You are on page 1of 82

Si Lukas nga Ebanghelista usa ka mananambal nga Sirio.

Nahimo siyag kristyano
siya sa dihang mibiya sa Jerusalem ug Caesarea ang unang mga misyonaryo, aron pag-
sangyaw sa Ebanghelyo latas sa mga utlanan sa kanasoran sa mga Judio. Sukad niad-
tong higayona, mibiya siya sa iyang dapit ug mikuyog kang Pablo, ang Apostol.
Miabot siya sa Roma, ang giila kaniadto nga ulohang siyudad sa kalibotan, ug
mipuyo siya didto og duha ka tuig. Didto, nahimamat niya si Pedro ug Marcos nga,
niadtong higayona, nagwali ngadto sa mga kristyano sa Roma.
Sa pagsulat niya sa iyang Ebanghelyo, aduna nay nahiunang mga sinulat mahitu-
ngod sa mga buhat ug mga milagro ni Jesus nga iyang gigamit sa iyang pagsulat.
Gigamit usab kini ni Marcos ug Mateo sa ilang tagsatagsa ka ebanghelyo. Apan sa
iyang mga panaw, nakatigum usab siyag ubang mga sugilanon nga gisaysaykan sa
unang mga tinun-an ni Jesus. Kining maong mga sugilanon nga kinutlo gikan sa karaan
na kaayong mga simbahan sa Jerusalem ug sa Caesarea.
Ingon niini ang kahimtang sa unang duha ka mga kapitolo sa iyang Ebanghelyo,
diin naghisgot bahin sa pagkatawo ni Jesus, nga tingali kinutlo gikan sa mga taho ni
Maria mismo nga inahan ni Jesus.
Si Lukas nagtubo sa Griyegong kultura ug nagsulat alang sa mga Griyego tigbasa.
Wala niya ilakip ang pipila ka detalye sa Ebanghelyo ni Marcos, ilabina gayod ang
detalye nga naghisgot bahin sa mga balaod ug mga batasan sa mga Judio, nga lisod
kaayo sabton sa iyang magbabasa.
Sa iyang Ebanghelyo, gipadayag ni Lukas ang gahom sa pagpakig-uli sa katawhan
ngadto sa ilang Diyos ug ngadto sa usag usa. Mao kini ang hinungdan nganong giha-
tagan niyag igong gibug-aton ang mga sambingay sa pasaylo ug kaluoy. Gipang-
himaraot niya ang salapi nga maoy hinungdan sa pagkabahinbahin sa katawhan. Sa
samang paagi, gipakita ni Lukas ang talagsaong pagtagad nga gihatag ni Jesus sa mga
kababayen-an, sa mga kabos ug sa tanang sinalikway sa kalibotan.

(PAGE 121)
LUCAS 1 122

Ang Pasiunang Bahin ray ni Abias. Kaliwat usab sa paria-
• 1 Daghan na ang nakasaysay nong banay ni Aaron ang asawa niini
1 bahin sa mga butang nga nahita- nga si Isabel. 6 Silang duha nagpuyog
bo dinhi kanato. 2 Gisulat nila ang mga matarong nga kinabuhi atubangan sa
gitaho sa unang mga saksi ug mga Diyos ug naglakat gayodsila subay sa
alagad sa pulong. 3 Apan human sa mga balaod ug kasugoan sa Ginoo.
7 Apan wala silay anak kay landay
mabinantayong pagsusi niining tanan,
sukad pa sa sinugdan tungod sa hing- man si Isabel ug tigulang na kayo si-
pit kong kasinatian, nahunahunaan lang duha.
8 Samtang nagtuman si Zacarias sa
ako nga angayan lamang nga isulat
kini sa maayong pagkahan-ay alang iyang katungdanan sa pagkapari atu-
kanimo, halangdong Teofilo. 4 Sa bangan sa Diyos, sumala sa batasan
ingon, masayran nimo ang mga ka- nga gisunod sa mga pari, 9 natunong
matuoran sa gitudlo kanimo. kaniya ang talagsaong luna nga mao
ang pagsulod sa santwaryo aron pag-
Gipahibalo ang Pagkatawo ni Juan nga sunog og insenso. 10 Ug samtang
Magbubunyag
iyang gisunog ang insenso didto sa
• 5 Sapanahon ni Herodes, hari sa halaran sa santwaryo, ang panon sa
Judea, may usa ka pari nga ginganlag katawhan nag-ampo sa gawas niini.
Zacarias nga kaliwat sa parianong la- 11 Unya usa ka anghel ang mitungha

• 1.1 Ang Lucas gipahinungod kang Teo- sa Diyos mapadayag sa mga mapaubsanon ug
filo, kristyano nga may arang. Sumala sa naan- tinamay (1 Sam 1).
dan adtong panahona, gihatag kaniya ni Lucas Gidungog… (b. 13). Nangandoy si Zacarias
ang sinulat, aron siyay mogasto sa paghimog og anak nga lalaki, apan nawad-an nag pag-
mga kopya nga magamit sa mga kristohanong laom. Hinuon sa Templo nag-ampo siya nga
katilingban. Ang Buhat sa mga Apostol gipa- luwason unta sa Diyos ang ilang katawhan, ug
hinungod sab ni Lucas kang Teofilo. gidungog ang iyang pag-ampo.
Sumala ni Lucas, nangunay siya pagsusi kon Dili siya… (b. 15). Ingon ini ang paagi sa
ang mga istorya nga gigamit niya sa Ebang- mga Judio sa paghalad sa ilang kaugalingon sa
helyo tinuod ba. Apan duna pay mas impor- Diyos: dili nila putlan ang buhok, dili moinom
tanti: Naamgohan ni Lucas nga ang pag-anhi og ilimnong makahubog, ug mopalayo sila sa
ni Jesus, makausab sa kasaysayan sa kalibo- mubong panahon sa kamingawan (Num 6).
tan. May daghang higayon nga giisip nato nga Gitawag silag mga Nazir.
ang kristohanong pagtoo dalan alang sa kalu- Apan may purohan nga ang mga anak ni
wasan sa atong kalag, o alang sa langit o pag- Zacarias, Nazir nang daan gikan pa sa saba-
sagubang sa kalisdanan sa kinabuhi. Nalimot kan sa inahan hangtod sa kamatayon. Ingon
ta nga si Cristo mianhi aron pagluwas sa kali- sab ini si Samson (Mag 13:13). Ang naila na
botan ug dili lang sa mga kalag. nga si Juan ang Magbubunyag, nakadawat sa
misyon sa pagsangyaw og paghinulsol. Ang
• 5. Sa panahon… (b. 5). Kataposang hari kinabuhi nga iyang gipuy-an yano ug hingpit
si Herodes sa mga Judio. pagkamatay niya, kaayo (Mc 1:6). Niining bahina, sukwahi siya
nawad-ag awtonomiya ang Juda. Kay ang Di- ni Jesus, nga nagpuyo sama sa ubang tawo;
yos misaad man nga dili niya talikdan ang na- wala gani niya papuasaha ang iyang mga
sod sa mga Judio, napakyas ang iyang plano o tinun-an (Lc 7:33-34).
dunay bag-ong hitabo nga motumaw. Apan Hinuon panagsa nagpuasa pod si Jesus,
magsugod ni sa ubos ug dili daling makita sa sama adtong didto siya sa kamingawan.
mga sikat ug mapahitas-on. Unya, gipaila sa Anghel kinsa si Juan nga
Pari si Zacarias. Alang sa mga Judio, ang anak ni Zacarias: Mag-una siya sa agianan pa-
pagkapari katungod nga masunod sa pamilya. dulong sa Ginoo sa Espiritu ug sa gahom ni
Dunay pipila ka pamilya sa mga pari nga gita- propeta Elias. Sa kasulatan, dihang gibayaw si
wag og mga kaliwat ni Aaron. Ang tanang Elias pinaagi sa nagkalayo nga karwahe pa-
lalaki ining mga pamilyaha mga pari sukad sa ingon sa kahitas-an (2 H 2:11), daghag pangu-
lainlaing kaliwatan. Sa gitakdang panahon tana ang mga Judio bahin ini. Nagtoo sila nga
moadto sila sa templo sa Jerusalem aron pag- sama sa una niyang pag-anhi, panahon sa
tuman sa ilang katungdanan, apan human ini ilang kalisdanan, mobalik sab siya gikan sa la-
motrabaho sila sama sa ubang lungsoranon. ngit sa dili pa moabot ang Mesiyas aron pag-
Apan wala… (b. 7). Sama siya ni Sara, Re- pabalik sa katawhan ngadto sa Diyos.
becca ug Raquel, ang nailang katigulangan sa Ang buot ipasabot sa teksto: dili mobalik si
mga Judio; ingon man si Ana nga inahan ni Elias gikan sa langit sama sa gihisgotan sa Mal
propeta Samuel. Nahitabo ni aron ang gahom 4:23 kondili, si Juan nga Magbubunyag nagli-
123 LUCAS 1

ug nagtindog sa tuong bahin sa altar pagtaho kanimo niining maayong ba-
sa mga halad. 12 Sa pagkakita ni Sa- lita. 20 Ug timan-i, tungod kay wala
carias sa anghel, nalibog siya, ug da- man ikaw motuo sa akong mga pu-
yun mibati og dakong kahadlok. long, maamang ka ug dili ka makasul-
13 Apan ang anghel miingon kaniya: ti hangtod sa adlaw nga matuman ki-
“Ayawg kahadlok, Zacarias, kay gi- ning mga butanga sa tukmang takna.
dungog ang imong pag-ampo. Ma- 21 Ang mga tawo naghulat kang
nganak ang imong asawa nga si Isabel Zacarias, ug nahibolong sila pag-ayo
og batang lalaki. Nganli siyag Juan! nganong nadugay man siya sulod sa
14 Molipay ug mopahimuot siya kani-
templo. 22 Ug sa iyang paggula, dili na
mo ug daghan ang magmaya sa iya siya makasulti kanila. Busa, natahap
unyang paghimugso. sila nga nakakita siyag panan-awon
15 Mabantogan siya atubangan sa
sulod sa templo. Ug nagsinyas-sinyas
Ginoo. Ug dili siya moinom og bino, na lamang siya ug nagpabiling amang.
ni moinom og bisag unsang makahu- 23 Human sa iyang turno sa pag-
bog nga ilimnon; ug matugob siya sa alagad, mipauli si Zacarias sa ila.
Espiritu Santo, sukad pa man sa saba- 24 Ug human milabay ang mga adlaw,
kan sa iyang inahan. 16 Kabigon niya nagsabak ang iyang asawa nga si
pagbalik ngadto sa Ginoo nga ilang Isabel, ug sulod sa lima ka bulan wala
Dios ang mga taga Israel. siya mogawas sa iyang balay. Ug mi-
17 Ug mag-una siya sa dalan padu-
ingon si Isabel: 25 “Gibuhat na gayod
long sa Ginoo, pinaagi sa espiritu ug sa Ginoo ang pagtangtang sa nagha-
sa gahom nga nabatonan ni propeta tag kanakog kaulawan atubangan sa
Elias. Ipasumbalik niya ang gugma sa mga tawo.”
mga amahan ngadto sa mga anak. Ug
ang mga masupilon ngadto sa kaalam Ang Pagpahibalo sa Pagkatawo ni Hesus
sa mga matarong, aron pag-andam sa (Mt 1:18)

katawhan alang sa Ginoo.” • 26 Sa ikaunom ka bulan sa pag-
18 Misulti si Zacarias ngato sa ang- mabdos ni Isabel, gipadala sa Diyos
hel: “Unsaon ko man pag-ila niini? Ti- ang anghel nga si Gabriel ngadto sa
gulang na ako ug ang akong asawa.” usa ka siyudad sa Galilea nga gingan-
19 Ug mitubag ang anghel: “Ako si lag Nazaret, 27 ngadto sa usa ka
Gabriel nga nagbarog atubangan sa batan-ong dalaga nga sinayoran sa
Dios. Gipadala ako aron pagsulti ug usa ka lalaki nga ginganlag Jose, nga

hok sa espiritu ni Elias, aron pagpasig-uli sa baye, ngano kaha? Kay naghisgot man siya
tanan pinaagi sa hustisya ug kamatinumanon pinasikad sa gipamulong sa mga propeta nga
sa balaod sa Diyos. nag-ingon; ang Diyos dawaton sa usa ka ulay
Busa, ining hilit nga suok sa kalibotan, ang sa Israel. Sa kapid-an ka siglo ang Diyos na-
Maayong Balita magsugod sa tigulang nga kasinati sa libo ka libo ka pagluib sa iyang ka-
magtiayon nga walay anak, kay walay dili ma- tawhan ug gipasaylo sila. Karon sa pag-anhi,
himo sa Diyos. Apan kinahanglang motoo ta ang Manluluwas dawaton sa ulay nga kataw-
sa iyang mga saad. han. Sila andam pagsalikway sa kaugalingong
ambisyon aron pagsalig sa Diyos sa kaug-
ANG BIRHEN MARIA maon. Kinahanglan nga ang Diyos hangpon
• 26. Kon buot ang Diyos magpatuman sa sa putlig kasingkasing, sa ato pa, sa bag-ong
iyang plano, dili ni niya buhaton kon walay ga- kasingkasing nga wala makasinatig paghigug-
wasnong pag-uyon sa tawo. Mao ni ang gihi- ma sa mga diosdios. Sa panahon ni Jesus dag-
mo niya dihang buot siyang moluwas sa kataw- han ang nag-ingon nga ang Mesiyas matawo
han. Gipaabot ang Manluluwas ug gidawat sa inahang Ulay sumala sa nabasa nila sa
siya sa usa ka inahan: batan-ong dalaga nga panagna sa Isaias 7:14. Ug matud ni Lucas, si
gawasnong misugot nga masulugoon sa Ginoo Maria to.
ug inahan sa Diyos. Kunsaran ka…(b. 35). Kon maghisgot na
…ang ngalan…(b. 27). Gigamit ni Lucas gani ang kasulatan sa panganod o landong sa
ang pulong ulay ug dili batan-ong dalaga o ba- panganod ibabaw sa Templo (1 H 8:10), nag-
LUCAS 1 124

kaliwat ni David. Maria ang ngalan sa nga paganganlan mog Jesus. 32 Mahi-
babaye. mo siyang bantugan ug pagatawgon
28 Miadto ang anghel kang Maria ug siyang anak sa Labing Halangdon.
miingon: “Paglipay! Gikahimut-an ka Ang Ginoong Diyos motugyan kaniya
ug nagauban kanimo ang Ginoo! sa trono sa iyang amahan nga si Da-
29 Apan nalibog pag-ayo si Maria sa vid. Ug maghari siya sa tibuok kataw-
pagkadungog niya niini ug namalan- han ni Jacob hangtod sa kahangturan
dong siya pag-ayo kun unsay kahulo- ug 33 ang iyang paghari walay katapo-
gan sa maong mensahe. san.”
30 Ug ang anghel miingon kaniya: 34 Ug miingon si Maria sa anghel,

“Ayawg kahadlok, Maria, tungod kay unsaon niini pagkatuman kay ulay
gikahimut-an ka sa Diyos. 31 Manam- man ako? 35 Ug ang anghel mitubag:
kon ka ug manganak og batang lalaki “Kunsaran ka sa Espiritu Santo ug lu-

timailhan ni sa presensya sa Diyos nga nanali- ra sa kadagkoang anghel ang gitugtan pagsu-
pod sa balaang syudad (Sir 24:4). lod sa presensya sa Diyos, ang usa nila si
Gigamit sa Ebanghelyo kining timailhana Gabriel. Siyay naa sa basahon ni Daniel aron
aron pagpasabot nga si Maria napinuy-anan sa pagpahibalo sa takna sa kaluwasan (Dan 8:16
Diyos ug pinaagi niya ang kalihokan sa mister- ug 9:24). Busa, diha nga ang Ebanghelyo nag-
yo sa Diyos napadayag. hisgot ni Gabriel, nagpasabot lang nga alang
Si Jesus gipanamkon sa inahan nga ulay. ni Maria ang tanan gisugdan sa usa ka pasalig
Mao ni ang pagtulun-an sa Simbahang Kato- ug higayon na ni sa paghukom sa kaugmaon
liko sukad pa sa sinugdan. Angayng hinumdo- sa kalibotan.
man nga ining higayona, si Maria sinayoran na Paglipay (b. 28). Malipayon ning sangpit sa
ni Jose (Mt 1:18) ug sumala sa balaod sa mga mga propeta ngadto sa anak nga babaye sa
Judio, naa na nila ang tanang katungod sa ka- Sion, sa laing pagkasulti, ang katilingban sa
minyoon busa, kon wala pay tinguha si Maria mga kabos nga naglantaw sa pag-abot sa
nga magpabiling ulay, walay kahulogan ug li- Manluluwas (Sof 3:14; Zac 9:9). Puno ka sa
sod masabtan ang iyang giingon: unsaon ini grasya. Ang pihong kahulogan ini sa Ebang-
pagkatuman nga ulay man ko? helyo pinalangga ug pinalabi. May mga pi-
Hangtod karon, problema gihapon alang sa nangga, pinili, pinalabi: sa Ebanghelyo, si
daghan, labi na sa mga dili katoliko, kon nag- Maria ni.
pabilin ba si Maria nga ulay labi na sa manag- Nalibog si Maria...(b. 29). Ang tudling wala
tiayon na sila si Jose. Apan butang ni nga may maghisgot og kahadlok sama sa nahitabo ni
kalabotan sa pagtulun-an sa tinoohan busa, dili Zacarias (1:12). Sa unang higayon namatngo-
ikapamugos. Tingalig ang taas nga panaglalis nan na ni Maria ang presensya sa Diyos nga
makatabon hinuon sa dugokang mensahe sa nagdasig niya sa nahimo niyang desisyon
Ebanghelyo nga naghagit nato sa pagtahan sa busa, wala ni maghadlok niya. Nahasol lang
kaugalingon, aron, sama ni Maria, gawasnon siya sa talagsaong tawag sa Diyos.
tang magpaubos ug magmasinugtanon sa ka- Manamkon…(b. 31). Nahisgotan na nato
bubut-on sa Diyos. nga gikutlo ni sa basahon ni Isaias (7:14). Gi-
pahibalo ni Isaias ang moanhi – ang Emma-
ANG PAGPAHIBALO NI MARIA nuel: ang Diyos nga uban nato. Nganlan si-
Si Maria ray makatug-an sa unang Simba- yag Jesus ni Maria, sa ato pa, Manluluwas.
han sa misteryo sa pagpanamkon niya ni Jesus. Magmando siya...(b. 32). Lain ning paagi sa
Unsaon man pagpadayag ang lawom niyang pag-ingon nga si Jesus mao ang Manluluwas,
kasinatian? Unsaon man niya pagtaho? Kasa- ang anak ni David nga gipahibaluo sa mga
garan, ang Diyos dili mopadayag sa kaugali- propeta (2 Sam 7:16; Isa 9:16).
ngon sa mga bantogang balaan ug mga pro- Mahimo siyang dako, apan dili sama ni Juan
peta pinaagig mga panan-awon, ug kon nahi- nga Magbubunyag nga dako sa atubangan sa
tabo ni, dili ni maoy labing importanti. Ang ta- Diyos, apan tawo lang (1:15). Samtang si
nan mahitabo sa suod nga panagtagbo sa ma- Jesus anak sa Labing Halangdon ug kaliwat
sigkapersona. Sa kailadman sa tawo ipasinati ni David: mao ni ang ngalan sa gipaabot nga
sa Diyos ang iyang mensahe aron mapaminaw Mesiyas o Manluluwas (2 Sam 7:14; Slm 2:7).
ug matubag sa buot niyang padayagan. Busa, giklaro gyod nga si Jose kaliwat ni
Busa, sa pagsulat ini ni Lucas, kinahanglang David. Basaha ang komentaryo sa Mt 1:20.
mogamit siyag mga pulong ug talan-awon sa
Biblia aron mas sayon ang pagsabot sa pakig- ANG SULUGOON SA GINOO
tagbo ni Maria sa Diyos nga Amahan, Anak ug Sulugoon ko…(b. 38). Wala mamulong si
Espiritu Santo. Pakigtagbo ni nga masinati, Maria ini aron ingnong mapaubsanon. Nagpa-
apan dili mahubit sa mga pulong. dayag hinuon siya sa iyang pagtoo ug sa hing-
Ang Anghel Gabriel (b. 26). Maoy gitoohan pit nga pagtahan sa kaugalingon ngadto sa
sa mga Judio, sa karaang panahon, nga pito Diyos.
125 LUCAS 1

koban ka sa gahom sa Diyos; busa, 40 Unya misulod siya sa balay ni Zaca-
ang balaang bata nga matawo tawgog rias ug nangamusta kang Isabel. 41 Sa
anak sa Diyos. 36 Hinumdumi ang pagkadungog ni Isabel sa pangamus-
imong ig-agaw nga si Isabel, nagsa- ta ni Maria, milukso ang bata sulod sa
bak siya bisag giingon nga landay na. iyang sabakan ug napuno siya sa Es-
Ug karon unom na ka bulan ang iyang piritu Santo.
pagsabak. 37 Kay walay dili mahimo 42 Ug sa makusog nga tingog mi-

diha sa Diyos.” singgit siya sa pag-ingon: “Bulahan ka
38 Ug mitubag si Maria: “Sulugoon sa mga babayeng tanan, ug bulahan
ako sa Ginoo, matuman dinhi kanako ang bunga sa imong sabakan! 43 Ug sa
sumala sa imong gipamulong.” Ug mi- unsang pagkahitaboa nga ang inahan
biya kaniya ang anghel. sa akong Ginoo miduaw man kanako?
44 Tan-awa, sa pagkadungog ko sa
Ang pagduaw ni Maria kang Isabel imong pangumusta, ang bata sa akong
• 39 Niadtong mga adlawa midali si sabakan milukso sa kalipay. 45 Ug bu-
Maria pagpanaw ngadto sa kabukiran, lahan kadtong mitoo nga ang pulong
padulong sa usa ka lungsod sa Juda. sa Ginoo matuman diha kanimo!”

46 Ug miingon si Maria:
“Nagdayeg ang akong kalag sa Ginoo,
47 ug nagsadya ang akong espiritu sa akong Diyos nga manluluwas.
48 Tungod kay iyang gipanumbaling ang ubos niyang sulugoon.

Ug sud-onga, sukad karon ang tanang kaliwatan
motawag kanakog bulahan,

Gikan niya mahimugso ang sulugoon nga ang iyang gugma, hustisya ug kalinaw. Pinaagi
gipahibalo sa mga propeta (Is 42:1; 50:1; ini masinati nato ang iyang pag-uban ug tingu-
52:13) ug ang bugtong Anak (Heb 1). ha paglingkawas nato sa bisag unsa nga moba-
Ang pulong sulugoon, sagad hisaypag sabot bag aron mosanag ang dignidad ug ang pag-
– nga ang Diyos naggamit sa mga sulugoon kaanak nato sa Diyos.
alang sa kaugalingong katuyoan, nga wala siya Si Maria puno sa grasya, kay si Jesus nga
mahigugma nila; nga giisip lang sila nga mga natawo gikan sa Amahan, nahimugso man
butang. Sumala sa uban, nga ang Diyos naghi- gikan sa iyang sabakan. Dili lang siya anak ni
mohimo lang sa kaugalingong mga desisyon Maria sa unod, apan anak gyod siya sa perso-
sa pagbuhat ug pagmugna nga wala tay labot, na ni Maria: sa kinabuhi niya ug pagtoo. Busa,
kay mga instrumento man ta niya. Mao nga si si Maria ang sulugoon sa Ginoo, siya ang
Maria gigamit lang aron mahatagag lawas ang mitoo sa mensahe (1:45) nga diha niya naghi-
iyang Anak. mo ang Diyos og dagkong butang (1:49).
Kining panghunahunaa sukwahi sa mensahe Busa, nagtoo ang Simbahan nga si Maria
nga napadayag sa Biblia. Kanunayng gitudlo may talagsaong papel sa atong kaluwasan.
sa Biblia nga ang Diyos nagtinguha pagpakig- Angay siya sa talagsaong pasidungog, kay
suod sa tawo (Dt 4:7; Pan 8:31). Makahimo pinaagi niya nasugdan sa Diyos ang pagbag-o
ang Diyos paghatag og lawas sa iyang anak sa kasaysayan haom sa kaugalingong dagway.
bisag walay babaye. Apan wala siya mobuot Uban sa Anak sa Diyos nga nahimong tawo, si
ini, kay para niya walay kaluwasan nga mo- Maria gibayaw sa Diyos sa talagsaong kasuod
dangat sa tawo nga maggikan sa gawas. Sa uban niya, sa ingon nga pinaagi ni Maria, ma-
ato pa, kon buot ang Diyos nga moluwas sa kaanhi siya sa kalibotan. Uban ni Cristo, ang
tawo, kinahanglang maggikan ni sa tawo, sa bag-ong Adan (Rom 6:14 ug 1 Cor 15:45), si
kinaiyahan ug tawhanong pamaagi. Busa, sa Maria mao ang “inahan sa kinabuhi”, ang Ba-
pagpakatawo niya, misubay siya sa tawhanong baye sa bag-ong mga binuhat, sahi ni Eva nga
kinaiya, pinaagi sa paggitib sulod sa sabakan makasasala.
sa inahan nga ulay, si Maria. Sa tanang baba-
ye, si Maria mas gimahal ug gipalabi sa Diyos. ANG MGA MAPAUBSANON
Busa, bulahan siya sa tanang kababayen-an ug
puno sa grasya. • 39 Tungod sa pagpahibalo sa Anghel, si
Ang grasya mao ang maluwasnong gahom Maria miduaw sa tigulang nang ig-agaw, si Isa-
sa Diyos nga naglihok sa taliwala nato. Pinaagi bel, aron pagpaambit sa iyang kalipay. Ug na-
ini mas masuod ta niya ug mas masinati nato tuman ang gisaad kang Zacarias: puno siya sa
LUCAS 1 126

49 Tungod kay ang labing gamhanan naghimo dinhi kanako
og mga katingalahang butang,
ug balaan gayod ang iyang ngalan!
50 Nagpakita siyag kalooy sa tanang mahadlokon kaniya,

gikan sa kaliwatanan ngadto sa sunod nga kaliwatanan.
51 Gipadayag niya ang kusog sa iyang bukton,

ug gipatibulaag niya ang mga mapasigarbohon
sa tanan nilang mga laraw.
52 Gipukan niya ang mga gamhanan gikan sa ilang mga trono,
ug gituboy niya ang mga ubos og kahimtang.
53 Gibusog niya ang mga gigutom sa mga maayong butang,

samtang gipapahawa niya ang mga adunahan nga walay dala.
54 Gitabangan niya ang iyang sulugoong Israel,
isip handumanan sa iyang kalooy,
55 samtang namulong siya kang Abraham

ug sa iyang kaliwat hangtod sa kahangtoran.”

56 Mipabilin si Maria uban kang Isa- seremonyas sa pagtuli sa bata. Ila na
bel sulod sa tulo ka bulan, ug unya mi- untang nganlan ang bata og Zacarias,
pauli siya sa ila. sama sa ngalan sa iyang amahan.
60 Apan ang inahan miingon: “Ayaw!
Ang Pagkatawo ni Juan nga Nganli siyag Juan!” 61 Miingon sila ka-
Magbubunyag
niya: “Apan walay ni usa sa inyong
• 57 Miabot na ang higayun nga si mga paryenti ang nagdala nianang
Isabel manganak na, ug nanganak si- ngalana!” 62 Unya misenyas sila sa
yag lalaki. 58 Ang iyang mga silingan iyang amahan kung unsa ang buot
ug kaparyentihan nga nakadungog sa niyang ingalan sa bata. 63 Nangayo si
kamaluluy-on sa Ginoo diha kaniya, Zacarias og sulatanan, ug misulat:
nagsadya gayodsila uban kaniya. “Juan ang iyang ngalan!” 64 Unya, ang
59 Sa ikawalo ka adlaw gikan sa tanan nahibulong pag-ayo. Ug diha-
pagkahimugso, ilang gipatuman ang diha naabli ang iyang baba, ug naka-

Espiritu Santo gikan pa sa sabakan sa ina- – ang kausaban nga mahitabo unya ining
han. Dili importanti dinhi ang talagsaong hiwi nga katilingban diin ang nagharing hut-
talan-awon, apan buot lang ipaklaro sa Ebang- ong mapukan ug ang mga kabos makatagam-
helyo ang mga hitabo nga tugob sa kinabuhi. tam sa bag-ong panahon sa kaangayan ug
Human sa pipila ka tuig, may panon sa mga pag-inigsoonay.
Judio nga moadto ni Juan nga Magbubunyag Ang Awit ni Maria nagpadayag sa labing la-
aron pagpangitag kaluwasan. Ilang nakita diha wom nga pangandoy sa tawo. Ang Diyos su-
niya ang gahom sa Pulong ug ang daw nagdi- kad pa sa sinugdan wala motalikod sa iyang
laab nga Espiritu sa Diyos. Apan walay nasa- saad. Nagpabilin siyang maunongon sa kataw-
yod diin ug sa unsang paagiha nakuha niya ki- hang nangandoy sa kalingkawasan. Nagpabi-
ning Espiritu sa Diyos; walay nasayod nga ang lin siyang maunongon sa mga huyang ug ka-
mapaubsanong babaye nga si Maria nagsugod bos nga nakigbisog aron pagmugna og bag-
sa pagpalihok sa plano sa Diyos sa adlaw sa ong kasaysayan.
iyang pagduaw.
Ang Awit ni Maria sa Pagdayeg. Dili dayag • 57. Unsay kahulogan sa ritwal sa tuli? (Ba-
nga gipakita sa Ebanghelyo nga si Maria akti- saha sa Gen 17)
bong naglihok uban ni Jesus, apan siyay nag- …sa disyerto…(b. 80). Dapit ni sa Juda hi-
sangyaw sa lig-ong pamahayag mahitungod sa maybay sa patayng Dagat. Dinhi naay mga
kausaban nga mahitabo unya sa kalibotan nga Pundok sa mga tawo nga nagpuyog katiling-
dad-on sa Manluluwas. banong kinabuhi; nagpaabot sa Mesiyas. Ki-
Iyang gisangyaw: ning katilingbana gitawag og Essenes nga ka-
– ang kaluoy sa Diyos nga kanunayng nag- nunayng nag-ampo ug namalandong sa kasu-
tuman sa saad; latan ug nagtudlo sa ilang kabataan.
127 LUCAS 2

sulti pag-usab si Zacarias, ug gidayeg tudlo sa katawhan bahin sa kinaad-
niya ang Dios. man sa kaluwasan diha sa pagpasay-
65 Nahadlok ang ilang mga silingan, lo sa ilang mga sala, 78 pinaagi sa ma-
ug gihisgotan kining mga butanga sa lumong kaluoy sa atong Diyos, sa hi-
tibuok kabukiran sa Juda. 66 Ang ta- gayon nga modan-ag ang adlaw nga
nan nga nakabalita niini namalandong gitagana kanato sa kahitas-an. 79 Aron
gayod sulod sa ilang kasingkasing ug pagbanwag alang niadtong nagpuyo
nangutana: “Unsa kaha ang umaabot sa kangitngit ug sa landong sa kama-
niining bataa?” Tungod kay ang kamot tayon, aron pag-agak sa atong mga
sa Ginoo naghatag kaayohan kaniya. tiil subay sa dalan sa kalinaw.”
67 Ug napuno sa Espiritu Santo ang 80 Mitubo ang bata, ug midako si-
iyang amahan nga si Zacarias, ug yang lig-on sa espiritu. Nagpuyo siya
nanagna niining mga pulonga: 68 “Da- sa kamingawan hangtod sa adlaw sa
yegon ang Ginoo nga Diyos sa Israel! iyang pagtungha sa Israel.
Kay giduaw ug giluwas niya ang iyang
Ang Pagkatawo ni Jesus
katawhan. 69 Gikan ni David nga iyang
• 1 Niadtong panahona mipaka-
sulugoon, gibangon niya alang kanato
ang manluluwas, 70 sumala sa iyang
2 naog og balaod si Cesar Agustus
gipanumpa, pinaagi sa balaan nga nga ang tanang molupyo sa iyang
mga propeta, sukad sa sinugdan sa gingharian kinahanglan gayodnga
kalibotan: 71 aron maluwas unta kita magpalista sa senso. 2 Kini mao ang
gikan sa atong mga kaaway ug sa ka- unang senso sa dihang si Quirino ma-
mot sa mga nagdumot kanato. 72 Gi- oy gobernador sa Siria. 3 Busa ang ta-
patuman niya ang kaluoy nga iyang nan miadto sa ilang tagsatagsa ka
gisaad ngadto sa atong mga kagika- lungsod aron pagtuman niini.
nan, aron paghinumdom sa iyang 4 Si Jose usab mibiya sa lungsod sa

balaang kasabotan: 73 ang saad nga Nazaret sa Galilea, ug miadto sa Juda,
iyang gipanumpa sa atong amahan ngadto sa lungsod ni David, nga gita-
nga si Abraham. 74 Ug aron tugutan wag og Betlehem, kay sakop man siya
nga, human kita maluwas gikan sa ka- sa banay ni David nga iyang kaliwat.
mot sa atong mga kaaway, maalaga- 5 Kini aron pagpalista uban sa iyang

ran nato siya sa walay kahadlok, 75 sa asawa nga si Maria, nga mabdos niad-
tumang kabalaan ug katarong, atuba- tong higayona.
ngan sa Diyos, sa tanang adlaw sa 6 Ug samtang didto sila sa Betle-

atong kinabuhi. hem, miabot ang takna nga manga-
76 Ug ikaw, anak, tawgon ka nga nak na siya. 7 Nanganak si Maria sa
propeta sa Labing Halangdon, kay iyang panganayng lalaki, ug giputos
mag-una ka man sa Ginoo aron pag- niya ang bata sa lampin ug iya kining
andam sa iyang agianan; 77 aron pag- gipahiluna sa pasongan, kay wala na

• 2.1 …ang imperador… Ang Palestina, David ug sa iyang pamilya. May purohan nga
nasod sa mga Judio, diha ubos sa gahom sa natawo ni Jesus sa balay sa paryenti nila.
Romanong imperyo. Nahitabo kining sensoha Nanganak...(b. 7). Samtang didto sila sa
sa si Quirino pay gobernador sa Siria. Ang Betlehem nanganak si Maria sa panganay.
labing duol nga petsa ining higayona mao ang Ang “Panganayng anak nga lalaki” mga pu-
tuig 5 o 6 sa wala pa si Cristo. Misipyat ang long nga gigamit sa balaod nga nagsugo sa
pagkwenta sa tuig sa pagkatawo ni Jesus; paghalad sa Diyos sa panganayng lalaki (Ex
natawo si Jesus sa wala pa ang tuig 1 sa atong 13:12; 34:19). Ang panganay may katungod
kalendaryo. sab pagpanunod, (Gen 25:29-33). Ang pagta-
Tungod sa senso, si Jose ug Maria mibiya sa wag ni Jesus nga panganay, nagkahulogan
Nazaret. Panahon sab ni sa pagkatawo ni nga may katungod siya pagpanunod sa trono
Jesus. Kay si Jose kaliwat man ni David, dag- ni David. Dili ni magamit nga pruyba nga duna
han siyag paryenti sa Betlehem, ang lugar ni siyay mga igsoon.
LUCAS 2 128

may luna ang balay-abutanan alang mga tawo nga iyang gikahimut-an
kanila. dinhi sa yuta!”
15 Sa pagbalik na sa mga anghel
Ang mga Magbalantay sa Karnero ug
ang mga Anghel ngadto sa langit, nagsultianay sa
• 8 Niadtong dapita may mga mag-
usag-usa ang mga magbalantay sa
karnero: “Mangadto kita karon sa Bet-
balantay sa karnero nga nagtukaw ta- lehem ug atong tan-awon ang panghi-
liwala sa kagabhion aron pagbantay tabo nga gipadayag kanato sa Ginoo.”
sa ilang mga hayop didto sa sibsiba- 16 Ug nagdali sila pag-adto, ug naka-
nan. 9 Sa daklit, ang anghel sa Ginoo plagan nila si Maria ug si Jose, ug ang
mitungha sa ilang atubangan ug, sa bata nga naghigda sa pasongan. 17 Sa
dihadiha, naputos sila sa himaya sa pagkakita nila niini, ilang gitaho ang
Dios, ug nahupong sila sa tumang ka- ilang nadungog bahin niining bataa.
hadlok. 18 Ug nahibulong pag-ayo ang tanang
10 Ug misulti ang anghel kanila:
nakadungog sa taho nga gisaysay sa
“Ayaw kamo kahadlok! Nagdala akog mga magbalantay sa karnero.
maayong balita sa dakong kalipay
alang sa tanang katawhan. 11 Tungod • 19 Apan kining tanan gipamalan-
kay karong taknaa natawo sa lungsod dongan ni Maria ug iyang giampingan
ni David ang usa ka Manluluwas, nga pag-ayo kini sa iyang kasingkasing.
mao si Kristo, ang Ginoo. 12 Ug mao 20 Ug namauli ang mga magbalan-

kini ang inyong timaan: makakita ka- tay sa karnero nga naghimaya ug
mo og usa ka bata nga giputos og lam- nagdayeg sa Diyos, tungod kay nakita
pin ug naghigda sa usa ka pasongan.” man nila ang tanan, sumala gayod sa
13 Ug dayon, mitungha uban sa gisugilon kanila sa anghel.
anghel ang usa ka bagang panon sa 21 Human sa walo ka adlaw, gipatuli

mga anghel sa langit nga nagdayeg sa ang bata ug ginganlag Jesus, ang
Diyos sa pag-ingon: 14 “Himayaon ang ngalan nga gisulti sa anghel sa wala
Diyos sa kahitas-an ug panagdait sa pa siya ipanamkon.

