You are on page 1of 28

Sa nakapadayag na ang Diyos sa kaugalingon kang Moises sa Sinai, naghulagway

ang Mga Maghuhukom og kalibotang dili kaayo masanagon. Ayuhon nato kinig basa
aron madiskubrihan ang natagong himaya nga natisok dinhi. Human sa talagsaong
kasinatian sa Exodo, ang Mga Maghuhukom nagtudlo nga niining kalibutana karon,
dili masinati ang matuod nga kagawasan gawas kon makigbisog kita aron pag-angkon
niini. Pagtulon-an kini sa atong kasinatian. Kay bisag nagdala kanato og kalingkawa-
san si Kristo, gikinahanglan gihapon kini sa pagtahan sa kaugalingon ug pagsakripis-
yo alang sa mithi nga atong gipakabililhon. Busa, bisag naangkon na sa atong katigu-
langan ang nasudnong kalingkawasan, gikinahanglan gihapon nga makigbisog ug
andam mosakripisyo alang sa katungod nato sa pagpakabuhi.
Sa sinugdan niining basahuna, milampos ang mga Israelita sa pag-angkon sa labing
biniyaan nga kabungturan sa Canaan ug maibugon silang naglantaw sa tabunok nga
patag nga gipuy-an sa mga pagano. Bisan pa niini, sulod sa kapid-an ka siglo sa pag-
binantay sa mga karnero, inanay silang nangahimo nga gagmayng mag-uuma sa nahi-
mutangan nilang pinuy-anan. Nagkahulugan kinig lawom nga kausabang katilingba-
non; ug sama sa bisag unsang kausaban, mahitabo gayud nga mogula ang krisis sa bag-
ong mga bili ug panglantaw.
Ang Mga Maghuhukom naghatag ug espesyal nga gibug-aton sa tentasyon sa pag-
simba ug mga diyos-diyos. Ang mga mag-uumang Kananeo may madahinong tinuo-
han nga nagsaulog sa mga pwersa sa kinabuhi ug maayong ani. Sa mga pangilin nag-
hiusa sila ug nagbansay sa ritwal sa balaang panghilawas diin nangamuyo sila sa ilang
mga diyos, sa mga baal, nga panalanginan sila alang sa ulan ug abundang ani. Niining
kasaulugana, lisod makadumili ang mga Israelita sa pag-apil sa paganong mga sili-
ngan.
Gawas pa, ang mga Israelita biktima usab sa lain-laing matang sa pagdaug-daog
nga nakapasamot sa ilang pag-antos.

Ang mga Manluluwas
Niining kahimtanga, sa mga Israelita isip katawhang nabahin-bahin ug wala mag-
kahugpong, may mitumaw nga mga pangulo sa taliwala nila nga kasagaran taga-bukid.
Sa pipila ka higayon nasinati nila ang daghang kadaugan (basaha ang mga ulohan 4
ngadto sa 5).
Naila sila nga Sofetim sa ato pa, mga pangulo o maghuhukom. Mahitabo nga may
mga pangulo nga wala mangatungdanan sa husgado, apan gitawag ug Maghuhukom.
Apan kahatagan ug laing kahulogan ang “maghuhukom”: mga dalan sila sa hustisya sa
Diyos.

(PAGE 271)
272

Ang mga Maghuhukom dili santos. Apan bisan pa niini, giila sila sa Israel nga mga
manluluwas, gasa sa kaluoy ni Yahweh. Tinuod nga dili diyosnong buhat ang pagpatay
sa pangulo sa kaaway o sa mga Pilisteo. Apan kon lantawon nato ang ilang palibot,
nagpakita silag kaisog ug pagtuo taliwala sa katawhan diin naghari ang kakuyaw.
Gisugdan nila ang laing yugto sa kasaysayan pinaagi sa pagbuntog sa nagpasulabing
kahadlok sa ilang kaigsuonan.
Ang bayanihanong mga buhat sa mga Maghuhukom malipayong gibalik-balik ug
handom sulod sa daghang katuigan, hangtod nga nahimong kasugiran. Apan, ang tag-
sulat nga naghiusa niining mga istoryaha sa usa ka basahon, nakamatngon sa kumon
nga mga rason nga nakalangay sa kalingkawasan. Nakamatikod siya niining han-aya
sa mga hitabo:
– Ang mga Israelita mibiya kang Yahweh ug misimba og mga diyos-diyos.
– Busa, gitugyan sila ni Yahweh sa mga kaaway.
– Ang mga Israelita miila sa ilang kasaypanan ug misangpit kang Yahweh.
– Unya, si Yahweh mituboy ug manluluwas.
Apan sa naangkon na nila ang kadaugan ug human sa dyotayng kalinaw, nalimot
na usab nila ang ilang misyon. Niining kalibutana, dili makab-ot ang piho ug hingpit
nga kalingkawasan.
273 MGA MAGHUHUKOM 1
§Jdg • 1 Sa pagkamatay ni Josue nangon- katawhan sa Juda sa pagtungas gikan sa
18
Jos
1 sulta kang Yahweh ang mga Israelita: syudad sa mga palma ngadto sa disyerto
15:63
§Jdg “Kinsa kanamo ang unang makig-away sa sa Juda, utlanan sa Negueb, duol sa Arad.
1 10 mga Kananeo?” 2 Mitubag si Yahweh: “Mo- Nanimuyo sila didto uban kanila.
Jos
15:13 unag asdang ang Juda. Ihatag ko ang yuta 17 Ang katawhan sa Juda ug ang ilang
-19 sa ilang kamot.” 3 Busa, ang katawhan sa mga igsuon nga gikan sa kaliwat ni Simeon
Juda miingon sa ilang mga igsuon sa kali- misulong sa mga Kananeo sa Sefat ug gi-
wat ni Simeon: “Tabangi kami pagbihag sa laglag kini. Tungod niini, ang syudad gi-
yuta nga ihatag kanamo. Tabangan usab nganlag Horma. 18 Gisakop usab sa Juda
namo kamo pagbihag sa yuta nga ihatag ang Gaza, Ascalon ug Acaron lakip ang
kaninyo.” Sa ingon, nagkahugpong sila sa mga kalungsuran ug tagsa-tagsa ka teritor-
pakig-away. yo niini.
4 Sa pagsulong sa kaliwat ni Juda gitug- 19 Bisag nabihag nila ang kabukiran
yan ni Yahweh sa ilang kamot ang mga tinabangan ni Yahweh, apan dili nila mapa-
Kananeo ug Perezeo. Sa Bezec nabuntog pahawa ang mga lumolupyo sa patag nga
nila ang 10,000 ka tawo. nakigbisog ginamit ang mga karwaheng
5 Gikasangka nila didto si Adoni-Bezec puthaw. 20 Sumala sa gisaad ni Moises, gi-
mao nga nagkaguliyang ang mga Kananeo hatag nila ang syudad sa Hebron kang
ug Perezeo. 6 Midagan si Adoni-Bezec apan Caleb nga nakapapahawa sa tulo ka anak
ilang gigukod. Nadakpan siya ug giputlan nga lalaki ni Anac. 21 Apan wala molampos
sa kumagko sa kamot ug tiil. 7 Unya, mi- ang kaliwat ni Benjamin sa pagpapahawa
ingon siya: “70 ka hari ang giputlan ko sa sa mga Jebuseo sa Jerusalem. Anaa giha-
kumagko sa kamot ug tiil, namunit na lang pon sila hangtod karon.
sila sa mumho ilalom sa akong lamisa, 22 Nakigbatok sa Betel ang katawhan ni
apan karon gibuhat kanako sa Diyos ang Jose tinabangan ni Yahweh. 23 Nagpadala
gibuhat ko kanila kaniadto.” Gidala siya sa silag mga espiya sa Betel nga kaniadto gi-
Jerusalem ug namatay didto. tawag ug Luz. 24 Unya, nakatagbo silag
8 Gisulong ug giangkon usab sa Juda tawo gikan sa maong syudad ug ila kining
ang syudad sa Jerusalem. Human pamatya giingnan: “Tug-ani kamig unsaon pagsulod
ang mga lumolupyo, gisunog nila ang syu- sa syudad ug among ipasalig kanimo nga
dad. 9 Unya, midulhog sila aron pagsulong dili ka namo unsaon.” 25 Mao nga gitudluan
sa mga Kananeo nga namuyo sa mga bu- niya sila sa agianan. Busa, nanulod sila ug
kid sa Negueb ug sa kapatagan sa kasad- gipatay ang tanang taga-syudad, apan
pan. 10 Giataki usab nila ang mga Kananeo wala nila hilabti kadtong tawhana uban sa
sa Hebron nga gitawag usab ug Quiriat tibuok niyang pamilya. 26 Unya, miadto kini
Arba niadtong panahona. Nabuntog ang sa yuta sa mga Heteo. Nagbuhat siya did-
Sesaf, Ajiman ug Tolmai. 11 Gikan didto tog syudad nga ginganlan niyag Luz, ang
gisulong nila ang taga-Debir, syudad nga ngalan nga nagpabilin hangtod karon.
gitawag usab ug Quiriat-Sefer. 12 Unya, 27 Wala hinuon papahawaa ni Manases
misaad si Caleb: “Akong ipaminyo ang ang katawhan sa Betsan, o ang Tanac, ni
akong anak nga babaye, si Axa, sa maka- ang mga lumulupyo sa Dor, sa Ibleam ug
bihag sa Quiriat-Sefer.” 13 Si Otoniel nga Meguido kay desidido man pagpuyo ang
anak ni Quenaz, ug manghod ni Caleb ang mga Kananeo niining mga siyudara ug sa
nakakuha sa syudad. Busa, gipaminyo ni mga lungsod nga nagsalig niini. 28 Apan sa
Caleb si Axa nga iyang anak, kang Otoniel. nagkakusgan na ang mga Israelita, gihimo
14 Unya, giaghat ni Axa si Otoniel sa nilang ulipon ang mga Kananeo ug wala ra
pagpangayog yuta kang Caleb. Nanaog si papahawaa sa ilang lugar. 29 Wala usab
Otoniel sa asno ug gipangutana siya ni Ca- palayasa sa kaliwat ni Efraim ang mga Ka-
leb: “Unsay imong tuyo?” 15 Mitubag siya: naneo sa Gazer; 30 ni sa kaliwat ni Zabulon
“Taga-i akog maayo kaayong regalo! Imo ang taga-Quetrom o Nalol. Nagpuyo sila
akong gipapuyo sa Negueb busa taga-i uban kanila, apan gihimo nilang mga uli-
usab akog mga tubod sa tubig.” Mao nga pon.
gihatag ni Caleb ang mga tubod sa ka- 31 Wala usab palayasa ni Aser ang kata-

bungturan ug kapatagan. whan sa Acco, Sidon, ni sa Majaleb, o sa
16 Mikuyog ang mga Quenita nga kali- Aczib, Jelba, Afec ug Rejob.
wat sa ugangang lalaki ni Moises ngadto sa 32 Tungod niini, nag-uban ang katawhan

• 1.1 Ang unang ulohan nagpahayag sa Diyos. Sukwahi ang nahitabo: hapsay ug ma-
ilang kadaogan. Dili kini sama sa gipakita sa linawon ang ilang relasyon sa mga pagano
Josue. Hinay kini ug lisod. Ang mga Israelita nga midala kanila sa pagsimbag mga diyos-
wala motuman sa sugo sa pagpapha sa mga diyos.
pagano, bisag mao unta kini ang maghatag Itandi ang bersikulo 8 ug 22: Walay kasigu-
kanilag kasigurohan sa pagtoo sa bugtong nga rohan sa maong kahimtang.
MGA MAGHUHUKOM 1 274

ni Aser ug ang mga Kananeo nga lumulup- Yahweh ang katawhan sa tanang adlaw sa
yo didto, kay dili sila mapapahawa niad- kinabuhi ni Josue ug sa mga kagikanan
tong dapita. 33 Mao usab ang katawhan ni nga misunod kaniya pagkapangulo. Na-
Neftali, wala makapapahawa sa taga-Bet- saksihan nila ang dagko kaayong butang
semes ug Bet-Anat nga nanimuyo uban sa nga gihimo ni Yahweh alang sa Israel. 8 Si
mga Kananeo adtong dapita. Hinuon, na- Josue, anak ni Nun, suluguon ni Moises,
himo usab nga mga ulipon ang taga-Bet- namatay sa edad nga 110. 9 Gilubong siya
semes ug Bet-anat. sa utlanan sa iyang kabilin sa Timnas-
34 Wala tugti sa mga Amorita ang mga heres, sa mga bukid sa Efraim, sa amiha-
kaliwat ni Dan sa pagdulhog sa patag. nan sa bukid Gaas. 10 Namatay ang tanan
Nagpabilin sila sa kabukiran. 35 Nagpabilin niadtong kaliwata ug gipulihag laing hene-
usab ang mga Amorita sa HarJeres, Ayalon rasyon nga wala na makaila kang Yahweh.
ug Selebin. Apan sa nakusgan ug nalig-on Ug wala usab sila masayod sa gihimo niini
na ang katawhan ni Jose, gipugos nila ang alang sa Israel.
mga Amorita sa pagpaulipon kanila. 36 Ang
teritoryo sa mga Amorita miabot sa bakilid Ang sumada: pagsupak ug silot
sa Acrabim, gikan sa Sela ngadto na sa • 11 Unya nakasala ang mga Is-
ibabaw.
raelita kang Yahweh ug mialagad
• 1 Mitungas ang anghel ni Yahweh sila sa mga Baal. 12 Mibiya sila kang
2 gikan sa Guilgal paingon sa Boquim Yahweh, ang Diyos sa ilang kagika-
diin nagkatigom ang mga Israelita, ug mi-
ingon siya: “Akoy nagpagawas kaninyo sa
nan nga nagpagawas kanila sa
Ehipto, ug nagpadala kaninyo sa yuta nga Ehipto, ug misilbi sa laing mga di-
akong gisaad sa inyong kagikanan. Giing- yos: ang mga diyos sa ilang sili-
nan ko sila: ‘Dili ko lapason ang akong ngang katawhan. Miyukbo sila niini
kasabotan uban kaninyo. 2 Apan dili usab
kamo maghimog kasabotan uban sa mga busa, gipapungot nila si Yahweh.
Kananeo ug gub-a ang ilang mga altar.’ 13 Sa pagkakita ni Yahweh nga
Apan wala ninyo tumana ang akong sugo. mibiya sila aron pagsilbi kang Baal ug
Nganong wala ako ninyo tahora? 3 Karon,
dili ko papahawaon kining mga nasora nga Astarte, 14 nasuko siya. Busa, gihatag
anaa kaninyo. Mahimo ninyo silang kaa- sila sa kamot sa mga kawatan nga
way ug alang kaninyo mahimong lit-ag sa mibiya kanila sa kaalaot. Siya mismo
pagpakasala ang ilang mga diyos-diyos.” ang nagtugyan kanila sa mga kaaway
4 Humag sulti sa anghel ni Yahweh, nag-

minatay ug bakho ang tanang Israelita. sa palibot nila. Dili makalihok ang
5 Busa, gihinganlan nilag Boquim kadtong mga Israelita batok kanila. 15 Mabatian
lugara, ug naghalad silag mga sakripisyo gani nila nga may igo na silang kusog
kang Yahweh. sa pagsulong, talikdan sila ni Yahweh.
6 Dihang napalakaw na ni Josue ang

mga Israelita, mipuyo ang tagsa-tagsa sa Padad-an silag kadaot, sumala sa
yuta nilang kabilin. 7 Nag-alagad kang iyang gipasidaan ug gisaad. Nakapa-

• 2.1 Ang anghel ni “Yahweh” miadto sa Nakasinati ang mga Israelita og dagkong
Betel gikan sa Guilgal, ang unang alampoanan pagsulay ug katalagman. Apan milagro nga
sa mga Israelita sa Palestina, daplin sa Jordan. nagpabilin ang pagtoo sa bugtong Diyos; na-
Nasayod na ta nga ang Anghel ni Yahweh sulayan hinuon.
laing ngalan ni Yahweh mismo.
Ang sala mao ang wala paguba ug paglaglag • 11. Nagsugod dinhi ang ikaduhang pasi-
sa tinoohan ug kultura sa mga Kananeo. una sa Mga Maghuhukom. Human hinum-
Angayng hinumdoman nga sa sinugdan giha- domi ang kamatayon ni Josue (Jos.23:31),
tag ang matuod nga pagtoo sa pipila ka tribo gihatag ang mga hinungdan sa dagan sa pang-
nga walay pangulo ni kahugpongan, ug nga, hitabo:
gilibotan sila sa mas abanti, apan paganong Ang una, sa pagkapakyas sa Israel sa pag-
kultura. Nagtudlo ang kasaysayan nga kon abog sa mga Kananeo – pagluib kini kang
magbag-o sa pagkinabuhi ang katawhan, mau- Yahweh.
sab usab ang paagi nila sa pagsimba. Apan naghatag ang basahon og laing katin-
Dayag ang panghitabo karon. Kasagaran awan. Gipasagdan sa Diyos nga mabuhi ang
matintal sa pagbiya sa tinoohan ug pagsagop mga kaaway:
sa kinabuhi sa syudad, diin wala nay luna sa – aron masulayan ang katawhan (2:22)
pagtoo nga nadawat sa ginikanan ang mibal- – aron mabansay sila sa pakiggubat (3:2)
hig puyo gikan sa kabukiran ngadto sa dag- – aron dili madisyerto ang nasod (Ex 23:29;
kong syudad. Dt 7:22).
275 MGA MAGHUHUKOM 3

hingawa ug nakahadlok kini pag-ayo pagkamatay ni Josue. 22 Sulayan ko
sa mga Israelita. ang mga Israelita pinaagi niining mga
16 Unya, nagmugna si Yahweh ug nasora. Sa ingon, mahibalo ako kon
mga “maghuhukom” nga miluwas sa mosunod ba sila kanako sama sa
mga Israelita sa midaugdaog kanila. gibuhat sa ilang kagikanan.
17 Apan wala nila sunda ang mga 23 Gipasagdan ni Yahweh kadtong

maghuhukom. Miyukbo gihapon sila mga nasora sa ilang nahimutangan;
sa ubang diyos-diyos ug gisimba nila. wala kuhaa ang ilang yuta – hinung-
Mibiya sila sa dalan sa ilang kagika- dan nga wala sila ihatag sa mga
nan nga nagsubay sa mga sugo ni kamot ni Josue.
Yahweh. Wala nila subaya ang agianan
Kini ang mga nasod nga gipasagdan ni
1
sa ilang kagikanan sa pagkamasulun- 3 Yahweh aron pagsulay sa mga Israelita
don sa sugo ni Yaweh. nga wala pa makasaksi sa bisag unsang
18 Kon magsugo si Yahweh ug usa gubat sa Canaan. 2 Gipasagdan niya nga
ka maghuhukom sa pagpakita sa kau- magpabilin kining mga tawhana aron ang
batan-ong kaliwat sa Israel nga wala pa
galingong katawhan, maga-uban si makaagig gubat makahibalog unsaon pag-
Yahweh. Giluwas sila sa mga kaaway, pakiggubat. 3 Sila mao ang lima ka ginoo
ug milungtad kini samtang buhi pa sa mga Pilisteo ug sa tanang Kananeo, ang
ang maghuhukom. Naluoy si Yahweh taga-Sidonio ug ang mga Jeveo sa Bukid
sa Lebanon, gikan sa bukid sa Baal-
sa iyang katawhan nga nag-antos tu- Hermon hangtod sa ganghaan sa Jamat.
ngod sa pandaug-daog ug pagsakit 4 Nagpabilin sila aron pagsulay sa Israel;

kanila. 19 Apan sa pagkamatay sa aron makit-an kon mosunod ba ang mga
Israelita sa mga balaod ni Yahweh, nga
maghuhukom, mibalik sila sa ilang bi- gihatag sa ilang kagikanan pinaagi kang
nuhatan nga mas labaw pa kalimbo- Moises. 5 Busa, nagpuyo ang mga Israelita
ngan kay sa ilang kagikanan. Nag- uban sa mga Kananeo, Heteo, Amorreo,
simba ug nagsilbi sila sa ubang diyos- Pereseo, Jeveo ug Jebuseo. 6 Nakigmi-
nyoay sila sa mga anak niining mga tawha-
diyos. Wala nila isalikway ang paga- na. Gipaasawa nila ang ilang mga anak nga
nong binuhatan ug badlungong pama- babaye sa mga anak lalaki sa maong ka-
agi. tawhan. Ug nag-alagad sila sa ilang mga
20 Mao nga nasuko si Yahweh sa diyos.
Israel ug miingon: “Wala tumana sa Si Otoniel, Ehud ug Samgar
mga tawo ang kasabutan nga gihimo • 7 Nakahimo ug dautan ang mga Is-
ko uban sa ilang mga kagikanan ug raelita batok kang Yahweh. Gikalimtan nila
si Yahweh nga ilang Diyos, ug nagsilbi sila
wala ako nila sunda. 21 Karon, dili ko sa mga Baal ug Asera. 8 Busa, miulbo ang
usab papahawaon sa ilang taliwala kasuko ni Yahweh batok sa Israel. Gibiyaan
ang mga nasod nga nagpabilin sa sila niini sa mga kamot ni Cusan Risataim,

