διαδρομές

Ν ο ητ ι κ έ ς

διαδρομές

στόν

χῶρο

τῆς

πίστης

Μηνιαῖο φυλλάδιο τοῦ Ἱ.Ν. Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως | Σουλίου 167 - Τηλ.: 210 5013108 | Τεῦχος 13ο - Ἀπρίλιος 2015
ierosnaosagiastriadospetroupoleos.blogspot.gr - agiatriadapetroupoleos.gr - facebook: agiatriadapetroupolis

Δρόμος δέν ὑπάρχει...
τόν δρόμο
τόν ἀνοίγουμε...
προχωρώντας
καί συγχωρώντας...

Οἱ γεωργοί καί ἡ ἄμπελος.
Μικρογραφία εἰκονογραφημένου
χειρογράφου, 11ος αἰ. μ.Χ.,
Ἐθνική Βιβλιοθήκη Παρισίων.

ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 2015
«Ἀναστάσεως ἡμέρα, καὶ λαμπρυνθῶμεν τῇ πανηγύρει,
καὶ ἀλλήλους περιπτυξώμεθα. Εἴπωμεν ἀδελφοί,
καὶ τοῖς μισοῦσιν ἡμᾶς· συγχωρήσωμεν πάντα
τῇ Ἀναστάσει καὶ οὕτω βοήσωμεν· Χριστός ἀνέστη
ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον πατήσας,
καί τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι, ζωὴν χαρισάμενος».
Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί,
Ἡ σημερινὴ λαμρποφόρος Πασχάλιος πανήγυρις δὲν περιορίζεται ἀποκλειστικὰ καὶ μόνον στὰ κοινωνικὰ καὶ ἱστορικὰ
πλαίσια, ἀλλά ἀποτελεῖ ἕνα γεγονός ὑπαρξιακό, ἐφόσον γιὰ
κάθε ἀνθρώπινη ὀντότητα ἡ μετοχὴ στὸ μυστήριο αὐτό τῆς
Ἀναστάσεως εἶναι ζωτικῆς σημασίας. Ἡ πραγματικότητα αὐτὴ
ἐκφράζεται μέσα ἀπὸ τὸ ἴδιο τὸ ἐννοιολογικὸ περιεχόμενο
τῆς λέξεως «Πάσχα».
Τὸ Πάσχα δηλώνει τὴν διάβαση: εἶναι πέρασμα ἀπό τὸ
σκοτάδι πρὸς τὸ φῶς, ἀνάβαση ἀπό τὴν γῆ στὸν οὐρανό,
μετάβαση ἀπὸ τὸν θάνατο στὴ ζωή, ἀνάσταση τῶν πεπτωκότων βροτῶν, ἀνάρρυση τῶν αἰχμαλώτων ἀπὸ τὴν φθορά.
Εἶναι ἀκόμη πέρασμα τῶν πιστῶν πρὸς τὴν ὄντως ζωή, εἶναι
ἀναψυχὴ τῶν ψυχῶν καὶ ἀνακούφιση τῶν σωμάτων, φωτισμός
τῶν ὀφθαλμῶν, εἰρήνη καὶ χαρά.
Ἡ Ἐκκλησία καλεῖ ὁλόκληρη τὴν ἀνθρωπότητα σ' αὐτό τὸ
ὑπαρξιακό πέρασμα, στὴν ὑπέρβαση ἀπό τὴν ἀτομικότητα πρὸς
τὴν θεωρία καὶ τὴν προσωπικὴ κοινωνία μὲ τὸν Θεάνθρωπο
Νικητή τοῦ θανάτου, ὁ ὁποῖος ἀμέσως μετὰ τὴν Ἀνάστασή Του,
σπεύδει μὲ λαχτάρα νᾶ φανερωθεῖ στοὺς ἀνθρώπους, γιὰ νὰ
τοὺς μεταβάλλει σὲ κοινωνούς τῆς αὐτῆς λυτρωτικῆς διαβάσεως
-τοῦ Πάσχα- πρὸς τὸ ἀνέσπερο καὶ ἄκτιστο Φῶς.
Ὅμως αὐτὴ ἡ κοινωνία μὲ τὸν Ἀναστάντα Ἰησοῦ, λαμβάνει
χώρα στὸν κάθε πιστό, καθόσον ὑφίσταται καὶ ἡ ἀγαπητική
κοινωνία τοῦ πιστοῦ μὲ τὸν συνάνθρωπό του.
Ἡ προσωπικὴ συνάντηση μὲ τὸν Ἀναστημένο Κύριο, πραγματοποιεῖται «ἐν ἑτέρᾳ μορφῇ», στὴν συνάντηση μὲ τὸν ἄλλο,
τὸν συνάνθρωπο, ποὺ εἶναι κι ἐκεῖνος εἰκόνα τοῦ Χριστοῦ.
Ὁ ἄλλος δὲν εἶναι ἡ κόλασή μας, ἀλλά ὁ Ἀναστημένος Λυτρωτής. Ἡ συμπόρευση μὲ τὸν πόνο του, τὴ δοκιμασία, τὴν
πεῖνα, τὴ δίψα, τὴν ξενιτεία, τὴ γυμνότητα, τὴν ἀσθένεια
καὶ τὴ φυλακή του εἶναι μιὰ συμπόρευση καὶ συναπάντηση
μὲ τὸ Φῶς τῆς Ἀναστάσεως. Ἕνα πέρασμα πρὸς τὸν ἴδιο
τὸν Χριστό.
Αὐτός εἶναι καὶ ὁ οὐσιαστικώτερος λόγος πού ἡ ἐκκλησία
ἀναφωνεῖ:
«Ἀλλήλους περιπτυξώμεθα»: νὰ ἀνοίξουμς τὴν ἀγκαλιά

μας πρὸς κάθε κατεύθυνση.
«Εἴπωμεν ἀδελφοί καὶ
τοῖς μισοῦσιν ἡμᾶς»: νὰ
ἀναγνωρίσουμε, χωρὶς κρατούμενα, τὸν ἀδελφό ἀκόμη
καὶ στὸ πρόσωπο ἐκείνου ὁ
ὁποῖος μᾶς μισεῖ,
«Συγχωρήσωμεν πάντα
τῇ Ἀναστάσει»: νά κάνουμε τόπο γιὰ τὸν ἄλλο. Ὄχι
τόπο ὑλικό, ἀλλά τόπο
ψυχικό. Εἶναι δυνατὸν νὰ
προσφέρουμε κάτι πολὺ μικρὸ γιὰ νὰ ἀνέβη αὐτὸς ὁ ἄλλος
ἄνθρωπος καὶ νὰ προχωρήση σὲ κατάσταση ψυχικῆς προόδου. Εἶναι σπουδαῖος ὁ ἄλλος καὶ εἶναι σπουδαῖο νὰ τὸν
συναντήσουμε, διότι βοηθᾶμε καὶ τὴν δικὴ μας ἀνθρωπιά.
Θὰ τὸν συναντήσουμε, ὅσο συν+χωροῦμε, ὅσο ἔχουμε ἀφήσει
χῶρο γι' αὐτόν στὸν ἐσωτερικό μας κόσμο.
Μόνον μὲ αὐτὴ τὴν προϋπόθεση τῆς συναντήσεως τοῦ
ἄλλου, χωρὶς προϋποθέσεις, μποροῦμε νὰ διακηρύξουμε
καὶ νὰ διαβεβαιώσουμε στὴν Οἰκουμένη ὁλόκληρη, «Χριστός
Ἀνέστη ἐκ νεκρῶν».
Ἀδελφοί μου!
Ὡς ἐπίσκοπος τῆς Τοπικῆς Ἐκκλησίας σᾶς προτρέπω
νὰ μὴν προσπεράσουμε μὲ ἀδιαφορία τὸ δράμα τοῦ κάθε
ἀδελφοῦ ποὺ πάσχει κοινωνικά, οἰκονομικά, πνευματικά,
οἰκογενειακά, προσωπικά, ψυχολογικά.
Νὰ ἁπλώσουμε ἀπόψε τὸ χέρι καὶ μὲ ἀναστάσιμη χαρά
νὰ τοῦ προσφέρουμε ἀπὸ τὴν ἄσβεστη ἀναμμένη λαμπάδα
τῆς ψυχῆς μας. Νὰ ἐνσκήψουμε στὸν πόνο του. Νὰ τοῦ
κρατήσουμε τὸ χέρι καὶ νὰ βαδίσουμε ἀντάμα, ὥστε νὰ κατορθώσουμε αὐτὸ τὸ ἀναστάσιμο λυτρωτικό πέρασμα πρὸς
τὴν θέωση καὶ τὴν κοινωνία μὲ τὸν Ἀναστάντα Θεάνθρωπο
καὶ νὰ ἀναφωνήσουμε:
ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ! - ΑΛΗΘΩΣ ΑΝΕΣΤΗ!
Εὔχομαι, νά ζήσετε μαζὶ μὲ τὶς οἰκογένειές σας αὐτὸ τὸ
Πάσχα μὲ ὑγεία, χαρὰ καὶ δύναμη παρὰ Θεοῦ.

Συντακτική ὁμάδα

> Ὁμάδα Νεότητας
Ἁγίας Τριάδος Πετρουπόλεως
> π. Σπυρίδων Ἀργύρης

ἐνοριακά

Ἡ μητέρα τοῦ Θεοῦ

εροσόλυμα, 12 περίπου χρόνια πρὶν
τὴν γέννηση τοῦ Ἰησοῦ. Ἕνα τρίχρονο
κορίτσι ἀνεβαίνει τρέχοντας τὰ σκαλιὰ τοῦ Ναοῦ τοῦ Σολομώντα. Ὁ Ζαχαρίας, ὁ ἀρχιερέας,
καταλαβαίνει ποιὰ εἶναι. Τὴν παίρνει
ἀπὸ τὸ χέρι καὶ τὴν ὁδηγεῖ στὰ Ἅγια
τῶν Ἁγίων. Ἐκεῖ, στὸ ἄδυτο. Ἐκεῖ ποὺ
φυλασσόταν ἡ Κιβωτὸς τῆς Διαθήκης.
Ἐκεῖ ποὺ δὲν ἐπιτρεπόταν νὰ μπεῖ
κανεὶς καὶ ἀκόμη κι αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ
ἱερέας εἰσερχόταν, μὲ τρόμο, μιὰ φορὰ
τὸν χρόνο, ὕστερα ἀπὸ αὐστηρὴ νηστεία καὶ προσευχή. Τὴν διήγηση γιὰ
τὴν εἴσοδο τοῦ μικροῦ αὐτοῦ κοριτσιοῦ στὸν Ναὸ τὴν ἀντλοῦμε ἀπὸ ἕνα
ἀπόκρυφο1 κείμενο, τὸ λεγόμενο Πρωτοευαγγέλιο τοῦ Ἰακώβου2, τὸ ὁποῖο
δὲν ἀποτελεῖ μέρος τῶν κανονικῶν
εὐαγγελίων. Ἡ παράδοση ὅμως γιὰ τὸ
γεγονὸς ἀποτελεῖ πίστη διαχρονική της
ἐκκλησίας ἡ ὁποία ἀποτυπώνεται τόσο
στὴν ὑμνογραφία ὅσο καὶ τὴν εἰκονογραφία μὲ πολὺ χαρακτηριστικὸ τρόπο
καὶ ἑορτάζεται στὴν μεγάλη Θεομητορικὴ ἑορτὴ τῶν Εἰσοδίων στὶς 21 Νοεμβρίου. Ποιὸ εἶναι αὐτὸ τὸ κορίτσι; Ἀπὸ
ποιὰ ρίζα κρατᾶ; Γιατί ἡ παράδοση
θέλει νὰ τῆς ἐπιφυλάσσει τέτοια τιμὴ
ὁ Ἀρχιερέας τῶν Ἑβραίων, ὁ Ζαχαρίας,
σύζυγος τῆς ἐξαδέλφης τῆς Ἐλισσάβετ
καὶ πατέρας τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ

Προδρόμου; Ἡ Μαριὰμ ἢ Μαρία, τὸ
μικρὸ αὐτὸ κορίτσι, εἶναι ἡ σεμνὴ κόρη
τῶν εὐσεβῶν ἁγίων Ἰωακεὶμ καὶ Ἄννας.
Ἦρθε, χαρὰ ζωῆς, στὰ γηρατειὰ τῶν
γονέων τῆς οἱ ὁποῖοι γιὰ νὰ γλυτώσουν τὴν φοβερὴ ντροπὴ τῆς ἀτεκνίας3
παρακαλοῦσαν γιὰ χρόνια τὸν Θεὸ νὰ
τοὺς χαρίσει ἀπόγονο, ὅπως καὶ ἔγινε
ὅταν καὶ οἱ δύο ἦταν σὲ προχωρημένη ἡλικία. Γιὰ νὰ εὐχαριστήσουν τὸν
Κύριο γιὰ τοῦτο τὸ θαῦμα, ἀφιέρωσαν
τὴν θυγατέρα τους στὸν Ναὸ ὅπου
καὶ εἰσῆλθε στὰ 3 τῆς χρόνια. Πληροφορίες γιὰ τὴν ζωὴ τῆς Θεοτόκου
δὲν βρίσκουμε ἀρκετὲς στὴν Καινὴ
Διαθήκη. Τὶς ἀντλοῦμε ἀπὸ τὴν Ἱερὰ
Παράδοση τὴν ὁποία πιστεύει καὶ
ἀποδέχεται ὁλόκληρη ἡ ἐκκλησία στὰ
δυὸ χιλιάδες χρόνια ὕπαρξής της. Ἀπὸ
τὴν Ὑμνογραφία καὶ τὴν ἱερὴ ἀλλὰ καὶ
τὴν λαϊκὴ παράδοση ἀντλοῦμε ἐπίσης
καὶ τὰ ὑπέροχα προσωνύμια τῆς Θεοτόκου τὰ ὁποῖα καλύπτουν ὁλόκληρό
το ἀλφάβητο4. Προσωνύμια ξεχωριστῆς
ποίησης ἀλλὰ καὶ δογματικῶν ἀληθειῶν. Ἄλλα ἀπὸ αὐτὰ φανερώνουν
τὰ αἰτήματά μας πρὸς Ἐκείνην, ἄλλα
τὶς προστασίες ποὺ μᾶς παρέχει καὶ
ἄλλα τὴν θέση ποὺ κατέχει ἡ Παναγία
στὴν πίστη μας καὶ στὴν Ἐκκλησία
τοῦ Χριστοῦ. Πολλὰ ἐπίσης, φανερώνουν τὶς προτυπώσεις τῆς Θεοτόκου
στὴν Παλαιὰ Διαθήκη τῆς ὁποίας ἡ
Παναγία ἀποτελεῖ τὸ ἐπισφράγισμα,

δηλαδὴ τὴν ἐπιβεβαίωση5. Μέρος τοὺς
ἀκοῦμε κατὰ τὴν διάρκεια τῶν χαιρετισμῶν στοὺς ἐξαιρετικοὺς στίχους
τοῦ Ἀκάθιστου Ὕμνου ποὺ καθ’ ὅλη
τὴν Σαρακοστὴ μᾶς προσάγει στὸ μυστήριο, τὸ μεγάλο καὶ παράδοξο, τῆς
Θείας ἐνανθρωπήσεως, στὸ σωτηριῶδες
σχέδιο τῆς Θείας Πρόνοιας τῆς ὁποίας
«Ταμεῖον» ἀναδεικνύεται στοὺς αἰώνας
τῶν αἰώνων ἡ Παρθένος Μαρία, ὡς ἡ
Γυναίκα πού, λέγοντας τὸ «γένοιτο»,
συνέβαλλε μὲ τὴν συγκατάθεσή της
στὴν Γέννησή του Χριστοῦ καὶ στὴν ἐν
Χριστῷ ἀνακεφαλαίωση τῆς ἱστορίας
τοῦ ἀνθρώπινου γένους καὶ ἀποτελεῖ
«τῶν δογμάτων Αὐτοῦ το κεφάλαιον»,
δηλαδὴ τὸ κυριότερο μέρος τῆς πίστης μας, ὅτι δηλαδὴ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ,
«δι' ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν
ἡμετέραν σωτηρίαν» κατῆλθε «ἐκ τῶν
οὐρανῶν» καὶ σαρκώθηκε «ἐκ Πνεύματος ἅγιου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου»
καὶ ἐνηνθρώπησε, ἔγινε ἄνθρωπος γιὰ
νὰ σώσει τὸν ἄνθρωπο, Σταυρώθηκε καὶ Ἀναστήθηκε τὴν τρίτη ἡμέρα
«κατὰ τὰς γραφάς»6 γιὰ νὰ ἐκπληρωθοῦν οἱ ρήσεις καὶ οἱ προφητεῖες τῶν
Γραφῶν γιὰ τὴν ἔλευση τοῦ Μεσσία
καὶ τὴν σωτηρία τοῦ κόσμου7.

