Π.

ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΛΕΝΤΑ
Εφημερίου Λισβορίου
Συν/χου εκπαιδευτικού

ΔΕΥΤΕ ΛΑΒΕΤΕ ΦΩΣ

ÔÏ ÖÙÓ ÔÇÓ ÁÍÁÓÔÁÓÅÙÓ ÌÅÓÁ ÓÔÏ ÐÅÍÔÇÊÏÓÔÁÑÉÏ

ΛΙΣΒΟΡΙ 2015

Η ημέρα της Λαμπρής
(Διονύσιος Σολωμός)

Καθαρότατον ήλιο επρομηνούσε
της αυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι,
σύγνεφο, καταχνιά, δεν απερνούσε
τ’ ουρανού σε κανένα από τα μέρη
και από κει κινημένο αργοφυσούσε
τόσο γλυκό στο πρόσωπο τ’ αέρι,
που λες και λέει μες στης καρδιάς τα φύλλα:
Γλυκιά η ζωή και ο θάνατος μαυρίλα.
Χριστός ανέστη! Νέοι, γέροι και κόρες,
όλοι, μικροί – μεγάλοι, ετοιμαστείτε
μέσα στες εκκλησίες τες δαφνοφόρες
με το φως της χαράς συμαζωχτήτε
ανοίξετε αγκαλιές ειρηνοφόρες
μπροστά στους Αγίους και φιληθείτε!
Φιληθείτε γλυκά, χείλη με χείλη,
πέστε Χριστός ανέστη, εχθροί και φίλοι!
Δάφνες εις κάθε πλάκα έχουν οι τάφοι,
και βρέφη ωραία στην αγκαλιά οι μανάδες
γλυκόφωνα, κοιτώντας τες ζωγραφισμένες εικόνες, ψάλλουνε οι ψαλτάδες
λάμπει το ασήμι, λάμπει το χρυσάφι
από το φως που χύνουνε οι λαμπάδες
κάθε πρόσωπο λάμπει απ’ τ’ αγιοκέρι,
όπου κρατούνε οι Χριστιανοί στο χέρι.

2

1. ΔΕΥΤΕ ΛΑΒΕΤΕ ΦΩΣ
«Αναστάσεως ημέρα λαμπρυνθώμεν Λαοί, Πάσχα Κυρίου, Πάσχα, εκ
γάρ θανάτου προς ζωήν, και εκ γης προς ουρανόν, Χριστός ο Θεός, ημάς
διεβίβασεν, επινίκιον άδοντας»
Με της Ανάστασης το θαύμα, το παγκόσμιο και το αιώνιο, γεμίζει και
πάλι η πλάση ολόκληρη, αγαπητοί Χριστιανοί.
Με της Ανάστασης την ασύγκριτα μεγάλη, την ανείπωτη χαρά, γεμίζουν
οι καρδιές μας και τα στήθη μας φουσκώνουν και θεριεύουν και παίρνουν
δύναμη περίσσια ώστε σ’ όλο τον κόσμο ν’ ακουστεί και την κτίση συθέμελα να
ταρακουνήσει η επινίκια ιαχή: ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ ΕΚ ΝΕΚΡΩΝ.
«Ας χαρούμε ψυχικά κι ας ευφρανθούμε πνευματικά τούτη τη μέρα. Ας
διακηρύξουμε στα πέρατα της οικουμένης την Ανάσταση του Σωτήρος μας, ή
για να πω καλύτερα τη δική μας σωτηρία.
Γιατί με την Ανάσταση του Χριστού ο Άδης συνταράσσεται, ο διάβολος,
πενθεί, η αμαρτία νεκρούται, τα πονηρά πνεύματα εκδιώκονται, οι άνθρωποι
3

οι οποίοι ζουν στη γη ανεβαίνουν ήδη στον ουρανό, οι ευρισκόμενοι στον Άδη
νεκροί απελευθερώνονται από τα δεσμά του διαβόλου και καθώς ευρίσκονται
κοντά στο Θεό λένε στο διάβολο. Πού βρίσκεται Άδη το κέντρο σου; Αίτιος δε
για την αγία αυτή εορτή και πανήγυρη είναι για μας ο Χριστός, που είναι και ο
πρόξενος όλων των άλλων ιδικών μας καλών».(Ι. ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ).
Χαρείτε λοιπόν αδελφοί μου.
Σημαία λευτεριάς κυματίζει στο κενό μνημείο. Ο Άδης «στένων βοά»
και τρέμει σύγκορμος γιατί αλύπητα ποδοπατήθηκε. Τώρα οι νεκροπόλεις σε
κοιμητήρια μεταβλήθηκαν και η χαρά βασιλεύει εκεί πέρα.Τώρα διαλύθηκε
το σκοτάδι, το ψεύδος νικήθηκε, η κατάρα νεκρώθηκε, ο διάβολος
κατατροπώθηκε. Τώρα τα πάντα γέμισαν Φως.

«Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη, και τα καταχθόνια,

εορταζέτω γουν πάσα κτίσις, την Έγερσιν Χριστού, εν ή εστερέωται».

«Τώρα, εξηγεί ο Άγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης, κατά την σημερινήν
ημέραν της Αναστάσεως του Κυρίου δεν είναι άλλα μέρη του κόσμου
πεφωτισμένα, και άλλα εσκοτισμένα, αλλά όλα ομού χωρίς καμίαν εξαίρεσιν
είναι γεμάτα και πεπληρωμένα από το νοητόν φως του αναστάντος Δεσπότου,
και υπέρ τον ήλιον εξαστράπτοντος, ο ουρανός, λέγω, και τα εν τω ουρανώ
πάντα, η γη και τα εν τη γη πάντα, και τα σκοτεινόμορφα δε μέρη του άδου και
αυτά σήμερον είναι φωτεινόμορφα. Δια τούτο ας μη εορτάζει μόνη η γη και τα
εν τη γη, ουδέ μόνος ο ουρανός και τα εν τω ουρανώ, ουδέ μόνα τα
καταχθόνια, αλλά όλη ομού η κτίσις, η ουράνιος, η επίγειος και η καταχθόνιος
ας εορτάζει την Ανάστασιν του Χριστού, με το φως του οποίου εφωτίσθησαν,
ελαμπρύνθησαν και τόσον ευεργετήθησαν…».
Γέμισε φως ο ουρανός, γέμισε φως η γη, γέμισαν φως τα υποκάτω της
γης. Γέμισε φως η πλάση ολάκερη. Γέμισαν φως και οι καρδιές των
ανθρώπων. Ο Χριστός το φως το αληθινό σκόρπισε απλόχερα το δικό Του το
καθάριο το αμόλευτο φως, κι έλαμψε η οικουμένη.
«Φως εκ φωτός έλαμψεν τω κόσμω…». Γι’ αυτό και ο Ι. Χρυσόστομος
γεμάτος από ιερό ενθουσιασμό και θεία ευφροσύνη αναφωνεί:
«Σήμερον εν γη χαρά σήμερον εν ουρανώ χαρά… Νυν σκιρτώσιν
Άγγελοι νυν χαίρουσι Αρχάγγελοι νυν τα Χερουβίμ και τα Σεραφείμ μεθ’
ημών εορτάζει την παρούσαν εορτήν».
Αγαπητοί Χριστιανοί.
Η παρουσία του Θεού στη γη, η συγκαταβατική περιχώρηση της
Θεότητος και η κένωση του θεϊκού μεγαλείου, αποτελεί το κορυφαίο γεγονός
4

στην ιστορία της ανθρωπότητος. Είναι η εκδήλωση της απύθμενης αγάπης και
του Θείου ελέους όχι μόνο στον άνθρωπο αλλά και σ’ ολόκληρη την κτίση.
Είναι η αναδημιουργία, η ανακαινιση, το ξαναφτιάξιμο του κόσμου αφού στην
πρώτη δημιουργία δεν καταφέραμε να αξιοποιήσουμε «το κατ’ εικόνα και
καθ’ ομοίωση». Είναι η υλοποίηση του προαιωνίου Θείου σχεδίου για την
απολύτρωση του γένους των ανθρώπων. Είναι η εκπλήρωση και η επαλήθευση
των προφητειών ότι «…ο λαός που καθόταν στο σκοτάδι είδε φως μεγάλο και
σ’ αυτούς που καθόντουσαν στην περιοχή και τα σκοτάδια του θανάτου
ανέτειλεν φως».(Ματθ. Δ-16).
Αυτό ακριβώς τονίζεται όλες αυτές τις μέρες και με κάθε τρόπο, η
Εκκλησία μας προσπαθεί να μας το κάνει κατανοητό. Το μέγεθος των δωρεών
που αφειδώς δόθηκαν στον άνθρωπο. Απ’ το σπήλαιο της Βηθλεέμ, μέχρι το
Γολγοθά και το κενό μνημείο αναβλύζει πληθώρα Θείων δωρεών., εκπηγάζει
υπέρλαμπρο ανέσπερο φως, που χωρίς αυτό θα είχαμε μεν τα μάτια
ορθάνοιχτα, μα θα βρισκόμασταν στο πιο παχύ σκοτάδι.
Χριστιανοί μου.
Πολλοί θέλησαν, απ’ τα πανάρχαια χρόνια μέχρι σήμερα ν’ αλλάξουν
την ιστορία της ανθρωπότητας. Άλλοτε με βίαιο τρόπο, άλλοτε με ήπιο,
προσπάθησαν να ανατρέψουν τα κατά τη γνώμη τους κακώς κείμενα και να
δώσουν στον κόσμο άλλη μορφή, να φέρουν την αναγέννηση.
Τι έγινε όμως; Που είναι η ποθούμενη αλλαγή; Που είναι ο καλλίτερος
κόσμος; Δυστυχώς τα πράγματα απέδειξαν ότι τόσες και τόσες προσπάθειες
έπεσαν στο κενό. Παρά τα ποτάμια αίματος που χύθηκαν, παρά τις τόσες
θυσίες, παρά τα τόσα μεγαλόστομα κηρύγματα, καμιά απ’ αυτές τις
προσπάθειες δεν έφερε το ποθούμενο. Στο τέλος καταλήγουμε στον ίδιο
παρονομαστή και στο ίδιο αποτέλεσμα.
Αναγκαιότητες, σκοπιμότητες, συμβιβασμοί ,σφάλματα, υποτέλειες, και
η ζωή συνεχίζεται με την ίδια ολισθηρή πορεία.
Που είναι λοιπόν το φως; Που είναι η αγνή και ολόλαμπρη αχτίδα που θα
διαλύσει τα σκοτάδια μας;
Ο εξαίρετος Χριστιανός ποιητής Γ. Βερίτης καταγράφοντας αυτόν τον
εναγώνιο πόθο του ανθρώπου μας λέει:

5

«Φως ζητάμε! Φως διαβάτη
Πήραμ’ ένα γιδοστράτι
Και χυθήκαμε στα σκότη ,
Απ’ την πρώτη μας τη νιότη ,
Και ζητάμε κι όλο πάμε
Κι όσο πάμε και ζητάμε».
Την απάντηση την παίρνουμε και πάλι από τον ίδιο :
« Aπ’ τη Φάτνη ως το Σταυρό
μπόρεσα κι εγώ να βρω
τ’ άυλο Φως π’ αναζητάτε».
Απ’ τη Φάτνη λοιπόν ως το Σταυρό! Εκεί βρίσκεται το φως που ζητάμε.
Εκεί βρίσκεται η λύση. Εκεί υπάρχει ο ασφαλής τρόπος για ν’ αλλάξει η
ιστορία του κόσμου, ν’ αναγεννηθεί και να μεταμορφωθεί. Γι’ αυτό ακριβώς το
φως μιλάει και ο προφήτης Ησαΐας, όταν μας λέει: «ο λαός που καθόταν στα
σκοτάδια είδε φως μέγα» Αυτό το Φως ομολογούμε κάθε φορά σε κάθε Θ.
Λειτουργία όταν διακηρύττουμε «είδομεν το φως το φως τ αληθινόν

ελάβομεν πνεύμα επουράνιον».

Μέσα σ’ αυτό το φως ο παραπεταμένος βρίσκει στοργή, ο πικραμένος
λύτρωση, ο περιφρονημένος έλεος, ο κυνηγημένος δικαιοσύνη, ο δούλος
γίνεται ελεύθερος, ο ληστής άγιος, ο παραστρατημένος επιστρέφει στο δρόμο
της σωτηρίας.
Μακριά και πέρα απ’ αυτό το Φως υπάρχει δουλεία, υπάρχει λαθεμένη
πορεία, υπάρχει υποκρισία και καταναγκαστικά έργα. Όλα τα άλλα φώτα
είναι άτονα και ασταθή. Δημιουργούν σύγχυση και ταραχή, δίνουν λαθεμένες
εντυπώσεις. Αλήθεια πως θα χαρακτηρίζαμε αυτόν που θα προσπαθούσε να
αντικαταστήσει το φως του ήλιου με το φως ενός κεριού; Τέτοιοι και
χειρότεροι είναι όλοι αυτοί οι «φωταδιστές», που νομίζουν πως μπορούν να
σκιάσουν το Φως το αληθινό. Ζουν με τις ψευδαισθήσεις και τα ερείπια των
επινοήσεων τους. Είναι αυτοί για τους οποίους και πάλι ο Βερίτης θα πει;
«Ήταν φώτα, χίλια φώτα ,μα δεν ήτανε το Φως».
Αγαπητοί Χριστιανοί. Ο ανεξάντλητος και πάντα επίκαιρος, άφθαστος
λογοτέχνης και άνθρωπος Φώτης Κόντογλου μας λέει:
«Ο Χριστός μας έφερε την παλιγγενεσία, το ξαναγέννημα… Άλλη
ελπίδα από το Ευαγγέλιο δεν υπάρχει για τον άνθρωπο. όποιος δεν ένοιωσε
6

αυτό το μυστήριο το φοβερό και χαροποιό δεν ένοιωσε τίποτα. Ο Χριστός δεν
ήρθε για να συνεχίσει τα όσα είπανε και πράξανε οι αρχαίοι φιλόσοφοι κ’ οι
ηθικολόγοι. Μας έφερε καινούρια ζωή ,καινούρια αγάπη ,καινούρια λύπη,
καινούρια χαρά, καινούρια καρδιά. Ο Χριστός την αγάπη δεν μας τη δίδαξε
μονάχα, αλλά και μας την έδωσε. Με το Χριστό είναι όλα ήμερα και απλά,
γιατί έχουνε την ελπίδα του Ευαγγελίου και την παρηγοριά του Αγίου
Πνεύματος που λέγεται Παράκλητος δηλαδή παρηγορητής. Πριν έρθει ο
Χριστός ο κόσμος ήτανε έρημος και χωρίς αγάπη και οι άνθρωποι ήτανε «οι
μη έχοντες ελπίδα» που λέγει ο Απ. Παύλος.
Γι’ αυτό λοιπόν αδελφοί μου.

Καθαρθώμεν τας αισθήσεις, και οψόμεθα, τω απροσίτω φωτί της
αναστάσεως, Χριστόν εξαστράπτοντα, και, Χαίρετε, φάσκοντα, τρανώς
ακουσόμεθα, επινίκιον άδοντες!
«Μέσα στους πανηγυρισμούς και χαρμόσυνους λόγους του Πάσχα, δεν
πρέπει ο Χριστιανός να ξεχνά, πως το φως της Αναστάσεως που φωτίζει τα
επίγεια, τα ουράνια και τα καταχθόνια, είναι αδύνατον να παραβιάσει την
ελευθερία μας και να φωτίσει τα σκοτάδια που μέσα μας κρύβουμε ζηλότυπα,
σαν κάποιον πολύτιμο θησαυρό.
Ο σατανάς μας ψιθυρίζει, πως το σκοτάδι του μέσα κόσμου μας, που δεσμεύει
τις υλικές και τις πνευματικές αισθήσεις μας, είναι τάχα η εγγύηση για την
ελεύθερη, την αδέσμευτη, την αισθητική και την αισθησιακή ζωή μας!… αλλά
μέσα σ’ αυτό το μουχλιασμένο και βρωμερό σκοτάδι, που οι αισθήσεις
σέρνονται σαν σκουλήκια και σαν τα σιχαμερότερα ερπετά στη λάσπη, πώς θα
ιδεί η καρδιά το απρόσιτο φως της Αναστάσεως; Κι επειδή, δίχως καθαρή
καρδιά κανείς δεν θα αξιωθεί να δει το Θεό, ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός
μας προσκαλεί να γίνουμε πνευματικότεροι εορτασταί της Αναστάσεως, με το
να καθαρίσουμε την καρδιά μας και τις αισθήσεις μας, για ν’ αξιωθούμε να
δούμε το φως του Χριστού, και να ακούσουμε καθαρά μέσα μας το «χαίρετε»,
που είπε στις αγνές Μυροφόρες» ( Π.Β.ΠΑΣΧΟΥ. «ΕΡΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ» σελ.215 -

ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΑΙΩΝΙΟΣ - ).

7

8

2. ΠΑΣΧΑ ΙΕΡΟΝ ΗΜΙΝ ΣΗΜΕΡΟΝ
ΑΝΑΔΕΔΕΙΚΤΑΙ
Πάσχα ιερόν ημίν σήμερον αναδέδεικται, Πάσχα καινόν, Άγιον, Πάσχα
μυστικόν, Πάσχα πανσεβάσμιον, Πάσχα Χριστός ο λυτρωτής, Πάσχα άμωμον,
Πάσχα μέγα, Πάσχα των πιστών, Πάσχα, το πύλας ημίν του Παραδείσου
ανοίξαν, Πάσχα, πάντας αγιάζον πιστούς.

9

Πανηγυρίζουμε και πάλι, αγαπητοί Χριστιανοί, την Αγία Ανάσταση του
Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Με της Ανάστασης το θαύμα, το παγκόσμιο και
το αιώνιο, γεμίζει και πάλι η πλάση ολόκληρη.

Αναστάσεως ημέρα λαμπρυνθώμεν Λαοί, Πάσχα Κυρίου, Πάσχα,
εκ γάρ θανάτου προς ζωήν, και εκ γης προς ουρανόν, Χριστός ο Θεός,
ημάς διεβίβασεν, επινίκιον άδοντας.
Με της Ανάστασης την ασύγκριτα μεγάλη, την ανείπωτη χαρά, γεμίζουν
οι καρδιές μας και τα στήθη μας φουσκώνουν και θεριεύουν και παίρνουν
δύναμη περίσσια ώστε σ’ όλο τον κόσμο ν’ ακουστεί και την κτίση συθέμελα να
ταρακουνήσει η επινίκια ιαχή: ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ ΕΚ ΝΕΚΡΩΝ
Πάσχα, αδελφοί μου, σημαίνει διάβαση, σημαίνει πέρασμα σε μια άλλη
κατάσταση. Κι εδώ ο παθών και αναστάς Ιησούς Χριστός, μας πέρασε από
την κατάρα του Αδάμ και τη δουλεία του Διαβόλου, στην πρώτη ελευθερία και
μακαριότητα. Από τη σκλαβιά στην ελευθερία, από το θάνατο στη ζωή, από τη
φθορά στην αφθαρσία.
«Πάσχα σημαίνει πλήρωμα χαράς, βίωμα ειρήνης, εμπειρία πνευματικής
ελευθερίας. Πάσχα σημαίνει συμφιλίωση μεταξύ μας και με τον Θεό·
«συγχωρήσωμεν πάντα τη Αναστάσει και αλλήλους περιπτυξώμεθα». Πάσχα
σημαίνει απελευθέρωση από τον φόβο και την ψύχρα του θανάτου˙ «θανάτου
εορτάζομεν νέκρωσιν». Πάσχα σημαίνει απόφαση για αγία ζωή. Πάσχα
σημαίνει καινή, καινούργια ζωή, πορεία «εν καινότητι ζωής», «άλλης βιοτής,
της αιωνίου, απαρχή». Πάσχα σημαίνει διακαινήσιμο φρόνημα˙ πέρασμα από
το αδιέξοδο της στενής ανθρώπινης λογικής στην ανάσα της όντως ζωής
˙ από
την προσωρινότητα στην αιωνιότητα· από την ιστορία στη βασιλεία του Θεού·
από την πτώση στη σωτηρία και τη χάρη.
Η θριαμβευτική ομολογία της Αναστάσεως του Κυρίου, η επικράτηση του
«Χριστός Ανέστη» ως χαιρετισμού αυτών των ημερών, η δυναμική επανάληψη
των αναστάσιμων ύμνων, τα πλούσια και βαθειά ριζωμένα στην παράδοσή μας
πασχαλινά έθιμα, ο χαρακτηρισμός της εορτής ως Λαμπρής περιγράφουν όχι
μια γιορτή επιφανειακής χαράς αλλά μια πανήγυρη για ένα ιστορικό και
μυστικό γεγονός μοναδικού διαμετρήματος.
Η Ανάσταση του Κυρίου μας αποτελεί τη μεγαλύτερη γιορτή της
Ορθοδοξίας. Ο κενός τάφος του Κυρίου αναβλύζει τη συγγνώμη· «συγγνώμη
γάρ εκ του τάφου ανέτειλε», τη χαρά και την ειρήνη· «Χαίρετε» και «Ειρήνη
10

υμίν» είναι οι χαιρετισμοί του αναστάντος και διατρανώνει τη συντριβή του
θανάτου· «και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος».
Η Εκκλησία λοιπόν όλες αυτές τις μέρες μας καλεί όλους να «λάβουμε
φως εκ του ανέσπερου φωτός». Μας προσκαλεί όλους σε πανηγύρι
πνευματικής χαράς· «Αύτη η ημέρα ην εποίησεν ο Κύριος αγαλλιασώμεθα και
ευφρανθώμεν εν αυτή»· να «απολαύσωμεν του συμποσίου της πίστεως και του
πλούτου της χρηστότητος». Τα πάντα λάμπουν, τα πάντα πανηγυρίζουν, τα
πάντα ανακαινίζονται· «Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός» (Μητροπολίτης Μεσογαίας κ.κ.
Νικόλαος)

Λοιπόν!

