You are on page 1of 28

Qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqw

ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwert
yuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui
opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiop
Poezja
i
Dobro
asdfghjklzxcvbnmqwertyuiopas
klasowa antologia analiz poezji
dfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg
Cypriana Kamila Norwida
hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjk
lzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx
cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcv
bnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbn
mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq
wertyuiqwertyuiopasdfghjklzas
dasdagfqqwfhxcvbnmaiouoiuuq
wertyuiqwertyuiopasdfghjklzxc
vbnmqwertyuiqwertyuiopasdfgh
jklzxcvbnmqwertyuiqwertyuqw
ertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwert
Chorzw 2012

101

Poezja i dobro. Klasowa antologia analiz poezji Cypriana Kamila Norwida, Zesp Szk
Technicznych i Oglnoksztaccych nr 1 im. W. Korfantego w Chorzowie, 2011-2012,
Chorzw 2011/2012

Opiekun redakcyjny: mgr Alan Misiewicz


Sekretarz redakcji: Patryk Kawa
Korekta: Adrian Krzemie
Grafika: Patryk Grabowski
Zesp: Patryk Kawa, Patryk Grabowski, Marcin Szczypiski, Rafa Wolany, Rafa Jaworski,
Konrad Szyja, Adrian Jarocha, Adrian Krzemie, Mirosaw Kusiak, Dominik Westa
Antologia powstaa w ramach projektu Szkoa z klas 2.0

Spis treci

Wstp.4
Bogowie i czowiek, Patryk Kawa..5
Mae dzieci, Patryk Grabowski9
Nekrolog Fryderyka Chopina, Marcin Szczypiski.11
Do spczesnych, Rafa Wolany13
Specjalnoci, Rafa Jaworski.15
Do publicystw Moskwy, Konrad Szyja...17
Socjalizm, Adrian Jarocha...20
Ciemno, Adrian Krzemie...22
Modlitwa, Mirosaw Kusiak.23
Omyka, Dominik Westa.26

Wstp
Alan Misiewicz
Poezja i dobro. Klasowa antologia analiz poezji Cypriana Kamila Norwida to
efekt niemal caorocznej pracy uczniw klasy 2b. Uczniowie poddali analizie i
interpretacji krtszej lub duszej, bardziej lub mnie wyczerpujcej, bardziej lub
mniej udanej wybrane wiersze poety. Trudno polegaa nie tylko na tym, e jego
jzyk jest do enigmatyczny, wiersze niejasne, trudne, ale i na tym, e uczniowie
nie otrzymali kontekstu, w jakim naleaoby je umieci. Z drugiej jednak strony dao
to im moliwo niemal nieograniczonych sposobw odczytania myli Norwida.
Najczciej odnosili je do naszej wspczesnoci a to, rzecz jasna, wiadczy tylko o
jednym: poezja Cypriana Kamila Norwida jest uniwersalna, myl poety aktualna,
wci obecna.

Chorzw, czerwiec 2012

Bogowie i czowiek
PATRYK KAWA
.1I
Dzi autorowie s jak Bg:
Do jest, e tchn, wnet arcydzieo wstawa;
W skrzydlaty lot posuwa ciki pug Trud jest jakoby zabawa!
II
Nie samo ju soce rzuca cie
Wawrzynw - skania je i wiatr yczliwy,
Dwadziecia lat sawy za jeden dzie
Dajc - za jeden dzie szczliwy!
III
I od Wirgiliusza ksztatnych pie
Zalatuj jeszcze ludzkie natchnienia...
On! dwadziecia lat pracy da za jeden dzie Za jeden dzie stworzenia!
Wiersz Cypriana Kamila Norwida Bogowie i czowiek jest dowodem na to, i
jego autor susznie zaliczany jest przez wielu do poetw romantycznych. Norwid
rozwaa w nim kwesti tworzenia dziea literackiego, trudu stworzenia utworu. Mona
si tu doszukiwa aluzji do osobistych dowiadcze autora, ktrego twrczo
bardzo dugo pozostawaa niedoceniona. Zostaa odkryta ponownie dopiero w
okresie Modej Polski. Wtedy to nie kryto podziwu i uznania dla jego ogromnego
talentu, nie tylko literackiego, ale take plastycznego.
W wierszu Bogowie i czowiek Norwid dotyka kwestii, ktre wielokrotnie przewijaj
si w jego caym dorobku artystycznym. Zastanawia si nad rol artysty w procesie
twrczym, porwnuje go do Boga i tworzenia przez niego wiata. Pojawia si take
nawizanie do antyku, take bardzo czste w jego twrczoci, poprzez przywoanie

osoby Wirgiliusza. Wida, e Norwid szuka natchnienia i inspiracji w twrczoci


antycznej. Ale take mona si doszuka nawiza do osobistych przey autora,
rozczarowa, jakie spotkay go na polu artystycznym.