Ἀπόκρυφα ὀνομάζονται κείμενα γραμμένα κατ' ἀπομίμηση τῶν κανονικῶν βιβλίων
τῆς Ἁγίας Γραφῆς τὰ ὁποῖα ἀποδίδονται
ψευδῶς σὲ γνωστοὺς βιβλικοὺς συγγραφεῖς.
2
Ἰωάννη Δ. Καραβιδόπουλου, Ἀπόκρυφα
Χριστιανικὰ Κείμενα. Τόμος α΄ Ἀπόκρυφα
Εὐαγγέλια, Θεσσαλονίκη 1999, ἐκδόσεις
Πουρναρά.
3
Νὰ σημειώσουμε ὅτι ἡ ἀτεκνία γιὰ τοὺς
Ἑβραίους ἦταν καὶ εἶναι φοβερὴ ντροπὴ
καὶ κατάρα, διότι ἡ γέννηση ἀπογόνων πιστεύουν ὅτι εἶναι ὑποχρέωσή τους πρὸς
τὸν Θεὸ καὶ τὸν λαό τους, ἐλπίζοντας ὅτι
κάποια μέρα μέσα ἀπὸ τὶς γέννες τους θὰ
γεννηθεῖ ὁ Μεσσίας. Γι' αὐτὸ καὶ βλέπουμε τέτοια λαχτάρα στὰ ἄτεκνα ζευγάρια
τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης νὰ ἀποκτήσουν
ἀπόγονο. Λαχτάρα ἡ ὁποία ἀποτυπώθηκε
καὶ σὲ ἕνα σύνολο θαυμαστῶν γεννήσεων στὰ λαϊκὰ παραμύθια ὅλων των λαῶν.
4
Ἀναφέρουμε ἐνδεικτικά τα προσωνύμια
ἀπὸ Ἄλφα: Ἄβυσσος εὐσπλαχνίας, Ἄγαμος,
Ἀγάπη, Ἁγία Σιῶν, Ἁγία ἁγίων μεγαλύτερη,
Ἁγία Ζώνη, Ἁγία Σκέπη, Ἁγιοτέραν, Ἁγνή,
Ἁγνείας ἠῶς, Ἀγλάισμα μητέρων, Ἀδαμιαία,
Ἀδιάβατος θάλασσα, Ἀδιόδωτος Πύλη, Ἀει-

μακάριστος, Ἀειπάρθενος, Ἀέναος Κρήνη,
Αἰνετή, Αἰτία ἀγαθῶν, Ἀληθινή, Ἀκάθιστος
ὕμνος, Ἀκαταίσχυντος, Ἀκήρατος, Ἀκήρατη
φυτοφόρος, Ἀκοίμητος, Ἀκοή, Ἀκρωτήρι
καλῆς ἐλπίδας, Ἀκτὶς νοητοῦ ἡλίου, Ἄμεμπτος, Ἀμετάθετος Ἐλπίς, Ἄμπελος, Ἅλας
ἀρετῶν, Ἀλόχευτη λοχεία, Ἀμπέλι θεογεώργητο, Ἀμνάς, Ἀμόλυντος, Ἄμωμος, Ἀνακεφαλαίωση Χαρίτων, Ἄνασσα, ἀναιρέτις
ἀρᾶς, Ἀνήροτος χώρα, Ἄνθος ἀμάραντον,
Ἄνθος ἀφθαρσίας, Ἄνθος Χριστὸν βλαστήσασα, Ἀνοικτήριον Παραδείσου, Ἄξιόν
Ἐστι, Ἀξιομακάριστος, Ἀπείρανδρος, Ἀπειρόγαμος, Ἀπειρόκακη, Ἀπίστων ἀμφίβολον ἄκουσμα, Ἀπόρθητο τεῖχος Βασιλείας,
Ἀρετῆς εἰκόνα, Ἄρνηση κάθε κακίας, Ἄρρητος σοφία, Ἄρουρα εὐφορίας οἰκτιρμῶν,
Ἄρτος ζωῆς, Ἀρχαία, Ἀρχιστράτηγος,
Ἀρχηγὸς σωτηρίας, Ἀσίγαστο στόμα, Ἆσμα
ἀσμάτων, Ἆσμα ἀγγέλων, Ἆσμα τρισεράσμιο, Ἀσπασμὸς ἄνωθεν, Ἄσπιλος, Ἄσπορος Βλάστησις, Ἀστέρα, Ἄστρον ἄδυτον,
Ἀσύγκριτος, Αὐγή, Αὐλήν, Ἄφλεκτος Βάτος,
Ἄφθορος, Ἀχείμαστος ὅρμος, Ἄχραντος.
5
Διαρκεῖς ἀναφορὲς στὴν Θεοτόκο ἡ ὁποία
εἶναι: Ἀλατόμητο ὅρος, Πόκος τοῦ Γεδεῶν,

Κλίμακα τοῦ Ἰακώβ, Φλεγομένη καὶ μὴ καιομένη Βάτος, Ἑπτάφωτος Λυχνία, Χρυσὴ
Στάμνα μὲ τὸ μάννα, Κεκλεισμένη Πύλη κατ’
ἀνατολᾶς, Κιβωτὸς τοῦ Νῶε, Κιβωτὸς τῆς
Διαθήκης, Ράβδος τοῦ Ἀαρῶν κ.ἄ.
6
Δηλαδὴ σύμφωνα μὲ τὸ κείμενο τῶν Εὐαγγελίων ἀλλὰ καὶ τὶς προτυπώσεις τῆς Ἀναστάσεως στὴν Παλαιὰ Διαθήκη, τὴν τριήμερη παραμονὴ τοῦ Ἰωνὰ στὴν κοιλιὰ τοῦ
κήτους, τὸ περιστατικὸ μὲ τοὺς τρεῖς παῖδες
ἐν καμίνω κ.ἄ.
7
Πρώτη ἀπὸ αὐτὲς τὶς προφητεῖες, τὸ λεγόμενο: «Πρωτοευαγγέλιο», δηλαδὴ ὁ 15ος στίχος τοῦ 3ου κεφαλαίου τῆς Γενέσεως, ὅπου
ὁ Θεὸς λέει στὸ φίδι προαναγγέλλοντας τὴν
ἥττα του ἀπὸ τὸ «σπέρμα τῆς γυναικὸς» καὶ
τὸν σταυρικὸ θάνατο τοῦ Χριστοῦ (πληγῆ
στὴν πτέρνα): «καὶ ἔχθραν θήσω ἀνὰ μέσον
σου καὶ ἀνὰ μέσον της γυναικὸς καὶ ἀνὰ
μέσον του σπέρματός σου καὶ ἀνὰ μέσον
του σπέρματος αὐτῆς· αὐτός σου τηρήσει
κεφαλήν, καὶ σὺ τηρήσεις αὐτοῦ πτέρναν».
(Ἔχθρα θὰ βάλω ἀνάμεσα σ' ἐσένα καὶ στὴ
γυναίκα, κι ἀνάμεσα στὸ σπέρμα σου καὶ
στὸ σπέρμα της. Αὐτὸς θὰ σοῦ συντρίψει τὸ
κεφάλι κι ἐσὺ θὰ τοῦ πληγώσεις τὴ φτέρνα).

1

2

Ἑλένη Λιντζαροπούλου
Θεολόγος

3

3

ἐπίκαιρα

Ὁ τύπος
τοῦ Χριστοῦ
Τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου
Καστορίας κ. Σεραφεὶμ

Μεγάλη Ἑβδομάδα!
Μιὰ ξεχωριστὴ περίοδος τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ μας ἔτους.
Τὸ Ἱερὸ Βῆμα τῆς λατρείας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας.
Μεγάλη, ὄχι γιατί οἱ ὧρες καὶ οἱ ἡμέρες αὐτῆς τῆς ἑβδομάδας εἶναι μεγαλύτερες οἱ περισσότερες, ἀλλὰ γιατί αὐτὴν
τὴν ἑβδομάδα «μεγάλα εἰργάσατο ἡ δεξιά του Ὑψίστου» γιὰ τὸν ἄνθρωπο.
Ὁ ἄνθρωπος καταδικάζει τὸν Θεὸ
στὸν θάνατο καὶ Ἐκεῖνος, ἐν συνεχεία,
καταδικάζει τὸν ἄνθρωπο ἐπάνω στὸ
ξύλο τοῦ Σταυροῦ μὲ τὸ αἷμα Του νὰ
παραμένει ἀθάνατος στὴν ἐπουράνια
Βασιλεία Του.
Στὴν ἔναρξη αὐτῆς τῆς ἑβδομάδας καὶ
συγκεκριμένα στὸν Ὄρθρο τῆς Μεγάλης
Δευτέρας, ἡ Ἐκκλησία μᾶς παρουσιάζει τὴ μορφὴ τοῦ Παγκάλου Ἰωσήφ.
«Τὴ ἁγία καὶ Μεγάλη Δευτέρα, μνεία
ποιούμεθα τοῦ μακαρίου Ἰωσὴφ τοῦ
Παγκάλου», μᾶς θυμίζει τὸ ἱερὸ βιβλίο
τοῦ Τριωδίου. Καὶ τοῦτο γιατί οἱ θειότατοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ποὺ μὲ τὸν
φωτισμὸ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἑρμήνευσαν τὴν Ἁγία Γραφή, χαρακτηρίζουν
τὸν Ἰωσήφ, τὸν υἱὸ τοῦ Ἰακώβ, ὡς τὸν
τύπο τοῦ Χριστοῦ.
Γι΄ αὐτὸ ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας Ἐπίσκοπος Κρήτης στὸν Κανόνα ποὺ ψάλλεται στὴν Ἀκολουθία τοῦ Ἀποδείπνου
τὸ ἑσπέρας τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων
γράφει: «Τὴν εἰκόνα τοῦ Δεσπότου
ὑπογρτάφων Ἰωσὴφ λάκκω κατατίθεται, ἀπεμπολεῖται ὑπὸ τῶν συγγόνων,
πάντα ὑπομένει ὁ ἀοίδιμος εἰς τύπον
ὄντως Χριστοῦ»1.
1. Χαρακτηριστικὸ γνώρισμα τοῦ παγκάλου Ἰωσὴφ ἦταν ὁ ἐνάρετος βίος του,
«καθάπερ ἀδάμας καθαρός», γράφει γι'
αὐτὸν ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσοστομος2.
Αὐτὴν τὴν καθαρότητα τῆς πολιτείας
τοῦ τὴν κράτησε σὲ ὅλη του τὴ ζωὴ καὶ
μάλιστα σὲ ἐξαιρετικὰ δύσκολες στιγμὲς
ἐξαιτίας τῆς γυναικὸς τοῦ Πετεφρῆ.
Προτίμησε τὴ φυγὴ παρὰ τὴν ἁμαρτία.

- Ἂν ὁ Ἰωσὴφ ὀνομάστηκε Πάγκαλος,
ὁ Χριστὸς εἶναι «ὁ πάσης ἐπέκεινα καθαρότητος»3, «ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν, οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι
αὐτοῦ»4.
2. Ἕνα δεύτερο χαρακτηριστικὸ στοιχεῖο τῆς ζωῆς τοῦ τοῦ δικαίου Ἰωσὴφ
ἦταν ἡ ἀγάπη ποὺ ἔτρεφε ὁ πατέρας
τοῦ Ἰακώβ, στὸ πρόσωπό του. «Ἰακὼβ
δὲ ἠγάπα τὸν Ἰωσὴφ παρὰ πάντας τους
υἱοὺς αὐτοῦ, ὅτι υἱὸς γήρως ἣν αὐτῷ»5.
- Υἱὸς ἀγαπητὸς κι ὁ Χριστός. Γι' αὐτὸ
καὶ κατὰ τὸν Βαπτισμό Του στὰ νερὰ
τοῦ Ἰορδάνου, ὁ Πατὴρ ἐκλαλεῖ αὐτὴν
τὴν υἱότητα καὶ τὴν ἀγάπη πρὸς τὸν
μονογενῆ Υἱό Του. «Οὗτος ἐστιν ὁ υἱός
μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ὢ εὐδόκησα»6.
3. Ὁ φθόνος, ὁ ὁποῖος ἅπτεται καὶ
τῶν ἀρίστων, κατὰ τὴν ἔκφραση τῶν
Ἁγίων Πατέρων, ἔπληξε τὴν προσωπικότητα τοῦ Ἰωσήφ. Δὲν τὸν φθόνησαν
οἱ ξένοι, ἀλλὰ οἱ οἰκεῖοι του, καὶ συγκεκριμμένα οἱ ἀδελφοί του. Τὸ κείμενο
τῆς Ἁγίας Γραφῆς εἶναι ἀποκαλυπτικό:
«Ἐμίσησαν αὐτὸν καὶ οὐκ ἠδύναντο λαλεῖν αὐτῷ οὐδὲν εἰρηνικὸν»7.
- Ἂν ἐφθόνησαν τὸν Ἰωσὴφ οἱ ἀδελφοί του, τὸν Χριστὸ τὸν ἐφθόνησε ὁ μαθητής Του, ὁ ὁποῖος ἔγινε καὶ προδότης
Του. Τὸν ἀρνήθηκε ὁ πρωτοκορυφαῖος
Ἀπόστολός Του. Τὸν ἐγκατέλειψαν οἱ
πάντες. Τὸν ἐφθόνησαν οἱ Γραμματεῖς
καὶ οἱ Φαρισαῖοι. Γι’αὐτὸ καὶ ὁ Ἱερὸς
Εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος μᾶς ὑπενθυμίζει ὅτι διὰ φθόνον παρέδωκαν αὐτόν:
«ἤδει γὰρ ὅτι διὰ φθόνον παρέδωκαν
αὐτὸν»8.
4. Ἐπωλήθη ὁ Ἰωσὴφ ἀντὶ 20 χρυσῶν
νομισμάτων9.
- Μὰ καὶ ὁ Χριστὸς ἀντὶ τριάκοντα
ἀργυρίων. Πόσο συγκλονιστικὰ εἶναι τὰ
λόγια τῶν ἱερῶν ὑμνογράφων ποὺ θὰ
ἀκουστοῦν στοὺς Ἱεροὺς Ναοὺς αὐτὲς
τὶς ἡμέρες! «Εἰς τριάκοντα ἀργύρια, Κύριε, καὶ εἰς φίλημα δόλιον ἐζήτουν οἱ
Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι σοί, ὁ δὲ παράνομος Ἰούδας οὐκ ἠβουλήθη συνιέναι»10.
Καὶ πάλι: «Ἔστησαν τὰ τριάκοντα
ἀργύρια τὴν τιμὴν τοῦ τετιμημένου, ὃν
ἐτιμήσαντο ἀπὸ υἱῶν Ἰσραὴλ»11.
5. Ἡ φυλακὴ ἦταν ὁ τόπος τῆς διαμονῆς τοῦ Ἰωσὴφ στὴν Αἴγυπτο, ἐξαιτίας τῆς πονηρίας καὶ τῆς κακότητας
τῆς γυναικὸς τοῦ Πετεφρῆ.
- Μήπως καὶ ὁ Χριστὸς δὲν φυλακίστηκε καὶ δὲν δέχτηκε τοὺς ἐμπτυσμοὺς
καὶ τοὺς κολαφισμούς, προκειμένου νὰ
θεραπεύσει τὸ τραῦμα τοῦ Ἀδὰμ καὶ
νὰ καταργήσει «τὸν τὸ κράτος ἔχοντα
τοῦ θανάτου, τουτέστιν τὸν διάβολον»12;
6. Κι ὅταν ὁ Ἰωσὴφ φτάνει στὴν δόξα

του καὶ γίνεται ἀντιβασιλεὺς τῆς Αἰγύπτου, ὅταν ἀναγνωρίζει τοὺς ἀδελφούς
του ποὺ φτάνουν ὡς ἀπεσταλμένοι τοῦ
πατρός του γιὰ νὰ ἀγοράσουν, ὄχι μόνο
τους συγχωρεῖ, ἀλλὰ καὶ τοὺς καταφιλεῖ
συγχρόνως. «Καὶ καταφιλήσας πάντας
τους ἀδελφοὺς αὐτοῦ, ἔκλαυσεν ἐπ'
αὐτοὺς»13.
- Λόγους ἀφέσεως καὶ ἱκεσίας πρὸς
τὸν Ἄναρχο Πατέρα Τοῦ προσφέρει ὁ
μονογενὴς Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ
τὴν ὥρα τῆς Σταυρώσεως, ὑπὲρ τῶν
σταυρωτῶν Του: «Πάτερ ἅφες αὐτοῖς,
οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιούσι»14.
7. Ὁ Ἰωσὴφ τρέφει τοὺς ἀδελφούς
του στὴν Αἴγυπτο, τὸν καιρὸ τοῦ λιμοῦ.
- Ὁ Ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς,
ὁ Χριστός, τρέφει μὲ τὸ σῶμα Του καὶ
τὸ αἷμα Τοῦ τὸ λαό Του καὶ τὴν κληρονομία Του. «Ἐγὼ εἰμὶ ὁ ἄρτος ὁ καταβὰς
ἐκ τοῦ οὐρανοῦ»15.
Νὰ γιατί οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας
θεωροῦν τὸν Ἰωσὴφ ὡς προτύπωση τοῦ
Κυρίου καὶ γιατί τὸν θυμόμαστε στὴν
ἀρχὴ τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Ἑβδομάδος. Ὡς παρρησίαν ἔχων πολλὴν εἰς τὴν
ἐν οὐρανοῖς Ἐκκλησίαν, ἄς πρεσβεύει
στὸ μονογενῆ Υἱὸ τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ ἀποκτήσουμε κι ἐμεῖς τὴν καθαρότητα καὶ
τὸ μεγαλεῖο της ἀρετῆς του.
«Δι’ ὑπομονῆς νὰ τρέχομεν», ὅπως
ἐκεῖνος, «τὸν προκείμενον ἠμὶν ἀγώνα»16,
ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρὸ τῆς παρούσης ζωῆς. Κι ὅπως αὐτὸς παρέμεινε
ἀδούλωτος στὴν ψυχή, ἔτσι κι ἐμεῖς
νὰ παραμείνουμε ἀδούλωτοι στὶς κοσμικὲς ἐπιθυμίες γιὰ νὰ ἀποκομίσουμε
τὸν στέφανον τῆς ἀφθαρσίας. «Ὁ Θεὸς
γὰρ παρέχει τοῖς δούλοις αὐτοῦ στέφος
ἄφθαρτον»17.
Ταῖς τοῦ Παγκάλου Ἰωσὴφ πρεσβεῖες,
Χριστὲ ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν.