Κανείς να μη θρηνεί για φτώχεια, διότι φανερώθηκε η κοινή βασιλεία του
Θεού.
Κανείς να μην οδύρεται για τα σφάλματά του, αφού ανέτειλε συγγνώμη από
τον τάφο του Χριστού.
Κανείς να μη φοβάται το θάνατο, διότι από τα δεσμά του μας ελευθέρωσε του
Σωτήρα ο θάνατος.
Έσβησε το θάνατο, Αυτός που έγινε λεία του θανάτου.
Λεηλάτησε τον Άδη, Αυτός που κατέβηκε στον Άδη.
Πίκρανε αυτόν, του οποίου γεύτηκε την σάρκα.
Αυτό ακριβώς προφητεύοντας ο Ησαΐας εκήρυξε:
Ο Άδης, λέει, επικράνθη, όταν Σε συνάντησε στον κόσμο του.
Επικράνθη, διότι πραγματικά καταργήθηκε.
Επικράνθη, διότι όντως εμπαίχθηκε.
Επικράνθη, διότι στ αλήθεια νεκρώθηκε.
Επικράνθη, διότι καθαιρέθηκε.
Επικράνθη, διότι αλυσοδέθηκε και φυλακίστηκε.
Έλαβε ένα σώμα και του συνέβη να πέσει πάνω στο Θεό.
Έλαβε γη και συνάντησε ουρανό.
Έλαβε αυτό που έβλεπε και εξέπεσε απ’ Αυτόν που δεν έβλεπε.
Που είναι, θάνατε, το κεντρί σου;
Που είναι, άδη, η έπαρσή σου;
Ανέστη ο Χριστός και συ κατανικήθηκες.
11

Ανέστη ο Χριστός και γκρεμίστηκαν οι δαίμονες.
Ανέστη ο Χριστός και χαίρονται οι Άγγελοι.
Ανέστη ο Χριστός και κυβερνά η ζωή.
Ανέστη ο Χριστός και κανείς νεκρός πια σε μνήμα.
Διότι με το να αναστηθεί από τους νεκρούς ο Χριστός, έγινε η πρώτη
συγκομιδή των καρπών της ανάστασης ανάμεσα στους κεκοιμημένους.
Σ’ Αυτόν ανήκει η δόξα και η δύναμη στους απέραντους αιώνες.
Ό, τι πιο φυσικό λοιπόν να πανηγυρίζουμε, Αγαπητοί Χριστιανοί και να
διατρανώνουμε τη χαρά μας μπροστά στο μοναδικό αυτό και εκπληκτικό
γεγονός, το οποίο ανέτρεψε στην κυριολεξία όλα τα δεδομένα και όλες τις
σταθερές της ιστορικής πραγματικότητας!
Τι σημαίνει όμως πανηγύρι και διατράνωση της χαράς; Μήπως
βεγγαλικά και βαρελότα και αυτοσχέδιες βόμβες, με τα οποία θρηνούμε κάθε
χρόνο ένα σωρό θύματα και τα οποία προκαλούν τελικά την αγανάκτηση;
Μήπως ακόμα σημαίνει, ξενύχτι και τραγούδια στη διαπασών και επιστροφή
στο σπίτι ανατείλαντος του ηλίου, με ολοήμερο ύπνο όλη την Κυριακή του
Πάσχα; Μήπως τέλος το πανηγύρι της Ανάστασης εκφράζεται κυρίως με το
ψήσιμο τού οβελία, και των λοιπών εδεσμάτων, με τα οποία θα γεμίσει μέχρις
εσχάτης πλήρωσης το στομάχι του ο πιστός, για να βρει ανακούφιση έπειτα
στην κατάποση χωνευτικών ή και μερικές φορές στην καταφυγή στα
νοσοκομεία; Ασφαλώς και όχι! Τέτοιες αντιδράσεις για το πανηγύρι της
Ανάστασης πόρρω απέχουν από το κατά Χριστόν εκκλησιαστικό ήθος και το
μόνο πού φανερώνουν είναι ότι ο πιστός είναι τελικώς άπιστος και ίσως και
άθεος. Πράγματι! Το γεγονός ότι ένα μεγάλο τμήμα τού ορθοδόξου
χριστιανικού λαού συμμετέχει στην Ανάσταση με το να παραμένει μόνο στην
τελετή της δωδεκάτης νυχτερινής, για ν' ακούσει το «Χριστός Ανέστη», αν
βέβαια το ακούσει, να διαδηλώνει την υποτιθέμενη χαρά του με θορυβώδη
βαρελότα και παντιότροπο θόρυβο, και να κάνει έπειτα μεταβολή για να
επιπέσει στη μαγειρίτσα και τα λοιπά τού πασχαλινού τραπεζιού, τι άλλο
δείχνει παρά την απουσία τού Χριστού και της δύναμης της Αναστάσεώς Του
από τη ζωή των «Χριστιανών»! Το λέει μάλιστα και ο ψαλμικός στίχος της
αναστάσιμης ώρας: « Αναστήτω ο Θεός και διασκορπισθήτωσαν οι εχθροί
Αυτού και φυγέτωσαν από προσώπου Αυτού οι μισούντες Αυτόν!» Και ω, τού
θαύματος! Πραγματοποιείται επακριβώς το λεχθέν: Διασκορπίζονται οι
εχθροί τού Χριστού (κρατώντας μάλιστα και αναμμένες αναστάσιμες
λαμπάδες!) και φεύγουν από μπροστά Του όσοι Τον μισούν! Τέτοια άμεση
12

εκπλήρωση αγιογραφικού λόγου πουθενά αλλού δεν απαντάται. Και
δυστυχώς, η τραγική αυτή κατάσταση δεν επισημαίνεται μόνο στις πόλεις. Θα
'λεγε κανείς ότι κυρίως απαντάται στις επαρχίες και τα χωριά. Εκεί κατ’
εξοχήν βρίσκεται κανείς σε πολεμική ατμόσφαιρα. Εκεί πλήθος «ευγενικών»
πιστών ετοιμάζεται να πανηγυρίσει το Πάσχα με βόμβες και με ρουκέτες.
Εκεί ο σκοπός της Ανάστασης εξαντλείται στο ποιος θα καταφέρει
περισσότερο τον πανικό και την καταστροφή.
Πού είναι εκείνοι άραγε πού ισχυρίζονται ότι η ελληνική ύπαιθρος
κρατάει την παράδοση της ορθοδοξίας; Ποια σχέση μπορεί να έχει το Πάσχα
των Ελλήνων με τα εκφυλιστικά φαινόμενα, πού διαπιστώνουμε κάθε χρόνο
τέτοια εποχή; Τι άλλο είναι οι αναφορές περί των ιδανικών συνθηκών
εορτασμού τού Πάσχα στην επαρχία -τουλάχιστον σε πολλά μέρη της
επαρχίας - παρά ρομαντικές εκφράσεις εξιδανικευμένης παρελθοντικής
εποχής; Δυστυχώς, αγριέψαμε ως άνθρωποι. Και την αγριότητα της καρδιάς
μας την αποκαλύπτουμε ακόμη και στα εκκλησιαστικά γεγονότα. Ακόμη και
στις εορτές της Εκκλησίας μας!
Είναι στ' αλήθεια εποικοδομητικό, σήμερα Κυριακή του Αντίπασχα,
Κυριακή του Θωμά με πρόσφατα στη σκέψη μας όλα αυτά τα γεγονότα, να
φέρνουμε στη σκέψη μας την απιστία του Θωμά για να μπορούμε σε ανάλογες
στιγμές να ξεπερνούμε τη δική μας απιστία και την άρνηση. Αλάθητος βέβαια
είναι μόνο ο Θεός. Διακρίνοντας όμως και αναγνωρίζοντας μέσα μας το
σαράκι της δικής μας απιστίας γατί απιστία είναι η όλη στάση μας, να
φροντίσουμε για τη διόρθωσή μας. Ας φέρουμε στη σκέψη το Θωμά που δεν
επέμεινε στην άρνηση και την απιστία του.. Ας υπακούσουμε στη σημερινή
προτροπή του Κυρίου που μακαρίζει τις γενιές που θα πιστέψουν σ' Αυτόν
χωρίς καν να χρειαστεί να δουν και να ψαχουλεύσουν με τις αισθήσεις τους
και τότε η απιστία θα σβήσει και της Ανάστασης το φως θα φωτίσει τις ψυχές
μας. Τότε θα νικήσουμε τους όποιους φόβους μπροστά στο φάσμα του θανάτου
που πλανάται καθημερινά μπροστά μας. Τότε θα ανθίσει η ελπίδα και θα
ωριμάσει ο καρπός της πίστης για ένα καινούριο κόσμο και μια ατέλειωτη ζωή
κοντά στο Θεό.
Αδελφοί μου, ας συντάξουμε τις δυνάμεις μας. Ας ξεκαθαρίσουμε με
σαφήνεια τις αρχές και τα ιδανικά μας. Ας οριστικοποιήσουμε το περιεχόμενο
της πίστης μας. Όσο κτυπά η ασέβεια και η απιστία και οι πόρτες
ανοιγοκλείνουν χωρίς αντίσταση, τότε θα πλανάται παντού ο φόβος του
θανάτου. Η ανάσταση για να προβάλει χρειάζεται ξεκάθαρη και προ παντός
θερμή πίστη. Μια πίστη που θα συνδέει τον καθένα με τον προσωπικό Κύριο
13

και Θεό του, όπως έγινε σήμερα και με το Θωμά. Μέσα από την προσωπική
αυτή σύνδεση θα ανακαλύψει ότι ο Ιησούς είναι «η ανάστασις και η ζωή».

14

3.

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ
ΕΚ ΝΕΚΡΩΝ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ
(…)Σήμερον
εορτάζομε
την
λαμπράν νίκην μας. Σήμερον ο Κύριος
ημών έστησε το τρόπαιον κατά του
θανάτου, κατέλυσε την τυραννία του
διαβόλου και μας εχάρισε την οδόν της
σωτηρίας δια της αναστάσεως. Όλοι
χαίρομεν, σκιρτώμεν, αγαλλόμεθα.
(…)Σήμερον ο Χριστός ηλευθέρωσε
την ανθρωπίνην φύσιν από την τυραννία του διαβόλου και την επανέφερεν εις
την προηγουμένην της ευγένειαν.
(…)Σήμερον η σύναξις των αγγέλων και ο χορός όλων των ουρανίων
δυνάμεων αγάλλονται δια την σωτηρίαν των ανθρώπων. Σκέψου, λοιπόν,
αγαπητέ, το μέγεθος της χαράς, αφού και αι ουράνιαι δυνάμεις συνεορτάζουν
με ημάς και χαίρουν επίσης δια τα ιδικά μας αγαθά.
(…)Όταν δεις όχι μόνον τους αγγέλους και την σύναξιν όλων των
ουρανίων δυνάμεων, αλλά και αυτόν τον Κύριον των αγγέλων να συνεορτάζει
μαζί μας, τι σου απομένει δια να ευφρανθείς; Λοιπόν, ας μη είναι κανείς
κατηφής σήμερον… (Άγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος).
Το «Χριστός Ανέστη», αδελφοί μου, δονεί την ατμόσφαιρα απ' άκρου εις
άκρον και πάλιν, αφού στην ορθόδοξη Εκκλησία δεν υπάρχει μεγαλύτερη
εορτή από αυτήν της Αναστάσεως τού Κυρίου μας. Η Ανάσταση αποτελεί το
επιστέγασμα όλων των εορτών, γιατί με αυτήν νικήθηκε ο «έσχατος εχθρός»
τού ανθρώπου, ο θάνατος. Με την Ανάστασή Του ο Κύριος έδειξε ότι
προοπτική τού ανθρώπου είναι η ζωή« ότι ο θάνατος είναι μέρος αυτής, αφού
φάνηκε «η ζωή εν τάφω». « Εγώ ήλθον ίνα ζωήν έχωσιν και περισσόν έχωσιν
15

είπε ο Ίδιος. Ώστε «θάνατος ουκέτι κυριεύει«» «της ζωής γαρ ηξιώθημεν εν
Χριστώ Ιησού». «Θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν, Άδου την καθαίρεσιν, άλλης
βιοτής, της αιωνίου, απαρχήν». Ό,τι πιο φυσικό λοιπόν να πανηγυρίζουμε και
να διατρανώνουμε τη χαρά μας μπροστά στο μοναδικό αυτό και εκπληκτικό
γεγονός, το οποίο ανέτρεψε στην κυριολεξία όλα τα δεδομένα και όλες τις
σταθερές της ιστορικής πραγματικότητας!
Τι σημαίνει όμως πανηγύρι και διατράνωση της χαράς; Μήπως
βεγγαλικά και βαρελότα και αυτοσχέδιες βόμβες, με τα οποία θρηνούμε κάθε
χρόνο ένα σωρό θύματα και τα οποία προκαλούν τελικά την αγανάκτηση;
Μήπως ακόμα σημαίνει, ξενύχτι και τραγούδια στη διαπασών και επιστροφή
στο σπίτι ανατείλαντος του ηλίου, με ολοήμερο ύπνο όλη την Κυριακή του
Πάσχα;
Μήπως τέλος το πανηγύρι της Ανάστασης εκφράζεται κυρίως με το
ψήσιμο τού οβελία, και των λοιπών εδεσμάτων, με τα οποία θα γεμίσει μέχρις
εσχάτης πλήρωσης το στομάχι του ο πιστός, για να βρει ανακούφιση έπειτα
στην κατάποση χωνευτικών ή και μερικές φορές στην καταφυγή στα
νοσοκομεία; Ασφαλώς και όχι! Τέτοιες αντιδράσεις για το πανηγύρι της
Ανάστασης πόρρω απέχουν από το κατά Χριστόν εκκλησιαστικό ήθος και το
μόνο πού φανερώνουν είναι ότι ο πιστός είναι τελικώς άπιστος και ίσως και
άθεος. Πράγματι!
Το γεγονός ότι ένα μεγάλο τμήμα τού ορθοδόξου χριστιανικού λαού
συμμετέχει στην Ανάσταση με το να παραμένει μόνο στην τελετή της
δωδεκάτης νυχτερινής, για ν' ακούσει το «Χριστός Ανέστη», αν βέβαια το
ακούσει, να διαδηλώνει την υποτιθέμενη χαρά του με θορυβώδη βαρελότα και
παντιότροπο θόρυβο, και να κάνει έπειτα μεταβολή για να επιπέσει στη
μαγειρίτσα και τα λοιπά τού πασχαλινού τραπεζιού, τι άλλο δείχνει παρά την
απουσία τού Χριστού και της δύναμης της Αναστάσεώς Του από τη ζωή των
«Χριστιανών»! Το λέει μάλιστα και ο ψαλμικός στίχος της αναστάσιμης ώρας:
« Αναστήτω ο Θεός και διασκορπισθήτωσαν οι εχθροί Αυτού και φυγέτωσαν
από προσώπου Αυτού οι μισούντες Αυτόν!» Και ω, τού θαύματος!
Πραγματοποιείται επακριβώς το λεχθέν: Διασκορπίζονται οι εχθροί τού
Χριστού (κρατώντας μάλιστα και αναμμένες αναστάσιμες λαμπάδες!) και
φεύγουν από μπροστά Του όσοι Τον μισούν! Τέτοια άμεση εκπλήρωση
αγιογραφικού λόγου πουθενά αλλού δεν απαντάται. Και δυστυχώς, η τραγική
αυτή κατάσταση δεν επισημαίνεται μόνο στις πόλεις. Θα 'λεγε κανείς ότι
κυρίως απαντάται στις επαρχίες και τα χωριά. Εκεί κατ εξοχήν βρίσκεται
κανείς σε πολεμική ατμόσφαιρα. Εκεί πλήθος «ευγενικών» πιστών ετοιμάζεται
νά πανηγυρίσει το Πάσχα με βόμβες και με ρουκέτες. Εκεί ο σκοπός της

16

Ανάστασης εξαντλείται στο ποίος θα καταφέρει περισσότερο τον πανικό και
την καταστροφή.
Πού είναι εκείνοι άραγε πού ισχυρίζονται ότι η ελληνική ύπαιθρος
κρατάει την παράδοση της ορθοδοξίας; Ποία σχέση μπορεί να έχει το Πάσχα
των Ελλήνων με τα εκφυλιστικά φαινόμενα, πού διαπιστώνουμε κάθε χρόνο
τέτοια εποχή; Τι άλλο είναι οι αναφορές περί των ιδανικών συνθηκών
εορτασμού τού Πάσχα στην επαρχία -τουλάχιστον σε πολλά μέρη της
επαρχίας - παρά ρομαντικές εκφράσεις εξιδανικευμένης παρελθοντικής
εποχής; Δυστυχώς, αγριέψαμε ως άνθρωποι. Και την αγριότητα της καρδιάς
μας την αποκαλύπτουμε ακόμη και στα εκκλησιαστικά γεγονότα. Ακόμη και
στις εορτές της Εκκλησίας μας! Τι σημαίνει λοιπόν πανηγύρι αναστάσιμο και
χαρά πασχαλινή; Σημαίνει πώς γνήσια και αληθινά ο Χριστιανός, έχει
επίγνωση τής παρουσίας τού Χριστού στη ζωή του και παράλληλα διαδηλώνει
τη χαρά του; Μας το τονίζει σήμερα ο Θωμάς.
Ο Θωμάς, σήμερα, κατανοεί το λάθος του, λάθος που εμείς συνεχίζουμε
σε κάθε στιγμή της ζωής μας και μόλις ο Κύριος τον βοηθά ομολογεί
ακλόνητα: «Εσύ είσαι ο Κύριός μου και ο Θεός μου». Με την ομολογία του
αυτή ο Θωμάς δεν ξεπερνά απλά την αδυναμία της δυσπιστίας. Οδηγεί τον
εαυτό του, σε μια κίνηση ευγνωμοσύνης και αφοσίωσης μπροστά στο θέαμα των
νωπών πληγών που άφησαν τα καρφιά της σταύρωσης. Οδηγεί τον πιστό ση
συναίσθηση ότι το σωτήριο πάθος του Χριστού δεν έγινε κάποτε, απλά και
αόριστα ή γενικά. Το πάθος του Κυρίου ναι μεν πρόσφερε τη δυνατότητα της
σωτηρίας σε όλους τους ανθρώπους δια μέσου των αιώνων, αλλά η αξία του
βρίσκεται στο να αντιληφθεί ο καθένας μας ότι ο Ιησούς «έπαθεν υπέρ υμών»
(Α' Πέτρ. β' 21).
Αν δεν αποδεχθούμε ο καθένας ξεχωριστά τον Ιησού σαν Σωτήρα τότε,
σωτηρία δική μας, δεν μπορεί να υπάρξει. Είναι για τούτο που σήμερα ο
Θωμάς, πέρα από τη δυσπιστία του, μας άφησε και μια μοναδική ομολογία: «ο
Κύριός μου και ο Θεός μου». Με την ομολογία του αυτή δεν αποκήρυσσε
απλά το λάθος του, αλλά αποκάλυπτε το ουσιαστικό περιεχόμενο της πίστης
γύρω από το πρόσωπο του Ιησού. Δεν είπε «Εσύ είσαι ο Κύριος και Θεός
μας», αλλά «εσύ είσαι ο Κύριός μου και ο Θεός μου». Εσύ είσαι αυτός που
έπαθε και Αναστήθηκε για μένα. Άρα είναι σωτήρας δικός μου!
Είναι στ' αλήθεια εποικοδομητικό να φέρνουμε στη σκέψη μας την
απιστία του Θωμά για να μπορούμε σε ανάλογες στιγμές να ξεπερνούμε την
άρνηση. Αλάθητος είναι μόνο ο Θεός. Άρα αν κάποτε μέσα μας διακρίνουμε
το σαράκι της απιστίας ας μην απογοητευτούμε. Ας φέρουμε στη σκέψη το
Θωμά που δεν επέμεινε στην άρνηση. Ας υπακούσουμε στη σημερινή
προτροπή του Κυρίου που μακαρίζει τις γενιές που θα πιστέψουν σ' Αυτόν
17

χωρίς να χρειάζεται να δουν και τότε η δυσπιστία θα σβήσει και της
Ανάστασης το φως θα φωτίσει τις ψυχές μας. Τότε θα νικήσουμε τους όποιους
φόβους μπροστά στο φάσμα του θανάτου που πλανάται καθημερινά μπροστά
μας. Τότε θα ανθίσει η ελπίδα και θα ωριμάσει ο καρπός της πίστης για ένα
καινούριο κόσμο και μια ατέλειωτη ζωή κοντά στο Θεό.
Σε εποχές δύσκολες, όπως η δική μας, χρειάζεται πρώτα απ' όλα να
συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχει ο κίνδυνος της δυσπιστίας αλλά και η ελπίδα
της πρόληψης μιας ενδεχόμενης τραγωδίας τόσο σε ατομικό όσο και σε
επίπεδο κοινωνικό. Σε εποχές που η αμφισβήτηση μεγαλώνει και η νεώτερη
γενιά επαναστατεί με φανερά τα σημάδια της αγωνίας στα πρόσωπά τους,
διερωτηθήκαμε γιατί υπάρχει το φαινόμενο αυτό; Διερωτηθήκαμε γιατί τα
ιδανικά της πίστης και της Πατρίδας έχουν εξασθενήσει; Διερωτηθήκαμε
γιατί έχει χαθεί ο πόθος της αρετής και το στοιχείο του σεβασμού στη νεώτερη
γενιά; Πριν τους καταλογίσουμε ευθύνες ας στραφούμε με ειλικρίνεια στον
εαυτό μας. Τότε ακριβώς θα διαπιστώσουμε τη δική μας ευθύνη. Γιατί την
ώρα που χρειαζόταν η δική μας πίστη εμείς σπείραμε την αμφιβολία. Την ώρα
που έπρεπε να δείξουμε αρετή και τόλμη προβάλαμε δειλία. Την ώρα που
έπρεπε στην πράξη να δείξουμε σεβασμό είτε σε μεγαλύτερους είτε σε
μικρότερους εμείς κυνικά τους εμπνεύσαμε την περιφρόνηση. Γιατί τώρα
χύνουμε κροκοδείλια δάκρυα;
Αδελφοί μου, ας συντάξουμε τις δυνάμεις μας. Ας ξεκαθαρίσουμε με
σαφήνεια τις αρχές και τα ιδανικά μας. Ας οριστικοποιήσουμε το περιεχόμενο
της πίστης μας. Όσο κτυπά η αμφιβολία και οι πόρτες ανοιγοκλείνουν χωρίς
αντίσταση, τότε θα πλανάται παντού ο φόβος του θανάτου. Η ανάσταση
χρειάζεται ξεκάθαρη και προ παντός θερμή πίστη. Μια πίστη που θα συνδέει
τον καθένα με τον προσωπικό Κύριο και Θεό του, όπως έγινε σήμερα και με
το Θωμά. Μέσα από την προσωπική αυτή σύνδεση θα ανακαλύψει ότι ο
Ιησούς είναι «η ανάστασις και η ζωή».