Podmiot liryczny w wierszu Bogowie i czowiek nie jest skonkretyzowany.


W pewnym stopniu moemy za niego uwaa autorw, ktrych Norwid porwnuje
do Boga. Wtkiem przewodnim jest jednak proces twrczy, tworzenie utworu
literackiego. Zgodnie z tytuem wiersza, Norwid zestawia osob autora-twrcy i Boga.
Proces tworzenia jest trywializowany. Ma si odbywa z lekkoci i finezj rwn
tworzeniu wiata przez Stwrc. Norwid pisze: w skrzydlaty lot posuwa ciki pug,
trud jest jakoby zabawa. Z drugiej jednak strony, podmiot liryczny gotowy jest
odda dwadziecia lat pracy za jeden szczliwy dzie, w ktrym stworzy
docenione przez czytelnikw dzieo. Adresatem wiersza jest og, nie ma konkretnej
osoby, do ktrej autor kierowaby swoje sowa. Stara si zwrci uwag na proces
twrczy, nie wyolbrzymia go jednak, chocia porwnuje autora do Boga. Tworzenie
warunkowane jest natchnieniem, ktre umoliwi stworzenie dziea nawet w jeden
dzie.
Wiersz skada si z trzech zwrotek. Kada zwrotka jest zbudowana z czterech
wersw. Wersy rymuj si ze sob. Mamy tu do czynienia z rymami gramatycznymimaj tak sam form gramatyczn np. : Bg pug, cie- dzie- rzeczowniki
yczliwy-szczliwy przymiotniki. S to rymy krzyowe. Wersy rymuj si na
zasadzie 1 i 3, 2 i 4. Wystpuj zarwno rymy mskie (jednosylabowe): Bg,
pug, cie, dzie, jak i eskie (wielosylabowe): yczliwy, szczliwy,
natchnienia, stworzenia. Wszystkie rymy s rymami dokadnymi; maja takie same
goski na kocach wyrazw. Moemy je take zaliczy do rymw czstochowskich:
banalnych, prostych, przewidywalnych.

W wierszu wystpuj liczne epitety: skrzydlaty lot, ciki pug, wiatr


yczliwy, dzie szczliwy, ksztatnych pie, ludzkie natchnienia.
Maj one na celu obrazowe opisanie rzeczywistoci: czasem zestawienie
przeciwiestw: skrzydlaty ciki (zastosowanie kontrastu), aby przybliy odbiorcy
wiersza, czym jest proces tworzenia.
Wrd zastosowanych rodkw stylistycznych wystpuj take: porwnanie:
autorowie s jak Bg, trud jest jakoby zabawa, inwersja: wnet arcydzieo
wstawa, posuwa ciki pug, powtrzenie: dwadziecia lat pracy da za jeden
dzie stworzenia, wykrzyknienie: Trud jest jakoby zabawa!, Dajc- za jeden dzie
szczliwy! oraz On!.
Norwid konsekwentnie koczy kad zwrotk wykrzyknieniem, po raz kolejny
starajc si zwrci uwag na rol autora tworzcego dzieo literackie. W tym celu
stosuje take hiperbol wyolbrzymiajc, poprzez porwnanie autorw do Boga i
przypisujc im boskie cechy: tchn, wnet arcydzieo wstawa. przerzutnia: Nie samo
ju soce rzuca cie Wawrzynw(...), I od Wirgiliusza ksztatnych pie zalatuj(...).
Nadaje tekstowi pynno, spjno, sprawia, e czyta si go lekko i zrozumiale jak
proz. W wierszu powtarzaj si zdania o takiej samej budowie: Dwadziecia lat
sawy za jeden dzie.
Porwnanie artysty, ktry jest w stanie powici 20 lat pracy za jeden dzie,
w ktrym stworzy wartociowe dzieo. Norwid zwraca uwag, e sawa, uznanie i
poklask dla dziea, nie zawsze zale od jego wartoci:
Nie samo ju soce rzuca cie Wawrzynw- skania je i wiatr yczliwy.
Moemy to potraktowa jako aluzj do jego twrczoci, pocztkowo niedocenionej i
ignorowanej. Wiatr yczliwy moe by uznaniem czytelnikw, o ktre Norwid za
ycia zabiega, a byo mu ono dane dopiero po mierci.
Przenonia uwydatnia, obrazuje prac autora nad dzieem:
I od Wirgiliusza ksztatnych pie zalatuj jeszcze ludzkie natchnienia.
Cyprian Kamil Norwid, mimo i jego twrczo zostaa odkryta w okresie Modej
Polski, jest uznawany za poet romantycznego. W wierszu Bogowie i czowiek,
wida nawizanie do ideaw epoki romantycznej. Idealizacja i hiperbolizacja sztuki,

