de stad grootschaliger en aantrekkelijker maken als centrumstad voor Noord-Limburg. Hierbij betekent grootschaliger niet méér ruimtegebruik, maar de reeds aanwezige ruimte zodanig benutten dat de uitstraling grootstedelijker wordt. ! Herinrichting van stadsdelen met verandering van functie: op de Maasboulevard komen toerisme en detailhandel samen, de Maaswaard is bestemd voor kantoor- en woningbouw, Venlo Centrum Zuid is een moderne woonwijk. Er zijn centrumplannen in de maak voor Tegelen en Blerick. Ook de Spoorzone zal een andere functie krijgen. Het gebied tussen Maaskade en Nolensplein; het Vierde Kwadrant ofwel Q4 genaamd, wordt als winkel- en cultuurgebied geheel herzien. ! Verouderde bedrijventerreinen worden gerevitaliseerd. Het eerste project wordt uitgevoerd op het oudste van onze bedrijventerreinen: de Veegtes. Andere terreinen zullen daarna worden aangepakt. Aspecten van parkmanagement komen hierbij nadrukkelijk aan de orde. Gestreefd wordt om bedrijven nauw te betrekken en te laten profiteren van die zaken die in gezamenlijkheid kunnen worden opgepakt. Bijvoorbeeld: collectieve beveiliging, inkoop van energie, afvalverwijdering en –preventie etc.
!

45

Gemeenteraad 2 juni 2004

Visie Venlo 2030

4.2 Werkstad Venlo biedt aan haar bewoners en alle mensen die er hun brood verdienen een zekere toekomst op arbeidsmarktgebied. Venlo is en blijft een werkstad. Dit betekent: ! Creëren van fysieke en mentale ruimte voor bedrijven; de broodwinners. ! Nieuwe kennisintensieve en hoogwaardige productiebedrijven aantrekken. Hiervoor moeten nieuwe bedrijventerreinen met toepassing van innovatieve concepten worden ontwikkeld; o.a. Trade Port Noord en Trade Port Oost. Maar ook kleinschaligere projecten dienen een kans te krijgen; als voorbeeldproject kan hier het bedrijventerrein Ubroek worden genoemd. ! Er zijn andere, nieuwe maatregelen nodig om de arbeidsparticipatie van de bewoners te verbeteren en om potentiële arbeidskrachten van buiten de regio aan te trekken. “Ik maak me zorgen over de vergrijzing. Hierdoor ontstaat er wellicht een kwalitatief tekort aan werknemers. Meer Duitse studenten aan de Fontys Hogeschool vormen een kans voor Venlo om dit probleem te lijf te gaan.” 4.3 Dienstverlenende stad Meer commerciële dienstverlenende bedrijven, maar ook meer non-profit organisaties en overheidsinstellingen zorgen ervoor dat Venlo aantrekkelijk wordt gevonden door mensen met hogere inkomens. Dit betekent: ! Het op een moderne, aantrekkelijke manier faciliteren van commerciële bedrijven en nonprofit (overheids)organisaties op binnenstedelijke locaties waar deze bedrijven en instellingen een goede mogelijkheid wordt geboden om zich te profileren. ! Ontwikkelen van nieuwe locaties als Maaswaard, Noorderpoort, Trade Port Noord Bedrijvenpark (Venlo Campus) en Spoorzone voor – representatieve – kantoorhuisvesting. ! Aanbieden van aantrekkelijke woonomgevingen, waarbij veel aandacht wordt geschonken aan comfort, veiligheid en groen. 4.4 Slimme stad Venlo wil zich ontwikkelen tot een kenniscentrum. Een slimme stad waar alle mogelijkheden aanwezig zijn om te komen tot intelligente oplossingen. Een stad waar bedrijven en onderwijsinstellingen samenwerken en hun kennis beschikbaar stellen aan de inwoners van Venlo. Dit betekent: ! Zorgen voor uitstekende onderwijsvoorzieningen, die aansluiten bij de wensen uit de markt. ! In het “Zorgdome” werken zorg en zorgonderwijs samen in een gedeelde omgeving; het Middengebied (gebied tussen Venlo en Tegelen; ter hoogte van de oude groenteveiling VGV). ! Het “Technodome” versterkt het technisch onderwijs. Versterken van banden met universiteiten en hogescholen. ! Het Logistiek Facilitaire Centrum op bedrijventerrein Noorderpoort in samenwerking met Fontys, Gilde en Onderwijsgemeenschap Venlo is de basisvoorziening voor alle vormen van logistiek onderwijs in Venlo.