18

4. ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΙ
ΜΗ ΙΔΟΝΤΕΣ ΚΑΙ
ΠΙΣΤΕΥΣΑΝΤΕΣ
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ
Τη στάση του Θωμά, αγαπητοί
αδελφοί, συνηθίσαμε να τη βλέπουμε σαν
κάτι που θα πρέπει να προσπαθήσουμε ν’
αποφύγουμε, αλλά αυτή η θεώρηση
οφείλεται σε παρεξήγηση. Ο Θωμάς δε
θέλει ν’ αρκεστεί στις διαβεβαιώσεις των
άλλων μαθητών και ζητάει να δει ο ίδιος
τον Κύριο. Ο υμνωδός αποκαλεί αυτή
την απιστία «καλή», γιατί οδηγεί τις
καρδιές των ανθρώπων στην «επίγνωση».
Ποιο ήταν το περιεχόμενο της απιστίας του Θωμά; Τι είναι αυτό που
έκανε το Θωμά να είναι άπιστος; Πόσο διέφερε από τους άλλους Μαθητές;
Ήταν περισσότερο πιστοί οι άλλοι Μαθητές απ' αυτόν; Όταν διαβάζουμε τα
σχετικά με την Ανάσταση του Χριστού στα Ευαγγέλια, βλέπουμε ότι όλοι οι
Μαθητές ήταν περίπου στην ίδια κατάσταση. Όταν ήρθαν οι Μυροφόρες, για
να τους πουν ότι πήγαν στον τάφο και δε βρήκαν το Χριστό άλλα αντιθέτως
τον συνάντησαν αναστημένο, ο ευαγγελιστής Λουκάς γράφει ότι «ηπίστουν
αυταίς» και «εφάνησαν ενώπιον αυτών ωσεί λήρος τα ρήματα αυτών». Τα
θεώρησαν αυτά φλυαρίες και πράγματα που δεν μπορούσαν να γίνουν. Επίσης,
ο ίδιος λέει πώς, ακόμα και όταν είδαν το Χριστό μπροστά τους, δεν
μπορούσαν να πιστέψουν στα μάτια τους ότι ο Χριστός είχε αναστηθεί.
Νόμιζαν πώς έβλεπαν φάντασμα. 'Αν πάντως διαβάσουμε τα σχετικά με την
Ανάσταση του Χριστού Θωμάς. Απλώς, ο Θωμάς έλειπε όταν ό Χριστός
εμφανίστηκε στους ο Ίδιος με τα μάτια του και δε βάλει τα χέρια του πάνω
στα σημάδια για να δει ότι ήταν αυτός ο σταυρωμένος Χριστός, ποτέ δε θα
πίστευε.
Και τώρα οι δικές μας απιστίες…
Απιστίες πολλές μα θα τις συνοψίσουμε σε δυο κατηγορίες.
Η μία απιστία, γνωστή από πολύ παλιά, είναι εκείνη κατά την οποία
πιστεύει κανείς στο Θεό, ότι υπάρχει ο Θεός, πιστεύει ότι ο Χριστός ήρθε
στον κόσμο και έγινε άνθρωπος, πιστεύει ότι σταυρώθηκε και αναστήθηκε,
19

αλλά όλα αυτά τα πράγματα παραμένουν σαν ιδέες, σαν απόψεις, σαν
τοποθετήσεις, και δεν έχουν εσωτερικό αντίκρισμα. Δεν έχουν περάσει από το
μυαλό στην καρδιά. Κι έτσι, δεν εμφανίζονται και στις σχέσεις με τους άλλους
ανθρώπους ούτε στον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τα πράγματα. Είναι απλώς
ιδέες και απόψεις που έχουμε στο μυαλό μας και τις όποιες μπορεί να
υπερασπιζόμαστε μέχρι θανάτου, ή για τις οποίες μπορεί να φιλονικούμε με
τους ανθρώπους, αλλά μέσα μας δεν έχουν αντίκρισμα.
Υπάρχει και η άλλη απιστία. Είναι η απιστία που είναι προϊόν του
πολιτισμού στον οποίο ζούμε σήμερα, του σημερινού τρόπου ζωής. Βλέπετε,
σήμερα ο άξονας της ζωής των ανθρώπων και ή αναφορά τους δεν είναι ό
Θεός. Είναι άλλα πράγματα. Κι έτσι, μπαίνει στο μυαλό τους το ερώτημα:
Υπάρχει Θεός; Υπάρχει αιώνια ζωή; Έχει σημασία και νόημα για μας η
τήρηση των εντολών τού Θεού; Έχει σημασία να αναζητούμε ποιο είναι το
θέλημα του Θεού; Όλα αυτά λοιπόν τίθενται εδώ και πάρα πολλά χρόνια, και
στις μέρες μας, σε έναν κόσμο πού είναι προσανατολισμένος αλλού, και όχι
προς το Θεό, είναι επόμενο να έχουμε και αυτού τού είδους την απιστία.
Και επανερχόμαστε στου Θωμά την «καλή απιστία.
Πολλοί «ευσεβείς» άνθρωποι δε φαίνεται να υποπτεύονται ότι μία
«καλή απιστία» μπορεί να είναι ασύγκριτα καλύτερη από μία «κακή πίστη»,
μία πίστη συμβατική, μη γνήσια. Πολλές φορές η πίστη μας είναι αποτέλεσμα
φόβου και δειλίας. Είναι μία πίστη με την οποία μπορούμε να εξασφαλίζουμε
την πνευματική μας τακτοποίηση, μία πίστη που μας προφυλάσσει από την
περιπέτεια. Δηλαδή μία πίστη που δεν είναι πράγματι πίστη. Γι’ αυτό και δεν
τολμάμε να την αμφισβητήσουμε. Υποσυνείδητα φοβόμαστε ότι δεν έχουμε
αρκετή η ίσως ότι δεν έχουμε καθόλου πίστη κι ο φόβος μας αυτός ίσως να μην
είναι αδικαιολόγητος.
Η ζωή μας, αδελφοί μου, παρά τις διακηρύξεις πίστης που κάνουμε,
δείχνει αδιάψευστα την απιστία μας. Διακηρύσσουμε την πίστη μας στην
πρόνοια του Θεού, αλλά το βάρος που δίνουμε στους τραπεζικούς μας
λογαριασμούς και στα κτήματά μας είναι αδιάψευστη απόδειξη της
ειδωλολατρίας μας. Έτσι η πίστη μας τελικά είναι πολλά σκαλοπάτια πιο
κάτω από την απιστία κάποιων άλλων, που είχαν και την τιμιότητα και την
τόλμη αλλά και αρκετή πίστη στην πίστη τους, ώστε να τολμήσουν να την
αμφισβητήσουν.
Εκείνοι τολμούν αυτή την πνευματική περιπέτεια, που μπορεί να
οδηγήσει τον άνθρωπο στην αληθινή γνώση του Θεού. Αυτοί τολμούν να πουν
το ηρωικό «αν δεν τον δω ο ίδιος, δε θα το πιστέψω». Και λέγοντας αυτό
δείχνουν ότι έχουν αρκετή ελπίδα και πίστη πως θα τον δουν. Ενώ όσοι από
μας δεν τολμάμε να πούμε «αν δεν τον δούμε, δε θα πιστέψουμε», δείχνουμε
20

ότι μέσα μας δεν πιστεύουμε πως υπάρχει περίπτωση να τον δούμε και γι’ αυτό
δεν τολμάμε να το διακινδυνεύσουμε. Δε θέλουμε να διακινδυνεύσουμε την
πνευματική μας τακτοποίηση και γι’ αυτό δε ριχνόμαστε στην πάλη με το Θεό.
Ο Θωμάς όμως τόλμησε να ριχτεί σ’ αυτή την πάλη. Τόλμησε να πει
«αν δεν τον δω ο ίδιος, δε θα το πιστέψω». Και μ’ αυτή την τόλμη του έδειξε
την πραγματική πίστη που βρισκόταν κάτω από την επιφανειακή απιστία του,
γιατί κανείς δε μπαίνει σε μία περιπέτεια από την οποία είναι βέβαιος ότι θα
βγει χαμένος. Αλλά ο Θωμάς βγήκε τόσο κερδισμένος, όσο κερδισμένος
βγαίνει κι όποιος άνθρωπος ζητήσει να δει το Θεό.
Ο Θωμάς έχει το κουράγιο ν’ αναζητάει και γι’ αυτό τολμάει να
λέει στους άλλους μαθητές «αν δεν τον δω, δεν πείθομαι από τα λόγια σας».
Αυτή η τόλμη της αναζήτησης μίας άμεσης επαφής με την αλήθεια είναι ένα
δώρο του Θεού. Αυτή η τόλμη οδηγεί το Θωμά στην πραγματική συνάντηση με
τον αναστημένο Χριστό.
Ο Χριστός, αγαπητοί αδελφοί, ανταποκρίνεται στην ανάγκη του κάθε
ανθρώπου κι ενσαρκώνεται για τον κάθε άνθρωπο. Δηλαδή είναι πρόθυμος να
κατέβει και να τον συναντήσει στο επίπεδο που εκείνος βρίσκεται. Έτσι έκανε
με το Ζακχαίο, τη Χαναναία και τον εκατόνταρχο. Ζητάει όμως απ’ όλους να
μην αρκεστούν να τον συναντήσουν στο επίπεδο των αισθήσεων, αλλά να
προχωρήσουν στην ουσιαστική συνάντηση, που γίνεται στο χώρο της καρδιάς.
Ας αναζητήσουμε κι εμείς τον αναστημένο Χριστό κι ας τον
δοξολογήσουμε με ύμνους, όχι βλέποντας τον με τα σωματικά μας μάτια αλλά
πιστεύοντας τον με τον πόθο της καρδιάς. Ας απομακρύνουμε από την ψυχή
μας την κατήφεια των παθών και τη ζάλη των λογισμών και τότε θ’ ανθίσει στις
καρδιές μας η άνοιξη της πίστης. Με μία τέτοια προπαρασκευή θα
μπορέσουμε να συναντήσουμε τον αναστημένο Χριστό πέρα από το επίπεδο
των αισθήσεων και θ’ αξιωθούμε να δούμε και ν’ ακούσουμε «όσα μάτι δε τα
είδε κι ούτε τ’ άκουσε αυτί κι ούτε που τα έβαλε ο νους του ανθρώπου, όσα
ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν» (Α Κορ. 2,9). Αμήν.

21

5. «ΚΑΘΑΡΘΩΜΕΝ
ΤΑΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ …».

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΘΩΜΑ
Μαζεμένοι οι μαθητές στο υπερώο της
Ιερουσαλήμ,
προσμένουν
κάποιες
καλύτερες μέρες. Ζουν με τη σκέψη του
θείου Διδασκάλου. Αναπολούν εκείνες τις
στιγμές, πού άκουγαν από το θείο Του
στόμα τα ρήματα της ζωής. Με νοσταλγία
φέρνουν στη μνήμη τους την πανώρια του
Νυμφίου μορφή. Πόσο Τον αγάπησαν, και πόσο τους αγάπησε! Είναι
βέβαια και ο φόβος για, όλα τα συμβάντα, είναι και τα ακούσματα για την
Ανάσταση. Δεν ξεχνούν όμως ποτέ την υπόσχεση πού τους έδωσε πριν το
πάθος Του, ότι θα τους συναντήσει στην Γαλιλαίο. Τους το θύμισε άλλωστε ό
ίδιος με τις Μυροφόρες. Υπάγετε απαγγείλατε τοις αδελφοίς μου ίνα
απελθωσιν εις την Γαλιλαίαν, κακεί με όψονται. Αλλά και ο λευκοντυμένος
άγγελος τους μήνυσε για την συνάντηση της Γαλιλαίος με τις αγίες αυτές
γυναίκες.
Έτσι ο πόθος τους να δούνε τον λατρευτό τους Ιησού, όλο και πιο πολύ
φλογίζει την καρδιά τους. Κι ό Θεός, τους αξίωσε να δουν τον Διδάσκαλο
τους, όχι μία, αλλά πολλές φορές. Για σαράντα μέρες, τον έβλεπαν και
μιλούσαν μαζί Του. Άλλοτε στο υπερώο, άλλοτε στο δρόμο, κι άλλοτε στ'
ακρογιάλια της Τιβεριάδας.
Και ο Θωμάς; Ο Θωμάς δεν αρκέστηκε στις πρώτες μαρτυρίες των
άλλων ότι είδαν αναστημένο τον Κύριο. Θέλησε να δει και ο ίδιος. Θέλησε να
δει με τα δικά, του μάτια. Και ο Κύριος, χωρίς να αμφισβητεί και τη
δυνατότητα της έρευνας εντούτοις απαιτεί πρωταρχικά την πίστη. Είπε στο
Θωμά: «Φέρε τον δάκτυλόν σου ώδε και ίδε τας χείρας μου, και φέρε την
χείρα σου και βάλε εις την πλευράν μου, και μη γίνου άπιστος, αλλά πιστός».
Αγαπητοί Χριστιανοί! Η συγκατάβαση του Κυρίου είναι μοναδική.
Χωρίς ειρωνεία ή θυμό, αλλά με αγάπη και ανοχή συγκαταβαίνει στην
αδυναμία του μαθητή Του.
22

Συγκαταβαίνει ο Κύριος στην αδυναμία του ενός, του Θωμά, για να
στηρίξει την πίστη όχι μόνο του ενός, αλλά του συνόλου των ανθρώπων. «Ότι
εώρακάς με πεπίστευκας μακάριοι οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες».
Πείστηκες επειδή με είδες με τα μάτια σου, μακάριοι εκείνοι που χωρίς να με
έχουν δει πιστεύουν. Ο Κύριος συγκαταβαίνει και αυτή η συγκατάβαση οδηγεί
το δύσπιστο μαθητή Του όχι μόνο στην αναγνώριση του σφάλματός του, αλλά
και στο ξέσπασμα μιας ομολογίας, όχι γενικής και αόριστης, αλλά μιας
ομολογίας, που θέτει τις σωστές βάσεις στη σχέση του καθενός ανθρώπου με
το Θεό: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου». Αναγνωρίζει ότι στο πρόσωπο του
Ιησού βλέπει τον ίδιο το Θεό. Και αυτός ο Θεός δεν είναι αόριστα Θεός των
ανθρώπων αλλά δικός του Θεός. Ο Θωμάς πίστεψε ότι ο Ιησούς Χριστός
είναι ο Κύριος και Θεός του. Τούτο σημαίνει πως κι εμείς, οφείλουμε να
πιστέψουμε ότι ο Χριστός είναι ο δικός μας Θεός. Κατά συνέπεια: Όποιος
διακηρύττει πως ο Ιησούς είναι ο Χριστός που ήρθε και έγινε αληθινός
άνθρωπος, αυτός έχει το Πνεύμα του Θεού. Αυτό το Πνεύμα του Θεού
επιβεβαιώνει και ο Θωμάς με τη σημερινή ομολογία του. Ότι ο Ιησούς
Χριστός ήλθε ως άνθρωπος, έπαθε ως άνθρωπος και αναστήθηκε όντας Θεός.
«Ο Κύριός μου και ο Θεός μου» θα μαρτυρεί εις τους αιώνας των αιώνων και
μέσα από τη δική του μαρτυρία θα καλεί εσαεί τους ανθρώπους να
επιβεβαιώνουν τη θεότητα του Χριστού, σαν προσωπική μαρτυρία.
Αδελφοί μου, ο Θωμάς με την αμφιβολία του πρόλαβε την αμφιβολία των
ανθρώπων που θα ακολουθούσαν. Πρόλαβε, ίσως, και τη δική μας αμφιβολία.
Τώρα εκείνο που απομένει είναι να τον μιμηθούμε και στην ομολογία.
Σε μια εποχή που η ανθρωπότητα, σαν άλλος Θωμάς, «ψηλαφεί» απεγνωσμένα
για να βρεθεί στα πρόθυρα της γαλήνης, της χαράς και της σωτηρίας, ας βρει
στο πρόσωπό μας, στο πρόσωπο των σύγχρονων Χριστιανών, όχι το Θωμά της
απιστίας, αλλά το Θωμά της πίστης. Ας ανακαλύψει στο πρόσωπό μας το
Θωμά της τελειότητας που με ταπείνωση και χαρά αναγνωρίζει στο πρόσωπο
του Χριστού το νικητή του θανάτου και άρα της αναστάσεως και της ζωής.
Αυτή η αναγνώριση θα γαληνέψει τη ζωή μας και στο εξής θα γίνει αφετηρία
για μια κοινή ομολογία της ανθρωπότητας στο πρόσωπο του Χριστού. «ο
Κύριός μου και ο Θεός μου».
Όμως αδελφοί μου!
«Καθαρθώμεν τας αισθήσεις και οψόμεθα τω απροσίτω φωτί της
Αναστάσεως…». Απαραίτητη προϋπόθεση για να προσκυνήσουμε τον
«εξαστράπτοντα», αναστημένο Χριστό, να τον γνωρίσουμε, να τον
αισθανθούμε, είναι να καθαρίσουμε τον εσωτερικό μας κόσμο.
Είναι αλήθεια, πως όλες μας τις αισθήσεις, λίγο ή πολύ, τις έχουμε μολύνει
και συνέχεια τις μολύνουμε, από ποικίλα αμαρτωλά ερεθίσματα. Θεωρητικά,
23

εννοείται πως καθαρίσαμε τις αισθήσεις μας κατά το διάστημα των σαράντα
ημερών που προηγήθηκαν και πως καθαροί, άγιοι, σύμφωνα με τις δυνάμεις
του ο καθένας, χαιρόμαστε την Ανάσταση. Άλλωστε, το «χαίρετε» του
Αναστημένου Ιησού το άκουσαν την ημέρα της Ανάστασης, μόνο οι
Μυροφόρες. Αυτές είδαν τον «εξαστράπτοντα» και «λάμποντα» Χριστό, γιατί
είχαν την απαιτούμενη ψυχική καθαρότητα και όχι οι μολυσμένοι και ψεύτες
Ρωμαίοι φρουροί του Παναγίου Τάφου.
Όταν λοιπόν ο άνθρωπος είναι «βεβαρημένος» από το άχθος των
σαρκικών επιθυμιών, όταν είναι προσκολλημένος στην ύλη και στα εγκόσμια,
είναι γεγονός πως δεν του είναι εύκολο, να δει το πρόσωπο του Θεού. Η
κάθαρση αποτελεί την πεμπτουσία της Ορθόδοξης πνευματικότητας. Χωρίς
την κάθαρση, δεν μπορεί ακόμα ο πιστός να εισέλθει και στο Ναό του Κυρίου
ή να πλησιάσει το Άγιο Ποτήριο για να κοινωνήσει το Σώμα και το Αίμα του
Λυτρωτή. Η κάθαρση, που στο παρελθόν γινόταν με πλύσεις κι άλλες
διάφορες τελετουργίες, τώρα στο χώρο της Ορθόδοξης πίστης μας,
συντελείται με το Μυστήριο της Εξομολόγησης, στο Ιερό Εξομολογητήριο.
Αν συνειδητοποιούσαμε πως εκκλησιαζόμαστε για να δούμε, να μιλήσουμε και
να γευθούμε το Χριστό, τότε για χάρη αυτής της υψηλής τιμής, προηγουμένως
θα καθαρίζαμε την ψυχή και το σώμα μας. Κατά τα πρώτα χριστιανικά χρόνια,
πριν η τυπικότητα μας μολύνει και μας κάνει τους Χριστιανούς των τύπων,
στους Ναούς υπήρχαν θυρωροί, «πυλωροί». Ο πυλωρός εμπόδιζε τους
αμύητους ή τους μολυσμένους από αμαρτίες να εισέλθουν στη λατρευτική
σύναξη! «Τας θύρας, τας θύρας εν σοφία πρόσχωμεν».
Αδελφοί μου! «Καθαρθώμεν τας αισθήσεις και οψόμεθα τω απροσίτω φωτί της
Αναστάσεως…». Ας ζήσουμε την Αναστάσιμη χαρά. Ας χαρούμε με την
Αναστάσιμη χαρά. «Αναστάσεως ημέρα και λαμπρυνθώμεν τη πανηγύρει».
Όλοι ας σκιρτήσουμε γιατί ανέστη ο Κύριος.
Η αναστάσιμη χαρά είναι συναίσθημα καθολικό. Πάσχα σημαίνει
καθολική ευφροσύνη. Άνθρωποι και περιβάλλον, μέσα από την εκκλησιαστική
υμνολογία, καλούνται να σκιρτήσουν από την αναστάσιμη χαρά. Η πρώτη λέξη
του Χριστού μετά την Ανάστασή Του, ήταν: «Χαίρετε», χαρείτε! Ο Χριστιανός
δεν ζει μόνιμα συννεφιασμένος. Προσπαθεί να πορεύεται με ήρεμη και ήσυχη
συνείδηση, χαρούμενος, αναστημένος. Τέλος, πιστεύει, ελπίζει, εμπιστεύεται
τον εαυτό του, τις υποθέσεις του και τα γύρω από αυτόν πρόσωπα, στο μεγάλο
του Πατέρα Θεό. Όμως να μην ξεχνάμε: Απαραίτητη προϋπόθεση για να
προσκυνήσουμε τον «εξαστράπτοντα», αναστημένο Χριστό, να τον γνωρίσουμε,
να τον αισθανθούμε, είναι να καθαρίσουμε τον εσωτερικό μας κόσμο.

24

6.

«ΣΗΜΕΡΟΝ
ΕΟΡΤΑΖΟΜΕΝ
ΤΗΝ
ΛΑΜΠΡΑΝ
ΝΙΚΗΝ ΜΑΣ»

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ
ΘΩΜΑ
....) Σήμερον εορτάζομε την
λαμπράν νίκην μας. Σήμερον ο
Κύριος ημών έστησε το τροπαιον
κατά τον θάνατον, κατέλυσε την
τυραννία τον διαβόλον και μας
εχάρισε την οδόν της σωτηρίας δια
της αναστάσεως. Όλοι χαίρομεν, σκιρτώμεν, αγαλλόμεθα. Αν και ο Κύριος
μας Χριστός ενίκησε και έστησε το τρόπαιον, εν τούτοις κοινή είναι η
ευφροσύνη και η χαρά μας. Όλα τούτα τα έκαμε δια την ιδικήν μας σωτηρίαν
και με τα ίδια μέσα πον μας κατεπάλαισεν ο διάβολος, ακριβώς με τα ίδια τον
ενίκησεν ο Χριστός. Έλαβε τα ίδια όπλα και τον κατεπολέμησε με αυτά. ...
«Ποίος θα περιγράφει τας δυνάμεις του Κυρίου και τα κάνει να
εισακουσθούν όλαι αι αινέσεις τον;». Δια τον θάνατον εγίναμεν αθάνατοι,
ανέστημεν από την πτώσιν και από νικημένοι κατέστημεν νικηταί.
Αυτά είναι τα κατορθώματα τον σταυρού, αυτή είναι η μεγίστη απόδειξις
της αναστάσεως.
Σήμερον σκιρτούν οι άγγελοι και όλαι αι δννάμεις τον ουρανού
αγάλλονται ευχαριστούμενοι δια την κοινήν σωτηρίαν τον γένονς των
ανθρώπων. Αν δια την μετάνοιαν και ενός αμαρτωλού γίνεται χαρά εις τον
ουρανόν και την γην, πολύ περισσότερον συμβαίνει τούτο δια την σωτηρίαν της
οικουμένης.
Σήμερον ο Χριστός ηλευθέρωσε την ανθρωπίνην φύσιν από την τυραννία
τον διαβόλον και την επανέφερεν εις την προηγουμένην της ευγένειαν. Όταν
λοιπόν ίδω την αρχικήν μου καταβολήν ούτω να νικά τον θάνατον, δεν
φοβούμαι πλέον, δεν απεχθάνομαι τον πόλεμον, ούτε κάμπτομαι δια την
αδυναμίαν μου, αλλά αισθάνομαι την θείαν δύναμιν σύμμαχόν μου εις το
μέλλον. Εκείνος που θα κατανικήσει την τυραννίαν τον θάνατον και θα
μπορέσει να αχρηστεύσει την δύναμίν του, τι νομίζετε, δεν θα κάνει το παν δια
25

τους σννανθρώπονς του, των οποίων την μορφήν εδέχθη ο Χριστός να λάβει
λόγω της μεγάλης τον φιλανθρωπίας και να πολεμήσει υπό την ανθρωπίνην
μορφήν τον διάβολον;
Σήμερον η σύναξις των αγγέλων και ο χορός όλων των ουρανίων
δυνάμεων αγάλλονται δια την σωτηρίαν των ανθρώπων. Σκέψου, λοιπόν
αγαπητέ, το μέγεθος της χαράς, αφού και αι ουράνιαι δυνάμεις συνεορτάζουν
με ημάς και χαίρουν επίσης δια τα ιδικά μας αγαθά. Αν και είναι ιδική μας
χάρις που μας παρεχώρησεν ο Χριστός, εν τούτοις είναι και ιδική του
ευχαρίστησις. Δια τούτο δεν εντρέπονται να συνεορτάζουν μαζί μας.
Όταν δεις όχι μόνον τους αγγέλους και την σύναξιν όλων των ουρανίων
δυνάμεων, αλλά και αυτόν τον Κύριον των αγγέλων να συνεορτάζει μαζί μας,
σου απομένει δια να ευφρανθείς; Λοιπόν, ας μη είναι κανείς κατηφής σήμερονι
λόγω πενίας. Η εορτή είναι πνευματική....
Ας εορτάσωμεν, λοιπόν, την εορτήν της Αναστάσεως του Κυρίου. Ανέστη
και μαζί του συνανέστησε την οικουμένην. Και αυτός μεν ανέστη θραύσας
δεσμά του θανάτου, ημάς δε ανέστησε συντρίψας τας αλυσίδας των αμαρτιών
μας. ...
Το «Χριστός Ανέστη», αδελφοί μου, δονεί και πάλι την ατμόσφαιρα
Εκκλησίας, αφού στην ορθόδοξη Εκκλησία δεν υπάρχει μεγαλύτερη εορτή ο
την Ανάστασή του Κυρίου. Η Ανάσταση αποτελεί το επιστέγασμα όλων· άλλων
εορτών, γιατί με αυτήν νικήθηκε ο «έσχατος εχθρός» του άνθρωποι θάνατος.
Εορτή εορτών και πανήγυρις πανηγύρεων ψάλλουμε στον Αναστάσιμο κανόνα.
Με την Ανάσταση Του ο Κύριος έδειξε ότι προοπτική του ανθρώπου είναι η
ζωή, ότι ο θάνατος είναι μέρος αυτής, αφού φάνηκε «η ζωή εν τάφω Έτσι η
Ανάσταση του Κυρίου σηματοδοτεί και την ανάσταση τη δική μας. 'Ώ
«θάνατος ουκέτι κυριεύει», «Θανάτου εορτάζομεν νέκρωσιν, Άδου καθαίρεσιν,
άλλης βιοτής, της αιωνίου, απαρχήν». Ότι πιο φυσικό λοιπόν πανηγυρίζουμε
και να διατρανώνουμε τη χαρά μας μπροστά στο μοναδικό και εκπληκτικό
γεγονός, το οποίο ανέτρεψε στην κυριολεξία όλα τα δεδομένα και όλες τις
σταθερές της ιστορικής πραγματικότητας!
Χαρείτε λοιπόν αδελφοί μου. Σημαία λευτεριάς κυματίζει στο κενό
μνημείο. Ο Άδης «στένων βοά» και τρέμει σύγκορμος γιατί αλύπητα
ποδοπατήθηκε. Τώρα οι νεκροπόλεις σε κοιμητήρια μεταβλήθηκαν και η
χαρά βασιλεύει εκεί πέρα. Τώρα διαλύθηκε το σκοτάδι, το ψεύδος νικήθηκε
κατάρα νεκρώθηκε, ο διάβολος κατατροπώθηκε. Τώρα τα πάντα γέμισαν
Φως.

«Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη, και τα καταχθόνια
εορταζέτω γουν χάσα κτίσις, την Έγερσιν Χριστού, εν η εστερέωται».
26

«Τώρα, εξηγεί ο Αγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης, κατά την σημερινήν
ημέραν της Αναστάσεως του Κυρίου δεν είναι άλλα μέρη του κόσμου
πεφωτισμένα, και άλλα εσκοτισμένα, αλλά όλα ομού χωρίς καμίαν εξαίρεση
είναι γεμάτα και πεπληρωμένα από το νοητόν φως του αναστάντος Δεσπότου
και υπέρ τον ήλιον εξαστράχτοντος, ο ουρανός, λέγω, και τα εν τω ουρανώ
πάντα, η γη και τα εν τη γη πάντα, και τα σκοτεινόμορφα δε μέρη του άδου
αυτά σήμερον είναι φωτεινόμορφα. Δια τούτο ας μη εορτάζει μόνη η γη και εν
τη γη, ουδέ μόνος ο ουρανός και τα εν τω ουρανώ, ουδέ μόνα τα καταχθόνια,
αλλά όλη ομού η κτίσις, η ουράνιος, η επίγειος και η καταχθόνιος ας εορτάζει
την Ανάστασιν του Χριστού, με το φως του οποίου εφωτίσθησαν,
ελαμπρύνθησαν και τόσον ευεργετήθησαν...».

Γέμισε φως ο ουρανός, γέμισε φως η γη, γέμισαν φως τα υποκάτω της
γης. Γέμισε φως η πλάση ολάκερη. Γέμισαν φως και οι καρδιές των
ανθρώπων. Ο Χριστός το φως το αληθινό σκόρπισε απλόχερα το δικό Του το
καθάριο το αμόλευτο φως, κι έλαμψε η οικουμένη.«Φως εκ φωτός έλαμψεν τω
κόσμιο...». Γι' αυτό και ο Ι. Χρυσόστομος γεμάτος από ιερό ενθουσιασμό και
θεία ευφροσύνη αναφωνεί:

«Σήμερον εν γη χαρά σήμερον εν ουρανώ χαρά. ..Νυν σκιρτώσιν
Άγγελοι νυν χαίρουσι Αρχάγγελοι νυν(τα Χερουβίμ και τα Σεραφείμ με$'
ημών εορτάζει την παρούσαν εορτήν».

Αδελφοί μου!
Κέντρο της διδασκαλίας της Εκκλησίας μας αποτελεί το γεγονός της
Ανάστασης του Χρίστου μας. Ο θρίαμβος της Πίστης. Η νίκη κατά του
θανάτου. Ει δε Χριστός ουκ εγήγερται, κενόν άρα το κήρυγμα ημών, κενή δε
και η πίστις υμών (Α' Κορ. 15,15). Αλλ' όμως, Χριστός ανέστη!
Η Ανάσταση δεν έχει καμία σχέση με το χώρο της φαντασίας. Είναι ένα
γεγονός που διαδραματίσθηκε σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο, κι αυτό
ιδιαίτερα τονίζεται από τους ιερούς Ευαγγελιστές. Παρά ταύτα όμως
εξακολουθεί να παραμένει μυστήριο. Ένα μυστήριο που βιώνεται από τα
εκατομμύρια των πιστών εν παντί καρώ και τόπω. Ολόκληρη η ζωή της
Εκκλησίας-κήρυγμα, λατρεία, θεολογία, ζωή των πιστών- όπως ορθά έχει
λεχθεί, είναι μαρτυρία της Ανάστασης. Μία μαρτυρία που αφετηρία έχει τους
αυτόπτες και αυτήκοους μάρτυρες αυτού του συγκλονιστικού γεγονότος και
φθάνει μέχρι τους σημερινούς πιστούς.
Μάταια προσπαθούν τα σύννεφα να κρύψουν τον ήλιο, μάταια η σελήνη
παρεμβάλλεται μεταξύ των νεόκοπων διαφωτιστών να αμφισβητήσουν το
περίτρανο θαύμα. Αδύναμοι και εκστατικοί θα στέκονται μπροστά στον
Πανάγιο Τάφο απ' τον όποιο θα ανατέλλει και γι' αυτούς το ανέσπερο Φως.

27

Εορτών εορτή και πανήγυρις εστί πανηγύρεων, η λυτρωτική μέρα της
Ανάστασης του Κυρίου μας. Με χαράς αλαλαγμούς ας γιορτάσουμε το θαύμα
των αιώνων. Εκ τον τάφου ωραίος δικαιοσύνης ημίν ελαμφεν ήλιος. Ας
αντλήσουμε δυνάμεις κι ας πάρουμε φως.
«Ο αναστάσιμος ρυθμός, που συντονίζει την Ορθόδοξη λατρευτική ζωή,
στηρίζει την ύπαρξη μας, ανανεώνει συνεχώς την ελπίδα μας, μας προσφέρει
νέο δράμα και ενθουσιασμό για τη ζωή, διακατέχεται από την αιωνιότητα. Το
αναστάσιμο ήθος μεταμορφώνει το σκληρό πρόσωπο της καθημερινότητος.
Μας βοηθεί να βλέπουμε μέσα και από τις πιο μελαγχολικές συνθήκες ένα
Πάσχα, δηλαδή μια «διάβαση», ένα πέρασμα στο φως. Η Ανάσταση έχει γίνει,
έστω και ανεπίγνωστα, πηγή ανανεώσεως του κόσμου. Άνθρωποι που πίστεψαν
στον αναστάντα Χριστό μπόρεσαν με τη δύναμη Του να μεταμορφώσουν την
έχθρα σε συμφιλίωση, το μίσος σε αγάπη, τον πόνο σε χαρά, την ταπείνωση σε
θρίαμβο, την άνευ νοήματος καθημερινότητα σε δημιουργία. Μέσα στην
ακτινοβολία της Αναστάσεως, όλοι και όλα μπορούν να μεταμορφώνονται και
να πλημμυρίζουν φως.
«Χριστός ανέστη εκ νεκρών θανάτω θάνατον πατήσας». Δυο κατ' εξοχήν
υπαρξιακά προβλήματα βασανίζουν τον άνθρωπο: «Το πρώτο, ότι θα πεθάνει
το δεύτερο, πως θα ξαναζήσει». Και τα δυο βρίσκουν νόημα και λύση μέσα στο
φως της Αναστάσεως του Χρίστου, ο οποίος είναι ο Νικητής του θανάτου, η
ζωή του κόσμου, η ανάσταση. Μέσα στην πίστη, στην παράδοση και τη λατρεία
της Ορθοδοξίας βρίσκεται ένας τεράστιος αναστάσιμος δυναμισμός. Η
εμπιστοσύνη και η αγάπη μας στον αναστάντα Κύριο ας γεμίσουν το είναι μας
για την κατανόηση και αντιμετώπιση των δύο μεγάλων υπαρξιακών ζητημάτων:
του θανάτου και της ζωής. Με το βλέμμα και τον νου προσηλωμένο στον
αναστάντα Χριστό, ας αντιμετωπίσουμε (τον) κάθε μορφής θάνατο η τις
εκπνοές θανάτου που εκπέμπουν η αμαρτία, ο φθόνος, η αδικία και ας
γίνουμε αναστάσιμη πνοή στο περιβάλλον μας. Καλό Πάσχα! Με την
Ανάσταση μέσα μας». (Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και Πάσης Αλβανίας κ. Αναστασίου).
Ελάτε, αδελφοί μου. Ελάτε όλοι στον ανοιχτό τάφο. "Ελάτε στον
Αναστημένο Χριστό. Δεύτε Λάβετε φως εκ του ανέσπερου Φωτός.

28

7.

ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ
ΤΟΛΜΟΥΝ
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ
ΜΥΡΟΦΟΡΩΝ

Τιμούμε και εορτάζουμε σήμερα,
αδελφοί μου, τους άνδρες και τις
γυναίκες, που τόλμησαν και εκπλήρωσαν
προς τον νεκρόν Ιησούν τα τελευταίο
τους καθήκον. Τον κατεβάσουν από το
Σταυρό και τον ενεταφίασαν.
Ο Χριστός πέθανε επάνω στο
Σταυρό σαν κακούργος, ανάμεσα σε δύο ληστές. Ήθελαν οι Ιουδαίοι με αυτόν
τον τρόπον να δείξουν, ότι ήταν μεγαλύτερος κακούργος, χειρότερος από τους
δύο ληστές. Τι μεγάλο κακό, τι μεγάλο ανοσιούργημα έκαναν! Οι άνθρωποι
καταδίκασαν τον Θεό σε θάνατο και ο Θεός μας "καταδίκασε" να είμαστε
αθάνατοι. Μας έδωσε ζωή αιώνια.
Έρχεται ο Ιωσήφ, ανώτερο μέλος του Εβραϊκού Συνεδρίου και ζητάει
από τον Πιλάτο το σώμα του Ιησού. Μέχρι τώρα ήταν κρυφός μαθητής του
Κυρίου, τώρα αποκαλύπτεται, τα παίζει όλα για όλα. Γράφει το ιερό
Ευαγγέλιο, τολμήσας εισήλθε προς Πιλάτον. Τόλμησε να παρουσιασθεί
ενώπιον του Πιλάτου. Ήταν πολύ τολμηρό και ριψοκίνδυνο αυτό που έκανε.
Όποιος έδειχνε συμπάθεια στον κατάδικο Χριστό, κινδύνευε και ο ίδιος.
Όλο το κλίμα ήταν πολύ αρνητικό. Σκεφθείτε, ότι οι ένδεκα μαθηταί
κρυβόντουσαν δια τον φόβον των Ιουδαίων.
Όμως ο Ιωσήφ το πήρε απόφαση. Δεν φοβήθηκε. Η ταφή έπρεπε να
γίνει. Γι’ αυτό και αψηφά τα πάντα και παρουσιάζεται στον Πιλάτο. Ζητάει
επιμόνως, απαιτεί το σώμα του Ιησού. Μαζί με αυτόν και ο Νικόδημος, που
και αυτός ήταν μαθητής του Ιησού, φέρνοντας αρώματα περίπου εκατό λίτρα.
Όταν όλοι τον αρνήθηκαν και του γύρισαν την πλάτη, οι δύο αυτοί
άνδρες διέσωσαν την αξιοπρέπεια όλης της ανθρωπότητας. Αγάπησαν τον
Χριστό, τον πίστεψαν και τώρα ήρθε η ώρα να το αποδείξουν έμπρακτα.

29

Αυτά για τους δύο άνδρες. Όμως, έχουμε και γυναίκες ηρωίδες, τις
άγιες Μυροφόρες. Παρακολούθησαν όλα τα γενόμενα στον Γολγοθά. Είδαν
την σταύρωση και την θεόσωμη ταφή. Κατόπιν έτρεξαν να ετοιμαστούν. Πριν
βασιλέψει ο ήλιος, αγόρασαν τα αρώματα και πολύ ενωρίς, ξημερώματα
Κυριακής, ακόμη ήταν σκοτάδι, πήραν τον δρόμο για τον τάφο, για να
αλείψουν με αρώματα το πανάχραντο σώμα του Ιησού, όπως συνήθιζαν οι
Ιουδαίοι να κάνουν.
Δεν φοβούνται το σκοτάδι, την ερημιά, δεν υπολογίζουν τους
στρατιώτες, που φυλάσσουν τον τάφο και είχαν την εντολή να χτυπήσουν
όποιον πλησίαζε εκεί. Ένα μόνο σκέφτονται, πως αυτές, γυναίκες ανίσχυρες,
πως θα παραμερίσουν τον μεγάλο λίθο, που έφραζε την είσοδο του μνημείου.
Και να το θαύμα: «Και αναβλέψασαι θεωρούσι ότι άποκεκύλισται ο
λίθος». Οι γυναίκες μόνες τους δεν θα μπορούσαν να μετακινήσουν το
εμπόδιο. Ο Θεός όμως προέβλεψε. Ο ευαγγελιστής Μάρκος δεν μας
διευκρινίζει πώς απομακρύνθηκε η πέτρα. Ο Ματθαίος είναι πιο σαφής: «Και
ιδού σεισμός εγένετο μέγας· άγγελος γαρ Κυρίου καταβάς εξ ουρανού
προσελθών απεκύλισε τον λίθον από της θύρας και εκάθητο επάνω αυτού...».
Ο στίχος αυτός είναι πλούσιος σε περιεχόμενο. Όταν ο άγγελος Κυρίου έρχεται να απομακρύνει την πέτρα, δεν την σπρώχνει απαλά. Δεν είναι κάτι που
μπορεί να γίνει εύκολα, χωρίς προσπάθεια και βία. Χρειάστηκε να σειστεί η
γη. Μα και το εμπόδιο που μας χωρίζει από τον Ιησού δεν πρέπει να το
θεωρούμε ως μια απλή διευθέτηση. Δεν θα χρειαστεί απλώς να μετακινήσουμε
μερικά πετραδάκια, να τροποποιήσουμε κάποιες λεπτομέρειες, αφήνοντας το
σύνολο κατά το δυνατόν άθικτο. Και εδώ θα πρέπει να γίνει σεισμός. Η
μεταστροφή είναι ένας «πνευματικός σεισμός». Lev Gillet «Πασχαλινή Κατάνυξη»
Αδελφοί μου!
Μιλώντας σήμερα για τους ήρωες του χρέους, άνδρες και γυναίκες και
πάλι για την Ανάσταση του Κυρίου μας μιλάμε!

«Αναστάσεως ημέρα λαμπρυνθώμεν Λαοί, Πάσχα Κυρίου, Πάσχα, εκ
γάρ θανάτου προς ζωήν, και εκ γής προς ουρανόν, Χριστός ο Θεός, ημάς
διεβίβασεν, επινίκιον άδοντας»

Ο πάντα επίκαιρος, Φώτης Κόντογλου μας λέει:
«Ο Χριστός μας έφερε την παλιγγενεσία, το ξαναγέννημα… Άλλη
ελπίδα από το Ευαγγέλιο δεν υπάρχει για τον άνθρωπο. όποιος δεν ένοιωσε
αυτό το μυστήριο το φοβερό και χαροποιό δεν ένοιωσε τίποτα. Ο Χριστός δεν
ήρθε για να συνεχίσει τα όσα είπανε και πράξανε οι αρχαίοι φιλόσοφοι κ’ οι
ηθικολόγοι Μας έφερε καινούρια ζωή, καινούρια αγάπη, καινούρια λύπη,
καινούρια χαρά, καινούρια καρδιά. Ο Χριστός την αγάπη δεν μας τη δίδαξε
μονάχα, αλλά και μας την έδωσε. Με το Χριστό είναι όλα ήμερα και απλά,
30

γιατί έχουνε την ελπίδα του Ευαγγελίου και την παρηγοριά του Αγίου
Πνεύματος που λέγεται Παράκλητος δηλαδή παρηγορητής. Πριν έρθει ο
Χριστός ο κόσμος ήτανε έρημος και χωρίς αγάπη και οι άνθρωποι ήτανε «οι
μη έχοντες ελπίδα».
Πανηγύρι λοιπόν και χαρά! Φως, αλήθεια, επίγνωση, ελπίδα!
Το τι σημαίνει όμως πανηγύρι και διατράνωση της χαράς; Τα βλέπουμε
κάθε χρόνο για τους περισσότερους τι σημαίνει! Βεγγαλικά και αυτοσχέδιες
βόμβες, με τα οποία θρηνούμε θύματα και τα οποία προκαλούν τελικά την
αγανάκτηση!
Δράττομαι της ευκαιρίας να αναφερθώ σε ένα γεγονός το οποίο
δυστυχώς η κοντόφθαλμη, η τρομολολαγνική και σκανδαλοθηρική
δημοσιογραφία ελάχιστο έως καθόλου χρόνο, αφιέρωσε. Ένα παιδί 7 χρονών
στην Εύβοια χτυπιέται τη νύχτα της Ανάστασης από τα γνωστά Αναστάσιμα
δήθεν, αλλά δυστυχώς δολοφονικά πυρομαχικά, … Το παιδί τις επόμενες
ώρες χαροπαλεύει και σε λίγες μέρες, μέσα στην Αναστάσιμη χαρά της
Λαμπροβδομάδας ξεψυχάει. Είναι το παιδί του Ιερέα και εφημερίου της
ενορίας όπου έγινε το κακό,,,
Ο ιερέας, κανένας δημοσιογράφος, μόνο στο διαδίκτυο το διαβάσαμε,
δεν επιθυμεί τη δίωξη αυτών των εγκληματιών…
Αυτή λοιπόν είναι η Ανάσταση για μας;
Αυτή την Ανάσταση γιόρτασαν εκεί πέρα;
Μήπως ακόμη το πανηγύρι της Ανάστασης περιορίζεται στο το ψήσιμο
τού οβελία, και των λοιπών εδεσμάτων που όχι λίγες φορές μας οδηγούν στα
νοσοκομεία; Ασφαλώς και όχι! Τέτοιες αντιδράσεις για το πανηγύρι της
Ανάστασης πόρρω απέχουν από το κατά Χριστόν εκκλησιαστικό ήθος και το
μόνο πού φανερώνουν είναι ότι ο πιστός είναι τελικώς άπιστος και ίσως και
άθεος. Πράγματι! Το γεγονός ότι ένα μεγάλο τμήμα τού ορθοδόξου
χριστιανικού λαού συμμετέχει στην Ανάσταση με το να παραμένει μόνο στην
τελετή της δωδεκάτης νυχτερινής, για ν' ακούσει το «Χριστός Ανέστη», αν
βέβαια το ακούσει, να διαδηλώνει την υποτιθέμενη χαρά του με θορυβώδη
βαρελότα και παντιότροπο θόρυβο, και να κάνει έπειτα μεταβολή και που τον
είδατε, είναι μάρτυς όλων αυτών που λέμε. Το λέει μάλιστα και ο ψαλμικός
στίχος της αναστάσιμης ώρας: « Αναστήτω ο Θεός και διασκορπισθήτωσαν οι
εχθροί Αυτού και φυγέτωσαν από προσώπου Αυτού οι μισούντες Αυτόν!» Και
ω, τού θαύματος! Πραγματοποιείται επακριβώς το λεχθέν: Διασκορπίζονται
οι εχθροί τού Χριστού, κρατώντας μάλιστα και αναμμένες αναστάσιμες
λαμπάδες! Τέτοια άμεση εκπλήρωση αγιογραφικού λόγου πουθενά αλλού δεν
απαντάται. Και δυστυχώς, η τραγική αυτή κατάσταση δεν επισημαίνεται μόνο
στις πόλεις. Θα 'λεγε κανείς ότι κυρίως απαντάται στις επαρχίες και τα
31

χωριά. Εκεί κατ εξοχήν βρίσκεται κανείς σε πολεμική ατμόσφαιρα. Εκεί
πλήθος «ευγενικών» πιστών ετοιμάζεται να πανηγυρίσει το Πάσχα με βόμβες
και με ρουκέτες. Εκεί ο σκοπός της Ανάστασης εξαντλείται στο ποίος θα
καταφέρει περισσότερο τον πανικό και την καταστροφή.
Γι’ αυτό ακριβώς και δεν χρειάζεται να βγαίνουμε έξω στην αυλή για την
Ανάσταση. Δεν χρειάζεται προσπαθούμε να φωνάξουμε το Χριστός Ανέστη εν
μέσω εχθροπραξιών και συρράξεων… Εν μέσω οχλοβοής και ποδοβολητών…
Λοιπόν τούτη τη στιγμή ας αναρωτηθούμε:
Είναι κανείς από μας Ιωσήφ από Αριμαθαίας, είναι κανείς από μας
Νικόδημος, και μπορούμε να πούμε ότι μοιάζουμε στις Μυροφόρες, τις
οποίες ούτε οι ανάγκες, ούτε η ήττα, ούτε ο θάνατος του Χριστού μπόρεσε να
τις χωρίσει από Αυτόν; Κανείς μας δεν μοιάζει απόλυτα με όλους αυτούς. Ας
διδαχτούμε όμως από αυτούς και ας προσπαθήσουμε να αυξηθούμε σε
πιστότητα, μιμούμενοι εκείνους· εκείνους πού Τον διακόνησαν, εκείνους πού
στάθηκαν δίπλα Του την ώρα της ήττας...
π. Antony Bloom: ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

32

8. ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΗΣ
ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ
ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ
Ένας παράλυτος τριανταοκτώ
χρόνια φωνάζει: Βοήθεια! Κανένας δεν
τον ακούει. Η φωνή του πέφτει στο
κενό. Ό καθένας κοιτάζει τη βολή
του….
Και ο παράλυτος του σημερινού
Ευαγγελίου ζούσε διπλό δράμα. Όχι μόνο την παράλυση του μα και την
εγκατάλειψη του κόσμου. Γνωστοί, φίλοι, συγγενείς, οι πάντες, τον είχαν εγκαταλείψει! Γι' αυτό, όταν τον ρώτησε ό Χριστός αν ήθελε να γίνει καλά, του
είπε με παράπονο, ναι, μα δεν έχω άνθρωπο για να με βοηθήσει. Φωνάζω:
Βοήθεια, κανείς δε μ’ ακούει.
Αυτή είναι, αγαπητοί Χριστιανοί η δραματική φωνή του ανθρώπου σε
όλους τους αιώνες και ιδιαίτερα σήμα κατατεθέν της εποχής μας… Φωνάζει
βοήθεια, ο άνθρωπος, και ό ήχος πέφτει στο κενό. Παρά την πρόοδο, παρά
τις πολυσύχναστες πόλεις, παρά τις καταπληκτικές επιστημονικές προόδους,
ό άνθρωπος μένει μόνος, μένει αβοήθητος. Ό καθένας μας ζει μόνο για τον
εαυτό του. Απομονωμένοι και διασπασμένοι από το σύνολο των ανθρώπων,
ζούμε μέσα σε μια απέραντη εγωκεντρική μοναξιά. Συστεγαζόμαστε και
συνεργαζόμαστε. Αγκαλιαζόμαστε και διασκεδάζουμε. Τρέχουμε μαζί στις
γιορτές και τα πανηγύρια. Ζούμε και κινούμαστε πάντα στην πολυκοσμία.
Τίποτε όμως το ουσιαστικό. Όλα γίνονται, σχεδόν, συμβατικά, επιφανειακά.
Χωρίς ειλικρίνεια. Χωρίς ανθρωπιά. Χωρίς Θεό.