postawienie artysty w centrum wszechwiata, przedstawienie go jako jednostki


wybitnej, niepodobnej do innych ludzi, a wreszcie porwnanie go do Boga, to gwne
wpywy epoki widoczne w utworze. Mona tu take wyczu echa niespenienia,
niedocenienia, z ktrym Norwid zmaga si przez cae ycie. Nie wiedzia, e tak jak
on, czerpa natchnienie z poetw antycznych, tak pniejsze pokolenia bd si na
nim wzorowa i inspirowa jego twrczoci.

Mae dzieci
PATRYK GRABOWSKI
I
Ona jest pikna, w dziewitnastym roku,
On lat ma dwadziecia cztery O gow wyszy, stojc przy jej boku;
Oboje ranej cery... (bis)
II
Wic on jej godny, ona jego warta.
On pi milionw posiada,
Ona okoo milionw pczwarta - eni si... sukcesja spada! (bis)
III
I nagle on ma p-szsta miliona,
Ona p-czwarta jak pierwej!...
Istna mesalliance, lecz ju lubna ona Oboje cierpi na nerwy. (bis)
IV
Lekarze co tchu do wd ich posali,
Gdzie si ona wd napia Napi si i on, i gdy powracali,
Harmonia z nimi wrcia. (bis)
V
I dzieci mieli - a dzieci ich dzieci
Takie mnstwo dzieci maych,
e po dwu wiekach ju zblia si trzeci,
A brak jeszcze Ludzi-dojrzaych.

Wiersz Cypriana Kamila Norwida pt.: Mae dzieci, opowiada o mioci dwojga
ludzi, ktrzy zakochali si w sobie pod wpywem wygldu. On wyskoki, starszy i
nawet ta sama cera.

Uznali, e s siebie warci i pasuj do siebie. Postanowili si pobra, lecz zaraz


po lubie okazao si, e wcale nie jest tak piknie jak przypuszczali na pocztku.
Kady mia swoje pienidze i swoje ycie. Wtedy maonkowie oddalaj si od siebie
i niszczy si powstae dotychczas uczucie. Jednak zakochani chcieli ratowa swj
zwizek i starali si odzyska to co, ich kiedy czyo, i dziki lekarzom udao si
powrci harmoni ich zwizku. Ja interpretuj to jako przestrog. A mianowicie, e
zanim kogo si polubi, trzeba dokadnie go pozna, gdy potem moe okaza si,
e jednak to co czyo dane osoby, wcale nie okazao si mioci. Ten wiersz
zwraca uwag, jak zmienia si ycie po lubie. Osoby ktre si polubio sdz, e
zdobyy ukochanego i nie musz si ju o niego stara. A to jest bd. Po tej
uroczystoci trzeba si stara podwjnie po to, by dan osob przy sobie utrzyma,
bo zanim si nie obrci, ju jej obok nas nie bdzie.

Ja interpretuj ten wiersz take jako pokazanie, jak dorosy wiat moe
niszczy mio, jak indywidualne sprawy kadego z maonkw mog spowodowa
rozstanie. Ale wiersz ten ukazuje, e dziki pomocy lekarzy oraz dobrych chci,
mona ocali zwizek. Jeeli jest to prawdziwa mio, to nie ma rzeczy
niemoliwych. Myl e Cyprian Kamil Norwid chcia przekaza przez ten wiersz, e
warto walczy do samego koca, nawet gdy nie widzi si ju nadziei.