Τροπάριον Α΄ ὠδῆς Τριωδίου τοῦ Ἀποδείπνου τῆς Βαϊφόρου Κυριακῆς.
2
ΕΠΕ 4,644.
3
Δοξαστικὸ Αἴνων Θεοφανείων.
4
Α΄ Πετρ. 2,22.
5
Γέν. 37,3.
6
Ματθ. 17,5.
7
Γέν. 37,4.
8
Ματθ. 27,28.
9
Γέν. 37,28.
10
Γ΄ Ἀντίφωνον, Μέγ. Πέμπτη ἑσπέρας.
11
Θ΄ Ἀντίφωνον, Μέγ. Πέμπτη ἑσπέρας.
12
Ἑβρ. 2,14.
13
Γέν. 45,15.
14
Λουκ. 23,34.
15
Ἰω. 6,41.
16
Ἑβρ. 12,1.
17
Οἴκος Ὄρθρου Μέγ. Δευτέρας.
1

3

ἐνοριακά
Ἡ δωρεὰ τῆς Ἀναστάσεως
προσφέρεται ἀπὸ τὸν Θεὸ
σὲ ὁλόκληρο τό ἀνθρώπινο γένος

τοῦ μητροπολίτου Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑμηττοὺ Δανιήλ

ἑορτὴ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου
Ἰησοῦ Χριστοῦ γεμίζει τὴν ψυχὴ τῶν
πιστῶν ἀπὸ εὐφροσύνη μὲ τὸ ὑψηλὸ περιεχόμενό της καὶ τὴ μεγάλη σημασία της.
Οἱ πιστοὶ χαιρόμαστε τὸ Πάσχα, ἐπειδὴ
πιστεύουμε ὅτι τὸ Πάσχα εἶναι:
α. Ἑορτὴ τῆς ἀγάπης. Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς θυσιάστηκε ἀπὸ ἀγάπη γιὰ
ὅλους τους ἀνθρώπους, ὅπως διδάσκουν
οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι (Ἰωάννου γ' 16, Πρὸς
Ρωμαίους ε' 8).
β. Ἑορτὴ νίκης τῆς ζωῆς κατὰ τοῦ θανάτου. Ὁ Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς μὲ τὴν
Ἀνάστασή Του κατήργησε τὶς συνέπειες
τῆς παραβάσεως τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ το
«ἡ δ’ ἂν ἡμέρα φάγητε ἀπ’ αὐτοῦ θανάτω
ἀποθανεῖσθε» (Γενέσεως β' 17).
Τὸ «θανάτω ἀποθανεῖσθε» σήμαινε
πρῶτα τὸν σωματικὸ θάνατο, ποὺ εἶναι
χωρισμὸς τῆς ψυχῆς ἀπὸ τὸ σῶμα, καὶ
δεύτερο τὸν πνευματικὸ θάνατο, ποὺ εἶναι
αἰώνιος χωρισμὸς τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν
Θεό.
Σ’ αὐτὸ τὸν νόμο ὑπήχθησαν ὅλοι οἱ
ἄνθρωποι, εὐσεβεῖς καὶ ἀσεβεῖς, ὅπως
διδάσκει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος (Πρὸς
Ρωμαίους ε' 14)
Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, συνεχίζοντας
τοὺς θεολογικοὺς στοχασμούς του, ἐξηγεῖ
ὅτι ὅπως οἱ συνέπειες τῆς ἁμαρτίας τῶν

Δὸς μοὶ τοῦτον
τὸν Ξένον
τοῦ Σέβ. Μητροπολίτου Δημητριάδος
κ. Ἰγνατίου

Μ

όλις πῆρε νὰ βραδιάζει. Εἶχαν καταλαγιάσει οἱ θόρυβοι. Εἶχε σιγήσει ἡ
λύσσα τῶν ἀνόμων. Εἶχε ἤδη συντελεστεῖ
στὸ Γολγοθὰ τὸ πιὸ ἀποτρόπαιο ἔγκλημα.
Ἦταν οἱ ὧρες, ποὺ μιὰ βαρειὰ σκιὰ τρόμου καὶ δέους, ἐνοχῶν καὶ συντριβῆς, τύλιγε
μαζὶ μὲ τὸ σκοτάδι τὴν Ἰουδαία. Κεῖνες τὶς
στιγμές, ποὺ ἔμοιαζε νὰ ΄χεῖ σταματήσει ὁ
χρόνος, ἕνας πλούσιος ἄνθρωπος ἀπὸ τὴν
Ἀριμαθαία, ὁ Ἰωσήφ, βρῆκε τὸ θάρρος νὰ
ἐμφανιστεῖ μπροστὰ στὸν Πιλάτο, καὶ νὰ
ζητήσει τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ.
«Δὸς μοὶ τοῦτον τὸν ξένον», τοῦ λέγει.
Μᾶς μεταφέρει τὰ λόγια του ἡ Ἐκκλησία
μας μὲ ἕνα συγκλονιστικὸ μελοποίημα, ποὺ
ἀκούγεται μιὰ φορὰ τὸ χρόνο, τὴ Μεγάλη
Παρασκευή, στὴ λιτανεία τοῦ Ἐπιταφίου.
4

προπατόρων Ἀδὰμ καὶ Εὕας ἐπῆλθαν σὲ
ὁλόκληρό το ἀνθρώπινο γένος ἔτσι καὶ ἡ
δωρεὰ τῆς Ἀναστάσεως προσφέρεται ἀπὸ
τὸν Θεὸ σὲ ὁλόκληρό το ἀνθρώπινο γένος
(Πρὸς Ρωμαίους ε' 15-21)
Ὁ Κύριος ἐπανῆλθε στὴ ζωὴ τρεῖς ἡμέρες μετὰ τὸν θάνατό Του, ἀφοῦ δὲν ἦταν
δυνατὸν ὁ θάνατος νὰ ἐξουσιάζει τὸν
ἀρχηγὸ καὶ χορηγό της ζωῆς καὶ ἕνωσε
τὰ τὸ πρὶν διεστῶτα τὸν Θεὸ καὶ τὸν
ἄνθρωπο.
γ. Ἑορτὴ τῆς αὐτοθυσίας. Ὁ Κύριος
στὴν ἀρχιερατικὴ προσευχὴ Τοῦ ἐξήγησε
τὸν σκοπὸ τῆς θυσίας Τοῦ (Ἰωάννου Ιζ' 19).
Διδάσκει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: «Ὁ Χριστός, παρόλο ποὺ ἤμασταν ἀκόμη ἀνίκανοι νὰ κάνουμε τὸ καλό, πέθανε γιὰ μᾶς,
τοὺς ἀσεβεῖς ἀνθρώπους, στὸν προκαθορισμένο καιρό. Δύσκολα θὰ ἔδινε κανεὶς
τὴ ζωὴ τοῦ ἀκόμη καὶ γιὰ ἕναν δίκαιο
ἄνθρωπο. Ἴσως ἀποφάσιζε κανεὶς νὰ πεθάνει γιὰ κάποιον καλὸ ἄνθρωπο» (Πρὸς
Ρωμαίους ε' 6-7. Βλ. καὶ Πρὸς Ἑβραίους
β' 9-10).
δ. Ἑορτὴ τῆς συγγνώμης, τῆς συγχώρεσης ἢ ἄφεσης, τῆς καταλλαγῆς. Οἱ τρεῖς
αὐτὲς ἔννοιες συνδέονται μεταξύ τους ὡς
ἑξῆς:
Ὁ ἄνθρωπος ζητεῖ συγγνώμη γιὰ τὶς
ἁμαρτίες του ἀπὸ τὸν Θεὸ γιὰ τὴν παρά-

βαση τῶν ἐντολῶν Τοῦ κατὰ τὸ «συγγνώμη
ἐκ τοῦ τάφου ἀνέτειλε».
Ὁ Θεὸς δέχεται τὴ συγγνώμη καὶ συγχωρεῖ τὸν ἄνθρωπο, τοῦ δίδει δηλαδὴ ἄφεση
ἁμαρτιῶν, ἔτσι ἐπέρχονται ἡ καταλλαγὴ
καὶ ἡ συμφιλίωση, καὶ ἀποκαθίσταται
ἡ κοινωνία Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου (Πρὸς
Ρωμαίους ε' 10-11 καὶ Πρὸς Κορινθίους
Β ε' 19).
ε. Ἑορτὴ τῆς ἀλληλεγγύης. Ὁ Κύριός
μας ζήτησε νὰ μὴ λησμονοῦμε τοὺς ἀδυνάτους, τοὺς ἀσθενεῖς, τοὺς ἐγκαταλειμμένους, τοὺς πονεμένους, τοὺς εὑρισκομένους στὸ περιθώριο τῆς ζωῆς καὶ τῆς
κοινωνίας.
στ. Ἑορτὴ τῆς ἀδελφοσύνης. Ὁ Κύριος
μας δίδαξε νὰ θεωροῦμε τοὺς συνανθρώπους μᾶς ἀδελφούς μας λέγοντας: «Πάντες δὲ ὑμεῖς ἀδελφοὶ ἔστε» (Ματθαίου
κγ' 8).
Ὁ κορυφαῖος των ἁγίων Ἀποστόλων
Πέτρος προτρέπει τοὺς πιστούς: «Τὴν
ἀδελφότητα ἀγαπᾶτε» (Α Πέτρου β' 17,
βλ. καὶ Α Πέτρου ε' 9).
Αὐτὲς εἶναι οἱ ἀξίες καὶ τὰ βάθρα τῆς
εὐαγγελικῆς ζωῆς τοῦ χριστιανοῦ. Αὐτὸ
εἶναι καὶ τὸ ἄθλημα τοῦ χριστιανοῦ.
Γι’ αὐτὸ εἴμαστε περήφανοι ποὺ πιστεύουμε στὸν Κύριο Ἰησοῦ Χριστὸ καὶ
εἴμαστε χριστιανοί.

Ἡ ἀρχὴ τοῦ ἔχει ὡς ἑξῆς σὲ ἔμμετρη παράφραση:

Ἐκεῖνον ποὺ ἀγκάλιασε
κάθε φτωχὸ καὶ ξένο.
Δὲν εἶχε τόπο ἐδῶ στὴ γῆ
τὴν κεφαλὴ νὰ γείρει
κι οἱ Ἑβραῖοι τοῦ ἔδωσαν
νὰ πιεῖ τοῦ Πάθους τὸ ποτήρι.
Γὶ΄ αὐτὸ ζητῶ τὸ σῶμα Του,
τὸ ταλαιπωρημένο
γιὰ νὰ τὸ θάψω, Ἄρχοντα,
δός μου τοῦτον τὸν Ξένο.»

Τὸν ἥλιο ποὺ σκοτίστηκε,
τὶς πέτρες ποὺ ραγίσαν,
ὅταν ἐπάνω στὸ Σταυρὸ
τὰ θεία μάτια κλείσαν
ὁ Ἰωσὴφ κοιτάζοντας
μὲ θαυμασμὸ καὶ δέος
μπρὸς στὸν Πιλάτο ἔρχεται
γιὰ τὸ ὕστατό το χρέος.
«Σὲ ἱκετεύω -τοῦ μιλάειδός μου τοῦτον τὸν ξένο
δός μου ἐτοῦτον τὸν νεκρὸ
ποὺ βλέπω σταυρωμένο
σὰν ξένο βρέφος οἱ ἄνθρωποι στὸν
κόσμο τὸν δεχτῆκαν
σὰν ξένο τὸν θανάτωσαν,
γιατί τὸν ἐμισῆσαν.
Τὸν θάνατο ὅταν ἐννοῶ,
τρέμω κι ἄναυδος μένω·
σὲ ἱκετεύω, Ἄρχοντα,
δός μου τοῦτον τὸν ξένο.
Ἐκεῖνον ποὺ εὐεργέτησε
τὸν κάθε πονεμένο,

Μᾶς ἐκπλήσσει ἡ τόλμη τοῦ κρυφοῦ μαθητῆ, ἀποδεικτικὴ μιᾶς ἀσύλληπτης ἀγάπης,
ποὺ ἀψηφᾶ τὸ φόβο. Περισσότερο, ὅμως, μᾶς
ξαφνιάζει τὸ μυστήριο τῆς θείας συγκατάβασης. Γράφει ὁ Ἅγιος Ἐπιφάνιος Κύπρου: «ὁ
πηλὸς μπροστὰ στὸν πηλὸ ζητᾶ νὰ λάβει τὸν
Πλάστη τῶν ὅλων. Τὸ χορτάρι ζητᾶ ἀπὸ τὸ
χορτάρι τὴν οὐράνια φωτιά. Ἡ σταγόνα ζητᾶ
ἀπὸ τὴν ἄλλη σταγόνα τὸν ἀπύθμενο ὠκεανό. Ποιὸς εἶδε, ποιὸς ποτὲ ἄκουσε αὐτὸ τὸ
ἀπίστευτο! Ὁ ἄνθρωπος, νὰ χαρίζει σὲ ἄλλον
ἄνθρωπο τὸν Δημιουργό των πάντων. Ἕνας
ἄνομος ἄρχοντας νὰ χαρίζει σὲ ἕναν ἄνθρωπο
τοῦ νόμου τὸν Νομοθέτη». Ἡ λογικὴ στέκεται