• 8. ...magbalantay sa Karnero. Kasaga- nunayon niyang pag-atiman. Maoy tinguha sa
ran, labi na sa Pasko, ang mga magbalantay sa Diyos nga ang bata matawo dili sa balay-abo-
karnero, gihulagway nga mga deboto nga nag- tanan nga angay lang sa mga dumuduong (Jer
tutok kanunay sa pag-abot sa Mesiyas. Apan 14:8), apan sa pasongan isip “Diyos nga kau-
dili ni ang pag-ila nila sa mga Judio. Sa dag- ban nato.” Ang “hagmon” simbolo sa haria-
hang sinulat sa mga Judio, ang mga magba- nong anak, ang anak ni David (Slm 7:3-4), ang
lantay sa karnero gipakasama sa mga kobra- katumanan sa mga gisaad sa Daang Kasabo-
dor sa buhis ug sa mga babayeng daotan! Ang tan (2 S 11-14; Isa 7:14).
mensahe ni Lucas mao nga ang mga magba- Dungan sa pagkatawo ni Jesus nagsugod
lantay sa karnero unang gisangyawan ug mi- sab ang bag-ong panahon, ang bag-ong kasay-
dawat sa Maayong Balita sa kaluwasan, dili sayan. Alang sa tagsa tagsa nato nagsugod na
kay mga diyosnon ug deboto sila kondili, kay sab ang hagit aron mahimong BAG-ONG
ang mga sinalikway, ang iwit, maoy labing una TAWO, kauban sa Diyos, kaabag ni Jesus sa
sa Gingharian sa Diyos. pagmantala sa Maayong Balita sa kalinaw,
Ug gilibotan…(b. 9). Ang “himaya” dili hustisya ug panagdait.
kahayag nga modan-ag sumala sa literal nga
pagsabot. Sa Biblia ang pulong “himaya” nag- • 19. Giampingan... kay alang niya ang
pasabot sa “buhing presensya sa Diyos” nga mga hitabo sa iyang kinabuhi mga paagi sa
gipadayag ug masinati. Apan kining talagsa- Diyos pagpadayag sa iyang plano alang niya,
ong kasinatian dili angayng kahadlokan, angay labi na karon nga nagpuyo siya uban ni Jesus.
hinuong ikalipay kay nagsugod na pagbanag- Natingala siya, nahibulong, apan wala mabala-
banag ang kaluwasan. ka, kay wala man siya magduhaduha sa iyang
…ang inyong timailhan (b. 12). Makapla- pagtoo. Hinuon, kinahanglang mag-antos siya
gan ninyo ang bata sa pasongan. Ang “paso- sa hinayhinayng pagdiskobre sa dalan sa kalu-
ngan” simbolo sa makanunayong pag-atiman wasan. Gitagoan sa kasingkasing... hangtod
sa Diyos sa iyang katawhan (Is 1:3). Sa ato pa, sa Pagkabanhaw ug sa Pentekostes kanus-a
ang Diyos buot nga makaplagan siya pag-usab nasabtan ang mga pulong ug binuhatan ni
sa katawhan, ug makamatngon sila sa maka- Jesus.
129 LUCAS 2

Ang Paghalad kang Jesus didto yag kaniya sa Espiritu Santo nga dili
sa Templo gayod siya mamatay hangtod nga
• 22 Dihang natapos na ang walo ka iyang makita ang Mesiyas nga gisaad
adlaw, gituli na ang bata ug ginganlan sa Ginoo. 27 Giniyahan sa Espiritu, mi-
siyag Jesus, ang ngalan nga gisulti sa sulod siya sa Templo ug sa dihang gi-
anghel sa wala pa magnabdos si Ma- dala si Jesus sa iyang mga ginikanan
ria. Ug sa dihang higayon na sa pag- sulod niini, aron pagtuman sa gisugo
tuman sa seremonyas sa paghinlo su- sa balaod, 28 gikugos ni Simeon ang
mala sa balaod ni Moises, gidala nila bata ug gidayeg niya ang Diyos nga
ang bata ngadto sa Jerusalem aron nagkanayon:
paghalad niini sa Ginoo. 23 Ingon sa 29 “Karon, Ginoo, tungod kay imo

nahisulat sa balaod sa Ginoo: “Ang ta- na mang gituman ang imong mga
nang panganayng lalaki pagatawgon saad, tuguti ang imong sulugoon mo-
gayod nga balaan alang sa Ginoo.” halin na nga malinawon. 30 Kay nakita
24 Magtanyag usab silag mga halad ko na ang imong kaluwasan 31 nga
sumala sa gisugo sa balaod sa Ginoo: imong giandam atubangan sa tanang
“usa ka paris nga tukmo o duha ka sa- katawhan: 32 usa ka kahayag nga
lampati.” magpadayag sa mga dili Judio, ug
25 Karon, adunay usa ka tawo sa alang sa himaya sa imong katawhan,
Jerusalem nga ginganlag Simeon. ang Israel.”
Kining tawhana tinuod nga matarong 33 Ug natingala ang amahan ug

ug mainampoon, ug nagpaabot siya inahan sa bata sa ilang pagkadunggog
sa kaluwasan sa Israel. Ug nagauban sa gipamulong ni Simeon mahitungod
kaniya ang Espiritu Santo. 26 Gipada- kaniya. 34 Unya gipanalanginan sila ni

• 22. … sa paghalad…(b. 27). Si Jose ug si apan isip inahan, mopatigbabaw gyod ang
Maria miadto sa templo aron pagtuman sa tu- dako niyang kahingawa sa dangatan ni Jesus.
lumanon sa ilang tinoohan (Lev 12:8). Gawas Tungod sa dako nga pagpangga ni Jesus, dako
pa, ang ilang balaod nagsugo nga ang panga- sab ang pag-antos.
nayng anak nga lalaki kinahanglang ihalad sa …matimailhan...(b. 34). Kay ang baroga-
Diyos. Dala nila ang duha ka parisan sa pati, nan ni Jesus iya man sa Diyos, lig-on ning na-
ang halad sa kabos. Sa templo may duha ka kapundar sa kamatuoran, nga gipasukad kanu-
saksi, si Simeon ug si Ana, nga si Jesus mao nay sa kinabuhi. Sa ingon ang kaaway sa kina-
ang Manluluwas. Tungod niya, tumbahon ug buhi, kaaway sab sa Diyos ug sa iyang kama-
bangonon ang daghan sa Israel …Mailhanan tuoran. Busa, si Jesus ilhanan sa Diyos nga
siya sa Diyos nga supakon sa daghang tawo. supakon sa daghang tawo, kadtong:
Ang Manluluwas nga gipaabot ni Simeon ug – tigpahimulos sa kahago sa uban;
Ana mas lapad ug molatas pa sa naandang – nanghulga ug nanglingla sa mga huyang
pagsabot sa daghang Judio adtong panahona. ug way gahom;
Manluluwas siya dili alang ra sa nasod sa mga – mga maot nga mapahitas-on ug tigpasi-
Judio, apan sa tibuok kalibotan ug sa tanang kat;
binuhat. Magsugod siya pagpatubo sa matuod – mga hakog sa bahandi, gahom ug du-
nga Gingharian sa Diyos. Si Simeon ug Ana, ngog;
ingon man si Maria ug Jose, sakop sa ga- – nasirado sa mga mithi ug bili sa naandang
mayng pundok sa mga Judio nga gitawag og sistema;
Anawim, ang mga kabos nga “salin o salin sa – walay pagtagad sa kinaiyahan basta masi-
Israel,” nga nagpabiling maunongon sa Diyos guro lang ang ganansya.
ug sa gitudlo sa mga propeta. Daghan nila apil sa iladong mga kapuno-
Gikugos ni Simeon ang bata nga si Jesus ngang sibiko ug sa tinoohan. Nagtoo sila ni
ug gibayaw samag naghalad. Tigulang na si Cristo, apan dili nila madawat ang gipanudlo
Simeon ug gihalad niya ang iyang kinabuhi niya nga makadaot sa ilang interes. Busa, gisu-
nga hapit na matapos. pak ug gilutos nila ang masigkamagtotoo nga
Unsay kahulogan sa pinuti nga molagbas sa naninguha pagpatuman sa mga mithi ug pang-
kasingkasing ni Maria? Tingalig mao ni ang lantaw ni Cristo.
kasakitan nga bation niya sa kamatayon sa Alang ni Maria ang mga plano sa Diyos
anak. Apan mahimo sab nga lakip ini ang mga napadayag sa mga hitabo sa kinabuhi. Mao
pag-antos ni Maria, tungod sa kinabuhi sa nga puno siya sa katingala ug kahibulong.
iyang anak nga kanunayng namiligro. Bisag Unsa kahay kahulogan ining hitaboa? Unsay
nasayod siya sa hamiling katuyoan ni Jesus, kahulogan sa gipamulong ni Jesus? Hinuon sa
LUCAS 2 130

Simeon ug miingon siya kang Maria, 40 Ugang bata mitubo ug nahimong
ang inahan sa bata: “Sud-onga! Kining kusgan, ug napuno siya sa kinaadman
bataa gipili sa Dios aron mahimong ug kaayo sa Dios.
hinungdan sa pagkapukan ug pagba-
Ang Batang Jesus didto sa Templo
ngon pag-usab sa daghang katawhan
• 41 Matag tuig moadto gayodsa Je-
sa Israel. Ug mamahimo siyang usa ka
timaan nga sukwahi sa daghang ka- rusalem ang mga ginikanan ni Jesus
tawhan. 35 Unya, usa ka espada ang alang sa pangilin sa Pasko sa Pag-
motusok sa imong kaugalingon saylo. 42 Ug sa dihang 12 ka tuig na si
kasingkasing” Jesus, nangadto sila sa pangilin ingon
36 Didtoy anaay usa ka babayeng sa naandan. 43 Human sa maong ka-
propeta nga ginganlang Ana, anak ni saulogan namauli sila, apan nagpabi-
Panuel, gikan sa banay ni Aser. Tigu- lin ang bata nga si Jesus sa Jerusa-
lang na kini nga balo. 37 Nagpuyo siya lem. Ang iyang mga ginikanan wala
isip biyuda nga walay gawasgawas sa masayod niini. 44 Nagtoo sila nga mi-
templo. Adlawg gabii niana, nagsimba kuyog siya sa ilang panon human ang
siya ug nangayog kaayohan sa Diyos. usa ka adlawng biyahe, busa ilang
37 Anaa na siya sa 84 ang panuigon. gipangita ang bata sa ilang mga par-
38 Sa iyang pag-abot niadtong taknaa, yenti ug higala. 45 Sa dihang wala nila
nagpasalamat siya sa Diyos ug namu- hikaplagi kini, namalik sila sa Jerusa-
long mahitungod sa bata ngadto sa ta- lem aron pagpangita kaniya. 46 Hu-
nang nagpaabot sa kaluwasan sa Je- man sa ikatulo ka adlaw, nakaplagan
rusalem. nila siya didto sa templo nga nagling-
kod uban sa mga magtutudlo, nga na-
Ang Pagpauli ngadto sa Nazaret mati ug nangutana kanila. 47 Ang ta-
39 Sa dihang ila nang natuman ang nan nga namati kaniya nahibulong sa
tanan sumala sa balaod sa Ginoo, na- iyang mga maalamong tubag.
mauli sila sa Galilea, ngadto sa ilang 48 Natingala ang iyang mga ginika-

kaugalingong lungsod, ang Nazaret. nan sa pagkakita nila kaniya. Ug mi-

dagan sa panahon, sa inanay ug usahay sakit na sila. Hinuon angayng masabtan, nga ining
nga proseso, daghan siyag madiskobrehan. panuigona naa sa batan-on ang duha ka nag-
Namalandong siya ining mga butanga hangtod kabanging pagbati, tali sa pagkabata o pagka-
sa Pagkabanhaw, kanus-a ang kahulogan sa hamtong; tali sa pag-agad sa ginikanan o sa
gipamulong ug gibuhat ni Jesus nakapaklaro pagkinaugalingon. Adtong higayona, gipili ni
sa tanan. Jesus ang kagawasan. Kay klaro man alang
niya ang iyang misyon, wala siya mahasol sa
SI JESUS UG ANG KAGAWASAN tumang kasakit nga ilang gibati.
• 41. Sama sa ubang bayungbayong, si Jesus Sukad adto, nagmasinugtanon siya, apan iya
inanayng nakadiskobre sa kinabuhi. Wala siya nang napakitag kinsa siya ug nga andam si-
makaeskwelag espesyal nga tunghaan. Wala yang mosakripisyo bisan pa sa paghimulag
siya magpakitag talagsaong kalantip sa huna- nila, kon gikinahanglan, aron pag-alagad sa
huna, gawas sa insaktong panghukom ug pag- iyang Amahan.
timbangtimbang sa mga butang nga may kala- Maayo unta kon kining tekstoha, mag-aghat
botan sa Diyos ug sa kinabuhi. sa ginikanan sa pagpamalandong nga ang
bisag unsang bokasyon sa anak angayng taho-
Ang ilang tinoohan dunay kalagdaan alang ron o respitohan. Kay lagi, mao kining panui-
sa matag 12 anyos nga bayungbayong. Ang gona nga ang mga batan-on magsugod na sa
usa ini mao ang paghimog pilgrimahe sa Jeru- pagkinaugalingon. Busa, sa maong teksto, si
salem panahon sa mga Pyesta. Sa may hawa- Jesus dili isipong “anak nga nawala”, apan ang
nan sa Templo, naay mga magtutudlo sa Ba- batan-on nga nakadiskobre sa kaugalingon.
laod nga motudlo sa grupo sa mga perigrino Ang maong teksto nagpakita nga ang unang
ug makigbinayloay nila. gikabangi ni Jesus mao ra sab ang iyang ina-
Sa maong higayon gigamit ni Jesus ang han. Apan kining panagbangia naggikan sa
iyang kagawasan. Anak, nganong imo...? Ma- walay pagsinabtanay, ug walay angayng baso-
kapananghid o makapahibawo unta si Jesus sa lon. Si Jesus ug si Maria pulos husto, sumala
ginikanan. Sulod sa duha ka adlaw nga nawa- sa ilang gibarogan. Kapanaminan ni sa dag-
la siya, wala sa iyang hunahuna nga nabalaka hang panagbangi sa Simbahan tungod sa lain-
131 LUCAS 3

ingon ang iyang inahan kaniya: nitide; ug si Lisanias ang sa Abilene.
“Anak, nganong imo man kining gibu- 2 Si Anas ug Caifas ang mga Labawng

hat kanamo? Ako ug ang imong ama- Pari niadtong panahona. Niining pana-
han nabalaka pag-ayo sa pagpangita hona miabot kang Juan, nga anak
kanimo.” 49 Ug mitubag siya: “Nga- Zacarias, ang pulong sa Diyos didto sa
nong nangita man kamo kanako? Wa- kamingawan.
la ba diay kamo masayod nga kina-
• 3 Busa miadto si Juan sa tibuok
hanglang anhi gayod ako sa balay sa
akong Amahan?” 50 Apan wala nila dapit nga kasikbit sa suba sa Jordan
masabti ang iyang gisulti kanila. aron pagsangyaw bahin sa bunyag sa
51 Ug mikuyog si Jesus sa ilang pagbasol alang sa kapasayloan sa
pagpauli sa Nazaret, ug nagmasinug- mga sala. 4 Sumala sa nahipatik sa
tanon siya kanila. Kining tanan gitipi- basahon ni propeta Isaias: “Nadungog
gan ni Maria sa iyang kasingkasing. ang usa ka singgit sa kamingawan
nga nag-ingon: Andama ang dalan sa
• 52 Mitubo
si Jesus sa kinaadman Ginoo, tul-ira ang likoliko nga mga
ug sa lawas, ug gikahimut-an siya sa dalan. 5 Abunohi ang mga walog ug
Diyos ug sa katawhan. pataga ang matag bukid. Tul-ira ang
Ang Pagsangyaw ni Juan nga tanang hiwing kadalanan ug hapsaya
Magbubunyag ang mga batoong agianan. 6 Niini, ma-
(Mc 1:1; Mt 3:1; Jn 1:19) kita sa tanang katawhan ang kaluwa-
• 1 Sadihang ika-15 na ka tuig sa san sa Diyos.”
3 pagmando si Emperador Tiberio, 7 Busa, miingon si Juan sa kataw-

si Poncio Pilato maoy gobernador sa han nga miabot aron magpabunyag
Juda; si Herodes ang nagmando sa kaniya: “Kamong mga kaliwat sa mga
Galilea; ang iyang igsoon nga si Felipe bitin! Kinsay mipahimangno kaninyo
maoy nagmando sa Iturea ug Traco- nga makalikay kamo sa umaabot nga

laing hinungdan, apan pulos makataronganog Sa maong panahon, ang mga Judio nag-
baroganan. Sa Simbahan naa ang lainlaing antos gumikan sa Romanong imperyalismo, sa
matang ug gasa sa pangalagad (2 Cor 12:12- grabing pangurakot sa kadagkoan, sa sobrang
30), ug ang panagbangi gikan ining maong pangwarta ug kakulang sa pagtoo sa kaparian
kalainan dili masulbad sa pagbasolay, apan sa ug sa pagkabahinbahin sa mga tawo sa dili na
mas lawom nga pagsinabtanay. magkauli nga naglainlaing partido ug pundok.
Kining pagkabungkag nga kahimtang nakadu-
• 52. Sukad adto wala na hisgoti ang kina- gang sa daan nilang gitoohan mahitungod sa
buhi ni Jesus sa Nazaret, hangtod sa 30 anyos gisaad nga pag-abot sa Diyos, aron imantala
na siya, sa nagsugod na siyag wali. Katimbang ang iyang paghari. Mao nga ang wali ni Juan
siya ni Jose sa pagpamanday. Sa pagkamatay nga Magbubunyag nakapaikag pag-ayo sa
ni Jose, si Jesus mipuli sa pagkapanday sa katawhan.
Nazaret. Namatay si Jose tingali sa wala pa si
Jesus makapailag kinsa siya, kay kon wala pa, ANG KAPASAYLOAN SA MGA SALA
sa pagbiya ni Jesus sa panimalay, nagpabilin
unta si Maria uban ni Jose. Si Jesus nga anak • 3. Gipakita ni Juan ang dalan nga angayng
ni Maria, tawo taliwala sa katawhan. Sa ulahi subayon aron maluwas: nga kinahanglang mo-
nang panahon, ang Kristohanong Katilingban dawat ta sa atong kamasalaypon ug nga may
sa Nazaret naghipos sulod sa dugayng pana- tulubagon ta ining makasubo tang kahimtang.
hon, sa mga butang nga hinimo sa panday nga Kinahanglan nga ang mga tawo mangayog
Anak sa Diyos. pasaylo sa Diyos ug magbag-o sa kaugalingon.
Kining unang lakang dili makapausab sa kali-
• 3.1 Isip pasiuna ining ulohana, gisaysay botan, apan maoy dalan sa tinuod nga kaluwa-
ni Lucas ang kahimtang sa Palestina sa pana- san. Ang mahinulsolon makakitag pamaagi
hon ni Jesus, sa tuig 27. Mga 30 ngadto sa 35 pag-usab sa katilingban nga lahig pamaagi ad-
anyos si Jesus. Ang mga Judio ining panaho- tong nag-isip nga sila mga maayo ug tarong na.
na walay kaugalingong hari. Ang nasod naba- Ang mga Judio nga naanad pagbasa sa
hin sa upat ka gagmayng probinsya. Si Hero- Biblia, nasayod nag unsay sala, mao nga nai-
des ug si Felipe, mga anak ni Hari Herodes kag sila sa pagpaminaw ni Juan bahin sa pag-
(Mt 2:1), nagmando sa duha. hinulsol.
LUCAS 3 132

kasuko? 8 Pamunga kamo og mga bu- mga sundalo: “Ug kami, unsay angay
nga nga mopaila nga kamo mibiya na namong buhaton?” Ug miingon siya
sa inyong pagpakasala. Ug ayaw ga- kanila: “Ayaw kamo panggilog kang
yod kamo pangahas pag-ingon sa in- bisan kinsa sa pamugos nga paagi, ni
yong mga kaugalingon: “Si Abraham sa pagbutangbutang og sumbong, ug
ang among amahan!” Kay sultihan ko ayaw kamo pagmulo sa inyong su-
kamo, mahimong buhaton sa Dios ki- hol.”
ning mga batoha nga mga kaliwat ni • 15 Samtang ang mga tawo nagda-
Abraham! 9 Bisan gani karon, ang
mga wasay andam na nga moputol sa hom, ug samtang manguta sila kung
mga ugat sa kahoy; ang matag kahoy tinuod ba gayod nga si Juan mao ang
nga dili mamungag maayong bunga Mesiyas, 16 miingon siya kanila: “Nag-
putlon gayod ug ilabay ngadto sa ka- bunyag ako kaninyo sa tubig, apan
layo.” moabot ang mas gamhanan pa kay
10 Ug nangutana kaniya ang kataw- kanako. Dili gani ako takos bisan sa
han: “Unsa man diay angay namong pagbadbad sa liston sa iyang sandal-
buhaton?” 11 Mitubag siya kanila: “Ang yas. Bunyagan niya kamo sa Espiritu
si kinsa kaninyo nga adunay duha ka Santo ug sa kalayo. 17 Iyang taphan
sapot, ihatag ang usa niini ngadto sa ang tanang lugas sa trigo ug tigomon
wala. Ingon man usab niadtong adu- niya ang mga maayong lugas sa iyang
nay pagkaon, bahini ang walay pag- kamalig, apan ang tahop niini iyang
kaon.” sunogon sa kalayo nga walay pagka-
12 May mga kobrador sa buhis usab palong.”
18 Uban sa daghan niyang mga wali,
nga miadto aron pagpabunyag kaniya
ug miingon sila: “Magtutudlo, unsay iyang gisangyaw usab ang Maayong
angay namong buhaton?” 13 Ug mi- Balita ngadto sa katawhan.
ingon siya kanila: “Ayaw kamo pani- 19 Apan si Herodes nga iyang gi-

ngil og kantidad nga sobra sa gitakda badlong tungod kang Herodias, nga
sa balaod.” 14 Nangutana usab ang asawa sa iyang igsoon ug tungod sa

Apan dili ang tanan andam sa pagbag-o. Sa magsugod ang kabag-ohan, inigsukna na sa
atong bahin daghan ug dili matapos ang atong kaugalingon nganong naghinobra ang iyang
pangatarongan. Naghimo tag daghang lutsa- bahandi taliwala sa kapobre sa kadaghanan.
nan aron pagpabiling walay kausaban; sobra Busa, ang tawag alang sa pagbag-o moha-
ang atong pagsalig nga ang Diyos masinabo- tod sa kausaban sa sosyedad. Ang kalihokan
ton labi na, kay mga buotan tang sakop sa alang sa pagsumpo sa bisyo sa droga, sugal,
iyang simbahan; busa...si Abraham ang in- paghubog ug ubang kahilayan maayo, apan
yong amahan! Mga deboto tang magtotoo ug dili paigo. Nagkinahanglan nig mas lawom nga
maayong katoliko...ug kaliwat sa mga bitin! pagtuki sa mga gambalay nga nagpatunhay
Dihay mga tawo nga nahingawa sa gipamu- ini. Ang pagpakaon sa gigutom maayo, mas
long ni Juan. Gikan sila sa lainlaing pangina- maayo pa gyod kon masusi nganong daghan
buhi, bisan gani ang mga babayeng mugbog ang gigutom. Unsay relasyon nga angayng us-
lupad, mga kobrador sa buhis (Mc 2:13) ug bon kon pipila ray nabuhong samtang ang
mga sundalo sa hari. Miduol sila ni Juan ug kinabag-an gigutom?
nagpakisayod unsay buhaton aron mapasaylo
sila. Wala sila isalikway ni Juan, apan gihagit • 15. Ang kahulogan sa bunyag mao ang
pagtahan sa kaugalingon alang sa hustisya. pagsawom sa tubig ug ang paghaw-as. Ang
Ang Gingharian sa Diyos dili magsugod sa mga Essenes gibunyagan sa kamingawan atol
awhag sa pagbinuotan o sa pagtinarong, apan sa ilang pangilin aron ipakita ang pangandoy
molatas ini. Mao nga giawhag sila sa pag-ala- sa pagkab-ot og mas hingpit nga kinabuhi
gad sa katawhan. Gisaway niya ang nanglim- alang sa pag-abot sa Manluluwas. Pinaagi
bong ug nanghulga ginamit ang salapi o ga- ining makitang timaan, si Juan namunyag sab
hom. sa buot maglig-on sa ilang kinabuhi ug andam
Mabatonan ta ang lawom ug malungtarong sa pagtahan ini.
kabag-ohan kon matinud-anon ta sa pagtuki Gitandi dinhi si Juan ug si Jesus; ang bunyag
ug pagsaway sa mga sayop tang panglantaw ni Juan ug ang kristohanong bunyag.
sa katawhan ug sa kalibotan. Alang sa dato, Dunay nag-ingon nga kay dako nang gibun-
133 LUCAS 3

daghang mga dautang butang nga Ang Kaliwatan ni Jesus
iyang nabuhat, 20 gipahilum ug gipabi- • 23 Misugod si Jesus sa pagpanga-
langgo kang Juan. lagad sa dihang 30 na ang iyang pa-
nuigon. Gituohan nga anak siya ni
Ang Pagbunyag kang Jesus Jose, ang anak ni Heli. 24 Si Heli anak
(Mt 3:13; Mc 1:9; Jn 1:29)
ni Mata, nga anak ni Levi. Si Levi anak
• 21 Sa dihang nabunyagan na ang ni Melqui, nga anak ni Janai. Si Janai
tanan, gibunyagan usab si Jesus. Ug anak ni Jose, 25 nga anak ni Matatias.
sa dihang nag-ampo siya, naabli ang Si Matatias anak ni Amos, nga anak ni
langit, 22 ug mikunsad kaniya ang Es- Nahum. Si Nahum anak ni Esli, nga
piritu Santo sa dagway sa usa ka sa- anak ni Nagai, 26 nga anak ni Maat,
lampati, ug nadungog ang usa ka ting- nga anak ni Matatias, nga anak ni
og nga gikan sa langit: “Ikaw ang Semein, nga anak ni Jose, nga anak ni
akong pinalanggang anak, gikahimut- Juda, 27 nga anak ni Joanan, nga anak
an ko ikaw pag-ayo.” ni Resi, nga anak ni Zorobabel, nga

yagan si Jesus, angay nga dagko sab tang bun- nadawat ni Jesus ang gipadayag sa Diyos (Ez
yagan. Apan dili magsilbi kining pangataro- 1:1 ug Reb 4:1).
ngana, kay naghisgot ni og lahing bunyag ug …ang anak ko (b. 22). Dunay purohan nga
lahing panginahanglan. kining tudlinga kinutlo sa Is 42:1-4. Buot ipa-
Bunyag sa tubig...sa kayo...(b. 16), ordi- kita sa Ebanghelyo nga si Jesus mao ang pini-
naryo ning kasinatiana adlaw adlaw. Atong li ug pinalabi sa Diyos. Si Jesus mao ang ala-
kusokusohon sa tubig ang namansang panap- gad. Sulugoon siya sa Ginoo, nga magdalag
ton, apan bisag nalimpyo na, dili gihapon mai- hustisya labi na sa mga kabos ug timawa.
sip nga bag-o, gani may mansa pang mahibi- Angayng timan-an nga ang tudling anak sa
lin. Sa laing bahin ang kayo makatangtang sa Diyos masabot sa lainlaing paagi. Sa wala pa
mga taya sa puthaw, ining paagiha mabalik si Jesus, ang mga hari, lakip na ang sa Israel,
ang kabag-o. Ang kayo sab makawagtang sa gitawag og anak sa Diyos. Anak sa Diyos gi-
mansa ug sa namansahan. hapon ang ilang tawag sa gipaabot nga Mesi-
Si Juan namunyag sa tubig sa nagtinguha yas nga gipili sa Diyos aron pagluwas sa Israel.
nga mahatagag kalig-on ang ilang kinabuhi. Ang pag-ingon nga si Jesus ang Anak sa
Alang nila ang bunyag dayag nga timailhan sa Diyos, nagpasabot nga siya ang Bugtong Anak
ilang desisyon ug gipanumpaan. Apan ang sa Diyos.
maong panaad mahimong mapakyas ug dili Sa gibunyagan na siya ni Juan nadawat ni
igo nga makawagtang sa gamot sa kadaotan Jesus ang tawag sa Diyos aron pagsugod sa
sulod sa atong kasingkasing. pagsangyaw sa Maayong Balita sa kaluwasan.
Sa pikas bahin giawhag ni Jesus ang iyang Ang Diyos naghimo niyang Anak nga sa Biblia
tinun-an sa pagbunyag sa buot magpasakop sa nagpasabot og propeta, hari ug sulugoon sa
Kristohanong Katilingban. Kining bunyaga iyang katawhan (Is 42:1-4). Niini sab nga paa-
nga dawaton uban sa pagtoo ug sa Espiritu giha nadawat niya ang Espiritu.
Santo, mahimong liso sa posibilidad alang sa Busa, si Jesus gihilogan aron pagsangyaw
kabag-ohan sa pagkatawo. sa Paghari sa Diyos ngadto sa mga kabos
Si Juan wala mamunyag og mga bata (o (4:18). Si Jesus lahi sa ubang “manluluwas” ug
mga babaye). Apan ang Simbahan namunyag sa daghan nato, nga mamilig kalihokan nga
bisan pag mga batang gagmay aron mahimo dili kuyaw. Busa, ang atong lihok sa pag-ala-
silang mga anak sa Diyos ug sakop sa Kristo- gad sa uban, dunay kinutoban. Samtang si
hanong Katilingban. Kon mahatagan silag Jesus dili molunga ni maluya hangtod nga ang
kristohanong palibot sa Diyos, sa pamilya ug iyang mensahe ug pagsaksi sa kamatuoran
sa katilingban, maambitan nila ang gugma sa mihatod niya sa kamatayon.
Diyos ug motubo ang kristohanong kaakohan. Dunay lain nga karaang teksto sa Lucas
3:22 nga nag-ingon: “Ikaw ang Anak ko, “ug”
• 21. Wala magkinahanglan si Jesus sa pag- karong adlawa, Amahan na ko nimo” (sama sa
bag-o, ni sa pagdawat sa bunyag ni Juan. Slm 2:7). Mao sab ni ang laing paagi sa pag-
Apan timailhan ni sa pagpakighiusa niya sa paila sa Mesiyas ug Manluluwas.
katawhan. Sa pagpabunyag buot ipakita ni
Jesus nga dalan ni sa nangita sa hustisya ug • 23. Human ining talan-awona sa bunyag,
kabag-ohan sa kinabuhi. gipakita ni Lucas ang talaan sa kagikan ni
Sulod sa kapid-an ka siglo wala silay mga Jesus, nga lahi sa gihan-ay sa Mateo (Mt 1:1).
propeta, morag nagpakahilom ang Diyos. Ug Dili lang kay mibalik si Lucas kang Abraham,
alang sa mga Judio “sirado na ang langit”. mihatag pa siya sa kagikan ni Abraham hang-
Apan karon, ang Diyos namulong pag-usab. Si tod sa unang tawo, nga daw nagpakita nga mi-
Jesus mipaila sa mga propeta. Ang pag-ingon anhi siya aron pagluwas sa katawhan nga na-
nga “nabuka ang langit” nagpasabot nga hulog sa sala sukad pa ni Adan.
LUCAS 3 134

anak ni Salatiel, nga anak ni Nerib, Sala, 36 nga anak ni Cainan, nga anak
28 nga anak ni Melqui, nga anak ni Adi, ni Arfaxad, nga anak ni Sem, nga
nga anak ni Kosam, nga anak ni anak ni Noe, nga anak ni Lamec,
Elmada, nga anak ni Er, 29 nga anak ni 37 nga anak ni Matusalen, nga anak ni

Josue, nga anak ni Eliecer, nga anak Enoc, nga anak ni Jared, nga anak ni
ni Jarim, nga anak ni Matat, nga anak Malaleel, nga anak ni Cainan, 38 nga
ni Levi, 30 nga anak ni Simeon, nga anak ni Enos, nga anak ni Set, nga
anak ni Juda, nga anak ni Jose, nga anak ni Adan, nga anak sa Diyos.
anak ni Jonan, nga anak ni Eliaquim,
31 nga anak ni Melea, nga anak ni Ang Pagtintal kang Jesus
(Mt 4:1; Mc 1:12)
Mena, nga anak ni Matata, nga anak ni
Natan, nga anak ni David, 32 nga anak • 1 Mibiya si Jesus sa Jordan nga
ni Jese, nga anak ni Obed, nga anak 4 puno sa Espiritu Santo. Unya gi-
ni Booz, nga anak ni Salomon, nga dala siya sa Espiritu ngadto sa kami-
anak ni Najason, 33 nga anak ni Ami- ngawan sulod sa 40 ka adlaw. 2 Didto
nadab, nga anak ni Admin, nga anak gitintal siya sa yawa. Niining higayona
ni Arni, nga anak ni Esron, nga anak wala gayod siya mokaog bisag unsa,
ni Farez, nga anak ni Juda, 34 nga ug sa kataposan, gigutom siya. 3 Mi-
anak ni Jacob, nga anak ni Isaac, nga ingon ang yawa kaniya: “Kon anak ka
anak ni Abraham, nga anak ni Tera, sa Diyos, himoag pan kining batoha.”
nga anak ni Najor, 35 nga anak ni 4 Ug gitubag siya ni Jesus: “Giingon sa

Seruc, nga anak ni Ragan, nga anak ni Kasulatan: ‘Ang tawo dili mabuhi sa
Falec, nga anak ni Eber, nga anak ni pan lamang.”