10

Nekrolog Fryderyka Chopina


MARCIN SZCZYPISKI
Nekrolog jest to informacja o mierci danej osoby podana do publicznej
wiadomoci. Moe zawiera dodatkowe informacje, jak miejsce i czas uroczystoci
aobnych oraz pogrzebu, wyrazy wspczucia dla bliskich, czy te krtk wzmiank
opisujc dan posta i okolicznoci mierci. Nekrologiem moe by rwnie duszy
artyku prasowy przybliajcy i wychwalajcy dan posta w tonie odpowiednio
powanym i uroczystym.
Taki nekrolog po mierci Fryderyka Chopina zamieci w Dzienniku Polskim
Cyprian Kamil Norwid. Przybliy w nim posta sawnego, polskiego kompozytora i
pianisty. Przedstawi go rwnie jako patriot o niezwykej osobowoci. Autor
nekrologu, przypomina czytelnikowi o niemiertelnoci, jak zapewni sobie pianista,
poniewa jego dziea stay si ponadczasowe. Chopin szuka natchnienia w muzyce
ludowej, nie gubic charakteru tej ludowoci podczas tworzenia. Potrafi przetworzy
sztuk ludow w wielkie mistrzostwo. Muzyka Chopina jest patriotyczna, co rwnie
nadaje charakteru jego utworom.

Trzeba te zaznaczy, e wiatem Chopina bya nie tylko Polska, ale i caa Europa,
dlatego te nie bez powodu, zosta nazwany przez Norwida obywatelem wiata.
Jego sztuka wywodzia si z polskich tradycji muzycznych, ale jej korzenie sigay
dzie najwikszych europejskich mistrzw minionych epok. Darzy szacunkiem
geniusz Bacha i Mozarta, docenia dziea Beethovena oraz Haendla. W modoci
fascynowaa go twrczo skrzypka Niccolo Paganiniego i staa si dla niego
inspiracj do skomponowania wasnego dziea.

Utwory polskiego pianisty maj take pochodzenie woskie i hiszpaskie (to co mg


zrobi jako artysta, zrobi znakomicie).

11

Rodem warszawianin, sercem Polak - autor nekrologu susznie zwrci uwag na


patriotyzm kierujcy postaci. Chopin doprowadzi polsk muzyk do szczytw. Do
dzi uwaany jest za najwikszego polskiego kompozytora, a rola jego muzyki
wykraczaa poza sam muzyk. Jego utwory, a zwaszcza Mazurki i Polonezy
uwaane byy za symbol polskoci. Odwoywano si do niej w momentach wanych
dla kraju, w momentach o specjalnej wymowie. Patriotyczn wymow jego dzie
odczytywali nie tylko Polacy. Zagraniczni kompozytorzy mieli wiadomo potgi
jego utworw, wychwytywali w prostych melodiach ogromn si - wroga, ktry w
dzieach Polaka grozi im. Nigdy jednak nie zabroniono nam sucha Chopina, cho w
jego twrczoci byo wszystko czego Polakom wwczas zabraniano. Mona wic
miao stwierdzi, e dziea Chopina jednoczyy ca ojczyzn.

12

Do spczesnych
RAFA WOLANY

I
I poegnaem kraj, i brzegi znane
Odepchnem nog, jak wiolarz z odzi
Ziemi odpycha -- i jak? odgarnia on pian
Leniwo-pynn i lun...
Kraj! -- -- gdzie kady-czyn za wczenie wschodzi,
Ale -- ksika-kada... za pno!

II
Nog odepchnem ten brzeg, co pokornie
Zgi si pod moim obcasem;
I skrzypia mi on, e jest mczeskim, wytwornie
(Ale przeklina mnie basem!).

III
Och! wy -- ktrzy piewacie krwawo i poarnie,
Kiedy?... zrozumiecie sd?
y wy radzi w dziejach, lecz aden nie wie,
e cali urolicie w krwi-ulewie,
Czyci i matematyczni, jak bd!

IV
Ciemna to pie jest -- w zamian wy?... bardzo jani -Szkoda tylko, e nigdy nie wiecie,
Czemu?... Umys-m mwi: "Zanij!"
"Zanij!"... -- mwi po tacu mdej kobiecie

13

Do spczesnych Cypriana Kamila Norwida to utwr, ktry wedug tytuu,


skierowany jest do nas, wspczesnych ludzi, poeta wyraa swoj opini na temat
kraju, ktry opuci.

