You are on page 1of 2

jubileumspecial 13

interview

Gezamenlijk vol
trots naar een
nieuw jubileum Ingrid van Eeghem, eigenaresse van
restaurant de Karpendonkse Hoeve
Paul de Beer, bijzonder hoogleraar arbeids-
verhoudingen aan de UvA
Ben Francooy, voorzitter FNV Horecabond

Maar liefst 110 jaar zet FNV Horecabond zich al in voor een nog veel oudere beroepssector: de
horeca. In deze sector is heel veel veranderd. FNV Horecabond staat voor de vraag waarop ze zich
het meest zullen richten de komende tien jaar. Op het individu, waar er volgens sociologen steeds
meer van zijn in Nederland, of op de ‘teamplayer’ die zich onderdeel voelt van een hele groep ‘trotse
beroepsbeoefenaars’? Kortom: welke koers gaat FNV Horecabond varen de komende jaren?
Tekst: Rens Lieman Beeld: Philippe Penders

A
an de Oudegracht in Utrecht werd een voorzichtige eens van elkaar. Pas als er pamfletten over de vakbond worden
aanzet gedaan deze koers te bepalen. Aan tafel schoven uitgedeeld, wordt het soms onderling gepeild. Slechts een paar
horecaonderneemster Ingrid van Eeghem, eigena- mensen blijken dan lid van de Horecabond, maar dat wordt ter
resse van restaurant de Karpendonkse Hoeve, en Paul de Beer, kennisname aangenomen en men gaat weer verder met waar
bijzonder hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Universiteit ze gebleven waren. Trouwens, eigenlijk vraag ik me af hoeveel
van Amsterdam. Samen met FNV Horecabond-voorzitter Ben horecawerknemers nu überhaupt wel weten dat er een vakbond
Francooy brainstormden zij over de zaken die de Horecabond bestaat. Er zijn er volgens mij genoeg die geen idee hebben!’
bezighouden: meegaan met een veranderlijke sector, de kwaliteit
van de horeca én haar werknemers hoog houden, het belang 110 jaar jong
van de vakbond in het algemeen en natuurlijk de toekomst van Dat er een aantal (vooral jongere) werknemers zijn die niet eens
de Horecabond. Maar voordat al deze onderwerpen aan bod van het bestaan of de werkzaamheden van FNV Horecabond
kwamen, werd eerst met lichte weemoed teruggekeken op de afweten, is inderdaad een van de punten waaraan gewerkt moet
geschiedenis van de sector en de vakbond. worden. Paul de Beer, die als hoogleraar arbeidsverhoudingen
de Henri Polak* leerstoel bekleedt, herkent dit probleem. Hij
Kruisverhoor op je eerste werkdag geeft tevens aan dat de mensen die de FNV als vakcentrale wél
‘Of ik wel lid was van een vakbond, werd mij gevraagd toen ik kennen, soms een verkeerd beeld hebben. Een imagoprobleem
als zestienjarige jongen kennismaakte met mijn collega’s van dus voor de vakbond, waar automatisch ook FNV Horecabond
Hotel de Korenbeurs te Goes. En zo niet, waarom dan wel niet’, mee te maken heeft. Een van die imago’s is volgens De Beer
blikt Ben Francooy terug op zijn eerste dagen als leerling-kok. het grijze-mannen-imago. Aan het FNV Horecabond-gebouw in
‘Ik weet nog dat ik erop werd aangesproken. Kun je nagaan, op Almere hangt een groot spandoek: ‘FNV Horecabond: 110 Jaar
de eerste dag in een nieuw bedrijf deze vraag voor je kiezen. jong’. Dit is niet zomaar een slogan, de bond voelt zich daadwer-
Ik wás gelukkig lid van de vakbond – ik kreeg van huis uit mee kelijk ook jong. Daarbij is een jonge geest ook noodzakelijk in
dat dat hoorde als je werkte – maar er waren ook nieuwelingen een sector die constant verandert. Toch hebben mensen het idee
die moesten erkennen dat ze geen lid waren. Als ze dan na dit dat een vakbond per definitie door en voor oude grijze mannen
‘verhoor’ van hun collega’s nog steeds geen aanstalten maakten, bestuurd wordt. De Beer: ‘Toen bijvoorbeeld in 2004 bij de grote
gebeurde het wel eens dat ze subtiel werden buitengesloten. demonstraties op het Museumplein de FNV Vakcentrale zich
Ongelooflijk, maar zo ging dat in die tijd.’ inzette voor een beter pensioen, dachten al die mensen die dit
’Dat is nu omgekeerd’, zegt Ingrid van Eeghem: ‘Waar de leden beeld hadden: zie je wel, typisch zo’n onderwerp waar die grijze
van een horecavakbond vroeger in de overgrote meerderheid mannen mee te maken hebben. Wat mij betreft is het imago
waren, zijn het nu – in mijn zaak althans – de buitenbeentjes. dat de vakbond heeft een algemeen probleem voor de FNV als
Of eigenlijk moet ik dat anders zeggen: men weet het niet vakcentrale. Hier moeten de bonden, dus óók FNV Horecabond,
jubileumspecial 15
interview