Ang pagsaysay ni Lucas sa kagikan ni Jesus tiko. Walay kalamboang mahitabo sa pamaa-
hangtod ni Adan, nagpasabot sa kamaluk- ging panghungit. Busa, mitubag si Jesus: Dili
panon sa kaluwasan nga gidala ni Jesus. Ang sa pan lang nga mabuhi ang tawo kinutlo sa
Manluluwas nga si Jesus, dili alang ra sa mga Dt 8:3, nagpasabot nga ang matuod nga kina-
Judio kondili, sa tanang katawhan sa tibuok buhi dili makaplagan sa maangayon lang nga
kalibotan. kahimtang, apan ang tumong ining tanan mao
ang pagmugna og bag-ong mga tawo ug bag-
ANG TINTASYON ong mga binuhat. Ang mensahe mao nga wa-
lay laktod nga dalan paingon sa kalingkawa-
• 4.1 Sa pagsulat ining Ebanghelyoha, ang san.
kristyanos diha ubos sa Romanong dominas- Unya, giladlad atubangan ni Jesus ang hima-
yon. Nag-atubang silag problema sa bahandi ya sa Romanong Imperyo, uban sa harianong
ug gahom. Panahon sab ni nga ang Roma- kaambong: Kining tanan maimo... Ang pa-
nong imperador nagpakadios ug nagpasimba kigbisog ni Jesus mao kon andam ba siyang
sa tibuok Romanong Imperyo. motahan sa mithi ug baroganan sa Gingharian
Sulod sa 40 ka adlaw, si Jesus nag-inusara sa Diyos bugti sa mga bili ug mithi sa gingha-
ug nagpuasa sa kamingawan. Panahon ni sa rian ni Satanas.
iyang pangandam alang sa dagkong buluha- Hangtod karon kining tintasyona kanunayng
ton; ug higayon nga mobiya na siya sa ginika- molakduplakdop sa daghang kristyanos. Dili
nan, aron pagtahan sa kaugalingon sa kabu- dyotay ang nahaylo ining makaiibog nga tan-
but-on sa Amahan..., panahon pagsugod na yag. Tungod ni sa yawan-ong pwersa sa mga
sa iyang misyon nga mohatod niya sa kamata- sistema ug padagan sa pangkalibotang mga
yon. Sa kamingawan, nakigbisog siya batok sa negosyo ug patigayon diin ang kwarta ug ga-
mga pagsulay. Didto gisulay ang kalig-on sa nansya maoy gipakadios. Nagsuyop ni sa
iyang baroganan, ang iyang mga mithi ug panghunahuna sa dakong bahin sa katawhan
panglantaw nga maoy sukaranan sa pagkab-ot sa kalibotan, lakip ang Simbahan.
sa kinatibuk-ang plano sa Diyos. Apan kining tanan, gisalikway ni Jesus. Ang
… himoang pan kining batoha (b.3). Pag- bahandi ug gahom, naa aron gamiton, ug dili
sulay ni aron gamiton ang katingalahan niyang aron simbahon; aron moalagad ug mopaling-
gahom sa pagpakaon sa gigutom. Niining paa- kawas sa tawo, dili aron moulipon ug modaug-
giha motoo ug mosunod niya ang katawhan, daog.
labi na ang mga kabos. Sa ato pa, hiphipan Ang ikatulo mao ang tintasyon paghimog
ang mga tawo pinaagi sa mga proyekto ug katingalahang mga buhat aron matingala ang
kaayohan, aron moyukbo sila ug moila niya mga tawo. Sa kinatas-ang bahin sa Templo gi-
nga pangulo ug Manluluwas. Apan dili ni iyang sulsolan si Jesus sa pag-ambak, kay ang kasu-
pamaagi. Kalaki ni sa ambisyosong mga poli- latan nag-ingon, Kuptan ka nila aron dili ma-
135 LUCAS 4

5 Unya, gidala siya sa yawa ngadto 11 ug sa ilang mga kamot sapnayon ka
sa itaas sa bukid ug gipakita kaniya nila aron ang imong mga tiil, dili ga-
ang tanang gingharian sa tibuok ka- yod mabunal sa bato.’ 12 Apan gitubag
libotan. 6 Ug miingon ang yawa kani- siya ni Jesus: “Ayaw tintala ang Gi-
ya: “Ihatag ko kanimo ang tanang noo nga imong Diyos.”
gahom sa kalibotan ug ang himaya 13 Ug sa dihang human gitintal sa

niini, kay gitugyan kini kanako, ug yawa si Jesus, mibiya kini kaniya aron
ikahatag ko kini kang bisag kinsang paghulat og laing tukmang higayon.
buot kong tugyanan niini. 7 Kining Ang Sinugdan sa Pagpangalagad ni
tanan akong itugyan kanimo sa higa- Jesus sa Galilea
yon nga imo akong simbahon.” 8 Apan (Mt 13:53)
mitubag si Jesus: “Nag-ingon ang Ka- • 14 Mibalik si Jesus ngadto sa Gali-
sulatan: ‘Simbaha ang Ginoo nga lea ubos sa gahom sa Espiritu Santo
imong Dios, ug siya lamang ang ala- ug ang balita mahitungod kaniya mi-
gari.’” kaylap sa tibuok kayutaan. 15 Ug mi-
9 Unya gidala siya sa yawa ngadto
sugod siya pagpanudlo sa mga sina-
sa Jerusalem, ug gipabarog siya sa goga, ug midayeg kaniya ang tanan.
kinatas-ang bahin sa templo ug giing-
nan siya: “Kon ikaw ang anak sa Gisalikway si Jesus didto sa Nazaret
Diyos, ambak gikan dinhi ngadto sa • 16 Unya miabot si Jesus sa Naza-

ubos, 10 kay nag-ingon man ang Kasu- ret, ang lugar diin didto siya magdako,
latan, ‘Ang Ginoo magmando sa iyang ug ingon sa naandan misulod siya sa
mga anghel sa pagbantay kanimo, sinagoga sa Adlaw nga Igpapapahu-

pandol sa bato ang imong tiil. Ang yawa mi- ug sa paghatag sa ilang komentaryo. Dinhi si
kutlog teksto sa Dt 6:16. Jesus nakasugod pagsulod ug pagpaila sa kau-
Kon buhaton ni ni Jesus, sa usa ka pamilok, galingon.
hugopan siya sa daghang tawo. Dili na siya Sa nailhan na sa mga tawo si Jesus, miadto
maghago. Sa usa ka sulti, motoo dayon sila ug siya sa Nazaret, apan wala siya dawata sa ka-
mosunod. Niining paagiha dili na siya kina- tagilunsod. Niining maong teksto, gisaysay ni
hanglang mopuyo uban sa katawhan; dili na Lucas nganong nakadani si Jesus og daghang
siya kinahanglang mosinati sa ilang kalisod ug tawo, ug nganong gisalikway siya sa uban, labi
pag-antos ni mouban sa ilang pakigbisog. na sa Nazaret.
Apan kining paagiha, taphaw rag sangpota- Sa pagbukhad...(b. 17) kining tekstoha
nan alang sa mga tawo. Dili ni modala nila sa kinutlo sa Is 61:1-2. Si Isaias naghisgot sa iya
pagtahan sa kaugalingon alang sa gingharian. mismong misyon: nga ang Diyos nagpadala
Dili ni mopahigmata nila alang sa mas lawom niya sa mga Judio nga gibihag aron ipahibawo
nga pagtamod, paghangad ug pagsalig. ang pagduaw kanila sa Diyos. Apan mas mo-
Busa, si Jesus mikutlo sa kasulatan nga nag- haom ni sa gibuhat ni Jesus; gipadala siya sa
ingon: Ayawg hagita ang Ginoo nga imong Diyos aron pagdalag matuod nga kagawasan
Diyos. sa katawhan nga nangandoy ini.
Ang tudling pagsangyaw og kagawasan sa
• 14. Mipauli si Jesus sa ilaha uban sa pipi- binilanggo dili mabasa sa maong teksto sa
la ka tinun-an ni Juan nga naiyang tinun-an (Jn Isaias, apan gikuha sa laing teksto sa mao gi-
1:35). Gikan sa Cafarnaum diin nag-abotan si hapong basahon (Is 58:61), ug gisukip dinhi,
Jesus sa balay ni Simon ug Andres, nagsugod kay ang giingong paghatag og kagawasan ma-
siya pagwali sa mga sinagoga sa Galilea (Mc kasumada sa gibuhat ni Jesus.
1:35). Ang iyang mga pulong nakapatandog Karong adlawa...(b. 21). Mianhi si Jesus
sa katawhan, kay nagbuhat man siya inuba- aron pagmantala sa bag-ong panahon kanus-a
nan sa gahom sa Espiritu. ang Diyos maania ug mopasig-uli sa katawhan.
Nagsugod…(b. 15). Wala siya moderetso sa Sa matag 50 ka tuig ang mga Israelita magsau-
katawhan, apan nagsugod pagwali sa mga si- log sa “tuig sa kalipay”. Niining higayona ang
nagoga diin gipaila ni Jesus ang kaugalingon. tanang utang mapapas, ug ang mga ulipon ma-
hatagag kagawasan (Lev 25:10). Unya, gipahi-
• 16. Usa ra ang Templo sa tibuok nasod sa bawo ang tuig sa kaluoy sa Ginoo. Katuma-
Palestina, ang naa sa Jerusalem, diin magha- nan ni sa mga panagna ug sa mga saad sa
lad og mga sakripisyo ang mga pari. Apan sa Diyos. Pinaagi ni Jesus, ang Diyos nakig-uban
lainlaing dapit, naa silay mga sinagoga, diin sa iyang katawhan: gipaila ni Jesus ang Ama-
magsimba sila ug magtuon sa Balaang Kasu- han ug gipaila sa Amahan ang iyang Anak pina-
latan. Busa, sayon ra ang pag-apil sa pagbasa agi sa mga timaan ug milagro nga iyang gihimo.
LUCAS 4 136

lay. Mitindog siya aron pagbasa sa Ka- kaugalingon. Buhata sa imong kau-
sulatan 17 ug gitunol kaniya ang basa- galingon lungsod ang among nadu-
hon ni propeta Isaias. Gibukhad niya ngog nga imong gibuhat sa Caper-
kini ug gibasa ang bahin diin nahi- naum.”
sulat: 18 “Ang Espiritu sa Ginoo ania 24 Ug miingon siya: “Ingnan ko

kanako, tungod kay gihilogan ako kamo, walay propeta nga gidawat sa
aron isangyaw ang Maayong Balita iyang kaugalingong lungsod. 25 Sa
ngadto sa mga kabos. Gipadala niya pagkatinuod, sultihan ko kamo, dag-
ako aron pagsangyaw og kagawasan hang mga balong babaye didto sa
sa mga binihag, ug aron pagpahiuli sa Israel sa panahon ni Elias, sa dihang
panan-aw sa mga buta; ug kaga- ang langit wala mopaulan sulod sa
wasan sa mga dinaugdaog. 19 Ug aron tulo ka tuig ug unom ka bulan, ug sa
pagmantala sa tuig sa kaluoy sa dihang miabot ang dakong gutom sa
Ginoo.” tibuok yuta. 26 Apan wala ipadala si
20 Unya gilukot ni Jesus ang basa- Elias ngadto sa bisan kinsa kanila,
hon ug gihatag kini pagbalik ngadto kondili ngadto lamang sa usa ka ba-
sa alagad ug milingkod siya. Mitutok long babaye sa Sarepta, sa lungsod sa
kaniya ang tanan didto sa sinagoga. Sidon. 27 Adunay daghan usab nga
21 Ug miingon siya kanila: “Karong ad- mga sanlahon sa Israel sa panahon ni
lawa natuman kining bahina sa Kasu- propeta Eliseo, apan walay bisan usa
latan ingon gayod sa inyong nadu- kanila ang naayo gawas kang Na-
ngog.” aman, nga Sirio.”
22 Ug ang tanan midayeg kaniya, ug 28 Sa ilang pagkadungog niini, nag-

nahibulong sila sa malumong mga lagotgot pag-ayo ang tanan nga atua
pulong nga nagagikan sa iyang baba. sa sinagoga. 29 Nanindog sila ug ilang
Unya miingon sila: “Dili ba kini siya giabog si Jesus ngadto sa gawas.
mao man ang anak ni Jose?” 23 Ug Unya ilang gidala siya ngadto sa kina-
miingon si Jesus kanila: “Sa walay tumyang bahin sa bungtod aron ila na
pagduhaduha, sultihan ako ninyo ba- unta siyang ihulog sa pangpang.
hin sa panultion nga nagkanayon: 30 Apan miagi siya sa taliwala nila ug

‘Mananambal, tambali ang imong miikyas.

Paghatag sa bag-ong...(b. 18). Mianhi si lingkawasan. Walay tinguha si Jesus pag-apil
Jesus aron pagpahimugso sa tibuok kalingka- sa mga panatikong pundok sa iyang panahon
wasan sa tawo ug sa tanang katawhan. Dayag nga madaugdaogon gihapon sama sa Roma-
kaayo nga ang mga Judio nangandoy, una sa nong imperyo. Hinuon, mibarog siya alang sa
tanan, sa politikanhong kagawasan nga tipik kamatuoran ug nagmasa og lig-ong pundas-
sa tibuok kalingkawasan sa tawo. Nganong yon alang sa malingkawasnong kalihokan sa
wala man si Jesus mangako ini? Mao ra bay umaabot.
iyang gilantaw ang “mga kalag”? Gihilogan... (b. 18). Basaha ang komentar-
Sa pagkatinuod, ang Daang Kasabotan wala yo sa Lucas 6:20.
magsaad og “kaluwasan sa mga kalag,” apan Unya, gipakita ni Lucas nganong gisalikway
kini ang gitagaag gibug-aton sa atong simba- si Jesus sa mga tawo sa Nazaret:
han karon. Mao ray gihunahuna sa tawo ang – Una tungod sa garbo. Kasagaran ang
kaluwasan sa kalag hangtod nga nagpaka- mga tawo daling mohangop sa mga bisita gi-
hilom na lang siya, nahadlok, usahay nabayran kan sa mga dagkong lungsod o syudad. Si
ug way kalibotan nga adlaw-adlaw nahimo si- Jesus wala dawata, kay tagaila ra. Anak ra
yang kaabin sa pagpakasala sa ekonomikan- siya sa panday nga si Jose. (Basaha ang ko-
hon ug sosyal nga kinabuhi. mentaryo sa Mc 6:1)
Ang Daang Kasabotan naglantaw nang daan – Unya, tungod sa kasirado. Tungod sa
sa pag-abot sa Manluluwas, ug si Jesus mao pag-isip nila nga sila ray pinalabi sa Diyos, dili
ang katumanan ini. Ang iyang mga pulong ug makadawat nga ang Diyos mohatag sa panala-
buhat nakapatandog kaayo sa katawhan. Sa- ngin sa uban nga dili Judio. Si Jesus nagpahi-
ma siya sa nagtisok og binhi nga dili dayon numdom nila nga bisan ang mga propeta nag-
motubo ug makapamunga. Ang mensahe nga tabang sa nanginahanglan nga lahi nilag pag-
iyang gitisok sa katawhan inanay sab nga na- too (1 H 17:7; 2 H 5), kay ang Diyos, Diyos
kapahigmata ug nakahatod nila sa tibuok ka- man sa kinabuhi ug dili Diyos sa mga Judio ra.
137 LUCAS 5

Ang Tawo nga Giyawaan iyang kiliran. Unya iyang gipapahawa
(Mc 1:23; Mt 4:24; 8:14) ang hilanat ug naayo siya. Unya, diha-
• 31 Unya milugsong si Jesus sa Ca- diha, mibangon siya ug mialagad ka-
pernaum, usa ka lungsod sa Galilea, nila.
ug didto nagtudlo siya sa mga tawo sa 40 Sa pagsalop na sa adlaw, ang ta-

Adlaw sa Pahulay. 32 Nahibulong si- nan nga adunay masakiton sa nagka-
lang tanan sa iyang gipanudlo, kay daiyang balatian, gidala ngadto kang
gamhanan man ang iyang mga Jesus. Unya iyang gitapion ang iyang
pulong. mga kamot sa matag usa kanila ug
33 Didto sulod sa sinagoga, dihay
giayo niya sila. 41 Nanglayas usab gi-
lalaki nga giyawaan, nga misinggit og kan sa daghang mga tawo ang mga
kusog: 34 “Jesus nga taga Nazaret, un- yawa nga misinggit-singgit sa pag-
say imong tuyo kanamo? Mianhi ka ba ingon: “Ikaw mao ang anak sa Diyos!”
aron pagpukan kanamo? Nakaila ako Apan iya silang gibadlong ug wala
kanimo. ikaw mao ang Balaan sa niya sila tugoti pagsulti, kay nasayod
Diyos.” 35 Apan gibadlong siya ni Je- man sila nga siya mao ang Mesiyas.
sus nga nagkanayon: “Hilom ug paha-
Ang Pagwali ni Jesus
wa gikan kaniya!” Human gilamba-
42 Sa pagsubang na sa adlaw, mibi-
lamba ang tawo sa ilang atubangan,
migawas ang yawa gikan kaniya ug ya si Jesus ug miadto sa hilit nga da-
ang tawo wala unsaa niini. pit. Ang mga katawhan nangita ug
36 Unya natingala ang tanan, ug miadto gayod kaniya. Sa dihang ila na
nag-ingnanay sila sa usag-usa: “Un- siyang nakita, ila siyang gipugngan
sang matanga sa pulong kini? Diin aron magpabilin kanila. 43 Apan mi-
man kaha nagagikan ang iyang katu- ingon siya kanila: “Kinahanglan gayod
ngod ug gahom nga iya mang giman- nga iwali ko usab ang maayong balita
doan ang yawa, ug misunod kini kani- sa gingharian sa Diyos ngadto sa
ya?” 37 Unya, mikaylap sa tanang da- ubang kalungsoran, kay mao man kini
pit niadtong yutaa ang mga balita ma- ang hinungdan nganong gipadala ako.
44 Ug nagwali siya sulod sa mga sina-
hitungod kang Jesus.
goga sa Judea.
Ang Pag-ayo sa Daghang mga
Masakiton Ang Pagtawag sa Unang mga Tinun-an
38 Mibiya si Jesus sa sinagoga ug (Mt 4:18; Mk 1:16)

miadto siya sa balay ni Simon. Ni- • 1 Samtang nag-inilogay ang mga
adtong higayona gihilantan ang uga- 5 tawo sa pagduol kaniya aron pag-
ngang babaye ni Simon, busa ilang gi- pamati sa pulong sa Diyos, nagbarog
sultian si Jesus bahin sa iyang kahim- si Jesus sa lapyahan sa lanaw sa Ge-
tang. 39 Miduol si Jesus ug mibarog sa nesaret. 2 Ug didto iyang nakita ang

• 31. Basaha ang komentaryo sa Mc 1:21. Mihangyo si Jesus pagsakay sa baroto ni
Nganong gipahilom ni Jesus ang daotang Pedro, ug gidawat siya ni Pedro sa dakong ka-
espiritu? Susama gihapon ni sa 4:41. hinangop. Apan wala magpaabot si Jesus nga
Dili siya magpatawag sa mga tawo og Cristo alagaran siya, nangita hinuon siyag mga tawo
o Mesiyas o Balaan sa Diyos (kining tanan nga andam moalagad sa uban, andam pagbiya
parehag kahulogan sa Manluluwas, ang hinilo- ug pagtahan sa kaugalingon aron pag-uban sa
gan sa Diyos), kay lahi ra ang matang sa iyang buluhaton. Daghan ang naminaw niya,
manluluwas sa hunahuna sa mga tawo. Kon apan nanginahanglan siyag apostoles.
pasagdan niya makadaot lang ni ug makaha- Ang mga milagro laing paagi sa pagpanudlo
tag og dugang kalibog. ni Jesus. Ang gipakita nga milagro ni Jesus,
mao ang pulong sa Diyos alang sa umaabot
ANG MGA APOSTOL nga apostoles. Palawod ug itaktak... Gituman
• 5.1 Gidetalye pag-asoy ni Lucas ang gi- ni Pedro ang gisugo ni Jesus, bisag nasayod
saysay sa Marcos 1:16. siya nga walay makuha. Sa samang pagkaagi,
LUCAS 5 138

duha ka mga sakayan sa daplin sa nahitabo miluhod siya sa tiilan ni Je-
baybayon. Ang mga mananagat nang- sus ug miingon: “Palayo kanako, Gi-
waswas sa ilang mga pukot kay mao noo, kay usa ako ka makasasala!”
pa man ang ilang pag-abot gikan sa 9 Natingala si Simon ug ang tanan nga

dagat. 3 Mitungtong siya sa usa ka sa- nakasaksi sa maong hitabo, tungod sa
kayan nga iya ni Simon. Unya mi- hilabihan kadaghan sa isda ng ilang
hangyo siya kaniya sa pagtulod og di- nakuha. 10 Natingala usab ang mga
yutay sa iyang sakayan ngadto sa da- anak ni Zebedeo, nga si Santiago ug
gat. Milingkod siya sa sakayan og mi- Juan, ang mga kauban ni Simon.
padayon pagtudlo sa mga tawo. 4 Sa Unya miingon si Jesus kang Simon:
nakahuman na siyag sangyaw, gi- “Ayaw kahadlok! Sukad karon ma-
ingnan niya ni Simon: “Palawod kamo ngisda ka na og mga tawo.” 11 Human
ug itaktak ang inyong mga pukot aron nilag dalha ang mga sakayan sa bay-
makakuha kamog isda.” 5 Ug mitubag bayon, ilang gibiyaan ang tanan ug
si Simon: “Magtutudlo, naghago kami misunod sila kang Jesus.
sa tibuok gabii apan wala kami naku-
ha. Apan tungod kay nagsugo ka Ang Pag-ayo sa Usa ka Sanlahon
(Mc 1:40; Mt 8:20)
man, akong itaktak ang mga pukot.”
6 Ug ilang gitaktak ang ilang mga pu- • 12 Samtang didto si Jesus sa usa

kot, ug hilabihan kadaghang isda ang ka lungsod, may usa ka sanlahon. Sa
ilang nakuha. Tungod sa kadaghan sa pagkakita niya kang Jesus, mihapa
ilang kuhang isda hapit magisi ang siya sa iyang atubangan ug nagpaki-
ilang mga pukot. 7 Busa ilang gitawag malooy sa pag-ingon: “Ginoo, kon
ang ilang mga kauban sa pikas saka- but-on nimo, mamaayo ako!”
yan aron motabang kanila. Nanuol 13 Unya gihakap siya ni Jesus ug

ang ilang mga kauban ug gipuno nila giingnan: “Buot ko, mamaayo ka!” Di-
pag-ayo ang duha ka mga sakayan, hadiha naayo ang sanlahong lalaki.
nga tungod niini hapit na sila malu- 14 Unya, gipasidan-an siya ni Jesus sa

nod. dili pagpanugilon kang bisan kinsa, ug
8 Sa pagkakita ni Simon Pedro sa miingon, “lakaw ug ipakita ang imong

ang gisaligan sa apostoles sa ilang pagsang- kay sa kaayohan sa parokya; kon naglantaw
yaw sa Maayong Balita mao ang gahom ni siya ug mibati sa kahimtang sa tanang kataw-
Jesus, dili ang ilang kaugalingon. han isip mananagat sa mga tawo.
Nakakuhag... (b. 6). Tungod sa ilang gibu- Dinhi, gihiusa ni Lucas ang duha ka nagka-
hat, napuno sila sa paglaom ug pagsalig. lahing hitabo: ang pagtawag sa mga tinun-an
Gikan karon... (b. 10). Hiusahon ang ka- nga nalakbitan sa Mc 1:16, ug ang katingala-
tawhan nga nabahinbahin tungod sa sala, hiu- hang pagkakuha sa daghang isda. Kining ika-
sahon ang nagkatibulaag nga mga anak sa duhang hitabo gibutang ni Juan human sa
Diyos sa Simbahan ni Jesus. pagkabanhaw ni Jesus (Jn 21:1-6). Makita din-
Palayo... (b. 8). Nakita ni Pedro nga ma- hi nga ang mga apostol dili interesado sa in-
kasasala siya dihang nadiskobrehan niya ang saktong petsa sa pagkahitabo, apan sa men-
Diyos sa iyang kinabuhi. Nagpadayag si Pedro saheng nagpaluyo sa maong teksto. Alang ni
sa iyang pagtoo kang Jesus nga nagtawag Juan, mas mohaom ang maong hitabo kon
aron pagluwas sa makasasala. ipahimutang sa pagpakita ni Jesus human sa
Ila ning gibiyaan...(b. 11). Dili kay daghan iyang pagkabanhaw.
silag katigayonan, apan gibiyaan ang naan-
dang kinabuhi lakip ang trabaho ug pamilya.
Ang Apostoles nagkahulogag pinadala. Si • 12. Basaha ang komentaryo sa Marcos
Jesus nagpili ug nagpadala nila sa iyang nga- 1:40.
lan. Apan dayag na lang nga ipadala ang Paghimog...(b. 14). Ang maong balaod nag-
andam rang mobulig sa iyang buluhaton. Sa sugo nga ang sanlahon ipalayo sa mga tawo
atong panahon karon daghan ang katoliko (Lev 13:45), apan kon may timailhan nga na-
nga naminaw sa Ebanghelyo, apan dyotay ayo siya human mahiling sa mga pari, maka-
kaayo ang mibulig ni Cristo. balik na siya pagpuyo sa katilingban. Nagtoo
Ang kristyano matawag nga apostol o mibu- sila nga ang sanla silot sa Diyos, ug ang pag-
lig ni Jesus kon ang iyang panglantaw labaw kaayo pasaylo sa sala.
139 LUCAS 5

kaugalingon sa pari, ug paghimog ha- Balaod ug ang mga Pariseo manguta-
lad sumala sa gisugo ni Moises, isip na sa ilang tagsa-tagsa ka kaugali-
pagpamatuod nga maayo ka na.” ngon nga nagkanayon, “Kinsa ba ki-
• 15 Apan
ning tawhana nga nanampalas man
mikaylap hinoon pag-ayo siya sa Diyos? Kinsay ba ang may ga-
ang balita mahitungod kang Jesus, ug hom pagpasaylo sa mga sala? Dili ba,
nangadto kaniya ang duot sa kataw- ang Diyos man lamang?”
han aron pagpamati ug pagpatambal 22 Sa dihang nasayran ni Jesus ang
sa ilang mga balatian. 16 Tungod niini, ilang gihunhuna, nagkanayon siya,
miikyas siya nga nag-inusara ngadto “Nganong nangutana man kamo sa
sa dapit nga awaaw ug didto nag- inyong kasingkasing? 23 Unsay ba
ampo siya. diay ang mas sayon, ang pag-ingon
Ang Pag-ayo sa Usa ka Paralitiko ba, ‘Gipasaylo ka sa imong mga sala,’
• 17 Usa o ang pag-ingon, ‘tindog ug lakaw?’
niana ka adlaw, sa dihang 24 Buot ko nga masayran ninyo nga
nanudlo si Jesus, dihay mga Pariseo
ang Anak sa tawo aduna gayoy ga-
ug mga magtutudlo sa Balaod nga
hom sa pagpasaylo sa mga sala dinhi
nagagikan sa nagkalainlaing lungsod
sa yuta.” Unya iyang giingnan ang
sa Galilea, Judea ug Jerusalem. Nang-
paralitiko, “Sultihan ko ikaw; bangon,
lingkod sila aron pagpaminaw kaniya.
bitbita ang imong gihigdaan ug pauli
Ug ang gahom sa Ginoo nag-uban
sa inyo!” 25 Dihadiha mibangon siya sa
kang Jesus sa iyang pagpanambal sa
ilang atubangan, iyang gihipos ang
mga masakiton. 18 Unya, nangabot
iyang higdaanan ug mipauli, nga nag-
ang mga kalalakinhan nga nagdayong
dayeg sa Diyos.
sa usa ka paralitiko. Ug naningkamot 26 Natingala pag-ayo ang tanan, ug
sila pag-ayo sa pagdala kaniya ngad-
ilang gidayeg ang Diyos. Ug sa da-
to kang Jesus. 19 Apan wala sila ma-
kong kahadlok nagkanayon sila: “Na-
kakitag paagi tungod sa kadaghan sa
kita nato karon ang mga kahibulo-
mga tawo. Busa mikatkat sila sa atop
ngang butang!”
sa balay, ug ilang gitunton ang parali-
tikong naghigda sa iyang higadaanan Ang Pagtawag ni Levi
ngadto gayod sa taliwala sa katawhan, (Mc 2:13; Mt 9:9)
atubangan ni Jesus. • 27 Human niini, migawas si Jesus
20 Sa pagkakita ni Jesus sa kadako ug nakita niya ang usa ka kobrador sa
sa ilang pagsalig, miingon siya: “Hi- buhis, nga ginganlag Levi, nga nag-
gala, gipasaylo ka na sa imong mga lingkod sa iyang opisina. Unya mi-
sala.” 21 Unya ang mga magtutudlo sa ingon si Jesus kaniya: “Sunod kana-

• 15. Moadto si...(b. 16). Gihisgotan ni nga dili lang siya tinun-an ni Moises ug sa mga
Lucas sa makadaghan, nga si Jesus nag-ampo. propeta, apan labaw siya nilang tanan.
Mag-ampo si Jesus labi na sa dili pa mohimog Dinhi masabtan nganong nasuya niya ang
dagkong buluhaton (3:21;6:12;9:28 ubp.). mga magtutudlo sa Balaod. Wala siya maka-
Ang tuyo dili aron paglikay kondili paggahig eskwela ug walay diploma, apan nagpalu-
panahon alang sa kahilom ug sa pamalan- malumag tudlo. Para nila, kon moabot na ang
dong. Diyos, ang ilang kahibaluo ug pagtulun-an
ilhon ug paluyohan. Apan si Jesus, taliwala sa
• 17. Basaha ang komentaryo sa Marcos 2:1 yanong katawhan wala manumbaling sa mga
…magtutudlo sa Balaod...(b. 17). Niining awtoridad sa Balaod nga nakamenos pag-ayo
panahona, ang mga Pariseo ug magtutudlo sa sa mga kabos. Ug kay dili man sila makadawat
Balaod dili pa supak ni Jesus. Apan kay naka- ni Jesus, wala silay mahimo gawas sa pagsu-
eskwela man silag relihiyon, silay unang na- pak niya.
ngangha sa gipadayag ni Jesus: Kinsa man
siya? Magtotoo bang nagtoo ug nagsunod sa • 27. Basaha ang komentaryo sa Mc 2:13.
mga balaod sa Diyos o nagtukod bag laing Kining maong hitabo nagsaysay giunsa ni
sekta? Alang ni Jesus higayon ni pagpakita Jesus pagpahimutang ang kaugalingon sa kati-
LUCAS 5 140

ko.” 28 Ug mitindog siya, iyang gibi- tang anaa pa uban kanila ang paman-
yaan ang tanan, ug misunod kang honon? 35 Moabot ra unya ang adlaw
Jesus. nga kuhaon na ang pamanhonon, ug
29 Unya, naghimo si Levi og dakong unya magpuasa na sila nianang higa-
hikay sa iyang balay alang kang yona.”
Jesus. Ug didtoy daghang kobrador sa 36 Unya misulti si Jesus og lain na
buhis usab ug uban pang mga tawo usab nga sambingay, “Walay molaksi
nga nakigsalo kanila. 30 Tungod niini og bag-ong panapton aron itapak kini
ang mga Pariseo ug ang kauban ni- sa daang bisti! Kay kon buhaton niya
ining mga magtutudlo sa balaod nag- kini, mausik lamang ang bag-ong bis-
bagulbol batok sa mga tinun-an ni ti, ug ang bag-ong panapton dili gayod
Jesus. Nangutanan sila, “Nganong na- mohaom sa daan panapton. 37 Walay
ngaon man kamo ug nakig-imon ka- mohipos og bag-ong bino sa daang
uban ang mga kobrador sa buhis ug mga sudlanan nga panit. Kon buhaton
mga makasasala?” 31 Mitubag si Jesus niya kini, mobusdik ang bag-ong bino
kanila, “Ang mga tawo nga himsog sa mga daang panit nga sudlanan, ug
wala magkinahanglag doktor, kun dili unya mausik lamang hinoon ang bino,
kadtong mga masakiton lamang. lakip na niini ang mga sudlanan.
32 Wala ako moanhi aron pag-awhag 38 Inay, isulod ang bag-ong bino sa
sa mga maayo, kun dili sa mga maka- mga bag-ong sudlanan nga panit.
sasala, aron paghinulsol sa ilang mga 39 Ug walay si bisan kinsa nga nakati-
sala.” law na og daan nga bino ang mangan-
Ang Pangutana Mahitungod sa doy pagtilaw og bag-ong bino: tungod
Pagpuasa kay moingon gayod siya: ‘Mas lamian
33 Ug miingon sila kang Jesus, ang daan.’”
“Kanunayng nagpuasa ug nag-ampo Ang Pagpangutlog mga Uhay sa
ang mga tinun-an ni Juan, ingon man Adlaw sa Pahulay
usab ang mga tinun-an sa mga Pari- (Mc 2:23; Mt 12:1; Mc 3:1)

seo, apan ang imong mga tinun-an • 1 Usa
niana ka Adlaw sa Pahulay,
nagpunayg kaon ug inom.” 34 Mitubag 6 samtang miagi si Jesus sa kau-
si Jesus kanila, “Papuasahon ba diay mahan sa trigo, ang iyang mga tinun-
ninyo ang mga dinapit sa kasal sam- an nangutlog mga uhay sa trigo. Hu-

lingban ug kinsay iyang gikauban: ang pundok Sa unang panagbangi, wala makiglalis si
sa mananagat nga iyang piyalan sa bag-o ug Jesus sa mga Pariseo nga nag-isip nga trabaho
lahi nga tinoohan; ang mga sanlahon ug mga ang pagkutlog pila ka uhay. Gipahinumdoman
masakiton nga nangita niya. Gitawag niya ang sila sa gibuhat kaniadto ni Hari David. Unya,
mga tawo, sama ni Levi, nga sinalikway sa ka- midugang siya pag-ingon: Ang anak sa tawo
tilingban. Ginoo pod sa Adlaw sa Pahulay. Alang sa
Bag-ong bino, bag-ong sudlanan... Basaha mga Judio, ang tanan lakip ang Labawng Pari,
ang komentaryo sa Mateo 9:17. obligado pagsunod sa mga tulumanon sa Sa-
bado. Mao nga nasagmuyo sila ug natingala sa
• 6.1 Makita dinhi ang duha ka panagbangi gipamulong ni Jesus. Kinsa ug unsa man ang
tali ni Jesus ug sa mga relihiyoso sa iyang pa- buot ipatoo kanila ni Jesus?
nahon, nga may kalabotan sa adlaw sa pa- Sa ikaduhang hitabo, dihay Paralitiko nga
hulay. buot magpaayo ni Jesus sa Sabado. Mabuhat
Basaha sab ang komentaryo sa Mc 3:1. ni ni Jesus sa sunod adlaw. Apan gipalabi ni
Dili nato kalimtan nga angSabado nagpasa- Jesus ang pakigbangi kay ang katuyoan sa
bot og pahulay. Ang Diyos nag-awhag nga sa Ebanghelyo mao ang pagpalingkawas sa tawo,
matag semana maggahin tag adlaw alang sa ug ang tawo makalingkawas kon dawaton niya
Diyos. Ang nag-unang tuyo ini, dili alang sa nga dili sa Diyos ang sosyedad nga mamugos
relihiyosong tigom, apan ang pahulay sa tawo sa kaugalingong mga sukdanan; nga dili sa
(Ex 20:10). Kon ang tawo dili na ulipon sa ad- Diyos ang paglapas sa konsensya, sa dignidad
law adlaw niyang panginabuhi, mapasidung- ug sa kabalaan sa mga anak. Kasagaran, gipa-
gan pod ang Diyos. kabalaan sa mga tawo ang naandang sistema,
141 LUCAS 6

man nila kusokusoha sa ilang mga tanan ug miingon siya sa lalaki, “Ituy-
kamot ang mga uhay ilang gikaon ang od ang imong kamot.” Ug gibuhat
mga lugas niini. 2 Apan nangutana niya kini ug dihadiha naayo ang iyang
ang pipila ka mga Pariseo: “Nganong kamot. 11 Nangasuko sila pag-ayo ug
gibuhat man ninyo ang gidili sa Adlaw nagsabotsabot kun unsay ilang angay
sa Pahulay?” 3 Ug mitubag si Jesus: buhaton kang Jesus.
“Wala ba diay ninyo mabasahi ang gi-
Gipili ni Jesus ang Napulog Duha ka
buhat ni David sa dihang gigutom mga Tinun-an
siya, ug ang iyang mga kauban? 4 Mi- (Mc 3:13; Mt 10:1)
sulod siya sa balay sa Diyos, ug iyang • 12 Niadtong panahona mitungas si
gikuha ang pan nga hinalad ngadto sa
Jesus sa bungtod aron pag-ampo ug
Diyos. Unya mikaon siya niini ug
didto mag-ampo siya sa Diyos sa ti-
iyang gihatagan ang iyang mga kau-
buok gabii. 13 Ug sa pagkaugma, gita-
ban, bisan pa man kon walay angay
wag niya ang iyang mga tinun-an, ug
nga mokaon niini gawas lamang sa
mipili siya og napulog duha gikan ka-
mga pari.” 5 Ug miingon siya kanila:
nila. Kini sila iyang ginganlan og mga
“Ang Anak sa Tawo mao ang Ginoo sa
apostoles: 14 Kini sila mao si Simon
Adlaw sa Pahulay.”
6 Unya, sa lain na usab nga Adlaw
nga ginganlag Pedro; ang iyang igso-
on nga si Andres; si Santiago ug si
sa Pahulay, samtang misulod si Jesus
Juan; si Felipe; si Bartolome; 15 si
sa usa ka sinagoga ug nanudlo, didtoy
Mateo; si Tomas; si Santiago nga anak
usa ka lalaki nga kuyos ang tuong
ni Alfeo; si Simon nga gitawag og
kamot. 7 Ug ang mga magtutudlo sa
‘Selote;’ 16 si Judas nga anak ni San-
Balaod ug mga Pariseo naniid pag-
tiago; ug si Judas Iskariote, ang mi-
ayo kon manambal ba gayod siya sa
budhi kaniya.
Adlaw sa Pahulay, aron aduna silay
ikasumbong batok kaniya. Ang Pagpangalagad ni Jesus sa Usa ka
8 Apan nahibalo si Jesus sa ilang Duot sa Katawhan
mga gipanghunahuna. Ug miingon (Mt 5:6-7)

siya sa lalaki nga kuyos ang kamot, • 17 Unya milugsong si Jesus gikan

“Dali ngari ug barog sa dinhi.” Unya sa bukid uban kanila, ug mibarog siya
mitindog ang tawo ug mibarog didto, sa usa ka dapit nga patag. Didto mi-
9 ug miingon si Jesus, “Pangutan-on dagsang ang usa ka duot sa katawhan
ko kamo. Angayan ba sa Adlaw sa Pa- nga nagagikan sa tibuok Judea ug Je-
hulay ang pagluwas og kinabuhi o ang rusalem ug sa kabaybayonan sa Tiro
pagpatay niini? 10 Gitan-aw niya silang ug Sidon aron pagpaminaw ug pagpa-

baload ug kagamhanan. Nagsunod sila ini nga • 12. Nag-ampo si Jesus alang sa iyang mga
daw ulipon, walay pagtuki ug pagsaway. Sa tinun-an, kay sa wala pa ang pagkabanhaw dili
ingon dili sila gawasnon ni maisip nga mga niya malakip ang tanan, gawas sa mga suod sa
anak sa Diyos. (Basaha sa Gal 3:1-5,5:1; Col iyang kinabuhi. Mahimo silang Apostoles. Ang
2:20-23). Ang pagtahod sa Diyos nga maka- kalamposan sa iyang misyon nasandig nila,
pugong sa pagsusi sa kamatuoran, wala masu- ingon man ang pagtoo sa katawhan. Pinaagi
bay sa Ebanghelyo busa, mini ning tinoohana. sa pag-ampo buot ni Jesus masiguro nga nag-
Ang pagtuon sa Biblia kinahanglang ubanan buhat siya sa kabubut-on sa Amahan (Heb
sa pagtuon sa bag-ong mga tampo sa sensya, 1:24). Kay gipili man sila ni Jesus aron piyalan
apan kon ipadaplin lang ni, sa kahadlok nga sa iyang simbahan, moagi silag daghang pag-
makadaot sa binata tang panglantaw sa ba- sulay (Lc 22: 31). Pinaagi sa gahom sa pag-
laang kasaysayan, nan, nakasala ta batok sa ampo buot ni Jesus nga malayo sila sa kadaot
Espiritu. (Jn 17:9). Sa wala pa siya mamatay gibatig
May mga higayon kanus-a gilapas ni Jesus kahupay si Jesus nga walay usa nila nga na-
ang giisip nga labing balaang balaod sa mga wala (Jn 17:12).
Judio. Apan duna siyay mas balaanon nga
katuyoan: ang paghatag og kinabuhi sa kaig- • 17. Basaha ang komentaryo sa kabulaha-
soonan. nan sa Mateo 5:1. Ang kabulahanan ni Mateo
LUCAS 6 142

tambal kaniya sa ilang mga nagkadai- 24 Apan alaot kamong mga aduna-

yang sakit. 18 Ang mga gipangyawaan han, kay napahimuslan na ninyo ang
nangaayo gayod. 19 Ug ang tanan nga kahamugaway sa kinabuhi!
naningkamot paghikap kaniya, na- 25 Alaot kamong mga busog karon,

ngaayo usab. kay gutomon unya kamo!
Alaot kamong nagkatawa karon,
Ang mga Kabulahanan ug mga
Kasub-anan
kay magbakho ug maghilak kamo!
26 Alaot kamong dinayeg sa kataw-
20 Unya mitan-aw si Jesus sa iyang
han, kay ingon niini ang gihimo sa in-
mga tinun-an ug miingon: “Bulahan yong mga kagikanan ngadto sa mini
kamong mga kabos karon, kay inyo nga mga propeta.
ang Gingharian sa Diyos!”
21 Bulahan kamong mga gigutom Ang Gugma alang sa mga Kaaway
karon, kay pagabusgon kamo. • 27 Apan sultihan ko kamo nga na-
Bulahan kamong mga nagbakho mati kanako: Higugmaa ang inyong
karon, kay mangatawa kamo. mga kaaway ug pagbuhat og maa-
22 Bulahan kamong mga gidumtan, yong mga butang sa mga nasilag ka-
mga sinalikway, mga gibugalbugalan, ninyo. 28 Panalangini ang mga nanghi-
ug mga dinaot sa katawhan, tungod maraot kaninyo ug iampo ang mga
ug alang sa Anak sa Tawo! 23 Paglipay nagdaugdaog kaninyo. 29 Niadtong
ug hingpita ang pagmaya sa moabot mosagpa sa inyong aping, ipasagpa
nga adlaw, kay dako ang ganti nga gi- usab ang pikas niini. Ug kon adunay
tagana alang kaninyo didto sa langit. moilog sa imong kamisandentro, iapil
Kay ingon niini ang gibuhat sa inyong usab paghatag ang inyong kamisin.
mga kagikanan ngadto sa mga pro- 30 Ihatag kang bisan kinsa nga manga-