W wierszu podmiotem lirycznym jest mczyzna podeszego wieku, mczyzn


prawdopodobnie po przejciach, ktry opuci swj kraj, ktry dla niego nie by ju
prawdziw ojczyzn. Ten kraj po prostu upad i zhabi si swoim zachowaniem.
Wiersz skierowany jest do nas, poniewa podmiot chcia uzasadni swj wyjazd. W
pewien sposb chce ostrzec wszystkich, ktrzy chcieliby wyjecha, czy te na
zawsze osadzi si w tym kraju. W utworze wyczyta mona, powszechne bdy
popeniane przez wadze, ktre wpierw robiy, a pniej mylay nad konsekwencjami
tego co zrobiy. Kraj ten prowadzi tak polityk, ktr polega na wyzyskiwaniu
wszelkich dbr poprzez przedstawianie si jako ofiara. Wszystko to mona zobaczy
w dzisiejszych czasach, spjrzmy na Polsk, gdzie wszyscy staraj si wybi na
historycznych porakach. Tymi porakami s np.: wojny wiatowe, tragedia
smoleska czy zbrodnia katyska. Ludzie prbuj podcign tragiczne wypadki pod
martyrologi i zbi na tym polityczny kapita.
Cao ma charakter podniosy, oczerniajcy. Utwr podzielony jest na cztery
strofy, w ktrych kada ma inn ilo wersw i sylab. W wierszu tym wystpuj rymy
okalajce i przeplatane. Autor czsto uywa przymiotnikw, ktre su mu do
opisywania ludzi i pastwa z ktrego wyemigrowa. Wiersz bardzo przypad mi do
gustu, bo przy jego czytaniu i interpretacji od razu przed oczami ukazuje si obraz
Polski, a dokadnie sceny politycznej. Z racji tego, e nie darz politykw swoj
sympati, mile czyta si co co ich obraa i przedstawia ca prawd.

14

Specjalnoci
RAFA JAWORSKI

I
Czemu? ten wiat nie jako Eden;
Czemu nie Ideaem?
- Suchaj, dwch ludzi znaem:
Ach! Z tych dwch c byby za jeden!

II
Bo pierwszy z nich cho zabi dzieci
Niegodnym wychowaniem:
Pi, kl, y w koci graniem Najlepsze serce mia w wiecie!
Bo drugi znw dobrego sowa
Nie by wart, lecz mwiono Jak o pierwszym: to pono,
Najlepsza w wiecie gowa!
Wic std to wiat nie jest jak Eden!
Ale bdzie gdy gowy
Wnijd na swe tuowy.
- Cho nie zawsze z dwch byby jeden!.

15

Wiersz C.K. Norwida pt. Specjalnoci" odczytaam jako rozwaanie na temat


istniejcej rzeczywistoci. Autor pokazuje, e nie jest zadowolony z otaczajcego go
wiata.

Ju na samym pocztku podmiot lityczny zadaje pytanie, dlaczego ten wiat


nie jest idealny. Uwaa, e moe to naprawi poczenie dwch osb ludzkich.
Pierwszy czowiek by pijakiem. Nie potrafi wychowa swoich dzieci, lecz tak
naprawd by dobrym czowiekiem. Drugi, ktrego pozna mia dobr opini. Ludzie
mwili o nim: Najlepsze serce mia na wiecie, ale tak naprawd nie mg si
pochwali swoim zachowaniem, poniewa kady zwraca na niego uwag tylko z
zewntrz.

Autor pokazuje, e nikt nie jest idealny. Kady ma jakie zalety i tylko
poczenie ich stworzy idea, poniewa ludzie si uzupeniaj i powinni sobie
pomaga.

16

Do publicystw Moskwy
KONRAD SZYJA
I
Wy gosicie Sowian potg,
O! Rosjanie -- ju biorcy w do
Dziejw ludzkich powan ksig,
Jak tabuna grzyw... wy!... na ko!
II
Wy piewacie, e sowiask z
Wzgardzi Lach dla Niemca... ale wy?!
Z Petters-Brgiem holenderskim co?...
Lane z brzu, nie hirkaskie lwy!...
III
Ile? Czci wy i ludzkiej sprawy
Uczestniki, nie puszcz-tumany,
Tyle -- nasze z mgie Skandynawy,
Tyle; nie Ru wy wy! Germany!
IV
Dua kolonia holenderska,
Ktrej si Oryginalno ni (!!),
Z dou w meszty ubrana z perska;
Niemcw mzg, pot Sowian, misja krwi!
V
Dzie zabynie! gdy ostatni miecz
Pknie walczc z wami zajadle;

17

W stali jego, jako w zwierciadle, Zobaczywszy si...


...runiecie wstecz.
Wiersz

Do

publicystw

Moskwy",

jest

okolicznociowym

wierszem

politycznym. Jest odpowiedzi na rozwj rosyjskiej prasy, ktra zwalczaa Polakw, a


jednoczenie wysawiaa potg Rosji i wano jej myli wrd narodw
sowiaskich. Polsk naley zora i zasia na nowo, pastwo gwatem zjednoczy,
nie ogldajc si na rodki". Caa ta nienawi atakowaa Norwida, ktry przebywa w
tym czasie w Paryu na emigracji. Skonio go to do odpowiedzi, jednoznacznego i
definitywnego ataku na Rosj i ich wydumane idee.