33

Και ό άνθρωπος, για να σπάσει την απομόνωση του, ψάχνει σε
υποκατάστατα. Τρέχει δεξιά κι αριστερά, για να μην τρελαθεί. Τρέχει στα
ναρκωτικά, στοιβάζεται στα ποικιλώνυμα κέντρα και προσπαθεί μέσα στον
εκκωφαντικό θόρυβο τους να σπάσει τη μοναξιά του, προσπαθεί από διάφορες,
ύποπτες και παραπλανητικές οργανώσεις να βρει μια ισορροπία στον εαυτό
του, ψάχνει… ψάχνει… ψάχνει και λύση, δε βρίσκει. Γι' αυτό και φωνάζει
συνέχεια; Βοήθεια!
«Άνθρωπο δεν έχω», φωνάζει η επιστήμη, παρ' ότι έχει μεγάλους
εγκέφαλους. Και φωνάζει γιατί καταντήσαμε να κυριαρχούν επιστήμονες
παράφρονες με πειράματα που και τα μυθιστορήματα επιστημονικής φαντασίας
θα ζήλευαν, που επεμβαίνουν στην ανθρώπινη προσωπικότητα και ζωή χωρίς
καμιά αιδώ, χωρίς κανένα σεβασμό. Που βλέπουν τον άνθρωπο σαν ένα απλό
πειραματόζωο, κάτι σαν τα ποντίκια και τίποτα παραπάνω…
«Άνθρωπο δεν έχω», φωνάζει η πολιτεία, γιατί χάθηκε το πνεύμα της
θυσίας, χάθηκε η ανωτερότητα, χάθηκε η αιδώ. Και όλοι εμείς μένουμε
απροστάτευτοι στα χέρια πειραματιζόμενων ταχυδακτυλουργών και ακόμα
χειρότερα άβουλα πρόβατα σε κακούς τσοπάνηδες.
«Ανθρώπους ουκ έχω», φωνάζει και η Εκκλησία, για να θυσιάζονται για
το ποίμνιο τους.
«Άνθρωπο ουκ έχω», φωνάζουν, σχεδόν, όλοι οι θεσμοί, που κινδυνεύουν ν'
απομείνουν ιστορικό μουσεία.
Ζητείται, λοιπόν, άνθρωπος. Ζητείται βοήθεια.
Είναι σαν το Διογένη που γύριζε μέρα μεσημέρι με το φανάρι μέσα στον
κόσμο, την πολυκοσμία και φώναζε «άνθρωπον ζητώ!».
Και όμως, δεν είναι μόνο έτσι τα πράγματα. Δεν υπάρχει μόνο το μαύρο,
μόνο το σκοτάδι. Υπάρχει και το φως. Μόνο που πρέπει ν’ ανοίξουμε τα μάτια
μας για να το δούμε. Να δούμε τον εαυτό μας κάτω απ’ αυτό το φως, να δούμε
το ξεστράτισμα μας, να δούμε πως πουθενά δεν μας βγάζει ο δρόμος που
τραβάμε! Να ξεκόψουμε απ’ τα εφήμερα και τα παροδικά, αυτό το ναρκισσισμό
μας, και να στρέψουμε την προσοχή μας στο αιώνιο και το διαρκές.
Μας γράφει ο φωτισμένος θεολόγος του 20ου αιώνα μακαριστός π.
Αλέξανδρος Σμέμαν.
«…Σ' αυτή λοιπόν τη συγκεκριμένη ευαγγελική ιστορία, τι είναι αιώνιο
και διαρκές; Στο κέντρο της βρίσκονται σαφώς τα λόγια του παραλύτου
34

προς το Χριστό, "άνθρωπον ουκ έχω". Αυτή είναι στ' αλήθεια ή κραυγή του
ανθρώπου πού φτάνει στο σημείο να γνωρίσει την τρομακτική δύναμη του
ανθρώπινου εγωισμού και ναρκισσισμού. Ο καθένας για τον εαυτό του.
Ψάχνοντας για το νούμερο ένα. Όλοι αυτοί, όλο αυτό το πλήθος των
τυφλών, αρρώστων, παραλύτων, των "έκδεχομένων την του ύδατος κίνησιν",
πού μ' άλλα λόγια περιμένουν για βοήθεια, φροντίδα, θεραπεία, παρηγοριά.
Ό καθένας όμως περιμένει μόνος του. για τον εαυτό του. Και όταν τα νερά
ταράσσονται, όλοι σπρώχνονται ξεχνώντας ό ένας τον άλλο... Από την
άποψη του ευαγγελίου, αυτή ή "κολυμβήθρα" είναι φυσικά μια εικόνα του
κόσμου, μια εικόνα της ανθρώπινης κοινωνίας, ένα σύμβολο της ίδιας της
οργάνωσης της ανθρώπινης συνείδησης.
Φυσικά, μέσα στον κόσμο μπορούμε να βρούμε πολλά παραδείγματα
ανθρώπων πού ξεπερνούν τον εγωισμό, παραδείγματα καλωσύνης και
αυτοθυσίας. Όμως κι όταν ακόμη κάποιος έχει εμφανώς ξεπεράσει τον
προσωπικό εγωισμό, τον κρατά ακόμη φυλακισμένο ή κατηγορία "δικό μου".
Μπορεί να έχει υπερβεί το δεσμό με τον εαυτό του ως άτομο, αλλά τότε
έρχεται η οικογένεια "του" και για την οικογένεια "του", επειδή "αν δεν
παινέψεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει". Κι αν δεν είναι η οικογένεια είναι η ομάδα "του" ή η χώρα "του". Κι αν δεν είναι αυτό, τότε έρχεται η
κοινωνική "του" τάξη, ή το πολιτικό "του" κόμμα. Το δικό του, πάντα το δικό του! Αυτό δε το "δικό του" αντιτίθεται σταθερά σε κάποιο άλλο, πού εξ
ορισμού είναι ξένο και εχθρικό. Μας λένε πώς έτσι δουλεύει ο κόσμος, τι
μπορείς να κάνεις; Αυτή όμως είναι πράγματι η έσχατη, αντικειμενική και
επιστημονική αλήθεια για το πρόσωπο και την ανθρώπινη ζωή; …
Δεν αισθανόμαστε πλέον, έστω και ασυνείδητα, ασφυξία σ' έναν κόσμο
πνιγμένο στο παμφάγο εγώ. Έχουμε τόσο συνηθίσει στο αίμα. στο μίσος,
στη βία, και τουλάχιστον στην αδιαφορία. … ένας πολύ νέος, μάλλον παιδί,
άφησε ένα σημείωμα και κατόπιν αυτοκτόνησε: "Δε θέλω να ζήσω σ' έναν
κόσμο οπού όλοι παίζουν ένα βρώμικο παιχνίδι...". Όλα αυτά τον έπνιγαν,
δεν μπορούσε πλέον να τα υποφέρει. Σταδιακά όμως υποχρεωνόμαστε να τα
δεχθούμε ως κανονικά, και παύουμε να βιώνουμε την τρομακτικότατα της
φρίκης του εγωκεντρισμού... Όλοι αυτοί οι άρρωστοι, αβοήθητοι. παράλυτοι
άνθρωποι είναι κατεξοχήν άρρωστοι από έναν αθεράπευτο ναρκισσισμό.
Αυτό κάνει έναν άνθρωπο να φωνάζει: "άνθρωπον ουκ έχω!" Δεν υπάρχει
κανείς! Αυτό σημαίνει πώς ένα πρόσωπο έρχεται σε ύπαρξη όταν ξεπερνιέται
ο ναρκισσισμός· σημαίνει πως οι άνθρωποι είναι πάνω απ' όλα πρόσωπα
στραμμένα προς τους άλλους, μάτια πού κοιτάζουν γεμάτα με στοργή και
αγάπη τα μάτια του άλλου προσώπου. Είναι αγάπη, συμπόνια και φροντίδα.
35

Το ευαγγέλιο μας λέει επίσης πώς αυτή ή καινούρια και αυθεντική
ανθρώπινη ύπαρξη μας έχει αποκαλυφθεί, μας έχει έρθει "εν Χριστώ". "Εν
Αυτώ". Αυτός πού έρχεται στον μοναχικό και χρονίως πάσχοντα παράλυτο
δεν είναι ξένος, αλλά "δικός του"· έρχεται για να αναλάβει και να κάνει
δικά Του τα βάσανα του αρρώστου, για να κάνει τη ζωή του δική Του. να
βοηθήσει και να θεραπεύσει.
"Θέλεις υγιής γενέσθαι;" Η ερώτηση αυτή δεν ανήκει σε κάποιον που
επιδιώκει να υποχρεώσει, να πείσει ή να υποτάξει άλλους. Είναι ερώτηση
της γνήσιας αγάπης και γι’ αυτό του γνήσιου ενδιαφέροντος. Αλλοίμονο, ή
πίστη μπορεί να γίνει ακόμη και ναρκισσισμός, να ασχολείται αποκλειστικά
με τον εαυτό της και τις δικές της υποθέσεις. Πρέπει όμως να καταλάβουμε
πώς αυτού του είδους ή πίστη, οποιονδήποτε Χριστιανικό μανδύα κι αν
φορεί. Δεν είναι στην πραγματικότητα ο Χριστιανισμός... Επειδή
ολόκληρος ο Χριστιανισμός συνίσταται ακριβώς στο να συντρίβουν οι
τρομεροί τοίχοι του εγωκεντρισμού. και στο να αποχτηθεί εκείνη ή αγάπη ή
οποία σύμφωνα με τα λόγια του αποστόλου Παύλου "έκκέχυται εν ταις
καρδίαις ημών" (Ρωμ. 5. 5). Αυτή είναι ή νέα, αιώνια εντολή του
Χριστιανισμού. και το περιεχόμενο ολόκληρου του ευαγγελίου και όλης της
πίστης μας»...

36

9.

ΑΝΘΡΩΠΟΝ…
ΖΗΤΩ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ
Δυο φωνές, δυο νοοτροπίες, δυο
κόσμοι, ένα ευαγγελικό μήνυμα, σήμερα
αδελφοί μου!
«Άνθρωπον ουκ έχω»! Είναι η μια
φωνή. Η δική μας φωνή, Η
σπαραξικάρδια και διαχρονική κραυγή
του κόσμου.
«Θέλεις υγιείς γενέσθαι»; Η άλλη φωνή. Η γεμάτη ελπίδα και έλεος. Η
φωνή που τόσο αναζητά ανέκαθεν ο κόσμος.
Αδελφοί μου!
Την τέταρτη Κυριακή από το Πάσχα ακούμε το ευαγγέλιο που μιλά για
τη θεραπεία του παραλυτικού της Βηθεσδά. Εκεί ένας παράλυτος τριάντα
οκτώ χρόνια φωνάζει: Βοήθεια! Ακούει άραγε κανείς; Υπάρχει άραγε κάποιος
που θ’ αφήσει τη βολή του και θα σταθεί να τον αφουγκραστεί;
Στις πρώτες τρεις Κυριακές του Πάσχα, διαβάζουμε ευαγγέλια που
αναφέρονται στις πρώτες εμφανίσεις του αναστημένου Χριστού. Στους
μαθητές, στο Θωμά, στις Μυροφόρες. Το μήνυμα της Ανάστασης πρέπει να
δοθεί πρώτα σ’ αυτούς. Αυτοί πρώτα πρέπει να κατανοήσουν ότι ο Ιησούς που
τρία χρόνια ακολουθούσαν δεν ήτανε ένα απλός δάσκαλός αλλά ο
αναμενόμενος Μεσσίας ο κύριος και Θεός τους. Αυτών ο φόβος πρέπει να
μεταβληθεί τώρα σε χαρά, σε τόλμη, σε παθιασμένη αγάπη για το μήνυμα του
Χριστού που θα σκορπίσουν από δω και πέρα στα πέρατα του κόσμου.
Στις υπόλοιπες τρεις, με πρώτη τη σημερινή, διαβάζουμε ευαγγέλια στα
όποια γίνεται λόγος για ανάσταση ψυχική ανάσταση του ανθρώπου, ανάσταση
δική μας.
Και η ανάσταση του Χρίστου και η εμφάνιση στους μαθητές του είναι η
προϋπόθεση. Σήμερα ακούμε για τη θεραπεία του παραλυτικού, στην επόμενη
Κυριακή για τη συνάντηση του Χριστού με τη Σαμαρείτιδα και τη μεθεπόμενη
για τη θεραπεία του εκ γενετής τυφλού. Και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε την
37

ενέργεια τού Θεού, τη δράση τού Χριστού, πού ανασταίνει ανθρώπους από την
κατάσταση στην οποία βρίσκονται.
Αδελφοί μου!
Άνθρωπον ουκ έχω! Η διαχρονική, δραματική και σπαραξικάρδια φωνή
του ανθρώπου! Φωνάζει βοήθεια, ο άνθρωπος! Παρά την πρόοδο, παρά τις
πολυσύχναστες πόλεις, παρά τις καταπληκτικές επιστημονικές προόδους, ό
άνθρωπος μένει μόνος, μένει αβοήθητος. Συστεγαζόμαστε και
συνεργαζόμαστε. Αγκαλιαζόμαστε και διασκεδάζουμε. Τρέχουμε μαζί στις
γιορτές και τα πανηγύρια. Ζούμε και κινούμαστε πάντα στην πολυκοσμία.
Τίποτε όμως το ουσιαστικό. Όλα γίνονται, σχεδόν, συμβατικά, επιφανειακά.
Χωρίς ειλικρίνεια. Χωρίς ανθρωπιά. Χωρίς Θεό.
Και ο παράλυτος του σημερινού Ευαγγελίου ζούσε το δικό του, διπλό
δράμα. Όχι μόνο της αρρώστιας του μα και την εγκατάλειψη του κόσμου. Ο
παράλυτος ζητά κάποιον να του δώσει προσοχή. Να γυρίσει και να τον
προσέξει στην ανάγκη του, Ζητά, σύντροφο και συνοδοιπόρο στην πονεμένη
πορεία του. Τα τριάντα οχτώ χρόνια της ασθένειας του είναι μία περίοδος
τραγικής θλίψεως και οδύνης. Βέβαια εκεί στη Βηθεσδά στην Κολυμβήθρα
«κατέκειτο πλήθος πολύ που και αυτόν περίμεναν την απαλλαγή από τον
αρρώστια τους. Αυτός όμως βίωνε την δική του πικρή εμπειρία.
Εδώ «Ανέβη ο Ιησούς … και ιδών ο Κύριος χρονιούντα άνθρωπον λέγει
προς αυτόν· διά σε άνθρωπος γέγονα, διά σε σάρκα περιβέβλημαι και λέγεις
άνθρωπον ουκ έχω; άρόν σου τον κράββατον και περιπάτει» (ἀπὸ τὴν Ὑμνολογία τῆς
Ἑορτῆς).

Αδελφοί μου!
Τούτη την αφόρητη μοναξιά δεν τη βίωσε μόνο ο παράλυτος. Τη βιώνει
καθημερινά ο άνθρωπος και στις μέρες μας και μάλιστα σε μια εποχή που οι
στέγες των σπιτιών βρίσκονται πιο κοντά παρά ποτέ, ενώ παράλληλα ο
άνθρωπος μιλά για πολιτισμό. Ποιου πολιτισμού όμως; Του πολιτισμού της
παραβίασης του δικαιώματος της ζωής, της τιμής, ή της περιουσίας; της
ποικιλότροπη εκμετάλλευση μικρών και μεγάλων, της δαμόκλειας σπάθης της
οικονομικής κρίσης.
«Άνθρωπο ουκ έχω», φωνάζουν, σχεδόν, όλοι. Μικροί και μεγάλοι,
πλούσιοι και φτωχοί, πολιτεία και εκκλησία. Όλοι οι θεσμοί, που
κινδυνεύουν ν' απομείνουν ιστορικά μουσεία. Ζητείται, άνθρωπος. Ζητείται
βοήθεια. Είναι σαν το Διογένη που γύριζε μέρα μεσημέρι με το φανάρι μέσα
στον κόσμο, την πολυκοσμία και φώναζε «άνθρωπον ζητώ!».
Και ό άνθρωπος, στο ψάξιμό του, ψάχνει σε υποκατάστατα. Τρέχει δεξιά
κι αριστερά, για να μην τρελαθεί. Τρέχει στα ναρκωτικά, στοιβάζεται στα
ποικιλώνυμα κέντρα και προσπαθεί μέσα στον εκκωφαντικό θόρυβο τους να
σπάσει τη μοναξιά του, προσπαθεί από διάφορες, ύποπτες και
38

παραπλανητικές οργανώσεις να βρει μια ισορροπία στον εαυτό του, ψάχνει…
ψάχνει… ψάχνει και λύση, δε βρίσκει. Και φωνάζει συνέχεια; Βοήθεια!
«Τι φοβερός που είναι ο κόσμος που ζούμε! Όπου στρέψεις το βλέμμα
σου αντικρίζεις πόνο, αδικία, κακότητα, ένταση, αμαρτία, βία, πολέμους,
δυστυχία. Γιατί άραγε; Και γιατί όλα αυτά να συνυπάρχουν με φυσική
ομορφιά, με απαράμιλλη καλοσύνη, με ανθρώπινο μεγαλείο; Γιατί να
εναλλάσσετε το καλό με το κακό; Γιατί να διαπλέκεται η δυστυχία με την
ευτυχία; Γιατί να αντιπαλεύει αδιάκοπα το προκλητικό ερώτημα της θεϊκής
απουσίας η και ανυπαρξίας με τη μυστική υποψία της θεϊκής παρουσίας»;
Απόσπασμα από το βιβλίο Εκεί που δεν φαίνεται ο Θεός .ΝΙΚΟΛΑΟΥ Μ.Μ.& ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ

«Άνθρωπον ουκ έχω». Λόγια που εκφράζουν το μέγεθος της τραγωδίας
και μάλιστα μιας τραγωδίας κοινωνικής. Αυτή δεν είναι κραυγή αγωνίας του
παραλύτου. Είναι η δικαιολογημένη κραυγή μοναξιάς της κάθε εποχής και
πολύ πιο πολύ της δικής μας. Γιατί, αν μοναξιά είναι η αίσθηση της απουσίας
των άλλων ανθρώπων, πολύ πιο φοβερή είναι η μοναξιά της αίσθησης της
παρουσίας πολλών, αλλά αδιάφορων ανθρώπων.
Και όμως, δεν είναι μόνο έτσι τα πράγματα. Δεν υπάρχει μόνο το μαύρο,
μόνο το σκοτάδι. Υπάρχει και το φως. Μόνο που πρέπει ν’ ανοίξουμε τα μάτια
μας, ν’ ανοίξουμε τ’ αυτιά μας, για να δούμε, για ν’ ακούσουμε. Να δούμε τον
εαυτό μας κάτω απ’ αυτό το φως, να δούμε το ξεστράτισμα μας, να δούμε πως
πουθενά δεν μας βγάζει ο δρόμος που τραβάμε! Να ακούσουμε το παρήγορο
θεϊκό λόγο: «θέλεις υγιής γενέσθαι:» Να ξεκόψουμε απ’ τα εφήμερα και τα
παροδικά, και να στρέψουμε την προσοχή μας στο αιώνιο και το διαρκές. Σ’
όποια φάση μοναξιάς κι αν βρισκόμαστε ας μην ξεχνούμε πως ζει Κύριος ο
Θεός. Αυτός με την παρουσία και την αγάπη Του σπάζει αυτή τη μοναξιά. Ας
αναζητήσουμε καταφύγιο κοντά του.
Μας γράφει ο φωτισμένος θεολόγος του 20ου αιώνα μακαριστός π.
Αλέξανδρος Σμέμαν: «…Σ' αυτή λοιπόν τη συγκεκριμένη ευαγγελική ιστορία,
τι είναι αιώνιο και διαρκές; Στο κέντρο της βρίσκονται σαφώς τα λόγια του
παραλύτου προς το Χριστό, "άνθρωπον ουκ έχω". Αυτή είναι στ' αλήθεια η
κραυγή του ανθρώπου πού φτάνει στο σημείο να γνωρίσει την τρομακτική
δύναμη του ανθρώπινου εγωισμού και ναρκισσισμού. Ο καθένας για τον εαυτό
του. Ψάχνοντας για το νούμερο ένα. Όλοι αυτοί, όλο αυτό το πλήθος των
τυφλών, αρρώστων, παραλύτων, των "έκδεχομένων την του ύδατος κίνησιν",
που μ' άλλα λόγια περιμένουν για βοήθεια, φροντίδα, θεραπεία, παρηγοριά. Ο
καθένας όμως περιμένει μόνος του. για τον εαυτό του. Και όταν τα νερά
ταράσσονται, όλοι σπρώχνονται ξεχνώντας ο ένας τον άλλο... Από την άποψη
του ευαγγελίου, αυτή η "κολυμβήθρα" είναι φυσικά μια εικόνα του κόσμου, μια
εικόνα της ανθρώπινης κοινωνίας, ένα σύμβολο της ίδιας της οργάνωσης της
ανθρώπινης κοινωνίας…
39

Αδελφοί μου! "Θέλεις υγιής γενέσθαι;" Ο παραλυτικός περίμενε ένα
άνθρωπο βοηθό, βρήκε τον ίδιο τον Κύριο.
Εμείς που ψάχνουμε για βοήθεια. Μήπως στεκόμαστε δίπλα σε κάποιον
σπουδαίο, κάποιον που είναι το μεγάλο μέσο, η μεγάλη δύναμη για να μας
συμπαρασταθεί και να λύσει το πρόβλημά μας; Θα απογοητευτούμε πολύ. Και
έχουμε πολλές φορές απογοητευθεί από τέτοιους. Όμως υπάρχει Θεός. Και
η βοήθεια ξεκινά μέσα από τη ψυχή, όπου κατοικεί ο Κύριος. Περιμένει να
εκδηλώσουμε το παράπονό μας. «Άνθρωπον ουκ έχω», έχω όμως Εσένα Κύριε.
Από Σένα ζητώ βοήθεια, ανακούφιση, δύναμη για να αντιμετωπίσω τις
δυσκολίες μου. Σε Σένα εμπιστεύομαι τις ανησυχίες μου, τις ελπίδες μου.
Βοήθησέ με.