peta. yo kaninyo; ug kon adunay moilog sa

gipahaom sa mga sakop sa simbahan sa iyang Alaot mong gidayeg... (b. 26). Basa sab sa
panahon. Samtang ang kang Lucas, gipahimu- 1 Cor 4:8. Ang gilutos ug ang manlulutos
tang sa Galilea, sa wali ni Jesus sa katawhan. mahimong naa sa mao rang simbahan. Makita
Alang ni Jesus, ang kabulahanan tawag sa pag- nato sulod sa Simbahan ang pundok sa mga
laom alang sa tanang nalimtan sa kalibotan, tinamod. Naa nila ang tanan, kay duol man
gikan sa mga kabos ngadto sa mga propeta. sila sa luwag sa kadagkoan. Naa pod ang pun-
Sama sa Awit ni Maria sa Pagdayeg (1:51- dok sa gibutangbutangan ug gilutos, kay mipu-
53), ang Ebanghelyo mobalit-ad sa naandang yo ug mibarog sila sa mensahe sa Ebanghelyo.
kahimtang. Tungod sa hustisya ug kaluoy sa Makauulaw ning talan-awon nga gihisgotan ni
Diyos, gipiyalan sa Diyos ang mga kabos sa Jesus sa Mt 13:41. Daghan ang Santos nga
kaugmaon sa kalibotan. Silay unang moapil sa nakasinati ining pagsulaya, apan bisan pa
iyang buluhaton dinhi sa kalibotan. Kon ang ining tanan, nagpabilin sila sa Simbahan.
mga pangulo, mga sentipiko ug propesyonal
dunay ikatampo, ang mga kabos dunay dili ka- • 27. Kining bahina sa mga panultihon ni
hulipang tampo alang sa katukoran sa Ging- Jesus nasulod sa kapitulo 5 ngadto sa 7 sa
harian. Mateo ug gipatin-aw didto. Sa Lucas pipila ra
Nagkalainlain ang dagway ug pamaagi sa ang gila-kip.
pagpadayag kanato ni Jesus ug sa iyang bulu- May mga tawo nga wala mahimuot sa pag-
haton. Aron ang kalihokan angayng isipon hisgot ni Jesus sa kausaban sa kinabuhi, inay
nga kabahin sa Ebanghelyo, kinahanglang ma- maghisgot og kausaban sa katilingban. Abi ni-
himo una ni nga Maayong Balita alang sa mga lag tungod ni sa kultura sa maong panahon
kabos. Ang sukwahi ining panglantawa walay nga wala pa makahunahuna sa kausaban sa
kalabotan sa mensahe nga gidala ni Jesus. malupigong mga gambalay sa katilingban.
Mipadayon si Jesus pagsaysay sa kaalaotan. Apan buot si Jesus nga moabot sa gamot-
Susama ini ang mabasa sa Isaias 65:13-14. hinungdan ining tanan. Ang gamot sa kadao-
Ang mga dato ug buhong mga buta. Napakyas tan naa sa sulod sa katawhan. Tinuod nga ang
sila sa pagdawat sa buhing Diyos sa pagpada- daotang mga gambalay, makapugong sa ka-
yag niya sa kaugalingon. Nagpuyo sila sa mini lamboan, ug angay ning usbon. Apan sa pikas
ug taphawng kinabuhi, Malipayon kunohay ug bahin, ang kausaban sa mga gambalay maka-
limpyog konsensya, kay giyukboan ug gidayeg wang ug gani magmadaugdaogon lang, kon
man sa mga tawo. Apan kining tanan mapu- ang katawhan dili mabag-o sumala sa Ebang-
kan ug mawagtang sa hagit sa Ebanghelyo. helyo. Wala si Jesus maghatag og mga giya
143 LUCAS 6

inyong mga kabtangan, ayaw kini siya ngadto sa mga dili mapasalama-
bawia. 31 Buhata ngadto sa mga tawo ton ug sa mga daotan. 36 Pagmaluluy-
ang buot ninyong buhaton nila nganha on kamo, kay ang inyong Amahan
kaninyo. maluluy-on.
32 Kon ang inyong gihigugma kadto
Ang Paghukom sa Uban
lamang nahigugma kaninyo, unsang
37 Ayaw hukmi ang inyong isigka-
pa man ang kaayohan nga inyong
mapaabot? Kay bisan gani ang mga tawo, aron dili kamo hukman; ayaw
makasasala nagbuhat usab niini. 33 Ug pakasad-a ang si bisan kinsa, aron dili
kon nagbuhat kamo og mga maayong kamo pakasad-on; pagpasaylo sa
butang ngadto sa mga maayo kanin- uban, ug pasayloon usab kamo.
38 Panghatag ug hatagan usab kamo;
yo, unsa pa man ang inyong mapa-
abot? 34 Kon ang inyong pautangon makadawat kamo sa hustong sukod,
mao lamang kadtong mga tawo nga iduot pa gayod kini, yugyugon pa ug
inyong gilauman nga makabayad ka- paawason, ug ibubo sa inyong saba-
ninyo, unsay pa man kaha ang inyong kan. Kay ang taksanan nga inyong
mapaabot? Kay bisan ang mga maka- gamiton alang sa uban mao usab ang
sasala nagpautang usab sa ilang isig taksanan nga gamiton alang kaninyo.”
39 Unya, misulti siya og usa ka sam-
kamakasasala, ug nagdahom nga ba-
yaran sila. bingay: “Makaagak ba diay ang usa
ka buta sa laing usa ka buta? Dili ba
• 35 Inay,
higugmaa ang inyong mga diay nga mangahulog man silang
kaaway, ug buhata ang maayo ngadto duha ngadto sa lungag? 40 Dili malab-
kanila; pautanga sila og ayawg han- wan sa usa ka tinun-an ang iyang
dom sa ilang bayad. Sa ingon, dako magtutudlo. Apan kon mahingpit na
ang ganti nga gitagana kanimo, ug sa kahibalo ang usa ka tinun-an, nahi-
mamahimo kamong mga anak sa La- sama siya sa iyang magtutudlo.
bing Halangdon. Kay maloloy-on man 41 Nganong nakita man nimo ang pu-

alang sa mas maangayong katilingban. Ang magmakuli sila pagtabang sa dili sama nila.
iyang misyon mao ang pagtudlo nato sa dalan Dili sila manumbaling sa ilang mga katungod,
sa kalamboan ug kagawasan. kay lagi giisip silang daotan, makasasala o wa-
Gani sa bisag asang sosyedad, ang mga lay pagtoo.
dato, mga arangan, ang mga pobre ug kina- Buot wagtangon ni Jesus kining batasana.
pobrehan, nanginahanglag kabag-ohan sa lain- Ang labing importanti mao ang tawo mismo.
laing gibug-aton ug pamaagi. Ang pagdapig ni Kon nanginahanglan siya, kalimtan ang bulok
Jesus sa mga kabos ug dinaugdaog wala mag- o baroganan o ang kalainan niya.
pasabot nga mas maayo ni sa mga dato kondi-
li, nga ang Diyos maluluy-on. Buot niyang ipa- • 31. Sa gihapon, naghisgot ni sa naandang
ambit ang iyang kaluoy sa mas nanginahang- batasan sa katilingban: ang pagpakighigala sa
lang mga timawa. Nagtanyag siyag paglaom tinamod ug makatabang aron masikat ta. Lika-
ug kalingkawasan sa hapit na makabsi ini. Ang yan nato ang mayukmok nga makadugang
dinaugdaog dili unta burong kon wala pa ma- lang sa atong palas-onon (Lc 14:2).
gapos sa kahadlok, sa pagkabahinbahin ug sa
pagpahimulos sa uban. Dili unta maglisod sa • 35. Kinaiya ni nga angayng batonan sa
pagpakighiusa aron makabaton silag gahom tawong nabag-o. Niining paagiha malarawan
alang sa kabag-ohan. Busa, ang dinaugdaog ta sa amahan. Giawhag ta sa pagbuntog sa
dili magawasnon hangtod nga makabaton sa daan tang mga hukom ug babag nga nakapa-
pagsalig sa Diyos nga magtukmod pagtahan sa hilayo nato sa uban.
kaugalingon ug sa pagpasig-uli sa uban. Basaha ang komentaryo sa Mt 7:1. Mahing-
Sama sa Mateo 5:43, si Jesus wala maghis- pit ta pagsunod sa pamaagi sa Amahan, ang
got dinhi sa panagbingkil nga personal o pa- Diyos sa gugma ug kaluoy. Natandog siya sa
nagbingkil sa managhigala lang kondili, sa kawad-on ug pag-antos sa katawhan ug nag-
panagbingkil pod sa politika, sa sosyal ug sa manggihatagon siya. Wala sa mohukom sa
tinoohan, diin lahi ang pagtagad nga ipakita sa mga igsoon ang gugma ug kaluoy sa Diyos.
tua sa pikas pundok o partido. Kasagaran, Makaagak ba…(b. 39). Tungod sa garbo ga-
mao ray tabangan, tahoron ug ayohog tagad nahan tang motandi sa atong kaugalingon sa
ang mga sakop sa kaugalingong pundok, apan uban. Ug aron mahimong masmaayo ta kay
LUCAS 6 144

ling sa mata sa imong igsoon, sam- motuman niini. 48 Mahisama siya sa
tang wala nimo tagda ang puling sa tawo nga nagtukod og balay, nagkalot
imong kaugalingon mata? 42 Unsaon siya og lawom, unya nagpahaluna sa
mo man pag-ingon sa imong igsoon: tukuranan niini sa ibabaw sa bato. Ug
‘Igsoon, tugoti ako pagtangtang sa pu- sa pag-abot sa dakong baha, mihapak
ling sa imong mata,’ kon ikaw mismo ang buhagay niini ngadto sa maong
wala gani makakita sa puling nga nag- balay, apan wala matarog kini kay lig-
bara sa imong kaugalingong mata? on man nga pagkatukod niini.
Tigpakaaron-ingnon! Tangtanga una 49 Kadtong nakabati sa akong mga

ang puling sa imong kaugalingon pulong, apan wala motuman sa akong
mata, ug makakita ka pag-ayo, ug gisulti, mahisama siya sa usa ka tawo
imong matangtang ang puling sa nga nagtukod og balay ibabaw sa yuta
mata sa imong igsoon. nga walay igong tukuranan. Sa dihang
• 43 Walay bisan unsang maayong
mihapak niini ang baha gibanlas kini
ug napukan kini dihadiha. Ug dako
kahoy nga mamungag daotan nga bu- kaayo ang kadaot sa natagamtam sa
nga. Ni walay daotang kahoy nga ma- maong balay.’”
kapamungag maayong bunga. 44 Ma-
ila ang matang sa kahoy pinaagi sa Ang Pag-ayo ni Jesus sa usa ka
bunga niini. Tungod kay dili ka maka- Sulugoon sa Romanhong Senturyon
(Mc 8:5; Jn 4:46)
pupo og igos sa katunokan, ni maka-
• 1 Human ikasaysay ni Jesus ki-
pupo og mga paras sa usa ka sampi-
nit. 45 Ang maayong tawo nakapasa-
7 ning tanan ngadto sa katawhan,
nay gikan sa maayong bahandi sa misulod siya sa Capernaum. 2 Didto
iyang kasingkasing og mga maayong may usa ka senturyon kansang sulu-
butang; samtang ang daotan makapa- goon masakiton ug himalatyon. 3 Sa
sanay gikan sa iyang daotang bahan- iyang pagkabati mahitungod kang
di og mga daotang butang. Kay ma- Jesus, nagsugo siyag mga punoan sa
mulong man gayodang tawo gikan sa mga Judio aron paghangyo kang
kapuno sa iyang kasingkasing. Jesus sa pagduaw ug pag-ayo sa
iyang sulugoon.
Ang Duha ka mga Matag sa Tukuranan 4 Nangadto ang mga ginikanan niini
46 Nganong gitawag man ako nin- kang Jesus ug nagpakimalooy sila ka-
yog ‘Ginoo, Ginoo,’ apan wala ninyo niya sa pag-ingon: “Takos lamang nga
tumana sa akong gisulti kaninyo? imong tabangan siya. 5 Gihigugma
47 Ipakita ko kaninyo kon sa unsa niya pag-ayo ang atong nasod, gain
mahisama kadtong moduol kanako, man, gitukoran pa kita niyag sina-
ug mamati sa akong mga pulong, ug goga.”

kanila, sawayon ta sila ug hukman. Si Jesus danan sa yuta sa mga Judio. Apan ang kaya-
naghagit nato sa pagsusi una sa kaugalingon no ug kabukas sa iyang pagkatawo wala mata-
tang sayop ug kakulang. Kon matinud-anon na go ni Jesus:
ta sa pagtan-aw sa kaugalingon, mamatinud- – ang talagsaong kahingawa sa nasakit nga
anon pod ta pagtan-aw sa kahimtang sa uban. ulipon;
– ang matinud-anong pagdawat sa kakula-
• 43. Dili mamungag... Nahisgotan na ni sa ngan sa iyang pagkatawo ug katungdanan;
Mt 7:15, apan lahi ang kahulogan dinhi sa – ang diwa sa kamapaubsanon nga iyang
Lucas. Naghisgot dinhi og putling konsensya. gihuptan;
Kinahanglang putlion nato ang hunahuna ta – ang gipakitang pag-ila ug pagtahod sa
ug galamhan, aron sa kaulahian makapamu- mga Judio nga lahig kaliwat ug kultura;
nga nig maayong mga bunga. – labaw sa tanan, puno siya sa pagtoo. Kon
may sama ta ining pagtooha, mahitabo giha-
• 7.1 Talagsaon ang kinaiya ining Romano pon ang daghang milagro ug ang bag-ong ki-
nga kapitan. Langyaw siya nga nangatung- nabuhi.
145 LUCAS 7

6 Busa, mikuyog si Jesus kanila. Ug tawo nga nagdalag minatay. Ang mi-
sa dihang nahaduol na siya sa balay, natay bugtong anak nga lalaki sa usa
nagpadala ang senturyon ngadto ka- ka biyuda, nga gikuyogan sa daghang
niya og mga higala aron pagsugilon tawo gikan sa lungsod.
niya niini: “Sir, ayaw na paghasol pa, 13 Sa pagkakita ni Jesus niini, na-
tungod kay dili ako takos nga mopa- luoy siya pag-ayo ug iyang giingnan
sulod kanimo sa akong puluy-anan. siya: “Ayaw pagbakho.” 14 Miduol siya
7Mao man gani nga wala na gayodako
ug gihikap niya ang lungon, ug nang-
mangako pagduol kanimo. Apan pag- hunong ang mga tawo nga nangya-
mando lamang, ug mamaayo ang yong niini. Ug miingon siya: “Batan-
akong sulugoon. 8 Usa ako ka tawo on, mandoan ko ikaw, bangon!” 15 Mi-
nga ubos sa mando sa akong labawng lingkod ang patay ug namulong; ug
opisyal, uban sa mga sakop kong sun- gitugyan siya ni Jesus ngadto sa iyang
dalo. Kon sugoon ko ang usa ko ka inahan. 16 Nangalisang pag-ayo ang
sakop: ‘Adto didto,’ moadto gayod- tanan, ug midayeg sila sa Diyos sa
siya; ug kon sugoon ko ang laing sun- pag-ingon: “Nabanhaw dinhi kanato
dalo: ‘Dali ngari,’ moduol gayodsiya. ang usa ka halangdong propeta!” ug
Ug kon moingon ako ngadto sa akong “miduaw ang Diyos sa iyang kataw-
sulugoon: ‘Himoa kini,’ iya gayod- han.” 17 Mikaylap ang maong balita
kining buhaton.’” mahitungod kang Jesus sa tibuok
9 Sa pagkadungog ni Jesus niini,
Judea, ug sa kasikbit nga mga kayu-
nahibulong siya kaniya. Ug milingi taan.
siya sa mga nanguyog kaniya, ug mi-
Ang mga Sinugo ni Juan nga
ingon: “Sultihan ko kamo, wala gayo- Magbubunyag
dako makakitag usa ka matang sa (Mt 11:2)
pagtoo nga sama niini, bisan gani sa • 18 Gibalitaan si Juan nga Magbu-
Israel! 10 Sa pagbalik sa mga gisugo
bunyag sa iyang mga tinun-an bahin
ngadto sa balay sa senturyon nakita
niining mga butanga. Busa, gitawag
nila nga maayo na ang maong sulu-
niya ang duha kanila, 19 ug gipaadto
goon.
niya sila sa Ginoo aron pagpangutana:
Gibanhaw ni Jesus ang Anak sa Biyuda “Ikaw na ba ang among gipaabot o
• 11 Unya, walay magdugay, miadto maghulat pa kami og lain?” 20 Kining
si Jesus sa usa ka lungsod nga gita- mga tawhana miadto ni Jesus ug mi-
wag og Naim. Ug mikuyog kaniya ang ingon: “Gipaanhi mi ni Juan Bautista
iyang mga tinun-an ug ang usa ka aron pagpangutana: “Ikaw na ba ang
dakong duot sa katawhan. 12 Sa nag- moabot o maghulat pa mi sa lain?”
kaduol na sila sa ganghaan sa lung- 21 Nianang gayong gutloa giayo ni

sod, mao usab ang paggawas sa mga Jesus ang daghang mga adunay bala-

• 11. Walay makabuntog sa kamatayon ANG PAGDUHADUHA
gawas ni Jesus. Ang babaye dinhi simbolo sa
nag-antos nga kalibotan. Dili kalikayan nga • 18. Gipahibalo ni Juan nga Magbubunyag
ang kalibotan kanunayng nagbangotan tungod nga duol na ang paghukom sa Diyos. Apan gi-
sa kamatayon sa iyang mga anak, apan sa sa- bilanggo siya ni Herodes ug wala pa ang hu-
mang higayon gipadayon nig pamatay. Na- kom. Gipailaila ni Juan si Jesus, isip ang gipa-
ngamatay sila tungod sa mga gubat ug kasa- abot nilang Mesiyas, apan wala pa niy dagkong
mok; sa pag-inilogay sa bahandi, gahom ug kausaban nga nahimo sa kalibotan. Busa, sa
dungog; sa walay puas nga paghugawhugaw prisohan, nagsugod si Juan pagduhaduha. Ang
sa kahanginan ug pagpayhag sa kinaiyahan; pangutana nga gipadala niya sa mga tinun-an
sa mga langyawng kultura nga miguba sa morag nag-ingon: “kon ikay tinuod nga Me-
hamiling mithi sa katigulangan; labaw sa tanan siyas, nganong galanganlangan ka man?”
sa pagkapakyas sa gugma ug sakripisyo sa Ang mga tinun-an ni Juan nakasaksi ug
paghari sa kalibotan. nakasinati sa gibuhat ni Jesus: “ang buta naka-
LUCAS 7 146

tian ug sakit, ug usab ang mga giya- ‘Tan-awa, akong gisugo ang akong
waan, ug iyang usab nga gipahiuli ang magsasangyaw nganha kaninyo, aron
panan-aw sa mga buta. 22 Ug mitubag pag-andam sa dalan alang kanimo.’
si Jesus kanila: “Lakat kamo ug su- 28 Sultihan ko kamo, dili malabwan
ginli ninyo si Juan sa inyong nakita ug si Juan kang bisan kinsang natawo,
nadungog: ang mga buta nakakita na, apan siya nga labing ubos sa Ging-
ang bakol nakalakaw na, ang mga harian sa Diyos labaw pa gayodkay
sanlahon nangaayo, ang mga bungol kaniya.”
nakadungog, ang mga minatay nabu- 29 Namati kaniya silang tanang, apil
hi pag-usab, ug ang Maayong Balita na niini ang mga kobrador og buwis.
nawali ngadto sa mga kabos. 23 Bula- Kini sila mga nabunyagan ni Juan.
han siya nga wala magduhaduha ka- 30 Apan gisalikway sa mga Pariseo ug
nako!” sa mga magtutudlo sa Balaod ang ti-
• 24 Sa nakalakaw na ang mga sinu- nguha sa Diyos alang kanila, ug wala
go ni Juan, misugod si Jesus pagsulti sila magpabunyag kaniya .
31 “Sa unsa ko man ikatandi ang
sa mga tawo mahitungod kang Juan:
“Unsay bay inyong gipangita sa kami- kaliwatan niining panahon? Sa unsa
ngawan? Usa ba ka tigbaw nga giku- sila mahisama? 32 Sama sila sa mga
sokuso sa hangin? 25 Unsa ba gayo- bata nga nanglingkod sa merkado, ug
dang inyong buot Makita didto? Usa nanghinaway sa usag-usa: ‘Nagtugtog
ka lalaki ba nga luhog pamisti? Ang kamig mga honi alang kaninyo, apan
mga luho ug namuyong harianon atua wala kamo mosayaw. Nagbakho kami,
sila nagpuyo sa mga palasyo. 26 Unsa apan wala kamo magdangunguy.’
ba gayod ang buot ninyong makita 33 Mianhi si Juan nga Magbubunyag

didto? Usa ka propeta ba? Oo, sulti- nga wala mokaon og pan ni moinom
han ko kamo, labaw pa sa propeta og bino, ug miingon kamo, ‘giyawaan
ang inyong makita. 27 Kay siya nga siya!’ 34 Mianhi ang Anak sa Tawo nga
gihisgotan sa Kasulatan ingon niini: mikaon ug miinom, ug miingon kamo:

kita, ang bakol nakalakaw.” Mga timailhan ni ayo ug sa daotan. Makapahingkod ni sa kali-
sa Mesiyas, sa ato pa, nia na ang Gingharian botan.
sa Diyos. Kini ang makapabuhi sa paglaom ug Ang mga tinun-an ni Juan andam nga mosa-
makahatag og bag-ong kadasig. kripisyo. Dako ang ilang kahingawa sa kada-
Ang buta... (b. 22). Gipahibalo na ning ogan sa kawsa sa Diyos. Tingalig nagumon
daan ni propeta Isaias 35:5. Sukwahi ni sa silag maayo sa tinguha alang sa hustisya, mao
naandan nilang pagsabot sa Diyos, isip maka- nga wala na nila makita ang kalihokan sa
gagahom nga Manluluwas. Kining mga timaa- Diyos diha ni Jesus nga morag lumo ug tap-
na mohatod sa katawhan sa kalingkawasan haw, apan lawom diay ug gamhanan.
nga gidala ni Jesus. Wala siya magdalag silot
sa mga makasasala kondili, pasig-uli ug pag- • 24. Sa nakalakaw…(b. 24). Ang kadagha-
alim sa kalibotang nasamdan sa kahakog, sa nan sa tinun-an ni Juan nagpadayon pagsunod
kabangis ug pagdumot. niya, wala moila ni Jesus. Apan si Jesus wala
…ang dili masakit…(b. 23). Human masi- mosaway ug motamay nila; midayeg hinuon
nati ang kaluwasan nga gidala ni Jesus – bula- ug mipaluyo ni Juan.
han ang misalig niya, ang dili apurado ug …labaw kaayo…(b. 26). Ang kadaghanan
madalidali-on. Ang makitang bunga sa Ma- sa mga Judio nag-isip nga adtong panahona si
ayong Balita mao ang gahom ini sa pagpahig- Juan maoy labaw sa tanan. Miuyon si Jesus,
mata ug paghiusa sa katawhan. Ang motoo ini kay si Juan maoy nagpahibalo sa Manluluwas
mahibalik sa Diyos ug sa isigkatawo. Kon linu- ug sa Gingharian sa Diyos.
pigan siya, dili siya makapanlupig. Ug diin Labaw niya... (b. 28). Kay ang mga tinun-an
nabag-o ang katawhan, ang tibuok katilingban ni Jesus nakasulod man sa gingharian nga gi-
makaamgo ini ug magkahiusa sa tanan sa pag- pahibalo ni Juan. Bisan tuog balaan si Juan,
lihok alang sa kalingkawasan. wala niya ang kaalam sa Diyos nga diha ni
Walay bale kon morag naghari pa ang dao- Jesus. Si Juan nga higpit nga propeta, wala
tan sa kalibotan, kay ang presensya sa naka- makasinati sa kinatibuk-ang pasig-uli sa malu-
lingkawas nga katawhan motukmod sa uban luy-ong Diyos nga nasinati sa mga tinun-an ni
sa pagpaklaro sa ilang baroganan tali sa ma- Jesus. Ang gihatagag gibug-aton ni Jesus mao
147 LUCAS 7

‘Tan-awa! Kining tawhana laog ug pa- 40 Ug mitubag si Jesus kaniya:

lahubog, usa siya ka higala sa mga “Simon, aduna akoy buot isulti kani-
kobrador og buhis ug sa mga makasa- mo.” Mitubag siya: “Magtutudlo, unsa
sala!’ 35 Apan, ang mga anak sa ka- man kana?.” 41 Ug miingon si Jesus:
alam nakaila gayodsa iyang buhat.” “May duha ka mga tawo nga nangu-
tang sa tigpahulam og salapi. Ang usa
Ang Pagpasaylo sa Usa ka
niini nakautang og lima ka gatos ka
Makasasalang Babaye
denario, samtang ang laing usa sing-
• 36 Gidapitsi Jesus sa usa ka Pari- kwenta. 42 Sa dihang wala makabayad
seo aron pagpakigsalo kaniya. Busa silang duha, gipapas na lamang sa
midayon siya sa balay niini ug miling- nagpahulam ang mga utang niini.
kod aron makigsalo kaniya. 37 May Karon, kinsa man sa duha ang labaw
usa ka babaye niadtong lungsora nga nga mahigugma kaniya? 43 Mitubag si
inila nga makasasala. Sa pagsayod Simon: “Alang kanako, kadtong mas
niya nga nagkaon si Jesus sa balay sa dako ang utang.” Ug giingnan siya ni
Pariseo, miadto kini siya nga nagdalag Jesus: “Husto ang imong hukum!”
tibod nga alabastro nga napuno sa 44 Unya milingi siya ngadto sa babaye
pahumot. 38 Mibarog siya sa luyo ni ug miingon kang Simon: “Nakakita ka
Jesus, ug sa may tiilan niini mihilak ba niining bayhana? Midayon ako sa
siya. Ug iyang gihugasan ang mga tiil inyong puloy-anan ug wala ka moha-
ni Jesus sa iyang mga luha. Ug dayon tag og tubig aron ikahugas sa akong
iyang gipahiran ang iyang mga tiil sa mga tiil, apan kining bayhana mihu-
iyang buhok, ug gihagkan kini, ug gi- gas sa akong mga tiil sa iyang mga
dihogan sa pahumot. luha, ug iya pa gayod kining gipahiran
39 Sa pagkakita niini sa Pariseo, mi- sa iyang buhok. 45 Wala ko nimo hag-
ingon kini sa iyang kaugalingon: “Kon ki, apan kining bayhana, sukad pa sa
tinuod nga kining tawhana usa ka pro- iyang pag-abot, wala gayodsiya mo-
peta, masayran unta niya kon kinsa hunong paghalok sa akong mga tiil.
kining bayhana nga mihikap kaniya – 46 Wala mo dihogig lana ang akong

makasasala kining bayhana!” ulo, apan gidihogan niyag agwa ang

ang pagkalabaw, dili tali sa iyang mga tinun-an watan dunay kaugalingong problema ug kaku-
ug ni Juan, apan sa iyang misyon ug sa mis- langan.
yon ni Juan. Ulahi si Jesus ug labaw siya ni Juan, bisag
Si Juan nag-awhag sa kausaban sa kinabuhi nanginahanglan siya ni Juan. Ang bisag un-
sa tawo. Apan alang ni Jesus kawang lang sang paningkamot alang sa pagbag-o ug pag-
ning tanan kon ang tawo wala motoo sa gug- sangyaw sa Maayong balita, mataphaw kon
ma sa Amahan. Ang mga tinun-an ni Juan ang katawhan dili andamon pinaagi sa kaliho-
nagpuasa; ang mga tinun-an ni Jesus nagpa- kan nga motay-og sa kalibotan alang sa du-
saylo. Si Juan miadto sa kamingawan aron gang nga hustisya ug pagsakripisyo sa kauga-
pagbiya sa kinabuhing hayahay; si Jesus mipu- lingon.
yo uban ug miduyog-ambit sa kasakitan sa ka-
tawhan. Ang bunyag ni Juan nagpasabot sa • 36. Si Simon nga Pariseo klarog sumba-
pagbiya sa mga bisyo ug daotang kinabuhi; nan sa tinoohan. Alang niya, ang kalibotan na-
ang bunyag ni Jesus nagtahan sa kaugalingon bahin sa mga maayo ug makasasala. Maayo
alang sa pagpatunhay sa kinabuhi. ang nagsunod sa balaod; makasasala ang nag-
…sa kabataan...(b. 32). Kanunayng wala sa lapas. Ang Diyos nahigugma sa maayo, dili sa
lugar ang ilang pagsaway. Gisaway nila si makasasala. Mopahilayo siya nila. Kay wala
Juan tungod sa sobrang kahigpit sa kinabuhi, man mopahilayo si Jesus sa babayeng daotan,
samtang gisaway nila si Jesus tungod sa so- wala niya ang Espiritu sa Diyos.
brang pagpatuyang. Ang tubag ni Jesus, nag- Apan ang panghunahuna sa Diyos dili sama
awhag nato sa insaktong pagtuki sa kahim- sa kang Simon. Siya ray maayo busa, wala
tang sa dili pa ta mosaway sa uban o sa kasay- niya tapoka ang tawo sa maayo ug daotan.
sayan. Dili makataronganon ang pagsaway sa Buot hinuon niya nga ang tanan makasinati sa
simbahan sa nangaging mga siglo, kon dili pasaylo niya ug kaluoy. Ang Diyos dili mag-
pod lantawon ang dagan sa kalamboan ug ang isip sa maayo ug daotan nga mga buhat nga
kultura sa ilang panahon, kay ang matag kali- morag iya ning timbangon unsay bug-at sa
LUCAS 7 148

akong mga tiil. 47 Busa, sultihan ko Mikuyog kaniya ang dose ka mga
ikaw, gipasaylo na ang daghan niyang tinun-an, 2 ug ang pipila ka mga baba-
mga sala, tungod sa dako niyang pag- ye nga nangaayo gikan sa mga da-
higugma. Kadtong gipasaylog diyutay, otang espiritu ug sa nagkadaiyang
diyutay lamang ang iyang paghigug- sakit: Sila mao si Maria, ang gitawag
ma. og Magdalena, diin gikan kaniya gipa-
48 Miingon si Jesus sa babaye: “Gi- gula ang pito ka mga demonyo; 3 si
pasaylo na ang imong mga sala.” Juana nga asawa ni Kusa, ang sinali-
49 Unya ang uban nga didto sa kan- gan ni Herodes; si Susana; ug uban
anan nag-ingnanay sa usag usa: “Kin- pang mga babayeng nga mitabang
say man kining tawhana nga nagapa- kanila pinaagi sa ilang kaugalingon
saylo man siya sa mga sala?” 50 Ug kinitaan.
miingon si Jesus sa babaye: “Ang Ang Sambingay Mahitungod sa
imong pagtoo nagluwas kanimo! La- Magpupugas
kaw nga malinawon!” (Mc 4:1; Mt 13:1)
4 Sa dihang midagsang kaniya ang
• 1 Wala
8 sa mgamadugay, milibot si Jesus
kalungsoran ug kabaryo-
dakong panon sa katawhan nga naga-
gikan pa gayodsa mga nagkadaiyang
han aron pagwali ug pagdala sa Ma- lungsod, misulti si Jesus pinaagi sa
ayong Balita sa Gingharian sa Diyos. usa ka sambingay:

duha. Nasayod ang Diyos nga nagkinahanglan ma ug pagsalig sa tawo. Kon tinuod tang nahi-
tag panahon sa pagsinati ug pag-ila sa maayo gugma sa Diyos, maamgohan nato nga gipa-
ug daotan. Pinaagi lang ini nga motubo ta saylo na ta Niya.
alang sa hustong padulngan. Mitugot siya nga Gipasaylo na…(b. 48). Nabalisa ang mga
makasala ta, kay pinaagi ini mas makaila ta sa Pariseo sa gipamulong ni Jesus, kay si Jesus
atong kamakasasala sa ingon, mas mangina- lang ang gihigugma sa babaye, ug Diyos lang
hanglan ta Niya. Dili hinumdoman sa Diyos ang makapasaylo sa mga sala?
ang atong mga sala ug pagpatuyang, labi na Tingalig si Maria ni, igsoon ni Martha, nga
kon, bisan pa ini, mobalik ta sa matuod nga midigog pahumot sa tiil ni Jesus sa duol na
gugma. ang iyang kamatayon (Jn 12:4). Apan dinhi
Wala modawat si Simon ni Jesus sama sa ipahimutang ni Lucas. Giusab ang mga detal-
pagdawat niya sa mga tinamod nga bisita sa ye aron pagpakita sa kagahapon ining baba-
ilang panahon. Sa iyang bahin, si Jesus wala yehana.
mahimutang, naglisod siyag unsaon pagpakig- Sa mao rang hitabo, gipakita ni Mateo,
ambitay sa talahorong tawo nga nagtoo nga Marcos ug Juan nga naglagot si Judas (Jn
nasayod siya sa tanan bahin sa Diyos, apan 12:4). Apan posibli nga si Simon, ang tag-
layo diay sa iyang kinabuhi. Busa, mihulat lang balay, naglagot pod sa laing hinungdan: nga
si Jesus sa babayeng makasasala. gitugtan ni Jesus kining babayehana pagsunod
…ang gipasaylog...(b. 43). Dili ni kanu- niya uban sa mga apostoles, bisag nagbag-o
nayng mahitabo, kay daghan ang nahigugma na sa kinabuhi. Wala itugot sa mga Judio nga
pag-ayo ni Jesus bisag dili dagkong makasa- ang mga lalaki, labi na ang mga magtutudlo,
sala. Buot lang ni Jesus nga witkan ang “des- makig-istoryag mga babaye sa publiko; wala
enting” tawo nga si Simon. Nagtoo siya nga gani itugot sa mga babaye ang pagsulod sa
dyotay ra siyag utang sa Diyos (sayop ni) busa, sinagoga.
dyotay sab siyag gugma.
…ingnon tikaw...(b. 47). Morag dunay ka- SI JESUS UG KULTURA
bangian tali ining tudlinga ug sa tudling 42, • 8.1 Basaha ang komentaryo sa Mt 1:18,
nga nag-ingon nga ang pasaylo resulta sa mahitungod sa ubos nga pagtagad alang sa
gugma, samtang sa 47 ang gugma miresulta mga babaye sa panahon ni Jesus. Si Jesus
sa pasaylo. Alang ni Jesus walay ulahi o una wala magtamod sa naandang batasan ug kul-
ining duha. Ang gugma ug pasaylo kanunayng tura nga makadaot sa dignidad ug kagawasan
magkuyog. Sa ato pa, kining duha dili mabu- sa tawo. Mao nga may mga babaye nga sam-
lag. Gipakita lang ni Jesus ang duha ka ma- tang naminaw ni Jesus, wala magpanuko pag-
tang sa relihiyon: ang relihiyon sa mga Pariseo uban niya ug pag-apil sa iyang gimbuhaton.
nga morag listahan sa utang, diin gilista sa Nakasabot sila nga si Jesus nagtawag nila sa
Diyos ang mga maayo ug daotang binuhatan kagawasan. Gani, nakig-uban pa sila sa mga
sa tawo unya, gantihan ang mas daghag nalis- suod nga higala ni Jesus, bahala nag unsay ili-
ta nga maayo. Ang matuod nga tinoohan dili bak sa mga tawo. Makita dinhi nga ang kaga-
ingon ini, kay naglantaw ni sa kalidad sa gug- wasan mensahe sa Ebanghelyo.
149 LUCAS 8

5 “Dihay usa ka magpupugas nga 10 miingon siya: “Gihatag kaninyo ang
miadto sa iyang uma aron pagpugas kaalam sa mga tanghaga sa Gingha-
og mga binhi. Sa iyang pagsabwag, rian sa Diyos. Apan alang sa uban gi-
may mga binhi nga nahulog sa dap- pasabot kini pinaagig sambingay, aron
lin sa dalan, unya gitunobtunoban la- dili nila makita ang ilang gitan-aw, ug
mang kini sa mga tawo ug gitoktok sa aron dili nila masabtan ang ilang ma-
mga langgam. 6 Ang ubang sinabwag dungog.
nga mga binhi nahulog sa kabato-
Gipasabot ni Jesus ang Sambingay
han; ug sa dihang misugod pagturuk Mahitungod sa Magpupugas
kini nalaya dayon, kay wala may 11 Ingon niini ang gipasabot sa sam-
umog ang yuta niini. 7 Ang ubang
binhi nasabwag kini sa katunokan. bingay: Ang binhi mao ang pulong sa
Unya sa pagtubo na niini nabaldahan Diyos. 12 Ang binhi nga nasabwag sa
kini sa mga tunok. 8 Ug ang uban binhi daplin sa dalan mao kadtong mga
nasabwag sa maayong yuta ug mitu- tawo nga nakadungog sa pulong sa
bo, ug mibungag makagatus ka pilo.” Diyos. Sa dihang miabot ang yawa,
Ug nagkanayon si Jesus: “Kinsa kad- gisakmit ang pulong sa Diyos gikan sa
tong adunay dalunggan mo, pamati ilang kasingkasing aron dili sila motoo
kamo!” ug maluwas. 13 Ang binhi nga nasab-
wag sa kabatohan mao kadtong mga
Ang Katuyoan sa mga Sambingay tawo nga nakadungog sa pulong sa
• 9 Sa dihang gipangutana si Jesus Diyos, ug nagmalipayong midawat
sa iyang mga tinun-an kon unsa ang niini, apan wala kini makagamot sa
buot ipasabot sa maong sambingay, ilang kasingkasing. Mitoo silag sa