Cay wiersz jest apostrof do tytuowych publicystw Moskwy, czyli


prawdopodobnych autorw wrogich dla Polski tekstw.
W pierwszej strofie wzywa ich, do goszenia potgi Sowian. Wzywa nard,
ktry jest tak potny i tak wielki, e ma moliwo wpywa na losy ludzi. Norwid
podsuwa nam obraz Rosjan jako tych, ktrzy siedzc na koniach nadzoruj poddane
sobie narody. Druga strofa, wyraa zdziwienie Norwida wynikajce z nienawici
Rosjan do Polski. Potrafi zrozumie postaw Niemcw, ktrzy s Germanami, ale
Rosjan - Sowian?

Wspomina rwnie wczesn stolic Rosji, Petters-Burg, ktra zostaa zaoona jako
twierdza z holendersk nazw - Pieterburg, przez Piotra I Wielkiego, ktry by
zafascynowany Holandi. Przypomina im, e Rosja jest azjatyckim pastwem,
nazywa ich hirkaskimi lwami. Hirkan jest to miasto w gbi Azji.

W trzeciej i czwartej strofie przestawia Rosjan jako niewolnikw German. Nazywa ich
holendersk koloni, mieszacami, ktrym ni si oryginalno. Niewolnikw, ktrzy
s marionetkami Niemcw i bez nich byliby niczym. Przypomina im o ostatniej woli
Piotra I, ktry chcia, eby Rosjanie czyli si z Niemcami w rodziny.

18

Pita strofa, to zapowiedz upadku siy Rosji, zapowiada walk z Rosj. W ostatnich
trzech wersach, nawizuje do mitw o potworach, zabijajcych wzrokiem, ktre
zawsze gin od swojego widoku w zwierciadle. Nazywa Rosjan takim potworem i
obiecuje, e oni skocz tak samo.

Cay wiersz jest wymiewaniem rosyjskiego mylenia o swoim kraju. Norwid


stara si uwiadomi im, e tak naprawd nie s potnym krajem, s tylko
marionetkami Niemiec. Przypomina im, e ich bycie Sowianami jest tylko pozorne,
e maj holendersk stolice i od ponad stu lat mieszaj si z Niemcami. Wiersz
zawiera du ilo archaizmw, wystpuj te rnego rodzaju rymy, istniej rwnie
nawizania do bani ludowych. Zawiera ogromn ilo emocji w sobie, ktra powoli
eksploduje.

19

Socjalizm
ADRIAN JAROCHA

I
Ludzie, cho ksztatem raz napitnowani,
Z wykrzywianymi rn mow wargi,
Gosz: e oto li ju i wybrani,
e ju hosanna tylko, albo skargi
-- e Pyton - stary zrzucon do otchani:
Grosz? -- e symbolem ju; harmoni? -- targi!

II
Och! nie skoczona jeszcze Dziejw praca
Jak bryy w gr cignicie ramieniem;
Umknij a ju ci znw na piersi wraca,
Przysid a gow zetrze ci brzemieniem
- O! Nie skoczona dziejw jeszcze praca,
Nie-prze-palony jeszcze glob, Sumieniem!
Jak bryy w gr cignicie ramieniem;
Umknij -- a ju ci znw na piersi wraca,
Przysid -- a gow zetrze ci brzemieniem
-- O! nie skoczona jeszcze Dziejw praca,
Nie-prze-palony jeszcze glob, Sumieniem!
Tytu utworu Cypriana Kamila Norwida, jest odniesieniem do socjalizmu.
Socjalizm jest to pojcie, odnoszce si do prb zmniejszenia
nierwnoci spoecznych i upowszechnienia wiadcze socjalnych, lub
poddania gospodarki kontroli spoecznej.
Norwid by chrzecijaninem, ale w zasadzie zgadza si z
socjalistami, twierdzi, e socjalizm to jest urzeczywistnienie
sprawiedliwoci i praw chrzecijaskich np. mioci bliniego.