Gisumada dinhi ang pagtulon-an sa Dt 4:1- paghukom sa katawhan ug ang pagdumala
31. pareho ra og kahulogan (basaha ang pasiuna).
Kanunayng gipakita ang Diyos nga magtutu- Gipakita sa ulohan 3 ang tulo ka Maghu-
dlo. Kay ang Israel lumadnon pa man kaayo hukom.
ug nakasabot lang sa makita ug mabati, gitu-
dloan sila sa Diyos pinaagi sa materyal nga • 3.7 Dili maayo ang…(b. 7, 8) Ang teksto
ganti ug silot. Sa ulahing mga siglo, sa mas kanunayng nagpahinumdom: ang mosimbag
hingkod na ang ilang pagtoo, naamgohan nila diyos-diyos sa kaugalingong kabubut-on, mau-
nga ang matuod nga ganti ug silot dili maang- lipon nga supak sa iyang kabubut-on. Itandi
kon niining kinabuhia. kini sa 1 S 7:3.
...nga gibiyaan siya...(b. 13) Ang Baal, sa ...ang Espiritu ni Yahweh...(b. 10) Basaha
ato pa Ginoo, nagkahulogan sa bisag unsang ang komentaryo sa 11:1.
diyos sa mga Kananeo, labi na gyod sa maka- Samtang nakigsangka si Otaniel ug Ehud
paulan. Ang mga Asera, diyos labi na sa yuta batok sa mga Edomita, Moabita ug Amorita,
ug sa pagsanay. nakig-away sab si Samgar sa mga Filisteo.
Unya, si Yahweh...(b. 16) Gitawag silag Miabot siya sa ilang kabaybayonan sa samang
maghuhukom, kay niadtong panahona ang panahon nga miabot ang mga Israelita gikan
MGA MAGHUHUKOM 3 276

hari sa Aram, ug naulipon sila niini sulod sa punyal sa tuo niyang paa ug giduslak ang
walo ka tuig. tiyan sa hari. 22 Midulot ang sulab ug mila-
9 Apan, inig sangpit nila kang Yahweh sa hos kini sa likod sa hari lakip ang kuptanan
pakitabang, nagpili si Yahweh ug manlulu- niini. Wala ibta ni Ehud ang punyal, ug na-
was nga usa kanila. Siya mao si Otoniel, tabunan kini sa tambok sa hari. 23 Milukso
anak ni Quenaz, manghod ni Caleb ang si Ehud sa bintana human trangkahi ang
nagluwas kanila. 10 Anaa kaniya ang espiri- tanang pultahan sa atop.
tu ni Yahweh ug nangulo siya sa Israel sa 24 Sa wala na siya, miadto ang mga uli-

pagpakiggubat. Gihatag ni Yahweh sa pon. Nakita nila nga gitrangkahan ang mga
iyang kamot si Cusan Risataim, hari sa pultahan sa lawak sa ibabaw. Naghuna-
Aram. 11 Busa, nabuntog ni Otoniel ang huna sila: “Basig nagpahulay ang hari sa
hari, ug ang yuta nakatagamtam ug kali- hayahayng lawak.” 25 Busa, naghulat silag
naw sulod sa 40 ka tuig hangtud sa nama- pipila ka oras. Apan nagpabiling sirado ang
tay si Otoniel, anak ni Quenaz. mga pultahan. Sa katapusan, gikuha nila
12 Nagbuhat na usab ug dautan sa mata ang yawi ug giablihan ang pultahan. Nag-
ni Yahweh ang mga Israelita. Busa, gihata- higda sa salog nga patay ang ilang talahu-
gan ni Yaweh ug gahom si Eglon, hari sa ron.
Moab sa ingon, maatake sila nini. 26 Miikyas si Ehud samtang giatiman sa
13 Nakighiusa si Eglon sa mga Amorita mga ulipon ang ilang hari. Miagi siya sa
ug Amalecita nga nangandam ug nagdu- dapit sa mga diyos-diyos ug nakaabot sa
ngan pagsulong. Gibuntog nila ang Israel hilwas nga dapit sa Seira. 27 Pag-abot niya
ug gikuha ang syudad sa mga Palmera. didto, nagpatingog siya ug trumpeta sa
14 Naulipon ni Eglon, hari sa Moab, ang bukid sa Efraim. Unya, iyang gipanguluhan
mga Israelita sulod sa 18 ka tuig. 15 Apan, ang mga Israelita nga nangdulhog uban
misangpit na sab sila ni Yahweh sa pakita- kaniya. 28 Mitindog siya sa atubangan nila
bang, ug mipadala siyag manluluwas, si ug miingon, “Sunod kamo kanako. Gitug-
Ehud, anak ni Guera nga walhon, sa kali- yan ni Yahweh sa atong kamot ang kata-
wat ni Benjamin. whan sa Moab, atong kaaway.” Nangdul-
Gipadala siya sa mga Israelita ug gasa hog sila uban kaniya. Gialihan nila ang ta-
nga dad-on ngadto kang Eglon, hari sa nang agianan sa Jordan paingon sa Moab
Moab. 16 Dayon, naghimo si Ehud ug pun- ug wala na nila paagii.
yal nga duhay sulab, 18 ka pulgadas ang 29 Nabuntog ang Moab niadtong higayo-

gitas-on ug gihigot niya kini sa iyang tuong na. Nakapatay silag 10,000 ka kusgan ug
paa ilalom sa iyang gisul-ob. 17 Unya, mi- isog nga mga sundalo sa Moab. Walay gibi-
adto siya aron paghatag sa gasa kang lin. 30 Niadtong adlawa naulipon sa Israel
Eglon, hari sa Moab nga tambok kaayo. ang Moab. Unya, nagpabiling malinawon
18 Humag hatag ni Ehud sa mga gasa, ang kayutaan sulod sa 80 ka tuig.
gipagawas niya ang mga tawo dala ang 31 Unya, mitungha si Samgar, anak ni

mga gasa. 19 Sa diha na siya sa dapit sa Anat, nga nakapatayg 600 ka Filisteo gina-
mga diyos-diyos, duol sa Guilgal, mibalik mit ang ugsok sa baka. Giluwas usab niya
siya sa hari. Giingnan niya si Eglon: “May ang Israel.
sikreto akong mensahe alang kanimo, O
hari.” Si Eglon, hari sa Moab, miingon sa Si Debora ug Barac
iyang mga tawo: “Biyai ako!” Ug mibiya • 1 Sa
kamatayon ni Ehud, naghi-
ang tanan nga anaa sa kwarto.
20 Unya, giduol niya ang hari nga nag-
4 mo na usab ug daotan sa mata ni
lingkod ug nag-inusara sa lawak sa ibabaw Yahweh ang mga Israelita. 2 Busa,
sa iyang palasyo. Miingon si Ehud: “Tala- gitugyan sila sa gahom ni Yabin, ang
huron, may mensahe ako nimo gikan sa
Diyos.” Mitindog ang hari. 21 Unya, si Ehud, hari sa Canaan. Naghari si Yabin sa
ginamit ang walang kamot, gikuha ang Jasor, ug si Sisara nga taga-Haroset

sa kamingawan. Sangkap sa gamhanong ar- • 4.1 Si Jabin, hari sa Canaan, naghari sa
mas ang mga Pilisteo, ug lig-ong nagkahug- kapatagan sa amihanang Canaan nga gitawag
pong. Giokupahan nila ang lima ka syudad – og Jesrael. Nakaangkon og dakong kadaogan
Gat, sa Asdot, sa Ascalon, sa Ecron ug Gasa, dinhi ang mga Israelita panahon sa mga
ug ang naglibot nga kayutaan. Maghuhukom.
Gikontrolar nila ang tabunok nga patag Si Debora, babayeng Maghuhukom sa
subay sa Dagat sa Mediterraneo ug kanunayng Israel. Nagpakanaog siya sa hustisya sa ngalan
naghasi sa mga Israelita nga namuyo sa ni Yahweh. Talagsaon ang gidala niyang kaa-
kabungtoran ang ilang kasundalohan. Hingpit kohan, kay kasagaran gayod, ang mga lalaki
silang gibuntog ni Hari David, apan nagpabilin may mangako sa sosyal ug relihiyosong gim-
ang ilang ngalan sa Palestina, ngalan sa nasod buhaton. Gikan sa Amihanan iyang gisugo si
sa Israel, kinuha sa pulong: “Pelistina.” Barac, apan midumili kini sa pag-adto nga
277 MGA MAGHUHUKOM 4

ang kumander sa iyang kasunda- pundok niya ang iyang 9000 ka kar-
lohan. wahe sa gubat lakip ang iyang kasun-
3 Misangpit tabang kang Yahweh dalohan. Mibiya sila sa Heroset padu-
ang mga Israelita. May 900 ka karwa- long sa sapa sa Cison. 14 Unya, mi-
he sa gubat si Yabin nga nangdaug- ingon si Debora kang Barac: “Bangon!
daog sa mga Israelita sulod sa 20 ka Adlaw kini nga itugyan ni Yahweh si
tuig. Sisara sa imong kamot. Karong ad-
4 Niadtong panahona, si Debora, lawa mag-una kanimo si Yahweh.”
propeta ug asawa ni Lapidot, ang na- Busa, midulhog si Barac gikan sa
ngulo sa Israel. 5 Naglingkod siya sa Bukid Tabor uban ang 10,000 ka
korte nga ginganlag Palmera ni De- tawo. 15 Ug gipabuntog kaniya ni Yah-
bora, tunga-tunga sa Rama ug Betel, weh si Sisera, ang mga karwahe niini
sa yuta sa Efraim. Gisulbad niya didto ug tibuok kasundalohan. Nanaog si
ang mga reklamo nga gidala kaniya Sisara sa iyang karwahe ug miikyas.
sa mga Israelita. 6 Unya, nagpadala 16 Apan gigukod kini Barac ang mga

siyag tawo aron pagkuha kang Barac, karwahe ug kasundalohan ngadto sa
anak nga lalaki ni Abinoam sa lung- Haroset-ha-goyim. Nahurot ang ta-
sod sa Cades sa Neftali. Ug giingnan nang kasundalohan ni Sisera. Walay
niya: “Kini ang sugo ni Yahweh: La- nakaikyas.
kaw, tipona ang katawhan sa Bukid 17 Ug midangop si Sisera didto nga

Tabor. Paubana ang 10,000 ka tawo nagdalagan paingon sa tolda ni Yael,
sa mga kasundaluhan ni Neftali ug ang asawa ni Heber nga Quenita kay
Zabulon, kay 7 dad-on ko kanimo si anaa may maayong relasyon ang kali-
Sisara sa sapa Cison uban sa iyang wat sa mga Quenita ug kaliwat sa mga
mga karwahe ug sundalo. Ihatag ko Kananeo ni Yabin, ang hari sa Jasor.
siya sa imong kamot. 18 Migawas si Yael aron pagsugat
8 Mitubag si Barac: “Kon muoban kang Sisera ug miingon: “Ari agi, tala-
ka kanako, moadto ako; kon dili, dili huron. Ayawg kahadlok.” Misulod si
usab ako moadto.” 9 Mitubag si De- Sisera ug gitagoan siya ni Yael sa ha-
bora: “Mouban ako kanimo. Apan kon bol. 19 Unya, nangayo siyag gamayng
kanay imong buhaton dili maimo ang tubig aron mahupay ang kauhaw.
dungog sa kadaugan, kay itugyan ni Miabli ang babaye ug sudlanan sa ga-
Yahweh si Sisara sa usa ka babaye.” tas nga panit, ug gipainom siya. Da-
Sa maong paagi miuban si Debora yon, gihabolag balik. 20 Miingon si Si-
kang Barac sa Cades. sera: “Barog sa may pultahan. Kon
10 Gitawag ni Barac ang gikan sa may mangutana, ingna siya nga wala
Zabulon ug Neftali. Misunod kaniya kay kauban.” 21 Tungod sa iyang ka-
ang 10,000 ka tawo. Miuban usab si kapoy nakatulog si Sisera. Unya, ang
Debora. 11 Nianang higayona, nag- babaye mikuhag martilyo ug ugsok sa
kampo si Heber, ang Quenita, duol sa tolda, miduol kang Sisera ug gidukdok
tugas sa Zaannim, sa may Cades. Mi- ug palapos ang ugsok sa agtang ni
bulag siya sa ubang Quenita nga ka- Sisera. Midulot kini sa yuta ug nama-
liwat ni Hobab, ang bayaw ni Moises. tay siya. 22 Sa pag-abot ni Barak, gisu-
12 Unya, nahibaloan ni Sisara nga mi- gat siya ni Yael nga miingon: “Sulod.
tungas si Barac sa Bukid Tabor. 13 Gi- Pakitaon ko kanimo ang tawong

mag-inusara. Nagpakitabang hinuon siya sa Ang pasidungog tungod sa ilang kadaogan,
mga tribo ni Efraim ug Benjamin nga mitubag naadto kang Debora, dili kang Barac, kay midu-
kang Debora. Gipakita usab ni Barac nga wala mili man kini sa kinatibuk-ang pagtahan sa kau-
siyay salig kang Yahweh hangtod nga nakau- galingon. Taas ang pagtamod sa Biblia kang De-
ban niya si Debora. bora, ang nakadasig sa pag-alsa sa katawhan.
MGA MAGHUHUKOM 4 278

imong gipangita.” Misulod siya ug na- ug kamo nga naglakaw sa kadalanan,
kita si Sisera nga patay na. May ugsok Paghinuktok kamong tanan!
11 Paminawa ang tingog sa nagbahin-
sa tolda ang agtang. bahin sa kinawat duol sa paimnanan,
23 Nianang adlawa gipaubos ni Yah- sa mga tawo ug kahayopan.
weh si Yabin atubangan sa mga Is- Ilang giawit ang mga pabor nga gihimo
ni Yahweh sa Israel ug sa katawhan ni
raelita; 24 ug wala sila moundang hang- Yahweh, ang mga Israelita.
tod nga nahurot ang mga Kananeo. Unya nagmartsa sila paingon sa mga
Ang awit ni Debora ganghaan.
12 Pagmata na, Debora, pagmata!
• 1 Nianang adlawa si Debora ug Barac,
5 anak nga lalaki ni Abinoam, nanganta Pagmata! Mata na ug sugdi ang pag-awit.
Bangon, Barac! Ug dad-a ang imong
nining maong awit: mga binihag,
2 Kon ang mga manggugubat sa Israel
Anak ni Abinoam.
mangulo sa pakiggubat, 13 Ang mga nahibiling katawhan
Ug ang katawhan madasigong naghalad nangadto sa mga bantugan!
sa ilang kaugalingon – Ang katawhan ni Yahweh
Dayga si Yahweh! miduol kanako nga mas kusgan pa kay
3 Paminaw, O mga hari; Pamati pag-ayo,
sa mga isog!
O mga prinsipe. 14 Ang imong mga gamot, O Efraim,
Kay kantahan ko si Yahweh. atua sa Amalec;
Sa Diyos sa Israel, ihalad ko ang pagda- ang imong igsoon, ang Benjamin,
yeg. atua sa imong luyo uban sa imong ka-
4 Sa paggawas nimo sa Seir, O Yahweh,
sundalohan.
sa imong pag-anhi gikan sa kampo sa Gikan sa Makir ang nagmando nagmart-
Edom, sa;
ang yuta mikurog, ang kalangitan mibu- sa Zabulon ang pangulo nagdala sa mga
nok, baston nga tumbaga.
ug ang mga panganod mibubog ulan. 15 Ang mga pangulo sa Isacar kauban ni
5 Nauyog ang mga bukid sa atubangan
Debora;
ni Yahweh, tinuod nga ang Isacar kauban ni Barac;
Sa atubangan ni Yahweh – ang Diyos sa ang katawhan nagdaling nagsunod sa
Israel. ilang mga tunob ngadto sa kapatagan.
6 Sa mga adlaw ni Samgar, anak nga
May kusog nga panagsultihay sa mga
lalaki ni Anat, sakop sa banay ni Ruben.
Sa mga adlaw ni Yael, ang mga panon 16 Nganong nagpabilin kamo
sa mga tawo, mananap ug kabtangan na- sa inyong grupo
hunong; ug naminaw sa plawta diha sa panon?
Ug ang mga byahedor nangawala sa Ang mga banay ni Ruben dili makahu-
laing kadalanan. kom.
7 Walay mga pangulo ang Israel hangtod 17 Ang Gilead nagpabilin sa pikas nga
nga ako, si Debora, bahin sa Jordan.
nagmata ug mibangon isip inahan sa Ug Dan, nganong nagpabilin ka man
Israel. sa imong mga barko?
8 Misunod sila sa mga bag-ong diyos,
Ang Aser nagpabilin sa kabaybayunan;
ug may gubat nga midangat kanila. nagpakahilom siya sa iyang mga luok.
Dyotay ra kaayo ang taming o hinagi- 18 Samtang ang Zabulon mitahan sa
ban ilang kinabuhi;
alang sa 40,000 ka lalaki sa Israel. ang Neftali miasdang sa panggubatan.
9 Ang akong kasingkasing anaa sa mga 19 Ang mga hari miabot aron pagpakig-

pangulo sa Israel, away;
taliwala sa katawhan nga madasigong ang mga hari sa Canaan nakiggubat sa
mihalad sa kaugalingon. Tanac,
Daygon si Yahweh! duol sa mga tubig sa Meguido,
10 Kamo nga nagsakay sa puting mga apan wala silay nakamkam nga plata.
asno, 20 Gikan sa kalangitan ang mga bituon

ug galingkod sa mga montura, nakig-away;