46

Gemeenteraad 2 juni 2004

Visie Venlo 2030

4.5 Innovatieve kennisstad Venlo moet niet alleen proberen mee te liften op de nieuwe ontwikkelingen op ICT gebied. Venlo moet deze kansen ook ontsluiten voor haar mensen en bedrijven. Innovatie is hier het sleutelwoord. Dit betekent: ! Inspelen op dé trend van de komende decennia. Maatregelen nemen om Venlo technologisch voorop te laten lopen. ! Venlo moet R&D- en ICT-bedrijven aan zich zien te binden. Océ en haar netwerk van toeleveranciers en afnemers speelt daarin een belangrijke rol. ! Aanleggen van een infrastructuur (glasvezel, masten voor UMTS, GSM, WiFi etc.) die snelle, betrouwbare en draadloze communicatie bereikbaar maakt voor alle bewoners en bedrijven. 4.6 Intermodale stad Op dit moment is Venlo een intermodaal knooppunt. In Venlo komen snelwegen, spoorlijnen en waterwegen bijeen. Verder vormen de vliegvelden gelegen in een straal van ongeveer 100 kilometer rondom Venlo een belangrijke aanvulling op dit gegeven. Multimodaliteit staat daarom voorop waar het gaat om het faciliteren van de logistieke sector. Dit betekent: Het stimuleren en faciliteren van goederenvervoer over water en spoor. Zorgen voor efficiënte overslagpunten. ! Aan de Maas komt een containerbinnenvaartterminal en op langere termijn wordt een nieuwe containerspoorterminal op Trade Port ontwikkeld. ! Verder uitbreiden van de mogelijkheden voor bedrijven met toegevoegde waarde activiteiten (VAL).
!

4.7 Trekpleister Het imago van Venlo moet verbeteren. Het helaas te vaak negatieve imago moet worden opgepoetst. Gestreefd wordt naar een imago van een bruisende, rustieke, aantrekkelijke en ondernemende stad. Dit betekent: Creëren van magneetvoorzieningen. Voorzieningen die zorgen voor een continue stroom van mensen uit de wijde omtrek en die tegelijkertijd worden bezocht door mensen uit Venlo zelf. Voorbeelden hiervan zijn de grote evenementen, zoals Carnaval en de Zomerparkfeesten. ! Voor meer voorzieningen zorgen zoals musea, zwembaden, (mega)bioscopen, discotheken, hotels en sportvoorzieningen. ! De binnenstad van Venlo met behulp van goed stadsmanagement aantrekkelijker maken. ! Het nieuwe toeristische concept “Kloosterdorp Steyl” een echte trekpleister maken. Hierbij moet een goede afweging worden gemaakt tussen het imago van Steyl (rustiek, rustig en kleinschalig) versus een eventuele grootschalige, toeristische ontwikkeling. ! Met de Floriade 2012 de regio Venlo internationaal op de kaart zetten.
!

47

Gemeenteraad 2 juni 2004

Visie Venlo 2030

4.8 Glazen stad De glazen stad van weleer. De tuinbouwsector. De aanwezigheid van het complex rondom ZON Fresh Park. Zij vormen de ingrediënten voor een stad die op land- en tuinbouwgebied voorop loopt. Venlo wil in de veranderende markt van de glastuinbouw meegaan. Dit betekent: ! Ondersteunen van de regionale tuinbouw. Het versterken van het concept ZON Fresh Park. Hierbij speelt de ontwikkeling van Trade Port Oost een belangrijke rol. ‘s Werelds grootste bloemenveiling breidt hier uit. Bekeken zou kunnen worden hoe er meer en beter samengewerkt kan worden met andere veilingen. ! In de versmarkt zijn voortdurend grote veranderingen gaande. Dat leidt tot intensief gebruik van agrarische gronden en grootschalige ontwikkelingen in de tuinbouw. Hierdoor ontstaan ook kansen voor nieuwe natuurontwikkelingsprojecten. Belangwekkende projecten zijn Siberië bij Maasbree en Californië in Horst aan de Maas. 4.9 Groene landbouw stad Noord-Limburg is een belangrijke leverancier van groenten, bomen, struiken en planten. Van oudsher speelt de stad Venlo hierin een belangrijke rol. De stad wil graag een groene landbouwstad zijn. Ruimte bieden aan innovatieve landbouwmethoden. Dit betekent: ! Het extensieve gebruik van landbouwgronden stimuleren met het oog op de groene setting van het buitengebied en van de nieuwe bedrijventerreinen. ! Kennisontwikkeling op het gebied van innovatieve teeltmethoden in de regio Venlo stimuleren. Hierbij wordt nadrukkelijk gedacht aan een nauwere samenwerking met de instellingen in de gemeente Horst aan de Maas. ! Op ZON Fresh Park verder werkenverder werken aan het virtueel maken van veiling- en handelsactiviteiten (handel via internet). “Koppel ruimtelijke ontwikkelingen aan een duidelijk thema en een meetbaar doel” “Zorg voor iets echt herkenbaars (wat dan ook)” “Maak duidelijke bestuurlijke keuzes en kies voor kwaliteit”

48