40

10. Η ΜΟΝΑΞΙΑ
ΜΑΣ
ΚΥΡΙΑΚΗ
ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ
400 χρόνια προ Χριστού έζησε
ο κυνικός φιλόσοφος Διογένης.
Τούτος
χαρακτηρίστηκε
σαν
αναρχικός
φιλόσοφος
και
χρησιμοποιούσε τον αστεϊσμό και το
λογοπαίγνιο ως μέσο για τα
διδάγματά του. Πίστευε πως η
ευτυχία του ανθρώπου βρίσκεται
στη φυσική ζωή και πως μόνο με την
αυτάρκεια, τη λιτότητα, την αυτογνωσία και την άσκηση μπορεί κανείς να την
εξασφαλίσει. Τούτος λοιπόν μια μέρα, μέρα μεσημέρι πήρε ένα φανάρι
αναμμένο και κυκλοφορούσε μέσα στο πλήθος φωνάζοντας «άνθρωπον ζητώ»·
ψάχνω άνθρωπο, γυρεύω άνθρωπο.
400 χρόνια αργότερα στα χρόνια του Χριστού, όταν ο Θεάνθρωπος
κυκλοφορούσε ανάμεσα μας η ίδια ακριβώς ιστορία. Και πάλι μέρα μεσημέρι
και πάλι μέσα στο πλήθος.
Εκεί στην προβατική πύλη του τείχους της Ιερουσαλήμ όπου και η
Βηθεσδά, η κολυμβήθρα του ελέους. Ο χώρος όλος πλημμυρισμένος από
λογής – λογής αρρώστους. Όλοι αυτοί, τυφλοί, ανάπηροι, παράλυτοι,
περίμεναν με αγωνία κι ελπίδα να κατέβει ο άγγελος, ο απεσταλμένος του
Θεού, να ταράξει τα νερά της δεξαμενής. Και τότε όποιος προλάβαινε να
πέσει μέσα στα νερά την ώρα εκείνη γινόταν αμέσως καλά, από οποιαδήποτε
αρρώστια κι αν έπασχε. Απ’ όλους αυτούς τους βασανισμένους αρρώστους
όμως ένας άνθρωπος ξεχώριζε. Τριανταοκτώ ολόκληρα χρόνια παράλυτος. Κι
ήταν μόνος, κατάμονος. Δεν είχε κανένα να τον βοηθήσει. Αυτόν μόλις τον
αντικρίζει ο Χριστός, τον πλησιάζει και του λέει «Θέλεις να γίνεις καλά»; Και
η απάντηση : «Κύριε, δεν έχω άνθρωπο να με βοηθήσει να πέσω πρώτος μέσα
στα νερά όταν τα κινήσει ο άγγελος. Πάντοτε κάποιος άλλος προλαβαίνει να
πέσει πρώτος».
Ετούτος ο παραλυτικὸς του σημερινού Ευαγγελίου, εκφράζει ένα
βασικά παράπονο. Δεν έχει κάποιον δικό του άνθρωπο για να τον βάλει μέσα
41

στα ταραγμένα νερά. Είναι μόνος και μέσα στην μοναξιά του, υπομένει για
τριάντα οκτώ χρόνια την ασθένεια του, δυστυχισμένος και ξεχασμένος. Είναι
μόνος ανάμεσα σε τόσο κόσμο. Άνθρωπο δεν έχει…
2000 χιλιάδες χρόνια μετά. Σήμερα… στην εποχή μας.
Η ίδια φωνή. Το ίδιο παράπονο. Η ίδια ικεσία.
«Άνθρωπον ουκ έχω…»
Η δραματική φωνή του ανθρώπου, σήμα κατατεθέν της εποχής μας.
Φωνάζει βοήθεια, ο άνθρωπος και ο ήχος πέφτει στο κενό. Παρά την πρόοδο,
παρά τις πολυσύχναστες πόλεις, παρά τις καταπληκτικές επιστημονικές
προόδους, ο άνθρωπος μένει μόνος, μένει αβοήθητος. Ζει με τα τηλέφωνα στα
χέρια του, βρίσκεται συνέχεια μέσα στο διαδίκτυο, ένα παγκόσμιο παράθυρο στο
κόσμο, μια συνεχή και ασταμάτητη επικοινωνία και όμως είναι μόνος. Ο
καθένας ζει μόνο για τον εαυτό του. Απομονωμένοι και διασπασμένοι από το
σύνολο των ανθρώπων, ζούμε μέσα σε μια απέραντη εγωκεντρική μοναξιά.
Συστεγαζόμαστε και συνεργαζόμαστε. Αγκαλιαζόμαστε και διασκεδάζουμε.
Τρέχουμε μαζί στις γιορτές και στα πανηγύρια. Χορεύουμε και τραγουδάμε.
Ζούμε και κινούμαστε πάντα στην πολυκοσμία. Τίποτε όμως το ουσιαστικό. Η
ερημιά και η μοναξιά βασιλεύουν γύρω μας κι ας συνωστιζόμαστε στους
δρόμους, στα μέσα συγκοινωνίας, ακόμα, ακόμα και μέσα στις εκκλησίες.
Χιλιάδες και μυριάδες άνθρωποι δίπλα μας προσπερνούν βιαστικά χωρίς καμιά
διάθεση επικοινωνίας, ούτε καν για ένα χαιρετισμό. Δίχως ένα βλέμμα, χωρίς
ένα χαμόγελο. Όλα συμβατικά, επιφανειακά, χωρίς ειλικρίνεια, χωρίς ανθρωπιά.
Η μοναξιά λοιπόν και ο δικός μας καημός και σε μεγαλουπόλεις και σε
χωριά. Έχει την αίσθηση κανείς, πως βυθίζεται ολομόναχος σε μια απύθμενη
ανθρωποθάλασσα. Χιλιάδες άνθρωποι κυκλοφορούν γύρω μας, όμως δεν
είναι παρά απρόσωπες μονάδες μιας ποσότητας. Είναι άνθρωποι χωρίς
φυσιογνωμία, χωρίς χαμόγελο. Ζούμε, αλήθεια, τόσο κοντά ο ένας με τον
άλλο και όμως δεν έχουμε καμιά ψυχική επικοινωνία.
Ακόμη πρέπει να δούμε πως ζούμε στην εποχή που την χαρακτηρίζει ο
άκρατος υλισμός, το χρήμα, η έλλειψη αγάπης για τον συνάνθρωπο, η
εκμετάλλευση του αδυνάτου, η ύψιστη υποκρισία, σε μια εποχή όπου για κάθε
μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα, εφευρίσκονται χονδροειδέστατα προσχήματα
και παρουσιάζονται σαν μοναδικές εφικτές λύσεις. Η ανθρωπότητα έχει
βυθιστεί σε έναν άνευ προηγουμένου μεσαίωνα που προσπαθεί απεγνωσμένα
να βρει διέξοδο.
Στον ίδιο τούτο κόσμο πόνος παντού και δυστυχία. Αρρώστιες,
δυστυχήματα, απώλειες που τα αίτια τους μπορούν να αναχθούν είτε σε
42

ανθρώπινες δραστηριότητες και εσκεμμένες παραλείψεις είτε σε φυσικούς
παράγοντες. Μολυσμένες τροφές, μολυσμένο νερό, μολυσμένος αέρας,
πόλεμοι, Τσερνόμπιλ, Φουκουσίμα, Κοσλοντούϊ, αεροπλάνα που πέφτουν,
τρένα που εκτροχιάζονται, τροχαία δυστυχήματα, εργατικά ατυχήματα και
πολλά άλλα «κατορθώματα» της ανθρώπινης τεχνολογίας, της απανθρωπιάς,
της κακίας, της αδιαφορίας, της εγκληματικότητας.
Να προσθέσουμε και την ανασφαλή καθημερινότητά μας, σε κάθε τομέα
και σε κάθε στιγμή με μια πολιτεία θεατή και ανίκανη για παρέμβαση. Όταν
φοβόμαστε ακόμα και να χαιρετήσουμε το συνάνθρωπό μας ή να βγούμε έξω
από το σπίτι μας, όταν αντικρίζουμε με αβεβαιότητα και φόβο το άμεσο
μέλλον μας, όταν βάζουμε το χέρι στον τύπο των ήλων του ξεχαρβαλώματος
του τόπου μας, της πατρίδας μας, του ξεπουλήματος των πάντων, ηθών, εθών,
πίστεως γλώσσας, παιδείας, οικονομίας, όταν… όταν… όταν.
«…Σ' αυτή λοιπόν τη συγκεκριμένη ευαγγελική ιστορία, τι είναι αιώνιο
και διαρκές; Στο κέντρο της βρίσκονται σαφώς τα λόγια του παραλύτου
προς το Χριστό, "άνθρωπον ουκ έχω". Αυτή είναι στ' αλήθεια ή κραυγή του
ανθρώπου πού φτάνει στο σημείο να γνωρίσει την τρομακτική δύναμη του
ανθρώπινου εγωισμού και ναρκισσισμού. Ο καθένας για τον εαυτό του.
Ψάχνοντας για το νούμερο ένα. Όλοι αυτοί, όλο αυτό το πλήθος των
τυφλών, αρρώστων, παραλύτων, των "εκδεχομένων την του ύδατος κίνησιν",
πού μ' άλλα λόγια περιμένουν για βοήθεια, φροντίδα, θεραπεία, παρηγοριά.
Ό καθένας όμως περιμένει μόνος του. για τον εαυτό του. Και όταν τα νερά
ταράσσονται, όλοι σπρώχνονται ξεχνώντας ό ένας τον άλλο... Από την
άποψη του ευαγγελίου, αυτή ή "κολυμβήθρα" είναι φυσικά μια εικόνα του
κόσμου, μια εικόνα της ανθρώπινης κοινωνίας, ένα σύμβολο της ίδιας της
οργάνωσης της ανθρώπινης συνείδησης…
…Μας λένε πώς έτσι δουλεύει ο κόσμος, τι μπορείς να κάνεις; Αυτή
όμως είναι πράγματι η έσχατη, αντικειμενική και επιστημονική αλήθεια για
το πρόσωπο και την ανθρώπινη ζωή; …
…Δεν αισθανόμαστε πλέον, έστω και ασυνείδητα, ασφυξία σ' έναν
κόσμο πνιγμένο στο παμφάγο εγώ. Έχουμε τόσο συνηθίσει στο αίμα. στο
μίσος, στη βία, και τουλάχιστον στην αδιαφορία…». (π. Αλέξανδρος
Σμέμαν).
Αγαπητοί Χριστιανοί! Έχουμε γίνει μάρτυρες ενός τραγικού γεγονότος,
ενός πατέρα που σφαγιάστηκε τη στιγμή που έτρεχε για να μεταφέρει στο
μαιευτήριο την ετοιμόγεννη σύζυγό του.
Δείγμα κι αυτό της εποχής μας. Δείγμα της εγκατάλειψής μας.

43

Και εμείς συνεχίζουμε να φωνάζουμε, να κραυγάζουμε «άνθρωπον
ουκ έχω». Λόγια που εκφράζουν το μέγεθος της τραγωδίας και μάλιστα μιας
τραγωδίας κοινωνικής. Η δικαιολογημένη κραυγή μοναξιάς της δικής μας
εποχής. Γιατί, αν μοναξιά είναι η αίσθηση της απουσίας των άλλων
ανθρώπων, δυστυχώς, πολλές φορές μοναξιά είναι και η αίσθηση της
παρουσίας πολλών, αλλά αδιάφορων ανθρώπων.
Αλλά. Σε όποια φάση μοναξιάς κι αν βρισκόμαστε ας μην ξεχνούμε ότι
υπάρχει ο Θεός, ο οποίος με την παρουσία και την αγάπη Του σπάζει αυτή τη
μοναξιά. Η διατάραξη της ισορροπίας Θεού - ανθρώπου δημιουργεί
αφάνταστο πόνο και έχει αφετηρία τη διαταραχή – διακοπή των σχέσεων του
ανθρώπου με το Θεό και κατάληξη τη διακοπή των σχέσεων με το
συνάνθρωπο. Ο άνθρωπος τότε γίνεται ιδιαίτερα εγωιστής. Γίνεται θηρίο και
καταλήγει στην αδιαφορία για τη δυστυχία και την τραγωδία του συνανθρώπου
του. Προσπερνά αδιάφορα το συνάνθρωπο και τα προβλήματά του, ενώ
κάποτε τον αντιμετωπίζει με τρόπο ειρωνικό, ακόμα και κυνικό!
Αδελφοί μου!
«Έχουμε και ζούμε μέσα σε μια φύση που ανασταίνεται πάγκαλη μέσα σε
θείο κι άτρεμο φως, φύση που πλημμυρίζει τον εσωτερικό πλέον κόσμο του
ανθρώπου από φως, που του μεταμορφώνει τα υλικά οράματα σε πνευματικά,
που του εξάπτει τον ενθουσιασμό να ξαναπαλέψει με τον εαυτό του και τις
εναντιότητες του βίου, που τον εμπνέει να νικήσει τον κόσμο αυτό και να τον
μεταπλάσει, να τον σφραγίσει με το δικό του όραμα. Έχοντας αυτές τις
καταβολές και τις δυνατότητες, γιορτάζει το Πάσχα το Έθνος μας, σαν ένα
γεγονός ακένωτης ελπίδας : την νίκη του θανάτου και τον θρίαμβο της
πνευματικής αιωνιότητας του ανθρώπου.
Αναμφισβήτητα, και σήμερα, στην πολυδύναμη κρίσι, το Πάσχα είναι,
πρέπει να είναι το μοναδικό νεοελληνικό όραμα και βίωμα, κανόνας ζωής και
δράσης, αφού σημαίνει ελευθερία, και αρμονία, αφού αποδίδει την αρετή
απαραχάραχτη, αφού εκφράζει ο,τι πιο μύχιο, λυτρωτικό, αρρενωπό, καίριο
έχει το Έθνος μας. Πάνω στις δυνατές καρδιές στέκεται ο Χριστός, στέκεται
και πατεί η Ελευθερία». (Μητροπολίτη Πειραιώς Σεραφείμ).
Γένοιτο!

44

11. ΟΙ ΔΥΟ
ΦΩΝΕΣ
ΚΥΡΑΚΗ ΤΟΥ
ΠΑΡΑΛΥΤΟΥ
Δυο εκ διαμέτρου αντίθετες
φωνές αντηχούν στ’ αυτιά μας,
αγαπητοί χριστιανοί, τις μέρες
αυτές.
Η μια είναι η γεμάτη
αισιοδοξία, θάρρος και χαρά,
αναστάσιμη ιαχή:

«Αναστάσεως ημέρα, και
λαμπρυνθώμεν τη πανηγύρει, και
αλλήλους περιπτυξώμεθα, Είπωμεν αδελφοί, και τοις μισούσιν ημάς,
Συγχωρήσωμεν πάντα τη Αναστάσει, και ούτω βοήσωμεν, Χριστός ανέστη εκ
νεκρών, θανάτω θάνατον πατήσας, και τοις εν τοις μνήμασι, ζωήν
χαρισάμενος».

Η άλλη η γεμάτη απαισιοδοξία, απογοήτευση και σπαραγμό, πένθιμη
κραυγή του παραλύτου της σημερινής ευαγγελικής περικοπής.
«Άνθρωπον ουκ έχω…».
Η σπαρακτική κραυγή του ανθρώπου, που επί τριάντα οκτώ
χρόνια βρισκόταν κατάκοιτος σε μια από τις στοές της κολυμβήθρας, δεξαμενής- του Σιλωάμ.
Ένας παράλυτος τριανταοκτώ χρόνια φωνάζει: Βοήθεια! Κανένας δεν
τον ακούει. Η φωνή του πέφτει στο κενό. Ό καθένας κοιτάζει τη βολή
του… Τόσοι και τόσοι περνούσαν μα όλοι τον προσπερνούσαν. Τι κι αν
κραύγαζε ζητώντας βοήθεια; Η φωνή του πνιγόταν στη βιασύνη όλων αυτών
που σχεδόν συνωστίζονταν δίπλα του μα όμως μόνο τη δουλειά τους
κοίταζαν.
Και ο άνθρωπος του σημερινού Ευαγγελίου, ζούσε το διπλό του δράμα.
Όχι μόνο της παράλυσης μα και της εγκατάλειψης . Γνωστοί, φίλοι,
συγγενείς, οι πάντες, τον είχαν εγκαταλείψει! Γι' αυτό, στην ερώτηση του
Ιησού «θέλεις υγιής γενέσθαι», η απάντηση αντί οτιδήποτε άλλου ήτανε:

45

«Κύριε άνθρωπον ουκ έχω…». Δεν έχω άνθρωπο για να με βοηθήσει.
Φωνάζω: Βοήθεια, κανείς δε μ’ ακούει.
«Κύριε άνθρωπον ουκ έχω…»
Αυτή είναι, αγαπητοί Χριστιανοί η δραματική φωνή του ανθρώπου σε
όλους τους αιώνες και το ιδιαιτέρως σήμα κατατεθέν της εποχής μας.
Φωνάζει βοήθεια, ο άνθρωπος και ο ήχος πέφτει στο κενό. Παρά την πρόοδο,
παρά τις πολυσύχναστες πόλεις, παρά τις καταπληκτικές επιστημονικές
προόδους, ο άνθρωπος μένει μόνος, μένει αβοήθητος. Ό καθένας μας ζει μόνο
για τον εαυτό του. Απομονωμένοι και διασπασμένοι από το σύνολο των
ανθρώπων, ζούμε μέσα σε μια απέραντη εγωκεντρική μοναξιά. Συστεγαζόμαστε
και συνεργαζόμαστε. Αγκαλιαζόμαστε και διασκεδάζουμε. Τρέχουμε μαζί στις
γιορτές και στα πανηγύρια. Χορεύουμε και τραγουδάμε. Ζούμε και κινούμαστε
πάντα στην πολυκοσμία. Τίποτε όμως το ουσιαστικό. Η ερημιά και η μοναξιά
βασιλεύουν γύρω μας κι ας συνωστιζόμαστε στους δρόμους, στα μέσα
συγκοινωνίας, ακόμα, ακόμα και μέσα στις εκκλησίες. Χιλιάδες και μυριάδες
άνθρωποι δίπλα μας προσπερνούν βιαστικά χωρίς καμιά διάθεση επικοινωνίας,
ούτε καν για ένα χαιρετισμό. Δίχως ένα βλέμμα, χωρίς ένα χαμόγελο. Όλα
συμβατικά, επιφανειακά, χωρίς ειλικρίνεια, χωρίς ανθρωπιά.
Και ό άνθρωπος, για να σπάσει την απομόνωση του, ψάχνει σε
υποκατάστατα. Τρέχει δεξιά κι αριστερά, για να μην τρελαθεί. Τρέχει στα
ναρκωτικά, στοιβάζεται στα ποικιλώνυμα κέντρα και προσπαθεί μέσα στον
εκκωφαντικό θόρυβο της νύχτας να σπάσει τη μοναξιά του. Προσπαθεί μέσα
από διάφορες, ύποπτες και παραπλανητικές οργανώσεις. Ψάχνει σε
νεοφερμένες ανατολικής προέλευσης ιδεολογίες, στη γιόγκα και στις
εναλλακτικές θεραπείες ακόμα και στη μαγεία στο σατανισμό να βρει μια
ισορροπία στον εαυτό του. Ψάχνει… ψάχνει… ψάχνει και λύση, δε βρίσκει. Γι'
αυτό και φωνάζει συνέχεια; Βοήθεια! «Άνθρωπο ουκ έχω».
Ζητείται, λοιπόν, άνθρωπος. Ζητείται βοήθεια.
Είναι σαν το Διογένη που γύριζε μέρα μεσημέρι με το φανάρι μέσα στον
κόσμο, την πολυκοσμία και φώναζε «άνθρωπον ζητώ!».
Και όμως, δεν είναι μόνο έτσι τα πράγματα. Δεν υπάρχει μόνο το μαύρο,
μόνο το σκοτάδι. Υπάρχει και το φως. Μόνο που πρέπει ν’ ανοίξουμε τα μάτια
μας για να το δούμε. Να δούμε τον εαυτό μας κάτω απ’ αυτό το φως, να δούμε
το ξεστράτισμα μας, να δούμε πως πουθενά δεν μας βγάζει ο δρόμος που
τραβάμε! Να ξεκόψουμε απ’ τα εφήμερα και τα παροδικά, αυτό το ναρκισσισμό
μας, και να στρέψουμε την προσοχή μας στο αιώνιο και το διαρκές.
Μας γράφει ο φωτισμένος θεολόγος του 20ου αιώνα μακαριστός π.
Αλέξανδρος Σμέμαν.

46

«…Σ' αυτή λοιπόν τη συγκεκριμένη ευαγγελική ιστορία, τι είναι αιώνιο
και διαρκές; Στο κέντρο της βρίσκονται σαφώς τα λόγια του παραλύτου
προς το Χριστό, "άνθρωπον ουκ έχω". Αυτή είναι στ' αλήθεια ή κραυγή του
ανθρώπου πού φτάνει στο σημείο να γνωρίσει την τρομακτική δύναμη του
ανθρώπινου εγωισμού και ναρκισσισμού. Ο καθένας για τον εαυτό του.
Ψάχνοντας για το νούμερο ένα. Όλοι αυτοί, όλο αυτό το πλήθος των
τυφλών, αρρώστων, παραλύτων, των "εκδεχομένων την του ύδατος κίνησιν",
πού μ' άλλα λόγια περιμένουν για βοήθεια, φροντίδα, θεραπεία, παρηγοριά.
Ό καθένας όμως περιμένει μόνος του. για τον εαυτό του. Και όταν τα νερά
ταράσσονται, όλοι σπρώχνονται ξεχνώντας ό ένας τον άλλο... Από την
άποψη του ευαγγελίου, αυτή ή "κολυμβήθρα" είναι φυσικά μια εικόνα του
κόσμου, μια εικόνα της ανθρώπινης κοινωνίας, ένα σύμβολο της ίδιας της
οργάνωσης της ανθρώπινης συνείδησης…
…Μας λένε πώς έτσι δουλεύει ο κόσμος, τι μπορείς να κάνεις; Αυτή
όμως είναι πράγματι η έσχατη, αντικειμενική και επιστημονική αλήθεια για
το πρόσωπο και την ανθρώπινη ζωή; …
…Δεν αισθανόμαστε πλέον, έστω και ασυνείδητα, ασφυξία σ' έναν
κόσμο πνιγμένο στο παμφάγο εγώ. Έχουμε τόσο συνηθίσει στο αίμα. στο
μίσος, στη βία, και τουλάχιστον στην αδιαφορία…».
Και όμως αδελφοί μου!
Ο Ιησούς μόλις πλησίασε το μοναχικό και εγκαταλελειμμένο
άνθρωπο, η πρώτη κουβέντα που έκανε μαζί του ήτανε: «Θέλεις υγιείς
γενέσθαι;» .
Τι σημαίνει αυτό; Ο Ιησούς και τότε και τώρα, ιδιαίτερα τώρα, είναι
σε αγωνία. Ακούει τη κραυγή του σπαραγμού μας. Αισθάνεται τη μοναξιά
του κάθε παραλυτικού και προσφέρεται στην ανάγκη του. Ο Χριστός
γίνεται παρών μες από τον καθέναν μας, γίνεται ο άνθρωπος μας. Είναι
αγάπη, η συμπόνια, η φροντίδα.
Το ευαγγέλιο μας λέει επίσης πώς αυτή η καινούρια και αυθεντική
ανθρώπινη ζωή, μας έχει αποκαλυφθεί, μας έχει έρθει "εν Χριστώ". Αυτός
πού έρχεται στον μοναχικό και χρονίως πάσχοντα παράλυτο δεν είναι ξένος,
αλλά "δικός του". Έρχεται για να αναλάβει και να κάνει δικά Του τα
βάσανα του, να κάνει τη ζωή του δική Του, να βοηθήσει και να θεραπεύσει.
Ο Χριστός γίνεται παρών μέσα από τον καθέναν που ήδη τον έχει
ντυθεί μέσα από τοι βάπτισμα και την ενσωμάτωσή του στην Εκκλησία.
«Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε Χριστόν ενεδύσασθε». Τότε κυκλοφορώντας
στους δρόμους της ζωής αφουγκραζόμαστε την κάθε κραυγή που εκπέμπουν
τα χείλη του ανθρώπου και στεκόμαστε δίπλα του.

47

«Θέλεις υγιής γενέσθαι;» Είναι η ερώτηση που δεν ανήκει σε κάποιον
πού επιδιώκει να υποχρεώσει, να πείσει ή να υποτάξει άλλους. Είναι
ερώτηση της γνήσιας αγάπης και του γνήσιου ενδιαφέροντος. Μόνο που
απαιτείται να συντρίβουν οι τρομεροί τοίχοι του εγωκεντρισμού. και να
αποχτηθεί εκείνη η αγάπη η οποία σύμφωνα με τα λόγια του αποστόλου
Παύλου "εκκέχυται εν ταις καρδίαις ημών", η αγάπη που γεμίζει και
φουσκώνει τις καρδιές μας. Αυτή είναι η αιώνια εντολή του Χριστιανισμού
και το περιεχόμενο ολόκληρου του ευαγγελίου και όλης της πίστης μας.
Είναι η καινή, η εκ τάφου, αναστάσιμη εντολή.
Υπάρχει λοιπόν και η άλλη φωνή. Την είπαμε στην αρχή. Είναι η
φωνή η γεμάτη αισιοδοξία, θάρρος και χαρά, η αναστάσιμη φωνή:
«Αναστάσεως ημέρα, και λαμπρυνθώμεν τη πανηγύρει, και αλλήλους
περιπτυξώμεθα, Είπωμεν αδελφοί, και τοις μισούσιν ημάς, Συγχωρήσωμεν
πάντα τη Αναστάσει, και ούτω βοήσωμεν, Χριστός ανέστη εκ νεκρών, θανάτω
θάνατον πατήσας, και τοις εν τοις μνήμασι, ζωήν χαρισάμενος».
Τούτη τη φωνή τούτη την έχουμε όλοι ανάγκη!