• 5.1 Ang “Awit ni Debora” Karaan na ang mananaog, nagsaway sa kamaiya-iyahon
kaayo sa Literaturang Hebreo ang “Awit ni sa mga tribo, apan tulo ra niini ang miapil sa
Deborah”. Gisulat kini wala madugay human pag-pakig-away sa mga Kananeo.
sa ilang kadaogan. Himno kini kang Yahweh,
279 MGA MAGHUHUKOM 6

gikan sa mga orbeta nakigbatok sila 30Nagbahin-bahin sila sa mga inilog:
kang Sisera. usa o duha ka dinakpang babaye alang
21 Ang baha sa Cison mianod kanila, sa matag usa ka manggugubat;
ang tugnaw nga baha, ang bahang Cison. mga sininang dekolor isip bahin sa nabi-
Padayon pagdasdas nga walay kahad- hag gikan kang Sisera,
lok, akong kalag! panaptong dekolor giardonohag kaduha
22 Miuyog sa yuta ang tunob sa mga uban sa binordahang bandana-
kabayo: Kining tanan kinawat, dili ba?
ang pagdagan-lukso sa iyang mga ka- 31Ang tanan mong kaaway, O Yahweh,

bayo. wad-a!
23 `Matinunglo unta ang Meros,’ Apan mahisama unta sa adlaw ang
miingon ang anghel ni Yahweh, kasanag sa tanan nimong higala.
‘matinunglo unta siya; tungluhon unta Unya, nagmalinawon ang kayutaan su-
ang namuyo dinhi, lod sa 40 ka tuig.
kay wala kini moanhi aron pagtabang
kang Yahweh, •1
Nagpadayon gihapon sa paghimo ug
dili sama sa mga bayani. 6 dautan ang mga Israelita batok kang
24 Dayegon unta sa kababayin-an si Yael, Yahweh. Busa, sulod sa 7 ka tuig gitugyan
asawa ni Heber nga Quenita, sila ni Yahweh sa kamot sa mga Midianita.
Dayegon unta siya sa mga babaye nga 2 Ug naglisod sila pag-ayo.

nanimuyo sa mga tolda! Tungod sa pagkamalupigon sa mga
25 Nangayog tubig si Sisera; ug gihata- Midianita, ang mga Israelita naghimo ug
gan niyag gatas; ilang kaugalingong taguanan ug agianan sa
sa tasa sa kadungganan mga bukid ug langob. 3 Kon ang mga Is-
gisilbihan siyag krema. raelita nakapugas na, mangabot ang taga-
26 Gikab-ot niya ang ugsok, Midian uban ni Amalec ug sa katawhan sa
ug sa tuong kamot gikuha ang pakang Sidlakan, 4 ug makig-away batok kanila.
sa trabahanti. Gub-on nila ang tanang kaumahan gikan
Giugsokan niya si Sisera, sa ganghaan paingon sa Gaza. Walay ibi-
Gidukdok ang ulo; ug gidugmok ang ag- ling makaon o karnero o torong baka o
tang; asno. 5 Moabot sila sama sa daghang du-
27 nalusno siya sa tiilan, lon. Dad-on ang mga baka ug tolda, kay
ug didto napukan, daghan kaayo sila ug ang ilang mga ka-
nagpabiling nagbuy-od. melyo. Manulong sila ug mangawat sa ka-
28 Ang inahan ni Sisera milantaw sa bin- yutaan. 6 Niining paagiha gibuntog sa taga-
tana, Midian ang Israel. Nakapaguol kini pag-ayo
Ug luyo sa rehas naghilak siya. sa mga Israelita mao nga mituaw sila kang
Nganong naulahi ang iyang karwahe? Yahweh.
Nganong nadugay ang iyang karosa? 7 Sa pag-ampo nila kang Yahweh tungod
29 Ang labing maalamon sa iyang sulo- sa taga-Midian, 8 nagpadala si Yahweh ug
goon mitubag sa pag-ingon: propeta nga miingon: “Kini ang gisulti ni

• 6.1 Ang mga ulohan 6 ngadto sa 9 nag- kinig paglaom; dili siya mangako sa pagbuhat,
saysay sa sugilanon ni Gideon ug sa anak, si apan awhagon ta sa paglihok: Lakaw ug sa
Abimelec. Gitawag ni Yahweh si Gideon aron imong kaisog, luwasa ang Israel sa taga Midian
mahimong “Maghuhukom.” (b. 14). Busa, ubanan ni Yahweh ang iyang
Ang duha ka malamposon paglusad nagha- gipili. Piaagi niini, ang batan-ong mag-uuma
tag og kasigurohan alang sa kagawasan sa nga puno sa kadasig, napukaw-tanlag, ug ti-
iyang katawhan. Sa wala na siya, ang iyang nukmod sa paglaom, nakaamgo nga aduna
kabantog gipulihan ni Abimelec nga nagtingu- siyay igong katakos pagluwas sa iyang kataw-
ha maghari. han.
Nagpakita kang Gideon sa tawhanong Ang tudling 25 ngadto sa 31, nalambigit
pamayhon ang anghel ni Yahweh. Susama pag-ayo sa malingkawasnong misyon nga gipi-
kini sa Lc 1:28-36. yal kang Gideon inubanan sa dayag nga pag-
Kon wala nay paglaom, mohatag og man- butyag sa iyang pagtoo kang Yahweh nga nag-
luluwas ang Ginoo. Nagtoo kang Yahweh si himo kaniyang takos kanunay sa pagsalig sa
Gideon, apan kulang siyag pagsalig. Nakita Diyos.
niya nga sa nangaging mga hitabo kanunayng Miuyon si Gideon sa pagtahan sa kaugalin-
nangilabot ang Diyos, apan wala siya motoo gon, apan nanginahanglan pa siyag pasalig
nga nangilabot si Yahweh sa iyang panahon. nga si Yahweh ang nagsulti kaniya. Busa, nan-
6:15. Mabasa ang gipakitang kinaiya ni gayo siyag timailhan, ug wala kini kawanga.
Gideon sa ubang teksto sa Biblia. Ang ihatag Dili pareho si Gideon sa uban nga mangayog
kanato sa Diyos nga misyon kanunayng labaw mga timailhan aron lang paglanganlangan tun-
sa atong makaya (Ex 3:11; Jer 1:6) god sa pagduhaduha o sa kakulang sa pagtoo
Kon mohatag ang Diyos og tahas, paubanan (basaha sa Mc 8:11 ug Lc 1:18).
MGA MAGHUHUKOM 6 280

Yahweh, ang Ginoo sa Israel: gikuha ko 19 Milakaw si Gideon aron pag-
kamo gikan sa pagkaulipon sa Ehipto; 9 gi- andam ug nating kanding. Nagkuha
luwas ko kamo gikan sa mga kamot sa
Ehiptohanon ug sa mga nangdaug-daog siyag harina ug nagluto’g pan nga wa-
kaninyo. Gipapahawa ko sa inyong atuba- lay patubo. Gibutang niya ang sabaw
ngan ang nanimuyo dinhi, ug gihatag ko sa kulon ug ang karne sa basket.
kaninyo ang ilang mga yuta. 10 Unya, mi-
ingon ako kaninyo: “Ako si Yahweh, ang
Dayon, milakaw siya ug gihatag kini
inyong Ginoo. Ayawg simbaha ang diyos sa Anghel sa may ilalom sa kahoy.
sa mga Amorreo kansang yuta gipuy-an 20 Miingon ang Anghel ni Yahweh:
ninyo karon. Apan wala kamo maminaw.” “Kuhaa ang karne ug ang pan, ibutang
Ang tawag ni Gideon niining batoha ug buboi sa sabaw.”
11 Miabot sa Israel ang Anghel ni
Gisunod kini ni Gideon. 21 Nianang
gutloa giisa sa Anghel ni Yahweh ang
Yahweh ug milingkod ilalom sa ba- baston nga iyang gikuptan ug gidaitol
laang kahoy sa Ofra, nga iya ni Yoas sa karne ug pan. Dihadiha, misiga ang
sa banay ni Abiezer. Naglugas didto kalayo gikan sa bato ug milamoy sa
ug trigo si Gideon, anak ni Yoas, sa karne ug sa pan. Unya, nawala ang
himoanag bino kay dili siya buot ma- Anghel ni Yahweh.
kita sa taga-Midian. 22 Pagkaamgo ni Gideon nga ang
12 Miingon ang Anghel kang Gi-
Anghel kadto ni Yahweh, misinggit
deon, “Ubanan ka ni Yahweh, banggi- siya: O Ginoong Yahweh! Nakita ko
itang manggugubat.” 13 Mitubag si Gi- ang Anghel ni Yahweh sa iyang pa-
deon, “Palihog, akong talahuron, kon mayhon.” 23 Apan si Yahweh miingon:
ania pa kanamo si Yahweh, nganong “Ang kalinaw mag-uban kanimo.
nahitabo man kanamo kining tanan? Ayawg kahadlok, kay dili ka mama-
Hain man ang mga milagro nga gi- tay.” 24 Mao nga naghimo si Gideon ug
sugid kanamo sa among ginikanan? altar alang kang Yahweh niadtong da-
Wala ba sila luwasa ni Yahweh sa pita nga gitawag niyag Yahweh-kali-
Ehipto? Nganong gibiyaan kami niya naw nga anaa gihapon sa Ofra sa mga
karon ug gihatag sa kamot sa mga Abiezer.
taga-Midian?” 25 Nianang gabhiona miingon si
14 Unya, giatubang siya ni Yahweh Yahweh kang Gideon: Dal-a ang ika-
ug giingnan: “Lakaw ug pinaagi sa duhang toro sa imong amahan nga 7
imong kusog, luwasa ang Israel gikan na ka tuig ang idad. Gub-a ang altar
sa mga taga-Midian. Dili ba ikaw ang sa imong amahan nga gihimo alang
akong gipadala? 15 Mitubag si Gideon: kang Baal ug putla ang balaang haligi
“Pasayloa ako, talahuron, apan un- sa tupad. 26 Dayon, paghimog altar
saon ko man pagluwas ang Israel? alang kang Yahweh niining bungtora
Kinaluyahan ang akong banay sa ug pagsakripisyog toro alang kanako
among kaliwat ug kinaubsan ako sa ug sunoga kini sa kahoy gikan sa
pamilya sa akong amahan.” balaang haligi nga imong giputol.
16 Miingon si Yahweh: “Ubanan taka 27 Gihimo ni Gideon ang gisugo ni

busa, mabuntog nimo ang tanang ka- Yahweh ug gibuligan siya sa 10 ka uli-
tawhan sa Midian.” 17 Mitubag si Gi- pon. Sa gabii kini niya himoa kay
deon: “Palihog, tagai akog mga timail- nahadlok man siya sa iyang pamilya
han nga ikaw gayud ang nagsulti. ug sa katawhan sa lungsod.
18 Ayawg lakaw hangtod nga makaba- 28 Sa sunod adlaw nakita sa kataw-

lik ako. Magdala akog halad nga han ang gubang altar ni Baal, ang
akong ihatag kanimo.” Si Yahweh mi- naputol nga balaang haligi ug ang
tubag: “Maghulat ako taman sa imong gihalad nga toro sa bag-ong altar.
pagbalik.” 29 Busa, nagpangutan-anay sila sa
281 MGA MAGHUHUKOM 7

usag-usa kon kinsay naghimo niini. sunod adlaw mibangon si Gideon sayo
Sa ilang pagpakisusi, nahibaw-an nila sa kaadlawon. Gipuga niya ang balhi-
nga si Gideon nga anak ni Yoas ang bo sa karnero ug gipatulo ang tun-og
may kalabotan niini. 30 Busa, miadto nga mipuno sa tasa. 39 Misulti na usab
sila kang Yoas ug miingon: “Ihatag ka- siya kang Yahweh sa pag-ingon:
namo ang imong anak. Kinahanglan “Ayaw kasuko kanako kon magpaka-
siyang patyon kay giguba niya ang takos ako sa pagsulti kanimo pag-
altar ni Baal ug giputol ang balaang usab. Pahimoa akog laing pagsulay sa
haligi tupad niini.” 31 Apan miingon si balhibo sa karnero: paugaha ang bal-
Yoas sa nasukong katawhan: “Laba- hibo sa karnero ug patun-oga ang ti-
nan ug luwason ba ninyo si Baal? buok yuta. 40 Ug nianang gabiihona
Patyon ugma sa buntag ang bisan kin- gihimo kini ni Yahweh. Uga ang balhi-
sang makigpatay alang kaniya! Kon bo ug natun-ogan ang yuta.
Ginoo siya, makadipensa siya sa
iyang kaugalingon kon may moguba • 1 Si
Jerubaal sa ato pa, si Gideon,
sa iyang altar.” 7 sayong mibangon uban sa tanang
32 Nianang adlawa ginganlan nila si
katawhan nga mikuyog kaniya. Nag-
Gideon ug Jerubaal, sa ato pa: “Pala- kampo sila tupad sa tubod sa Jarod.
bana si Baal sa iyang kaugalingon ba- Ang mga taga-Midian nagkampo sa
tok kang Gideon kay giguba niini ang layong amihanan gikan sa bungtod sa
iyang altar.” More hangtod sa kapatagan.
33 Ang mga taga-Midian, si Amalec 2 Unya, miingon si Yahweh kang
ug ang katawhan sa Sidlakan naghi- Gideon: “Daghan kaayo ang mikuyog.
usa sa ilang pwersa. Milabang sila sa Kon ihatag ko ang taga-Midian sa
Jordan ug miasdang sa mga Israelita ilang kamot, tingalig maghunahuna
sa kapatagan sa Jezrael. 34 Unya, ang sila nga nabuntog nila ang kaaway sa
espiritu ug kusog ni Yahweh mikunsad kaugalingong kusog. 3 Busa, tawga
kang Gideon ug gipalanog niini ang sila ug papaulia ang nahadlok. Nama-
trompeta, nagtawag sa mga tawo ni uli ang 22,000 ug 10,000 na lang ang
Abiezer aron musunod kaniya. 35 Nag- nahibilin.
padala siyag mga mensahero sa ti-
• 4 Miingon si Yahweh kang Gideon:
buok teritoryo ni Manases aron pag-
pangandam sa mahitabong gubat. “Daghan ra gihapon sila. Dad-a sila sa
Ang katawhan sa Aser, Zabulon ug tubigan ug sulayan ko sila alang kani-
Neftali miadto usab aron pagpakigkita mo. Ang paubanon ko, paubana. Ang
kang Gideon. akong did-an, did-i. 5 Mao nga gidala
36 Unya, miingon siya kang Yahweh: ni Gideon sa tubigan ang nahibilin. Ug
“Nag-ingon ka nga luwason nimo ang miingon si Yahweh: “Ang motila sa tu-
Israel pinaagi sa akong kamot. Kon big sama sa iro, laina sa usa ka bahin.
mao kana, hatagi akog pabor… Ang moluhod aron pag-inom, anha sa
37 Magkatag akog balhibo sa karnero pikas.
sa luboanan. Kon tun-ogan ang balhi- 6 Tulo ka gatos ang mitila sa tubig.

bo sa karnero samtang uga ang tibuok Ang uban miluhod aron pag-inom.
yuta, mahibaloan ko nga luwason 7 Miingon si Yahweh kang Gideon: “Ta-

nimo ang Israel pinaagi sa akong ka- bangan ko ang 300 nga mitila sa tu-
mot, sumala sa imong gisaad.” big. Akong itugyan sa ilang kamot ang
38 Ug mao kanay nahitabo. Pagka- mga taga-Midian ug papaulia ang

• 7.4 Daghan gihapon...(b. 4) Kining mga pulonga ni Yahweh nagpatoo nga ang dyotayng
pundok sa militanting katawhan makadalag rebolusyonaryong kausaban.
MGA MAGHUHUKOM 7 282

uban. 8 Mao nga gipapauli ni Gideon nga kamot ug gipabulhot ang bud-
ang uban gawas sa 300 nga maoy mi- yong nga gikuptan sa lain. Human
puli sa mga kasangkapan ug budyong patingoga ang budyong, nagdungan
sa uban. Ang mga taga-Midian anaa pagsinggit ang tulo ka pundok: “Alang
na karon nagkampo sa walog nga kang Yahweh ug kang Gideon!” 21 Ug
anaa sa ubos. mibarog ang matag-usa sa ilang po-
9 Nianang gabhiona miingon kaniya si sisyon sa palibot sa kampo samtang
Yahweh: “Bangon ug dulhog sa kampo nga naninggit ug nanalagan ang mga
itugyan ko na sa imong kamot. 10 Apan kon taga-Midian. 22 Inig patingog sa bud-
nahadlok ka sa pagdulhog nga ikaw rang yong sa 300 ka Israelita, sa pagbuot ni
usa, paubana si Pura, imong ulipon. 11 Did-
to, paminaw sa ilang isulti. Human niana, Yahweh nagpinanaay ang mga taga-
madasig ka na sa pag-atake sa kampo.” Midian nga nahibilin sa kampo. Na-
Busa, midulhog siya uban ni Pura, iyang kaabot sa Bet-Hassita ngadto sa
ulipon, sa bantayan sa mga gwardya sa Sareda hangtod sa utlanan sa Abel
kampo.
12 Ang mga taga-Midian, ang mga taga- ang mga nakaikyas ug mipuyo atbang
Amalec ug ang katawhan sa Sidlakan nga sa Tabbata.
sama kabaga sa mga dulon, didto nag- 23 Ang mga Israelita sa banay ni
kampo sa walog. Ang mga kamelyo sama
kadaghan sa balas sa baybayon; dili mai-
Neftali, Aser ug sa tibuok Manases na-
hap. 13 Miduol si Gideon samtang may nag- ngabot aron pagtabang kang Gideon.
asoy sa iyang damgo ngadto sa kauban. Gigukod nila ang mga taga-Midian.
Naminaw si Gideon: “Nagdamgo ako nga 24 Nagpadala si Gideon ug mga men-
giligiran ang kampo sa mga taga-Midian ug
dakong pan nga sebada. Mibangga kini ug sahero sa tibuok kabukiran sa Efraim
kusog kaayo sa usa ka tolda mao nga na- nga nag-ingon: “Dulhog kamo aron
baliskad ug natumba kini.” 14 Mitubag ang pagpakig-away batok sa mga taga-
iyang kauban: “Walay laing gipasabot ang Midian. Babagi ninyo ang mga agia-
damgo gawas sa espada ni Gideon, anak ni
Yoas, ang Israelita. Gihatag na sa Ginoo nan sa Bet-bara ug sa Jordan.” Busa,
ang mga taga-Midian ug ang tibuok kampo ang tanang lalaki sa Efraim nangga-
sa iyang kamot. 15 Sa pagkadungog ni was ug nangadto sa mabawng katubi-
Gideon sa damgo ug sa hubad, miyukbo
siya ug mibalik sa kampo sa Israel ug mi-
gan sa Bet-bara ug sa Jordan. 25 Gi-
ingon: “Bangon! Gitugyan na ni Yahweh dakop nila ang duha ka pangulo sa
ang kampo sa mga taga-Midian sa inyong mga taga-Midian, si Oreb ug si Zeeb.
kamot.” Gipatay si Oreb sa bato sa Oreb, ug si
16 Gibahin ni Gideon sa tulo ka pun- Zeeb sa pugaanag bino sa Zeeb.
dok ang 300 ka tawo; gihatagan niya Gigukod nila ang mga taga-Midian ug
ang tanan ug budyong ug pitsil nga gidala ang ulo ni Oreb ug Zeeb kang
may mga suga nga dinagkotan sa Gideon sa pikas bahin sa Jordan.
sulod ini. 17 Miingon siya: “Tan-awa Ang ikaduhang kampanya ni Gideon
ako ug sunda ang akong buhaton. Ang katawhan sa Efraim miingon kang
1