Hangtod karon ang mga babaye gipihig gi- • 9. Basaha ang katin-awan sa Mt 13:1-23.
hapon sa mga pamilya ug sa mga institusyon …unsay gipasabot…(b. 9). Ang maong
lakip sa Simbahan, menos silag luna sa mga sambingay makatabang sa pagsabot unsay
dag-kong pwesto ug katungdanan. Sa pamil- mahitabo sa maminaw ni Jesus. May mga
ya, ang mga asawa nagkabayayat sa balay tawo nga sa sinugdan nadasig pag-ayo sa pag-
samtang ang bana hayahay. Dili sila makapa- dawat sa mensahe, apan sa ngadtongadto na-
ngilabot sa Simbahan ug sa katilingban kon dili bugnaw ug namiya. Pipila lang ang milahutay
motugot ang bana. ug nangutana: Unsaon man pag-abot sa Ging-
Busa, sa bisag unsang institusyon, ang mga harian sa Diyos kon walay interesado?
babaye magawasnon lang ug makaangkon sa Ang Ebanghelyo nag-asoy sa katin-awan
ilang katungod kon makigbisog sila pagling- nga gihatag ni Jesus kabahin sa uma diin gisa-
kawas ining kahimtanga sa responsabli ug bod ang binhi. Apan daghan pang katin-awan
makataronganong paagi. ang ikadugang ini. Unya, tingalig natingala
Si Jesus matuod nga tawo busa, may kauga- ang naminaw nganong gitandi ni Jesus ang
lingong kaliwat ug kultura: Judio, ug ang gingharian sa gisabod nga binhi. Sa tibuok ka-
Ebanghelyo nga iyang gisangyaw nagsubay sa saysayan sa Katawhan sa Diyos, daghan na
naambitan niyang kultura. Apan bisan pa ini, ang higayon nga gisabod ang binhi, ug ang
dili siya magpanukog supak sa kulturang ma- mga tawo sa panahon ni Jesus nagpaabot sa
kadaot sa tawo; gilapas niya ang naandang ani (basaha sa Reb 14:15).
batasan sa mga Judio kabahin sa pagtratar sa
babaye, sa sinalikway, sa giisip nga makasa- Sama sa mga tawo adtong panahona, buot
sala, ug bisan sa pagano; gilapas pod niya ang ta karon nga moabot ang ting-ani, sa ato pa,
naandang panglantaw kabahin sa Adlaw sa ang pagtagamtan sa mga bunga sa Gingha-
Pahulay. Ang iyang Ebanghelyo nahisama sa rian sa Diyos nga mao ang hustisya, ang kali-
patubo sa pan nga mobag-o sa mga kultura sa naw ug kalipay. Ug daghan ang nangutana
tawo, mopabor sa kinabuhi; gani ang iyang ngano nga bisag karon, human sa 2,000 ka
kinabuhi wala man masubay sa naandang kul- tuig, nagpadayon gihapon paghari ang dao-
tura sa iyang panahon. tan.
Si Maria Magdalena. (Taga Magdala sa lap- Angayng hinumdoman nga ang Gingharian
yahan sa Lanaw sa Tiberias). Didto siya sa tii- sa Diyos dili motungha kon paaboton lang.
lan sa krus uban sa laing Maria, asawa ni Cleo- Nagkinahanglan ni sa pagbulig sa tawo sa
fas ug inahan ni Jaime ug Jose. Kining duha paglihok aron masinati sa atong taliwala. Ang
ka babaye nga kauban ni Juan unang maka- Gingharian sa Diyos labaw sa lugar lang, ka-
dawat sa maayong balita sa Pagkabanhaw (Lc himtang ni nga masinati ta ang Diyos sa pag-
24:10). ilhanay nato isip magsoon ubos sa usa ka
LUCAS 8 150

makadali, apan nahulog sa panahon Ang Inahan ug ang mga Kaigsoonang
sa pagsulay. 14 Ug kadtong mga binhi Lalaki ni Jesus
(Mc 3:31; Mt 12:46)
nga nasabwag sa katunokan mao
kadtong nakadungog sa pulong sa • 19 Unya miadto kang Jesus ang

Diyos, apan samtang mitubo na, na- iyang inahan ug mga kaigsoonang la-
baldahan kini sa mga kabalaka ug laki, apan dili sila makaduol kaniya tu-
mga bahandi ug mga kahilayan sa ki- ngod sa panon sa katawhan. 20 Busa,
nabuhi, ug wala gayodkini makapa- gisultihan nila siya: “Ang imong ina-
hinog og bunga. 15 Ang binhi nga han ug mga kaigsoonan nagtindog sa
nasabwag sa maayong yuta mao kad- gawas, ug buot sila makigkita kani-
tong mga tawo nga midawat sa pu- mo.” 21 Apan miingon siya kanila:
long sa Diyos, ug matinuuron ug ki- “Ang akong inahan ug mga kaigsoo-
nasingkasing nga miamping niini, ug nan mao kadtong naminaw sa pulong
namunga gayodkini sa gitakdang pa- sa Diyos ug nagtuman niini.”
nahon.
Gihupay ni Jesus ang Unos
Ang Suga nga Gitagoan (Mc 4:35; Mc 8:18)
16 Walay magdagkot og suga aron 22 Usa niana ka adlaw, miluwan si

takloban lamang kini sa gantangan, o Jesus sa usa ka sakayan uban ang
kaha ibutang kini sa ilalom sa higda- iyang mga tinun-an ug miingon siya
anan. Inay, ibutang gayodkini sa iyang kanila: “Manabok kita sa pikas nga
tungtunganan aron makita ang hayag bahin sa lanaw.” Busa milawig sila,
niini niadtong mga mosulod sa balay. 23 ug samtang mipadayon sila sa pag-
17 Kay walay tinagoan nga dili mabut- lawig nakatulog si Jesus. Ug sa kalit
yag; ni bisan unsang gililong nga dili lamang mihagurus ang usa ka kusog
mapadayag ug mapatin-aw. 18 Pata- nga unos, ug nasabwan og tubig ang
linghogi giunsa ninyo pagpaminaw, ilang sakayan, ug namiligro sila pag-
kay alang kaniya nga aduna, hatagan ayo. 24 Busa, ilang siya giduol ug gipu-
pa siya og dugang, samtang siya nga kaw niining mga pulonga: “Magtu-
wala, bisan ang gitoohan niyang iya- tudlo! Magtutudlo! Hapit na ta malu-
ha, kuhaon gikan kaniya. nod.” Mibangon si Jesus ug mibad-

Amahan. Ang sumosunod ni Jesus wala lang Sa mga sambingay nga gitawag tog “Sam-
makaila sa Diyos kondili, sa Amahan ug Anak bingay sa Gingharian,” kanunayng mag-uban
nga makapabag-o sa ilang pagkatawo. kining duha ka kahulogan. Ang Maayong Ba-
Gikan ini ang katawhan molambo sa lain- lita nga gidala ni Jesus mao ang pag-abot sa
laing paagi; molambo sab ang katilingbanon bag-ong panahon nga lahi kaayo sa nasinati sa
nilang pagmatngon ug pagpakabana. Naamgo- mga Judio sa ilang kasaysayan. Sukad sa si-
han nila ang ilang dignidad ug padulngan bisag nugdan, ang Diyos tatawng nag-uban sa tibuok
adlaw adlaw morag nagkaanam og kalisod ang dagan sa tawhanong kasaysayan. Apan sa
pagkab-ot ini. pag-abot ni Jesus, miuban siya sa lahi na kaa-
yong paagi. Karon lang makaila ang mga tawo
GINGHARIAN O PAGHARI SA DIOS kinsa ang Diyos, ug naiya silang anak pinaagi
Sa Aramayko, sinultihan ni Jesus, ang usa sa iyang Anak nga nahimong tawo.
ka pulong makadala og nagkalainlaing kahulo- Ang paghari sa Diyos nagsugod ni Jesus nga
gan. Pananglitan, ang Gingharian sa Diyos mipadayag sa matuod nga kinaiya sa Diyos. Sa
masabot nga lugar diin naghari ang Diyos o pagkabanhaw gisugdan niyag usab ang dagan
kahimtang sa Paghari sa Diyos o sa kahalang- sa tawhanong kasaysayan.
don sa Diyos nga hari. Sa pagbasa ining mga butanga, may gipa-
May mga higayon nga maghisgot si Jesus sa mulong si Pablo kabahin sa Simbahan (labi na
gingharian nga morag lugar: “dili mo maka- sa Efeso). Naamgohan nato nga alang niya,
sulod sa Gingharian sa Diyos,” apan may mga ang Simbahan morag mao ang Gingharian sa
higayon sab nga dili ni klaro. Pananglitan, sa Diyos o ang kahayag nga modan-ag sa kalibo-
Amahan Namo moingon ba tag, “umabot ka- tan.
namo ang imong gingharian” o “umabot kana-
mo ang imong paghari”? • 19. Basaha ang komentaryo sa Mc 3:31.
151 LUCAS 8

long sa hangin ug sa nagpungasing nanglayas sila ug nagsaysay niining
mga balod. Milurang kini ug mibanos maong hitabo ngadto sa mga kalung-
ang dakong nalinaw. soran ug mga kabalangayan. 35 Unya
25 Si Jesus miingon kanila: “Hain na ang mga katawhan nangadto aron
man ang inyong pagsalig?” Ug nanga- pagsusi. Nangadto sila kang Jesus, ug
hadlok sila, ug nangahibulong ug nag- didto ilang nakita nga naglingkod sa
ingnanay sa matag-usa: “Kinsay man iyang tiilan ang tawong nga kani giya-
kining tawhana? Gimandoan niya ang waan, apan karon nagbisti ug maayo
hangin ug ang dagat, ug mituman sila!” na. Ug nahadlok silang tanan. 36 Kad-
tong mga nakasaksi ang misaysay ka-
Ang Pag-ayo sa Tawo nga Giyawaan nila kon giunsa ni Jesus pag-ayo siya.
(Mc 5:1; Mt 8:28) 37 Unya, tungod sa dakong kahadlok,
26 Miabot sa Gerasenos si Jesus ug
ang mga tanang katawhan sa kasikbit
ang iyang mga tinun-an, atbang sa nga mga dapit sa Geraseno mihangyo
Galilea. 27 Sa paglusad ni Jesus, misu- kang Jesus sa pagbiya kanila. Busa,
gat kaniyang ang usa ka lalaki nga gi- misakay si Jesus sa sakayan ug mi-
yawaan, nga gikan sa lungsod. Sulod pauli.
sa dugay nga panahon, ang maong 38 Ang tawo nga gipalayasan ni
lalaki hubo ug didto na siya nagpuyo Jesus sa mga yawa nagpakimalooy
sa mga lubnganan. nga kon itugot mokuyog siya kaniya,
28 Sa pagkakita niya kang Jesus,
apan gipauli siya ni Jesus ug giingnan:
miluhod siya ug mihapa sa iyang atu- 39 “Pauli sa imong pamilya, ug sultihi
bangan, ug misinggit: “Unsay imong sila mahitungod sa nabuhat sa Diyos
tuyo kanako, Jesus, anak sa Labawng kanimo. Ug mipauli ang maong lalaki
Makagagahom? Nagpakimalooy ako ug misaysay siya sa tibuok lungsod sa
kanimo; ayaw intawon ako pasakiti.” mahitungod sa nabuhat ni Jesus ka-
29 Tungod kay sa daghang higayon
niya.
mimando man si Jesus sa pagbiya sa
tawo. Bisag pa kon kadenahan ang Ang Dalagitang Anak ni Jairo ug ang
iyang mga kamot ug mga tiil bugtoon Masakiton nga Mihikap sa Bisti ni Jesus
gayod niya kini, ug unya taralon siya (Mc 5:21; Mt 9:18)
sa yawa ngadto sa dapit nga awaaw. 40 Sa pagbalik ni Jesus, giabiabi
30 Gipangutana siya ni Jesus: “Kin- siya nga malipayon sa mga tawo tu-
say imong ngalan?” Ug mitubag kini: ngod kay gipaabot siya sa tanan.
41 Nianang tungora usa ka tawo nga
“Panon!” Kay daghang mga yawa ang
misulod nako.” 31 Unya nagpakiluoy ginganlan og Jairo, nga usa ka namu-
sila kang Jesus nga dili niya sila itam- noan sa sinagoga, ang mihapa sa ti-
bog ngadto sa bung-aw. 32 Dayon mi- ilan ni Jesus ug mihangyo kaniya nga
hangyo sila kang Jesus nga tugotan moduaw sa iyang balay. 42 Kay ang
pagsulod na lamang sa mga baboy iyang buntong anak nga babaye nga
nga nanibsib sa kiliran sa bukid niad- may dose ka tuig ang pangidaron,
tong higayona. Ug gitugotan niya sila himalatyon niadtong gutloa.
sa paghimo niini. 33 Dihadiha nanggu- Sa iyang pag-adto, nagdasok ang
la sila gikan sa lawas sa tawo ug misu- mga tawo sa pagdawat kaniya. 43 Ug
lod sa mga baboy nga naghaguros didtoy usa ka babaye nga gitalinog-an
pagdagan padulong sa pangpang, ug sulod sa dose ka tuig na. Nakagasto
nangambak kini sa lanaw ug nangalu- na siya sa pagpatambal, apan wala
mos. siya maayo ni bisan kinsa doctor ang
34 Sa pagkakita niining sa mga nag- nakaayo kaniya. 44 Miduol siya sa luyo
atiman sa mga baboy niining hitaboa, ni Jesus ug mihikap sa sidsid sa iyang
LUCAS 8 152

bisti ni Jesus, dihadiha mihunong ang Ang Tahas sa Napulo’g-Duha
iyang ang agas sa iyang dugo. 45 Unya ka mga Tinun-an
(Mt 10:5; Mc 5:6)
nangutana si Jesus: “Kinsay mihikap
sa kanako?” Nagpangulipas ang ta- Unya gitawag ni Jesus ang napu-
1

nan ang tanan, ug si Pedro miingon:
9 log-duha ug gihatagan sila niyag
“Magtutudlo, nagdasok ang katawhan gahom ug katungod sa paghingilin sa
nga nag-alirong kanimo!” 46 Apan mi- tanang mga yawa ug sa pag-ayo sa
ingon si Jesus: “May mihikap kanako, mga nagkalainlaing balatian. 2 Iya si-
kay nabati ko ang gahom nga migula lang gipadala aron pagsangyaw sa
gikan kanako.” Gingharian sa Diyos ug aron pag-ayo
47 Sa dihang nakihibaw-an sa baba- sa mga masakiton. 3 Ug miingon siya
ye nga nadayag pag-ayo siya sa iyang kanila: “Ayaw kamo pagdalag bisag
pagbuhat niini, nangurog kini ug milu- unsa sa inyong panaw. Ayaw pagda-
hod sa atubangan ni Jesus, ug misulti lag sungkod, ni puntil, ni pan, ni sala-
siya sa tanan nganong mihikap siya sa pi, ni sobrang ilisan. 4 Bisag asang ba-
iyang bisti, ug giunsa siya pag-ayo. laya kamo pasak-on, pabilin didto
48 Miingon kaniya si Jesus: “Anak, ang hangtod sa inyong pagbiya. 5 Ug kon
imong pagtoo ang nag-ayo kanimo! diin dili nila kamo pasak-on, biya ni-
Lakaw nga malinawon.” anang lungsora ug itaktak ang abog
49 Samtang migsulti si Jesus, usa sa inyong mga tiil agig pagmatuod
ka lalaki nga gikan sa balay sa opis- batok kanila.” 6 Busa, mibiya sila ug
yal, nga si Jairo, ang miadto ug mipa- nangadto sa tanang kalungsoran, nag-
hibalo kaniya: “Ang imong anak nga sangyaw sa Maayong Balita ug na-
babaye, patay na! Ayaw nag samoka nambal sa mga masakiton sa matag
ang magtutudlo.” 50 Apan si Jesus nga dapit.
nakadungog sa maong balita, miingon Ang Kahadlok ni Herodes
sa opisyal: “Ayawg kahadlok! Salig la- 7 Nabalitaan ni Herodes kining ta-
mang ug mamaayo siya.”
51 Sa pagsulod ni Jesus sa balay,
nang panghitabo ug nabalaka siya
pag-ayo. Kay gikaingon sa uban nga
wala niya tugoti si bisan kinsa nga nabanhaw si Juan nga Magbubunyag.
mokuyog kaniya gawas lamang kang 8 Ang uban nag-ingon nga mipakita
Pedro, Juan ug Santiago ug ang mga pag-usab si Elias; samtang ang lain
ginikanan sa maong bata. 52 Ang ta- pang uban miingon nga usa sa mga
nan nga diha sa balay nagbakho ug kanhing propeta kuno ang nabuhi
nagdangoyngoy tungod sa bata. Apan pag-usab. 9 Miingon si Herodes: “Gi-
miingon si Jesus: “Ayaw kamo pag- papunggotan ko na sa ulo si Juan.
bakho! Kay wala siya mamatay, kon- Kinsa kaha kining nabalitaan ko nga
dili nahinanok lamang.” 53 Ug gibugal- nagbuhat niining mga butanga?” Tu-
bugalan niya sila tungod nasayod man ngod niini, midugang ang tinguha ni
sila nga patay na gayodang bata. Herodes nga makigkita kaniya.
54 Ug gikuptan ni Jesus ang kamot sa

maong bata ug giingnan niya kini: Ang Pagpakaon sa Lima ka Libo
“Bangon, inday!” 55 Ug sa diha, miba- ka mga Tawo
lik ang gininhawa sa bata, ug miba- 10 Sa namalik na ang mga aposto-

ngon kini. Unya misugo si Jesus kani- les, gisuginlan nila ni Jesus sa ilang
la nga hatagan kini og pagkaon. 56 Na- nabuhat. Unya gipakuyog niya sila ug
tingala pag-ayo ang mga ginikanan nangadto sa usa ka lungsod nga gi-
niini, apan gipinahan sila ni Jesus sa nganlag Betsaida. 11 Sa nakahibalo ni-
dili pagnugilon kang bisag kinsa bahin ini ang mga tawo, nangapas sila kani-
sa nahitabo. ya. Ug giabiabi sila ni Jesus ug gisul-
153 LUCAS 9

tihan niya bahin sa Gingharian sa Di- an aron bahinbahinon kini sa mga ka-
yos; ug iyang giayo ang mga masaki- tawhan. 17 Ug nangaon ug nabusog
ton kanila. ang tanan. Unya gitigom nila ang mga
• 12 Sa dihang nakasalop na ang ad- saling lugas niini, nga mikabat kini og
law, miduol kaniya ang dose ka mga dose ka mga bukag.
tinun-an ug miingon: “Paadtoa ang Ang Pahayag ni Pedro sa Iyang Pagtoo
katawhan sa kasikbit nga mga kabar- (Mc 8:27; Mt 16:18)
yohan ug kabalangayan aron maka- • 18 Sa dihang nag-inusarang nag-
pahulay ug makapangaon, kay awaaw ampo si Jesus, miduol kaniya ang
kining dapita.” iyang mga tinun-an ug iya silang gi-
13 Apan giingnan sila ni Jesus: “Ha-
pangutana: “Kinsa man kuno ako su-
tagi ninyo silag ilang makaon!” Mitu- mala sa mga tawo?” 19 Ug mitubag
bag sila: “Wala kami dalang pagkaon sila: “Ikaw si Juan nga Magbubunyag!
gawas lamang sa lima ka pan ug duha Adunay uban nga nag-ingon nga ikaw
ka isda! Manglakaw ba kami aron si Elias, samtang ang uban nagkana-
pagpalit og igong pagkaon alang ni- yon nga usa ka sa kanhing mga pro-
ining mga tawhana?” peta nga nabanhaw pag-usab.”
14 Lima ka libo ka mga kalalakinhan 20 Unya, nangutana si Jesus sa uban
ang didto niadtong higayona. Busa mi- kanila: “Ug kamo, kinsa man ako
ingon siya sa iyang mga tinun-an: “Pa- alang kaninyo?” Ug mitubag si Pedro,
lingkora silag tinag-singkwenta!” “Ikaw mao ang Manunubos sa Diyos.”
15 Unya ilang gituman kini, ug gipa-

lingkod ang tanan. 16 Unya, gikuha ni Gitagna ni Jesus ang Iyang Kamatayon
Jesus ang lima ka pan ug duha ka ug Pagkabanhaw
isda; mihangad siya sa langit ug mi- 21 Apan gipinahan ug gimandoan

panalangin, ug mipikaspikas niini ug sila ni Jesus sa dili pagpanugilon kang
mihatag ngadto sa iyang mga tinun- bisan kinsa, 22 ug midugang siya pag-

• 9.12 Basaha ang komentaryo sa Mc 6:35. Cesarea Filipo. Miabot si Jesus dinhi, kay na-
Kining saysay sa pagpadaghan sa pan ma- miligro na ang iyang kinabuhi sa Galilea. Sama
basa sa upat ka Ebanghelyo, apan gawas ining sa naandan, gipauna ang apostoles sa adtoan
hitaboa naay lain sa Mt 15:32 ug sa Mc 8:1. niya aron pag-andam sa iyang pag-abot.
Ang hinungdan tingali ini mao ang pagpa- Kinsa...(b. 18)? Unsay gisulti ninyo bahin na-
kita nga si Jesus may kahingawa ug interes ko, samtang uban mo nila? Giunsa ninyo pag-
pagluwas sa kinabuhi. Nagtudlo pod ni nga sultig kinsa ko? Mitubag si Pedro punog pagsalig
walay gutomon kon naay inambitay. Uban ni nga si Jesus ang Mesiyas, ang Pinadala sa Diyos.
Jesus, makahimo tag dagkong milagro. (Ba- Gidawat ni Jesus ang ilang tubag, apan
saha sab ang katin-awan sa Mc 8:1.) gidid-an sila pagpahibalo ini sa katawhan, kay
Angayng hinumdoman nga kadaghanan sa ang Manluluwas nga naa sa hunahuna nila
mga Judio sa panahon ni Jesus kabos kaayo. mao man ang sama sa Heneral nga mangulo
Gawas nga dyotay ang tabunok nilang yuta, sa panggubatan aron pagbuntog sa mga kaa-
ang mga Romano ug politiko, sama ni Hero- way. Bisan ang apostoles naglisod pagdawat
des, nakahakop og dakong bahin sa mga ba- nga ang Manluluwas nila ilansang sa krus.
handi gikan sa yuta, negosyo ug sa makabuk- Pinaagi sa pagtandi ining tekstoha sa Mc
tot nga buluhisan. 8:27 ug Mt 16:13, mamatikdan nga: sa Mateo
Mao nga ang kadaghanan nag-antos sa giusa ang duha ka managlahing hitabo, sa hi-
tumang kawad-on. Daghan ang walay traba- gayon kanus-a si Pedro nakauna pagpadayag
ho. Si Jesus ug ang iyang mga tinun-an diha sa iyang pagtoo. Kining unang hitabo maoy
ining sitwasyona. Uban sa pagtoo, ang kataw- gisaysay dinhi.
han mihalad sa kaugalingon ug sa panahon Sa ikaduha, nailhan ni Pedro si Jesus isip
aron pagpaminaw ni Jesus. Kining tanan wala anak sa Diyos ug nakadawat siyag saad gikan
makawang, kay nasinati nila ang dakong mila- ni Jesus. Gisaysay ni sa Mateo. Morag nahi-
gro ni Jesus sa ilang kinabuhi. Dili tuyo ni tabo ni human sa pagpikaspikas sa pan. Itandi
Jesus ang pagpakaon nila aron magpasakop ni sa Juan 6:66-69. O tingalig human sa Pag-
sila sa Simbahan, apan aron matuman ang kabanhaw: itandi sa Juan 21:15-17 nga wala
gisaad sa Diyos sa mga kabos. na maghatag og gibug-aton sa pagtoo, apan
sa gugma ni Pedro kang Jesus. Basa sab sa
• 18. Kining talan-awona nahitabo duol sa Gal. 2:7-8.
LUCAS 9 154

ingon: “Kinahanglang mag-antos pag- mga pulong, ikaulaw usab sa Anak sa
ayo sa daghang mga butang ang Anak Tawo sa inig-abot sa iyang himaya ug
sa Tawo, ug isalikway siya sa mga pu- sa himaya sa Amahan ug sa iyang
noan sa lungsod, sa mga pangulong balaang mga anghel. 27 Tungod kay sa
pari ug sa mga magtutudlo sa Balaod. pagkatinuod, ingnon ko kamo, adu-
Patyon siya ug banhawon sa ikatulo nay pipila kaninyo dinhi nga dili ga-
ka adlaw.” yodmakatagamtam og kamatayon
23 Ug miingon si Jesus sa tanan: hangtod nga makita nila ang Gingha-
“Ang si kinsa nga buot mosunod ka- rian sa Diyos.”
nako, kinahanglan gayodnga modu-
mili sa iyang kaugalingon, ug mopas- Ang Pagkausab sa Panagway ni Jesus
(Mc 9:2; Mt 17:1; Jn 12:28)
an sa iyang krus adlaw-adlaw ug mo-
sunod kanako. 24 Kay ang nagtinguha • 28 Mgawalo ka adlaw human ma-
pagluwas sa iyang kaugalingon ma- mulong si Jesus niini, gipakuyog niya
wad-an hinoon niini. Ug ang mawad- si Pedro, si Juan ug si Santiago, ug
an sa iyang kinabuhi tungod kanako, nanungas sila sa bungtod aron mag-
magluwas gayodniini. 25 Kay unsay ampo. 29 Ug samtang nag-ampo sila,
makuha sa tawo kon maangkon niya nausab ang panagway ni Jesus ug
ang tibuok kalibotan, apan unya, misidlak sa kaputi ang sapot niini.
masayang lamang iyang kinabuhi? 30 Dihadiha, may duha ka mga lalaki
26 Ang maulaw kanako ug sa akong nga mitungha ug nakigsultihanay ka-

• 22. Nganong nangutana man si Jesus sa hagit sa pag-alagad labi na kon nagdala nig
iyang apostoles og kinsa siya? Klaro ang tubag piligro. Kon mao ni ang panglantaw nga
sa Ebanghelyo: kay miabot na ang tukmang atong gihuptan nan, nahamulag ta sa pamaa-
panahon nga ipahibalo ni ni Jesus dili lang gi sa Ginoo.
aron pagpanudlo sa katawhan, apan aron pag- Ang maulaw… (b. 26). Gawas sa krus nga
andam nila sa Pagkabanhaw. Kay ang aposto- atong pas-anon matag adlaw, ang Ginoo nag-
les nakaila na man nga si Jesus mao ang Man- hagit sab nato pagpuyo sa atong pagtoo. Kon
luluwas nga gisaad sa Israel, angay pod nilang magmatinud-anon ta, piligro pod nga biay-
masayran nga walay kaluwasan kon dili ma- biayon ta sa mga higala; nga suspetsohan ug
buntog ang kamatayon (1 Cor.15-25). Ma- butangbutangan. Gani kon magkalawom ang
angkon ni Jesus kining kadaogana kon andam atong pagbarog sa Ebanghelyo, naay piligro sa
siya pagpas-an sa krus: Kinahanglang mag- kamatayon, sama sa daghan nang martir sa
antos sa daghang butang ang Anak sa Tawo. atong nasod tungod sa kabangis sa mga gam-
Dihadiha mipuno si Jesus sa pag-ingon nga hanan nga supak sa paghubad sa mensahe sa
kinahanglan tang moambit ining kadaogan ni Ebanghelyo sa konkretong kahimtang karon.
Jesus batok sa kamatayon: pagdumili sa ka- Tungod ini daghang kristyanos nagpalayo sa
ugalingon – ang himoong batakang panglan- kalihokan sa Simbahan. Ang uban dili na mo-
taw sa tinun-an ni Jesus. Makapili sa pag-ala- tambong sa mga seminar, meeting o Katiling-
gad o pagpaalagad; sa pagsakripisyo o sa pag- banong Pag-ampo. Dili sila magpakabana ug
pahimulos sa uban. Sama sa giingon sa naila magpakahilom na lang sa mga inhustisya sa
nang pag-ampo: Mas palabihon pa nako ang palibot. Ang maulaw... Lakip na ini ang mga
paghupay kay sa pagpahupay; ang pagsabot, pulong ni Jesus nga nagpahibawo sa kaling-
kay sa pagpaabot nga sabton; ang paghigug- kawasan sa dinaugdaog ug sa iyang pag-aghat
ma kay sa higugmaon. sa pakighiusa sa kawsa nga ilang gipakig-
…buot mosunod…(b. 23). Ang pagpas-an bisogan.
sa krus pagdawat sa misyon sa atong pagkati-
nun-an ni Jesus. Daghan ang buluhaton ug • 28. Angayng hinumdoman nga ang Diyos
ang sagubangong kalisdanan. Pas-anon ta ang nagpadayag kang Jesus sa sinugdan sa iyang
krus dili, kay gipugos o napugos ta kondili, kay pagpangalagad (Lc 3:21). Kining pagpada-
nahi-gugma ta sa katawhan ug sa Ginoo nga yaga karon nga nadawat ni Jesus sa Pagka-
nangandoy ini alang nato. usab sa Iyang Panagway, sinugdan sa bag-ong
…ang nagtinguha… (b. 24). Naghisgot si yugto sa iyang kinabuhi: Ang iyang Pasyon.
Jesus dinhi og sumbanan sa pagpuyo aron Duha na ka tuig nga nagwali si Jesus, apan
makaangkon ta sa matuod nga kinabuhi. Ma- walay nakitang timailhan nga mausab ang
kita dinhi nga lahi kaayo ang panglantaw ni Israel sa kabangis nga inanayng nakaguba sa
Jesus sa naandang panglantaw sa katilingban. nasod. Bisan ang mga milagro ni Jesus wala
May buot lang molikay sa pagpakasala, sam- makapausab sa iyang katawhan. Wala siyay la-
tang nagpadayon sa ambisyon pag-uswag ug ing mahimo gawas sa pag-atubang sa mga da-
pagpadato pa: molikay ug mophilayo sa mga otang pwersa. Ang pagtahan sa kaugalingon
155 LUCAS 9

niya. Sila mao si Moises ug si Elias, dakong panon sa katawhan. 38 Unya
31 nga nagpakita uban sa langitnong may usa ka lalaki sa panon nga mi-
himaya ug mihisgot bahin sa pagbiya singgit: “Magtutudlo, tan-awa intawon
ni Jesus sa Jerusalem nga hapit na ang akong bugtong anak nga lalaki!
matuman. 39 Kon moataki na gani kaniya ang es-
32 Niining higayona nahinanok pag- piritu, mosinggit gayodsiya, ug diha-
ayo si Pedro ug ang iyang mga ka- diha, mokirig siya ug magbula ang
uban. Sa ilang pagyahat, nakita nila iyang baba. Pasakitan siya niini pag-
ang iyang himaya ug ang duha ka ayo ug dili na kini mobiya pa kaniya.
mga lalaking nagbarog uban kaniya. 40 Gihangyo ko na ang imong mga
33 Sa dihang mibiya na ang duha tinun-an sa pagpaghingilin sa maong
kang Jesus, miingon si Pedro kaniya: espiritu, apan wala sila makahimo ni-
“Magtutudlo, maayo gayodnga ania ini.”
kita dinhi. Maghimo kitag tulo ka mga 41 Mitubag si Jesus: “Mga walay

payag: usa alang kanimo, usa alang pagsalig ug masupilong nga kaliwat
kang Moises, ug ang usa alang kang kamo! Hangtod kanus-a ba diay ako
Elias.” (Apan, sa pagkatinuod, wala mag-uban ug magpailob kaninyo?
makasabot si Pedro sa iyang gipa- Dad-a nganhi ang imong anak!” 42 Sa
nulti). 34 Ug samtang nagsulti pa siya nagduol pa lamang ang bata ngadto
niini, usa ka panganod ang mitungha kaniya, gilamba siya sa yawa ug gipa-
ug mitabon kanila. Unya nangahadlok kirig. Apan gibadlong ni Jesus ang da-
sila sa dihang naputos sila sa panga- otang espiritu, ug giayo ang bata, ug
nod. 35 Unya, usa ka tingog ang nadu- giuli ngadto sa iyang amahan. 43 Ug
ngog gikan sa panganod nga nag- nahibulong ang tanan sa kabantogang
kanayon: “Kini mao ang akong Anak, gahom sa Diyos.
ang akong Pinili! Pamatia siya!”
36 Sa pagkahanaw na sa tingog, na-
Gitagna ni Jesus Pag-usab ang
Iyang Kamatayon
kita nila nga nag-inusara si Jesus. Ug (Mk 9:30)
giluom sa mga tinun-an ang panghi-
Samtang natingala ang tanan sa
tabo ug walay bisan kinsa ang sa ilang
mga nabuhat ni Jesus, miingon siya
gisuginlang mahitungod sa ilang naki-
sa iyang mga tinun-an: 44 “Timan-i
ta niadtong taknaa.
ninyo pag-ayo kini: “Itugyan ngadto
Giayo ni Jesus ang Usa ka Bata sa kamot sa katawhan ang Anak sa
nga Giyawaan Tawo.” 45 Apan wala nila masabti ang
(Mc 9:14; Mt 17:14) kahulogan sa iyang gisulti. Ug gililong
37 Sa pagkasunod nga adlaw niana, kini gikan kanila, aron dili nila masab-
sa dihang milugsong na sila sa bung- tan. Ug nahadlok sila pagpangutana
tod, misugat kang Jesus ang usa ka bahin niini.

mas gamhanan kay sa iyang mga pulong, apostol nangatulog hangtod nga ang Himaya
aron ang gugma ug diwa sa pagsakripisyo sa sa nausab nga Panagway ni Jesus nakapama-
tanang katawhan magpadayon hangtod sa ta nila.
umaabot. …ang iyang himaya… (b. 32). Susama ni sa
Gidala niya…(b. 28) ang mga tinun-an nga pagkausab sa dagway ni Moises human siya
lawom nag kaamgohan sa Ginoo, ug ang la- makig-atubang sa Diyos (Ex 34:29-35). Apan
bing suod niya (Mc 1:29; 3:16; 5:37; 10:35; dinhi, ang himaya gikan ni Jesus mismo nga
13:3). Bisan tuod og ang 12 ka apostoles nag- misidlak lakip ang iyang bisti.
kahiusa sa buluhaton ug sa pagpuyo, lainlain Pamatia siya (b. 35). Si Jesus mao ang Pro-
silag ang-ang sa kaamgohan busa, wala dad-a peta nga gipahibawo ni Moises ug angayng
ni Jesus ang tanan. paminawon sa tanan. Gipaila niya ang Ama-
Mitungas sa bukid...(b. 28). May purohan han, ug gipasig-uli ta sa Diyos. Busa, angay
nga ang pagkausab sa panagway nahitabo siyang paminawon pag-ayo sama sa gibuhat sa
samtang nag-ampo siya sa gabii. Ang mga apostoles.
LUCAS 9 156

Kinsa ang Labing Dako? sinugo aron mag-una kaniya. Misulod
• 46 Unya naglalis ang mga tinun-an sila sa usa ka balangay sa Samaria
kon kinsay labing dako kanila. 47 Sa aron pag-andam sa tanan alang kani-
pagkamatikod niini ni Jesus, mikuha ya. 53 Apan nagdumili ang katawhan
siya og bata ug gipabarog kini niya sa sa pagdawat kaniya, kay padulong
iyang kiliran. 48 Ug miingon siya: “Ang man siya sa Jerusalem. 54 Sa pagka-
modawat niining bataa sa akong nga- saksi niini sa iyang mga tinun-an nga
lan, modawat usab kanako. Ug ang si Santiago ug si Juan, miingon sila
modawat kanako, modawat usab ka- kaniya: “Ginoo, buot ka ba nga mo-
niya nga mipadala kanako. Kay ang paulan kamig kalayo gikan sa langit
labing gamay kaninyo tanan mao aron mahurot sila?” 55 Apan milingi si
gayodang labing dako.” Jesus ug gibadlong kanila. 56 Unya
mipadayon sila pagpanaw sa lain na
Ang Dili Batok Kaninyo, Dapig Kaninyo usab nga lungsod.
49 Mitubag si Juan: “Magtutudlo,
Ang mga Buot Mosunod kang Jesus
nakakita kamig usa ka tawo nga nag- (Mt 8:19)
hingilin og mga yawa pinaagi sa • 57 Samtang
imong ngalan. Busa amo siya gidid- nanglakat sila, may
an, kay wala man siya mahisakop sa usa ka tawo nga miingon kang Jesus:
among pundok.” 50 Apan, miingon si “Sundon ko ikaw bisan asa ka mopa-
Jesus kanila: “Ayaw siyag did-i! Ang dulong.” 58 Si Jesus mitubag: “Ang
dili batok kaninyo, dapig kaninyo.” mga milo nga idlas adunay lungag-
tagoanan ug ang mga langgam sa ka-
Wala Dawata si Jesus sa Usa ka langitan aduna mga salag, apan ang
Lungsod sa Samaria Anak sa Tawo wala gayuy kapahula-
• 51 Sanagkaduol na ang mga ad- yan.”
law nga si Jesus bayawon na ngadto 59 Miingon usab siya sa usa: “Sunod

sa langit, mihukom siya pag-adto sa kanako!” Apan mitubag kini: “Ang
Jerusalem. 52 Ug mipadala siyag mga akong amahan namatay, papaulia una

• 46. Basaha ang katin-awan sa Mc 9:33. Galilea nga magpilgrimahe sa Jerusalem, ang
Si Marcos nag-ingon nga si Jesus mikuhag mga balay didto sirado alang nila.
bata ug mikugos ini. Talagsaon ni alang sa Niining ulohana, si Lucas naghisgot sa pila
mga tawo kaniadto nga dili kaayo motagad sa ka higayon ni Propeta Elias. Sa teksto nagku-
mga bata. Ang ilang tinoohan nagtudlo nga ha si Lucas sa istorya nga giasoy sa 2 Hari
ang mga bata kinahanglan pantonon ug silo- 1:9. Sumala ini ang magtamay sa propeta
tan. Alang nila ang matoohon kinahanglang tumpagon sa Diyos pinaagig kayo.
seryoso, dili mokatawa, dili magdula, dili kaayo Gibadlong ni Jesus ang apostoles, kay alang
motagad sa mga babaye ug kabataan. Susama ni Jesus ang mga Samariyanhon walay kalai-
sab ni karon nga nagsaway sa pagbunyag ug nan sa mga Judio nga midumili sab pagdawat
pagkalawat sa mga bata. sa mga dumuduong. Nganong gub-on man ni
Wala tubaga ni Jesus ang pangutana sa kon sa pagkahuman mangita na pod sila og
iyang mga tinun-an og kinsay labing dako nila. lugar sa laing balangay. Mas maayo pag dili na
Alang ni Jesus, dili ni importanti. Ang impor- sila maglanganlangan.
tanti mao kon kinsay labing suod sa Ginoo; Magtawag mig kayo...(b. 54). Maayo nga
kinsay labing duol sa iyang baroganan ug wala ta hatagi ining gahoma, kon gihatagan pa
panglantaw. Aron pagpaila nga midawat ta ni mas masamok ang kalibotan, kay ato man
Cristo, dawaton ta siya sa mga kabos ug walay ning gamiton sa pagpahimulos. Ug moingnon
gahom. ta nga gibuhat ni alang sa kawsa sa Diyos.