48

12. ΠΟΙΟΣ
ΕΑΥΤΟΣ;

Ο

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ

ΜΑΣ

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΥΦΛΟΥ
Σήμερα, αγαπητοί Χριστιανοί, είναι η τελευταία Κυριακή που ψάλλεται
το «Χριστός Ανέστη». Είναι η έκτη Κυριακή μετά την Ανάσταση, η Κυριακή
του Τυφλού.
Ο Χριστός στη θεραπεία του εκ γενετής τυφλού του σημερινού
Ευαγγελίου, επιδιώκει με την επέμβαση αυτή να επικεντρώσει την προσοχή
των ανθρώπων, όχι τόσο στην αιτία της τυφλώσεως, μα στην σκοπιμότητά της.
Πως και γιατί επετράπη αυτή η ασθένεια στον άνθρωπο;
Δυο σκέψεις αρχικά έχουμε να υπογραμμίσουμε
• «Άνθρωπος λεγόμενος Ιησούς, πηλόν εποίησε και επέχρισέ τους
οφθαλμούς, και είπε « Ύπαγε στην κολυμβήθρα του Σιλωάμ και νίψαι».
Απελθών δε και νιψάμενος ανέβλεψε .....» και «Εκ του αιώνος ουκ ηκούσθη,
ότι ήνοιξε τις οφθαλμούς τυφλού γεγενημένου. Ει μη ούτος παρά Θεού ουκ
ηδύνατο ποιείν ουδέν....»
49

• «Ην δε Σάββατον, ότε τον πηλόν εποίησεν ο Ιησούς και ανέωξεν
αυτού τους οφθαλμούς.....»
Και προχωρώντας πιο πέρα απ’ αυτές τις σκέψεις μας, τρία πράγματα,
αδελφοί μου, υπογραμμίζονται σαν απαραίτητα για τον άνθρωπο: το ψωμί, η
υγεία και η ελπίδα. Στερημένος από τα άλλα αγαθά μπορεί να ζήσει, χωρίς
αυτά, όμως, βαδίζει ταχύτερα προς το θάνατο. Η πείνα φθείρει το σώμα, ο
πόνος δημιουργεί μίσος για το σώμα και η απελπισία αφαιρεί κάθε χαρά γεύση από οτιδήποτε.
Ο Ιησούς ευλόγησε τον άρτο, ώστε να χορτάσουν οι χιλιάδες που τον
ακολούθησαν, χάρισε τη ψυχική και σωματική υγεία όπου τον αναζήτησαν και
έδωσε την πίστη - ελπίδα για μια καλύτερη ζωή μέσα από την αγάπη, τόσο σε
αυτόν τον κόσμο, όσο και στην επουράνια συνέχειά του.
Η θεραπεία λοιπόν του τυφλού είναι η ορατή φανέρωση της δυνάμεως
του Θεού. Αυτή είναι και η πρώτη σκέψη μας που τονίσαμε στην αρχή.
Πραγματώνεται δε με την εγκόσμια παρουσία του Χριστού, «ο οποίος
απεστάλη για να φωτίσει τον κόσμο, που κατέκειτο σκεπασμένος νεκρός στα
σκοτάδια της πλάνης και της αμαρτίας».
Δεν απαρνήθηκε, ο Ιησούς, δεν απαρνείται ο Θεός, ποτέ τους
αρρώστους, δεν πιστεύει ότι ο πόνος είναι αναγκαίος για να νικηθεί η αμαρτία
– και το κακό. Ούτε πιστεύει ότι η ασθένεια και ο πόνος είναι συνέπεια
αμαρτήματος του πάσχοντος η των γονέων του, αλλά δίνει μια νέα διάσταση.
Έτσι, ετούτος ο τυφλός, που δεν αμάρτησε ούτε αυτός, ούτε οι γονείς του,
φανερώνεται ως όργανο του σκοπού του Θεού. Προορίζεται να δείξει στον
κόσμο τα θαυμαστά έργα του Δημιουργού. Να τους πει με απλά λόγια τι είναι
και τι δεν είναι το γεγονός να βλέπεις.
Οι Ιουδαίοι, αλλά και ο αρχαίος κόσμος, μα κι εμείς ακόμ και σήμερα,
ευκαίρως ακαίρως, έβλεπαν και βλέπομε την αρρώστια σαν τιμωρία. Ο Ιησούς
την διδάσκει σαν ευκαιρία δόξας Θεού και μετάνοιας. Έτσι, λοιπόν, ο Ιησούς,
που δεν επιθυμούσε να βασανίζονται οι άνθρωποι για να βρουν την
πραγματική σωτηρία, όταν τον πλησιάζει ένας εκ γενετής τυφλός, τον
θεραπεύει. Γιατί δεν ήρθε ο Ιησούς να αρνηθεί την ζωή με τις χαρές της, αλλά
να την επιβεβαιώσει. Η επιθυμία Του είναι να διώξει τον πνευματικό πόνο
και να φέρει την ψυχική υγεία, όταν, όμως, στον δρόμο Του εμφανίζεται ο
σαρκικός βασανισμός δεν αρνείται τη βοήθεια Του. Δεν είναι
περιπλανώμενος μάγος η σαν τον Μεσσία που περιμένουν αιώνες τώρα οι
Ιουδαίοι αλλά μέσα στην αγάπη Του βρίσκει καταφύγιο κάθε ανθρώπινη
ανάγκη.
Εκείνη την στιγμή, τη βοήθεια Του τη ζήτησε ένας τυφλός που δεν είχε
δει ποτέ το φως της ημέρας. Το φως της ημέρας δε βοηθούσε τον τυφλό να δει.
50

Ό,τι δεν κατάφερε αυτό το γήινο φως, το πέτυχε η αγάπη και το έλεος του
Ιησού. Με το φως του Ιησού θεραπεύτηκε ο τυφλός και με την πίστη του
μπόρεσε να ελέγξει την μωρία των σοφών, των σχολαστικών διδασκάλων, που
κοιτούσαν τον τύπο και προσπερνούσαν την ουσία. Ο τυφλός διαφώτισε με την
έλλαμψη του λόγου του τους διδασκάλους σκοτεινών γραμμάτων και κενών
ουσίας.
Η σχολαστική εμμονή στον τύπο (" Ην δε Σάββατον"), η δεύτερη σκέψη
μας, δεν επέτρεψε στους νομοδιδασκάλους να αισθανθούν την παρουσία της
ίδιας της ουσίας, του δημιουργού των νόμων, της μοναδικής αλήθειας. Η
μεμψίμοιρη και σχολαστική έρευνα του Θείου λόγου γίνεται εμπόδιο για την
βίωση της παρουσίας του Θεού.
Η συμπεριφορά αυτή είναι τυπική και παρουσιάζεται πανομοιότυπη στις
μέρες μας, όπως και στην εποχή του Ιησού. Οι «διδάσκαλοι» των οιωνδήποτε
ιερών κανόνων, οι σύγχρονοι Γραμματείς και Φαρισαίοι που παρουσιάζονται
σαν τηρητές και θεσμοφύλακες, αυτοί οι άνθρωποι που αγνοούν την ύπαρξη
της βίωσης του Χριστιανισμού και την αποδέχονται μόνο σαν γράμμα και τύπο
νόμου, όλοι αυτοί, όλοι εμείς, πρέπει να εντάξουμε, μέσα στον καθημερινό
αγώνα μας για τη βιωτή, τον Ιησού. Ο τυφλός είναι σε πλεονεκτικότερη θέση
από εμάς γιατί, αν και δεν έβλεπε ποιος τον θεράπευσε, αναγνωρίζει τον
Σωτήρα, δεν έχει διδαχθεί γι' Αυτόν, αλλά πιστεύει στον Κύριο.
Αδελφοί μου!
Όλοι μας, συνειδητά ή ασυνείδητα, απορούμε ποιος είναι ο
πραγματικός μας εαυτός; Εκείνος που, όντας τυφλός, ξεπλένει τα μάτια της
ψυχής του και βλέπει την ουσία του κόσμου, όπως την δίδαξε ο Ιησούς, με
λόγο και έργα ή εκείνος που κρατά, σε όποια θέση και να βρίσκεται, όσο ψηλά
ή χαμηλά, το γράμμα του νόμου και αγνοεί ηθελημένα πλέον ή βολεμένος με
την τύφλωσή του, την ύπαρξη της αλήθειας;

51

13. ΤΟ ΥΔΩΡ ΤΟ
ΖΩΝ
ΚΥΡΙΑΚΗ
ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΔΟΣ
…Ο
Κύριος,
αγαπητοί
Χριστιανοί, μας σημειώνει για τη
σημερινή μέρα, ο εν Αγίοις πατήρ
ημών Γρηγόριος ο Παλαμάς,
κηρύττοντας το ευαγγέλιο της
βασιλείας πριν από το πάθος,
δεικνύει στους μαθητές του ότι η
εκλογή των αξίων της πίστεως δεν θα
γίνει μόνο ανάμεσα στους Ιουδαίους,
αλλά και ανάμεσα στους Εθνικούς.
Έρχεται, λοιπόν, ο Κύριος σε μια πόλη της Σαμάρειας που λέγεται
Σιχάρ. … Εκεί ήταν η πηγή του Ιακώβ, το πηγάδι που εκείνος είχε ανοίξει.
Κουρασμένος ο Κύριος από την οδοιπορία κάθισε μόνος του δίπλα από το
πηγάδι, γιατί οι μαθητές του πήγαν να αγοράσουν τροφές. Εκεί έρχεται μια
γυναίκα από τη Σαμάρεια να πάρει νερό και ο Κύριος διψώντας ως
άνθρωπος, της ζήτησε νερό. Αυτή αντελήφθηκε από την εμφάνισή του ότι ήταν
Ιουδαίος και θαύμασε πως ένας Ιουδαίος ζητά νερό από την εθνική
Σαμαρείτιδα. Αν γνώριζες, της είπε, τη δωρεά του Θεού, ποιος είναι αυτός
που σου ζητά να πιει νερό, εσύ θα του ζητούσες και θα σου έδινε ζωντανό νερό.
Ο Κύριος επιβεβαίωσε ότι αν γνώριζε θα γινόταν μέτοχος πραγματικά
ζωντανού νερού, όπως έπραξε και απόλαυσε αργότερα όταν το έμαθε, ενώ το
συνέδριο των Ιουδαίων που έμαθαν σαφώς, σταύρωσαν τον Κύριο της δόξης.
Η Σαμαρείτιδα δεν κατάλαβε το μεγαλείο του ζωντανού νερού, απορεί
που θα βρεις νερό χωρίς κουβά σε ένα βαθύ πηγάδι. Έπειτα επιχειρεί να τον
συγκρίνει με τον Ιακώβ, που τον αποκαλεί πατέρα, εξυμνώντας το γένος από
το τόπο και εξαίρει το νερό με τη σκέψη ότι δεν μπορεί να βρεθεί καλύτερο.
Όταν όμως άκουσε ότι το «νερό που θα σου δώσω» θα γίνει πηγή που τρέχει
προς αιώνια ζωή, άφησε λόγο ψυχής που ποθεί και οδηγείται προς τη πίστη
και ζήτησε να το λάβει για να μη ξαναδιψάσει. Ο Κύριος θέλοντας να
αποκαλύπτεται λίγο λίγο, της λέγει να φωνάξει τον άνδρα της, γνωρίζοντάς
της πόσους άνδρες είχε και αυτόν που έχει τώρα δεν είναι δικός της. Εκείνη
52

όμως δεν στενοχωρείται από τον έλεγχο, αλλά αμέσως καταλαβαίνει ότι ο
Κύριος είναι προφήτης και του ζητά εξηγήσεις σε ψηλά ζητήματα.
Βλέπετε, συνεχίζει ο Άγ. Γρηγόριος πόση είναι η μακροθυμία και η
φιλομάθεια αυτής της γυναίκας; Πόση συλλογή και γνώση είχε στη διάνοιά
της, πόση γνώση της θεόπνευστης Γραφής; Και αμέσως τον ρωτά που πρέπει
να λατρεύεται σωστά ο Θεός, εδώ σ' αυτό το τόπο ή στα Ιεροσόλυμα; Και τότε
παίρνει τη απάντηση, ότι έρχεται η ώρα οπότε ούτε στο όρος αυτό ούτε στα
Ιεροσόλυμα θα προσκυνείτε τον Πατέρα. Της γνωρίζει μάλιστα ότι η σωτηρία
είναι από τους Ιουδαίους, δεν είπε θα είναι, στο μέλλον, γιατί ήταν αυτός ο
ίδιος. Έρχεται ώρα και είναι τώρα που οι αληθινοί προσκυνητές θα
προσκυνούν το Πατέρα κατά Πνεύμα και αλήθεια.
Γιατί ο ύψιστος και προσκυνητός Πατέρας, είναι Πατέρας
αυτοαληθείας, πατέρας του μονογενούς Υιού και έχει Πνεύμα αληθείας, το
Πνεύμα το άγιο και αυτοί που τον προσκυνούν, το πράττουν έτσι διότι
ενεργούνται δι' αυτών. Ο Κύριος απομακρύνει κάθε σωματική έννοια τόπο
και προσκύνηση, λέγοντας: «Πνεύμα ο Θεός και αυτοί που τον προσκυνούν
πρέπει να τον προσκυνούν κατά Πνεύμα και αλήθεια». Ως πνεύμα που είναι ο
Θεός είναι ασώματος, το δε ασώματο δεν ευρίσκεται σε τόπο ούτε
περιγράφεται με τοπικά όρια. Ως ασώματος ο Θεός δεν είναι πουθενά, ως
Θεός δε είναι παντού, ως συνέχων και περιέχων το παν.
Παντού είναι ο Θεός όχι μόνο εδώ στη γη αλλά και υπεράνω της γης,
Πατήρ ασώματος και κατά τον χρόνο και σε τόπο αόριστος.
Βέβαια και η ψυχή και ο άγγελος είναι ασώματα, δεν είναι όμως σε
τόπο, αλλά δεν είναι και παντού, γιατί δεν συνέχουν το σύμπαν αλλά αυτά
έχουν ανάγκη του συνέχοντος.
Η Σαμαρείτιδα καθώς άκουσε από το Χριστό αυτά τα εξαίσια και
θεοπρεπή λόγια, αναπτερωμένη, μνημονεύει τον προσδοκώμενο και
ποθούμενο Μεσσία, τον λεγόμενο Χριστό που όταν έρθει θα μας τα διδάξει
όλα. Βλέπετε πως ήταν ετοιμότατη για την πίστη; Από που θα γνώριζε τούτο,
αν δεν είχε μελετήσει τα προφητικά βιβλία με πολλή σύνεση; Έτσι
προλαβαίνει περί του Χριστού ότι θα διδάξει όλη την αλήθεια. Μόλις την
είδε ο Κύριος τόσο θερμή της λέγει απροκάλυπτα: Εγώ είμαι ο Χριστός, που
σου μιλώ. Εκείνη γίνεται αμέσως εκλεκτή ευαγγελίστρια και αφήνοντας τη
υδρία και το σπίτι της τρέχει και παρασύρει όλους τους Σαμαρείτες προς το
Χριστό και αργότερα με τον υπόλοιπο φωτοειδή βίο της (ως Αγία Φωτεινή)
σφραγίζει με το μαρτύριο την αγάπη της προς τον Κύριο.

53

Αδελφοί μου!
«Οι πατέρες ημών εν τω όρει τούτο προσεκύνησαν, και υμείς λέγετε ότι
εν Ιεροσολύμοις εστίν ο τόπος όπου δει προσκυνείν». Δύο αντίθετες ψυχικές
καταστάσεις συναντιούνται στο πρόσωπο της Σαμαρείτιδας γυναικός της
σημερινής Ευαγγελικής περικοπής. Ηθικές αταξίες από τη μια, και
πνευματικά ενδιαφέροντα από την άλλη. Η Σαμαρείτιδα έρχεται στο πηγάδι
με τη στάμνα. Ατενίζει εκεί τον Εβραίο οδοιπόρο (το Χριστό), να αποτείνεται
προς αυτήν και να της ζητά να Του δώσει νερό («δος μοι πιείν»). Ο Χριστός
δεν έχει «άντλημα», για να βγάλει νερό από το πηγάδι του Ιακώβ πράγμα που
έχει η Σαμαρείτιδα γυναίκα. Διψούν και οι δύο. Ο Θεός και ο άνθρωπος. Η
δίψα του καθενός είναι διαφορετική. Ο Κύριος διψά να δώσει το πνευματικό
«ζων ύδωρ», στον κάθε κουρασμένο στρατοκόπο της ζωής, που είναι έτοιμος να
το δεχθεί, για να έχει πραγματική δροσιά και ψυχοσωματική υγεία. Η
Σαμαρείτιδα (ο άνθρωπος), διψά από εγκόσμια, αγαθά και απολαύσεις. Ο
Κύριος στο πρόσωπο της Σαμαρείτιδας διέγνωσε ότι κάτω από τη στάκτη των
ηθικών ολισθημάτων της υπήρχε σπινθήρας πίστης και ευλάβειας. Θέλει να τη
φέρει σε επίγνωση των πράξεών της και σε μετάνοια. Με την αποκαλυπτική
για τη ζωή της φράση του, «πέντε γαρ άνδρας έσχες, και νυν ον έχεις ουκ έστι
σου ανήρ», πέτυχε τη μεταστροφή της. Έπεσε η γυναίκα αυτή από ανθρώπινη
αδυναμία. Έχει όμως τη διάθεση για μετάνοια και σωτηρία (και γίνεται
παράδειγμα για όλους μας, να μην απελπιζόμαστε γιατί πέσαμε σε αμαρτίες,
αλλά να αγωνιζόμαστε, βέβαιοι ότι θα πετύχουμε τη σωτηρία μας, όταν με
μετάνοια και συντριβή επιστρέψουμε κοντά στο Θεό). Αφήνει την παλιά
αμαρτωλή ζωή της εκεί στο πηγάδι και διαλέγεται με το Χριστό, τον οποίο
αναγνώρισε στον εσωτερικό της κόσμο, ως άνθρωπο του Θεού, για την αληθινή
προς το Θεό λατρεία. Θα ήταν άδικη και επιπόλαια για αυτήν η κρίση ότι δεν
έβλεπε την ηθική της αθλιότητα και ασχολείτο με θρησκευτικές απορίες και
συζητήσεις. Όμως το ανησυχητικό δεν είναι σ’ αυτήν αλλά σε όσους πέσουν στα
πλοκάμια της αμαρτίας και αποξενωθούν από κάθε θρησκευτικό και ηθικό
ενδιαφέρον; «Δεινόν η ραθυμία, μεγάλη η μετάνοια», ψάλλει η Εκκλησία μας.
Ο Θεός είναι πνεύμα και για τούτο δεν περιορίζεται σε τόπους. Εκείνοι δε
που τον λατρεύουν, πρέπει να τον προσκυνούν με τις εσωτερικές πνευματικές
τους δυνάμεις, με αφοσίωση της καρδίας και του νου και με αληθινή επίγνωση
του Θεού και της λατρείας που του πρέπει. Ο Θεός όλους που εκζητούν το
έλεός Του, δεν τους απορρίπτει. Καλεί πάντα άνθρωπο να έχει φωτισμένη
πίστη και ζωή, όπως φωτεινή έγινε και η προσωπικότητα της Σαμαρείτιδας
γυναικός, που μετέπειτα έγινε ισαπόστολος και πήρε το όνομα Φωτεινή, έγινε
αγία και η Εκκλησία μας γιορτάζει τη μνήμη της κάθε χρόνο 5η Κυριακή του
Πάσχα αλλά και στις 26 Φεβρουαρίου.
54

55

14. ΤΟ
ΠΑΜΜΕΓΙΣΤΟ
ΘΑΥΜΑ
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ
ΠΑΤΕΡΩΝ
Ένα ερώτημα θα μπορούσαμε
να θέσουμε σήμερα στην εορτή των
Θεοφόρων
Πατέρων
της
Α΄
Οικουμενικής
Συνόδου,
ένα
ερώτημα που απαντά στην ερώτηση;
Πως στερεώθηκε η αληθινή πίστη
στο Χριστό. Η απάντηση είναι πως η
αληθινή πίστη στερεώθηκε με το αίμα
των αναρίθμητων Μαρτύρων· με τη διδασκαλία των Θεοφόρων Πατέρων και
με τις αδιάλειπτες προσευχές των Ασκητών της Εκκλησίας μας.
Όλοι ετούτοι οι άγιοι άνθρωποι με τον όλο βίο τους, έβαλαν την
σφραγίδα τους στην πορεία της Εκκλησίας για την κατάκτηση της αληθινής
πίστεως. Γι’ αυτό ευγνωμονούσα η Εκκλησία, τους τιμάει και καυχάται γι’
αυτούς. Αφού πρώτος ο Χριστός τους τίμησε και τους στεφάνωσε με το
στεφάνι της δόξης για την μαρτυρία και την ομολογία τους.
Αγαπητοί Χριστιανοί!
Ανάμεσα σε δυο μεγάλες γιορτές βρίσκεται η σημερινή Κυριακή. Της
Αναλήψεως του Κυρίου και της Πεντηκοστής. Κι όμως το ιερό Ευαγγέλιο
μας μεταφέρει στο τελευταίο βράδυ της επί γης ζωής του Κυρίου. Τούτο
γίνεται, για να πλημμυρίσει η ψυχή μας με θάρρος και δύναμη από τη θέρμη
της αγάπης του Κυρίου, αλλά και το ενδιαφέρον Του για την ενότητα της
πίστεως. Για να μην αισθανθούμε τον εαυτό μας ορφανεμένο και ξεκρέμαστο
μετά από την ένδοξη Ανάληψη Του στους ουρανούς.
Το βράδυ εκείνο, έπειτα από την παράδοση του Μυστικού Δείπνου,
ύψωσε ο Κύριος το άγιο βλέμμα Του προς τον ουρανό και προσευχήθηκε στον
ουράνιο Πατέρα Του. Η προσευχή Του εκείνη μας είναι γνωστή ως η
Αρχιερατική προσευχή του Κυρίου. Με τόνο εξαιρετικά συγκινητικό, θερμό,
εκφράζει προς τον ουράνιο Πατέρα Του, ό, τι η φιλόστοργη καρδιά Του ποθεί
για τους πολυαγαπημένους Μαθητές Του. «Πάτερ άγιε, τήρησον αυτούς εν τω
ονόματι σου». Παρακαλεί να τους κρατεί αδιάσπαστα ενωμένους μαζί Του, για
56

να μπορέσουν να διατηρήσουν γνήσια, ανόθευτη τη διδασκαλία Του. Να χαρεί
ακόμη και μεταξύ τους πλούσια την αγάπη, ώστε ενωμένοι να αντιπαλαίσουν
προς τους πολλούς πειρασμούς του πονηρού και τα εμπόδια του κόσμου της
απιστίας, για να αισθάνονται μέσα τους τελεία και αναφαίρετη χαρά.
Η προσευχή αυτή του Κυρίου έκανε πολύ βαθιά εντύπωση στους
μαθητές. Δεν την λησμόνησαν, παρ' όλο ότι την ίδια εκείνη νύχτα
συνταράχθηκαν από την προδοσία του Ιούδα κι όλα τα θλιβερά γεγονότα που
ακολούθησαν. Κι όταν μετά την Πεντηκοστή διασκορπίστηκαν στα πέρατα της
οικουμένης, για να κηρύξουν το Ευαγγέλιο του Χριστού, έβλεπαν συνεχώς
μέσα στις εχθρικές αντιδράσεις και τους κινδύνους την ακαταμάχητη δύναμη
και την προστασία του Κυρίου. Το ίδιο συνέβαινε και με τους διαδόχους των
Αποστόλων, και με τους πιστούς όλων των εποχών και όλων των αιώνων, που
αποτελούν την Εκκλησία του Χριστού.
Φανατικοί Ιουδαίοι, Νέρωνες και Δομιτιανοί, Τραϊανοί και Δέκιοι και
Διοκλητιανοί αγωνίστηκαν τρεις ολόκληρους μαρτυρικούς για την Εκκλησία
αιώνες να εξολοθρέψουν τους οπαδούς του Ναζωραίου. Να καταπνίξουν στο
αίμα τη θρησκεία του Ιησού. Και τη βασιλική πορφύρα με την οποία
περιέβαλε την Εκκλησία του ο Κύριος, τη βαμμένη με το τίμιο Αίμα Του, την
έβαψαν και με το μαρτυρικό αίμα τους εκλεκτά τέκνα της Εκκλησίας. Αλλά
όσο πολεμείται η Εκκλησία του Χριστού, τόσο γιγαντώνεται.
Υπερφυσική - γεμάτη θαύματα είναι η πολύτομη ιστορία της. Η δύναμη
του Αρχηγού της την ύψωσε άφθαρτη κι αιώνια στην Οικουμένη. Οι
Χριστιανοί περισσότερο στερεώνονται. Ακλόνητη γίνεται η πίστη τους στον
Αιώνιο Αρχηγό και Σωτήρα Ιησού Χριστό. Μέσα στους αλλεπάλληλους
αυτούς αγώνες, οι αιώνες περνούν. Έως ότου εκδίδεται επί τέλους το 313
μ.Χ. το διάταγμα των Μεδιολάνων. Ο Μέγας Κωνσταντίνος, ο αυτοκράτορας
και ισαπόστολος, διατάζει την κατάπαυση των διωγμών. Αλλά η Εκκλησία του
Χριστού δεν γνώρισε ποτέ ανακωχή. Άλλωστε ο πονηρός και φθονερός εχθρός
της, ο διάβολος, δεν πρόκειται να την αφήσει ποτέ ήσυχη. Κόπασε ο πόλεμος
των αντιθρήσκων, έξω από τα τείχη της Εκκλησίας. Εκείνος όμως συνεχίζει
άλλον ύπουλο και περισσότερο επικίνδυνο μέσα στον περίβολο της
Εκκλησίας. Τον πόλεμο της πλάνης των αιρέσεων.
Το όργανό του το είχε βρει τώρα μεταξύ των ιερέων, όπως είχε βρει και
μεταξύ των δώδεκα Μαθητών του Κυρίου τον Προδότη Ιούδα - «τον υιόν της
απώλειας». Είναι ο Άρειος. Ο ασεβής αυτός αρχηγός της αιρέσεως δίδασκε
ότι ο Κύριος δεν είναι ο Μονογενής Υιός και Λόγος του Θεού, άχρονος και
αληθινός Θεός, αλλά δημιούργημα, που έχει αρχή. Κτίσμα του Θεού. Δηλαδή
ανέτρεπε ολόκληρο το πνευματικό οικοδόμημα της Εκκλησίας του Χριστού.
Και είχε αρχίσει να δημιουργείται μεγάλη αναταραχή. Άνθρωποι
57