20

Socjalici twierdzili, e kresem dziejw bdzie wanie wprowadzenie


Socjalizmu, a zdaniem Norwida, kres dziejw nadejdzie dopiero wtedy,
gdy oczyci si sumienie ludzkie. Podmiotem lirycznym jest sam Cyprian
Norwid, a adresatem s ludzie. Pierwsza strofa skada si z 6 wersw.
Norwid pisze o tym, e ludzie s napitnowani, e posiadaj ron
mow, wargi, czyli podkrela pozorne rnice midzy ludmi (rasa, religia,
jzyk). Kolejne wersy s o tym, e ludzi pomimo tych rnych rnic, dzieli
tylko wsplny los. Mowa tam jest rwnie o biednym ludzie, hosanna to moe
by sugestia, e nie ma wybawienia poza mierci. wiat rzdzony jest
przez pienidz i "targi". Nastpnie jest mowa o pytonie ktry zrzucon do
otchani, w Genesis by to w, czyli ucielenienie szatana i symbol
grzechu, Pyton symbolizuje wadz grzechu nad wiatem.
W drugiej strofie, ktra rwnie posiada 6 wersw, mowa jest o
potpieniu socjalizmu. Przede wszystkim, warto odnie si do czasw, w
ktrych y Norwid i tego co wtedy si dziao. Chodzi o to, e cae pokolenia (dzieje),
pracoway na to, co teraz mamy i to bya cika praca ludzi. I ta praca ich niszczy.
Norwid pisze take o Nie-prze-palony jeszcze glob, Sumieniem, tutaj wanie mowa
o oczyszczeniu ludzkoci przez oczyszczenie sumienia. Cyprian Kamil Norwid, mimo
i jego twrczo zostaa odkryta w okresie modej Polski, jest uznawany za poet
romantycznego.
Napisa wiele wspaniaych wierszy m.in. wanie Socjalizm, ktry jest bardzo
interesujcym wierszem, w ktry trzeba si dobrze zagbi, by pozna jego gbsze
znaczenie.

21

Ciemno
ADRIAN KRZEMIE

I
Ty skarysz si na ciemno mojej mowy;
- Czy te wiec zapalae sam?
Czy suga ci zawsze nis pokojowy
wiato?... patrz - e ja ci lepiej znam.
II
Knot, gdy obejmiesz iskr, wkoo ponie,
Grzeje wosk, a ten kul wstawa
I w biegunie jej nagle pomie tonie;
wiato jego jest mda - bladawa III
Ju - ju mniemasz, e zganie, skoro z dou
Ciecz rozgrzana wiato pochonie Wiary trzeba - nie do skry i popiou...
Wiar dae?... patrz - patrz, jak ponie!...
IV
Podobnie s i sowa me, o! czeku,
A ty im skpisz chwili marnej,
Nim - rozgrzawszy pierwej zimnot wieku Pomie w niebo rzuc... ofiarny.

Po przeczytaniu odbieram ten wiersz w sposb w ktrym, podmiot liryczny


zwracajc si do kogo z wyszych sfer spoecznych ("ciemno mowy") wskazuje
na jego niski status i powanym tonem pragnie wzbudzi w odbiorcy wiar i zapa
przeciwko wczesnemu porzdkowi.
Robi to przez metafor poncej wiecy, iskry (idea, bunt), daje pomie (jako
si), ktry zgasby gdyby nie wosk (pojmowany jako ludzie) i wiara (nadzieja).
Odnosi si wraenie, e jest to jakby przestroga od tych "na dole" do tych "na grze",
przyjacielskie ostrzeenie, a zarazem krzyk rozpaczy.

22

Modlitwa
MIROSAW KUSIAK

I
Przez wszystko do mnie przemawiae - Panie,
Przez ciemno burzy, grom i przez witanie;
Przez przyjacielsk do w zapasach z wiatem,
Pochwa wreszcie - ach! - nie Twoim kwiatem...

II
I przez t rozkosz, ktr urganie
Sidmego nieba tchn si zdaje - latem I przez najsodszy z darw Twych na ziemi,
Przez czue oko, gdy je za ociemi;
Przez ca dobro Tw, w tym jednym oku,
Jak cae niebo odjanione w stoku!...

III
Przez ca Ludzko z jej starymi gmachy,
ukami, ktre o kolumnach trwaj,
A zapomniane w proch wamujc dachy,
Bujnymi z nowa limi zakwitaj.
Przez wszystko!...

23

IV
Panie! - ja nie miaem gosu
Do odpowiedzi godnej - i - milczaem:
Bogosawionym zazdrociem stosu
I do Boleci jak do matki draem I jak z bliniciem zrosy w p z Zapaem,
Na cztery strony wiata majc rami,
Gdy doskonao Tw obejmowaem,
To, jedno sowo, wyjknwszy: "kami",
Do niemowlctwa wracam...