• 51. Sinugdan ni sa ikaduhang bahin sa • 57. Gipakita dinhi ang hiyas ug kinaiya sa
Lucas. Gihiusa ang mga panultihon ug pulong tinun-an nga buot mosunod ni Jesus. Bililhon
nga gilitok ni Jesus sa lainlaing higayon. kaayo ang panahon alang niya. Dili siya
Gipahinumdoman ta sa unang parapo nga angayng mag-usik og panahon sa pag-umol sa
taliwala sa Galilea ug Juda naa ang Samaria. dili andam pagtahan sa kaugalingon alang sa
Ang namuyo dinhi, Samariyanhon, dili Judio. Ebanghelyo ug sa Gingharian sa Diyos.
Gani may pagdinumtanay tali ining duha ka Ang unang mga tinun-an wala makamat-
kaliwat. Iniglatas sa Samaria sa mga Judio sa ngon nga nagapos sila sa hayahay nilang pag-
157 LUCAS 10

ako aron sa paglubong kaniya.” tag lungsod ug sa matag dapit nga
60 Apan giingnan siya ni Jesus: “Pa- iyang pagaadtoan. 2 Ug miingon siya
sagdi ang mga patay nga molubong ngadto kanila: “Daghan tinuod ang
sa ilang mga minatay. Apan ikaw, anihonon, apan diyutay lamang ang
lakaw ug isangyaw ang Gingharian sa mga mangangani. Busa pag-ampo sa
Diyos.” 61 Miingon usab ang usa: “Mo- Ginoo sa ani aron pagpadalag dugang
sunod ako kanimo, Ginoo, apan tugo- mamumoo sa iyang uma. 3 Panglakaw
ti una ako nga mopauli aron manami- kamo. Kay gipadala ko kamo nga sa-
lit sa akong banay.” 62 Ug giingnan ma mga karnero taliwala sa mga lobo.
siya ni Jesus: “Kinsa gani kadtong 4 Ayaw kamo pagdalag puntil, ni sako,

nagdaro ug unya maglingilingi, dili ni sandalyas. Ayaw ninyo abiabiha
gayodsiya angayan sa Gingharian sa ang si bisag kinsa nga inyong mahi-
Diyos.” nabi sa dalan.
5 Bisag asang balaya kamo moda-
Gipadala ni Jesus ang Kapitoag Duha yon, ingna una ninyo ang tagbalay:
(Mt 10:15; Mc 6:7)
‘Ang kalinaw ania niining balaya!’ 6 Ug
• 1 Human niini, mipili ang Ginoo kon adunay usa ka anak sa kalinaw
10 og laing kapitoag-duha. Unya nga nagpuyo didto, ang kalinaw mag-
iya kini silang gipadala ug gipauna sa pabilin kaniya. Apan kon wala, ang
lungsod sa tinagurha, ngadto sa ma- panalangin mobalik gayodnganha ka-

puyo. Dili sila makabiya sa nindot nga pinuy- sa panahon (Mt 28:19).
anan, sa mahalong kabtangan nga kasiguro- Nagtoo ta nga inigkagamot na pag-ayo sa
han nila. Simbahan sa usa ka lugar, ang tanang tawo
Ang ikaduha mao ang nahikot pag-ayo sa nasangyawan na sa Ebanghelyo. Dili ni tinuod.
kaakohan sa pamilya. Ang uban, nababagan Kay bisan sa atong nasod karon sulod sa pila
sa kawili sa mga higala ug barkada, kay dag- na ka gatos ka tuig nga napundar ang Sim-
han pa silag kalihokan ug buluhaton. Busa, si bahan, daghan gihapon ang mga pamilya, labi
Jesus moingon: Pasagdi ang mga patay... na ang mga kabos, nga wala makadawat sa
Ang ikatulo mao ang andam na unta, apan mensahe sa Gingharian sa Diyos.
napugngan sa pamilya nga dili motugot. Gipa- Ang unang buhaton inigduaw sa mga pani-
ngitaan silag paagi aron mahimulag sa tawag. malay mao ang pagpakita sa pakigdait. Sa
ngalan ni Jesus ug sa iyang Simbahan, naa ta
Kining tekstoha nagtudlo sa kinatas-an ug isip mga higala. Paminawon pag-ayo ang ilang
mas hamili pang bili sa tawhanong pagpuyo: mga problema ug mga pangandoy sa kinabu-
asa ipunting ang kinabuhi aron mahimo tang hi. Pinaagi lang ini nga makatisok tag liso sa
matuod nga mga tawo, binuhat sa dagway sa daghang posibilidad sa pagpagitib sa Gingha-
Diyos. Busa, gitawag ta sa pagkatinun-an aron rian sa Diyos.
pag-abag sa Diyos sa pagbag-o sa kalibotan Daghang tawo ang mahinangpon sa pag-
nga mas manindot pang puy-an sa mga anak dawat sa mga tinun-an, apan daghan sab ang
sa Diyos. Sa ingon ang gugma niya ug hustis- dili molahutay. Wala hinuon ni magpasabot
ya masinati sa atong taliwala. Mao ni ang bata- nga ang misyon nausik, kay ang Ginoo moli-
kan. Ang sentro. Ang dugokan. Ang uban hok sa lainlaing paagi sa tagsa-tagsa ka kina-
(kahayahay, kabtangan, mga higala, barkada, buhi. Bisan pa ini, naay mga tawo nga daling
bisan gani pamilya) mga dayandayan lang nga makapaminaw sa tawag sa Ginoo, ug maakti-
mahinungdanon kon makatabang pagkab-ot bo silang kauban sa Kristohanong Katilingban.
sa padulngan. Ang misyon makadugag umol sa mga tinun-
an. Makatabang ni pagpahigmata sa ilang gi-
• 10.1 Basaha ang komentaryo sa Mt 10:5 duaw. Mao ni ang gibuhat ni Jesus. Giumol
ug Mc 6:7 niya ang mga tinun-an pinaagi sa pagpanudlo
Mitaho si Lucas sa pagpadala ni Jesus sa 72 ug pagpadala nila ngadto ug uban sa kataw-
ka tinun-an, human sa pagpadala niya sa 12 han.
(9:1). Ayawg abiabi…(b. 4) Sama ra ni sa nagdala
Adunay 12 ka apostoles, samag gidaghanon kag balon. Ang misyonaryo kinahanglang mo-
sa 12 ka tribu sa Israel. Nagkahulogan ni nga salig sa kaayo sa Diyos! Nasayod siyag unsaon
ang Ebanghelyo unang isangyaw sa katawhan pagtandog sa naminaw sa Maayong Balita,
sa Israel. Dayon, nagpadala si Jesus sa 72. Ki- aron abiabihon sa tagbalay. Apan kon mag-
ning numeroha nagsimbolo sa daghang paga- usik-usik siyag panahon sa dili gustong mosa-
no nga nasod. Ang ikaduhang misyon tahas sa bot, tingalig mahugno siya ug mawad-ag kada-
Simbahan sa pagsangyaw sa Maayong Balita sig pagpadayon.
sa tanang kanasoran, hangtod sa pagkatapos
LUCAS 10 158

ninyo. 7 Puyo kamo nianang balaya. kita kaninyo! Kay kon ang mga mila-
Kaon ug inom kamo sa bisan unsa gro nga gipakita kaninyo napakita pa
nga ilang idalit kaninyo, kay ang ma- didto sa Tiro ug sa Sidon, dugay ra
mumuo aduna gayuy katungod sa untang nagbasol ang katawhan didto,
iyang suhol. Ayaw kamo pagbalhin- ug nanglingkod na unta sila sa abo ug
balhin gikan sa usa ka balay ngadto sa nagsul-ob sa bisting sako sa pagbasol.
laing balay. 14 Mas mapailubon pa ang Diyos

• 8 Kon mosulod kamo sa usa ka
ngadto sa Tiro ug Sidon kay kaninyo,
sa Adlaw sa Hukom. 15 Ug ikaw, Ca-
lungsod ug dawaton nila kamo, kan-a pernaum, mabayaw kaha nimo ang
ang bisan unsa nga ilang idalit kanin- imong kaugalingon ngadto sa kahitas-
yo. 9 Ayoha ang mga masakiton ni- an? Itambog ka hinoon ngadto sa da-
anang dapita ug sultihi sila: ‘Nagka- pit sa mga patay!
duol na ang Gingharian sa Diyos.’ 16 Ang naminaw kaninyo, naminaw
10 Apan kon mosulod kamo sa usa
kanako. Ang nagsalikway kaninyo,
ka lungsod unya dili nila kamo nila da- nagsalikway kanako. Ug ang nagsalik-
waton, pangadto kamo sa mga kada- way kanako, nagsalikway kaniya nga
lanan ug ingna ninyo ang mga kataw- mipadala kanako.”
han: 11 ‘Among paphaon bisan pa man
ang abog sa inyong lungsod nga mita- Ang Pagbalik sa Kapitoag Duha ka
mga Tinun-an
pot sa among mga tiil, agig pagsaksi (Mt 11:25)
batok kaninyo. Apan, angay lamang
• 17 Namalik ang kapitoag duha ka
nga inyong masayran nga nagkaduol
na ang Gingharian sa Diyos.’ 12 Sulti- mga tinun-an nga nagmalipayon. Ug
han ko kamo nga sa Adlaw sa Paghu- miingon sila: “Ginoo, bisan pa man
kom mas mapailubon pa ang Diyos ang mga yawa mipatuo gayodkanamo
ngadto sa Sodoma kay sa niadtong diha sa among paghingilin kaniya sa
lungsora. ang imong ngalan.” 18 Mitubag si Je-
sus: “Nakita ko si Satanas ingon sa ki-
Ang mga Katalagman sa mga Dili lat nga nahulog gikan sa langit. 19 Hi-
Mabasulong Lungsod numdumi ninyo, gitugyanan ko ka-
13 Pagkaalaot kanimo, Corazin! Pag- mog gahom aron makahimo kamo
kaalaot kanimo, Betsaida! Kay dag- pagyatak sa mga bitin ug mga tanga,
han kaayo ang mga milagro nga gipa- ug ingon man sa tanang gahom sa

ANG PAG-AYO SA MASAKITON Ang pagduaw sa masakiton maghatag og ka-
• 8. Sa giingon na, si Jesus wala moanhi dasig ug kahupayan sa natungdan; sa kailad-
aron pagpanambal kondili, aron pagdalag ka- man niya mogitib ang diwa sa kabag-ohan ug
luwasan. Nagsangyaw siya sa Maayong Balita pakig-uli. Basaha sab ang Jaime 5:13.
sa Gingharian sa Diyos; Tungod ini nag-antos Gidasig sa Simbahan, ang pag-atiman, ang
siya ug gipatay. pagduaw, ang pag-ampo alang sa masakiton.
Sa samang paagi wala ipadala ni Jesus ang Apan ang ilang kaayohan ipiyal sa mga doktor
iyang mga misyonaryo aron pagpanambal. o sa mga hanas sa panambal, kay kini sila mga
Wala sab sila ipadala aron toohan sa mga tawo tinugyanan sab sa Diyos alang ining buluha-
ug magpasakop sa tinoohan, pinaagi sa pag- tona.
ayo nila sa ilang mga sakit. Gipadala sila aron
isangyaw ang Gingharian sa Diyos taliwala sa • 17. Mibalik ang 72 nga gipadala ni Jesus,
katawhan. Kon ugaling nag-ayo sila sa masa- puno sa kadasig ug kalipay, kay pinaagi sa ga-
kiton kana, aron masinati sa mga tawo ang hom ni Jesus nagmadaogon sila. Apan si Jesus
gugma sa Diyos, ug nga ang Gingharian sa nagpasidaan nila. Dili unta sila madala sa
Diyos naa na sa ilang taliwala. garbo ug sobrang pagsalig. Importanti nga mi-
Diin gani naay mga Kristohanong Katiling- daog sila, apan mas importanti nga nasulat na
ban, importanti ang pagduaw ug pag-atiman ang ilang mga ngalan sa Diyos.
sa mga masakiton. Nagtimaan ni nga naay Daghang titulado ug makinaadmanon ang
kabalaka ug kahingawa sa usag usa; nagpaila naghunahuna nga nasayod na sila sa tanan
sab ni nga mga kauban ta sa usa ka pamilya. busa, nasirado sila ug naghunahuna nga labaw
159 LUCAS 10

kaaway. Sa ingon, walay makapasakit mga propeta ug mga hari nga na-
kaninyo. 20 Apan bisan pa niana, ayaw ngandoyng makakita sa inyong naki-
kamo pagsadya nga mipatuo kaninyo ta, apan wala sila makaila niini; ug
ang mga daotang espiritu. Pagsadya nangandoy nga pagpamati sa inyong
hinuon kamo, kay nahipatik ang in- nabati, apan wala sila makadungog
yong mga ngalan didto sa langit.” niini.”
Ang Pagsadya ni Jesus Ang Maayong Samaritano
21 Niadtong (Mt 22:24; Mc 12:28)
taknaa napuno si Jesus
sa kalipay diha sa Espiritu Santo. Ug • 25 Unya may usa ka magtutudlo sa

miingon siya: “Nagpasalamat ako ka- Balaod nga miduol ug mibarog atuba-
nimo, Amahan, Ginoo sa langit ug sa ngan kang Jesus aron pagsulay pag-
yuta. Tungod kay gipadayag nimo ki- bitik kaniya. Miingon siya ngadto kang
ning mga butanga ngadto sa mga ma- Jesus: “Magtutudlo, unsay angay kong
alamon ug maayong tawo, ug ngadto buhaton aron maangkon ko ang kina-
sa gagmayng mga bata. 22 Gitugyan buhing dayon?” 26 Ug gitubag siya ni
dinhi kanako sa akong Amahan ang Jesus: “Unsay may nahisulat sa Ba-
tanang mga butang; ug walay bisan laod? Ug giunsa mo man kini pagsa-
usa nga nakaila kong kinsa ang Anak, bot?” 27 Mitubag ang magtutudlo sa
gawas sa Amahan. Ni walay nakaila Balaod: “Higugmaa gayodang Ginoo
kon kinsa ang Amahan, gawas sa nga imong Diyos, sa tibuok mong
Anak ug gawas kanila nga iyang gipi- kasingkasing ug sa tibuok mong ka-
li nga makaila Kaniya.” lag, ug sa tibuok mong kusog, ug sa
23 Unya miatubang si Jesus ug mi- tibuok mong hunahuna. Higugmaa
ingon ngadto sa iyang mga tinun-an usab ang imong silingan ingon sa pag-
lamang: “Bulahan kamo nga nakaila higugma mo sa imong kaugalingon.”
sa mga butang nga inyong nakita! 28 Ug miingon si Jesus ngadto kaniya:
24 Kay sultihan ko kamo nga daghang “Husto ang imong tubag! Buhata kini

sila sa uban. Apan ang tinuod wala sila maka- maligyaayg tambal sa taboan nga nagkabig sa
tugkad sa dugokan o batakan sa kinabuhi. Mao mga tawo pinaagig madyik ug kalingawan:
nga ang nailhan nilang Diyos bunga ra sa – ang pagsangyaw, pagpaambit
hunahuna, sa taas nilang kahibawo; dili ang – ang pagsangyaw, pagsakripisyo
buhi nga Diyos kondili, ang mga diosdios sa – ang pagsangyaw, pagduyog-ambit
kaugalingong anino ug maskara. Wala sila ma- – ang pagsangyaw, pagbarog
sayod sa mas lawom nga tumong ug paduln- – ang pagsangyaw, pagtahan
gan sa kalibotan, kay pangagpas ra ang pan- – ang pagsangyaw, kinabuhi
glantaw nila sa tawhanong pagpakabuhi. – ang pagsangyaw, panag-inigsoonay.
Ang mga gagmay wala makaangkog taas
nga kinaadman: ang gagmayng mangingisda, • 25. Kinsay akong silingan (b. 29)? Nasilsil
mag-uuma, mamumuo mga sinalikway sa kati- pag-ayo sa magtutudlo sa Balaod ang angayng
lingban. Giisip silang ubos rag kahibawo, mao buhaton aron maangkon ang Gingharian sa
nga nabiktima sila sa inhustisya, apan ang Diyos. Apan kutob ra ni sa ulo. Wala siya ma-
ilang kahibawo dili hinulman, kay ila ning katugkad ini, kay iya ning gimemoriya sumala
nakat-onan sa pagpakigbisog aron mabuhi. sa nakat-onan niya sa Balaod. Sa pagpanguta-
Dinhi nila madiskobrehi ang buhing Diyos ug na niyag kinsay iyang isigkatawo, nagpaabot
ang iyang kamatuoran: dinhi nila gikahimamat siya nga tubagon ni Jesus sama tingali adtong
si Cristo ug ang iyang misyon: dinhi nila maka- nag-eskwela pa siya sa Balaod. Apan wala
plagi ang lawom nga kahulogan sa kinabuhi. magpadala si Jesus ining panghunahunaa nga
Ang mga gagmay mga yano rag pagtoo, gitapos niya sa pangutana: kinsa nila ang
apan lunsay ni ug andam pagtahan sa kauga- silingan sa nahulog sa kamot sa mga tuli-
lingon. Busa, pinaagi nila, gipaila ni Jesus kin- san? Nindot tingali ang pangutana: kinsay
sa ang Amahan. Bulahan ang nakakita ining akong isigkatawo? Apan mas importanti kon
kamatuorana, kay makauban sila sa Diyos sa nahimo ba ta nga isigkatawo sa nabiktima sa
pagluwas sa kalibotan ug ang ilang mga nga- katilingban? Morag miingon si Jesus: ayaw
lan nasulat na sa langit. lag hunahuna kinsay imong isigkatawo, pami-
Ang pagsangyaw dili sama sa pagtanyag sa nawa hinuon ug tubaga ang inagulo sa mga
mga baligya aron mahalin. Dili ni sama sa ma- igsoon nga nanginahanglan.
LUCAS 10 160

ug maluwas ka!” 29 Apan buot manga- niya ang maong himatyon sa iyang
tarongan ang magtutudlo sa Balaod, hayop, ug gidala ngadto sa usa ka ba-
busa miingon siya kang Jesus: “Kinsa lay nga abtanan ug, didto, iyang giati-
ba diay ang akong silingan?” man kini.
30 Mitubag ni Jesus: “May tawo nga 35 Sa sunod nga adlaw, mihatag ang
milugsong gikan sa Jerusalem ngadto Samaritano og duha ka denaryo ngad-
sa Jerico, ug nahulog siya sa kamot to sa tigbantay sa balay ug mihangyo
sa mga tulisan. Gihuboan nila siya ug kaniya: ‘Atimana siya! Ug bayran ko
gibun-og, ug dayon, ila siyang gibiyaa ang imong dugang nga magasto kani-
nga himatyon. 31 Nahitabo niadtong ya sa akong pagbalik.’”
taknaa nga may usa pari nga miagi 36 Unya miingon si Jesus ngadto sa
niadtong dalana. Sa pagkakita niya sa magtutudlo sa Balaod: “Sa imong
tawo, misimang siya pag-agi sa pikas pagtoo, kinsa man kanila ang mipa-
nga bahin sa dalan. 32 Unya may usa matuod nga tinuod nga silingan niad-
ka Levita nga milabay sa samang da- tong tawo nga nahulog sa kamot sa
lan. Sa dihang nakita niya ang himat- mga tulisan?” 37 Mitubag ang magtu-
yon tawo, igo lamang siyang mitan- tudlo: “Ang mipakitag kaluoy kaniya.”
aw niini, ug dayon, misaylo pag-agi sa Ug miingon si Jesus: “Lakaw ug buhat
laing daplin sa dalan. 33 Apan may usa sa iyang gibuhat.”
ka Samaritano nga, sa iyang pagpa-
naw sa samang dalan, nakakita sa Ang Pagduaw ni Jesus kang Marta ug
maong tawong himatyon. Ug sa iyang kang Maria
pagkakita niini, naluoy ug 34 miduol • 38 Samtang mipadayon sila pag-

ngadto kaniya. Unya iyang gidihugan panglakaw, misulod si Jesus sa usa ka
og lana ug bino ug, dayon, gibugko- balangay. Ug didtoy usa babaye nga
san ang mga samad niini. Gipasakay ginganlag Marta nga miabiabi ug mi-

Ang matuod nga gugma dili diha ra kutob sa Jesus, ang matuod nga pag-inigsoonay mao
pagpakitag kaluoy sa nabiktima. Sa istorya ang dili pagpili sa kaliwat, sa tinoohan o sa
ang Samariyanhon mihunong bisag delikado bulok sa tawo.
ang maong dapit, miatiman sa nagbuy-od sa
dalan ug mitabang nga walay mga kondisyon, • 38. Daghan ang mga buluhaton sa pani-
wala maghunahuna sa kakuyaw. Gisagop niya malay nga gikinahanglan sa kinabuhi, sama sa
ang usa ka langyaw. panglimpyo, sa pag-atiman sa kabataan, sa
Dihay higayon nga si Martin Luther King, pag-andam sa pagkaon, ug uban pa. Kining
inilang martir ug magwawali, miingon nga ang tanan dili himulag sa pagtoo nato ni Jesus.
matuod nga gugma dili matagbaw sa pagta- Apan may butang nga labing mahinungdanon
bang sa nag-antos: “Una sa tanan, gikinahang- sa tanan: Ang pagpaminaw ni Jesus kon nia
lan nga mahimo ta nga maayong Samariyan- siya sa atong taliwala. Mahimo lang ni kon ipa-
hon sa mga matumba sa dalan. Apan sinugdan daplin una ang ubang buluhaton.
lang ni. Sa ngadtongadto kinahanglang ma- Si Marta nagkapuliki aron pag-alagad ni
ninguha ta paghimog mga lakang aron wala Jesus, apan dunay mas lawom pa nga gitingu-
nay mga tulisan ug dagmalan sa dalan sa ha kaniya si Jesus. Nagkapuliki siya ug nabala-
Jerico, samtang nagpanaw sila paingon sa ka hangtod nga wala na siyay panahon uban
kinabuhi.” ni Jesus. Si Jesus kalinaw. Ang walay kalinaw
Ining istoryaha ni Jesus, makita nato sa dag- sa pagsilbi niya dili makasinati sa Ginoo. Ang
hang higayon nga ang giisip nga mga pangulo sobra ra natong kahingawa sa pag-alagad ug
ug kadagkoan sa simbahan – ang mga haligi sa pagtrabaho sa pamilya o sa katilingban maka-
relihiyon nga kunohay matinumanon sa ba- hasol nato. Niining paagiha dili nato maka-
laod, mao hinuoy wala makasabot ug dili ma- plagan si Cristo sa adlaw adlaw tang buluha-
hibalong mahigugma. Apan ang Samariyan- ton.
hon, ang tinamay ug giisip sa mga Judio nga Gani bisan sa pag-ampo, mahisama gihapon
erehes, mao hinuon ang naisigkatawo sa na- ta ni Marta; labi na kon, tungod sa sobrang
samdan. Kinsay mga Samariyanhon sa atong kabalaka sa kinabuhi, dili na ta magkadimao;
panahon karon? ato na ang tanang sulti, kay buot tang mopa-
Ang mga Judio nag-isip nga isigkatawo sa hungaw sa tanan, hangtod nga dili na ta maka-
mga Judio ra pod nga sama nilag kaliwat ug paminaw. Mao ra pod kon ang mga pangulo
tinoohan. Gani nagtoo sila sa panag-inigsoo- sa liturhiya o kasaulogan matarantar, kay sobra
nay lang sa “dugo ug unod”. Apan alang ni ra ang kahingawa aron paghingpit sa pagkan-
161 LUCAS 11

pasulod kaniya sa iyang balay. 39 Ang mga tinun-an.” 2 Ug miingon si Jesus
igsoong babaye niini nga ginganlag kanila: “Ingna niini pag-ampo:
Maria, milingkod sa tiilan sa Ginoo ug Amahan, tahoron unta ang imong
namati sa iyang gitudlo. 40 Si Marta ngalan. Moabot ngari kanamo ang
nagkapuliki sa pag-andam alang sa imong Gingharian.
bisita. Unya miduol siya kang Jesus 3 Hatagi kami sa matag adlaw sa

ug mireklamo: “Ginoo, wala ka ba ma- among pang-adlaw adlawng kalan-on.
numbaling nga gipasagdan man ako 4 Ug pasayloa ang among mga sala;

sa akong igsoon nga nag-inusarang Tungod kay nagpasaylo man kami
pagsilbi kanimo? Sultihi siya sa pagta- sa matag nakasala kanamo. Ug ayaw
bang kanako.” kamig itugyan sa panulay.”
41 Apan mitubag ang Ginoo: “Marta!
• 5 Ug miingon si Jesus ngadto ka-
Marta! Nabalaka ka ug nagkapuliki
nila: “Kinsa man kaninyo ang may usa
pag-ayo sa daghang mga butang.
42 Usa lamang ka butang ang gikina-
ka higala nga modangop kaniya sa tu-
ngang gabii ug moingon kaniya: ‘Hi-
hanglan! Ug napili ni Maria ang maong
gala, pabayloa kog tulo ka buok pan,
bililhong butang, ug walay bisan kinsa 6 kay miabot sa akong balay ang usa
ang makalabni niini gikan kaniya.”
ko ka higala nga gikan sa byahe ug
Ang Pagtulon-an Mahitungod wala gayodakoy ikadalit kaniya.’
sa Pag-ampo 7 Kon pananglit tubagon ka niya sa
(Mt 6:9; 7:7) sulod sa iyang balay: ‘Ayaw nag pag-
• 1 Usaka adlaw niana, nag- tugaw pa kanako! Gitrangkahan ko na
11 ampo si Jesus. Ug sa dihang ang pultahan, ug nanghigda na ako ug
nahuman na siya pag-ampo, usa sa ang akong mga bata. Dili na ako ma-
iyang mga tinun-an ang miingon kani- himong mobangon pa aron paghatag
ya: “Ginoo, tudloi kami sa pag-ampo, kanimo sa imong gipangayo.’ 8 Sulti-
ingon nga gitudloan ni Juan ang iyang han ko kamo, dili man siya mobangon

ta o pagwali. Busa, sa dili pa mag-ampo, han- isip Amahan, ang Diyos nga suod sa ilang kina-
ayon daan ang pamaagi sa pagpahimutang buhi. Basaha ang komentaryo sa Mt 6:9.
nato sa presensya sa Ginoo. Mamalandong ta
niya sa hilom. Iapil ta sa pag-ampo bisan ang • 5. Giawhag ta ni Jesus sa pag-ampo nga
makabaldang mga hunahuna, kay ining paa- malahutayon, dili aron ihatag sa Diyos ang
giha mapunting ang kaugalingon sa Diyos. tanan tang gipangayo kondili, aron mahimu-
Katingad-an kaayo nga sa ubang tinoohan nga tang ang atong kaugalingon sa iyang mga
dili kristyanos makakat-on silag unsaon pag- hunahuna ug tinguha. Kon makanunayon ta
ampo sa kahilom ug sa matuod nga kalinaw. sa pag-ampo, sa ngadtongadto malimtan ta
Kon ang Maria nga gisaysay dinhi mao ra si ang kaugalingon nga modala nato sa mas suod
Maria Magdalena nga mikuyog ni Jesus (Lc nga relasyon sa Diyos.
8:2), nan, mahanduraw nato kining mosunod: Walay gipamulong si Jesus mahitungod sa
Si Maria nga kauban ni Jesus ug mga tinun- pagpangamuyo sa mga santos, kay kasagaran
an mag-abotan sa balay ni Marta nga iyang ang mangamuyo sa mga balaan nasupak sa
“igsoon o paryenti”. Dayag na lang nga wala diwa sa matuod nga pag-ampo. Ang mga tawo
kaayo siya mabalaka sa pag-andam og pag- dili interesadong modiskobre sa gugma ug
kaon, mao nga mireklamo si Marta. Busa, gi- kaluoy sa Diyos, apan sa kaugalingong kaayo-
dayeg ni Jesus si Maria dili lang kay naminaw han. Mao nga bisag kinsa na lang ang ilang
siya, apan labi na gayod, kay nakahukom siya dangpan ug sangpiton basta masiguro lang
sa pagsunod ni Jesus uban sa mga tinun-an. ang gipangayo. Daghan silag mga debosyon
Sama sa apostoles, “Nakapili si Maria sa bilil- nga apilan, mohimo silag mga panaad, ug ma-
hong bahin nga dili kuhaon kaniya.” ngitag uban pang santos nga kadangpan.
Ang Simbahan usa ka pamilya. Ug sama sa
• 11.1 Nahibawo na ang apostoles unsaon atong paghangyo sa usa ka higala sa pag-
pag-ampo, kay ang mga Judio maghiusa man ampo alang nato, labaw pa nga makahangyo
sa pag-ampo sa sinagoga sa importanting mga ta sa igsoon tang mga balaan. Walay mosaway
higayon. Apan dihang nagkasuod sila si Jesus, nato kon may mga higayon nga magpakita tag
dunay bag-o silang nadiskobrehan sa pag- pagsalig sa ilang panabang, labi na sa mga
ampo. Pinaagi ni Jesus, nasinati nila ang Diyos balaan nga gitamod nato tungod sa ilang mga
LUCAS 11 162

bisan pa kon higala kamo, apan mo- matag gingharian nga nabahinbahin
bangon gayodsiya ug mohatag kani- ug nag-unay dili gayod kini moluntad
mo sa imong gikinahanglan tungod sa ug modugay. Ug ang matag banay
imong pagpunayg pamugos kaniya. nga nagkatibulaag mabungkag gayod.
9 Ingnon ko kamo: “Pangayo ug iha- 18 Ug kon ang gingharian ni Satanas

tag kini kaninyo; pangita ug inyong magkabahinbahin ug mag-unay, un-
kining makaplagan, panuktok ug kini saon pa kaha niini pagbangon? Tu-
ablihan ang pultahan alang kaninyo. ngod kay nag-ingon kamo nga nag-
10 Kay ang tanan nga mangayo maka- hingilin akog mga yawa pinaagi sa
dawat gayod; ug ang tanan nga ma- gahum ni Beelzebul. 19 Kon pananglit
ngita makakaplag ug ang manuktok naghingilin ako pinaagi sa gahum ni
pagaablihan gayod. Beelzebul, kang kinsa man nagagikan
11 Kay may usa ba diay ka amahan ang gahum nga gigamit sa inyong
kaninyo ang mohatag og bitin kon ang mga kauban sa ilang paghingilin sa
anak niini nangay og isda? 12 Mohatag mga yawa? Busa kinahanglan gayod
ba kaha kamo og tanga kon itlog ang nga sila ang mohukum niini.
gipangayo? 13 Kon kamong mga dao- 20 Apan kon naghingilin ako sa mga
tan mahibalo mohatag og maayong yawa pinaagi sa gahum sa Diyos, nag-
mga gasa ngadto sa inyong anak, pasabot lamang kini nga miabot na
unsa pa kaha ang inyong langitnong diha kaninyo ang iyang gingharian sa
Amahan? Hatagan gayod niya sa Ba- Diyos. 21 Kon ang usa ka tawo nga
laang Espiritu ang tanang mangayo kusgan, ug armado sa iyang hinagi-
kaniya.” ban, magbantay sa iyang gingharian,
Si Jesus ug si Beelzebul
dili gayod masamok ang iyang mga
(Mc 3:22; Mt 12:23; Mc 4:21; 9:40) kabtangan. 22 Apan kon mosulong ka-
• 14 Unya gihinginlan ni Jesus ang niya ang usa ka tawo nga mas gam-
hanan pa kay kaniya ug lupigon siya,
yawa nga amang, ug sa dihang naka-
mailog gayod ang iyang mga armas
gula na kini, nakasulti ang amang ug
nga gisalig kaniya ug mabahinbahin
natingala ang mga tawo. 15 Apan ang
ang iyang mga kabtangan.
pipila sa katawhan nagkanayon: “Gi-
hinginlan niya ang yawa pinaagi sa • 23 Angdili dapig kanako, batok
gahum ni Beelzebul, ang prinsepe sa kanako, ug siya nga dili motabang ka-
mga yawa.” 16 Buot usab sa uban nga nako pagtigom, nagpatibulaag.
mosuway kang Jesus pinaagi sa pa-
ngayo kaniyag mga timaan gikan sa Ang Pagbalik sa Daotang Espiritu
langit. • 24 “Kon
mogawas na gani gikan sa
17 Apan nasayod si Jesus sa ilang tawo ang daotang espiritu, magsuroy-
gihunahuna, busa miingon siya: “Ang suroy gayod kini sa mga mala nga

buhat ug baroganan sa kinabuhi. Hinuon dili ni wahi ni sa Lc 9:50; ang dili batok nako in-
angayng iparehas sa atong pag-ampo sa pre- yong kaabin. Gani sa Lc 9:50, alang ni Jesus
sensya sa Diyos. Si Maria lang nga Inahan sa ang iyang simbahan molatas sa makitang pun-
Diyos ang nakaabay nato sa pag-ampo; gipili dok sa iyang sumusunod. Naglakip sila sa mga
siya sa Diyos nga maatong inahan; naambitan tawo nga bisag dili sakop sa Simbahan, ang
niya gikan sa Diyos ang walay sukod nga ka- ilang kinabuhi ug binuhatan nagtampo alang
luoy alang nato; ug labaw sa tanan, kay pina- sa katukoran sa gingharian.
agi ni Jesus, nasimbolo siya sa buhing pre- Samtang ang gihisgotan sa Lc 11:23 mao
sensya sa Diyos. ang mga tawo nga midumili pagdawat sa iyang
baroganan busa, mipahilayo ug gani misaway
• 14. Basaha ang komentaryo sa Mc 3:22 ug nakigbatok ni Jesus ug sa iyang misyon.
ug Mt 12:23.
• 24. Nagtoo ang mga Judio nga ang mga
• 23. Ang dili dapig...(b. 23) Morag misuk- daotang espiritu nagpuyo sa disyerto o nga
163 LUCAS 11

dapit ug mangita kinig kapahulayan. Paghukom ang Rayna sa Habagatan
Ug kon dili siya makakaplag niini, mo- mokunsad ug mohukom gayod uban
ingon gayod siya: ‘Mobalik ako ngad- sa kaliwatan niining panahona aron
to sa akong gigikanang pinuy-anan.’ pagsilot kanila; kay mianhi siya gikan
25 Ug sa iyang pagbalik, iyang maka- sa mga utlalang bahin sa kalibotan
plagan nga limpyo ug hapsay na kini. aron pagpamati sa kaalam ni Solo-
26 Busa moadto gayod siya ug nagda- mon. Apan ania dinhi karon ang mas
la og laing pang pito ka mga kaubang labaw pa kay kang Solomon. 32 Ang
espiritu nga mas daotan pa kay kani- mga kalalakinhan sa Ninibe mobarog
ya. Unya manulod sila ug mopuyo gayod sa Adlaw sa Paghukom uban
didto. Tungod niini, mas modaotan pa ang kaliwatan niining panahona aron
ang kahimtang sa maong tawo kay sa hukman sila. Kay nagbasol sila tu-
sinugdan. ngod sa wali ni Jonas, apan hibaloi
nga ania dinhi karon ang mas dako pa
Ang Tinuod nga Kabulahanan
ni Jonas.
• 27 Samtang misulti pa si Jesus ni-
33 Walay si bisan kinsa ang modag-
ini, may usa ka babaye nga mituwaw kot og lampara aron lamang tagoan
gikan sa katawhan nga namulong kini o dili kaha tabunan sa gantangan.
ngadto kaniya: “Bulahan ang sabakan Inay, iya kining ipahiluna sa tungto-
nga nagsapnay kanimo, ug siya nga nganan aron ang katawhan nga mosu-
nagpasuso kanimo!” 28 Apan mitubag lod makakita gayod sa kahayag niini.
si Jesus: “Sa pagkatinuod, bulahan 34 Ang imong mata mao ang lam-
kadtong namati sa pulong sa Diyos ug
nagtuman niini.” para sa imong lawas. Kon tin-aw ang
panan-aw sa imong mata, ang tibuok
• 29 Samtang nagkabaga ang duot nimong pagkatawo malukop usab sa
sa katawhan, misugod pagsugilon si kahayag. Apan kon kini hanap, ang
Jesus ngadto kanila: “Pagkadaotan tibuok nimong pagkatawo malukop sa
gayod sa kaliwatan niining panahona. kangitngit. 35 Busa, matngoni nga ang
Nangita silag timaan, apan walay usa imong kahayag dili ang makangitngit.
nga ihatag ngadto kanila gawas niad- 36 Kon ang tibuok mong pagkatawo

tong timaan ni Jonas. 30 Ingon nga si malukop sa kahayag ug walay bahin
Jonas nahimong timaan ngadto sa ka- kini nga mangitngitan, mabulit gayod
tawhan sa Ninibe, ang Anak sa Tawo ikaw sa kahayag, sama sa sanag sa
usab mamahimong timaan sa kaliwa- usa ka lampara sa higayon nga
tan niining panahona. 31 Sa Adlaw sa modan-ag kini kanimo.