5

5

ἀνίκανη νὰ συλλαβίσει τὰ ὑπὲρ λόγον· ἡ καρδιά,
ὅμως, ἀφουγκράζεται μὲ βαθειὰ περίσκεψη τὸ
λόγο τοῦ Ἰωσήφ.
«Δὸς μοὶ τοῦτον τὸν ξένον». Ὄντως, ὁ Ἰησοῦς
ἔζησε καὶ πέθανε σὰν ξένος. Ποιὸς εἶναι ξένος;
Εἶναι ἐκεῖνος, ποὺ δὲν ἔχει δικό του σπίτι, ποὺ
εἶναι μόνος μέσα στὸ πλῆθος, ποὺ βρίσκει ὁλόγυρα κλειστὲς τὶς πόρτες. Ξένος εἶναι ὁ ἀλλοδαπός, ποὺ ἔρχεται ἀπὸ ξένη χώρα καὶ μιλάει
μιὰ ξένη γλώσσα· ἐκεῖνος, ποὺ ἕνα χάσμα μᾶς
κρατάει μακρυά του, μιὰ καχυποψία ἢ ἀκόμα
καὶ μιὰ ἔχθρα. Ὁ Ἰησοῦς ἦταν ὁ μόνος πραγματικὰ ξένος.
«Ἐκ τοῦ κόσμου οὐκ εἰμί», εἶπε ὁ Ἴδιος πρὶν
ἀπὸ τὸ Πάθος Του. Ἦλθε ξένος στὴ γῆ, γιὰ νὰ
σώσει τὸν ἀποξενωμένο ἀπὸ τὸ Θεὸ ἄνθρωπο.
Γεννήθηκε σὲ μιὰ φάτνη στὴ Βηθλεὲμ ξένος
καὶ ἄστεγος. Δὲν ὑπῆρχε γιὰ Κεῖνον κατάλυμα
στὴ γῆ. Ἀπ’ τὰ σπάργανά Του ἀκόμη καταδιώχθηκε καὶ ξενιτεύθηκε στὴν Αἴγυπτο. Καὶ δὲν
εἶχε πόλη, οὔτε χωριό, οὔτε σπίτι νὰ μείνει.
Ἀδικήθηκε, πουλήθηκε ἀπὸ φίλο, προδόθηκε
ἀπὸ μαθητή, διώχθηκε ἀπὸ τοὺς ἀδελφούς Του,
θανατώθηκε ἀπ’ τοὺς συμπατριῶτες Του σὰν
ξένος. Θαρροῦσαν οἱ ἄνθρωποι ὅτι μιλοῦσε μιὰ
ξένη γλώσσα, ὅταν τοὺς δίδασκε τὴν ἀγάπη
γιὰ ὅλους, αὐτὴ ποὺ δὲν ξεχωρίζει πατριώτη
καὶ ξένο, φίλο καὶ ἐχθρό. Γι’ αὐτὸ καὶ οἱ πολλοὶ δὲν Τὸν δέχθηκαν. Ἔκλεισαν ἑρμητικὰ τὶς
πόρτες τῶν σπιτιῶν καὶ τῆς ψυχῆς τους. Καὶ
ἔμεινε ὁ Ἰησοῦς Ξένος γιὰ κείνους, Ἄγνωστος,
Ἀκατάληπτος.
«Δὸς μοὶ τοῦτον τὸν ξένον». Κάθε Μεγάλη
Παρασκευὴ ἠχεῖ στὰ αὐτιὰ μᾶς δραματικὰ ἐπίκαιρό το ἀπήχημα αὐτοῦ του λόγου. Ἴσως γιατί
συνταράσσει τὰ λιμνάζοντα ὕδατα τῆς πνευματικῆς μας στασιμότητας. Ἴσως γιατί θέτει
σὲ δοκιμασία τὴ στάση τὴ δική μας ἀπέναντι
στὸν Ἰησοῦ. Μετράει τὸ βάθος τῆς σχέσης μας
μὲ Ἐκεῖνον. Βαθμολογεῖ τὴν εἰλικρίνειά μας.
Ἐλέγχει τὴν ὑποκρισία μας.
Μήπως, τελικά, ὁ Ἐσταυρωμένος Ἰησοῦς παραμένει, εἴκοσι αἰῶνες τώρα, καὶ πάλι Ξένος;
Μήπως ἄραγε παραμένει ὁ Μεγάλος Ἄγνωστος,
ἀκόμη καὶ γιὰ μᾶς, ποὺ συνωστιζόμαστε σήμερα
στοὺς ναούς, μὲ δάκρυα κατάνυξης στὰ μάτια
καὶ μὲ τὰ μύρα τῆς λατρείας μας στὴν καρδιά;
Μήπως περιοριζόμαστε σὲ ἕναν στεῖρο συναισθηματισμό, σὲ μιὰ ἐπιφανειακὴ προσέγγιση
τοῦ Θείου Προσώπου Του, ἐνῶ στὴν οὐσία εἶναι
γιὰ μᾶς Ξένος;
Μιὰ γνωστὴ εἰκόνα τῆς Ἀποκάλυψης ἀποτυπώνει τόσο παραστατικὰ αὐτὴ τὴν ἀλήθεια.
«Ἰδού, ἔστηκα ἐπὶ τὴν θύραν καὶ κρούω», λέγει
ὁ Ἰησοῦς. Κρούει τὴ θύρα τῆς καρδιᾶς μας,
ποὺ εἶναι κλειστὴ γιὰ Ἐκεῖνον, ὅπως εἶναι
κλειστὴ γιὰ κάθε ξένο. Οἱ οἰκεῖοι ἔχουν κλειδί,
μποροῦν νὰ μπαινοβγαίνουν ἐλεύθερα. Ἐκεῖνον
Τὸν κρατᾶμε σὲ ἀπόσταση, ἴσως γιατί δὲν θέλουμε νὰ ἐλέγξει τὴν ἀκαταστασία τῆς ψυχῆς
μας. Τηροῦμε τοὺς τύπους ἀπέναντί Του, δὲν
ἀποζητοῦμε τὴ ζεστασιὰ τῆς οἰκειότητας. Ἀκόμα κι ὅταν προσευχόμαστε, θέλουμε κάτι ἀπὸ
Ἐκεῖνον, ὄχι ὅμως Ἐκεῖνον. Τὸν ἀσπαζόμαστε
μὲ λατρεία, ἀλλὰ δὲν Τὸν νιώθουμε οὐσιαστικὰ
δικό μας. Ἐπιθυμοῦμε νὰ εἴμαστε συγκληρονόμοι

Του, ἀλλὰ δὲν φροντίζουμε νὰ κυλάει διαρκῶς
στὶς φλέβες μᾶς τὸ δικό Του βασιλικὸ αἷμα.
Ἐκεῖνος μᾶς καλεῖ· ἐμεῖς διστάζουμε. Ἐκεῖνος
μᾶς προσφέρεται σὲ κάθε Θεία Λειτουργία· ἐμεῖς
Τὸν ἀποφεύγουμε.
Κάποιες φορές, προσπαθοῦμε μὲ λαχτάρα νὰ Τὸν ἀνακαλύψουμε στὴ ζωή
μας. Τὸν περιμένουμε, ὅπως τὰ ξερόχορτα περιμένουν τὴ βροχή, ὅπως τὰ ἄνθη
τὸν ἥλιο, ὅπως τὰ μάτια τὸ φῶς, ὅπως
ἡ καρδιὰ τὴν παρηγοριά. Δὲν ἔχει, ὅμως, οὔτε
τὸ μυαλὸ μᾶς τὴ δύναμη, οὔτε ἡ καρδιὰ μᾶς τὴ
διαίσθηση, οὔτε ἡ ψυχὴ μᾶς τὸ φωτισμὸ νὰ Τὸν
ἀνακαλύψει ἐκεῖ ποὺ ἀντικατοπτρίζεται, στὸ
πρόσωπο τοῦ κάθε κατατρεγμένου. Μὲ εἴδατε -λέγει ὁ Ἰησοῦς- ξένο, μὲ εἴδατε γυμνό, μὲ
εἴδατε πεινασμένο, μὲ εἴδατε φυλακισμένο στὸ
πρόσωπο τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων. Κι
ἀνάλογα μὲ τὴ συμπεριφορά σας σὲ κείνους,
ἀνάλογα μὲ τὸ μέτρο τῆς ἀγάπης σας, θὰ κριθεῖ
ἡ εἴσοδός σας στὴ Βασιλεία μου.
Μὲ εἴδατε, μᾶς λέγει. Κι ὅμως ἐμεῖς δὲν Τὸν
ἀναγνωρίσαμε στὰ πρόσωπα τῶν ἐμπερίστατων,
οὔτε καν ὑποψιαστήκαμε τὴν παρουσία Του. Γι’
αὐτό, καὶ προβάλαμε σ’ αὐτοὺς ἀντὶ τῆς ἀγάπης
τὴν ἀδιαφορία καὶ τὴ μιζέρια μας, τὰ πάθη καὶ
τὸν πανικό μας. Ὑψώσαμε τείχη ἀπέναντι στὸ
διπλανό μας, τὸν θεωρήσαμε κάποιες φορὲς
ἀντίπαλο, ἴσως καὶ ἐχθρό. Τραγικὴ στὴ ζωὴ μᾶς
αὐτὴ ἡ ἀποξένωση ἀπ’ τὸν συνάνθρωπό μας.
Περπατᾶμε στοὺς δρόμους τῶν μεγαλουπόλεων,
μπλεκόμαστε στὴν κίνηση, πλῆθος ἀνθρώπων
μᾶς περιτριγυρίζουν, κι ὅμως νιώθουμε μοναξιά.
Παγιδευμένοι στὴν ἐγωπάθειά μας, ἀδυνατοῦμε
νὰ δοῦμε τὸ πρόσωπο τοῦ ἄλλου, καὶ νὰ ἀποκαλύψουμε σ΄αὐτὸ τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ. Ἀδυνατοῦμε νὰ ἀγαπήσουμε. Καὶ αὐτὸ συνιστᾶ τὴν
τιμωρία μας. Εἶναι ξένη καὶ ἀπόμακρη γιὰ μᾶς
ἡ διδαχὴ τοῦ Χριστοῦ, γι’ αὐτὸ καὶ ἀνέφικτη ἡ
ἐφαρμογή της.
Ξένος ὁ Ἰησοῦς, ξένη ἡ διδασκαλία Του, ξένη
ὅμως καὶ ἡ ἀχειροποίητη εἰκόνα Τοῦ μέσα μας.
Μᾶς εἶναι ξένος τὶς περισσότερες φορὲς ὁ ἴδιος
ὁ ἐαυτός μας. Ἄβυσσος ἡ ψυχή μας, γεμάτη
μυστήριο. Ἡ ἐξωστρέφειά μας μᾶς ἀπαγορεύει
νὰ ὑποψιαστοῦμε τὰ ἀνεξερεύνητα προσωπικά
μας βάθη, τὴν ἐσωτερική μας πενία, τὶς ἄτακτες
κινήσεις τῆς ψυχῆς μας, τὶς ἐφάμαρτες ἐπιθυμίες της, τὶς ἔνοχες διαθέσεις της. Ὀδυνηρὴ ἡ
αὐτογνωσία μας, καθὼς μπορεῖ νὰ ἀναδείξει
εἰκόνες, ποὺ δὲν ἀντέχουμε νὰ ἀντικρύσουμε. Γι’
αὐτὸ καὶ δὲν τὴν ἐπιδιώκουμε. Καὶ παραμένει
ἄγνωστος καὶ ξένος καὶ ὁ ἐαυτός μας.
«Δὸς μοὶ τοῦτον τὸν ξένον». Ἕνας βαθὺς
συγκλονισμὸς διατρέχει τὴν ὕπαρξή μας στὸ
ἄκουσμα τούτου τοῦ λόγου, καθὼς ἀνακαλύπτουμε τὴν τραγικότητα τῆς προσωπικῆς μας
ἀποξένωσης ἀπὸ τὸν Κύριό μας. Ἂν ὅμως ἡ
μέθη τῆς ἀλαζονείας μᾶς σφυρηλάτησε τὴν
ἀδιαφορία μας γιὰ Ἐκεῖνον ἢ τὴν ἀποστασία
μας, ὁ Ἐσταυρώμενος Ἰησοῦς μακρόθυμά μας
περιμένει. Δὲν μᾶς καταλογίζει τὴν βραδύτητα, δὲν βδελύσσεται τὴ σκληροκαρδία μας. Τὸν
πληγώνει ὅμως ἡ ψυχρότητά μας. Θέλει νὰ Τοῦ
δώσουμε τὴν καρδιά μας. «Υἱέ μου, δὸς μοὶ
σὴν καρδίαν» μᾶς προτρέπει. Περιμένει ἐπάνω

ἐνοριακά

στὸ Σταυρό, ἔχοντας τὰ τρυπημένα Τοῦ χέρια
ἀνοιχτά, γιὰ νὰ μᾶς ἀγκαλιάσει μὲ τὴ στοργὴ
τοῦ πατέρα, μὲ τὴν ἀγάπη τοῦ φίλου, μὲ τὴν
ἐγκαρδιότητα τοῦ οἰκείου.
Κι ὅταν ὑψώνουμε δεητικὰ τὸ βλέμμα μας
στὴν πονεμένη μορφή Του, νιώθουμε μυστικὰ
νὰ ἀπευθύνεται προσωπικὰ στὸν καθένα μας
μὲ ἀπροσμέτρητη γλυκύτητα καὶ ἀγάπη, καὶ νὰ
μᾶς παροτρύνει, ὅπως χαρακτηριστικὰ γράφει
Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος:
«Δός μου παιδί μου τὴν καρδιά σου. Ἐγὼ
γιὰ σένα πατέρας, ἐγὼ ἀδελφός, ἐγὼ νυμφίος,
ἐγὼ φίλος· ὅ,τι χρειάζεσαι, ἐγώ. Τίποτε δὲν θὰ
σοῦ λείψει. Μόνο νὰ μὲ νιώθεις δικό σου. Κι
ἐσὺ εἶσαι τὰ πάντα γιὰ μένα, καὶ ἀδελφὸς καὶ
φίλος καὶ συγκληρονόμος. Τί ἄλλο θέλεις; Γιατί
στρέφεσαι στὴ ματαιότητα τοῦ κόσμου καὶ ἀποστρέφεσαι ἐμένα, ποῦ τόσο σὲ ἔχω ἀγαπήσει;»
Τί νὰ ψελλίσει ἡ φτωχή μας καρδιὰ ἢ τί νὰ
ἀντιδωρίσει στὸ ἀσύλληπτο μεγαλεῖο της θεϊκῆς
Του ἀγάπης! Αὐτὲς τὶς ὧρες τῆς κατανυκτικῆς
ἡσυχίας καὶ τῆς λυτρωτικῆς περισυλλογῆς, μᾶς
συνέχει ἀπρόσμενα μιὰ ἀκατανίκητη ἐπιθυμία,
νὰ ἀποδειχθοῦμε οἰκεῖοι Του· νὰ γίνουμε μέτοχοί
της μεγάλης τιμῆς, ποὺ μᾶς ἀξιώνει.
«Ξένον τόκον ἰδόντες ξενωθῶμεν τοῦ κόσμου»
μᾶς παρακινεῖ ὁ λογισμός μας. Δὲν ὑπάρχει,
ἄλλωστε, πιὸ μεγαλειώδης προοπτικὴ γιὰ τὸν
ἄνθρωπο, πιὸ ζηλευτὸς προορισμός, ἀλλὰ καὶ
πιὸ ἐκπληκτικὴ ἐμπειρία ἀπὸ ἐτούτη: Ἐπίγειος
ὧν νὰ μαγνητίζεται ἀπὸ τὸν οὐρανό· πρόσκαιρος, νὰ πορεύεται πρὸς τὰ αἰώνια· μικρὸς καὶ
ἀτελής, νὰ ἀναζητᾶ τὴν τελειότητα.
«Δὸς μοὶ τοῦτον τὸν ξένον». Τὸ αἴτημα τοῦ
Ἰωσὴφ στὸν Πιλάτο ἃς γίνει σήμερα αἴτημα καὶ
τῆς δικῆς μας προσευχῆς στὸ Θεό:
Οὐράνιε Πατέρα μας, δὸς μᾶς τοῦτον τὸν
Ξένον, ποὺ σήμερον κρεμᾶται ἐπὶ ξύλου. Δὸς
μᾶς τοῦτον τὸν Ξένον νὰ Τὸν κάνουμε δικό μας,
οἰκεῖο μας, θεμέλιο καὶ φῶς τῆς ζωῆς μας. Δὸς
μᾶς τοῦτον τὸν Ξένον νὰ ζεῖ μέσα στὰ βάθη
τῆς ὕπαρξής μας, νὰ μᾶς χειραγωγεῖ στὰ μονοπάτια τῆς θεογνωσίας, καὶ νὰ μᾶς ἀνακαινίζει
μὲ τὸ πανάγιο Αἷμα Του. Δὸς μᾶς τοῦτον τὸν
Ξένον, γιὰ νὰ συνοδοιποροῦμε στὸ δρόμο τῆς
θυσιαστικῆς Τοῦ ἀγάπης, νὰ συμμετέχουμε στὸ
λυτρωτικό Του Πάθος, καὶ νὰ βιώνουμε διαρκῶς
τὴν ἀναφαίρετη χαρὰ τῆς Ἀναστάσεώς Του καὶ
τῆς αἰωνίας δόξης Του. Ἀμήν.
5