ervoor dat het personeel goed opgeleid is en blijft. De ‘trotse’


werknemer zal zich hier hopelijk in herkennen, en zich thuis
voelen bij een ‘club’ als de Horecabond’, besluit Francooy.
Daarnaast is het belangrijk waardering te hebben voor je eigen
werkzaamheden, vindt Van Eeghem, die dit haar werknemers op
een originele manier laat inzien: ‘Wij hebben in de boekenkast in
onze zaak een boek van Albert L. Mok staan. Dienen als beroep
heet het, geschreven in de jaren zestig. Het is echt grappig om
te lezen hoe er toen tegen het beroep van een kelner werd
aangekeken. Zo staat er: ‘De stille tijden in het bedrijf zijn voor
de kelner een kwelling. Een kelner is zonder gasten incompleet
en nutteloos.’ Een andere passage: ‘Mijn vrouw weet nooit van
tevoren wanneer ik thuis kom. Dit kweekt wantrouwen, hetgeen
het huwelijksleven niet ten goede komt.’ Een leuk boek om te
lezen, terwijl het tegelijkertijd triest is te merken hoe men toen
met ons vak omging! Ik lees dit soort passages wel eens voor
aan mijn werknemers, juist omdat het zo’n grauw beeld geeft van
het werk waar zij op dat moment ook mee bezig zijn. Op deze
manier laat ik ze het contrast zien met vroeger.’