ματαιόδοξοι, που επιζητούσαν προσωπικά συμφέροντα, είχαν ταχθεί με το
μέρος του Αρείου. Ο Μέγας Κωνσταντίνος θέλει να ειρηνεύσει το λαό.
Συγκαλεί λοιπόν το 325 μ.χ. την Α' Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια της
Βιθυνίας για να ερευνηθεί το ζήτημα. Εκεί αρχίζει ένας πολύμοχθος,
πνευματικός αγώνας. Σκληρός αγώνας. Με αποτέλεσμα το θρίαμβο της
Ορθοδοξίας,
Οι 318 θεοφώτιστοι και θεοκίνητοι Πατέρες, των οποίων τη μνήμη
εορτάζουμε σήμερα, όλοι σύμφωνοι καταδίκασαν τον ασεβή, το θεομάχο
Άρειο. Νίκη, λοιπόν, περίλαμπρη είναι η κατάληξη του αγώνα. Και οι αιώνες
περνούν. Οι πιστοί συνεχίζουν και σήμερα τη ζωή τους μέσα στον κόσμο τούτο.
Πειρασμοί, παγίδες, δοκιμασίες πολλών ειδών ορθώνονται απειλητικά
μπροστά τους. Μπλέκονται σε αγώνες σκληρούς, αιματηρούς, που δημιουργεί
ο κόσμος ο γεμάτος αμφιβολίες γύρω από την Πίστη. Ο κόσμος με τις
αμαρτωλές επιθυμίες και συνήθειες. Κι όμως. Η Εκκλησία νικά. Ανόθευτη
κρατεί την Πίστη. Προχωρεί αδιάκοπα. Αυξάνει. Θριαμβεύει. Μαζί της
αναδεικνύεται νικητής και θριαμβευτής και ο κάθε πιστός. Πλημμύρα θεϊκής
χαράς αναβλύζει μέσα στην καρδιά κάθε πιστού αγωνιστή της χριστιανικής
αλήθειας. Και ζει και απολαμβάνει το θαύμα. Των 21 αιώνων το παμμέγιστο
ΘΑΥΜΑ. Τη νίκη της Ορθοδοξίας. Γιατί είναι ιδρυτής και Κυβερνήτης και
Πρεσβευτής της Αιώνιος ο Λυτρωτής Ιησούς. Δύναμη της και σκέπη της
κραταιά, αυτός ο παντοδύναμος Θεός.
Αγαπητοί Χριστιανοί!
Καθημερινά τιμάμε και εορτάζουμε με εορτές και πανηγύρια τους
πατέρες της Εκκλησίας μας. Επιθυμούμε να είναι συνεχώς μαζί μας. Να είναι
οι φίλοι, οι σύντροφοι και οι συνοδοιπόροι στον αγώνα μας για την αληθινή
πίστη. Ως φίλοι δε του Χριστού οι Άγιοι επιθυμούμε να είναι και φίλοι δικοί
μας, αφού και εμείς είμαστε φίλοι Του.
Ετούτοι οι Άγιοι κατανόησαν ορθά το λόγο του Χριστού και έτσι τον
ερμήνευσαν. Βίωσαν αυτές τις ουράνιες αλήθειες και η αγία ζωή τους
επιβεβαίωσε καθημερινά την αληθινή πίστη τους. Τέλος οι Άγιοι της
Εκκλησίας μας σφράγισαν με το αίμα τους, τη θυσία τους, τα μαρτύρια και το
θάνατο, τις αλήθειες του λόγου του Ευαγγελίου του Χριστού.
Η Εκκλησία δε ως κιβωτός της αληθείας, είναι συνεπώς και η κιβωτός
της σωτηρίας μας. Γιατί εκεί μέσα όλοι μας σωζόμαστε, όπως έγινε τότε με την
κιβωτό του Νώε. Περισσότερο όμως στους δύσκολους και κατακλυσμιαίους
από την κακότητα, τη διαφθορά και την αμαρτία, καιρούς μας, οφείλουμε να
ζούμε μέσα στο πνευματικό χώρο της Εκκλησίας και να υπακούμε στο λόγο
της. Όσοι βρίσκονται μέσα, σώζονται· όσοι είναι απ’ έξω, πάνε χαμένοι.

58

Αυτής της πανίσχυρης Εκκλησίας είμαστε κι εμείς μέλη. Δηλαδή,
στρατιώτες που θ' αγωνιστούμε γενναία κατά του κακού. Χωρίς να
επηρεαστούμε από την πλάνη των διαφόρων αιρετικών. Αλλά θα μείνουμε
πιστοί, σταθεροί, ασάλευτοι. Έτσι, θα συντελέσουμε να εξαπλωθεί
περισσότερο και να λάμψει στον κόσμο όλο η Ορθοδοξία. Αμήν.

59

15. ΑΠ’ ΟΛΑ
ΕΙΜΑΙ… ΑΙΡΕΤΙΚΟΣ
ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ
ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ
ΠΑΤΕΡΩΝ
Το βράδυ της Μ. Πέμπτης, στο
πρώτο από τα 12 ευαγγέλια, εκεί στο
υπερώο της Ιερουσαλήμ μετά το
Μυστικό Δείπνο ακούμε τον Κύριο να
απευθύνεται στους μαθητές του. Τους
μιλά, τους νουθετεί, τους εμψυχώνει
και προσεύχεται. Προσεύχεται, κουβεντιάζει με τον Πατέρα.
Αδελφοί μου!
Η «ώρα». ο «καιρός» του Πάθους πλησιάζει, είναι πολύ κοντά. Όμως,
το Πάθος αυτό του Ιησού δεν είναι μία δυσάρεστη και μοιραία περιπέτεια
Του, αλλά η δόξα του Πατέρα και μαζί η δόξα του Υιού. Ο Υιός ήρθε με
εξουσία πάνω σʼ όλους τους ανθρώπους, εξουσία λύτρωσης και δωρεάς. Ο
Ιησούς Χριστός δεν ήρθε για να πάρει αλλά για να δώσει.
Η ενότητά λοιπόν βρίσκονται στο επίκεντρό της σκέψης Του. Ενότητα
σύμφωνα με το πρότυπό της Αγίας Τριάδας. Εάν η διάσπαση και το
κομμάτιασμα του κόσμου σε αλληλομισούμενες ομάδες είναι το αποτέλεσμα
της απομάκρυνσης από το Θεό, η ενότητα της Εκκλησίας αποτελεί απόδειξη
της θεϊκής καταγωγής και προέλευσής της. Μόνο ο Θεός Πατέρας μπορεί να
συνάζει τα «διηρημένα». Μόνο ο Χριστός μπορεί να κάνει «τα αμφότερα εν».
Εδώ λοιπόν ο Κύριος κείνες τις ώρες, τις τελευταίες επίγειες ώρες Του,
προσεύχεται για τους μαθητές του και για όλους του πιστούς. « Πάτερ άγιε,

λέει, εγώ φανέρωσα το όνομά Σου στους ανθρώπους που μου εμπιστεύθηκες.
Απεκάλυψα σ’ αυτούς τις αλήθειες που μου έδωσες. Και αυτοί δέχθηκαν τον
λόγο σου και πίστεψαν ότι όλα όσα έχω από Σένα προέρχονται και ότι εγώ
από Σένα γεννήθηκα. Τη στιγμή αυτή Σε παρακαλώ για εκείνους που μου
έδωσες. Εγώ δεν θα είμαι πλέον σωματικώς στον κόσμο. Αυτοί όμως θα είναι.
Όσο ήμουν μαζί τους, τους φύλαξα. Πάτερ άγιε, φύλαξέ τους με την πατρική
60

σου δύναμη, ώστε να παραμείνουν ενωμένοι μαζί μου και μεταξύ τους. Να
είναι ενωμένοι, όπως κι εμείς είμαστε ένα».

Προσεύχεται για όλους τους μαθητές του, ώστε να έχουν μεταξύ τους
ενότητα. Αυτή είναι η μεγαλύτερη επιθυμία Του κατά τη συγκλονιστική αυτή
ώρα. Να μένουμε όλοι ενωμένοι μαζί του και μεταξύ μας μέσα στην αγία του
Εκκλησία και κάτω από την ίδια πίστη..
Γνώριζε για διασπάσεις και διαστάσεις, για εχθρότητες και πλάνες.
Γνώριζε ότι αιρετικοί ως λύκοι άγριοι θα ορμήσουν για να καταπληγώσουν το
σώμα της και θα το κομματιάσουν. Γνώριζε γι’ αυτό και προσεύχεται για την
ενότητα των πιστών. Γνωρίζει ότι όταν οι Χριστιανοί χάσουν την ενότητα της
πίστεως, χάνουν και τη Χάρη του Θεού,
Μας το αναφέρει ρητά το σημερινό Αποστολικό ανάγνωσμα.
Αναφέρεται στο μέλλον της Εκκλησίας και στην ευθύνη όλων μας για την
περιφρούρηση του ποιμνίου του Χριστού. «Προσέχετε ἑαυτοῖς καί παντί τῷ

ποιμνίῳ, ἐν ᾧ ὑμᾶς τό Πνεῦμα τό ἅγιον ἔθετο ἐπισκόπους ποιμαίνειν τήν
Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ, ἥν περιεποιήσατο διά τοῦ ἰδίου αἵματος. Ἐγώ γάρ οἶδα
τοῦτο, ὅτι εἰσελεύσονται μετά τήν ἄφιξίν μου λύκοι βαρεῖς εἰς ὑμᾶς, μή
φειδόμενοι τοῦ ποιμνίου. Καί ἐξ ὑμῶν αὐτῶν ἀναστήσονται ἄνδρες λαλοῦντες
διεστραμμένα, τοῦ ἀποσπᾶν τούς μαθητάς ὀπίσω αὐτῶν. Διό γρηγορεῖτε... Καί
τά νῦν παρατίθεμαι ὑμᾶς, ἀδελφοί, τῷ Θεῷ καί τῷ λόγῳ τῆς χάριτος αὐτοῦ»

(Πράξ. 20, 16-18, 26-36).
Αυτή η προφητεία του αποστόλου Παύλου εκπληρώθηκε αμέσως.
Πολλοί ψευδαπόστολοι εμφανίστηκαν στην Εκκλησία και πολλούς διέφθειραν
στην πίστη. Κίβδηλοι, ιδιοτελείς, φιλόδοξοι, εκμεταλευτές. Διέστρεψαν τα
λόγια του Ευαγγελίου, για να καλύψουν την παραστρατημένη ζωή τους, ή για
να ικανοποιήσουν υπερηφάνεια τους. Δημιούργησαν κλίκες και φατρίες για
την εξασφάλιση συμφερόντων τους. Μεγάλο σάλο προκάλεσαν στην Εκκλησία
και διατάραξαν τη γαλήνη πολλών συνειδήσεων. Ήταν βαλμένοι από το
διάβολο να τραυματίσουν την αγία πίστη του Χριστού. Το κακό ήταν τόσο
μεγάλο, ώστε να δικαιολογεί την αγανάκτηση του Αποστόλου των Εθνών: «εἴ
τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ΄ ὅ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω» (Γαλ. 1,9).
Αυτό το τελευταίο είναι που ξεχωρίζει τους Αγίους και θεοφόρους
Πατέρες που σήμερα τιμάμε.. Σε στιγμές κρίσιμες για την Εκκλησία, όταν οι
αιρετικοί αμφισβήτησαν την Αλήθεια της Εκκλησίας, αυτοί υπερασπίσθηκαν
την πίστη και την διατύπωσαν στις Συνόδους και στα συγγράμματα τους με
πληρότητα και σαφήνεια. Δεν είπαν καινούργια πράγματα. Απλώς
διατύπωσαν με τον καλύτερο τρόπο την πίστη της Εκκλησίας.
Ο προφητικός λόγος του αποστόλου Παύλου επαληθεύεται και σήμερα.
Παρ΄ ότι επί πολλούς αιώνες δοκιμάσθηκε η πίστη και διαμορφώθηκαν τα
61

δόγματα, δεν έπαψε το μικρόβιο της αιρέσεως και της διασπάσεως να
ταλαιπωρεί το Σώμα της Εκκλησίας. «Λύκοι άρπαγες με ένδυμα προβάτου»
διαδίδουν με κάθε τρόπο τις δοξασίες τους και προσπαθούν να πλανήσουν
ακόμα και τούς ευσεβείς. Ακόμα άλλοι εγωπαθείς δημιουργούν φατρίες μέσα
στην Εκκλησία κηρύττοντες δικό τους Χριστό, προσαρμοσμένο στη δική τους
νοοτροπία. Τάση αυτονομήσεως από την Εκκλησία όπου χαράσσουν δική τους
γραμμή που στην αρχή μπορεί να φαίνεται επουσιώδης συν τω χρόνω όμως
δημιουργείται κατάσταση επικίνδυνη για την ενότητα και την καθαρότητα της
πίστεως.
Αυτόν λοιπόν τον αναλλοίωτο χαρακτήρα της Αλήθειας τόνισαν οι
Πατέρες, όταν κάποιοι αιρετικοί προσπάθησαν να προσαρμόσουν στα
ανθρώπινα μέτρα την χριστιανική διδασκαλία. Κριτήριο τους δεν ήταν η
ανθρώπινη σοφία, έστω κι’ αν την κατείχαν. Προτίμησαν να μείνουν σχεδόν
μόνοι τους, αλλά πιστοί στο Ευαγγέλιο χωρίς να φοβηθούν ταλαιπωρίες,
εξορίες και διωγμούς. Ούτε επεδίωξαν τη φιλία των ισχυρών της γης. Γιατί η
ορθοδοξία, η σωστή και ακέραιη πίστη δεν βασίζεται στα πρόσκαιρα κριτήρια
των δυνατών της γης.
Τελικά οι Πατέρες είναι οι επώνυμοι εκκλησιαστικοί ηγέτες που
εξέφρασαν σωστά όλους τους ανώνυμους πιστούς. Είναι οι λίγοι εκείνοι που
μίλησαν στο όνομα των πολλών. Αυτοί που εκφράζουν το φρόνημα και το ήθος
της μιας, αγίας, καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας. Είναι δηλ. οι
εκφραστές και οι φορείς της Ορθόδοξης Παράδοσης.
Αδελφοί μου!
Σ’ ένα βιβλίο παμπάλαιο της Ορθοδοξίας βρίσκεται τούτο το γεγονός,
που αναφέρεται στον αββά Αγάθωνα.
Μερικοί ασκητές, που άκουσαν τη φήμη του και τη μεγάλη διάκριση που
είχε, πήγαν να τον επισκεφθούν. Θέλοντας να τον δοκιμάσουν αν οργίζεται,
τον ρώτησαν: «Εσύ είσαι ο Αγάθων, που λένε πως είσαι πόρνος και
υπερήφανος;» –«Nαι, αδελφοί μου, εγώ είμαι». -«Εσύ είσαι o Αγάθων ο
φλύαρος και κατάλαλος;» - «Nαι, αδελφοί μου, εγώ είμαι». «Εάν είσαι ο
Αγάθων ο αιρετικός;» Τότε ο Αγάθων αποκρίθηκε: «Όχι, δεν είμαι
αιρετικός!» Οι ασκητές τον ρώτησαν να τους πει, γιατί όσα του έλεγαν πρώτα
τα παραδέχονταν για τον εαυτό του, ενώ το λόγο τούτο, με την κατηγορία του
αιρετικού, δεν τον βάσταξε; Κ’ εκείνος, ο γέροντας ο άγιος και διακριτικός,
τους απάντησε: «Τα πρώτα, εμαυτώ επιγράφω• όφελος γαρ έστι τη ψυχή μου.
Το δε αιρετικός, χωρισμός εστί από του Θεού, και ου θέλω χωρισθήναι από
Θεού». Οι ασκητές θαύμασαν την πνευματική σοφία της διακρίσεως του
γέροντα, κ’ έφυγαν πνευματικά οικοδομημένοι.

62

«Äåýôå ðüìá ðßùìåí êáéíüí, ïõê åê ðÝôñáò áãüíïõ

ôåñáôïõñãïýìåíïí, áëë' áöèáñóßáò ðçãÞí, åê ôÜöïõ
ïìâñÞóáíôïò ×ñéóôïý, åí ù óôåñåïýìåèá.

ΟΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΟΜΙΛΙΕΣ ΕΧΟΥΝ ΓΙΝΕΙ ΣΤΟΝ ΙΕΡΟ ΝΑΟ ΝΑΟ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ
ΛΙΣΒΟΡΙΟΥ ΛΕΣΒΟΥ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΕΤΗ 2002 -2014

63

Ανάσταση
(Στέλιος Σπεράντσας)
Η Ανάσταση. Και γέμισε χαρά,
λουλούδισε η ψυχή μου σαν το κρίνο.
Κι ανοίγω της λαχτάρας τα φτερά,
ψηλά μες στης αυγής τα φωτερά
γαλάζιο ένα αστροφώς κι εγώ να γίνω.
Ανάσταση. Τα σήμαντρα χτυπούν.
Κι όλα τα δένδρα ανθίζουν πέρα ως πέρα.
Στον κόσμο αυτό ας μάθουν ν᾿ αγαπούν
όσοι το μίσος έσπειραν κι ας πουν
"Χριστός Ανέστη ετούτη την ημέρα

64

Ζητώντας το φως
ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΕΡΙΤΗΣ
-Νυχτωμένοι στρατοκόποι,
στα σκοτάδια που γυρνάτε,
σαν τι να ’ναι που ζητάτε;
Τόσος δρόμος, τόσοι κόποι
μεσ’ στο σκοτεινό στρατί
τ’ ανηφορικό, γιατί;
νυχτωμένοι στρατοκόποι;
Να! Σε λίγο αρχίζ’ η μπόρα:
Σύγνεφα, βροντή, καπνός.
Και το λιγοστό αστροφώς
που σιγοφέγγει τώρα
όπου ναν’ κι αυτό θα σβύσει.
Και σεις τρέχετε, γυρνάτε,
λες και βιάζεστε να πάτε
σε νυκτερινό μεθύσι.
Τόσος δρόμος, τόσοι κόποι!
σαν τι να ’ναι που ζητάτε
στα σκοτάδια που γυρνάτε,
νυχτωμένοι στρατοκόποι;
-Τι ζητάμε; Φως, διαβάτη;
Είν’ ο πόθος ο βαθύς
κάθε ανθρώπινης ψυχής.
Σαν ποιο ναν’ το μονοπάτι,
που στο Φως θε να μας φέρει;
Αχ! κανείς μας δεν το ξέρει.
Φως ζητάμε, Φως διαβάτη.
Πήραμ’ ένα γιδοστράτι
Και χαθήκαμε στα σκότη,
απ’ την πρώτη μας τη νιότη,

65

και ζητάμε κι όλο πάμε
κι όσο πάμε και ζητάμε.
Πόσα χρόνια πάνε τώρα;
Χίλια; Δυό χιλιάδες; Τρεις;
Μέτρησέ μας τα αν μπορείς.
Με την ίδια πάντα φόρα,
Στο σκοτάδι, στ’ αστροφώς,
τριγυρνάμε σαν αλήτες,
νυχτωμένοι, παρωρίτες,
και γυρεύουμε το Φως.
Πήγαμε στη Βαβυλώνα,
στο Θιβέτ, στην Καρχηδόνα,
στης Αιγύπτου τις ερμιές.
Μας εμάθαν όλοι οι δρόμοι
κι όλες οι νεροσυρμές
ως την Κίνα κι ως τη Ρώμη.
Τίποτα! Νεκρές ελπίδες!
Δεν ευρήκαμε παρά
λιγοστές χλωμές ακτίδες.
Φως ζητάμε, Φως, διαβάτη.
Ξαναπαίρνουμε φτερά
και πετάμε νύχτα – μέρα
απ’ τον Νείλο στον Ευφράτη
κι ως τις θάλασσες κι ως πέρα.
Τρέξαμε στο Καπιτώλιο
και στον βράχο τον αιώνιο,
κι ανεβήκαμε κι αυτές
του Ολύμπου τις κορφές.
Μα και δω η χαρά σαν πρώτα
σβύστηκε σαν λευκαφρός:
Ήταν φώτα, χίλια φώτα
μα δεν ήτανε το Φως…

66

Και κινήσαμε και πάλι
Και ριχτήκαμε ξανά
στα λαγκάδια, στα βουνά,
στα σκοτάδια και στην πάλη.
Και γυρνάμε σαν αλήτες,
νυχτωμένοι παρωρίτες
στο σκοτάδι, στ’ αστροφώς.
Αχ! πονόψυχε διαβάτη,
πες εσύ, ποιο μονοπάτι,
θα μας φέρει προς το Φως;
-Κουρασμένοι στρατοκόποι,
που σας είδαν τόσοι τόποι,
που σας θόλωσαν το μάτι
καταιγίδα, ανεμοζάλη,
δίψα, θλίψη, φόβος, μπόρα,
πάρτε και το μονοπάτι
το φτωχό, που θα σας βγάλει
προς της Βηθλεέμ τη χώρα.
Είν’ το ίδιο το στρατί
το ματόβρεχτο που φθάνει
στο μαρτυρικό στεφάνι
κι ως το Γολγοθά κρατεί.
Ακολουθάτε το, ακολουθάτε:
Απ’ τη Φάτνη ως το Σταυρό
μπόρεσα και γω να βρω
τ’ άυλο Φως π’ αναζητάτε.

67

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1. ΔΕΥΤΕ ΛΑΒΕΤΕ ΦΩΣ................................................................................... 3
2. ΠΑΣΧΑ ΙΕΡΟΝ ΗΜΙΝ ΣΗΜΕΡΟΝ ΑΝΑΔΕΔΕΙΚΤΑΙ ........................ 9
3. ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ ΕΚ ΝΕΚΡΩΝ ...........................................................15
4. ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΙ ΜΗ ΙΔΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΕΥΣΑΝΤΕΣ ....................19
5. «ΚΑΘΑΡΘΩΜΕΝ ΤΑΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ …». ..................................................22
6. «ΣΗΜΕΡΟΝ ΕΟΡΤΑΖΟΜΕΝ ΤΗΝ ΛΑΜΠΡΑΝ ΝΙΚΗΝ ΜΑΣ»....25
7. ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΤΟΛΜΟΥΝ .............................................................................29
8. ΤΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ ................................................33
9. ΑΝΘΡΩΠΟΝ…ΖΗΤΩ ...................................................................................37
10. Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΜΑΣ .........................................................................................41
11. ΟΙ ΔΥΟ ΦΩΝΕΣ ............................................................................................45
12. ΠΟΙΟΣ Ο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΜΑΣ ΕΑΥΤΟΣ; ...........................................49
13. ΤΟ ΥΔΩΡ ΤΟ ΖΩΝ..........................................................................................52
14. ΤΟ ΠΑΜΜΕΓΙΣΤΟ ΘΑΥΜΑ .......................................................................56
15. ΑΠ’ ΟΛΑ ΕΙΜΑΙ… ΑΙΡΕΤΙΚΟΣ ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ .......................................60

68