Inig-abot ko sa daplin sun-a gayod 8 Gideon: “Nganong wala kami nimo
ako. 18 Kon ako ug ang akong kauban tawga sa pagpangadto ug pagpakigsangka
sa mga taga-Midian?” Nakiglalis sila kani-
mupatingog na sa budyong, patinguga ya nga hilabihang sukoa. 2 Apan gitubag
usab ang inyoha sa tibuok kampo niya sila: “Unsay nahimo nako kon itandi
unya, singgit: “Alang kang Yahweh ug sa inyoha? Dili ba, mas maayo man ang
kang Gideon.” parasan sa Efraim kaysa sa parasan sa
19 Uban sa 100 ka tawo nga miku-
Abiezer? 3 Gihatag ni Yahweh ang ulo sa
mga pangulo sa mga taga-Midian, si Oreb
yog kaniya miabot si Gideon sa tumoy ug si Zeeb, sa inyong kamot. Unsay akong
sa kampo samtang giilisan ang mga nahimo kon itandi sa inyoha?” Niini, naku-
gwardya sa tungang gabii. 20 Unya, ha-kuhaan ang ilang kasuko. 4 Unya, si
Gideon ug ang 300 niya ka tawo miabot sa
gipamuak sa mga Israelita ang mga Jordan ug nanglabang bisan sa tumang
banga, gikuha ang mga suga sa pikas kakapoy ug kagutom. 5 Busa, miingon siya
283 MGA MAGHUHUKOM 8

sa katawhan sa Sukot: “Palihog hatagig ug miingon: “Ania si Zebaj ug Zalmuna,
pan ang mga sundalo nga nagsunod kana- ang hinungdan sa inyong pagpanginsulto
ko. Gikapoy na sila ug gigutom ug naggu- kanako sa pag-ingon: “Nagapos na ba
kod lang gihapon ako kang Zebaj ug nimo si Zebaj ug Zalmuna nga pahatagan
Zalmuna, mga hari sa mga taga-Midian. man nimog pan ang imong kasundalohan
6 Mitubag ang mga pangulo sa Sukot: nga gigutom?
“Nakasanta ka ba sa kamot ni Zebaj ug ni 16 Gikuha niya ang mga pangulo sa

Zalmuna? Nganong mohatag man kamig lungsod ug gisilotan ang katawhan sa
pan sa imong kasundalohan?” 7 Mitubag si Sucot ginamit ang mga tunok ug sampinit
Gideon: “Pananglitan nahatag na ni Yahweh sa disyerto.
si Zebaj ug Zalmuna sa akong kamot, pani- 17 Giguba usab niya ang tore sa Penuel
tan ko kamo ginamit ang mga tunok ug ug gipatay ang mga tawo sa lungsod niini.
sampinit sa disyerto.” 8 Gikan didto mitun- 18 Unya, gipangutana niya si Zebaj ug
gas siya sa Penuel ug mao gihapoy iyang Zalmuna: “Unsay dagway sa mga tawo nga
gipangayo. Apan mitubag sila sama sa inyong gipatay sa Tabor?” Mitubag sila:
mga taga-Sucot. 9 Busa, miingon si Gi- “Pareho kanimo. Maorag mga anak sa
deon: “Inigbalik ko unya nga madaugon, hari.” 19 Si Gideon mitubag: “Igsoon ko sila,
gub-on ko kining toreha.” anak sa akong inahan. Ingon nga buhi si
10 Si Zebaj ug Zalmuna atua sa Carcor Yahweh, kon wala ninyo sila patya, dili ko
uban sa ilang kasundalohan nga moabot usab kamo patyon.”
ug mga 15,000. Kini na lang ang nahibilin 20 Miingon siya kang Jeter, ang kamagu-
sa katawhan sa sidlakan. 120,000 ka sun- langan niyang anak: “Pagbaton ug kaisog!
dalo ang namatay! 11 Miagi si Gideon sa Patya sila!” Apan wala mohulbot sa espada
agianan sa mga tigbalhin-balhin ug pinuy- ang batan-on; wala kini niya mabuhat, kay
anan sa may sidlakan sa Nobaj ug Yogboha bata pa siya kaayo ug nahadlok siya.
ug naabtan niya si Zebaj ug Zalmuna ug 21 Busa, miingon si Zebaj ug si Zalmuna:
ang ilang kasundalohan. 12 Miikyas si Zebaj “Tindog ug pangunay pagpatay kanamo.
ug si Zalmuna nga iyang gigukod ug gida- Unsa na man lang ang imong pagkalalaki,
la isip mga dinakpan. Dayon, gikatag- ingon man ang imong kaisog.” Busa, mitin-
katag niya ang ilang kasundalohan. dog si Gideon, ug gipatay sila ug gikuha
13 Human sa gubat, mibalik si Gideon, ang mga dayandayan sa liog sa ilang mga
anak ni Yoas, sa bakilid sa Jaras diin 14 na- kamelyo.
kadakop siyag batan-on nga taga-Sucot
nga gipangutana niya. Gisulat sa batan-on Ang sayop ni Gideon
alang kaniya ang mga ngalan sa 77 ka • 22 Ang mga Israelita misulti kang
pangulo nga mga magulang sa Sucot. Gideon: “Kay giluwas man kami nimo sa
15 Miadto si Gideon sa katawhan sa Sucot mga taga-Midian, himuon ka namong hari,

• 8.22 Gikinahanglan nga magmugnag usa karon. Sama sila sa daghang pangulo karon
ka nasod ang mga Israelita. Yugto kini sa pag- nga nanagpaninggit kunohay og kalingkawa-
abanti nilag dako, human nga nawatas-watas san sa mga dinaugdaog, apan wala kini puy-i.
ang mga tribo tungod sa pagkatibulaag nila ug Unsang pagtulon-ana ang angay natong
sa kawalay kahiusa. Una kining higayon sa makat-onan niining sakit nga kasinatian nga
Biblia nga nagpakita ang katawhan sa tinguha gisaysay sa Biblia? Nagpasabot ba kini nga
pagbaton og hari. dili manggilabot ang kristyanos sa politikan-
Ang naghashas niining basahona sa katapo- hong kalihokan kondili, mag-ampo na lang
sang siglo sa gingharian sa Juda, mibati nga kanunay? Pasagdan ba lang ang uban sa
nanglimbong kanila ang mga hari ug nangan- pagpakigbisog nga sila ra alang sa hustisya?
doy sila sa panahon nga wala pa silay hari ug Apan nasulat ang hustisya sa matag panid sa
tagdumala. Nakaamgo sila nga isip katawhan Biblia.
sa Diyos, mas maayo nga ang Israel walay per- Angay natong hinumdoman nga ang kadag-
mamenting pangulo sahi sa ubang nasod, hanan sa mga manluluwas wala magpuyog
apan sa adlaw adlaw nilang pagsalig kang Yah- tinuod nga kinabuhi sa pamilya busa, wala sila
weh, may motumaw nga manluluwas sa ilang mainsaktog umol sa ginikanan. Maumol sila
taliwala kon gikinahanglan. pinaagi sa panig-ingnan ug pagtulon-an sa
Kini ang hinugdan sa pagdumili ni Gideon sa ginikanan samtang linghod pa silag panuigon.
paghari sumala sa Mga Maghuhukom. Si Kay walay mahingkod, malig-on ug magmati-
Yahweh ang atong hari. nud-anon sa katungdanan, gawas kun sa pag-
Ang makasubo lang, kay nangayo si Gideon kabata nasinati niya ang kagawasan sa pagtu-
og bulawan bugti sa katungdanan. Hinunoa, bag sa iyang kaakohan sa uban. Mao nga
naguba ang iyang pagkabayani ug ang nahimo human sa naagian nilang mga gubat ug kadao-
niya alang sa katawhan. gan, adunay panahon nga moabot sa mga
Ang kinabuhi nga gipakita sa mga manlu- Israelita ang pagpaamgo kanila sa Diyos ug sa
luwas: Gideon, Barac, Jefte ug Samson, ma- ilang mga pamilya pinaagi sa pagtulon-an sa
kapahugno sumala sa sukdanan sa moralidad mga maalamon ug sa pagtuman sa balaod.
MGA MAGHUHUKOM 8 284

ingon usab ang imong mga anak ug ang tawo? Hinumdomi nga naggikan ako sa
ilang mga kaliwat. mao ra gihapong dugo nga inyong gigika-
23 Apan mitubag si Gideon: “Dili akoy nan.’”
magmando sa Israel, ni ang akong anak. Si 3 Sa pagpadala niining maong mensahe
Yahweh ang atong hari!” 24 Mipadayon si sa mga igsoon sa iyang inahan sa tanang
Gideon: “Mangayo akog usa lang ka bu- lumolupyo sa Siquem, midapig sila kang
tang. Hatagi ako, ang matag usa kaninyo, Abimelec. Miingon sila: “Igsoon nato siya.”
ug ariyos gikan sa inyong bahin sa nalung- 4 Busa, gihatagan nila siyag 70 ka plata
kab.” (Naandan man sa mga taga-Midian gikan sa templo ni Baal-berit aron ibayad
nga magsul-ob ug ariyos nga bulawan sa mga sinuholan nga pulos daotan nga
sama sa tanang Ismaelita.) 25 Mitubag sila: nahimo niyang mga sumusunod. 5 Miadto
“Matuman kana sa dakong kalipay.” Unya, siya sa balay sa iyang amahan sa Ofra, diin
nagbukhad sila ug sinina ug kada Israelita gipatay niya sa usa lang ka bato ang ta-
nagbutang ug ariyos nga ilang nakuha nang igsoon, ang 70 ka anak ni Jerubaal.
26 nga mikabat ug 1,700 ka buok; walay Apan si Jotam, ang kamanghuran ni Jeru-
labot ang mga kwintas, singsing, maha- baal, nakaikyas. Mitago siya sa iyang ba-
long sapot nga gigamit sa mga hari sa lay. 6 Unya, nagtapok sa tugas sa may hali-
Midian, ug ang higot sa ilang mga kamelyo. gi ang mga lumolupyo sa Siquem ug ang
27 Gigamit kang Gideon kining salapia sa tibuok nga konseho ug giproklamar nila si
pagbuhat ug diyos-diyos nga gibutang niya Abimelec nga hari.
sa syudad sa Ofra. Ang katawhan sa Israel 7 Pagkasayod ni Jotam mahitungod ni-
nagsugod pag-adto sa maong dapit ug ini, misinggit siya ibabaw sa Bukid Garizim
mitalikod kang Yahweh. Nahulog si Gideon sa pag-ingon: “Paminawa ako ninyo, mga
ug ang iyang pamilya sa maong lit-ag. lumolupyo sa Siquem, aron si Yahweh ma-
28 Bisan pa niini, ang mga Midianita gi-
minaw kaninyo.
paubos sa ingon. Sa panahon ni Gideon
naghari sa Israel ang kalinaw sulod sa 40 • 8 Sa usa ka higayon, nanglakaw ang
ka tuig. mga kahoy aron pagpangita ug ilang hari.
29 Mibalik siya sa Ofra ug nanimuyo
Miiingon sila sa kahoy nga olibo: ‘Paghari
didto. 30 May 70 siya ka anak sa kaugali- kanamo.’ 9 Apan mitubag ang olibo: ‘Isa-
ngong dugo, kay daghan siyag asawa. likway ko ba ang akong kaugalingong lana
31 Ang iyang babaying gipuyo-puyo gikan
nga naghimo sa mga diyos ug tawo nga
sa syudad sa Siquem naangkan usab niya dungganan, aron pagmando sa mga ka-
ug batang lalaki nga ginganlan niyag hoy?’
Abimelec. 10 Miingon sa igos ang mga kahoy: ‘Dali
32 Sa katigulangon namatay nga malipa-
ug paghari kanamo.’ 11 Apan ang igos mi-
yon si Gideon, anak ni Joas, ug gilubong sa tubag: ‘Isalikway ko ba ang katam-is ug
pantyon ni Joas, iyang amahan, sa Ofra sa ang lami kong mga prutas aron pagmando
Abiezer. sa mga kahoy?’
33 Human sa kamatayon ni Gideon ang 12 Miingon sa bagon ang mga kahoy:
mga Israelita miluhod na usab sa mga ‘Dali ug paghari namo.’13 Apan ang bagon
Baal. Ilang gihimo si Baal-Berit nga ilang mitubag: ‘Biyaan ko ba ang akong duga
Ginoo. 34 Wala na sila mahinumdom kang nga maglipay sa mga diyos ug tawo aron
Yahweh nga miluwas kanila sa kamot sa lang pagmando sa mga kahoy?’
ilang mga kaaway 35 ni magpasalamat sa 14 Unya, miingon sa sampinit ang mga
pamilya ni Jerubaal (nga si Gideon) alang kahoy: ‘Dali ug paghari namo.’ 15 Mitubag
sa mga maayong butang nga iyang nabu- ang sampinit: ‘Kon tinud-anay gayod nga
hat sa Israel. nanganhi kamo aron paghimo kanakong
hari, duol ngari ug pasilong una sa akong
Si Abimelec landong. Apan kon dili, mogawas ang kala-
Milakaw si Abimelec, anak ni Jerubaal,
1 yo gikan sa sampinit aron lamuyon bisan
9 paingon sa Siquem, diin nagpuyo ang ang mga sedro sa Lebanon!’
mga igsoon sa iyang inahan. Unya, mi- 16 Karon, sultihi ako, husto ug tinuod ba

ingon siya kanila ug sa tibuok pamilya sa ang inyong pagpili kang Abimelec nga
iyang inahan, 2 “Palihog, pangutan-a ang hari? Giayo ba ninyog tagad si Jerubaal ug
tanang lumolupyo sa Siquem, ‘Unsay mas ang iyang pamilya? Gihatagan ba siya sa
maayo para kaninyo, nga mandoan kamo angay niya pinasikad sa maayo niyang
sa 70 ka anak ni Jerubaal, o sa usa lang ka binuhatan?

• 9.8 Sa tudling 8 ngadto sa 15, adunay ka- ug nagtinguha pagmando walay kapuslanan.
raang mga istorya nga gisukip ug gibutang Ang istorya bahin ni Abimelec nagmatuod nii-
sa baba ni Yoatam nga pwerting nakasaway ning panglantawa.
sa awtoridad sa mga hari: ang nakaangkon
285 MGA MAGHUHUKOM 9
17 Nakiggubat ang akong amahan alang mga tawo uban kanimo. Sa gabii banhigi
kaninyo, ug mitahan sa kinabuhi aron ang kaumahan. 33 Sa sayong buntag, inig-
pagluwas kaninyo sa kamot sa mga taga- sidlak sa adlaw, pagdalig adto sa syudad.
Midian. 18 Apan karon, mibarog kamo ba- Inigguwa ni Gaal aron makigbatok kanimo
tok sa pamilya sa akong amahan, mipatay uban sa iyang mga tawo, buhata ang
sa 70 niya ka anak sa usa lang ka bato ug imong gusto batok kaniya.” 34 Sa pagkaga-
miproklamar kang Abimelec, anak sa bii mibangon si Abimelec ug ang iyang
iyang ulipon, nga hari sa mga lungsuranon mga sundalo ug nangandam pagbanhig sa
sa Siquem, kay inyo man siyang igsoon?. Siquem sa upat ka pundok. 35 Sa pagguwa
19 Kon husto ug tinuod ang inyong nahimo ni Gaal, anak ni Ebed, ug pagtindog sa
kang Jerubaal ug sa iyang pamilya karong ganghaan sa syudad, si Abimelec ug ang
adlawa, nan malipay unta si Abimelec diha iyang mga sundalo nanggawas sa ilang
kaninyo, ug kamo diha kaniya. 20 Kon dili, gitagoan.
paguwaa ang kalayo ni Abimelec aron pag- 36 Nakita ni Gaal ang mga sundalo.
lamoy sa mga lumolupyo sa Siquem ug sa Busa, miingon siya kang Zebul: “Tan-awa
ilang konseho; ug paguwaa ang kalayo sa ang katawhang nanulhog sa kabukiran!”
konseho aron lamuyon si Abimelec!” Apan mitubag si Zebul: “Anino lang sa
21 Miikyas si Jotam sa hilwas nga dapit bukid ang imong nakita, ug dili mga tawo.”
sa Beer, diin siya nagpuyo layo sa igsoon 37 Miingon pag-usab si Gaal: “Tan-awa ang
niya nga si Abimelec. katawhang nanulhog gikan sa tungatunga
22 Sa ikatulo ka tuig nga pagmando ni sa kayutaan. Ang laing hugpong naggikan
Abimelec sa Israel, 23 nagpadala si Yahweh sa tugas sa Manalagna.” 38 Miingon si
ug dautang espiritu taliwala ni Abimelec ug Zebul, “Wala ka ba moingon: Kinsa man
sa mga lungsuranon sa Siquem nga mibud- kana si Abimelec aron atong silbihan? Dili
hi kang Abimelec. 24 Gibuhat kini ni Yah- ba, siya man ang imong gisaway? Karon,
weh aron pagbalos sa krimen nga iyang lakaw ug pakigsangka kaniya.”
gihimo batok sa 70 ka anak ni Jerubaal. 39 Miguwa si Gaal aron pagpangulo sa
Ipabanaw ang dugo sa ilang igsoon nga si katawhan sa Siquem sa pagpakigsangka
Abimelec, ang mipatay kanila; ug sa mga kang Abimelec. 40 Gigukod ni Abimelec si
lungsuranon sa Siquem nga mitabang sa Gaal nga miikyas. Daghan ang namatay sa
pagpatay sa managsoon. wala pa makaabot sa mga ganghaan.
25 Ang mga lungsuranon sa Siquem 41 Unya, mipuyô si Abimelec sa Aruma ug

nag-andam pagbanhig ug pagpanghulga gipagawas ni Zebul si Gaal ug ang iyang
sa miagi sa ibabaw sa mga bungtod, aron mga igsoon. Wala siya motugot nga mani-
mahimong daotan si Abimelec. Ug gipahi- muyo sila sa Siquem.
balo siya bahin niini.
26 Mibalhin si Gaal, anak nga lalaki ni Ang pagkagun-ob sa Siquem
Ebed, uban sa iyang mga igsoon sa Si- 42 Pagkasunod adlaw miadto sa kauma-
quem. Gisaligan siya sa mga lungsuranon han ang katawhan sa Siquem ug gipahiba-
sa Siquem. 27 Usa niana ka adlaw, human lo si Abimelec bahin niini. 43 Busa, gipata-
sila nanguhag mga ubas nga ilang gipuga, wag niya ang iyang mga sundalo ug giba-
nangombira sila sa templo sa ilang ginoo. hin sa tulo ka grupo. Nangandam ang
Samtang nangaon ug naginom, gibalikas matag usa sa pagbanhig sa kaumahan. Sa
nila si Abimelec. 28 Unya, si Gaal, anak ni pagkakita niya sa katawhan nga nangga-
Ebed, miingon: “Kinsa si Abimelec alang was sa syudad, miasdang siya ug gipama-
sa mga Siquemita nga mosilbi man kita tay sila. 44 Miatake si Abimelec ug ang
kaniya? Anak lang siya ni Jerubaal, ug si iyang grupo ug midasdas sa agianan pa-
Zebul kapitan lang sa lungsod. Silbihan ingon sa mga ganghaan sa syudad. Mi-
nato hinuon ang mga tawo sa Jamor, ama- atake sa kaumahan ang uban. 45 Giatake ni
han sa Siquem. Nganong alagaran man Abimelec ang syudad sa tibuok adlaw ug
nato si Abimelec? nabuntog niya ug gipamatay ang tanang
29 Kon ania sila sa akong kamot, tang- lumolupyo niini. Unya, giguba niya ang
tangon ko si Abimelec sa iyang katungda- syudad ug gisabwagan kinig asin.
nan ug sultihan: ‘Lig-ona ang imong kasun- 46 Tungod niini ang namuyo sa Tore sa
dalohan unya, guwa ug pakig-away.’” Siquem nangadto sa kwarto ilawom sa
30 Dihang nahibaloan kini ni Zebul, ang yuta sa templo sa El-berot. 47 Pagkahibalo
gobernador sa syudad, nga anak ni Ebed, niini ni Abimelec nga ang taga-Tore sa
nasuko siya pag-ayo. 31 Nagpadala siyag Siquem nagkahugpong, 48 mitungas siya sa
mga mensahero kang Abimelec sa hilom Bukid Zalmon uban ang tanang kasundalo-
aron pag-ingon: “Tan-awa, si Gaal, anak ni han. Nagkuha siyag atsa ug namutol ug
Ebed, miabot dinhi uban sa iyang mga ig- mga sanga sa kahoy, ug gipas-an kini sa
soon aron pagpalihok sa syudad batok ka- iyang abaga. Unya, miingon siya sa iyang
nimo. 32 Busa, tindog, ikaw ug ang imong kasundalohan: “Nakakita kamo sa akong
MGA MAGHUHUKOM 9 286

