You are on page 1of 18

NIEUWE GELDSTROMEN

Casper van Grieken


14 april 2015

INTERNATIONAAL KAPITAAL BELEGT ACTIEF IN NL

Source: PropertyNL

TOENEMENDE KAPITAALSTROMEN NAAR EUROPA


2014

Source: CBRE

WAAROM EUROPA?
Transparant
Beschikbaarbaarheid van core
producten (direct en indirect)
Groeiende vastgoedmarkt,
relatief hoge rendementen
Liquide markt
Betrouwbaar rechtssysteem

Source: CBRE

WAAR KOMT HET GELD VANDAAN?

Source: CBRE

TOP-5 BELEGGINGSMARKTEN IN EUROPA

Nederland staat met een investeringsvolume van 9.9mrd in 2014 op de 5e plek

Nederland heeft, vergeleken met deze top 5, een relatief lage werkloosheid (4%)
en een lage staatschuld (69% van BBP)
Beleggingsvolume
( mrd)

BBP
(% groei)

Inflatie
(%)

Werkloosheid
(%, ILO-definitie)

Staatsschuld
(% BBP)*

Verenigd Koninkrijk

77.1

3.0

1.5

6.2

91.1

Duitsland

39.8

1.5

1.0

5.0

77.3

Frankrijk

23.1

0.4

0.6

10.3

96.6

Zweden

14.5

1.9

-0.2

7.9

40.4

9.9

0.8

1.1

6.9

69.6

Nederland

Source: CBRE

AANTREKKELIJKE EUROPESE STEDEN


PRIME

London
Parijs
Grote Duitse
steden
Grote steden in Nederland,
Frankrijk en de Nordics
Spanje | Portugal | Itali

HOGERE GROEI POTENTIES


Source: CBRE EMEA Investor Intentions Survey 2015

WELKE STRATEGIE IS INTERESSANT VOOR


BELEGGERS?
Kapitaalstromen naar niet-beursgenoteerde fondsen zijn fors, met focus op core
Europese en Aziatische beleggers zijn hoofdzakelijk genteresseerd in core strategie

Amerikaanse investeerders voornamelijk in opportunistische en value-add strategien


Inkomen is een middel met toenemende schaarste, en met 5% dividend yield, blijkt de
vraag oneindig, derhalve toenemende interesse om meer risico te nemen
De Europese vastgoedmarkt loopt achter op die van de Amerikaanse, verwacht wordt
dat onze markt gelijktrekt met de Amerikaanse, hierdoor is op de Europese
vastgoedmarkt nog een waarde sprong te behalen (indirect return)

ECONOMISCHE GROEI
Stabiele groeifactor

Stevig herstel

4,5
2014

2015 (F)

2016 (F)

Jaar-op-jaar GDP groei (%)

4,0
3,5
3,0
2,5
2,0
1,5
1,0
0,5
0,0
Asia Pacific

Source: CBRE Global Research

United States

Eurozone

World

VASTGOED EXPOSURE VAN KAPITAAL

Grote hoeveelheid kapitaal, maar tot op heden lage allocatie naar vastgoed

8%
7%

Vastgoed Allocatie

VS

Hong Kong

6%
5%

VK

Taiwan

4%
3% Singapore
Zuid-Korea*
2%

Europa
Japan

Maleisi

1%

China

0%
0

2.000

4.000

6.000

8.000

(in bn
US$US$)
mrd)
Assets Under Management (in

Source: CBRE Global Research

10.000

12.000

APPETITE VOOR VASTGOED BELEGGINGEN VAN


AZIATISCHE BELEGGERS GROEIT

US$130 mrd

US$205 mrd

200

US$ mrd

150

100

50

Andere
Taiwan
Zuid-Korea

Japan

Source: CBRE Global Research

China

DRIE VAN DE TOP 10 AZIATISCHE


PENSIOENFONDSEN INVESTEERT IN VASTGOED
-

400

US$ mrd
800

GPIF, Japan
4% allocatie naar vastgoed

NPS, Korea
NSSF, China
CPF, Singapore
EPF, Malaysia

2.5%

Local Government Officials, Japan


PFA, Japan
Future Fund, Australia
National Public Service, Japan

Emloyees' Provident, India

Source: CBRE Global Research

5.3%

1.200

RISICO STRATEGIEN IN VASTGOED

BESCHRIJVING

KENMERKEN

TYPE INVESTEERDERS

Core

Stabiele, hoge
huurinkomsten (direct)
Relatief lage mogelijke
waardegroei (indirect)

Lange termijn
Laag risico
Lage leverage
Hoog dividend

Pensioenfondsen /
verzekeraars (Aziatische
partijen)

Opportunistic /
Value-add

Relatief lage
huurinkomsten (direct)
Hoog mogelijke
waardegroei (indirect)

Korte termijn
Hoog risico
Hoog leverage
Laag dividend

Family offices /
particulieren (Amerikaanse
partijen)

AANTREKKELIJKE VASTGOED
SECTOREN IN EUROPA
160.000
140.000
120.000
100.000
m 80.000

60.000
40.000
20.000
0
2004 2005 2006 2007
Office

Source: CBRE

2008 2009 2010 2011


Retail

Industrial

2012 2013 2014


Other

AANTREKKELIJKE VASTGOED
SECTOREN IN NEDERLAND
10.000
9.000
8.000
7.000
6.000
m 5.000
4.000
3.000
2.000
1.000
0
2004

2005

2006

Office

Source: CBRE

2007

2008

Retail

2009

2010

Industrial

2011

2012

2013

Residential

2014

EISEN VAN KAPITAAL VERSCHAFFERS


Expert management
Alignment of interest
Liquiditeit
Transparantie & reporting
Governance: zeggenschap
Fees
Structuur
Vreemd vermogen
Strategie: seeded portefeuillle
Sustainability

CONCLUSIE
Kapitaal stromen naar niet-beursgenoteerde fondsen blijven fors, focus op core
Opportunistische strategien zijn inmiddels weer in staat om kapitaal aan te trekken
Liquiditeit in de secondaire markt is aanzienlijk toegenomen met belangstelling in
core/core+ strategien, die algemeen verhandeld worden tegen NAV of NAV+
Core/core+ deals worden gesloten tegen een premium ten opzichte van de NAV, terwijl
de discount gap van opportunistic en value-add fondsen iets kleiner is geworden
Verwachting is dat het verschil tussen marktprijs en boekwaarde (NAV) weer zal
toenemen, zoals op de genoteerde markt

VRAGEN?

Casper van Grieken


Senior Director Capital Advisors

casper.vangrieken@cbre.com
+31 (0)20 626 26 91