gihinginlan sila didto sa Diyos. Naghisgot si gitipigan niya sa kasingkasing ang tanang pu-
Jesus sa dili lahutayg pagtoo, kay dili buot long ug buhat sa Ginoo.
magbag-o sa kinabuhi; ganahan lang nga mag-
patalinghog sa pulong, apan dili hugot ang • 29. Kay makasasala man ang mga tawo sa
bakos sa pagtahan sa kaugalingon. Ninive wala sila makadawat og timaan gikan
sa Diyos gawas ni Jonas nga nag-awhag sa
• 27. Diha nga may babayeng miingon: paghinulsol. Ang mga Judio sa panahon ni
“Bulahan ang imong inahan”, si Jesus ang Jesus nagtoo nga “maayo” na sila, kay kataw-
iyang gidayeg: sa ato pa, kinsay makasultig han man sila sa Diyos. Wala sila masayod nga
parehas nimo? Gitubag siya ni Jesus sa pag- panahon na nga maghinulsol sila ug magbag-
ingon: “kon ginindotan ka sa akong mga pu- o sa kinabuhi.
long, nan, ayawg dayega ang akong mga par- Maglisod ta pagdawat nga ang Diyos dili
yenti, apan ang mituman sa akong mga mohukom ni bisag kinsa! Basa sa Jn 5:22;
pulong.” 5:27. Ang mangayog husay sa bahandi nga
gipiyal sa Diyos alang sa kaayohan sa tanan,
Sa ato nang giingon sa Lc 1:38, si Maria mao ra sab ang isigkaingon, kon ang bahandi
nga inahan ni Jesus unang nakatuman; ang sa kalibotan wala mapahimusli sa tanan kana,
iyang pagtoo nagdulot niyag kalipay (1:45) ug gumikan ra sab sa tawo.
LUCAS 11 164

Gisaway ni Jesus ang mga Pariseo ug Ug gidahum ninyo nga kamo paga-
mga Magtutudlo sa Balaod yukboan sa katawhan sa mga merka-
(Mt 23:1)
do. 44 Alaot mo! Kay sama lamang ka-
• 37 Samtang nagsulti si Jesus, may mo sa mga lubnganan nga dili mama-
usa ka Pariseo nga midapit kaniya sa tikdan. Gitunobtunoban kini sa mga
pagpakigsalo kaniya. Busa miadto tawo tungod kay wala kini mga ti-
siya ug milingkod sa talad-kan-anan. maan.”
38 Nahibulong pag-ayo ang Pariseo sa
45 Unya, may usa ka magtutudlo sa
iyang pagkakita nga si Jesus wala Balaod nga mitubag kaniya: “Magtu-
manghugas sa iyang mga kamot sa tudlo, sa imong pagpamulong niini,
wala pa mokaon. 39 Ug miingon si imong usab kaming gisaway.” 46 Unya
Jesus kaniya: “Kamong mga Pariseo, mitubag si Jesus: “Alaot usab kamong
inyong gilimpyohan ang gawas nga mga magtutudlo sa Balaod! Kay in-
bahin sa tasa ug plato, apan ang sulod yong gipapas-an ang mga tawo og
sa inyong pakatawo napuno gayod sa bug-at nga mga karga, apan wala gani
panglimbong ug kadaotan! 40 Mga bu- kamo makaako, bisan na lamang ang
ang kamo! Dili ba diay nga ang naghi- usa ninyo ka tudlo, sa pagtabang ka-
mo sa gawas mao man usab ang nag- nila. 47 Alaot kamo! Kay nagtukod ka-
himo sa sulod? 41 Apan ihatag ang ta- mog mga lubnganan sa mga propeta
nang anaa sa inyong mga tasa ug pla- nga gipamatay sa inyong mga ginika-
to ngadto sa mga kabosaron malim- nan. 48 Tungod niini, kamo mismo ang
pyo kamo. mga saksi ug mga pag-uyon sa mga
42 “Apan kaalaot ninyo mga Pari-
binuhatan sa inyong mga ginikanan.
seo! Nanghatag kamo og ikanapulong Kay sila ang nagpatay kanila, ug ka-
bahin sa sa mga lamas ug sa ubang mo ang nagtukod sa ilang mga lub-
hilba ngadto sa Templo, apan inyong nganan.”
gipakyas ang pagtuman sa kaanga-
yan ug gugma sa Diyos. Kining mga • 49 Busa ang Kaalam sa Diyos nag-
butanga angay gayod ninyong tuma- kanayon usab niini, ‘Magpadala ako
non, sa walay pagpasagad sa uban. kanilag mga propeta ug mga tinun-an.
43 Pagkaalaot ninyo mga Pariseo! Kay Daghan niini kanila ilang pamatyon ug
gipangandoy ninyo ang labing halang- lutoson.’ 50 Aron ang dugo sa tanang
dong lingkoranan sa mga sinagoga. mga propeta, nga midanak gikan pa

• 37. Basaha ang komentaryo sa Mt 23. si Pablo (o Saulo) dihang gikahibalag niya si
Ang ritwal sa panghinlo nga gihisgotan sab Jesus (Buhat 9; Fil 3:4-11).
sa Mc 7:3, wala isugo sa Biblia. Apan ang mga
magtutudlo sa balaod moinsister nga gikina- • 49. Ang mga manunulat nga una pa ni
hanglan ni. Misupak si Jesus ining tulumanona Lucas, misulat ining gipamulong ni Jesus: Mag-
sa tinoohan. Nganong dili hinuon tagaag pag- padala kog mga propeta, pinaagi sa pasi-
tagad ang paghinlo sa kaugalingon? unang tudling: “Ang kaalam sa Diyos mi-
Busa, gikasab-an ni Jesus ang mga pariseo ingon.” Sa pagsulat ni Lucas ining bahina sa
sa lainlaing higayon. Kining iyang mga pulong wali ni Jesus, nalimot siya pagkuha ining tud-
ug pangasaba alang sab nato, labi na sa mga linga. Mas maklaro pa gyod ang teksto kon
makinaadmanon, mga pari ug pastor o luba- wala pa ni ilakip, sama sa mabasa sa Mt 23:34.
san sa Simbahan. Maayong gasa nga mahiba- Basaha ang komentaryo sa Mt 23:34.
wo ta sa mga doktrina ug pagtulun-an sa Sim- Namahayag si Jesus nga ang mga Pariseo
bahan, ingon man nga maapil ta sa kalihokan ug magtutudlo sa Balaod maoy unang molutos
sa Parokya. Apan ang sagad mahitabo mao sa kristyanos (ang apostoles ug mga propeta
nga tungod ini, maglisod na ta pagpaubos, kay nga gipadala ni Jesus). Namahayag sab siya
buot man tang mag-una ug molabaw sa uban. nga ang silot ining panglutosa mahitabo sa
Tungod ini mas nanginahanglan tag kaluwasan ilang panahon. Iyang gipahibawo ang pagka-
sa Diyos. Dihang mopadayag Siya sa kauga- pukan sa Judiong nasod sa Tuig 70 A.D.
lingon sa atong kinabuhi, maamgohan ta nga Ang pasidaan ni Jesus, alang sab sa kapa-
sa Iyang atubangan mga hubo tang tanan ug rian, sa mga relihiyoso, sa mga institusyon sa
makasasala. Kini ang nahitabo sa Pariseo nga Simbahan ug sa mga “naggiya sa komunidad”
165 LUCAS 12

sa sinugdan sa kalibotan, maoy mahi- madunggan gayod diha sa hayag. Ug
mong silot niining katawhan karon; ang bisan unsa nga inyong ihunghong
51 gikan sa dugo ni Abel ngadto sa sa tago nga lawak, isangyaw gayod
dugo ni Zacarias, nga gipatay didto sa kini didto sa atop sa kabalayan.
taliwala sa altar ug sa santwaryo. Oo,
Kinsa ang Angayng Kahadlokan
sultihan ko kamo, ang katawhan ni-
4 “Sultihan ko kamo, mga kahiga-
ining panahona mao gayod ang ma-
nubag niini. laan, ayawg kahadloki kadtong maka-
52 Alaot kamong mga magtutudlo patay sa lawas, apan human niana
sa Balaod! Kay inyong gilabni ang ya- wala nay laing mahimo pa. 5 Apan sul-
we sa kahibawo. Mismong kamo wala tihan ko kamo kinsa ang angayng ka-
mosulod, ug inyong gibabagan kad- hadlokan: kahadloki ninyo kadtong,
tong buot mosulod niini.” human mopatay sa inyong lawas, adu-
53 Sa dihang mibiya na si Jesus ni- nay gahom sa pagtambog kaninyo
adtong dapita, gisaway siya pag-ayo ngadto sa impiyerno. Oo, sultihan ko
sa mga magtutudlo sa Balaod ug sa kamo, kahadloki siya! 6 Dili ba diay
mga Pariseo, ug ila siyang gihagit pag- nga ang duha ka dako makapalit man
saysay bahin sa daghang mga butang; kini og lima ka langgam? Apan walay
54 gipangutana niya siyag walay kata- basan usa kanila ang nga napasagdan
posang mga pangutana. Unya nagpa- sa Diyos. 7 Ug ngano man? Bisan man
himutang silag mga laang aron paka- gani ang buhok sa inyong ulo inihap
sad-on siya sa iyang sinultihan. na kini. Busa, ayaw kamo kahadlok!
Kay mas bililhon pa kamo kay sa lini-
Usa ka Pasidaan Batok sa mga bo ka mga langgam?
Pagpakaaron-ingnon
(Mc 3:28; Mt 10:19; 12:31; Mc 8:38) Ang Pagsugid bahin sa Cristo ngadto
• 1 Sa
maong panahon, samtang sa Katawhan
12 nagkatigom ang dakong duot sa 8 Ug sultihan ko kamo, ang bisan
katawhan, sa dihang nagyatakay ang kinsa nga moila kanako atubangan sa
usag usa, namulong si Jesus ngadto katawhan, ilhon usab sa Anak sa Ta-
sa iyang mga tinun-an: “Pagmatngon wo atubangan sa mga Anghel sa Di-
kamo sa libadura sa mga Pariseo, nga yos. 9 Apan kadtong molimod kanako
mao ang ilang pagpakaaron-ingnon. atubangan sa katawhan, ilimod usab
2 Walay bisan unsang gitabonan nga atubangan sa mga anghel sa Diyos.
dili mabutyag, o walay bisan unsa nga 10 Ang bisan kinsa nga mamulong

tinago nga dili mapadayag. 3 Kay ang batok sa Anak sa Tawo mapasayloon
bisan unsa nga inyong isulti sa ngitngit kini. Apan kadtong manamastamas

nga nangatungdanan sa Simbahan ingon sa Kamo mismo...(b. 52). Dili ba kaha usa ni
mga Pariseo ug magtutudlo sa Balaod sa ilang sa mga hinungdan nga daghang yanong tawo
panahon. ang mibalhin sa laing tinoohan?
Dili malalis nga ang labing dako nga bahin
sa Simbahan nakig-abin sa nagharing klase sa • 12.1 Walay tinagoan…(b. 2). Nagka-
nasod. Mga dato sila ug tag-as og kahibawo. lainlain ang paagi sa paghubad ini. Naghisgot
May daghan nila nga nakatungha sa ubang si Jesus dinhi sa isog nga pagbarog alang sa
nasod, hinungdan nga dili na sila makasulod sa pagtoo. Kinahanglang isulti ang kamatuoran
kasinatian sa mga kabos. Ug dili nila tuyoon bahalag unsay isulti unya sa mga tawo. Ang
nga ubos silag pagtan-aw sa yanong mga ma- mga tigpakaaron-ingnon nga gihisgotan dinhi
mumuo ug mga mag-uuma. Tungod ini, maka- mao ang daling modangop sa diplomasya aron
apil ta sa paglutos sa mga propeta sa atong dili mawad-ag mga higala.
panahon. Sa daghang dapit may kristyanos
nga layko ug relihiyoso nga gipanglutos ug Ayawg kahadlok (b. 4). Basaha ang komen-
gipatay tungod sa pagbarog sa kawsa sa mga taryo sa Mt 10:28.
kabos. Tingalig du-nay taga “simbahan” didto Ang manaway…(b. 10). Basaha ang ko-
nga misugo o miuyon sa maong mga krimen. mentaryo sa Mc 3:29.
LUCAS 12 166

batok sa Espiritu Santo dili gayod ma- 17 Namalandong siya niini: ‘Unsay

pasaylo. kaha ang angay kong? Wala na akoy
11 Ug kon guyoron kamo ngadto sa kabutangan sa akong abot.’ 18 Unya
atubangan sa mga sinagoga ug sa nakaamgo siya: ‘Ingon niini ang angay
mga pangulo ug sa mga punoan, kong buhaton: gub-on ko ang akong
ayaw kamo kabalaka kon unsaon nin- mga kamalig, unya magtukod akog
yo o kon unsay inyong itubag o isulti mas labi pang dakong mga bodega.
kanila. 12 Kay ang Espiritu Santo ang Dinhi niini, akong tigumon ang tanan
magtudlo kaninyo unsay angay nin- nakong mga abot ug mga bahandi.
yong isulti niana gayong higayona. 19 Ug makaingon na gayod ako sa

akong kalag: Kalag ko! Daghan kanag
Ang Sambingay Bahin sa Usa ka
Buangbuang nga Adunahan natigom nga mga maayong butang
• 13 Unya may usa sa tawo didto sa
alang sa umaabot nga mga katuigan
sa imong kinabuhi. Busa, pahuway!
pundok nga miingon kang Jesus: Kaon! Inom! Ug paglipay!’ 20 Apan mi-
“Magtutudlo, sugoa ang akong igsoon ingon ang Diyos kaniya: ‘Buang-
sa pagpakigbahin kanako sa katiga- buang! Karong gabhiona mamatay ka.
yonan nga binilin sa among amahan.” Unya, human ka mamatay, kinsa man
14 Apan miingon siya kaniya: “Lalaki,
ang makaangkon sa tanan mong kati-
kinsay bay naghatag kanakog katun- gayonan:’ 21 Ingon niini ang dangatan
god sa pag-angay o pagbahin sa kati- niadtong nagpakabuhong sa ilang
gayonan tali kaninyo duha?” 15 Ug mi- mga bahandi, apan kabus sa ilang
ingon si Jesus ngadto kanila: “Pag- pagpakabalaan alang sa Diyos.”
bantay kamo ug mangoni ninyo ang
tanang matang sa kahakog. Kay ang Ang Pagpangga ug ang Kabalaka
kinabuhi sa tawo dili gayod masukod (Mt 6:25)

sa kadaghanon sa iyang mga kabta- 22 Unya miingon si Jesus sa iyang

ngan.” mga tinun-an: “Busa sultihan kamo,
16 Ug misaysay si Jesus og usa ka ayawg kabalaka sa inyong kinabuhi,
sambingay: “May usa ka adunahan kon unsay inyong kan-on, o sa kon
kansang yuta daghan kaayog abot. unsa ang inyong isul-ob! 23 Kay labaw

ANG KAHAKOG gyod ta papahuwayon sa atong kahakog, ug
• 13. Pagbantay mo…(b. 15). Nasayod ta labaw sa tanan, ang Gingharian sa Diyos sira-
nga hangtod karon makapila pilupiloa ang do alang nato.
gidaghanon sa kabos kay sa dato. Nasayod sab Bisag daghan...(b. 15). Angayng matngo-
ta nga ang ilang kahimtang makapugong sa nan nga ang kahingawa sa wala nato, dili
paglambo nila isip tawo ug sa pagpakabana makababag sa makahatag sa matuod nga kina-
nila sa ilang dignidad ug bokasyon sa kinabu- buhi karon.
hi. Namakaluluoy sila ug kanunay na lang nag- Niining bahina, maminaw ta sa mga kabos,
hangad, nagpaabot nga luwason sa mga gam- ang kaigsoonan nga bisag naglunang sa
hanan. Mao nga ang Biblia ug si Jesus mismo tumang kawad-on, nagpuyo gihapon nga may
nag-awhag nato sa hiniusang paglihok aron dignidad. Angay ba silang kaluy-an o isipon
pagkab-ot og maangayong katilingban. Giaw- nga sakop na sa Gingharian sa Diyos? Ang
hag ta niya pagmugnag katilingban sa mga kahakog dako kaayong babag sa kaling-
bag-ong Tawo. Kining katilingbana dili maka- kawasan sa katawhan. Sa higayon nga maiso-
barog kon pipila ra ang nagkumkom sa ba- gon silang moapil sa mga dagkong welga, ug
handi ug mao ra sab ang nagpadagan sa dili mangita sa kaugalingong bentaha nagsu-
politikanhong kalihokan sa nasod. god na sila pagpuyo isip katawhan.
Ang kristyanos kinahanglang maninguha Unsay buhaton…(b. 16)? Ang labing sayon
pagpabarog sa hustisya, kay kon walay hustis- nga buhaton mao ang pagpaambit sa katiga-
ya dili sab makab-ot ang kalinaw ug kahiusa. yonan nga gimugna alang sa kaayohan sa
Apan walay hustisya kon ambisyonan nato tanan. Apan ang nahitabo mao nga nabalaka
ang kabtangan sa uban, sa tinguha pagpakig- siyag unsaon ni paghipos busa, wala na mag-
salo sa ilang kahakog. Mangandoy ta karon og pulos sa uban. Mao sab ni ang nahitabo sa
hustisya, apan tingalig sa umaabot mangandoy atong panahon karon: Ang unang gihunahuna
na sab ta og sobrang panginahanglan. Dili sa atong sosyedad dili unsaog tubag sa bata-
167 LUCAS 12

pa ang inyong kinabuhi sa pagkaon 30 Kay ang tanang kanasoran sa kali-
ug ang lawas kay sa sinina. 24 Sud- botan nangita niining mga butanga.
onga ang mga uwak: wala sila mag- Apan ang inyong Amahan nasayod
pugas ni mang-ani. Wala silay mga gayod sa tinuod ninyong gikinahang-
kamalig ug mga bodega, apan gipa- lan. 31 Inay, pangitaa ang iyang Ging-
kaon sila sa Diyos. Mas bililhon pa ka- harian ug kining tanan imong maang-
ayo kamo kay sa mga langgam! 25 Ug kon usab.
kinsa man kaninyo ang makadungag • 32 Ayawg kahadlok, gamayng pa-
og gitas-on sa iyang kinabuhi pinaagi
sa kabalaka? 26 Kon dili mo maduma- non, kay ikahimuot sa inyong Ama-
la ang sama ka gamay niining mga bu- han ang pagtugyan kaninyo sa ging-
tanga, nganong mabalaka man kamo harian. 33 Ibaligya ang tanang ninyong
sa uban? katigayonan ug paghatag kamog li-
27 Sub-onga ang mga liryo kon gi-
mos. Sangkapi ang inyong kaugali-
ngon og mga butang nga dili madu-
unsa nila pagtubo. Wala sila maning-
not, usa ka bahandi didto sa langit nga
kamot, ni molambod. Apan sultihan
dili gayod makawang, diin wala gayoy
ko kamo, bisan man gani si Solomon,
kawatan nga makaduol niini, ni anu-
taliwala sa tanan niyang mga bahandi,
nugba nga makakutkot niini. 34 Kay
wala gayod magpadayandayan og
hain gani ang inyong bahandi, atua
ingon niining mga butanga. 28 Apan
usab didto ang inyong kasingkasing.
kon ang Diyos mibisti sa mga kauma-
han, nga mibistihan usab sa mga bali- Ang Mahimatngonong mga Sulugoon
li nga karong adlawa buhi pa, apan (Mc 13:33; Mt 24:43; 6:19)
ugma damlag itambog na ngadto sa • 35 Baksi ang inyong mga hawak
hudno, unsa pa kaha kamo, katawhan ug dagkoti ang inyong mga suga,
nga gamayg pagtoo! 36 ingon sa mga tawo nga nagpaabot
29 Ayawg pangita unsay inyong sa pag-uli sa ilang agalon nga gikan
kan-on ug imnon. Ni ayawg kabalaka. sa kumbira sa kasal. Aron inig-abot

kang panginahanglan sa tanan. Ang kahakog Si Jesus nag-awhag nato ug sa gamayng
gamhanang pwersa sa atong ekonomiya ka- toril sa dili pagpahikot sa kabtangan sa kalibo-
ron. Tungod ini ang bahandi sa nasod nausik tan. Dili tumong sa simbahan ang pagtukod og
ug nahulog sa pipila lang ka kamot, samtang mga gamhanang institusyon ni paghupot og
ang kadaghanan halos dili tawhanog pagpuyo. dagkong pwesto sa sosyedad “alang sa himaya
Ang dato sa sambingay naglaraw pagpabuhat sa Diyos”. Naa ang Simbahan aron pag-alagad
og mas dako pang bodega. Samtang ang mga sa kinabuhi isip buhing timaan sa Gingharian
dagkong negosyanti karon nangita kanunayg sa Diyos dinhi sa kalibotan.
mga merkado nga kabaligyaan ug ilang gihay- Ibaligya...(b. 33). Kombensido ba ang ka-
lo ang katawhan aron manginahanglan sa mga tawhan nga gibuhat na ni sa Simbahan? Ma-
butang nga wala gani mahunahunai kaniadto. lipay ang kristyanos sa pagsaway sa ilang mga
Ang tawo nga iya sa Diyos nasayod unsay Obispo ug kaparian sa mga inhustisya ug sa
buhaton aron magmalipayon. Bisag asa pa pagwali sa mga katungod sa mga mamumuo
siya, dali ra siyang makamugnag katilingban ug sinalikway. Apan dili igo ang pagwali lang
diin gidasig ang diwa sa pag-inambitay imbis sa uban. Ang Diyos nag-awhag og hustisya sa
ang pag-iyaiya ug kahakog. kalibotan ug Simbahan nga kabos. Ang atong
singgit alang sa hustisya dili paminawon kon
ANG KABOS NGA SIMBAHAN ang Simbahan mismo dili modawat sa tibuok
• 32. Ayawg kahadlok …(b. 32). Wala moi- mensahe sa Ebanghelyo.
ngon si Jesus sa Ebanghelyo nga ang kadag- …kay nahimuot (b. 32) Itandi ni sa Lc
hanan sa katawhan sa kalibotan makristyanos 10:23 ug Mt 16:16. Kon nahigugma ta sa
sa umaabot nga panahon. Amahan, angayng hinumdoman kanunay nga
Nasayod ta nga ang dili kristyanos sa kalibo- una tang gipili niya dinhi sa kalibotan. Kita ang
tan mas daghan kaayo kay sa “kristyanos” ug gamayng toril nga kanunayng mangita sa lin-
paspas silang misanay, samtang daghan sab tunganay ug sa mahinungdanon.
ang “kristyanos” nga mibiya sa tinoohan. Ma-
kita nato dinhi nga ang Simbahan timaan ug • 35. Gihan-ay ni Jesus ang sambingay sa
“ang gamayng toril.” mga sulugoon nga nagpaabot sa pagbalik sa
LUCAS 12 168

niya ug inigtuktok, ablihan dayon nila ug babaye. Ug mosugod dayod siya sa
siya. 37 Bulahan kadtong mga sulugo- pagkaon ug pag-inom, hangtod nga
on nga maabtan sa ilang agalon nga mahubog siya. 46 Ang agalon nianang
nagtukaw. 38 Kay sa pagkatinuod sulti- maong sulugoon mopauli sa adlaw
han ko kamo, magtapis siya ug mopa- nga wala niya masayri ug sa takna
lingkod kanila sa kan-anan unya, nga wala niya damha. Unya, iyang si-
mosilbi kanila. lotan siya ug isagol ngadto sa mga dili
39 Apan sayri kini: “nga kon ang kasaligan.
tag-iya sa balay nasayod pa lamang 47 Ang sulugoon nga nasayod sa
unsang orasa moabot ang kawatan, kabubut-on sa iyang agalon, apan
dili gayod niya tugotan nga malung- wala mangandam ug wala mosunod
kab ang iyang balay. 40 Kinahanglang sa kabubut-on niini, pagakastigohon
usab nga andam kamo, kay ang Anak gayod. Apan siya nga wala masayod,
sa Tawo moabot sa oras nga wala ug siya nga sila angayng kastigohon,
damha.” 48 makadawat gayod og gamayga-
41 Si Pedro miingon: “Ginoo, alang
mayng silot. Ang tawo nga gitugyanan
kanamo ba kining sambingaya o og daghan, paninglan gayod og dag-
alang sa tanan?” 42 Ug mitubag ang han. Ug kadtong tawo nga gisaligan sa
Ginoo: “Kinsa man karon ang kasali- mas daghang mga butang, mas dag-
gan ug maalamon nga magbalantay han usab ang panilngon gikan kaniya.
nga angay tugyanan sa agalon sa ba-
lay niini. Gitudlo siya sa tag-iya pag- Si Jesus ang Hinungdan sa
dumala sa ubang sulugoon. 43 Bula- Pagkabahinbahin
(Mt 10:34; 5:25; 16:2)
han kadtong sulugoon nga makapla-
• 49 Mianhi
ako aron pagpasilaub og
gan inig abot sa iyang agalon nga
nagtuman niini. 44 Kay sa pagkatinu- kalayo sa kalibotan, ug pagkaanindot
od, ingnan ko kamo, ipapanag-iya ka- unta kon kini nagdilaab na. 50 Aduna
niya ang tanan niyang katigayonan. akoy usa ka matang sa bunyag nga
45 Apan kon ang maong sulugoon pagadawaton, ug kini mao ang akong
moingon sa iyang kaugalingon: ‘Ma- gipaninguha hangtud maangkon ko
ulahi pag-abot ang akong agalon!’ kini.
Unya dayon iyang daugdaogon ang 51 Nagatoo ba kamo nga mianhi

iyang mga kaubang sulugoong lalaki ako aron pagdalag kalinaw sa kalibo-

agalon. Gipakita dinhi ang kalainan tali sa su- Si Pedro miingon…(b. 41). Kining bag-ong
lugoon ug sa dato nga naghunahuna lang sa parapo nagpunting sa naghupot og dagkong
kinabuhing luho ug hayahay. Ang sulugoon katungdanan sa Simbahan.
nagtrabaho alang sa Diyos. Ang akong Ginoo…(b. 45). Mga tinugya-
Bulahan...(b. 37). Nagtukaw, sa ato pa, nan sila nga mibudhi sa ilang misyon. Nagtan-
nabalaka sa kaugmaon sa kalibotan...nagmata aw lang og unsaon pagpadagan sa mga insti-
sa kamatuoran. Dili motugot nga ang maayo tusyon sa Simbahan hangtod nga nalimot ni
tawgog daotan ug ang daotan tawgog maayo; Cristo ug sa iyang pagbalik.
andam pagsaway sa kaugalingon tungod sa Ang Diyos kanunayng mibalik sa pang-
nahimong daotan ug dili mopiyong lang atu- hitabo. Wala lang damha nga nakaguba ni sa
bangan sa inhustisya. atong mga plano. Busa, dili angay nga ang
Ang Anak sa Tawo...(b. 40). Dili ta mag- Simbahan magsalig pag-ayo sa giplano niyang
hunahuna sa adlaw lang sa atong kamatayon kalihokan, kay wala ta masayod unsay gian-
ni mahadlok sa adlaw sa hukom kon naa ta sa dam sa Diyos kanato sa umaabot. Mas maayo
iyang grasya. Si Jesus namulong bahin sa aga- pa nga ang Simbahan managana kanunay inu-
lon nga mibalik gikan sa kasal, tungod sa iyang banan sa pag-ampo, aron unsang orasa nga
kalipay, gibalit-ad niya ang naandan ug siya moabot ang Ginoo, naa ug andam siya kanu-
nay mialagad sa sulugoon. Kon nag-alagad ta nay.
sa Diyos sulod sa taas nga panahon, dili ba
kaha moabot sab ta sa mas taas nga ang-ang • 49. Mianhi ko...(b. 49). Naghisgot ba ni sa
sa kinabuhi, diin masinati nato nga daw ang kalayo sa gugma sa Ebanghelyo o sa gasa sa
Diyos nangimbitar nato sa kombira? Espiritu Santo? Ang kayong gihisgotan mao
169 LUCAS 13

tan? Dili gayod!. Kay sultihan ko ka- ninyo masabti ang mga panghitabo sa
mo, dili nga kalinaw ang akong gida- panahon karon. 57 Nganong dili man
la, kondili pagkabahin. 52 Kay gikan kamo mohukom kon unsay matarong
karon, ang usa ka banay nga adunay alang sa inyong kaugalingon? 58 Kon
lima ka sakop mabahin gayod kini: moadto kamo sa hukmanan kuyog
tulo batok sa duha, ug duha batok sa ang tagsumbong, paningkamoti nga
tulo. 53 Mabahinbahin sila: amahan ba- sa inyong pagpadulong pa lamang
tok sa anak nga lalaki ug anak nga makighusay na ikaw kaniya, basig ta-
lalaki batok sa iyang amahan; inahan ralon ka niya ngadto sa maghuhukom,
batok sa anak nga babaye ug anak ug ang maghuhukom mismo ang
nga babaye batok sa iyang inahan; mobalhog kanimo ngadto sa bilang-
ugangan nga babaye batok sa binala- goan. 59 Sultihan ko kamo, dili ka ma-
ye ug ang binalaye batok sa iyang kagawas sa bilanggoan hangtod nga
babayeng ugangan.” imong mabayran ang kataposan mong
• 54 Miingon
utang.”
usab si Jesus sa kataw-
han: “Inigkakita ninyog panganod nga Pagbasol aron dili ka Mamatay
mosidlak sa kasadpan, dihadiha mo- • 1 Niadtong higayona adunay
ingon gayod kamo: ‘Moulan dili madu- 13 pipila ka mga tawo nga misay-
gay!’ ug mahitabo gayod kini.’ 55 Ug say kang Jesus bahin sa pipila ka mga
inig kakita ninyo sa habagat nga nag- taga-Galilea nga gipapatay ni Pilato:
haguros, moingon mo: ‘Adunay gayoy gisagol ang ilang dugo sa sakripisyo
init nga naghulat.’ Ug mahitabo kana. didto sa Templo. 2 Ug mitubag si Je-
56 Mga tigpakaron-ingnon kamo! Ha- sus kanila: “Nagtoo ba kamo nga, tu-
nas kamo mosabot sa mga ilhanan sa ngod kay gipapatay sila ni Pilato, ki-
kalibotan ug sa langit, apan wala ning mga tawhana mas labaw pang

kanang maghatag og dagaang ug mopatunhay Ang Ebanghelyo wala maghanduraw nga
sa kinabuhi; kanang kayo sa Hukom sa Diyos, kining kalibotana karon maparaiso, apan giha-
diin gub-on ang bisag unsa nga nagpugong sa git ta sa paghimo ini nga mas nindot puy-an.
pagpalingkawas sa kinabuhi. Ang kamatayon ni Jesus makadan-ag sa na-
Wala moanhi si Jesus aron pagsulbad sa ti- tago sulod sa mga kasingkasing (Lc 2:35); sa
nagsa tagsang problema. Buot siyang mobag- samang higayon makabutyag sab sa mga ba-
o sa kalibotan. Alang sa mga tawo nga buot kak ug kabangis nga nagpahipi sa atong sos-
moambit sa Himaya sa Diyos nga Amahan, yedad, sama sa sosyedad sa mga Judio sa
sama ni Jesus, kinahanglang moapil sila ining iyang panahon.
buluhaton sa kaluwasan sa tibuok kalibotan
nga giubanan sa panagbangi, kabangis, sa • 54. Inigkakita…. Gisaway ni Jesus ang
mga maalamon ug binuang nga kalamposan. mga tawo, kay hanas silang mobasa sa dagan
…magpabunyag…(b. 50) Si Jesus mao ang sa kinaiyahan, apan dili makabasa sa mga ti-
pangulo ug ang unang modawat sa kamatayon maan nga nagpadayag sa kahimtang sa kataw-
alang sa pagkabanhaw. Sakit ni alang ni Jesus han. Kining mga timaana igo na pagsabot sa
ug alang nato. Mao ni ang bunyag sa kayo (Lc tanan: nga ang panahon na ni nga gipahibawo
3:16) nga mohatod nato sa kinabuhing dayon. sa mga propeta sa pagbag-o sa katawhan ug
…inay kalinaw…(b. 51). Gisundan nig mga sa pag-ila sa Israel sa Manluluwas, sa dili pa
pulong ni Jesus nga makapahugno alang sa maulahi na ang tanan (b. 57-59).
gustong mopahuway sa iyang kiliran. Si Jesus Kon moadto… (b. 58). Sa Mateo naghisgot
tinubdan sa pagkabahinbahin sa kanasoran, ni sa inigsoong pakig-uliay. Apan dinhi, nag-
(ba- saha ang komentaryo sa Juan 10:1-4) ug hisgot si Lucas sa atong pagbag-o. Nagpadu-
sa mga klase sa katilingban. Daghan ang higa- long ta sa hukmanan sa Diyos, nga gihulagway
yon nga ang relihiyon nagsimento sa nasod- sama sa hukaman sa korte; busa, dili ta usikan
nong kahiusa ug sa pamilya. Tinuod nga ang ang panahon. Makalikay ta sa hukom pinaagi
pagtoo magdalag kali-naw ug pagsinabtanay; sa pagtoo sa mensahe ni Cristo.
apan mahimo sab ning hinungdan sa panag-
bulag tali sa mga dapig sa Ebanghelyo ug sa • 13.1 …pipila ka tawo… Ang taga Galilea
supak ini; mahimo nga mga suod silang par- nga gipamatay sa mga sundalong Romano
yenti o mga higala. Sa makadaghan, ang sa- samtang nagsakripisyo sila sa templo. Wala
mad ining panagbangia sakit kaayo alang niad- nila tahora ang dapit nga balaan alang sa mga
tong supak nga nanglutos na hinuon. Judio.
LUCAS 13 170

makasasala kay sa uban nga mga Nganong usikan man nato ang katam-
taga-Galilea? 3 Sultihan ko kamo: Dili bok sa yuta?” 8 Ug mitubag ang hardi-
gayod! Kon dili mo magbasol sa in- nero: ‘Ayaw lang una putla, sir, sulod
yong mga sala, mangamatay kamong niining tuiga! Bugwalan ko una kini ug
tanan nga sama kanila.” abunohan. 9 Ug kon pananglit mobu-
4 Ug kadtong 18 ka mga tawo nga nga kini sa sunod tuig, maayo gayod.
nangamatay sa pagkahugno sa tore Apan kon dili, mahimo nang putlon
sa Siloam, nagtoo ba kamo nga mas kini.’”
daotan pa sila kay sa uban nga mga
taga-Jerusalem? 5 Sultihan ko kamo: Ang Pag-ayo sa Usa ka Bakol nga
Babaye sa Adlaw sa Pahulay
Dili gayod! Kon dili kamo magbasol sa
inyong mga sala, mangamatay usab • 10 Usa niana ka Adlaw nga Igpa-

kamong tanan sama sa ilang gidanga- pahulay nagtudloan si Jesus sulod sa
tan.” usa ka sinagoga. 11 Ug didto may usa
6 Unya misaysay si Jesus niining ka babaye nga nabakol sulod sa 18 ka
sambingaya: “May usa ka tawo nga tuig tungod sa espiritu nga daotan.
nagtanum og usa ka kahoy nga igera 12 Sa pagkakita ni Jesus kaniya, gita-

sa iyang parasan. Miadto siya aron wag niya siya ug giingnan: “Babaye,
pagpangitag bunga, apan wala siyay naayo ka na sa imong balatian!” 13 Un-
nakita. 7 Unya miingon siya sa hardi- ya gitapin-on ni Jesus ang iyang mga
nero: ‘Tan-awa, tulo na karon ka tuig kamot ngadto kaniya ug, dihadiha,
nga nangita akog bunga niining kaho- nakatuyhad siya pagbarog. Unya
ya, apan wala koy nakita. Putla kini! iyang gidayeg ang Diyos.