ἐνοριακά
Ἀλβανίας Ἀναστάσιος:
Τὸ Πάσχα, μᾶς καλεῖ νὰ διαβοῦμε
ἀπὸ τὸν ἐγωκεντρισμὸ
στὴ συναδέλφωση
“Πάσχα ἱερὸν ἠμὶν σήμερον
ἀναδέδεικται…”
Πανηγυρίζουμε κάθε χρόνο μὲ ἱερὸ
ἐνθουσιασμὸ τὸ Πάσχα, τὴν “ἑορτὴν
τῶν ἐορτών”, “Πάσχα ἱερὸν ἠμὶν σήμερον ἀναδέδεικται· Πάσχα καινόν, ἅγιον·
Πάσχα μυστικόν”, ψάλλουμε εὐφρόσυνα.
Ἡ ἀρχικὴ σημασία τῆς λέξεως πάσχα
δὲν εἶναι βεβαία· μὲ τὴν πάροδο, πάντως, τοῦ χρόνου, κατέληξε νὰ σημαίνει
τὴ διέλευση, τὸ πέρασμα, τὴ διάβαση,
τὴν ἔξοδο.
Ἡ ἑορτὴ αὐτὴ ἔχει τὴν ἀφετηρία της
σὲ μιὰ ἱστορικὴ ἔξοδο τῶν Ἰσραηλιτῶν
ἀπὸ τὴ μακροχρόνια δουλεία στὴν
Αἴγυπτο πρὸς τὴν ἐλευθερία. Ἔδωσε ἔμπνευση, ἀντοχὴ κι ἐλπίδα καὶ
σὲ ἄλλους λαοὺς σὲ δύσκολες φάσεις
αἰχμαλωσίας, γιὰ τὴν ἀποτίναξη ξένου
ζυγοῦ καὶ τὴ διάβαση πρὸς μιὰ νέα κοινωνικὴ καὶ πολιτικὴ πραγματικότητα.
Αὐτὴ ἡ γιορτὴ μεταμορφώθηκε καὶ
πῆρε νέο νόημα στὴν παγκόσμια ἱστορία
μὲ τὴ ζωή, τὴ Σταύρωση καὶ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Ὁ ἴδιος ὁ Ἰησοῦς
δήλωσε ὅτι πραγμάτωσε ἕνα νέο Πάσχα,
πανανθρώπινης σημασίας, μὲ τὴν ἐξιλαστήριο προσφορά Του. Ὡς “ἄμωμος
Ἀμνός” θυσιάσθηκε χάριν τῆς ἀνθρωπότητος καὶ ἐγκαινίασε τὸ “καινόν” Πάσχα,
τὸ “ἅγιον” καὶ “μυστικόν”, μὲ τὸ διηνεκὲς
μήνυμα τῆς θυσίας Του, μὲ τὴ νικηφόρο
ἀνάστασή Του, τὴν κατανίκηση τοῦ θανάτου, τὴν πρόγευση τῆς μελλοντικῆς
ἐν δυνάμει Παρουσίας Του.
Ἔτσι, οἱ Χριστιανοί, στὴ διάρκεια τῶν
20 αἰώνων ποὺ πέρασαν, κάθε Πάσχα
γιορτάζουμε τὴν καθοριστικὴ διάβαση
τοῦ ἀνθρωπίνου γένους “ἀπὸ τὸν θάνατο στὴ ζωή”, τὴν ἀπελευθέρωση ἀπὸ
τὴν ἁμαρτία καὶ τὴ φθορά. Τονώνουμε τὴ σχέση μας, κοινωνοῦμε μὲ τὸν
σταυρωθέντα καὶ ἀναστάντα Χριστό,
ποὺ μᾶς χαρίζει τὴν αἰώνια ζωὴ· καὶ
ἐντείνουμε τὴν προσδοκία μας γιὰ τὴν
ἔνδοξη μελλοντικὴ παρουσία Του. “Αναστάσεως ἡμέρα, λαμπρυνθῶμεν λαοὶ·
Πάσχα, Κυρίου Πάσχα· ἐκ γὰρ θανάτου πρὸς ζωὴν καὶ ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἠμᾶς διεβίβασεν,
ἐπινίκιον ἄδοντας”. Μὲ τὴν ἀνάστασή
Του, ὁ Χριστὸς συνήγειρε ὁλόκληρη τὴν
ἀνθρώπινη φύση, γιὰ νὰ γίνει ὁ αἰώνιος
Λυτρωτής, ἡ δύναμη καὶ ἡ παρηγορία
6

τῶν πιστῶν.
“Την ἁγίαν του Πάσχα ἡμέραν”, γράφει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, “τῶν
ἐκεῖθεν ἀγαθῶν οἶδα μυσταγωγίαν,
ἑορτὴν οὖσαν διαβατήριον” (“τὴν θεωρῶ
μυσταγωγία στὰ οὐράνια ἀγαθά, διότι
εἶναι ἑορτὴ διαβάσεως”). Διακηρύσσει τὴ
διάβαση ἀπὸ τὸν θάνατο στὴ ζωή, ἀπὸ
τὸ παροδικὸ στὴν αἰωνιότητα.
Μὲ τὴν ἑορτὴ τοῦ Πάσχα ἡ Ἐκκλησία μας δὲν μᾶς καλεῖ ἁπλῶς σὲ μιὰ
ἐπιφανειακὴ συγκίνηση, ποὺ θωπεύει
τὸ θρησκευτικὸ συναίσθημα, ἀλλὰ σὲ
μιὰ βιωματικὴ ἔξοδο: ἀπὸ τὴν ψυχικὴ
ραθυμία στὴν πνευματικὴ ἐγρήγορση.
Γιορτάζοντας τὸ Πάσχα, καλούμεθα
σὲ μιὰ προσωπικὴ κίνηση ἐξόδου ἀπὸ
τὴν πολύμορφη καὶ συχνὰ δυσδιάκριτη
ἁμαρτία. Προσδιορίζοντας τὴν μὲ σύγχρονη ὁρολογία, θὰ λέγαμε: Ἔξοδο ἀπὸ
τὴ διαφθορά, τὸ ψέμμα, τὴν ἀνομία,
τὴν ἀπάτη, ποὺ μολύνουν μὲ ποικίλες
μορφὲς κάθε κοινωνικὴ τάξη ὑπονομεύοντας τὴ συνοχὴ τοῦ λαοῦ· ἀποφασιστικὴ ἐπιλογὴ τῆς ἀλήθειας καὶ τῆς
τιμιότητος. Ἔξοδο ἀπὸ τὴν ἀδιαφορία
γιὰ τὴ δικαιοσύνη· συστράτευση γιὰ τὴν
ἐπικράτηση τοῦ δικαίου στὸ περιβάλλον
μας καὶ εὐρύτερα στὴν κοινωνία μας.
Τὸ Πάσχα, μᾶς καλεῖ ἐπίσης νὰ διαβοῦμε ἀπὸ τὸν ἐγωκεντρισμὸ στὴ συναδέλφωση. Ἡ κόπωση, ἡ δυσπιστία, ἡ
πικρὴ γεύση τῆς καθημερινότητος μᾶς
σπρώχνουν συχνὰ σὲ ἀπομονωτισμό.
Στριφογυρίζουμε γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτό
μας, τὰ προβλήματα καὶ τὰ ἐνδιαφέροντά μας. Ἐπείγει ἡ ἔξοδος ἀπὸ τὸ φρούριο τοῦ “ἐγώ”· γιὰ νὰ συναντήσουμε τοὺς
ἄλλους μὲ κατανόηση καὶ σεβασμό. “Πάσχα, ἐν χαρὰ ἀλλήλους περιπτυξόμεθα”.
Νὰ προσφέρουμε συγγνώμη, συμπόνια
ἀλληλεγγύη καὶ ἀνεπιτήδευτη ἀγάπη.
“Συγχωρήσωμεν πάντα τὴ ἀναστάσει”.
Συγχρόνως, τὸ Πάσχα μᾶς καλεῖ σὲ
ἔξοδο ἀπὸ τὸν χῶρο τοῦ ἄγχους, τῆς
ἀποκαρδιώσεως, στὴν περιοχὴ τῆς ἐλπίδος. Ἔξοδο ἀπὸ τὸν φόβο, ποὺ γεμίζει
τὴν ψυχή μας μὲ κατάθλιψη. “Ω, Πάσχα,
λύτρον λύπης!”. Τὸ φῶς τῆς Ἀναστάσεως πλημμυρίζει μὲ ἐλπίδα τὸν νοῦ καὶ
ἡ διαβεβαίωση τοῦ παθόντος καὶ ἀναστάντος Χριστοῦ στηρίζει τὴν ψυχή: “Ἐν
τῷ κόσμῳ θλίψιν ἔξετε· ἀλλὰ θαρσεῖτε,
ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον” (Ἰω. 16:33).
Γιὰ νὰ μὴ μείνουν ὅμως αὐτὰ ἁπλὲς

εὐχές, χρειάζεται μιὰ ἄλλη κρίσιμη διάβαση: Ἀπὸ τὴν ἀπιστία ἢ τὴν ὀλιγοπιστία, στὴ ζωντανὴ πίστη στὸν Θεό,
τὴ βεβαιότητα γιὰ τὶς συνέπειες τοῦ
λυτρωτικοῦ ἔργου τοῦ Χριστοῦ καὶ τὸ
νόημα τῆς Ἀναστάσεώς Του. Παρόλο ὅτι
πολλοὶ εἶναι βαπτισμένοι καὶ δηλώνουν
χριστιανοί, ἡ πίστη τοὺς συχνὰ φυτοζωεῖ ἢ βρίσκεται σὲ μαρασμὸ· ἀπὸ πολλὲς
αἰτίες: ἀπὸ τὴ μολυσμένη ἀτμόσφαιρα
στὴν ὁποία κινούμεθα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ
τὴν προσωπικὴ ψυχικὴ ραθυμία.
Βεβαίως, μόνο μὲ τὶς δικές μας δυνάμεις οἱ διαβάσεις γιὰ τὶς ὁποῖες
μιλοῦμε εἶναι ἀνέφικτες. Μέσα ὅμως
στὴν Ἐκκλησία, τὸ μυστικὸ Σῶμα τοῦ
Χριστοῦ, μὲ τὴ δύναμη τῆς προσευχῆς
καὶ τῆς χάριτος τῶν μυστηρίων οἰκειοποιούμεθα τὴ μεταμορφωτικὴ δύναμη
τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου. Καὶ ἀποκτοῦμε νέες δυνάμεις γιὰ τὶς λυτρωτικὲς
αὐτὲς ἐξόδους,
Ἡ ἑορτὴ τοῦ Πάσχα, ἀδελφοί μου,
μᾶς καλεῖ καὶ συγχρόνως μᾶς προσφέρει
τὴν ἔμπνευση, γιὰ νὰ προχωρήσουμε κι
ἐμεῖς σὲ μιὰ προσωπική, διάβαση, μιὰ
ἔξοδο ἀπὸ τὶς ποικίλες μορφὲς καταπιέσεων ποὺ ἀπαξιώνουν τὴν ἀνθρώπινη
ὕπαρξη καὶ νὰ ἐργασθοῦμε δυναμικὰ
γιὰ τὴν ἀνύψωση τῆς ζωῆς ὅλης της
κοινωνίας.
Στὸν χαιρετισμὸ “Καλὸ Πάσχα!”, ποὺ
δεσπόζει στὶς σχέσεις μᾶς αὐτὲς τὶς
ἡμέρες, συμπυκνώνεται ἡ πρόσκληση
λυτρωτικῆς ἐξόδου: Ἀπὸ τὴν ὑποκρισία
καὶ τὴν ἀνομία, στὴν ἀλήθεια καὶ τὴ δικαιοσύνη. Ἀπὸ τὴν ἀπομόνωση τοῦ ἐγωκεντρισμοῦ, στὴν ἐνεργὸ ἀλληλεγγύη.
Ἀπὸ τὴν ἀποκαρδίωση καὶ τὸν φόβο,
στὴν ἐλπίδα καὶ τὴν εἰρηνικὴ χαρά. Ἀπὸ
τὴν ὀλιγοπιστία, στὴ συνειδητὴ πίστη.
Τὸ λαμπροφόρο Πάσχα μᾶς καλεῖ σὲ
μιὰ ἀποφασιστικὴ ἔξοδο ἀπὸ αὐτὸ τὸ
ὁποῖο εἴμαστε σ' αὐτὸ ποὺ ὁ ἀναστᾶς
Κύριος θέλει νὰ γίνουμε: ἄνθρωποι ποὺ
θὰ χαιρόμαστε τὴν ἀγάπη Του καὶ θὰ
τὴν ἀκτινοβολοῦμε.
Καλὸ Πάσχα! λοιπόν, ἀδελφοί μου.
Χριστὸς ἀνέστη!

7

7

Πασχάλιο Μήνυμα τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀλβανίας Ἀναστασίου

ἐνοριακά

Ὁ πόνος μέσα στὸ φῶς
τῆς Ἀναστάσεως
Πρὸς τὸν εὐλαβῆ ὀρθόδοξο κλῆρο καὶ
λαό, Τέκνα ἐν Κυρίω προσφιλέστατα,
Πιστεύω “εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν
Χριστὸν …παθόντα καὶ ταφέντα καὶ
ἀναστάντα” Γιορτάζουμε μὲ ἀγαλλίαση
τὸ ζωηφόρο Ἅγιον Πάσχα! Ἀλλὰ δὲν
ἀγνοοῦμε τὴν ὀδυνηρὴ πραγματικότητα
τῆς καθημερινότητός μας, τὸν πόνο, τὴν
ἀδικία, τὴν ἀρρώστια, τὸν θάνατο. Τὸ
Πάσχα εἶναι μιὰ ἐμπειρία ἔντονη, συμβολική, ὅπου το πένθος καὶ ὁ θρῆνος
δίνουν τὴ θέση τους στὴ χαρὰ τῆς Ἀναστάσεως.
Προσλαμβάνοντας τὴν ἀνθρώπινη
φύση, ὁ Χριστὸς ἀντιμετώπισε κατάματα τὸν πόνο. Παρηγόρησε, στήριξε,
ταυτίστηκε μὲ αὐτοὺς ποὺ ὑποφέρουν:
“Ἒφ ὅσον ἐποιήσατε ἐνὶ τούτων τῶν
ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε” (Ματθ. 25:40). Καὶ τελικά, ἔζησε
ὁ ἴδιος τὸν ψυχικὸ καὶ σωματικὸ πόνο
σ' ὅλη του τὴν ἔνταση: ἐγκατάλειψη,
προδοσία, ἀποδοκιμασία ἀπὸ τὸν λαὸ
ποὺ εὐεργέτησε, ἀπόρριψη ἀπὸ τοὺς
θρησκευτικοὺς ἡγέτες, ἐξευτελισμὸ ἀπὸ
τὴν κρατικὴ ἐξουσία, μὲ ἀποκορύφωμα
τὴν ὀδύνη τοῦ Σταυροῦ. Ὁ Σωτήρας
τοῦ κόσμου προσέλαβε τὸν πόνο στὸν
ἀπόλυτο βαθμό.
Πιστεύω στὸν “σταυρωθέντα ὑπὲρ
ἠμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου καὶ παθόντα
καὶ ταφέντα καὶ ἀναστάντα τὴ τρίτη
ἡμέρα κατὰ τὰς Γραφάς”. Τὸ Πάθος τοῦ
Χριστοῦ, τὸ ὁποῖο ὀργανικὰ συνδέεται
μὲ τὴν Ἀνάσταση, ἔχει εὐρύτερο λυτρωτικὸ νόημα. Ὅπως εἶχε προφητεύσει ὁ
Ἠσαίας, ἀθῶος Αὐτός, “ἐν τοῖς ἀνόμοις
ἐλογίσθη· καὶ αὐτὸς ἁμαρτίας πολλῶν
ἀνήνεγκεν καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν
παρεδόθη” (Ἡσ. 53:12). Ὅλο το ἄλγος
καὶ ὅλη ἡ ἁμαρτία τῆς ἀνθρωπότητος
συγκεντρώθηκαν ἐπάνω Του. Τὰ ἀνέλαβε ἑκουσίως ἐν ἀγάπη. Καὶ ἐπέτυχε
γιὰ ὅλους τὴ σωτηρία (Ἡσ. 53:5). Μετὰ
τὸ πάθος καὶ τὴν ταφή Του, ὁ Χριστὸς
τριήμερος ἀνέστη συνεγείροντας ὁλόκληρό το ἀνθρώπινο γένος.
“Ο τοῦ Κυρίου θάνατος ἀφθαρσίας
ἀρχὴ τῆς ὅλης φύσεως γέγονε”, ἐξηγεῖ
ὁ Ἅγιος Μάξιμος. Καὶ ὁ ἐκκλησιαστικὸς
ὑμνωδὸς φωτίζει τὸ μυστήριο: “Δία θανάτου τὸ θνητόν,/ διὰ ταφῆς τὸ φθαρτὸν
μεταβάλλεις,/ ἀφθαρτίζεις γὰρ θεοπρεπέστατα/ ἀπαθανατίσας τὸ προσλημα”