gihimo. Sunda kini.” 49 Busa, namutol usab 30 ka syudad nga hangtod karon gita-
ug mga sanga sa kahoy ang tanan. Gisu- wag ug kabaryohan ni Jair, sa kayu-
nod nila si Abimelek. Gitapok nila ang mga
sanga ibabaw sa kwarto ilawom sa yuta ug taan sa Gilead. 5 Sa pagkamatay niya,
gisunog. Didto sa kwarto ang tanang na- gilubong siya sa Kamon.
muyo sa Tore sa Sikem – mga 1,000 ka 6 Naghimo na usab ug dautan ang
lalaki ug babaye – nangamatay.
mga Israelita batok kang Yahweh.
Ang kamatayon ni Abimelek Gisilbihan nila ang mga Baal ug ang
50 Sunod nini, nakigsangka si Abimelec Astarot, mga diyos-diyos sa Aram ug
sa Tebes nga gilibotan niya ug gibuntog. Sidon, mga diyos-diyos sa mga Amo-
51 Apan sulod sa syudad may lig-ong tore
nita ug ginoo sa mga Pilisteo. Gibi-
diin nanago ang namuyo sa Tebes, lalaki
ug babaye. Nanarangka sila sa sulod ug yaan nila si Yahweh ug wala na ala-
nanaka sa atop. 52 Unya, miabot si Abime- gari. 7 Busa, miulbo ang kasuko ni
lek aron pag-ataki sa tore. Miadto siya sa Yahweh batok sa Israel ug iya kining
pultahan nga iya untang sunugon. 53 Apan
gihulog sa usa ka babaye ang usa ka galin-
gitugyan sa kamot sa mga Pilisteo ug
gan nga bato. Naigo ang iyang ulo ug na- Amonita.
buak ang bagulbagol. 54 Gitawag niya ang 8 Sulod sa 18 ka tuig, gisamuk-
batan-ong tigdala sa iyang hinagiban ug samok ug gidaug-daog ang mga
giingnan: “Kuhaa ang espada ug patya ako
aron dili sila makaingon: ‘Babaye ang nag- Israelita sa pikas bahin sa Jordan sa
patay kaniya.’” Busa, giluba siya sa tigdala Gilead, yuta sa mga Amorreo. 9 Mila-
sa iyang hinagiban ug namatay. 55 Sa pag- bang usab sa Jordan ang mga Amor-
kakita sa katawhan sa Israel nga patay na reo aron pag-atake sa Juda, sa Benja-
si Abimelek, mibalik sila sa tagsa-tagsa
nila ka panimalay. min ug sa katawhan sa Efraim. Hilabi-
56 Sa ingon gibaslan ni Yahweh si Abi- han ang kahingawa sa Israel.
melek sa kadautan nga nahimo niya batok 10 Ug adtong mga tuiga misangpit
sa iyang amahan, sa pagpatay sa 70 ka sila kang Yahweh sa pag-ingon: “Na-
igsoong niyang lalaki. 57 Gipabayad usab
ang katawhan sa Siquem sa ilang kadau-
kasala kami. Mibiya kami kang Yah-
tan. Natuman ang tunglo ni Jotam, anak ni weh, among Diyos, ug misilbi sa mga
Jerubaal. Baal.” 11 Miingon si Yahweh sa mga
Israelita: “Dihang gidaug-daog kamo
Si Tola, Yair ug Jefte
sa mga Ehiptohanon, sa mga Amor-
• 1 Sapagkamatay ni Abimelek,
10 reo, Amonita, ug Pilisteo, 12 sa taga-
mitungha si Tola, anak nga lala- Sidon, sa Amalekita ug Midianita,
ki ni Pua ug apo ni Dodo, aron paglu- unya misangpit kamo kanako, wala
was sa Israel. Gikan siya sa kaliwat ni ko ba kamo luwasa sa ilang kamot?
Isacar ug nagpuyo sa Semir bukid sa 13 Apan bisan pa niini, mibiya kamo
Efraim. 2 Nangulo siya sa Israel sulod kanako. Misilbi kamo sa laing mga
sa 23 ka tuig. Sa pagkamatay niya gi- diyos-diyos. Busa, dili na ako molu-
lubong siya sa Semir. was kaninyo pag-usab. 14 Lakaw ug
3 Misunod si Jair sa Gilead nga nan- sangpita ang mga diyos-diyos nga
gulo sa Israel sulod sa 22 ka tuig. 4 May inyong gipili. Tan-awa kon moluwas
30 siya ka anak nga lalaki nga tigka- ba sila kaninyo niining panahon sa
bayo sa asno. Nagdumala usab silag kalisod.”

• 10.1 Ang matag tribo adunay kaugali- Inigdaghan sa ilang sala, mamulong si Yahweh
ngong mga problema. Motumaw ang mga “dili na ako moluwas kaninyo pag-usab” apan
manluluwas sa lainlaing dapit diin pasidunggan sa makausa pa, “ug misilbi sila kang Yahweh.
dayon sila human sa kadaogan isip “Maghu- Gilayon dili na Siya makaagwanta pagsud-ong
hukom” sa tibuok nilang kinabuhi: si Gideon sa kalisod sa Israel”. Kon mireklamo ta sa pag-
gikan sa Manases, si Tola sa Isacar, si Jair sa pakabuta-bungol sa Diyos mahitungod sa mga
yuta sa Gilead. pagdaugdaog ug inhustisya, kana, kay wala
Mamatikdan dinhi ang walay puas ug ang nato makita kun unsa kabug-at ang mga sala
mapasayloon kanunay nga gugma ni Yahweh. ug ang tugbang nga kaakohan sa dinaugdaog.
287 MGA MAGHUHUKOM 11

15 Mitubag ang mga Israelita: “Na- 7 Mitubag si Jefte sa mga katigulan-

kasala kami. Himoa kanamo ang gan sa Gilead: “Dili ba, gipapahawa
imong gusto, apan nangamuyo kami man ako ninyo sa balay sa akong
nga luwasa kami karon. 16 Gipang- amahan, kay naglagot kamo kanako?
labay nila ang mga diyos-diyos nga Nganong ania kamo karon sa inyong
langyaw ug misilbi kang Yahweh nga kalisod?” 8 Ang mga katigulangan sa
dili na makaagwanta pagsud-ong sa Gilead mitubag: “Nanganhi kami aron
kalisod sa Israel.” pagdapit kanimo sa pag-uban kana-
17 Sa dihang naghugpong ang mga mo sa pagpakigsangka sa mga Amo-
Amonita ug nanglakaw aron pag- nita. Buot namo nga mangulo ka sa
kampo sa Gilead, nagtapok ang mga tibuok Gilead.” 9 Mitubag si Jefte:
Israelita ug nagkampo sa Mispa. “Kon padaugon ako ni Yahweh sa
18 Nag-ingnanay ang mga pangulo sa pagpakigsangka sa mga Amonita, hi-
Gilead: “Ang mangulo nato sa pagpa- muon ba gayud ako ninyo og pa-
kigsangka sa mga Amonita maoy ngulo?” 10 Ug miingon sila: “Saksi
mangulo sa Gilead.” namo si Yahweh. Alaot kami kon dili
namo tumanon ang among gisulti
• 1 Banggiitangmanggugubat si karon!”
11 Jefte nga taga-Gilead. Burikat 11 Busa, mibalik si Jefte uban sa
ang iyang inahan ug si Gilead ang mga katigulangan sa Gilead ug gihimo
iyang amahan. 2 Si Gilead ug ang siya nga ilang pangulo ug heneral.
iyang asawa nanganak ug mga lalaki. Gisubli ni Jefte ang iyang gipangayo
Sa dagko na sila, gipapahawa nila si kang Yahweh sa Mizpa.
Jefte sa pag-ingon: “Dili ka makaam- 12 Nagpadala si Jefte ug mga mensa-
bit ni makasunod sa bisag unsang hero sa hari sa mga Amonita aron ipapa-
butang sa panimalay sa among ama- ngutana: “Unsay nahitabo tali kanimo ug
han, kay anak ka man sa laing baba- kanamo nga mianhi ka man ug misulong
ye.” 3 Busa, miikyas si Jefte sa mga sa among nasod?” 13 Mitubag sa mga men-
sahero ang hari: “Sa paggawas sa Israel sa
igsoon niyang lalaki. Miadto siya sa Ehipto, giilog nila ang kaugalingon kong
Tob ug mikuyog sa bando sa mga nasod gikan sa Arnon ngadto sa Jabbok
sinuholan pagpanglungkab. 4 Unya, hangtod sa Jordan. Busa, iuli kini sa mi-
miabot ang panahon nga ang mga naayong paagi.”
14 Nagpadala na usab ug mga mensahe-
Amonita misulong sa Israel. 5 Ang ro si Jefte ngadto sa hari sa mga Amonita,
mga katigulangan sa Gilead miadto 15 nga miingon: “Kini ang gisulti ni Jefte:

kang Jefte sa yuta sa Tob ug 6 mi- Wala mangilog sa yuta sa mga Amonita
ingon: “Dali ug pangulohi ang among ang Israel. 16 Sa paggawas sa Ehipto, nan-
gagi sila sa disyerto paingon sa Dagat sa
mga tawo sa pagpakingsangka sa mga Bagakay ug miabot sa Kades. 17 Nag-
mga Amonita.” padala silag mga mensahero sa hari sa

• 11.1 Si Jefte usa sa labing lantugianan ot og talagsaong kahimoan. Ang Espiritu ni
nga manluluwas sa Biblia. Puno siya sa kayu- Yahweh dili lang molihok sa mga seremonyas
got batok sa mga igsoong wala makaangay ug pag-ampo, o sa relihiyosong mga tawo, sa
kaniya. Wala maghatag og kaayohan sa mga propeta o sa mga pari. Molihok usab siya
katawhan sa Israel ang pagpakiggubat niya sa aron “pagbag-o sa dagway sa yuta” (Slm 104),
tribo ni Efraim. Ug labaw sa tanan, ang iyang pinaagi gani sa dili matoohan, ni buotan, apan
pagpanumpa nga ihalad, isakripisyo ang usa naghupot og talagsaong kalantip ug kaisog sa
ka sakop sa iyang pamilya, nasubay sa tinoo- paglihok alang sa kalingkawasan nga gikina-
han sa mga Kananeo nga sayon rang mohi- hanglan sa panahon. Usahay ang mga manlu-
mog halad – sakripisyo sa ilang mga anak. luwas karon atong giisip nga santos ug balaan,
Apan bisan pa niini mabasa nga ang Espiritu bisag wala sila magpuyo kanunay sa pagtoo ni
ni Yahweh mikunsad kang Jefte. magdala kang Cristo. Mas haom pa nga itandi
Ang gipasabot sa mga tawo kaniadto, nga sila sa mga “Maghuhukom” nga, bisan pa sa
pinaagi sa Espiritu makabaton silag sobrang kakulangan, nagtuman sa mga plano sa Diyos
kusog ug kalig-on nga moaghat kanila pagkab- “tinukmod sa espiritu ni Yahweh.”
MGA MAGHUHUKOM 11 288

Edom aron pag-ingon: ‘Paagia kami sa Yahweh: “Kon padaugon ako nimo,
imong nasod.’ Apan wala maminaw ang 31 isakripisyo ko alang kanimo ang
hari sa Edom. Nagpadala usab silag men-
sahero sa hari sa Moab nga wala usab mounag guwa sa akong balay aron
maminaw. Sa ingon, nagpabilin sa Kades pagsugat kanako inigbalik ko nga
ang Israel. 18 Unya, mipanaw sila sa disyer- madaugon. Alang siya kang Yahweh
to ug mituyok sa nasod sa Edom ug sa
Moab. Miabot sila sa sidlakan sa yuta sa
ug himuon ko siya nga halad-sinunog.
32 Dayon, gilabang ni Jefte ang teri-
Moab ug nagkampo sa pikas bahin sa
Arnon, utlanan sa Moab. 19 Unya, nagpada- toryo sa mga Amonita aron pagpakig-
la silag mga mensahero kang Sihon, hari sa sangka kanila, ug gipadaog siya ni
mga Amorita, nga nagmando sa Jesbon.
Ug miingon sila: ‘Paagia kami, palihog, sa Yahweh. 33 Gigukod sila gikan sa syu-
imong nasod aron makaabot kami sa dad sa Aroer hangtod sa ganghaan sa
among yuta.’ 20 Apan dili tiunay ang pag- Minnith ug Abel Keramim. Nakuha
salig ni Sihon sa Israel aron tugtan pag-agi
sa iyang nasod. Gitapok niya ang tanan niya ang 20 ka lungsod ug napildi ang
niyang tawo ug nagkampo sila sa Jahaz. mga Amonita.
Unya, giataki nila ang Israel. 21 Apan si 34 Sa pagbalik ni Jefte sa iyang ba-
Yahweh, ang Diyos sa Israel, mitugyan lay sa Mizpa, miguwa aron pagsugat
kang Sihon ug sa iyang katawhan sa kamot
sa Israel. Gibuntog sila ug nabihag ang kaniya ang iyang anak nga babaye.
tanang yuta sa mga Amorita, ang namuyo Nalipay kaayo ang anak sa pagkakita
didto. 22 Busa, nadaog ang tibuok teritoryo sa amahan, ug misayaw kini dinuyo-
sa mga Amorita gikan sa Arnon hangtod sa gan sa gamay niyang tambor. Bug-
Jabbok; gikan sa disyerto hangtod sa
Jordan. tong siyang anak; gawas kaniya wala
23 Gikuha ni Yahweh, Diyos sa Israel, nay lain, babaye o lalaki.
kining yutaa sa mga Amorreo ug gihatag 35 Sa pagkakita ni Jefte sa anak,
sa iyang katawhan. Unsa may imong ka-
tungod sa pagkuha niining yutaa? 24 Wala gigisi niya ang iyang sinina ug mi-
ba kaninyo karon ang gihatag sa inyong ingon: “Anak ko, gigun-ob mo ang
diyos nga si Chemosh? Sa samang paagi, akong kinabuhi. Nakahimo akog pa-
amoa usab ang gihatag kanamo ni Yahweh, naad kang Yahweh nga dili ko na ma-
among Diyos. 25 Mas maayo ba kamo kay
kang Balak, anak ni Zipor, ang hari sa bakwi.” 36 Mitubag siya: “Amahan, na-
Moab? Nakig-away ba siya o miatake sa naad ka kang Yahweh, tumana kini,
Israel? 26 Sulod sa 300 ka tuig, nagpuyo sa kay gipadaog ka niya. 37 Mohangyo
Jesbon ang Israel ug sa mga syudad nga lang ako nga hatagan ako nimog duha
nagsalig niini. Nagpuyo usab sila sa Aroer
ug sa mga baryo ug syudad sa duha ka pa ka bulan nga mabuhi. Igahin ko ki-
bahin sa Jordan. Nganong wala kini nimo ning panahona sa pagkuyog-kuyog sa
bawia niadtong panahona? 27 Wala ko ikaw akong mga higala sa kabukiran. Mag-
pasakiti. Apan daotan ka kaayog tinagdan
kanako, kay giatake ako nimo. Pahukma si bangotan ako didto, kay dili na man
Yahweh, ang Maghuhukom, karong ad- ako makaminyo.” 38 Si Jefte miingon:
lawa, tali sa mga anak sa Isreal ug sa mga “Sige, lakaw.” Ug gipaadto siya sa
anak sa Amon.” duha ka bulan. Siya ug ang iyang mga
28 Apan ang hari sa mga Amonita wala

maminaw sa mensahe ni Jefte. kaubang babayi nangadto sa kabuki-
ran. Nagbangotan sila, kay dili na man
Ang anak nga babaye ni Jefte siya makaminyo.
• 29 Mikunsad kang Jefte ang espi- 39 Human sa duha ka bulan, mibalik

ritu ni Yahweh, ug miadto siya sa Gi- siya sa iyang amahan ug gituman ni
lead ug Manases agi sa Mizpa sa Gi- Jefte ang panaad. Ang dalaga wala pa
lead, ug misulod sa teritoryo sa mga gayod makapanghilawas ug ulitawo.
Amonita. Naggikan dinhi ang kustombre sa
30 Naghimog panaad si Jefte kang mga Israelita: 40 Ang mga anak nga