V
Jestem znami!...
Sam gosu nie mam, Panie - dae sowo,
Lecz wypowiedzie kt ustami zdoa?
Przez Ciebie prochw staem si Jehow,154
Twojego w piersiach mam i czcz anioa To rozwi jeszcze gos - bo anio woa.

W pierwszej strofie, podmiot liryczny dzikuje Bogu za wszystkie znaki, przez


ktre Bg do niego przemawia. Przykadem tego jest: Przez wszystko do mnie
przemawiae Panie. W drugiej strofie podmiot zwraca si do Boga z zamiarem
podzikowania za stworzony wiat i za ca dobro. Przykadem tego jest: Przez
ca dobro Tw, w tym jednym oku. W trzeciej strofie ukazuje ruiny ludzkich
budowli, przez ktre znw zaczyna wamywa si ycie. Czwarta strofa to ukazanie
pokory podmiotu i jej przejaww. Przykadem tego jest: Panie ja nie miaem gosu do
odpowiedzi godnej - i milczaem. Ostatnia strofa, jest ukazaniem denia podmiotu
do doskonaoci w czynieniu dobra oraz gotowo do powicenia.

24

W utworze zastosowano liczne rodki artystyczne. Pocztkowo zauwaalnym


jest anafora, ktra suy podkreleniu zjawisk, przez ktre Bg przemawia do
podmiotu lirycznego. Wystpuje take kilkukrotnie pojawiajca si w dziele apostrofa
Panie, ktra ukazuj adresata tego tekstu.
Wystpuj tutaj rymy eskie zarwno parzyste jak i krzyowe. Dowodzi to
rnorodnoci stylu autora. Zastosowany trzykropek na kocu kadej strofy oraz na
pocztku

ostatniej

mwi

tym,

dzieo

posiada

take

ukryty

sens,

niedopowiedziane sowo. Nadaje to tekstowi drobnej tajemniczoci. Twrca utworu


uywa take trybu grzecznociowego: Twych, Tw, ,,Panie. Ukazuje to szacunek
podmiotu do Boga.

Uwaam, e autor teksu mia na celu pochwa Boga oraz podzikowanie za


ukazan dobro przez wszystkie dziea oraz stworzenia.

25

Omyka
DOMINIK WESTA

I
Sukces bokiem jest dzi on czarnoksistwo
Swe rozwin, jak globu kart;
Ustpio mu nawet i zwycistwo
Staroytne wiecznie co warte!

II
A spostrzee ten tum u swej mogiy
A obdna ta spostrzee zgraja:
e zwycistwo wytrzewia ludzkie siy,
Gdy sukces i owszem rozpaja!...

Powiem szczerze, jest najtrudniejszym wierszem do zinterpretowania, z jakim


przyszo mi si zmierzy. Jest w nim wiele niezrozumiaych zwrotw, odniesie, lecz
postaram si opisa to tak, jak czuje mj rozum i serce.

Na pocztek zdefiniujemy sobie termin omyka. Omyka - bezsporne,


niezamierzone, czsto drobna, ale istotna pomyka, ktra zazwyczaj moe by
sprostowana na drodze uproszczonej. Dziki tej definicji, mona zdoby klucz do
interpretacji. Sukces jako rzecz, ktra potrafi dowartociowa kadego czowieka,
rozprzestrzenia si na cay wiat, jednak i to moe posiada swoj czarn stron.

26

Autorowi chodzi (wedug mnie) o zwycistwo w jakie staroytnej bitwie,


wojnie, ktra bya wana w tamtych czasach. Lecz owszem, zwycistwo jest
chwalebne, musimy tez pamita, e nie kady jest niemiertelny (jeli chodzi o
czasy staroytnoci, nie dotyczy bogw) i bdzie musia pamita, e moe umrze.
Z dwch ostatnich linijek wiersza wynika, e zwycistwo poprawia hart ducha i
mobilizuje, lecz gdy osiga si sukces - i owszem rozpaja.

Na zakoczenie chciabym doda, e wiersz by skierowany do nas (Polakw),


bo jak wiadomo Polska bya pod zaborami i autor zachca Nas do walki z wrogiem.

27

Cyprian Ksawery Gerard Walenty Norwid urodzi si 24 wrzenia 1821 roku w


Laskowie-Guchach, zmar 23 maja 1883 roku w Paryu. By polskim poet,
prozaikiem, dramatopisarzem, eseist, grafikiem, rzebiarzem, malarzem i
filozofem. Za ycia niedoceniony, odkryty w Modej Polsce przez Zenona
Przesmyckiego-Miriama.

28