(Κανὼν Μ. Σαββάτου, ὠδὴ ἐ΄). Ὁ Χριστός, ὁ Ὁποῖος σαρκωθεῖς προσέλαβε
ὁλόκληρη τὴν ἀνθρώπινη φύση, νίκησε
τὸν θάνατο γιὰ λογαριασμὸ ὅλης της
ἀνθρωπότητος. Αὐτὸ τὸ λυτρωτικὸ μήνυμα ἐααγγελίζεται ἡ σημερινὴ γιορτὴ
τῆς Ἀναστάσεως. Καὶ καλεῖ ὅλους μας
νὰ βγοῦμε ἀπὸ τὰ νέφη τῆς καταθλίψεως καὶ νὰ δοῦμε τὴν προοπτική της
ζωῆς μᾶς μέσα σὲ φῶς αἰώνιας ἐλπίδος.
Ὁ Χριστὸς δὲν παρότρυνε τοὺς δικούς Του σὲ κάποια στωικὴ ἀπάθεια,
δὲν ὑποσχέθηκε ἄνετο καὶ ἀνθόσπαρτο
βίο, δὲν μᾶς παραμύθησε μὲ αἰσιόδοξες
ἀοριστολογίες. Ἀπεναντίας, ἀποκάλυψε
ὅτι οἱ δοκιμασίες δὲν εἶναι χωρὶς νόημα· δὲν εἶναι εἴσοδος στὴν ἄβυσσο τῆς
ἀπελπισίας. Προειδοποίησε τὸν καθένα
μας, “ἐν τῷ κόσμω θλίψιν ἔξετε, ἀλλὰ
θαρσεῖτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον” (Ἰω.
16:33). Ὁ πόνος, μέσα στὸ φῶς τῆς Ἀναστάσεως, ἁπαλύνεται, μεταμορφώνεται.
Φέρνει στὴν ἐπιφάνεια κρυμμένες δυνάμεις ἀντοχῆς καὶ ζωτικότητος. Σὰν φωτιά, καθαίρει τὰ ψήγματα χρυσοῦ ποὺ
κρύβονται στὴν ψυχή μας. Τὴ νικηφόρο
ἐμπειρία κοινωνίας μὲ τὸν “παθόντα,
ταφέντα καὶ ἀναστάντα” Χριστὸ βίωσαν
ἑκατομμύρια χριστιανοὶ μάρτυρες, ποὺ
ἔζησαν ἑνωμένοι μαζί Του.
Μὲ τὴν ἀναστάσιμη βεβαιότητα νὰ
πάλλει στὴν καρδιά του, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος ἐκτελοῦσε τὴν ἀποστολὴ
τοῦ δηλώνοντας “πάντα ἰσχύω ἐν τῷ
ἐνδυναμούντι μὲ Χριστ” (Φιλιπ. 4:13).
Οἱ δοκιμασίες μεταβλήθηκαν σὲ μυστικὸ χάρισμα γιὰ τοὺς ἀφοσιωμένους
μαθητές. Τὸ σθένος καὶ ἡ ἀντοχὴ τοὺς
στηρίχθηκαν στὴν ἐμπειρία τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἐπιγραμματικὰ ἡ
Ἀποκάλυψη συνόψισε αὐτὴ τὴν ἀναστάσιμη βεβαιότητα. “Μη φοβοὺ· ἐγὼ
εἰμι ὁ πρῶτος καὶ ὁ ἔσχατος καὶ ὁ ζῶν,
καὶ ἐγενόμην νεκρός, καὶ ἰδοὺ ζῶν εἰμι
εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων, καὶ ἔχω
τὰς κλεῖς τοῦ θανάτου καὶ τοῦ ἄδου”
(Ἀποκ. 1:17-18).
Οἱ χριστιανοὶ δὲν ἀγνοοῦμε τὴ σκληρὴ
πραγματικότητα τῆς ζωῆς. Γνωρίζουμε
ὅμως ἐπὶ πλέον, ὅτι τὸ ἀνθρώπινο μυστήριο δὲν ἐξαντλεῖται στὶς προοπτικές
του παρόντος βίου. Ἀκολουθώντας τὸν
Χριστό, πορευόμαστε μέσα στὸ φῶς τῆς
Ἀναστάσεως, σὲ μιὰ συνεχῆ ἀνανέωση.
Ἡ πίστη στὸν “παθόντα καὶ ταφέντα

καὶ ἀναστάντα” Κύριο καὶ ἡ ὑπαρξιακὴ
σχέση μαζί Του διοχετεύουν στὴν ψυχὴ
καρτερία καὶ ὑπομονή, δύναμη ἀντιστάσεως στὴν κατάθλιψη, γενναία ἀντοχὴ
καὶ ἐσωτερικὴ εἰρήνη. Ἀπὸ τὸν σταυρωθέντα καὶ ἀναστάντα Κύριο ἀντλοῦμε
δύναμη γιὰ νὰ ὑπερνικοῦμε, μὲ συνειδητὴ μετάνοια, τὴν ἐνδόμυχη θλίψη ποὺ
προξενοῦν τὰ λάθη καὶ οἱ ἁμαρτίες μας.
Νὰ ὑπομένουμε μὲ ἀνεξικακία τὸν πόνο
ποὺ προκαλοῦν οἱ σδικίες, οἱ κατατρεγμοί, καθὼς καὶ ἡ ἐγκατάλειψη καὶ ἡ
προδοσία ἀπὸ ἀνθρώπους ποὺ ἀγαπήσαμε καὶ εὐεργετήσαμε. Συγχρόνως,
αὐτὴ ἡ πίστη μᾶς ἐμπνέει νὰ στεκόμαστε μὲ στοργὴ κοντὰ σὲ ὅσους ὑποφέρουν. Δείχνοντας σεβασμὸ καὶ φροντίδα
στοὺς καταπονουμένους, ἐκφράζουμε μὲ
τὸν πιὸ οὐσιαστικὸ τρόπο τὴ λατρεία
μας πρὸς τὸν παθόντα καὶ ἀναστάντα
Χριστό.
Ἡ ἑορτὴ τοῦ Πάσχα, ἀδελφοί μου,
μᾶς βοηθεῖ νὰ δοῦμε τὸν πόνο ποὺ μᾶς
πιέζει, τὸν καθημερινό, τὸν μικρὸ ἢ τὸν
μεγάλο, μέχρι καὶ τὴν ὀδύνη τοῦ θανάτου, σὲ μιὰ διαφορετικὴ προοπτική.
Ἀτενίζοντας τὸν σταυρωθέντα καὶ ἀναστάντα Χριστό, βιώνοντας τὸν πόνο μᾶς
μαζί Του, προγευόμαστε ἐν εἰρήνη μιὰ
πολυσήμαντη Ἀνάσταση. Ἃς μᾶς δίνει ὁ
ἀναστᾶς Κύριος τὴ δύναμη νὰ ζοῦμε τὸν
πόνο, τὸν σωματικό, τὸν ψυχικό, τὸν
προσωπικό, ἀλλὰ καὶ τὸν κοινωνικό,
μέσα στὸ φῶς τῆς Ἀναστάσεώς Του. Καὶ
ἀκόμη, νὰ συμμεριζόμαστε μὲ καλωσύνη
τὶς θλίψεις τῶν γύρω μας, φροντίζοντας
νὰ τὶς ἁπαλύνουμε μὲ τὴν ἀναστάσιμη
πίστη καὶ τὴν ἔμπρακτη ἀγάπη μας.

ΧριστΌς Ανέστη
7

ἐνοριακά

Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ

Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ δὲν ὑπάγεται στὴ νομοτέλεια αὐτοῦ του
κόσμου καὶ συνεπῶς δὲν εἶναι ἁπλῶς
ἕνα γεγονὸς τεράστιας ἱστορικῆς σημασίας, ἀλλὰ βρίσκεται πάνω ἀπὸ τὴν
ἱστορία· τὴν νοηματοδοτεῖ καὶ τὴν προσανατολίζει πρὸς νέους ὁρίζοντες, πρὸς
ἕνα καινούργιο κόσμο ποὺ εἶναι τελείως
διαφορετικὸς ἀπὸ τὸν γνωστό μας κόσμο
τῆς φθορᾶς, τοῦ πόνου καὶ τοῦ θανάτου. Γι’ αὐτὸ καὶ δὲν περιγράφεται ἀπὸ
τοὺς εὐαγγελιστὲς μᾶς αὐτὸ τὸ ἴδιο το
γεγονὸς τῆς Ἀναστάσεως, οὔτε ἀπεικονίζεται ἀπὸ τὴν Ὄρθοδοξη εἰκονογραφία.
Τὰ εὐαγγέλια διασώζουν τὶς μαρτυρίες
ἀνθρώπων, ἀνδρῶν καὶ γυναικών, ποὺ
ἐπισκέφθηκαν τὸν ἄδειο τάφο, ἢ ποὺ
εἶδαν τὸν ἀναστημένο Χριστό, ποὺ μίλησαν καὶ ἔφαγαν μαζί του καὶ ἔλαβαν τὴν ἐντολὴ νὰ γίνουν κήρυκες τῆς
Ἀναστάσεώς του σ’ ὅλη τὴν οἰκουμένη.
Ἔτσι π.χ. τὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα τῆς
βραδιᾶς της Ἀναστάσεως (Μάρκ. 16, 1-8)
ἀφηγεῖται τὴν ἐπίσκεψη τῶν μυροφόρων
στὸν τάφο, ὅπου ἀντὶ τοῦ ἐσταυρωμένου
Ἰησοῦ συναντοῦν ἄγγελο, ὁ ὁποῖος διακηρύσσει ὅτι «ἠγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε».
Ἐπίσης καὶ ἡ εἰκονογραφία τῆς Ἐκκλησίας μας δὲν παρασταίνει τὸ γεγονὸς τῆς
Ἀναστάσεως, ἀλλὰ τὶς ἀνθρωπολογικές
του συνέπειες: παρουσιάζει τὸν Χριστὸ
νὰ συντρίβει τὶς πύλες τοῦ Ἅδη, νὰ σπάζει τὰ δεσμὰ καὶ νὰ ἀνασταίνει τοὺς
νεκροὺς κρατώντας ἀπὸ τὸ χέρι ἕναν
ἄνδρα (τὸν Ἀδὰμ) καὶ μιὰ γυναίκα τὴν
Εὕα) ὡς ἐκπροσώπους τοῦ ἀνθρώπινου
γένους.
Στὴν πρώτη ἀναστάσιμη Θεία Λειτουργία ὅρισε ἡ Ἐκκλησία μας νὰ διαβάζονται
οἱ πρῶτοι στίχοι ἀπὸ τὸ κατὰ Ἰωάννην
εὐαγγέλιο (1, 1-17), περικοπὲς τοῦ ὁποίου
διαβάζονται σ’ ὅλη τὴ διάρκεια τοῦ Πεντηκοσταρίου. Ὃ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης
μιλάει στὴν ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου του γιὰ
τὴ σάρκωση τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ ποὺ
ἔφερε στὸν κόσμο τὴ χάρη, τὴν ἀλήθεια
καὶ τὸ φῶς, ὄχι μόνο μὲ τὴ διδασκαλία
τοῦ ἀλλὰ κυρίως μὲ τὴ σταύρωση καὶ
τὴν ἀνάστασή του. Σάρκωση καὶ θάνατος, ἀρχὴ καὶ τέλος τοῦ Χριστοῦ μέσα
στὴν ἱστορία τῶν ἀνθρώπων, καθὼς

8

π. Ἀλέξανδρος Σμέμαν

καὶ «ἀπαρχὴ» τοῦ καινούργιου κόσμου
μὲ τὴν Ἀνάστασή του βιώνονται μέσα
στὴν Ἐκκλησία σὰν ἑνιαῖο γεγονὸς τῆς
ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἔρχεται νὰ φανερώσει τὴν ἀλήθεια στὸν ὑποδουλωμένο
στὰ ψεύτικα εἴδωλα κόσμο, νὰ φέρει
τὸ φῶς στὸν σκοτισμένο ἄνθρωπο καὶ
νὰ δώσει χάρη στὴν καταδικασμένη σὲ
θάνατο ἐξαιτίας τῶν ἰδίων της τῶν ἔργων
ἀνθρωπότητα.
Ἢ ὑμνογραφία τῆς Κυριακῆς του Πάσχα στρέφεται ἐπίσης γύρω ἀπὸ τὰ
Ῥδια θέματα, γύρω ἀπὸ τὴν ἀγαλλίαση
καὶ εὐφροσύνη ποὺ χαρακτηρίζουν τοὺς
πιστοὺς καὶ γύρω ἀπὸ τὸ μήνυμα τῆς
ἀγάπης. Τόσο λοιπὸν τὰ εὐαγγελικά μας
κείμενα, ὅσο καὶ ἡ λειτουργικὴ καὶ εἰκονογραφικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας τὸ
ἀνθρωπολογικὸ μήνυμα τῆς Ἀναστάσεως
μᾶς μεταφέρουν καὶ τὴ σημασία της γιὰ
τὴν ὕπαρξη τοῦ ἀνθρώπου ὑπογραμμίζουν.
Πραγματικά, ἡ σημασία τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ δὲν ἐξαντλεῖται στὴν
ἀπολογητικὴ προσπάθεια ἀποδείξεως
τῆς ἱστορικῆς της πραγματικότητας. Τί
νόημα θὰ εἶχε ἕνα γεγονὸς τῆς ἱστορίας
μαρτυρημένο ἀπὸ πολλὲς γραπτὲς πηγές,
ἂν αὐτὸ δὲν σχετιζόταν ἄμεσα μὲ τὴν
ὕπαρξη τοῦ κάθε ἀνθρώπου; Ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἔχει ἀκριβῶς αὐτὴ
τὴν ὑπαρξιακὴ διάσταση: Δηλώνει τὴν
ἀρχὴ τῆς νέας δημιουργίας, τοῦ καινούργιου κόσμου ποὺ προσφέρει ὁ Θεὸς στὴν
ἀνθρωπότητα. Κι ὁ καινούργιος αὐτὸς
κόσμος δὲν ἔχει καμιὰ σχέση μὲ τὴν ὀσμὴ
τῆς φθορᾶς, τὸν τρόμο τοῦ θανάτου καὶ
τὶς ἐχθρικὲς ἐκδηλώσεις τοῦ ἀνθρώπου
πρὸς τὸν συνάνθρωπο, ἀλλ’ εἶναι ζωὴ
ἀγάπης, ζεστασιᾶς καὶ ἐλπίδας.
Ἢ Ἀνάσταση, λοιπόν, ἔχει νόημα ὄχι
ἁπλῶς σὰν ἱστορικὸ γεγονὸς στὴν γενικότητά του, ἀλλὰ σὰν θεῖο προσκλητήριο ποὺ ἀφορᾶ τὸν κάθε ἄνθρωπο
ἰδιαίτερα. Κι ὅταν ὁ Θεὸς προσφέρει τὸ
δῶρο τῆς ζωῆς, δὲν ἀποτελεῖ ἀσύνετη
ἐκδήλωση τοῦ ἀνθρώπου νὰ προτιμάει
τὸν θάνατο; Ὅταν ὁ Θεὸς μὲ τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ξαναδημιουργεῖ τὸν
χαλασμένο κόσμο καὶ δίνει τὴ δυνατότητα ἀναστάσεως τοῦ κάθε ἀνθρώπου,
ποιὰ δικαίωση μπορεῖ νὰ ἔχει ὅποιος
ἐπιμένει στὴν ἀπόγνωση καὶ στὸ μηδέν;
Ἡ Ἀνάστασή του Χριστοῦ εἶναι μήνυμα ἐλπίδας καὶ ζωῆς. Τὸ μήνυμα αὐτὸ μὲ
τὸ κήρυγμα τῆς Ἐκκλησίας ἀπευθύνεται
στὸν ἄνθρωπο κάθε ἔποχης καὶ μαρτυρεῖ τὴν ἀνεξάντλητη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, ὁ
ὁποῖος, παρὰ τὶς θανατηφόρες ἐνέργειες
τῶν ἀνθρώπων, τοὺς καλεῖ συνεχῶς στὴ
ζωὴ καὶ στὸν κόσμο τῆς Ἀναστάσεως.