• 29. Gisaysay sa Biblia ang panumpa ni Jefte, apan wala kini komentaryohi. Makita ang dag-
kong kahuyangan niining bayaniha.
289 MGA MAGHUHUKOM 13

babaye sa Israel moadto sa bukid siya ug gilubong sa Ayalon, sa yuta sa
kada tuig aron pagbangotan sa anak Zabulon.
13 Human niya, si Abdon, anak ni Hillel
nga babaye ni Jefte, ang Gileadita, sa Piraton, ang nangulo sa Israel. 14 May 40
sulod sa upat ka adlaw. siya ka anak nga lalaki ug 30 ka apong la-
laki nga nagsakay sa 70 ka asno. Nangulo
Nagkahugpong ang kalalakin-an sa
1
12 Efraim, milabang sa Jordan paingon
siya sa Israel sulod sa walo ka tuig. 15 Na-
matay siya ug gilubong sa Piraton, sa ka-
sa amihanan ug miingon kang Jefte: “Nga- bukiran sa Efraim, duol sa bukid sa mga
nong giadto ug gisulong man nimo ang Amorreo.
mga Amonita nga wala kami nimo pauba-
na? Tungod niini, sunugon ka namo sulod Si Samson
sa imong balay.” 2 Si Jefte mitubag: “Ang
• 1 Nagbuhat na usab ug daotan
akong katawhan ug ako nakatagamtam ug
kalisod sa pakigsangka sa mga Amonita. 13 kang Yahweh ang mga Israelita.
Nangayo ako kaninyog tabang, apan wala Busa, gitugyan sila sa kamot sa mga
ako ninyo luwasa sa ilang kamot. 3 Sa pag-
kakita ko nga walay miabot aron pagta- Pilisteo sulod sa 40 ka tuig.
bang nako, gisugal ko ang kaugalingon 2 May tawo sa Sora sa kaliwat ni
kong kinabuhi. Milakaw ako ug nakigsang- Dan nga gihinganlag Manoa; dili ma-
ka sa mga Amonita, ug gihatag sila ni
Yahweh sa akong kamot. Nan, nganong kaanak ang iyang asawa. 3 Nagpakita
ania kamo karon aron pagpakigbatok sa babaye ang Anghel ni Yahweh ug
kanako? miingon: “Wala ka magmabdos ug
4 Gitapok ni Jefte ang mga lalaki sa Gi-

lead ug gisulong ang Efraim. Gibuntog nila
wala manganak; apan tan-awa, ma-
ang taga- Efraim nga miingon: “Kamong namkon ka ug manganak ug lalaki.
taga-Gilead, mga puga kamo gikan sa 4 Busa, pag-amping nga dili ka moi-
Efraim ug Manases.” 5 Gikuha sa Gilead nom ug bino o bisag unsang ilimnon
ang mabawng mga dapit sa Jordan ug gi-
babagan ang mga agianan. Ang kada puga nga makahubog; ni mokaon sa mga
sa Efraim miingon: “Paagia ako.” Ang mga pagkaon nga dili limpyo. 5 Magmab-
lalaki sa Gilead mangutana: “Taga-Efraim dos ka sa batang lalaki nga mahimong
ka ba?” Kon moingon nga “Dili”. 6 Moingon Nazir ni Yahweh sukad sa sabakan sa
usab sila “Sigi, sultig Shibolet.” Apan mo-
ingon siya: “Sibolet”, kay ang Efraimita dili iyang inahan. Dili putlon ang iyang
makalitok niinig tarong. Busa, dakpon siya buhok kay halad kini kang Yahweh.
ug putlan sa tutonlan sa mabawng mga da- Siyay unang mangita sa kagawasan
pit sa Jordan. Mikabat og 42,000 ka tawo sa mga Israelita sa pangdaug-daog sa
sa Efraim ang nahanaw niadtong pana-
hona. mga Pilisteo.
7 Nangulo si Jefte sa Israel sulod sa 6 Miadto ang babaye sa iyang bana
unom ka tuig. Namatay siya ug gilubong sa ug miingon: “May mensahero sa Diyos
iyang syudad, sa Mizpa sa Gilead.
8 Misunod pagkapangulo sa Israel si nga sama kahalangdon sa Anghel nga
Ibzan nga taga-Betlehem. 9 Aduna siyay 30 nakigsulti kanako. Wala ako manguta-
ka lalaki ug 30 ka babaye nga anak. Ang nag diin siya gikan. Wala usab siya
30 ka babaye giminyo niya gawas sa iyang
kaliwat. Apan nagdala siyag 30 ka babaye
mosulti sa iyang ngalan.
alang sa mga anak nga lalaki. Nangulo siya 7 Apan miingon siya: “Manamkon
sa Israel sulod sa pito ka tuig. 10 Sa pagka- ka ug manganak ug lalaki. Gikan ka-
matay niya gilubong siya sa Betlehem. ron dili ka moinom ug bino o mga
11 Misunod si Elon nga taga-Zabulon

pagpangulo sa Israel. Nangulo siya sa Is- ilimnong makahubog, ni mokaon sa
rael sulod sa 10 ka tuig. 12 Unya, namatay bisag unsa nga dili limpyo. Ang imong

• 13.1 Misulod ang upat ka mugbong istor- anak. Mao kini ang sagad nga pamaagi sa
ya bahin ni Samson. Taga bukid si Samson Diyos, sama sa nahitabo ni Isaac (Gen 18) ug
nga naghupot og talagsaong kusog; ug kinau- ni Samuel (1 S 1) ug sa ulahing hitabo ni Juan
galingon siyang nakig-away sa mga Pilisteo. nga Magbubunyag (Lc 1:5).
Daghan ang kasugiran bahin sa iyang kadao- Nazir ang bata, sa ato pa gisaad alang sa
gan. Diyos sumala sa karaang seremonyas sa mga
Giasoy ang katingalahang pagkahimugso ni Israelita (Num 6:1). Ang pagkahinalad niya sa
Samson gikan sa magtiayon nga wala tugahig Diyos tinubdan sa iyang kusog.
MGA MAGHUHUKOM 13 290

anak mahimong Nazir ni Yahweh gi- mot, dili unta niya pasagdan nga mahitabo
kan sa sabakan sa iyang inahan hang- kining tanan, ni isulti ang atong nadung-
gan.”
tod sa iyang kamatayon.” 24 Nanganak ang babaye ug batang la-

8 Mitawag si Manoa kang Yahweh ug mi- laki nga gihinganlan niyag Samson. Mi-
ingon: “Nangamuyo ako nimo, O Yahweh, dako ang bata uban sa panabang ni Yah-
nga ang lalaki sa Diyos nga imong gipada- weh. 25 Misugod pagtandog kaniya ang
la mobalik unta aron tudloan kamig unsaon Espiritu ni Yahweh didto sa Mahane Dan,
pagpadako sa bata nga ipanganak.” 9 Na- tunga-tunga sa Sora ug Estaol.
minaw si Yahweh kang Manoa. Busa, ang Mga sugilanon ni Samson
Anghel ni Yahweh miadto sa babaye nga
naglingkod sa kaumahan. Sa gihapon si Midulhog si Samson sa Timna ug
1

Manoa, ang bana, wala diha sa pag-abot sa
14 nakakita siyag Pilistea. 2 Mitungas
Anghel. siya ug misulti sa iyang amahan ug inahan:
10 Midalagan dayon ang babaye aron “Nakakita akog Pilistea sa Timna. Kuhaa
pagpahibalo sa bana ug miingon: “Tan- siya aron maakong asawa.” 3 Miingon ang
awa, ania na usab ang lalaki nga mianhi sa amahan ug inahan: “Wala ka bay napilian
usang adlaw.” 11 Naabtan ni Manoa ang la- sa mga anak nga babaye sa imong mga ig-
laki ug giingnan: “Ikaw bay nakigsulti ni- soon ug sa tanan mong katawhan? Pilistea
ining babayhana?” ba gayod ang imong pangasaw-on kan-
Mitubag siya: “Ako”. 12 Miingon si Ma- sang kaliwatan mga pisot?
noa: “Kon matuman na ang imong gisulti, Miingon si Samson sa iyang amahan:
unsang balaora ug direksyona ang sundon “Kuhaa siya alang kanako. Nakagusto ako
sa bata?” kaniya.” 4 Wala sila masayod nga gikan kini
13 Mitubag ang Anghel: “Buhaton niya kang Yahweh nga nangitag away sa mga
ang gisulti ko sa babaye. 14 Dili siya moti- Pilisteo nga niadtong panahona nagmando
law sa maggikan sa ubas, ni moinom ug sa Israel.
5 Midulhog si Samson sa Timna kauban
bino o ilimnong makahubog, ni mokaon sa
dili limpyo. Kinahanglang sundon sa ba- ang iyang amahan ug inahan, ug sa pag-
baye ang tanan kong gisugo.” abot nila sa parasan may gamayng liyon
15 Unya, miingon si Manoa sa Anghel: nga nagngulob, nagpaingon kaniya. 6 Mi-
“Pabilin una uban kanamo. Mag-andam kunsad ang Espiritu ni Yahweh kang Sam-
kamig nating kanding alang kanimo. (Wala son nga midugmok sa liyon nga daw sama
mahibalo si Manoa nga ang lalaki Anghel ni ra sa pagdugmok og nating kanding, ka-
Yahweh.) 16 Apan miingon siya kang Ma- mot ray gigamit. 7 Wala siyay gisulti bahin
noa: “Bisag magpabilin pa ako uban kanin- niini sa iyang amahan ug inahan.
yo, dili ako motilaw sa inyong pagkaon. 8 Milakaw siya ug nakigsulti sa naibugan

Apan kon buot mong mohimog halad-sinu- niyang babaye. Human sa igong panahon,
nog, ihalad kini kang Yahweh. 17 Busa, mi- mibalik siya aron pakigminyo sa babaye,
ingon si Manoa sa Anghel: “Unsay imong apan mitipas siya sa agianan aron pagtan-
ngalan aron kapasidunggan ka namo kon aw sa patayng lawas sa liyon. Nakita niya
matuman na ang imong gisulti?” 18 Mitubag ang duot sa putyokan ug dugos sa lawas sa
ang Anghel: “Nganong nangutana ka sa liyon. 9 Gikuha niya ang dugos ug samtang
akong ngalan? Kahibulongan kini.” 19 Gi- naglakaw, gikaon kini.
kuha ni Manoa ang nating kanding ug ang Sa pag-abot niya sa ila, gihatagan niyag
halad-pagkaon ug gihalad ibabaw sa bato dugos ang iyang ginikanan nga mikaon
nga halad-sinunog alang kang Yahweh nga usab. Wala siya mosulti nga gikan kini sa
naghimog mga katingalahan. patayng lawas sa liyon. 10 Unya, ang ama-
20 Adunay nahitabo samtang nagtan-aw han ni Samson miadto sa babaye, ug miha-
si Manoa ug ang iyang asawa. May kalayo tag si Samson ug dakong kumbira sumala
nga miguwa sa altar paingon sa langit, ug sa nabatasan sa mga kaslonong lalaki.
ang Anghel ni Yahweh misaka taliwala sa 11 Sa pagpakita niya sa mga Pilisteo giha-

kalayo. tagan siyag 30 ka lalaki isip mga abay sa
Sa pagkakita niini ni Manoa ug sa kasal.
asawa, natumba sila nga nag-ubo sa yuta. 12 Miingon kanila si Samson: “Anaa
21 Sa wala na magpakitag balik ang Anghel akoy tigmo. Kon makatag-an kamo sa hus-
kang Manoa ug sa iyang asawa, nahibalo- tong tubag sulod sa pito ka adlaw sa kum-
an ni Manoa nga Anghel diay kadto ni bira, hatagan ko kamog 30 ka kupo ug 30
Yahweh. 22 Miingon siya sa iyang asawa: usab ka linong panapton. 13 Kon dili,
“Mamatay ta, kay nakita nato ang Diyos.” kamoy muhatag kanako ug 30 ka kupo
23 Mitubag ang asawa: ‘Kon gusto pa ni ug 30 usab ka linong panapton.” Mitubag
Yahweh nga mamatay ta, wala unta niya sila: “Sultihi na kami sa imong tigmo;
dawata ang mga halad gikan sa atong ka- maminaw kami.”
291 MGA MAGHUHUKOM 16
14 Miingon siya: “Gikan sa mikaon migu- ang umagad sa taga-Timna, kay gikuha
wa ang makaon, ug gikan sa kusgan, mi- man ang iyang asawa ug gihatag sa abay.”
guwa ang katam-is.” 15 Human sa tulo ka Busa, nanungas sila ug gisunog ang ba-
adlaw, wala pay nakahubad sa tigmo. baye ug ang iyang pamilya. 7 Miingon kani-
Busa, sa ikaupat, giingnan nila ang asawa la si Samson: “Kay inyo man kining gibu-
ni Samson: “Kumbinseha si Samson sa hat, dili ako moundang hangtod nga maka-
pagpasabot kanamo sa tigmo. Kon dili, panimalos ako.” 8 Nakahimo siya kanilag
sunugon ka namo ingon man ang imong dakong kadaot. Unya, milakaw siya ug mi-
pamilya. Gidapit ba kami aron pangawa- puyo sa langob sa kabatohan sa Etam.
tan?” 9 Mitungas ang mga Pilisteo sa kabuki-
16 Misugod paghilak ang asawa ni Sam- ran sa Juda ug miatake sa Lehi. 10 Nangu-
son, miadto sa bana ug miingon: “Wala ka tana ang mga lalaki sa Juda: “Nganong
na makagusto ug mahigugma kanako. Gi- nanganhi kamo ug miatake kanamo?” Mi-
tigmoan nimo ang mga batan-on sa akong tubag sila: “Nanganhi kami aron pagdakop
katawhan, apan wala ako nimo pasabta kang Samson. Among buhaton kaniya ang
niini.” Mitubag siya: “Wala ko gani pasabta iyang gibuhat kanamo.”
ang akong ginikanan, nganong pasabton 11 Mikabat og 3,000 ka lalaki sa Juda

ko man ikaw?” 17 Naghilak siya sa atuba- ang miadto sa langob sa kabatohan sa
ngan sulod sa pito ka adlaw hangtod nga Etam ug miingon kang Samson: “Nakahi-
nahuman ang kumbira. Sa ikapito, iya na balo ka ba nga gipanimaslan kami sa mga
kining gipasabot. Gipul-an na si Samson sa Pilisteo? Karon tan-awa ang imong nahi-
paghinilak sa asawa. Ug gisulti kini sa mo.” Mitubag siya: “Ang ilang gihimo ka-
babaye sa iyang katagilungsod. nako mao usab akong gihimo kanila.”
18 Sa ikapito ka adlaw, sa wala pa mosu- 12 Miingon sila: “Nanganhi kami aron pag-

lod ang kinasal sa ilang lawak, ang kataw- gapos ug patugyan kanimo sa mga Pilis-
han sa syudad miingon kang Samson: teo.” Giingnan sila ni Samson: “Saari ako
“Unsay mas tam-is kay sa dugos? Ug un- nga dili ako ninyo patyon.” 13 Mitubag sila:
say mas kusgan kay sa liyon?” Miingon “Gapuson ka lang ug itugyan kanila, apan
siya: “Kon wala pa kamo magdaro ginamit dili patyon.” Gigapos siyag duha ka bag-
ang nati kong baka, dili unta kamo maka- ong pisi ug gidala gikan sa kabatohan.
tag-an sa tigmo.” 14 Sa pag-abot nila sa Lehi, midalagan ang
19 Unya, gikunsaran siya sa Espiritu ni mga Pilisteo paingon kaniya nga naninggit
Yahweh. Midulhog siya sa Askalon ug gipa- sa kadaugan. Apan ang Espiritu ni Yahweh
tay ang 30 ka tawo. Gikuha niya ang ilang mikunsad kang Samson ug ang pisi namu-
nakawat, ug gihatag ang mga linong pa- rag panaptong lino nga nasunog sa kalayo,
napton sa nakatag-an sa tigmo. Sa dakong ug nabadbad gikan sa iyang kamot. 15 Na-
kasuko, mibalik siya sa balay sa iyang kakita siyag preskong bukog sa papangig
amahan. 20 Ug gihatag ang asawa ni Sam- sa asno, gikuha niya ug gigamit pagpatay
son sa usa sa mga abay niya sa kasal. sa 1,000 ka tawo. 16 Dayon, miingon si
Samson: “Pinaagi sa bukog sa papangig sa
Wala madugay, sa ting-ani sa trigo,
1
asno, nakahatag ako kanila ug dakong ka-
15 mibisita si Samson sa iyang asawa. daot; pinaagi sa bukog sa papangig sa
Nagdala siyag nating kanding, ug miingon: asno, nakapatay akog 1,000 ka tawo.
“Buot kong muadto sa lawak sa akong 17 Humag sulti, gilabay niya ang bukog.
asawa.” Apan dili siya pasudlon sa amahan Busa, gitawag kadtong lugara ug Ramat-
sa babaye. 2 Miingon ang amahan: “Abi lehi. 18 Unya, giuhaw siya pag-ayo, ug mi-
kog wala ka nay gusto kaniya, maong gi- tawag kang Yahweh sa pag-ingon: “Gihata-
hatag ko siya sa imong abay. Pangasaw-a gan mo ang imong ulipon sa dakong ka-
na lang ang manghod.” 3 Mitubag si Sam- daugan. Mamatay lang ba ako karon sa ka-
son: “Karon buot kong patas na kami sa uhaw ug mahulog sa kamot sa mga pisot?”
mga Pilisteo, buot ko silang pasakitan.” 19 Gilungagan ni Yahweh ang yuta sa
4 Miguwa si Samson ug nanakop ug 300
Lehi ug miguwa ang tubig. Miinom si Sam-
ka lobo. Nagkuha siyag pipila ka sulo. Gi- son ug mibalik ang iyang kusog. Naulian
higtan niya ang ikog sa ikog nga tinagparis siya. Tungod niini, ginganlan ang tubod ug
ang mga lobo, gibutang ang mga sulo sa En-hakoro nga atua pa sa Lehi hangtod
tunga sa duha ka ikog ug 5 gidagkotan. karon.
Dayon gibuhian ang mga lobo nga nanala- 20 Nangulo si Samson sa Israel sulod sa
gan paingon sa trigohan sa mga Pilisteo. 20 ka tuig sa panahon nga didto ang mga
Giingon niya niini pagsunog ang mga bi- Pilisteo.
nangang trigo ug ang wala pa maani. Na-
apil ang parasan ug ang kakahoyan sa Sa Gaza nakakita si Samson ug buri-
1

olibo. 16 kat. Natulog siya sa gipuy-an sa ba-
6 Nangutana ang mga Pilisteo: “Kinsay baye ug usa ka gabii. 2 Sa pagkahibalo sa
naghimo niini?” Mitubag sila: “Si Samson, mga lalaki sa Gaza nga anaa si Samson,
MGA MAGHUHUKOM 16 292

nagronda sila ug naghulat sa mga gang- ka pagbuntog?” 11 Mitubag si Samson:
haan sa syudad. Nagpabilin silang hilom sa “Kon hiktan akog pito ka bag-ong pisi
tibuok gabii, ug nakahuna-huna: “Hulaton
nato siya hangtod sa kaadlawon unya, nga wala pa magamit, mawala ang
atong patyon.” 3 Apan natulog lang si akong kusog. Mapareho na ko kang
Samson hangtod sa tungang gabii. Ug mi- bisag kinsang lalaki.” 12 Gigapos siya
bangon siya, migunit sa tabla sa pultahan
sa ganghaan sa syudad ug gilangkat kini
ni Delaila ug pito ka bag-ong pisi nga
uban sa trangka. Unya, iya kining gipas-an wala pa magamit. Apan sa pagsinggit
ug gidala ibabaw sa bungtod atbang sa ni Delaila: “Ania ang mga Pilisteo!”,
Hebron. gibugto usab ni Samson ang pisi sa
Si Samson ug Delaila iyang mga kamot nga daw hilo lang
• 4 Naibog kini. 13 Busa, miingon si Delaila:
si Samson sa babaye
“Hangtod kanus-a ako nimo binuangi
nga nagpuyo sa walog sa Sorec, si
ug bakaki? Sultihi ako kun unsaon ka
Delaila. 5 Ang mga pangulo sa mga
pagbuntog.” Mitubag si Samson: “Kon
Pilisteo miingon sa babaye: “Pangitag
masalapid nimo sa lalahan sa habol
paagi nga madani siya. Kinahanglang
ang pito ka hugpong sa akong buhok
masayod ka diin siya makakuha sa
ug mapahugtan sa pugong sa buhok,
iyang kusog, ug unsaon siya pagpildi
mawala ang akong kusog.” 14 Gilayla-
ug paggaid. Unya, hatagan ka namog
yan siya ni Delaila aron makatulog,
11 ka salapi.”
6 Busa, nangutana si Delaila kang
gisalapid sa lalahan sa habol ang pito
ka hugpong sa buhok ug gipahugtan
Samson: “Tug-ani ako kun diin gikan
sa pugong sa buhok. Unya, misinggit
ang imong kusog ug unsaon ka pag-
siya: “Ania ang mga Pilisteo!” Nag-
gapos aron mabuntog?” 7 Mitubag si
mata si Samson ug gibitad niya ang
Samson: “Kon hiktan akog pito ka
lalahan uban sa hugpong sa buhok.
bag-o ug basa-basang hikot sa pana,
Wala gihapon mahibaloi ni Delaila kun
mawala ang akong kusog. Mapareho
diin gikan ang iyang kusog.
na ko kang bisag kinsang lalaki.”
8 Ang mga pangulong Pilisteo nag- 15 Miingon kaniya si Delaila: “Matud

padala kang Delaila ug pito ka bag-o pa nimo nahigugma ka kanako, apan
ug basa-basang hikot sa pana. Ug wala kanako ang imong kasingkasing.
gigapos niya si Samson. 9 Uban sa Gibinuangan ako nimo sa makatulo
mga lalaki nga nagtago sa iyang ba- na. Wala ka motug-an kun diin gikan
lay, misinggit siya: “Samson, nangan- ang imong kusog.” 16 Namugos si De-
hi ang mga Pilisteo!” Apan giputol- laila ug nagsamok-samok kaniya
putol ni Samson ang mga hikot nga kada adlaw sa mga pangutana. Miabot
morag panaptong lino nga nasunog. ang panahon nga gisamukan na pag-
Wala gihapon nila mahibaloi kun diin ayo si Samson. 17 Busa, mitug-an siya
gikan ang iyang kusog. sa tinuod: “Wala pa maputli ang akong
10 Unya, miingon si Delaila kang buhok kay Nazir man ko, hinalad kang
Samson: “Gibinuangan lang ako nimo Yahweh, gikan pa sa sabakan sa
ug gibakakan. Sultihi ako kun unsaon akong inahan. Kon maputlan ang