Een missie die nooit eindigt


Als het gesprek in Utrecht op zijn einde loopt, rijst de onver-
mijdelijke vraag: hoe nu verder? FNV Horecabond is slechts ‘
Individualisering? Ik geloof
vijftien jaar verwijderd van een nieuw jubileum. Wat gaan zij daar niet zo in. Kijk naar
eraan bijdragen dat deze jaren leuke, uitdagende en boeiende
het Nederlands elftal! Welke
horecajaren worden? Hoe blijven zij nieuwe leden werven in een
sector die zo veranderlijk is als deze? Volgens Francooy is dat fan wordt er nu persoonlijk
laatste geen doel op zich. Hij legt uit: ‘Natuurlijk is het werven echt beter van hun succes?
vanaf zien te komen. Hoe je dit zou moeten realiseren is niet zo het gevoel dat je samen sterk staat. Samen een vuist kan maken. en behouden van leden belangrijk. Zonder een grote achterban
Volgens mij niemand, het gaat
een-twee-drie te zeggen, maar je komt al snel terecht bij het Blijkbaar was men zich hier in de vorige eeuw al van bewust. Ik die je steunt, heb je immers niets te zeggen als vakbond. Maar
belang van goede marketing.’ ben eigenlijk van mening dat er 110 jaar later niet eens zoveel als je je alleen maar richt op je ledenaantal ga je aan het doel puur om het groepsgevoel’
Francooy knikt instemmend en vult aan: ‘Er moet inderdaad meer veranderd is op dit gebied. Men spreekt over de geïndividu- voorbij. FNV Horecabond heeft een duidelijke missie, die op
gedaan worden aan onze marketing. We voeren hier dan ook al aliseerde burger, die bij alles de kosten en baten voor zichzelf vier pijlers staat: arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden,
veel overleg over en er lopen in dit kader al allerlei projecten. afweegt, maar ik geloof daar niet zo in. Je eigenbelang is beroepsonderwijs en pensioen. Deze proberen wij allemaal
Zo toeren we momenteel met campagneteams bestaande uit belangrijk en is ook een van de redenen om lid te worden, maar op een zo optimaal mogelijk niveau te brengen en te houden.
allemaal jonge mensen door het hele land. Zij gaan op zoek vormt een combinatie met het idee dat je je samen verenigt. Aan Dagelijks houden wij ons hiermee bezig en dat blijven we ook in
naar werknemers in horeca-, catering- en recreatiebedrijven, om dat groepsgevoel moet de vakbond meer aandacht besteden. de toekomst doen.’
hen te informeren over hun plichten en rechten en te vertellen Het klinkt misschien wat gek, maar kijk naar het Nederlands ‘Kijkend naar de afgelopen 110 jaar hebben wij als vakbond een
waar we ons mee bezighouden. Ook maken we via onze website elftal! Welke fan wordt er nu persoonlijk echt beter van als het hoop bereikt maar daarmee is ons werk nog lang niet af. Tege-
duidelijk dat we werknemers willen helpen. Een voorbeeld Nederlands elftal door is naar een volgende ronde? Volgens mij lijkertijd zie je namelijk dat een heleboel zaken die gerealiseerd
hiervan is ons forum, waar leden die ergens mee zitten in contact niemand, het gaat puur om het groepsgevoel.’ zijn, weer onder druk staan. Een goed pensioen bijvoorbeeld, of
kunnen komen met vakgenoten die misschien wel hetzelfde de discussie over de AOW, het ziekengeld of het ontslagrecht.
hebben ervaren. Daarnaast bouwen we aan een netwerk voor Gezamenlijk en vol trots FNV Horecabond zet zich in om ervoor te zorgen dat de eerder
onze website waar leden een soort recensie kunnen plaatsen Trots vormt hierbij een belangrijke rol, zo concluderen Van behaalde resultaten niet zomaar van tafel worden geveegd.
over het bedrijf waar zij werken of hebben gewerkt. Zo helpen Eeghem, Francooy en De Beer gezamenlijk terwijl er een nieuw Zo blijven we ook de nieuwe generatie goed van dienst. Een
mensen elkaar bij het maken van een keuze voor een werkgever.’ zomers witbiertje wordt geserveerd. Trots op het feit dat je werkt vereiste hiervoor is dat FNV Horecabond meegaat met de
in de horeca. Ook daar zet FNV Horecabond zich voor in. Fran- veranderingen die de drie sectoren meemaken. Nieuwe wegen
110 jaar later, what’s the difference? cooy: ‘De kwaliteit in de sector moet hoog blijven. Hier dragen bewandelen om met hen in contact te komen en ook te blijven.
Maar zelfs als het bestaan van een vakbond bekend is en het wij als vakbond flink aan bij door bijvoorbeeld veel aandacht te Andere prioriteiten stellen. Constant jezelf als vakbond blijven
imago ook nog eens klopt, dan nog speelt de vraag: waarom zou besteden aan (bij)scholing van werknemers in de horeca-, cate- vernieuwen: dat is voor ons een doorlopende taak. Het is de
je tegenwoordig als werknemer lid worden van een vakbond? ring- of recreatiesector. Vakbekwaam personeel is een vereiste kern van ons bestaansrecht en dat zal nooit veranderen.’
De Beer: ‘Tegenwoordig wordt er vaak geroepen dat mensen voor de kwaliteit van de sector. Als de horeca een reputatie
persóónlijk beter moeten worden van een lidmaatschap bij de heeft van een kwalitatief goede sector, dan zijn de mensen die * Henri Polak (1868-1943) was oprichter van de Algemeene Nederlandsche
Diamantbewerkers Bond (ANDB), die wordt beschouwd als de eerste
vakbond. Maar als er altijd zo’n puur individualistisch motief hierin werkzaam zijn trots dat ze bij deze beroepsgroep horen. ‘moderne’ Nederlandse vakbond. Tevens was hij medeoprichter van het NVV
had overheerst, was er nooit ook maar één vakbond ontstaan. FNV Horecabond zet zich in om het niveau in de drie sectoren (een van de voorlopers van de FNV). Polak wordt daarom gezien als de grond-
Eigenbelang is wel degelijk belangrijk, maar het gaat ook om hoog te houden, heeft een schat aan kennis en ervaring en zorgt legger van de Nederlandse vakvereniging.