Μεγάλη
Σαρακοστή,
πορεία
πρὸς τὸ Πάσχα

ταν κάποιος ξεκινάει γιὰ ἕνα ταξίδι θὰ
πρέπει νὰ ξέρει ποῦ πηγαίνει. Αὐτὸ
συμβαίνει καὶ μὲ τὴ Μεγάλη Σαρακοστή.
Πάνω ἂπ ὅλα ἡ Μεγάλη Σαρακοστὴ εἶναι
ἕνα πνευματικὸ ταξίδι ποῦ προορισμὸς τοῦ
εἶναι τὸ Πάσχα, ἡ Ἑορτὴ Ἑορτῶν». Εἶναι ἡ
προετοιμασία γιὰ τὴν «πλήρωση τοῦ Πάσχα,
ποῦ εἶναι ἡ πραγματικὴ Ἀποκάλυψη». Γιὰ
τὸ λόγο αὐτὸ θὰ πρέπει νὰ ἀρχίσουμε μὲ
τὴν προσπάθεια νὰ καταλάβουμε αὐτὴ τὴ
σχέση ποῦ ὑπάρχει ἀνάμεσα στὴ Σαρακοστὴ
καὶ τὸ Πάσχα, γιατί αὐτὴ ἀποκαλύπτει κάτι
πολὺ οὐσιαστικὸ καὶ πολὺ σημαντικὸ γιὰ τὴ
Χριστιανικὴ πίστη καὶ ζωή μας.
Ἄραγε εἶναι ἀπαραίτητο νὰ ἐξηγήσουμε
ὅτι τὸ Πάσχα εἶναι κάτι πολὺ περισσότερο
ἀπὸ μία γιορτή, πολὺ πέρα ἀπὸ μία ἐτήσια
ἀνάμνηση ἑνὸς γεγονότος ποῦ πέρασε; Ὁ
καθένας ποῦ, ἔστω καὶ μία μόνο φορά, ἔζησε αὐτὴ τὴ νύχτα «τὴ σωτήριο, τὴ φωταυγὴ
καὶ λαμπροφόρο», ποῦ γεύτηκε ἐκείνη τὴ
μοναδικὴ χαρά, τὸ ξέρει αὐτό.
Ἀλλὰ τί εἶναι αὐτὴ ἡ χαρά; Γιατί ψέλνουμε
στὴν ἀναστάσιμη λειτουργία: νῦν πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανὸς τὲ καὶ γῆ καὶ τὰ
καταχθόνια»; Μὲ ποιὰ ἔννοια ἐορτάζομεν»
- καθὼς ἰσχυριζόμαστε ὅτι τὸ κάνουμε - θανάτου τὴν νέκρωσιν, Ἅδου τὴν καθαίρεσιν
ἄλλης βιοτῆς τῆς αἰωνίου ἀπαρχήν...;
Σὲ ὅλες αὐτὲς τὶς ἐρωτήσεις ἡ ἀπάντηση εἶναι: ἡ νέα ζωὴ ἡ ὁποία πρὶν ἀπὸ δυὸ
χιλιάδες περίπου χρόνια ἀνέτειλεν ἐκ τοῦ
τάφου», προσφέρθηκε σὲ μᾶς, σὲ ὅλους
ἐκείνους ποῦ πιστεύουν στὸ Χριστό. Μᾶς
δόθηκε τὴ μέρα ποῦ βαφτιστήκαμε, τὴ μέρα
δηλαδὴ ποῦ ὅπως λέει ὁ Ἄπ. Παῦλος: ...
συνετάφημεν οὒν αὐτῶ διὰ τοῦ βαπτίσματος
εἰς τὸν θάνατον, ἴνα ὥσπερ ἠγέρθη Χριστὸς
ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ πατρός, οὕτω
καὶ ἠμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν
(Ρωμ. 6,4).
Ἔτσι τὸ Πάσχα πανηγυρίζουμε τὴν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ σὰν γεγονὸς ποῦ ἔγινε
καὶ ἀκόμη γίνεται σὲ μᾶς. Γιατί ὁ καθένας
ἀπὸ μᾶς ἔλαβε τὸ δῶρο αὐτῆς τῆς νέας ζωῆς
καὶ τὴ δύναμη νὰ τὴν ἀποδεχτεῖ καὶ νὰ ζήσει
διὰ μέσου της. Εἶναι ἕνα δῶρο ποῦ ριζικὰ
ἀλλάζει τὴ διάθεσή μας ἀπέναντί σε κάθε
κατάσταση αὐτοῦ του κόσμου, ἀκόμη καὶ
ἀπέναντι στὸ θάνατο. Μᾶς δίνει τὴ δύναμη
νὰ ἐπιβεβαιώνουμε θριαμβευτικά το: νικήθηκε ὁ θάνατος». Φυσικὰ ὑπάρχει ἀκόμα
ὁ θάνατος, εἶναι σίγουρος, τὸν ἀντιμετωπίζουμε, καὶ κάποια μέρα θὰ ἔρθει καὶ γιὰ
μᾶς. Ἀλλὰ ὅλη ἡ πίστη μᾶς εἶναι ὅτι μὲ τὸ

9

9

ἐνοριακά

δικό Του θάνατο ὁ Χριστὸς ἄλλαξε τὴ φύση
ἀκριβῶς τοῦ θανάτου. Τὸν ἔκανε πέρασμα
- διάβαση», Πάσχα» - στὴ Βασιλεία τοῦ
Θεοῦ μεταμορφώνοντας τὴ δραματικότερη
τραγωδία σὲ αἰώνιο θρίαμβο, σὲ νίκη. Μὲ
τὸ θανάτω θάνατον πατήσας», μᾶς ἔκανε
μέτοχούς της Ἀνάστασής Του. Ἀκριβῶς γὶ
αὐτὸ στὸ τέλος τοῦ ὄρθρου τῆς Ἀνάστασης - στὸν Κατηχητικὸ Λόγο τοῦ Ἰωάννου
Χρυσοστόμου - λέμε θριαμβευτικά: Ἀνέστη
Χριστός, καὶ ζωὴ πολιτεύεται. Ἀνέστη Χριστός, καὶ νεκρὸς οὐδεὶς ἐν τῷ μνήματι».
Τέτοια εἶναι ἡ πίστη τῆς Ἐκκλησίας ποῦ
ἐπιβεβαιώνεται καὶ φανερώνεται μὲ τὴ ζωὴ
τῶν ἀναρίθμητων ἁγίων της. Ἀλλὰ μήπως
δὲ ζοῦμε καθημερινά το γεγονὸς ὅτι αὐτὴ ἡ
πίστη σπάνια γίνεται καὶ δική μας ἐμπειρία;
Μήπως δὲ χάνουμε πολὺ συχνὰ καὶ δὲν
προδίνουμε αὐτὴ τὴ νέα ζωὴ ποῦ λάβαμε
σὰν δῶρο, καὶ στὴν πραγματικότητα ζοῦμε
σὰν νὰ μὴν ἀναστήθηκε ὁ Χριστὸς καὶ σὰν
νὰ μὴν ἔχει νόημα γιὰ μᾶς αὐτὸ τὸ μοναδικὸ
γεγονός; Καὶ ὅλα αὐτὰ ἐξαιτίας τῆς ἀδυναμίας μας, τῆς ἀνικανότητάς μας νὰ ζοῦμε
σταθερὰ μὲ πίστη ἐλπίδα καὶ ἀγάπη», στὸ
ἐπίπεδο ἐκεῖνο ποῦ μᾶς ἀνέβασε ὁ Χριστὸς
ὅταν εἶπε: Ζητεῖτε πρώτον τὴν Βασιλεία τοῦ
Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην Αὐτοῦ. Ἁπλούστατα ἐμεῖς ξεχνᾶμε ὅλα αὐτὰ γιατί εἴμαστε
τόσο ἀπασχολημένοι, τόσο βυθισμένοι στὶς
καθημερινὲς ἔγνοιες μας καὶ ἀκριβῶς ἐπειδὴ
ξεχνᾶμε, ἀποτυχαίνουμε. Μέσα σ αὐτὴ τὴ
λησμοσύνη, τὴν ἀποτυχία καὶ τὴν ἁμαρτία
ἡ ζωὴ μᾶς γίνεται ξανὰ παλαιά», εὐτελής,
σκοτεινὴ καὶ τελικὰ χωρὶς σημασία, γίνεται
ἕνα χωρὶς νόημα ταξίδι γιὰ ἕνα χωρὶς νόημα
τέρμα. Καταφέρνουμε νὰ ξεχνᾶμε ἀκόμα
καὶ τὸ θάνατο καὶ τελικά, ἐντελῶς αἰφνιδιαστικά, μέσα στὶς «ἀπολαύσεις τῆς ζωῆς»
μᾶς ἔρχεται τρομακτικός, ἀναπόφευκτος,
παράλογος. Μπορεῖ κατὰ καιροὺς νὰ παραδεχόμαστε τὶς ποικίλες ἁμαρτίες μας καὶ νὰ
τὶς ἐξομολογούμαστε, ὅμως ἐξακολουθοῦμε
νὰ μὴν ἀναφέρουμε τὴ ζωὴ μᾶς σ ἐκείνη τὴ νέα ζωὴ ποῦ ὁ Χριστὸς ἀποκάλυψε
καὶ μᾶς ἔδωσε. Πραγματικὰ ζοῦμε σὰν νὰ
μὴν ἦρθε ποτὲ Ἐκεῖνος. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη
πραγματικὴ ἁμαρτία, ἡ ἁμαρτία ὅλων των
ἁμαρτιῶν, ἡ ἀπύθμενη θλίψη καὶ τραγωδία
ὅλων των κὰτ ὄνομα χριστιανῶν.
Ἂν τὸ ἀναγνωρίζουμε αὐτό, τότε μποροῦμε νὰ καταλάβουμε τί εἶναι τὸ Πάσχα
καὶ γιατί χρειάζεται καὶ προϋποθέτει τὴ
Μεγάλη Σαρακοστή. Γιατί τότε μποροῦμε

νὰ καταλάβουμε ὅτι ἡ λειτουργικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὅλος ὁ κύκλος
τῶν ἀκολουθιῶν τῆς ὑπάρχουν, πρῶτα
ἂπ ὅλα, γιὰ νὰ μᾶς βοηθήσουν νὰ ξαναβροῦμε τὸ ὅραμα καὶ τὴν γεύση αὐτῆς τῆς
νέας ζωῆς, ποῦ τόσο εὔκολα χάνουμε καὶ
προδίνουμε, καὶ ὕστερα νὰ μπορέσουμε νὰ
μετανοήσουμε καὶ νὰ ξαναγυρίσουμε στὴν
Ἐκκλησία. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγαπᾶμε
καὶ νὰ ἐπιθυμοῦμε κάτι ποῦ δὲν τὸ ξέρουμε;
Πῶς μποροῦμε ἂν βάλουμε πάνω ἀπὸ καθετὶ ἄλλο στὴ ζωὴ μᾶς κάτι ποῦ ποτὲ δὲν
ἔχουμε δεῖ καὶ δὲν ἔχουμε χαρεῖ; Μὲ ἄλλα
λόγια: πῶς μποροῦμε, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ
ἀναζητήσουμε μιὰ Βασιλεία γιὰ τὴν ὁποία
δὲν ἔχουμε ἰδέα; Ἡ λατρεία τῆς Ἐκκλησίας
ἦταν ἀπὸ τὴν ἀρχὴ καὶ εἶναι ἀκόμα καὶ
τώρα ἡ εἴσοδος καὶ ἡ ἐπικοινωνία μας μὲ
τὴ νέα ζωὴ τῆς Βασιλείας. Μέσα ἀπὸ τὴ
λειτουργική της ζωὴ ἡ Ἐκκλησία μᾶς ἀποκαλύπτει ἐκεῖνα ποῦ ὀφθαλμὸς οὐκ οἶδε
καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἠτοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς
ἀγαπῶσιν αὐτὸν» (Κορ. 2,9). Καὶ στὸ κέντρο
αὐτῆς τῆς λειτουργικῆς ζωῆς, σὰν καρδιά
της καὶ μεσουράνημά της - σὰν ἥλιος ποῦ
οἱ ἀκτίνες τοῦ διαπερνοῦν καθετῖ - εἶναι τὸ
Πάσχα. Τὸ Πάσχα εἶναι ἡ πόρτα, ἀνοιχτῆ
κάθε χρόνο, ποῦ ὁδηγεῖ στὴν ὑπέρλαμπρη
Βασιλεία τοῦ Χριστοῦ, εἶναι ἡ πρόγευση τῆς
αἰώνιας χαρᾶς ποῦ μᾶς περιμένει, εἶναι ἡ
δόξα τῆς νίκης ἡ ὁποία ἀπὸ τώρα, ἂν καὶ
ἀόρατη, πλημμυρίζει ὅλη τὴν κτίση: νικήθηκε ὁ θάνατος».
Ὁλόκληρη ἡ λατρεία τῆς Ἐκκλησίας εἶναι
ὀργανωμένη γύρω ἀπὸ τὸ Πάσχα, γὶ αὐτὸ
καὶ ὁ λειτουργικὸς χρόνος, δηλαδὴ ἡ διαδοχὴ τῶν ἐποχῶν καὶ τῶν ἑορτῶν, γίνεται
ἕνα ταξίδι, ἕνα προσκύνημα στὸ Πάσχα,
ποῦ εἶναι τὸ Τέλος καὶ ποῦ ταυτόχρονα
εἶναι ἡ Ἀρχή. Εἶναι τὸ τέλος ὅλων αὐτῶν
ποῦ ἀποτελοῦν τὰ παλαιὰ» καὶ ἡ ἀρχὴ
τῆς «νέας ζωῆς», μιὰ συνεχὴς «διάβαση ἀπὸ
τὸν «κόσμο τοῦτο» στὴν Βασιλεία ποῦ ἔχει
ἀποκαλυφτεῖ ἐν Χριστῷ.
Πὰρ ὅλα αὐτὰ ἡ παλαιὰ» ζωή, ἡ ζωὴ
τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς μικρότητας, δὲν εἶναι
εὔκολο νὰ ξεπεραστεῖ καὶ ν ἀλλάξει. Τὸ
Εὐαγγέλιο περιμένει καὶ ζητάει ἀπὸ τὸν
ἄνθρωπο νὰ κάνει μιὰ προσπάθεια ἡ ὁποία,
στὴν κατάσταση ποῦ βρίσκεται τώρα ὁ
ἄνθρωπος, εἶναι οὐσιαστικὰ ἀπραγματοποίητη. Ἀντιμετωπίζουμε μία πρόκληση. Τὸ
ὅραμα, ὁ στόχος, ὁ τρόπος τῆς νέας ζωῆς
εἶναι γιὰ μᾶς μία πρόκληση ποῦ βρίσκεται
τόσο πολὺ πάνω ἀπὸ τὶς δυνατότητές μας!
Γὶ αὐτό, ἀκόμα καὶ οἱ Ἀπόστολοι, ὅταν
ἄκουσαν τὴ διδασκαλία τοῦ Κυρίου Τὸν
ρώτησαν ἀπελπισμένα: τὶς ἄρα δύναται
σωθῆναι; (Ματθ. 19,26). Στ ἀλήθεια δὲν
εἶναι καθόλου εὔκολο ν ἀπαρνηθεῖς ἕνα
ἀσήμαντο ἰδανικὸ ζωῆς καμωμένο μὲ τὶς
καθημερινὲς φροντίδες, μὲ τὴν ἀναζήτηση
τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν, μὲ τὴν ἀσφάλεια καὶ
τὴν ἀπόλαυση καὶ νὰ δεχτεῖς ἕνα ἄλλο ἰδανικὸ ζωῆς τὸ ὁποῖο βέβαια δὲν στερεῖται
καθόλου τελειότητας στὸ σκοπό του: Γίνε-

σθε τέλειοι ὡς ὁ Πατὴρ ἠμῶν ἐν οὐρανοῖς
τέλειος ἐστίν. Αὐτὸ ὁ κόσμος μὲ ὅλα του
τὰ μέσα» μας λέει: νὰ εἶσαι χαρούμενος,
μὴν ἀνησυχεῖς, ἀκολοῦθα τὸν «εὐρὺ» δρόμο.
Ὁ Χριστὸς στὸ Εὐαγγέλιο λέει: διάλεξε τὸ
στενὸ δρόμο, ἀγωνίσου καὶ ὑπόφερε, γιατί
αὐτὸς εἶναι ὁ δρόμος γιὰ τὴ μόνη ἀληθινὴ
εὐτυχία. Καὶ ἂν ἡ Ἐκκλησία δὲν βοηθάει
πῶς θὰ μπορέσουμε νὰ κάνουμε αὐτὴ τὴ
φοβερὴ ἐκλογή; Πῶς μποροῦμε νὰ μετανοήσουμε καὶ νὰ ξαναγυρίσουμε στὴν ὑπέροχη
ὑπόσχεση ποῦ μᾶς δίνεται κάθε χρόνο τὸ
Πάσχα; Ἀκριβῶς αὐτὴ εἶναι ἡ στιγμὴ ποῦ
ἐμφανίζεται ἡ Μεγάλη Σαρακοστή. Αὐτὴ
εἶναι ἡ χείρα βοηθείας» ποῦ ἁπλώνει σὲ μᾶς
ἡ Ἐκκλησία. Εἶναι τὸ σχολεῖο τῆς μετάνοιας
ποῦ θὰ μᾶς δώσει δύναμη νὰ δεχτοῦμε τὸ
Πάσχα ὄχι σὰν μιὰ ἁπλὴ εὐκαιρία νὰ φᾶμε,
νὰ πιοῦμε, ν ἀναπαυτοῦμε, ἀλλά, βασικά,
σὰν τὸ τέλος τῶν «παλαιῶν» ποῦ εἶναι μέσα
μας καὶ σὰν εἴσοδό μας στὸ νέο.
Στὴν ἀρχαία Ἐκκλησία ὁ βασικὸς σκοπὸς
τῆς Σαρακοστῆς ἦταν νὰ προετοιμαστοῦν
οἱ Κατηχούμενοι, δηλαδὴ οἱ νέοι ὑποψήφιοι
χριστιανοί, γιὰ τὸ βάπτισμα ποῦ, ἐκεῖνο τὸν
καιρό, γίνονταν στὴ διάρκεια τῆς ἀναστάσιμης Θείας Λειτουργίας. Ἀλλὰ ἀκόμα καὶ
τώρα ποῦ ἡ Ἐκκλησία δὲν βαφτίζει πιὰ
τοὺς χριστιανοὺς σὲ μεγάλη ἡλικία καὶ ὁ
θεσμὸς τῆς κατήχησης δὲν ὑπάρχει πιά, τὸ
βασικὸ νόημα τῆς Σαρακοστῆς παραμένει
τὸ ἴδιο. Γιατί, ἂν καὶ εἴμαστε βαφτισμένοι,
ἐκεῖνο ποῦ συνεχῶς χάνουμε καὶ προδίνουμε εἶναι ἀκριβῶς αὐτὸ ποῦ λάβαμε στὸ
Βάπτισμα. Ἔτσι τὸ Πάσχα γιὰ μᾶς εἶναι ἡ
ἐπιστροφή, ποῦ κάθε χρόνο κάνουμε, στὸ
βάπτισμά μας καὶ ἑπομένως ἡ Σαρακοστὴ
εἶναι ἡ προετοιμασία μᾶς γὶ αὐτὴ τὴν ἐπιστροφὴ - ἡ ἀργὴ ἀλλὰ ἐπίμονη προσπάθεια
νὰ πραγματοποιήσουμε τελικὰ τὴ δική μας
διάβαση», τὸ Πάσχα» μας στὴ νέα ἐν Χριστῷ
ζωή. Τὸ ὅτι, καθὼς θὰ δοῦμε, οἱ ἀκολουθίες
στὴ σαρακοστιανὴ λατρεία διατηροῦν ἀκόμα
καὶ σήμερα τὸν κατηχητικὸ καὶ βαπτιστικὸ
χαρακτήρα, δὲν εἶναι γιατί διατηροῦνται
«ἀρχαιολογικὰ» ἀπομεινάρια, ἀλλὰ εἶναι
κάτι τὸ ζωντανὸ καὶ οὐσιαστικὸ γιὰ μᾶς.
Γὶ αὐτὸ κάθε χρόνο ἡ Μεγάλη Σαρακοστὴ
καὶ τὸ Πάσχα εἶναι, μιὰ ἀκόμα φορᾶ, ἡ
ἀνακάλυψη καὶ ἡ συνειδητοποίηση τοῦ τί
γίναμε μὲ τὸν «διὰ βαπτίσματός» μας θάνατο
καὶ τὴν ἀνάσταση.
Ἕνα ταξίδι, ἕνα προσκύνημα! Καθὼς τὸ
ἀρχίζουμε, καθὼς κάνουμε τὸ πρῶτο βῆμα
στὴ χαρμολύπη» τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς
βλέπουμε - μακριά, πολὺ μακριὰ - τὸν προορισμό. Εἶναι ἡ χαρὰ τῆς Λαμπρῆς, εἶναι ἡ
εἴσοδος στὴ δόξα τῆς Βασιλείας. Εἶναι αὐτὸ
τὸ ὅραμα, ἡ πρόγευση τοῦ Πάσχα, ποῦ
κάνει τὴ λύπη τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς
χαρά, φῶς, καὶ τὴ δική μας προσπάθεια
μιὰ πνευματικὴ ἄνοιξη». Ἡ νύχτα μπορεῖ νὰ
εἶναι σκοτεινὴ καὶ μεγάλη, ἀλλὰ σὲ ὅλο το
μῆκος τοῦ δρόμου μιὰ μυστικὴ καὶ ἀκτινοβόλα αὐγὴ φαίνεται νὰ λάμπει στὸν ὁρίζοντα.
Μὴ καταισχύνης ἠμᾶς ἀπὸ τῆς προσδοκίας
ἠμῶν, Φιλάνθρωπε!»
9