• 16.4 Human sa pagpakita ni Samson isip Samson sa kaugalingon, lawas ug kalag, sa
“superman” nga kanunayng mobuntog sa mga babaye nga wala mahigugma kaniya. Ang ka-
Pilisteo, gipakita sa istorya nga babaye ang taposang parapo, naghisgot sa kamatayon ni
nakabuntog kaniya. Samson. Gipakita dinhi sa kataposang higa-
Gibutyag ni Samson kang Delaila ang gipa- yon ang pagpadayag sa iyang pagtoo kang
numpaan niya sa Diyos isip Nazir; nga anaay Yahweh.
bahin sa iyang lawas nga gigahin alang kang Dunay giingon sa Biblia nga “mas maayong
Yahweh, ang tinubdan sa dili kasagaran niyang tagoan lang sa kaugalingon ang sikreto sa
kusog. hari”, ug “ayawg iitsa sa mga baboy ang mga
Kahuyangan sa mga bayani. Mitugyan si perlas, kay tamak-tamakan lang kini...”
293 MGA MAGHUHUKOM 17

akong buhok, mawala ang akong ku- ug gibutang tunga-tunga sa mga ha-
sog. Mapareho na ako kang bisag kin- ligi. Gikahimut-an siya pag-ayo. 26 Mi-
sang lalaki.” ingon si Samson sa mga batang lalaki
18 Nasabtan ni Delaila nga tinuod na nga naggunit sa iyang kamot: “Dad-a
ang gisulti ni Samson. Busa, gitawag ako sa dapit diin mahikap ko ang mga
niya ang mga pangulong Pilisteo ug haligi nga gisukaran niining temploha
giingnan: “Dali! Gisultihan na ako sa aron makasandig ako.” 27 Puno ang
iyang tinagoan. Nangangha sila ug templo sa mga babaye ug lalaki ug sa
mihatag sa gisaad nga salapi. 19 Hi- tanang pangulo sa mga Pilisteo. Sa
nunoa, gilaylayan ni Delaila si Sam- may atop mga 3,000 ka lalaki ug
son aron makatulog sa iyang paa ug babaye ang nagtan-aw kang Samson
gitawag ang lalaki aron pagputol sa aron malingaw.
pito ka hugpong sa buhok. Sa pagka- 28 Misangpit si Samson kang Yah-

human dali na siyang buntugon, kay weh sa pag-ingon: “Ginoong Yahweh,
nawala na man ang iyang kusog. hinumdomi intawon ako. Ibalik ang
20 Sa pagsinggit ni Delaila: “Sam- akong kusog niining higayona aron
son, ang mga Pilisteo!” Nagmata siya. makapanimalos ako sa mga Pilisteo
Nagtuo siya nga maluwas gihapon tungod sa akong mata.”
niya ang kaugalingon sama sa mga 29 Gihinol ni Samson ang duha ka

nangaging panahon. Apan nalimot haligi sa tunga-tunga nga gisukaran
siya nga wala na kaniya si Yahweh. sa templo ug gidap-ig ang tuong
21 Gidakop siya sa mga Pilisteo, gilugit kamot sa usa ka haligi ug ang wala sa
ang mata, ug gidala sa Gaza diin gika- pikas. 30 Unya, misinggit siya: “Paka-
denahan siyag duha ka kadenang matya ako uban sa mga Pilisteo!” Gi-
bronse ug gipatuyok sa galingan sa duot niya sa tibuok kusog ang mga
prisohan. 22 Apan human sa pagputol haligi. Nahugpaan sa templo ang mga
mitubo gihapon ang buhok ni Sam- pangulo ug mga tawo didto. Mas dag-
son. han pa ang nangamatay uban ni Sam-
son, kaysa iyang napatay samtang
Ang kamatayon ni Samson
buhi siya.
23 Ang mga pangulong Pilisteo nag- 31 Gikuha siya sa mga igsoon ni-
tapok aron paghalad ug sakripisyo sa yang lalaki ug sa tibuok pamilya sa
ilang diyos nga si Dagon. Naghimo si- iyang amahan ug gilubong tunga-
lag dakong pyesta, ug miingon: “Gi- tunga sa Zora ug Estaol, sa lubong sa
tugyan sa atong diyos si Samson dinhi iyang amahan nga si Manoa. Nangulo
sa atong kamot!” 24 Sa pagkakita nila siya sa Israel sulod sa 20 ka tuig.
kang Samson gihimaya nila ang ilang
Ang sugilanon ni Miqueas
diyos sa pag-ingon: “Gitugyan sa • 1 Usa niana ka adlaw ang lalaki nga
diyos si Samson, atong kaaway, sa 17 si Miqueas sa kabukiran sa Efraim
atong kamot. Nakadaot siya sa atong 2 miingon sa iyang inahan: “Ania kanako
nasod; gipatay niya ang atong mga ang 1100 ka salaping plata nga gikuha ka-
lalaki.” nimo ug, tungod ini, nanunglo ka. Ako ki-
25 Sa pagsaulog, miingon sila: ning iuli karon.” 3 Mitubag ang inahan: “Ha-
tagan kag kaayohan ni Yahweh, anak!” Ug
“Dad-a diri si Samson aron paglipay giuli niya ang 1100 ka salapi sa inahan.
kanato. Busa, gikuha siya sa prisohan Apan miingon ang inahan: “Sa kauga-

• 17.1 Gitapos kining basahona sa duha ka bot sa katawhan gumikan sa kawalay pangulo
naila nang sugilanon sa kinabuhi sa Israel niad- nga magdalag kahiusa.
tong panahona. Human nila dayega ang pana- Sa mga ulohan 17 ngadto sa 18, gipakita
hon nga wala sila magkinahanglag mga hari nga kon kulang o walay awtoridad nga mag-
(8:22), giila sa tagsulat ang kadaotan nga mia- dumala sa tinoohan, mosangpot kini sa kahim-
MGA MAGHUHUKOM 17 294

lingon kong kamot gihalad ko na kang nanulod sila ug nangutana: “Kinsay nagda-
Yahweh kining salapia. Pinaagi niini maka- la kanimo dinhi? Unsay imong nahimo?
himo ang akong anak ug estatuwa nga Nganong ania ka?” 4 Gisultihan niya sila sa
hinulma sa puthaw. Busa, ako kining ibalik gibuhat ni Miqueas alang kaniya. “Gibay-
kanimo.” ran ako niya aron maiyang pari.” 5 Miingon
4 Mao nga giuli gayod niya ang salapi sa sila: “Pangutana kang Yahweh aron among
inahan. Gilain sa inahan ang 200 alang sa mahibaloan kon magmalampuson ba ang
mananalsal aron paghimog estatuwa nga among pagsuroy-suroy o dili.” 6 Ang pari
hinulma sa puthaw. Ug gibutang kini sa mitubag: “Lakaw kamo sa kalinaw. Nagtan-
balay ni Miqueas. 5 Sa ingon, si Miqueas aw si Yahweh sa inyong panaw.”
aduna nay Balay sa Diyos. Naghimo usab 7 Mibiya ang lima ka tawo ug miabot sa

siyag efod aron makapangonsulta kang Lais. Nakita nila nga ang taga didto nagpu-
Yahweh bahin sa ilang pagripa, ug mga yo nga may kasigurohan pinasikad sa kus-
gagmayng larawan sa pipila sa mga diyos- tombre sa taga Sidon, hilomon ug masali-
diyos. Gihalad usab niya ang usa sa iyang gon nga katawhan; walay kagubot ug ma-
mga anak nga pari. 6 Walay hari ang Israel uswagon. Namuyo sila layo sa taga-Sidon,
niadtong panahona. Naghimo ang kada ug wala malambigit sa uban.
usa ug maayo sumala sa kinaugalingong 8 Sa pagbalik nila sa ilang mga igsoon
panan-aw. sa Zora ug Estaol, gipangutana sila: “Unsay
7 May batan-ong Levita sa Betlehem sa dala ninyong balita?” 9 Mitubag sila: “Dali,
Juda, kaliwat ni Moises, nga nagpuyo didto mangadto ta ug atakihon ta sila. Maayo ka-
uban sa kaliwat ni Judah. 8 Mibiya siya sa ayo ang nasod nga among nakit-an. Apan
Betlehem usa niana ka adlaw aron pagpan- nganong nahilom kamo? Ayawg dugaya
gitag kapuy-an isip bisita lang. Miabot siya ang pangandam pagbihag niining yutaa.
sa balay ni Miqueas sa kabukiran sa 10 Makita ninyo didto ang dili matahapon

Efraim. 9 Gipangutana siya ni Miqueas: nga katawhan. Lapad ang ilang yuta nga
“Diin ka gikan?” Mitubag siya: “Levita ako gitugyan sa Diyos sa atong kamot. Walay
gikan sa Betlehem. Nangita akog kapuy- nakulang dinhi.”
an.” 10 Miingon si Miqueas: “Puyo sa akong 11 Nanggikan sa Zora ug Estaol ang 600
balay. Huna-hunaa nga amahan ka nako ka armadong lalaki sa kaliwat ni Dan nga
ug pari. Hatagan ko ikaw ug 10 ka salapi 12 nanungas ug nagkampo sa Cariatiarim,
kada tuig, panapot ug pagkaon.” Busa, sa Juda. Busa, hangtod karong adlawa ang
misulod ang Levita sa balay ni Miqueas. kasadpang bahin sa Cariatiarim gitawag ug
11 Mipuyo siya sa balay ni Miqueas ug Mahaneh Dan. 13 Gikan didto nangagi sila
nahimong daw anak. 12 Gikonsagrahan ni sa kabukiran sa Efraim ug miabot sa balay
Miqueas ang Levita ug gihimo niyang pari ni Miqueas.
ang batan-on nga nagpabilin sa balay. 14 Unya, ang lima ka lalaki nga misuroy
13 Miingon si Miqueas: “Nakahibalo ako nga aron pagsusi sa kayutaan miingon sa ilang
hatagan na ako karon ug mga pabor ni mga igsoon: “Nakahibalo ba kamo nga sa
Yahweh. Kay ang Levita naako mang pari.” usa niining mga balaya dunay Efod nga gi-
gamit pagpangonsulta kang Yahweh, pipila
Walay hari niadtong panahona sa
1 ka gagmayng larawan sa mga diyos-diyos
18 Israel. Nangitag kapuy-an ang kaliwat ug estatuwa nga gihulma sa puthaw? Karon
ni Dan nga hangtod niadtong adlawa wala nasayod na kamog unsay buhaton.”
pa makadawat ug bahin sa kabilin sa mga 15 Miagig laing dalan ang mga tropa ug
kaliwat sa Israel. 2 Nagpadalag lima ka misulod sa balay sa batan-ong Levita, sa
banggiitang lalaki gikan sa Zora ug Estaol balay ni Miqueas. Nangatahoran sila.
Ang mga Danita, ang tanan gikan sa kali- 16 Nagbarog sa tugkaran sa ganghaan ang
wat ni Dan. Manuroy ug manan-aw sila sa 600 ka armadong Danita. 17 Nanaka usab
yuta. Giingnan sila: “Lakaw, suroya ang ang lima ka lalaki nga nanuroy aron pag-
nasod.” Miabot sila sa kabukiran sa Efraim susi sa kayutaan ug nanulod sa balay ni
duol sa balay ni Miqueas diin nagpalabay Miqueas. 18 Gikuha ang estatuwa, ang efod
sila sa kagabhion. nga gigamit sa pagpangonsulta kang Yah-
3 Kay duol ra man sila sa balay, nailhan weh ug ang gagmayng larawan sa mga
nila ang tingog sa batan-ong Levita. Busa, diyos-diyos. Nagtindog ang pari sa gang-

tang nga ang kaparian magpatuyang sa buot Niadtong panahona wala pa makaamgo ang
nilang buhaton. Angay natong timan-an nga mga Israelita sa kabililhon sa tawhanong kina-
sa maong panahon, ang mga lalaki sa tribo ni buhi sa kaaway o sa isig ka Israelita. Wala nila
Levi naghalad sa kaugalingon alang sa pag-ala- isipang bililhon ang kinabuhi sa tawo gawas sa
gad kang Yahweh (Num 3). tibuok katawhan. Alang kanila mas bug-at pa
Sa 18:27, mabasa sa Biblia, nga wala lang ang pagpuo sa lasang kay sa pagpatay sa mga
panumbalinga ang linuog nga pagpatay. langyaw.
295 MGA MAGHUHUKOM 19

haan uban sa 600 ka armadong lalaki ug babaye kaniya ug mibalik kini sa balay sa
miingon: “Unsay inyong gihimo?” 19 Mitu- amahan sa Betlehem sa Juda. Milabay ang
bag sila: “Hilom ug kuyog kanamo! Mas upat ka bulan, 3 giduaw siya sa bana ug
gusto ka bang magpari sa balay sa usa gihangyo sa pagbalik sa ilang balay. Nag-
lang ka tawo o sa usa ka kaliwat sa Israel?” dala ang bana ug usa ka ulipon ug duha ka
20 Nalipay niini ang pari. Gikuha niya asno.
ang efod, ang mga gagmayng larawan ug Gipadayon siya sa babaye sa balay sa
ang estatuwa, ug mikuyog sa mga sundalo. amahan nga nalipay kaayong nakakita ka-
21 Mipadayon sa ilang panaw ang mga niya. 4 Gipadayon usab siya sa ugangang
Danita; nag-una ang mga babaye, bata, lalaki ug amahan sa babaye. Nagpabilin
hayopan ug bililhon nilang mga butang. siya uban kanila sulod sa tulo ka adlaw.
22 Sa layo-layo na sila sa balay ni Miqueas, Nangaon sila ug nanginom, ug didto matu-
naninggit ang mga tawo sa kasikbit nga log. 5 Sa ikaupat ka adlaw, namangon silag
kabalayan, ug migukod kanila. 23 Mibalik sayo sa buntag ug nangandam pagpauli
ang taga-Dan ug miingon kang Miqueas: ang Levita. Apan ang amahan sa babaye
“Unsay nahitabo kanimo nga misinggit ka miingon sa umagad: “Kaon una aron mo-
man?” 24 Mitubag siya: “Gikuha ninyo ang balik ang imong kusog. Unya, makalakaw
mga diyos nga akong gihimo; ug mikuyog ka na.”
6 Nanglingkod ang duha, nangaon ug
ang akong pari. Unsa pay nahibilin kana-
ko? Unya, mangutana pa kamo kun unsay nanginom. Unya, ang ugangang lalaki
nahitabo?” 25 Ang taga-Dan mitubag: miingon: “Anhi na lang palabay sa kagab-
“Hilom! Tingalig may mga init og ulo nga hion ug paglingaw-lingaw.” 7 Dayon, mitin-
moduol aron pagpatay kanimo ug sa dog ang Levita, kay molakaw na. Apan
imong banay.” 26 Mipadayon ang taga-Dan namugos ang ugangan. Busa, didto na lang
sa ilang panaw. Mibalik si Miqueas sa balay siya magpalabay sa kagabhion.
sa pagkakita niya nga mas lig-on sila kay 8 Sa ikalima na ka adlaw mibangon usab

kaniya. siyag sayo sa buntag aron molakaw, apan
27 Sa laing bahin, anaa na nila ang mga ang amahan sa babaye miingon: “Dugangi
diyos-diyos nga gihimo ni Miqueas ug ang pa ang imong kusog ug pabilin hangtod sa
pari nga nagsilbi kaniya. Mipadayon sila ug hapon.” Nangaon silag dungan. 9 Apan sa
misulong sa taga-Lais, ang hilomon ug pagpanindog na sa bana, sa puyo-puyo ug
masaligon nga katawhan. Gipatay nila sa sa ulipon aron manglakaw, miingon ang
espada ang katawhan ug gisunog ang syu- ugangan: “Tan-awa, nagkangitngit na. Anhi
dad. 28 Walay nakatabang kanila, kay nag- na lang palabay sa kagabhion ug lingawa
puyo man sila layo sa Sidon nga nahimu- ang imong kaugalingon. Makapauli ka
tang sa walog nga miabot sa Bet-Rejob. ugma sayo sa buntag ug makalakaw pa-
Wala sila malambigit sa uban. ingon sa imong balay.” 10 Apan ang Levita
Gipatindog nilag balik ang syudad ug wala musugot nga didto magpalabay sa
nanimuyo didto. 29 Ila kining ginganlag Dan kagabhion. Mitindog siya, mibiya ug mia-
aron paghandom sa ilang ginikanan nga si bot sa atbang sa Jebus o Jerusalem. Gidala
Dan, anak ni Israel. Mao kini ang Lais ka- niya ang duha ka minontorahang asno, ang
niadto. 30 Gigahinan nilag lugar ang estatu- puyo-puyo ug ang ulipon.
wa ug si Jonatan – kaliwat ni Guerson, 11 Hapon na kaayo sa pag-abot nila sa

anak ni Moises ug ang iyang mga anak Jebus. Busa, miingon sa agalon ang uli-
sunod kaniya. Nahimo silang mga pari sa pon: “Dili na ta molakaw og layo. Ma-
tribu ni Dan hangtod nga gipapahawa sa ngadto hinuon ta sa syudad sa mga Jebu-
yuta ang katawhan. 31 Busa, gipatindog nila seo ug magpalabay didto sa kagabhion.”
ang mga larawan sa diyos-diyos nga hini- 12 Mitubag ang agalon: “Dili ta mangadto sa

mo ni Miqueas ug nagpabilin didto sulod sa syudad sa mga langyaw diin walay Is-
dugay nga panahon, samtang ang Balay ni raelita. Mangadto ta sa Guibea.” Mipuno
Yahweh didto sa Silo. siya: 13 “Dali ug mangadto ta ug magpala-
bay sa kagabhion sa Guibea o sa Rama.”
Ang krimen sa Guibea 14 Unya, nagpadayon sila sa panaw. Sa
• 1 Niadtong panahona walay hari ang pagsalop na sa adlaw miabot sila atbang sa
19 Israel. May usa ka Levita sa mga Guibea sa Benjamin. 15 Miliko ug mingadto
utlanan sa kabukiran sa Efraim nga miku- sila sa Guibea aron pagpalabay sa kagab-
hag babaye sa Betlehem sa Juda nga gipu- hion. Mingadto sila sa plasa sa syudad ug
yo-puyo niya. 2 Apan nagmaluibon ang nanglingkod didto. Wala ni bisan kinsa sa