Πλούτωνος 21, Πετρούπολη

Τηλ.:210-5016176

Πετρούπολη
Μάρκου Μπότσαρη 17, Τηλ.: 2102628516
Περιστέρι
Θηβών 206, Τηλ.: 2105777472
Καματερό
Αραχώβης 13, Τηλ.: 2105013935
Ίλιον
Παπανδρέου Ανδρέα 248

Κ Α Ρ Δ Ι ΟΛ Ο Γ Ι Κ Ο Ι ΑΤ Ρ Ε Ι Ο
Dr Δημήτριος Ν. Ταλιούρας

ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ
τ. Επιμελητής Νοσ. "Ερυθρός Σταυρός"
ΥΠΕΡΗΧΟΙ ΚΑΡΔΙΑΣ-DOPPLER-HOLTER ΠΙΕΣΕΩΣ

Ανατολικής Ρωμυλίας & Ιουλιανού 40, Ίλιον (Παλατιανή)
Τηλ.: 210.26.31.080, κιν.: 6977-575002
Δέχεται: 11:00-14:00 μ.μ. & 18:30 - 21:30 μ.μ. ΣΥΜΒΑΣΗ ΜΕ ΤΑ ΤΑΜΕΙΑ
Εὐχαριστοῦμε θερμά τούς καθηγητές τοῦ Φροντιστηρίου Μέσης Ἐκπαίδευσης
γιά τήν προσφορά τους στό Ἐνοριακό
Φροντιστήριο τοῦ Ἱεροῦ μας Ναοῦ.

(Ἁγίας Τριάδος 4, τηλ.: 210-5060700)
Αγίου Δημητρίου 10,
Πετρούπολη
Τηλ.: 210 5050208

La maison
10

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ ΕΙΔΗ
39ο χλμ ΠΑΛΑΙΑΣ
ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΔΟΥ
ΜΑΝΔΡΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Τ.Κ. 19 600
Τηλ. 2293022070
Κιν. 6944 642 861, 6972 888 012
info@denaxas-mpilias.gr

11

1

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ & ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑ∆ΟΣ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

Π Ρ ΟΓ ΡΑ Μ Μ Α Ι Ε Ρ Ω Ν Α ΚΟΛΟΥΘΙ Ω Ν Α Π ΡΙ Λ ΙΟΥ 2 0 1 5
Α Γ Ι Α Σ Κ Α Ι Μ Ε ΓΑ Λ Η Σ Ε Β ∆ΟΜ Α ∆ΟΣ Τ Ω Ν Π ΑΘ Ω Ν
ΚΥΡΙΑΚΗ ΒΑΪΩΝ
5 Ἀπριλίου

07:00 - 10:00
19:00 - 21:00

Ὄρθρος - Θεία Λειτουργία τοῦ Ἰωάννου Χρυσοστόμου
Ἀκολουθία τοῦ Νυμφίου χοροστατοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου
Μητροπολίτου Ἰλίου, Ἀχαρνῶν καί Πετρουπόλεως κ.κ. ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ

Μ. ΔΕΥΤΕΡΑ
6 Ἀπριλίου

07:30 - 09:00
19:00 - 21:00
07:30 - 09:00
19:00 - 21:00
07:30 - 09:00
16:30 - 18:00
19:00 - 21:00
07:00 - 09:00
19:00 - 21:30

Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία τῶν Τιμίων Δώρων
Ἀκολουθία τοῦ Νυμφίου

Ἑσπερινός - Θεία Λειτουργία Μεγάλου Βασιλείου
Ἀκολουθία τῶν Παθῶν

Μ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ
10 Ἀπριλίου

08:00 - 11:00
19:00 - 21:00
21:00

Μεγάλες ὧρες - Ἑσπερινός - Ἀποκαθήλωσις
Ἀκολουθία τοῦ Ἐπιταφίου
Ἔξοδος τοῦ Ἐπιταφίου

Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ
11 Ἀπριλίου

07:00 - 09:00
23:00 - 24:00

Ἑσπερινός Ἀναστάσεως - Θεία Λειτουργία Μεγάλου Βασιλείου
Ὄρθρος - Τελετή τῆς Ἀναστάσεως

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΣΧΑ
12 Ἀπριλίου

00:15 - 01:30
18:00 - 19:00

Ὄρθρος - Ἀναστάσιμη Θεία Λειτουργία τοῦ Ἰωάννου Χρυσοστόμου
Ἑσπερινός τῆς Ἀγάπης

Μ. ΤΡΙΤΗ
7 Ἀπριλίου
Μ. ΤΕΤΑΡΤΗ
8 Ἀπριλίου
Μ. ΠΕΜΠΤΗ
9 Ἀπριλίου

Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία τῶν Τιμίων Δώρων
Ἀκολουθία τοῦ Νυμφίου
Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία τῶν Τιμίων Δώρων
Ἀκολουθία Ἱεροῦ Εὐχελαίου
Ἀκολουθία τοῦ Νιπτῆρος

ΔΕΥΤΕΡΑ ΔΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ 18:00 - 19:00
Ἑσπερινός
13 Ἀπριλίου
ΤΡΙΤΗ ΔΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ
Ἁγίων Ραφαήλ, Νικολάου καί Εἰρήνης μαρτύρων
14 Ἀπριλίου
07:00 - 09:00
Θεία Λειτουργία
ΠΕΜΠΤΗ ΔΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ 16 Ἀπριλίου
18:00 - 19:00
Ἑσπερινός
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΔΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ Τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς
17 Ἀπριλίου
07:00 - 09:00
Θεία Λειτουργία
18:00 - 19:00
ΣΑΒΒΑΤΟ ΔΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ 07:00 - 09:00
18 Ἀπριλίου
18:00 - 19:00

Θεία Λειτουργία
Ἑσπερινός

Ἑσπερινός

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ
16 Ἀπριλίου

07:00 - 09:00

Θεία Λειτουργία

ΤΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΚΥΡΙΑΚΗ
26 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015
ΗΜΕΡΗΣΙΑ
ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΗ
ΕΚΔΡΟΜΗ
Ὁ Ἱερός μας Ναός καί ἡ Ἐνοριακή
Δράση πραγματοποιεῖ ἀπογευματινή
προσκυνηματική ἐκδρομή:
Α) Στό Ἱ.Ἡσυχαστήριο
Ὁσίου Πορφυρίου στό Μήλεσι.
Β) Στήν Ἱ.Μ. Παναγίας Χρυσοπηγῆς.

Ὥρα ἀναχώρησης: 10.30 π.μ.
Ὥρα ἐπιστροφῆς: 07.00 μ.μ.
Εἰσητήριο: 10 €
11

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ & ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

6 ΗΜΕΡΗ ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΙΚΗ
ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΑ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΑ
με ξεναγό την πρεσβυτέρα
Καλυψώ Δημητριάδη

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΡΟΜΗΣ

1η Ημέρα Δευτέρα 15/06/15
ΑΘΗΝΑ –ΤΕΛ ΑΒΙΒ - ΒΗΘΛΕΕΜ

4η Ημέρα Πέμπτη 18/06/15

Συγκέντρωση στο προκαθορισμένο σημείο και αναχώρηση για το
αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος, όπου μετά τον έλεγχο αποσκευών και
διαβατηρίων πτήση για Τελ Αβίβ στις 23:30μ.μ.. Άφιξη, επιβίβαση
στο πούλμαν και αναχώρηση για τη Βηθλεέμ όπου καθοδόν θα
προσκυνήσουμε τον Τάφο Μεγαλομάρτυρος Αγίου Γεωργίου στην
Λύδδα. Τακτοποίηση στο ξενοδοχείο στη Βηθλεέμ, διανυκτέρευση.

Μετά το πρωινό θα επισκεφθούμε τον Ιερό Ναό της Αγίας Φωτεινής
στη Σαμάρεια (τόπος όπου βρίσκεται το Φρέαρ του Ιακώβ και το
Σκήνωμα του Αγίου Νεομάρτυρος Φιλουμένου). Στη συνέχεια θα
αναχωρήσουμε για τον Ιορδάνη ποταμό (στο πραγματικό σημείο
όπου έγινε η βάπτιση του Κυρίου μας). Έπειτα, θα επισκεφθούμε
την Ι.Μ. Αγίου Γερασίμου του Ιορδανίτου, το Σαραντάριο Όρος
και την Ι.Μ. του Προφήτου Ελισσαίου στην Ιεριχώ (όπου βρίσκεται
η Συκομωρέα που ανέβηκε ο Ζακχαίος) στην Ιεριχώ. Κατά την
επιστροφή μας στα Ιεροσόλυμα θα επισκεφθούμε την Ι.Μ. Αγίου
Γεωργίου του Χοζεβίτου, την Ι.Μ. Μάρθας και Μαρίας στη Βηθανία και το Όρος των Ελαιών (τόπος της Θείας Αναλήψεως του
Κυρίου). Επιστροφή στο ξενοδοχείο, δείπνο, ξεκούραση. Το βράδυ
θα συμμετάσχουμε σε Ιερά Αγρυπνία στον Πανάγιο και Ζωοδόχο
Τάφο του Κυρίου.

2η Ημέρα Τρίτη 16/06/15
ΒΗΘΛΕΕΜ- ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΑ

Μετά το πρωινό θα επισκεφθούμε την Γεθσημανή (όπου βρίσκεται
ο Τάφος της Παναγίας, ο τόπος της προδοσίας και ο τόπος λιθοβολισμού του Αγίου Στεφάνου), θα γνωρίσουμε τα προσκυνήματα
της Παλαιάς Πόλεως των Ιεροσολύμων, ξεκινώντας από την Πύλη
των Λεόντων τον οίκο Αγ. Ιωακείμ και Άννης, τη Προβατική κολυμβήθρα, τη φυλακή του Αποστόλου Πέτρου και το Πραιτώριο. Στη
συνέχεια θα διασχίσουμε την Οδό του Μαρτυρίου και θα φτάσουμε
στο Πανίερο Ναό της Αναστάσεως, όπου θα πραγματοποιηθεί ευλαβικό προσκύνημα στο Φρικτό Γολγοθά, στην Ιερή Αποκαθήλωση,
στο Πανάγιο και Ζωοδόχο Τάφο του Κυρίου μας. Στη συνέχεια θα
επισκεφθούμε την, την Αγία Σιών (τόπος όπου βρίσκεται η Πατριαρχική Σχολή, ο Τάφος του Δαυίδ), το Υπερώο και το σπίτι του
Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, όπου πραγματοποιήθηκε η κοίμηση
της Θεοτόκου. Επιστροφή στο ξενοδοχείο δείπνο, διανυκτέρευση.

ΒΗΘΛΕΕΜ- ΙΕΡΙΧΩ

5η Ημέρα Παρασκευή 19/06/15
ΒΗΘΛΕΕΜ

Μετά το πρωινό θα επισκεφθούμε το Σπήλαιο της Γεννήσεως και
Σπαργανώσεως του Κυρίου στην Βασιλική της Βηθλεέμ, θα μεταβούμε στο χωριό των Ποιμένων, στη συνέχεια θα επισκεφτούμε
την Ιερά Μονή Τιμίου Σταυρού, την Ορεινή (Γενέτειρα του Αγ. Ι.
Προδρόμου), το Καταμόνας (όπου βρίσκεται ο Τάφος του Αγίου
3η Ημέρα Τετάρτη 17/06/15
Συμεών) την Ιερά Μονή του Αγ. Θεοδοσίου του Κοινοβιάρχου (όπου
ΒΗΘΛΕΕΜ - ΤΙΒΕΡΙΑΔΑ
βρίσκεται το Ιερό Σπήλαιο των Τριών Μάγων) και θα ακολουθήσει
Αναχώρηση το πρωί για την περιοχή της Γαλιλαίας όπου θα επισκε- (προαιρετική) επίσκεψη με ταξί στην Ι. Μονή του Αγ.Σάββα του
φθούμε την Ιερά Μονή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Όρος
Ηγιασμένου. Επιστροφή στο ξενοδοχείο, δείπνο, διανυκτέρευση.
Θαβώρ, τον Ιερό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στη Ναζαρέτ
6η Ημέρα Σάββατο 20/06/15
και την Κανά της Γαλιλαίας (τόπος όπου πραγματοποιήθηκε το
πρώτο Θαύμα του Κυρίου, της μετατροπής του ύδατος εις οίνον).
ΒΗΘΛΕΕΜ –ΤΕΛ ΑΒΙΒ –ΑΘΗΝΑ
Στη συνέχεια θα επισκεφθούμε την Ιερά Μονή Αγίων Αποστόλων
στην Τιβεριάδα και τον Ι.Ν. Αγίων Αποστόλων στην αρχαία Καπερ- Νωρίς το πρωί αναχώρηση για το αεροδρόμιο όπου μετά τον έλεγχο
ναούμ (όπου πραγματοποιήθηκαν τα περισσότερα των θαυμάτων αποσκευών και διαβατηρίων πτήση για Αθήνα στις 05:30 π.μ..
του Κυρίου και κάλεσε τους μαθητές Του στο Αποστολικό Αξίωμα). Άφιξη στις 07:30π.μ.
ΤΕΛΟΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ
Επιστροφή στο ξενοδοχείο, δείπνο, διανυκτέρευση.

Τιμή συμμετοχής: 699 ευρώ

Περιλαμβάνονται:  Αεροπορικά εισιτήρια (Αθήνα- Tel Aviv- Αθήνα)  Διαμονή σε επιλεγμένο ξενοδοχείο στην περιοχή
της Βηθλεέμ 
Πρωινό και ένα γεύμα ημερησίως (μπουφέ) 
Μεταφορές από /προς αεροδρόμια /ξενοδοχεία
Ανάβαση στο Όρος Θαβώρ με ταξί  Ξεναγήσεις, περιηγήσεις όπως αναφέρονται στο πρόγραμμα.  Ταξιδιωτική
ασφάλιση (αστικής ευθύνης)  Ταξιδιωτική τσάντα  Συνοδός - Ξεναγός  Φόροι Αεροδρομίων.
Δεν περιλαμβάνονται: Οτιδήποτε αναγράφεται ως προαιρετικό.

Το πρακτορείο διατηρεί το δικαίωμα, εάν καταστεί λόγος, να αλλάξει τη σειρά των ξεναγήσεων του προγράμματος είτε τις ώρες τους, χωρίς
να αφαιρεθεί κάτι από αυτό.