• 19.1 Walay kalainan kini sa mabasa sa awon sa ubos rang pag-ila sa mga lalaki tali sa
Gen 19 busa, ang komentaryo dinhi susama ra mga babaye nga giisip lang nga mga dulaan ug
usab sa Genesis. Ang mga tudling 24 ngadto tigbuhat sa mga buluhaton nga gilikayan sa
sa 25 ug sa 27 ngadto sa 28 salawayong talan- mga lalaki.
MGA MAGHUHUKOM 19 296

mga taga-didto ang nagpadayon kanila kalainlaing bahin sa lawas sa puyo-puyo.
aron aduna silay katulgan. 16 Unya, may Gibahin-bahin kini sa dose ka piraso ug gi-
tigulang nga lalaki nga miabot gikan sa tra- padala sa tibuok teritoryo sa Israel. 30 Ang
baho sa kaumahan, sa bukid sa Efraim. matag nakakita miingon: “Hangtod karon,
Nanimuyo siya sa Guibea isip bisita, kay wala mahitabo ang samang butang gikan
ang katawhan didto gikan man sa kaliwat sa paggawas sa mga Israelita sa yuta sa
ni Benjamin. 17 Sa pagtan-aw sa tigulang Ehipto. Hunahunaa pag-ayo! Sultihi kami
nga lalaki sa usa ka bahin nakaalinggat kun unsay angay buhaton!”
siya sa bisita sa may plasa sa syudad ug
nangutana: “Diin man kamo gikan ug asa Busa, ang tanang anak sa Israel, ang
1

kamo paingon?” 18 Mitubag siya: “Miagi
20 tibuok katilingban gikan sa Dan
lang kami. Gikan kami sa Betlehem sa hangtod sa Berseba, apil ang Gilead nag-
Juda ug paingon sa utlanan sa kabukiran katapok nga usa ka katawhan atubangan
sa Efraim. Miadto ako sa Betlehem sa Juda ni Yahweh sa Mizpa.
2 Ang mga pangulo sa tanang katawhan
ug mopauli na ako karon. Apan dinhi walay
midapit kanako pag-adto sa ilang balay. ug sa tanang kaliwat sa Israel nanambong
19 May sagbot kami ug lunhawng kompay sa asembleya sa katawhan sa Diyos:
alang sa among nga asno, ug pan ug bino 400,000 ka lalaki ang naglakaw lang ug
alang kanako, sa akong asawa ug sa armadog espada ang tanan.
3 Nakahibalo ang mga lalaki sa kaliwat
batan-ong lalaki nga among kuyog. Wala
na kamiy kinahanglanon pa.” 20 Ang tigu- ni Benjamin nga ang mga Israelita nangad-
lang nga lalaki miingon: “Mahimo kamong to sa Mizpa.
modayon sa akong panimalay. Tagaan ko Miingon ang mga anak sa Israel: “Sultihi
ikaw sa tanan mong gikinahanglan. Apan kamig nganong nahitabo kini.” 4 Miingon
ayaw lag palabay sa kagabhion dinhi sa ang Levita, bana sa gipatay nga babaye:
plasa.” 21 Busa gidala sila sa iyang balay ug “Miabot ako sa Guibea didto sa Benjamin
gihatagag kompay ang mga asno. Nang- uban sa akong puyo-puyo aron pagpala-
himasa ang nagpanaw unya, nangaon ug bay sa kagabhion. 5 Sa gabii, ang mga lu-
nanginom. molupyo sa Guibea nanggawas ug giliyo-
22 Samtang namahulay sila, ang mga kan nila ang balay. Buot ko nilang patyon.
daotang lalaki sa syudad miadto sa balay, Gilugos nila ang akong puyo-puyo ug na-
nanuktok sa pultahan ug miingon sa tigu- matay siya. 6 Unya, gidala ko siya sa amoa
lang nga lalaki, ang tag-iya: “Paguwaa ang ug gihiwa-hiwa, usa ka piraso alang sa
lalaki nga imong gipadayon sa imong pani- kada teritoryo sa Israel, kay ang ilang gihi-
malay aron paglingaw kanamo. 23 Miguwa mo makaulaw sa Israel. 7 Karon nga ania
ang tag-iya sa balay ug misulti: “Ayaw, ang tanang anak sa Israel, hisgoti kini nin-
akong mga igsoon, ayaw siyag binuangi. yo. Unya, pagpakanaog kamog hukom.”
8 Nanindog ang tanan isip usa ka kata-
Ako siyang bisita, mao nga ayaw siyag
buhatig daotan. 24 Ania hinuon ang akong whan ug miingon: “Walay usa kanamo ang
anak nga babaye, ulay siya, ug ania usab mopauli sa iyang tolda ni mobalik sa iyang
ang kapuyo sa akong kauban. Ihatag ko balay. 9 Kini ang among buhaton sa kata-
sila kaninyo kon ganahan kamo. Dad-a sila whan sa Guibea: magripa kami. 10 Unya,
ug buhata kanila ang maayo alang kanin- magkuha kami gikan sa mga kaliwat sa
yo, apan ayawg tanduga kining tawhana.” Israel ug 10 ka lalaki sa kada 100, 100 sa
25 Wala siya paminawa sa mga tawo. Busa, kada 1,000, ug 1,000 sa kada 10,000. Ma-
gikuha sa lalaki ang iyang puyo-puyo ug nguha silag pagkaon alang sa kasundalo-
gidala sa gawas. Gilugos ang babaye ug han nga moadto aron pagsilot sa Guibea sa
gibinuangan sa tibuok gabii ug sa kaadla- Benjamin tungod sa krimen nga nahimo sa
won na siya gibuhian. namuyo didto batok sa Israel.” 11 Mao nga
26 Sayo sa buntag, misaka ang babaye ang tanang lalaki sa Israel nagkahiusa isip
ug natumba sa pultahan sa balay sa tawo katawhan batok sa syudad.
diin nagpuyo ang iyang bana. Mihigda siya 12 Unya, ang mga kaliwat ni Israel nag-

didto hangtod sa adlawan na. 27 Sa pag- padalag mga mensahero sa tibuok kaliwa-
bangon sa bana sa buntag, giablihan niya tan ni Benjamin aron pag-ingon: “Unsa
ang pultahan sa balay ug miguwa aron kining krimen nga nabuhat ninyo? 13 Ambi
pagpadayon sa panaw. Apan nakita niya ang mga daotang lalaki sa Guibea, patyon
ang babaye nga iyang puyo-puyo, naghig- sila aron mawagtang ang daotan sa Israel.”
da sa may pultahan sa balay, naggunit sa Apan ang mga Benjaminita wala magpaka-
sira ang kamot. 28 Miingon siya sa babaye: bana sa mga igsoong Israelita.
“Bangon, kay manglakaw na ta.” Apan 14 Sa laing bahin, mibiya ang mga Ben-

wala motubag ang babaye. Busa, gikarga jaminita sa ilang mga syudad. Nagtapok
kini sa asno ug namauli sila. sila sa Guibea aron pag-atubang sa mga
29 Sa pag-abot sa balay, nagkuha ang Israelita. 15 Nianang adlawa mikabat ug
bana ug kutsilyo ug gihiwa-hiwa ang nag- 26,000 ang mga lalaking Benjaminita nga
297 MGA MAGHUHUKOM 20

naggikan sa nagkalain-laing siyudad, ar- padulong sa Betel ug sa Guibea. 32 Busa,
madog mga espada. Wala pay labot niini ang mga Benjaminita nagtuo: “Sama ka-
ang taga-Guibea 16 nga may 700 ka bang- niadto mabuntog nato sila.”
giitang lalaki, walhon ang tanan ug daling Apan ang mga Israelita miingon sa ilang
makalabay ug bato nga walay sipyat. kaugalingon: “Manalagan ta aron mahilayo
17 Ang katawhan sa Israel nag-ihap usab sila sa syudad. Unya, putlon nato ang mga
sa ilang mga tawo. Walay labot ang Ben- agianan.” 33 Mibiya sa kampo ang tanang
jamin nga may 400,000 ka lalaki nga ma- lalaki sa Israel ug nagpapwesto sa Baal-
kamaong mugamit ug espada, ang tanan Tamar. Nanggawas sa ilang nahimutangan
mga manggugubat. 18 Nanglakaw sila ug ang mobanhig ug mipaingon sa kasadpan
nangadto sa Betel ug nangutana kang sa Guibea. 34 Nangabot ang 10,000 ka pini-
Yahweh: “Kinsay mouna kanamog asdang ling lalaki gikan sa tibuok Israel aron pag-
aron pagpakigsangka sa mga anak ni Ben- pakig-away sa Guibea. Grabe kaayo ang
jamin?” Mitubag si Yahweh: “Ang Juda.” panagsangka mao nga wala makamatikod
19 Ang mga Israelita namangon ug sayo ang mga Benjaminita sa kadaot nga hapit
ug nagkampo atbang sa Guibea. 20 Unya na moabot kanila. 35 Unya, gibuntog ni
nangguwa sila aron pagpakigsangka sa Yahweh ang mga Benjaminita atubangan
mga Benjaminita. Giplanohan nila ang sa Israel. Nianang adlawa nakapatay ang
ilang mga pwesto batok sa Guibea. 21 Apan mga Israelita og 25,000 ka Benjaminita,
ang mga Benjaminita miguwa sa Guibea ug nga pulos mga armadog espada.
mipatay ug 22,000 ka Israelita nianang ad- 36 Bisag napildi ang mga Benjaminita,

lawa. miatras ang mga sundalo sa Israel, kay mi-
22 Apan gidasig sa katawhan sa Israel salig man sila sa mga mobanhig nga ilang
ang matag-usa mao nga ang mga anak sa gibutang sa Guibea. 37 Nanggawas ang
Israel miataki sa mga Benjaminita. mga lalaki nga mobanhig ug nagkatagka-
23 Ang mga anak sa Israel nanungas tag. Gisulong nila ang Guibea ug gibuntog
aron magbakho sa atubangan ni Yahweh ang tibuok syudad. 38 Nakahuna-huna ang
hangtod sa gabii. Nangutana sila kang Yah- mga lalaki sa Israel sa timailhan nga ba-
weh sa pag-ingon: “Makigsangka ba kami gang aso nga mogawas sa syudad. Niini,
pag-usab sa mga anak sa among igsoon mobalik dayon ang mga Israelita ug nakig-
nga si Benjamin?” Si Yahweh mitubag: sangka.
“Lakaw batok kanila.” 24 Busa, ang kataw- 39 Busa, nagpakaaron-ingnon sila nga

han, ang kasundalohan sa Israel, nanga- mangiskapo; apan namalik diha nga ang
isog pag-usab ug namalik sa ilang mga mga Benjaminita nakapatayg mga 30 ka
pwesto sa ikaduhang adlaw nga nagpaduol tawo ug nagtuo nga makabuntog na usab
sa mga Benjaminita. 25 Niadtong adlawa sila sama sa unang panagsangka. 40 Unya,
usab, nanggawas ang mga Benjaminita nakita ang aso gikan sa syudad. Sa pag-
batok kanila ug nakapatayg 18,000 ka panglingi sa mga Benjaminita, nakita nila
Israelita nga armadog espada. nga nasunog ang tibuok syudad ug nagpa-
26 Unya, nanungas sa Betel ang tanang ingon na ang aso sa kalangitan. 41 Sa pag-
Israelita, ang tanang katawhan. Didto nag- atubang na sa mga Israelita, nangurog ang
lingkod sila ug nanghilak hangtod sa gabii mga Benjaminita tungod sa kadaot nga
ug naghimog halad-sinunog ug halad sa midangat kanila. 42 Nangatras sila atuban-
kalinaw sa atubangan ni Yahweh. 27 Mikon- gan sa mga sundalo sa Israel ug miikyas
sulta na usab ang mga Israelita kang Yah- paingon sa disyerto. Apan naabtan sila sa
weh. Atua didto ang Arka sa Kasabotan. mga Israelita nga nanggawas sa syudad ug
28 Uban ni Finjas, anak ni Eleazar nga anak gilaglag sila. 43 Unya, giliyokan ang mga
ni Aaron, iyang ministro, nangutana sila: lalaking Benjaminita ug gigukod nga walay
“Mobalik pa ba kami aron makig-away sa pahulay. Gibuntog sila atbang sa Guibea sa
mga anak sa among igsoon nga si Ben- may sidlakan.
jamin o dili?” Si Yahweh mitubag: “Lakaw 44 Mikabat sa 18,000 ka Benjaminita ang

kamo ugma. Kay itugyan ko sila sa inyong natumba nga pulos mga banggiitang mang-
kamot.” gugubat. 45 Miatras ang nahibilin ug nanala-
29 Nagbutang og mga lalaki libot sa gan paingon sa disyerto, sa kabatohan sa
Guibea ang mga Israelita aron pagbanhig Rimmon. Mga 5,000 ka sundalo ang nanga-
sa syudad. 30 Sa ikatulo ka adlaw, nangla- matay sa pagpaingon nila didto. Gigukod
kaw sila batok sa Guibea. Sama sa mga pa gayod nila ang nahibilin hangtod sa Gi-
nangaging panahon, namalik sila sa ilang deon. Napatay ang mga 2,000 ka lalaki.
pwesto. 31 Ang mga anak ni Benjamin nag- 46 Niadtong adlawa, nangamatay ang

gawas batok kanila, apan ang mga Israelita 25,000 ka sundalong Benjaminita nga ar-
miputol sa mga agianan balik sa syudad. madog mga espada ug mga banggiitang
Ug ang mga Benjaminita, sama sa nanga- manggugubat. 47 Apan 600 ang nakaikyas
ging panahon, nanulong sa mga sundalo sa ug nanalagan paingon sa disyerto sa kaba-
Israel. Gipatay nila ang 30 ka tawo sa dalan tohan sa Rimmon diin nagpabilin sila didto
MGA MAGHUHUKOM 20 298

sulod sa upat ka bulan. 48 Misulong ang 13 Unya, nagpadala ang katilingban ug

mga sundalo sa Israel sa mga lungsod sa mga mensahero sa mga Benjaminita sa
mga Benjaminita ug gipatay sa espada ang kabatohan sa Rimmon aron pagpakig-uli
katawhan lakip ang kahayopan ug ang ta- kanila. 14 Namalik ang mga Benjaminita.
nan nga atua didto. Gisunog usab ang ta- Gihatag sa mga Israelita sa Jabes ang mga
nang syudad nga ilang nakit-an. dalaga sa Gilead, apan dili pa sila igo sa
tanan.
• 1 Nanumpa sa Mizpa ang mga lalaki 15 Ang katawhan naluoy na usab sa
21 sa Israel: “Walay usa kanamo nga Benjaminita, kay gitugot man ni Yahweh
mohatag sa anak nga babaye sa kaminyo- nga mapuo ang usa sa mga kaliwat sa
on sa usa ka Benjaminita. Israel. 16 Busa, ang mga katigulangan sa
2 Nanungas sa Betel ang mga tawo ug katilingban miingon: “Unsay atong mabu-
nanglingkod hangtod sa gabii sa atubangan hat aron kahatagag mga asawa ang nahibi-
ni Yahweh nga gitawag nila, ug midanguy- lin? Gipamatay na ang mga babaye sa mga
ngoy sa hilabihang pagbangotan. Benjaminita.” 17 Miingon pa sila: “Unsaon
3 Miingon sila: “Yahweh, Ginoo sa Israel, man pagpaniguro nga mabuhi ang mga
nganong nahitabo man kini sa Israel? Na- Benjaminita aron walay kaliwat sa Israel
nong ang usa sa mga kaliwat niini nawala nga malaglag? 18 Dili na ta makahatag
karong adlawa?” 4 Sa sunod adlaw misayo kanila sa atong mga anak nga babaye, kay
pagbangon ang katawhan ug naghimo didto nakahimo na ta ug panaad: Tinunglo ang
og altar diin naghalad silag halad-sinunog mohatag ug pangasaw-onon sa mga
ug halad sa kalinaw. 5 Unya, nangutana ang Benjaminita.”
mga Israelita: “Kinsa sa mga kaliwat sa Is- 19 Apan miingon sila: “Pangilin na karon

rael ang wala moadto sa asembleya ni Yah- kang Yahweh nga gisaulog kada tuig sa
weh?” Mahinuklogon silang nanumpa nga Silo sa amihanan sa Betel, sa sidlakan sa
ang dili moadto sa Mizpa sa atubangan ni dalan paingon sa Siquem gikan sa Betel,
Yahweh kinahanglang mamatay. ug sa habagatan sa Lebona.” 20 Busa, gi-
6 Naluoy ang mga anak ni Israel sa igso- ingnan nila ang mga Benjaminita: “Lakaw
ong mga Benjaminita, ug miingon: “Napuo ug panago kamo sa may parasan. 21 Pa-
karong adlawa ang usa ka kaliwat sa Israel. ngandam aron inig-abot sa mga dalaga sa
7 Unsay among buhaton aron mahatagag Silo nga magsayaw sa grupo-grupo. Pang-
mga asawa ang nahibilin? Nakapanaad na gawas dayon kamo sa parasan ug ang
kami kang Yahweh sa dili paghatag sa ka- kada lalaki mosikop sa iyang asawa. Unya,
minyoon sa among mga anak nga ba- lakaw sa yuta sa mga Benjaminita.
22 Kon ang ilang mga amahan ug igso-
baye.”
8 Tungod niini nangutana sila: “May kali- ong lalaki mangabot aron pagpasakag
wat ba sa Israel nga wala moadto sa Mizpa sumbong batok kaninyo, amo silang ing-
atubangan ni Yahweh?” Nahibal-an nila nga non: Sabta sila; tan-awa, tungod sa gubat
walay gikan sa Jabes sa Gilead nga miadto dili na ta makahatag ug asawa alang sa
sa kampo aron pag-ampo. 9 Busa, nagsen- kada usa kanila. Inosente kamo kay dili
so sila. Nakita nila nga walay gikan sa kamo ang naghatag kanila sa inyong mga
Jabes sa Gilead. dalaga. Kon kamo pa, nan wala ninyo tu-
10 Unya, ang katilingban nagpadalag mana ang inyong gisaad.”
23 Busa, mihulat ang mga Benjaminita
12,000 ka banggiitang lalaki nga ilang gi-
ingnan: “Lakaw ug ihowes-dekutsilyo ang ug misikop sa babaye nga gikinahanglan
mga lumolupyo sa Jabes sa Gilead, lakip nila. Unya, nanglakaw sila ug namalik sa
ang mga babaye ug mga bata. 11 Kini ang ilang kabilin. Gipabangon nilag balik ang
buhata: Patya ang tanang lalaki ug babaye ilang syudad ug nanimuyo sila didto.
24 Nanglakaw ang mga Israelita paingon
nga dili na birhen. Apan ayawg patya ang
mga dalaga.” 12 Gihimo kini ug nakakita sa ilang pinuy-anan. Miadto ang kada lalaki
silag 400 ka batan-ong birhen nga nani- sa iyang kaugalingong kaliwat ug pamilya.
muyo sa Jabes sa Gilead (nga birhen pa). 25 Niadtong panahona, walay hari ang

Gidala sila sa kampo sa Silo sa yuta sa Israel. Naghimo ang kada usa sa maayo
Canaan. alang kaniya.

• 21.1 Hangtod nga walay giila nga pangu- laglagan sa tribo ni Benjamin. Dili hinuon
lo o hari nga mohukom, ang matag pamilya o angayng isipon nga insakto gayod ang mga
tribo manalipod ug manimalos alang sa kauga- numero dinhi.
lingon nilang sakop. Walay laing paagi sa pag-
panalipod sa matag usa diha sa kadaghanan Naghatag kinig pagtulon-an: bisan sa kasal-
nga walay awtoridad. Niining kahimtanga, ang anan ug kasaypanan ni Benjamin, walay tribo
Krimen makapasangka sa usa ka tribo ug sa nga nahanaw. Bisan pa sa kalisdanan nga
lain sama sa gisaysay dinhi: ang gubat ug ka- ilang giatubang, may salin nga naluwas.