Wala motubay si Jesus sa gitaho, kay may tungod sa ilang pag-ila ug kaamgohan sa
dakong purohan nga ang gipamatay mga Diyos nga dili sama kalawom sa Diyos nga
armado sab nga nakigbatok sa mga Romano. naamgohan ni Jesus sa Bag-ong Kasabotan.
Hinuon, gipahinumdoman ni Jesus ang mga Kon maghisgot tag silot sa Diyos gumikan
tawo sa mas importanting butang nga sagad na nato mismo. Ang atong kahakog, ang
malimtan sa pakigbisog: ang radikal nga tinguha sa paghakop, ang pag-iyaiya, ang pag-
kabag-ohan sa tawo. Taliwala sa kabangis ug kaulipon sa mga bisyo, ang pagpasagad, ki-
pagdaugdaog, ang tawhanong diwa sa pagka- ning tanan dunay daotang sangpotanan sa
larawan sa Diyos angay gihapong huptan ug ubang tawo ug sa katilingban. Tan-awag unsay
ampingan kon buot silang molahutay ug mga katalagman nga atong naagoman gumi-
mopadayon. kan sa atong pag-abusar sa kinaiyahan!
Kay ang kalibotan gibuhat man sa Diyos nga
ANG SILOT SA DIOS dili hingpit aron hingpiton sa tawo. Busa, gita-
Kon may gitoohan tang daotan nga naigo sa wag ta niya sa paghimo ining kalibotana nga
kilat, moingon dayon ta nga gisilotan siya sa mas nindot puy-an. Tungod ini, iya tang gia-
Diyos; kon naay dakong kadaot nga moabot whag sa pagkinabuhi subay sa iyang diwa,
sa atong kinabuhi, manghupaw dayon ta sa mithi ug panglantaw, kay mao ni ang matuod
pag-ingon: “Nganong ako pa man, Ginoo?” nga dalan sa kinabuhi. Apan kasagaran, mas
Mao gihapon kon dunay bagyo o lunop o li- gipalabi nato ang kaugalingon tang kagusto-
nog. Mosantop dayon sa atong hunahuna nga han; misubay tag laing dalan ug dili ang lisod
pagbuot ning tanan sa Diyos aron ang mga nga dalan sa Ginoo. Busa, nahitabo ang dag-
tawo makaalinggat ug mobalik niya. hang pag-antos, kalisdanan ug katalagman.
Hangtod karon may daghan gihapon nga
nagbaton og sayop nga panghunahuna bahin • 10. Ang pagbadbad pulong nga gigamit
sa silot sa Diyos. Atong ipahid niya ang bisag sa mga Judio kon dunay pasayloon sa sala o
unsang daotan nga modangat sa tawo o pali- silot. Nagpasabot sab nig pagtangtang sa yugo
bot. sa usa ka hayop. Busa, kining tekstoha nag-
Tinuod nga may katalagman gani, magda- pasabot nga si Jesus nagpalingkawas sa tawo
sok dayon ang mga simbahan, daghang ug nagdapit sa pagsunod sa iyang panig-ing-
manimbahay. Apan wala ni magpasabot nga nan.
ang mga katalagman gikan sa Diyos. Sukwahi Dili angayng ikatingala nga nasuko ang pa-
na sa matang sa Diyos nga gipaila kanato ni ngulo sa sinagoga, kay wala siya makatabang
Jesus isip Diyos sa gugma ug kinabuhi (Mt sa babayeng masakiton. Naulaw tingali siya ni
5:45; Jn 10:10; 1 Jn 4:7-8, ubp.). Jesus. Dili ba kaha ingon sab ta ini? Wala sa
Tinuod sab nga ang Daang Kasabotan kanu- hunahuna ni Jesus ang pagpananghid sa awto-
nayng naghisgot sa Diyos nga mosilot. Kana, ridad aron pagluwas sa katawhan.
171 LUCAS 13

14 Unya ang punoan sa sinagoga, sa • 22 Misuroy si Jesus sa mga ka-

dakong kalagot kang Jesus tungod sa lungsoran ug mga kabalangayan ug
iyang gibuhat sa Adslaw Igpapahulay, didto nanudlo siya. Unya mipadayon
misulti ngadto sa katawhan: “Adunay siya paglakat padulong ngadto sa Je-
unom ka adlaw nga gitugot nga kita rusalem. 23 Unya may usa ka tawo
makatrabaho. Pagpatambal kamo ni- nga nangutana kaniya: “Ginoo, tinuod
ining mga adlawa, apan ayaw sa Ad- ba nga pipila ra ang maluwas?” Mitu-
law sa Pahulay.” bag si Jesus: 24 “Paningkamoti nga
15 Ug mitubag si Jesus: “Mga tigpa- makasulod ka sa higpit nga pultahan.
kaaron-angnon kamo! Dili ba diay nga Kay sultihan ko ikaw: daghan ang
inyo mang badbaran sa gapos ang mosulay nga dili gayod makahimo
inyong mga baka o asno sa Adlaw sa pagsulod niini. 25 Kay sa higayon nga
Pahulay aron dad-on kini ngadto sa mobangon ang tagbalay ug motrang-
gawas sa kuwadra aron paimnon? ka na sa pultahan, magbarog gayod
16 Dili ba diay angay nga kining ma- kamo sa gawas sa balay, nga magpa-
ong babayeng anak ni Abraham, nga kimalooy pagtuktok sa pultahan, nga
gigapos ni Satanas sulod sa 18 ka magkanayon: ‘Sir, ablihi intawon ang
mga katuigan mabadbaran usab sa pultahan!’ Ug motubag siya kaninyo:
iyang gapos sa Adlaw sa Pahulay?” “Wala ako masayod kon taga diin
17 Sa dihang namulong si Jesus ni- kamo!”
ini, ang tanan nga mibatok kaniya na- 26 Unya, moingon kamo: ‘Mikaon

ulawan gayod, samtang ang kadagha- kami ug miinom uban kanimo. Ug na-
nan nangalipay sa daghang mga kahi- nudlo ikaw sa among mga kadalanan!’
bulongan nga iyang nabuhat. 27 Apan motubag siya: ‘Wala ko masa-

Ang Duha ka mga Sambingay
yod kon taga diin kamo. Pahilayo ka-
(Mt 13:31; Mc 4:30) mo kanako, kamong tanan nga mga
• 18 Busa miingon si Jesus: “Sa daotan!’ 28 Niini, manghilak kamo ug
magkagot sa inyong mga ngipon inig-
unsa ko ba mahisama ang Gingharian kakita ninyo kang Abraham ug Isaac
sa Diyos? Sa unsa ko ba kini ikatandi? ug Jacob ug sa tanang mga propeta
19 Susama kini sa usa ka liso sa mus-
sulod sa Gingharian sa Diyos, samtang
tasa nga gipugas sa usa ka tawo sa kamo mismo magpabilin sa gawas.
iyang tanaman. Unya miturok kini ug 29 Moduong ug manglingkod sa talad
nahimong usa ka kahoy, ug ang mga kan-anan sa Gingharian sa Diyos ang
langgam sa kahanginan nagsalag sa katawhan nga magagikan sa sidlakan
mga sanga niini.” ug kasadpan, sa amihanan ug habaga-
20 Miingon na usab si Jesus: “Sa
tan. 30 Ug bantayi ninyo, daghan kani-
unsa ko mahisama ang Gingharian sa la nga mahiuna ang maulahi; daghan
Diyos? 21 Susama kini sa igpapatubo kanila nga maulahi ang mahiuna.”
sa pan nga gikuha sa babaye unya
iyang gisagol ngadto sa tulo ka takos Ang Pagbakho ni Jesus sa Jerusalem
nga harina, hangtod nga mitubo ang 31 Niadtogayong nga taknaa may
tibuok minasa niini.” pipila sa mga Pariseo ang miabot ug

• 18. Basaha ang komentaryo sa Mt 13:31. pangutana ni nga walay kapuslanan. Ang
Sa naghinapos nga pagpangalagad sa angay untang ipangutana mao kon naminaw
Galilea, malaomon kaayo si Jesus nga bisag ba ang Israel sa tawag sa Diyos ug misubay sa
dyotay ra ang sangpotanan sa iyang gibuhat, hagip-ot nga dalan nga modala nila sa kaluwa-
natisok gyod ang binhi ug ang Gingharian sa san.
Diyos nag-anam pagtubo. …katawhan gikan...(b. 29). Ang katawhan
gikan sa tanang kanasoran manoo ni Jesus ug
• 22. Basaha ang komentaryo sa Mt 7:13. sa Simbahan, samtang ang mga Judio, ang
Ginoo, tinuod ba…(b. 23). Alang ni Jesus kadaghanan nila, nagmagahi gihapon.
LUCAS 13 172

mipasidaan kang Jesus: “Pahawa ni- “Gitugot ba sa Balaod ang pag-ayo sa
ining dapita kay si Herodes buot mo- Adlaw nga Igpapahulay o wala?” 4 Mi-
patay kanimo.” 32 Mitubag si Jesus: hilum silang tanan. Unya, gigunitan ug
“Panglakaw kamo ug sultihi kanang giayo ni Jesus ang masakiton, ug
maong lobo: ‘Nagpagawas akog yawa iyang gipapauli kini.
ug nag-ayo karong adlawa ug ugma. 5 Sa pagkahuman, miingon siya ka-
Sa ikatulong adlaw matapos na ang nila: “Kinsa ba kaninyo ang mahulo-
akong buluhaton!’ 33 Bisan pa man ni- gan og anak o baka ngadto sa atabay
ana kinahanglang mopadayon ako sa ang dili mokuha niini bisag sa Adlaw
akong lakaw karong adlawa, ugma, nga Igpapahulay?” 6 Apan wala sila
ug sa umaabot nga mga adlaw. Kay makatubag bahin niini.
dili gayod angayan nga ang propeta
Ang Usa ka Pagtulun-an
pagapatyon gawas sa Jerusalem. 34 O
• 7 Misaysay si Jesus og usa ka
Jerusalem, Jerusalem! Imong gipa-
matay ang imong mga propeta ug gi- sambingay ngadto sa mga dinapit sa
bato nimo ang mga gipadala sa Dios dihang iyang namatikdan nga pipila
kanimo! Pila ba ka higayon nga kina- kanila ang namili sa mas halangdong
hanglan kong tigumon ang imong luna sa talad kan-anan. Ug miingon
mga anak, ingon sa usa ka himu- siya kanila: 8 “Kon dapiton kamo sa
ngaan nga nagtigom sa iyang mga kombira sa kasal, ayawg pilia ang la-
piso ilawom sa iyang mga pako, apan bing pinasidunggang lingkoranan. Ba-
nagdumili kamo! 35 Gikan karon ang sin baya unya may dinapit nga mas
imong pinuy-anan biyaan na sa hing- labaw pa ka mahinungdanon kay ka-
pit. Ug sultihan ko ikaw, dili ka na nimo. 9 Unya moduol ang nagdapit ka-
makakita kanako hangtod sa higayon ninyong duha ug moingon kanimo:
nga ikaw moingon: ‘Bulahan siya nga ‘Ihatag kining maong luna kaniya.’ Un-
moanhi sa ngalan sa Ginoo!’ ya maulawan lamang hinoon ikaw ug
mapugos paglingkod sa labing ubos
Usa niana ka Adlaw nga Igpa-
1 nga luna.
14 pahulay, misulod si Jesus sa ba- 10 Inay, kon dapiton ka, pilia ang la-

lay sa dakudako sa mga Pariseo aron bing ubos nga luna, aron kon moduol
makigsalo kaniya. Unya gipanid-an kanimo ang nagdapit kanimo ug mo-
pag-ayo siya sa mga tawo. 2 May usa ingon gayod siya: ‘Higala, balhin sa
ka lalaki sa iyang atubangan kansang mas labing pinasidunggang lingkora-
mga bitiis nanghupong pag-ayo. 3 Un- nan.’ Sa ingon niana, mapasidunggan
ya nangutana si Jesus sa mga magtu- ka atubangan sa tanang dinapit sa
tudlo sa Balaod ug sa mga Pariseo: kombira sa kasal. 11 Kay ang mapahi-

• 34. Basaha ang komentaryo sa Mt 23:37. bisag unsang kalihokan nga tawhanon,
Sukwahi sa gihunahuna sa daghan karon, si angayng paunahon ang uban. Ang pag-ilogay
Jesus wala moanhi aron “pagluwas sa mga ka- ug paglinumbaayg pasikat makapamenos sa
lag”. Nagtanyag hinuon siya og bag-ong paagi atong pagkatawo. Nasayod ta nga dili impor-
sa pagpuyo alang sa nasodnong kahiusa sa tanti ang makita: gitawag ta sa Diyos aron
katawhan. Kon naminaw pa niya ang mga paghimog katilingban, ug nasayod siyag un-
Judio dili unta mahitabo ang sosyal ug politi- saon pagpataas sa mapaubsanon ug asa siya
kanhong kasamok nga misangpot sa gubat angayng ipahimutang.
sibil sa tuig 66 A.D. ug sa pagkagun-ob sa Dugang pa ini, sa Gingharian sa Diyos du-
Jerusalem sa tuig 70 A.D. nay dakong kausaban sa pamaagi sa pagpahi-
luna sa tagsa tagsa ka dapit. Mahimo pa gani
• 14.7 Dinhi, si Jesus nagsaysay og sambi- nga kitang hinimbahon mas maulahi sa dili tig-
ngay nga nag-awhag nato sa pagpaubos sa simba o sa kanunay tang gitamay ug gisaway.
mga katilingbanong katigoman (Pan 25:6-7). Mahimo nga ang Santo Papa, o ang Obispo o
Niining paagiha gitudloan ta niyag unsaon ang mga inilang katoliko, mahamutang ubos
pagpuyo nga angay sa mga Anak sa Diyos. Sa sa lab-asera o sa yanong mag-uuma.
173 LUCAS 14

tas-on ipaubos, ug ang mapaubosa- takna sa kombira, iyang gipaadto ang
non ipataas gayod.” iyang sulugoon aron pag-awhag sa
• 12 Miingon usab si Jesus ngadto sa
mga dinapit: ‘Dali na kamo, kay an-
dam na ang tanan!’ 18 Apan ang ta-
nagdapit kaniya: “Kon magpakombira nang dinapit nagpunay og pamalibad.
ka, ayaw dapita ang imong mga higa- Ang usa kanila miingon: ‘Makapalit
la, ni ang imong mga igsoon o mga akog uma, kinahanglang susihon ko
paryenti, ni ang imong mga silingang una kini. Sabta ako!.’ 19 Miingon usab
adunahan, kay sila makabalos pagda- ang lain pang usa kanila: ‘Nakapalit
pit kanimo. Sa ingon, mabayran ka na akog lima ka parisang baka nga pang-
sa imong kaayo. 13 Kon magkombira uma, kinahanglang susihon ko una
ka gani, dapita ang mga kabos, ang sila. Sabta ako!.’ 20 Ug laing na usab
mga sinalikway, mga bakol ug mga kanila ang miingon: ‘Bag-o pa lamang
buta. 14 Niini mabulahan ka, kay dili akong nakasal, busa dili ako maka-
man sila makabayad kanimo. Baslan tambong!’
ka ra unya sa Dios sa pagkabanhaw 21 Tungod niini, mibalik ang sulugo-
sa mga matarong. on ug gitaho niya ang tanan ngadto sa
Ang Sambingay bahin sa iyang agalon. Unya nasuko pag-ayo
Dakong Kombira ang agalon ug iyang giingnan ang ma-
(Mt 22:1) ong katabang: ‘Lakaw karon! Adtoa
• 15 Sa pagkadungog niini sa usa sa ang tanang kadalanan ug mga kasuo-
mga dinapit, miingon siya ngadto kan sa lungsod, ug paanhia dinhi ang
kang Jesus: “Bulahan siya nga maka- tanan mga kabos, mga sinalikway,
kaon sa pan sa Gingharian sa Diyos!” mga buta ug mga bakol.’
16 Apan mitubag si Jesus: “May usa 22 Unya, sa wala madugay, mitaho

ka tawo nga nag-andam og usa ka da- ang sulugoon: ‘Natuman na ang imong
kong kombira. Daghan ang iyang gi- gisugo, apan aduna pay bakante nga
dapit niini. 17 Sa dihang miabot na ang mga luna.’ 23 Busa miingon ang aga-

• 12. Naandan sa katilingban ang pagpakig- mga tawo nga tarong. Sa makadaghan kining
suod ug pagpahimuot sa mga dagkong tawo sa maong tema gidasonan ni Jesus, kay ang kom-
sosyedad. Klaro ni sa mga pyesta ug kombira. bira simbolo sa panag-ambit sa mga balaan.
Tingalig naghunahuna ta nga makabalos ra Kining sambingaya kaanggid kaayo sa giasoy
sila sa umaabot kon kita na sab ang mangina- sa Mateo 22:1.
hanglan. Gani bisan ang atong mga bata dili ta Bulahan ang dapiton...(b. 15). Nagkana-
gustong makig-amigo sa mga sip-onon ug wa- yon ang tawo kang Jesus. Tingalig kining
lay nahot, kay walay makuha ini inigkadako na tawhana wala maghunahuna nga aron makaa-
nila. pil sa kombira sa Ginoo, kinahanglang motu-
Si Jesus nagpasidaan nga angayng likayan bag siya sa tawag sa Diyos nga nagdapit sa
kining matanga sa panghunahuna. Kay mao ni tanan pagpundok diha sa iyang katilingban,
ang makaingon sa inhustisya. Kon mamili tag ang Simbahan, ug pagtukod og mas mahigug-
higalaon, may purohan nga ang tagsa tagsa maong kalibotan. Kadtong mopalayo ug dag-
mag-iyahay na dayon pagsaka ug pagpasikat. hag pamalibad dili makaapil ining salusalo.
Ang mahitabo mao nga ang hinayg kamas, Daghag pamalibad ang mga tawo nga gida-
mabiyaan ug mahimong makaluluoy. Tan-awa pit sa kombira: mipalit kog uma… bag-o
ang gidangatan sa sosyedad ta karon gumikan kong nakasal… Maayo ning mga kataronga-
ining panglantawa! Kinsay naalagarag maayo na, apan ang Gingharian sa Diyos labaw pa
sa atong kagamhanan? Kinsay nabulahan pag- ini. Ang mga kabilinggan sa pamilya dili unta
ayo sa mga balaod ug kauswagan? Kinsa o pi- himoong babag nga makapugong nato sa pag-
pila ra kaha ang mga doktor nga nagpuyo sa pakabana ug sa pagpangilabot sa pagkab-ot
kabaryohan? og katilingbang maangayon.
Daghang kristyanos nga tungod sa sobra
PAMALIBAD rang kahingawa sa kasigurohan sa pamilya,
nalimot sa kaakohan sa katilingban. Angayng
• 15. May mga bahin sa Daang Kasabotan hinumdoman nga si Jesus nagtawag nato dili
nga naghisgot nga sa pag-anhi sa Ginoo aron lang sa kaayohan sa pamilya. Ang pagtan-aw
pagmantala sa iyang Gingharian, dunay kom- alang sa kaugmaon sa mga anak maayo ug
bira nga andamon alang sa mga alagad ug sa kristohanon, apan sa higayon nga magapos ug
LUCAS 14 174

lon: ‘Lakaw karon! Adtoa ang mga makisangka sa laing hari nga dili una
dagkong kadalanan ug mga tugkaran, molingkod aron pagpamalandong kon
ug pugsa pagpaanhi ang mga tawo sa 10 ka libong sundalo mabuntog ba
aron mapuno gayod ang akong balay. niya ang 20 ka libong sundalo sa iyang
24 Kay sultihan ko kamo: wala ni usa atbang nga hari? 32 Kon dili siya ma-
niadtong akong dinapit ang makatilaw kaako pagsukol, magpadala gayod si-
sa akong hikay.” yag mensahero nga motagbo aron
pag-areglo, samtang layo pa ang
Ang Gikinahanglan sa Pagsunod
kang Jesus
iyang mga kaaway. 33 Sa samang pa-
(Mt 10:37) agi, dili gayod mamahimong akong
• 25 Daghan tinun-an ang dili makaako pagbiya sa
kaayong mga tawo ang tanan.
mikuyog kang Jesus, unya miatubang
siya kanila ug miingon: 26 “Kinsa kad- Ang Tab-ang nga Asin
tong buot moari kanako nga dili an- 34 “Maayo tinuod ang asin, apan
dam modumot sa inyang amahan ug kon mawad-an kini sa kaparat, un-
inahan, sa asawa ug mga anak, sa saon man pagpaparat niini? 35 Wala na
mga igsoong lalaki ug babaye, ug bi- kini pulos sa yuta ug dili na kini mahi-
san sa iyang kaugalingong kinabuhi, mog iabuno. Angayan na lamang nga
dili gayod siya maakong tinun-an. ilabay kini. Busa pamati kamong mga
27 Kinsa kadtong dili mopas-an sa
may dunggan!”
iyang kaugalingong krus ug mosunod
kanako, dili gayod siya maakong Ang Nahisalaag nga Karnero
tinun-an. (Mt 18:12)
28 Kinsa ba kaninyo ang naglaraw Miduol ang daghang mga ko-
1

pagbuhat og usa ka tore nga dili una 15 brador sa buhis ug mga makasa-
molingkod, unya tun-an una niya pag- sala ngadto kang Jesus aron pagpa-
ayo kon pila gayod ang magasto, aron mati kaniya. 2 Unya nagbagulbul ang
tan-awon kon may igo bang siyang mga Pariseo ug ang mga magtutudlo
kantidad pagpatukod niini? 29 Kay kon sa balaod nga nagkanayon: “Kining
pananglit dili niya mahuman ang iyang tawhana nag-abiabi ug nakigsalo sa
nasugdan, ang tanan nga makakita sa mga makasasala.” 3 Busa, miingon si
iyang gitukod mobugalbugal gayod Jesus niining sambingaya ngadto ka-
kaniya. 30 Makaingon sila: ‘Kining taw- nila: 4 “Kon may usa kaninyo nga may
hana misugod pagtukod, apan dili ma- 100 ka karnero ug mahisalaag ang
kahuman.’ 31 O kinsa bang haria ang usa, dili ba nga biyaan man niya ang

maulipon na ta ini, mawala na ang malukpa- buhi ug naglantaw na lang sa kaugalingon.
nong kinaiya sa misyon nga gibilin kanato sa Ang mga tinun-an nga gikinahanglan ni Jesus
Ginoo. mao ang mga tawo nga andam pagtugyan sa
kaugalingon sa wala nay paglingilingi; ang
…ang mga kabos...(b. 21) Agniha sila pag- andam pagsugal bisan sa ilang kinabuhi tu-
apil sa akong Gingharian ug sa pagpangilabot ngod ug alang niya.
sa katilingban. Ang Diyos masaligon nga ang Nganong gitandi man ni sa hari nga makig-
mga kabos ug sinalikway makapatunhay sa pa- gubat? Kay ang molingkawas sa kaugalingon
ngandoy alang sa hustisya ug kalinaw sa kali- tungod ug alang sa Ebanghelyo, giisip nga hari
botan. Silay makapahigmata sa konsensya sa nga gantihan sa Diyos og labaw pa kay sa ika-
mga “maayong” tawo nga nahaluna na pag- hatag sa uban (Mc 10:30). Apan angay sab
ayo sa hayahayng kahimtang. nga masayran nga makig-away siya batok sa
daotang gahom ining kalibotana nga buot
• 25. Ang naa sa hunahuna ni Jesus mao mosanta ug mopugong niya sa libo ka libong
ang mga tawong madasigon ug mainiton nga lingla, haylo ug pagsulay. Apan kon wala pa
mitahan sa kaugalingon alang sa buluhaton sa sila makahukom sa kinatibuk-ang pagtugyan,
Ebanghelyo, apan tungod sa lainlaing hinung- mapakyas siya ug mahimong mas daotan pa
dan mihunong ug mibalik sa naandang kina- kay sa wala pa siya moapil.
175 LUCAS 15

99 sa didto sa sibsibanan aron iyang lalaki. 12 Usa ka adklaw niana, miingon
pangitaon ang nawala hangtod nga ang manghod nga anak sa iyang ama-
iya kining makaplagan? 5 Unya inig- han: ‘Tay, hatagi na ako sa bahin sa
kakita na niya niini, iya kining sapna- imong mga katigayonan.’ Busa, gi-
yon ug magmalipayon gayod siya. bahin sa amahan ang iyang katigayo-
6 Ug sa iyang pag-abot sa balay, iya nan tali sa duha niya ka mga anak.
gayong tawgon ang iyang mga kahi- 13 Milabay ang pipila ka mga adlaw,
gala ug mga silingan ug moingon siya gitigom sa manghod nga anak ang
kanila: ‘Duyogi ninyo ako sa akong iyang bahin ug mipanaw siya sa la-
kasadya, kay nakaplagan ko na ang yong dapit. Ug didto, iyang nagwal-
nahisalaag nga karnero.’ 7 Sa ingon daswaldas ang tanan niyang katigayo-
usab niini, ingnan ko kamo: mas dako nan sa nagkadaiyang kahilayan. 14 Sa
pa ang kalipay sa langit alang sa usa nahurot na ang tanan, usa ka dakong
ka makasasala nga naghinulsol kay sa gutom miduaw niadtong dapita, ug mi-
99 ka tawo nga matarong, nga wala sugod na ang iyang kawad-on. 15 Tu-
magkinahanglag paghinulsol. ngod niini nagsuroysuroy na lamang
Ang Sambingay Bahin sa Usa ka Dako siya aron pagpangitag mapanginabu-
nga Nawala hian. Hangtud nga mialagad siya sa
8 “Kinsang babaye nga may 10 ka usa ka molupyo niadtong dapita, ug
tagsa ka dako, unya kawad-an og usa gipatrabaho siya ngadto sa iyang uma
niini nga dili ba siya magdagkot og aron pag-atiman sa iyang mga baboy.
16 Tungod sa iyang kagutom hapit na
suga, manilhig sa balay ug mangita
pag-ayo hangtod nga makit-an kini? gani siya mokaon sa pasaw sa mga
9 Inigkakita na niya niini, manawag baboy aron masudlan lamang ang
gayod siya sa iyang mga kahigalaang nagkutoy niyang tiyan. Bisag gamay,
ug mga kasilinganan nga magkana- walay gayoy mohatag kaniya.
17 Sa kataposan, luyo sa dakong
yon: ‘Duyogi ninyo ako sa akong ka-
sadya, kay nakaplagan ko na ang na- kapit-os, namalandong siya ug naka-
wala kong salapi.’ 10 Sa ingon niini, sul- amgo sa iyang sayop ug miingon sa
tihan ko kamo: mas dako pa ang kali- iyang kaugalingon: “Ang mga sulugo-
pay sa mga anghel sa Diyos alang sa on sa akong amahan buhong sa pag-
usa ka makasasala nga maghinulsol.” kaon, samtang ako karon hapit na
mamatay sa kagutom!’ 18 Mobarog
Ang Usikang nga Anak ako ug mopauli ngadto sa akong ama-
• 11 Miingon si Jesus: “May usa ka han, ug ingnan ko siya: ‘Tay, nakasala
tawo nga may duha ka mga anak nga ako batok sa Diyos ug batok kanimo.

• 15.4 Nganong nagbagulbol man ang mga • 11. Dunay tulo ni ka bida: Ang Amahan
Pariseo kang Jesus? Dili kay gimahal nila ang nga mao ang Diyos; ang magulang nga mao
tinoohan, apan imbis silay duol sa Simbahan, ang Pariseo. Apan kinsa man ang manghod?
tua hinuon si Jesus nag-uban-uban sa mga Siya ba ang makasasala o ang tawo?
kabos nga ilang gisalikway. Abi nila nga ganti- Ang tawo kanunayng gustog kagawasan, ug
han ug dayegon sila ni Jesus, apan wala siya sa daghang higayon, abi niyag ang Diyos ka-
moanhi aron paghatag og premyo kondili, nunayng nagpugong niya, mao nga nakahu-
aron pagluwas. Alaot ang nagtoo nga tarong nahuna siya pagbiya, kay wala niya masabti
na sila ug wala manginahanglan sa pasaylo sa ang gugma sa amahan ug gani mora siyag
Diyos! napugngan sa paglihok. Human niya giwaldas
Kinsay modagkot og suga ug manilhig sa ang kabilin, nawad-an siyag dignidad sa pagka-
balay aron pagpangita kon dili ang Diyos tawo. Nagpaulipon siya sa uban ug misulod sa
mismo? Apan tungod sa hilabihan nilang pag- makauulaw ug hugawng trabaho, kay alang sa
tahod sa Diyos, ang mga Judio sa panahon ni mga Judio ang mga baboy hugaw man.
Jesus dili makaako pagsangpit sa iyang ngalan Apan mao toy nakapamatngon niya. Naka-
busa, naggamit silag laing mga pulong sama sa hukom siya pagpauli. Naamgohan niya nga
mga anghel o langit. ang Diyos may gitagana tingaling kaugmaon
LUCAS 15 176

19 Dili na ako takos nga pagatawgon niya ang usa sa mga sulugoon ug gi-
nga imong anak. Isipa na lamang ako pangutana bahin sa hitabo. 27 Ug mi-
nga samag usa sa imong mga sinuho- ingon kini kaniya: ‘Mipauli na ang
lang sulugoon.’” imong igsoon, ug gipaihawan siya sa
20 Unya mitindog siya ug miuli imong amahan ang linaming nga na-
ngadto sa iyang amahan. Apan layo ting baka, kay nahibalik man siya nga
pa gani siya sa tugkaran sa ilang ba- buhi ug luwas.’
lay, nakit-an na siya sa iyang amahan 28 Tungod niini nasuko pag-ayo ang

ug nahinuklog kaniya. Unya midagan magulang nga anak sa gibuhat sa
kini pagtagbo sa iyang anak ug miga- iyang amahan ug nagdumili pagsulod
kos kini ug mihalok kaniya. 21 Ug ang sa ilang balay. Sa pagkakita sa iyang
maong anak miingon sa amahan: amahan migawas kini ug mihangyo
‘Tay, nakasala ako batok sa Diyos ug kaniya. 29 Apan mitubag siya: ‘Tay, sa
batok kanimo. Dili na ako angay pa mga nanglabayng katuigan gisilbihan
nga imong ilhon nga imong anak.’ ko ikaw, ug bisan sa usa ka higayon
22 Apan gitawag sa Amahan ang iyang wala gayod ako mosupak sa imong
sulugoon ug giingnan: ‘Pagdali, pag- mga sugo. Apan sukad kaniadto wala
kuhag bisti ug ilisi ninyo siya! Unya gani nimo ako hatagig ni usa ka kan-
singsingi ug sapatosi siya! 23 Dad-a ding nga akong kasalusalohan uban
dinhi ug ihawa ang linaming nga na- ang akong mga barkada. 30 Apan ka-
ting baka, kay magkombira kita ug nang imong anak, human niya usik-
magsadya, 24 kay kining akong anak usik ang imong katigayonan sa mga
namatay, apan nabuhi pag-usab: na- malaw-ayng paagi, giihawan hinoon
wala siya, apan karon nakalpagan og nimo siya sa linaming nga nating baka
balik.’ Unya gisugdan nila ang dakong sa iyang paghiuli.’
kasaulogan. 31 Unya mitubag ang amahan sa
25 Niining higayona, didto usab sa pag-ingon: ‘Anak, kanunay ko ikawng
uma ang magulang nga anak. Sa kauban sa tanang panahon ug ang ta-
iyang pag-uli ug sa dihang nagkaduol nan kong naangkon imo man usab
na siya sa balay, nakadungog siyag kini. 32 Angay lamang nga magsaulog
honi ug panagsayaw. 26 Busa gisangpit ug magsadya kita karon, kay ang

alang niya. Walay duhaduha nga mibalik siya daan nang gilantaw niya nga mapandol ta.
uban sa tumang kaulaw, kahadlok ug pagpa- Busa, dili iyang kinaiya ang pagbahin sa mga
nuko. Apan sukwahi sa iyang gihunahuna, tawo tali sa maayo ug daotan, sa mga tarong
nakita niya sa may unahan ang Amahan nga ug makasasala, diin mosunod dayon nga du-
dugay rang nagpaabot sa iyang pagbalik. nay angay uban sa mga maayo ug daotang
Alang sa Amahan, dili importanti ang nawa- tang kasinatian, ug salamat sa iyang Anak,
lang kabilin, ang importanti mao nga ang mi- nahimo sab ta nga iyang mga anak. Timan-i
palayong anak mibalik. Busa, nagpaandam pag-ayo kining talagsaong tudling: nakasala
siyag dakong kombira, ang kombira nga gihis- ko sa Diyos ug nimo. Ang Diyos nga mao ang
gotan ni Jesus sa makadaghan. Kamatuoran ug ang Kasantos, nasad-an.
Dinhi masabtan nato ang Diyos isip Apan Amahan sab siya nga nag-amuma sa
Amahan. Wala siya mobuhat nato aron paglis- anak. Nakasala ang anak nga nagbalaan niya
ta sa mga maayo tang buhat nga unya, ganti- gikan sa kasaypanan.
han; nia ta aron ilhon nga iyang mga anak. Mao ni ang kinaiya sa atong Diyos ug
Apan ang tinuod, natawo ta sa sala. Gumikan Amahan nga nagdalag maayo gikan sa dao-
ini sukad sa sinugdan, makasasala na ta ug tan. Gibag-o ta adlaw adlaw, apan kita nga
may hilig sa daotan tungod sa atong palibot ug wala makaamgo ini, nagpadayon pagsubay sa
sa hiwing mga sistema sa sosyedad diin nagtu- kaugalingon tang dalan. Amahan siya nga
bo ta. Dugang pa, gawas kon mouna ang kanunayng nangita sa mga makasasala aron
Diyos pagpaila sa kaugalingon, ang kagawa- pun-on sa iyang gugma ug panalangin. Apan
san nga atong mahunahunaan mao ra ang ang magulang wala ug dili mosabot sa gugma
kagawasan sa pagpahilayo kaniya o kagawa- sa amahan. Abi niyag siyay palabihon, kay
san sa pagbuhat bisag unsa. wala siya makalapas sa balaod. Buotan siya ug
Ang Diyos dili matingala sa atong kadaotan, masunoron busa, naglaom nga kahimut-an sa
kay dihang gibuhat ta niya nga gawasnon, Amahan ug premyohan. Nasirado siya sa pag-
177 LUCAS 16

imong igsoon namatay, unya nabuhi; lana? Unya miingon ang tinugyanan:
nahisalaag siya, apan karon nakapla- ‘Ania ang listahan sa imong utang!
gan.” Lingkod ug sulati og 50. 7 Ug ngadto
Ang Sambingay Bahin sa Limbongan
sa laing utangan miingon siya: ‘Ug
nga Tinugyanan sa Katigayonan ikaw, pila ang imong utang?’ Mitubag
• 1 Misaysay kini: ‘Usa ka gatos ka takos sa trigo.’
na usab si Jesus sa
16 iyang mga tinun-an niini: “May
Unya miingon siya kaniya: ‘Ania, da-
wata kining listahan sa imong utang,
usa ka adunahan nga may tinugyanan unya sulati og 80!’
sa katigayonan. Daghan ang nagsum- 8 Tungod niini gidayeg sa agalon
bo kaniya nga ang maong tinugyanan ang kaigmat nga gibuhat sa limbo-
nagwaldaswaldas iyang katigayonan. ngan nga piniyalan. Kay ang mga
2 Busa gipatawag niya kini ug giing-
anak niining kalibotana mas maantigo
nan: “Unsa kining akong nadungog tinuod sa pagpakigsandurot sa ilang
bahin kanimo? Hatagi akong tukmang isig kaingon kay sa mga anak sa ka-
listahan sa akong gisalig kanimong hayag. 9 Busa, sultihan ko kamo: Ga-
mga katigayonan, kay sukad karon mita ninyo ang mga bahandi niining
dili na ikaw ang himoon kong tinugya- kalibotana aron pagbaton og daghang
nan sa akong mga katigayonan.’ mga higala, kay inigkahurot na sa
3 Nakahunahuna ang maong tinug-
imong bahandi, dawaton kamo nila
yanan niini: ‘Unsa man ang angay didto sa puluy-anan nga walay kata-
kong buhaton karon nga gihinginlan posan.
na man ako sa akong agalon? Dili ako 10 Unya miingon si Jesus: “Ang ta-
makahimo pagbugwad og yuta ug wo nga kasaligan sa gagmayng bu-
maulaw usab ako sa pagpakilimos. tang, kasaligan usab sa dagko. Apan
4 Ingon niini na lamang ang angay
siya nga dili kasaligan sa gagmay
kong buhataon aron, kon hobuan na butang, dili usab kasaligan sa dagko.
ako sa akong katungdanan, ang mga 11 Kon dili kamo kasaligan sa mga da-
tawo mopasaka gihapon kanako sa otang katigayonan, kinsa man ang
ilang mga pinuy-anan.’ mosalig kaninyo sa mga maayong ba-
5 Busa, gitagsatagsa niyag tawag
handi? 12 Kon dili kamo kasaligan sa
ang tanang utangan sa iyang agalon dili inyo, kinsay mosalig kaninyo sa
ug gipangutana niya ang matag usa mga bahandi nga inyoha?”
kanila. Iyang giingnan ang una: ‘Pilay
imong utang sa akong agalon?’ 6 Mi- • 13 “Walay sulugoon nga makaala-
tubag kini: ‘Usa ka gatos ka taro nga gad sa duha ka agalon. Kay kasilagan

tan-aw sa kaugalingon. Tungod ini, napakyas lang. Busa, angay ning gamiton alang sa kaa-
siya pagdawat sa igsoong nakasala busa, na- yohan sa tanan. Dili daotan ang salapi kon
pakyas sab siya pag-apil sa kombira sa Ginoo. gamiton aron pagpasayon sa maayong pagbi-
nayloay. Apan alang ni Jesus ang salapi
• 16.1 Ang gilantaw dinhi ni Jesus dili ang hugaw, kay ang kwarta mismo dili lunsayng
inalistong gibuhat sa piniyalan, apan ang iyang maayo (ang salapi dili makatarong nato atu-
kaabtik alang sa pagsiguro sa iyang kaug- bangan sa Diyos) ug kon magtumpitumpi na
maon: nakita ining tawhana nga ang mga ang atong tinigom imposibli nga dili maapek-
higala mas molungtad kay sa salapi. Busa, kon tohan ang pagsalig sa Amahan ug dili ta maka-
ang tinguha mao ang bag-ong pagkinabuhi, daot sa isigkatawo. Busa, tukma gyod ang gi-
kinahanglang dili ipakaginoo sa mga anak sa ingon: salapi na gani ang himoong sukdanan
kahayag ang kwarta. Morag maoy hunahuna sa kalamposan, ang mga bunga ini mao ang
sa kadaghanan nga magtigom tag daghang kabangis, ang pagdaugdaog ug ang panglupig.
kwarta aron masiguro ang atong pagpuyo ug
kaugmaon. Apan si Jesus nag-awhag nato sa ANG DATO
walay pagpanuko sa paggamit ini alang sa mas • 13. …ilang giyubit... (b. 14). Sa tanang
hamili ug bililhong mga katuyoan. Ebanghelyo, si Lucas ra ang nakapakita nga
Dili ta tag-iya sa atong bahandi, piniyalan ang paghigugma sa Diyos ug ang paghiguma
LUCAS 16 178

gayod niya ang usa niini ug higug- kaniadtong panahona ang Gingharian
maon ang laing usa. O dili kaha, mag- sa Diyos gisangyaw na, ug ang matag
matinud-anon siya sa usa niini ug ta- usa nakigbisog alang niini.
mayon niya ang laing usa. Dili kamo 17 Mas sayon pang mahanaw ang
makapaulipon sa Diyos ug sa salapi.” langit ug sa yuta kay sa pagtangtang
Ang Balaod ug ang Gingharian sa Diyos sa bisan usa lamang ka labing ga-
14 Ang mga Pariseo, nga mga ha-
mayng bahin sa Balaod.”
18 “Kinsa kadtong mobulag sa iyang
kog pag-ayo sa salapi, nakadungog sa
tanang gisulti ni Jesus, unya ila siyang asawa unya mangasawag lain lain na-
gitamay. 15 Busa giingnan sila ni Je- kanapaw gayod. Ug kinsa kadtong
sus: “Nagpakamatarong kamo atuba- mangasawa sa usa ka babaye nga
ngan sa katawhan, apan nakaila ang mibulag sa iyang bana nakapanapaw
Diyos sa inyong tinuod nga kasing- usab.
kasing. Kay ang giisip nga dalayegon Ang Adunahan ug si Lazaro
kaayo sa mata sa tawo, gikasilagan sa • 19 May
mata sa Diyos.” usa ka adunahan nga nag-
sul-ob og labing mahal nga bisti ug
• 16 “Ang
balaod ug ang mga prope- nanginabuhi nga luho kaayo. Adlaw-
ta hangtod lamang sa panahon ni adlaw sa iyang kinabuhi nagkombira
Juan nga Magbubunyag. Sukad pa siya. 20 Sa iyang tugkaran, may usa

sa salapi dili magkatakdo. Gipakatarong sa ANG BALAOD
mga Pariseo ang ilang kapakikwarta pinaagi sa • 16. Dinhi mabasa nato ang tulo ka panul-
pagkutlog mga teksto sa Biblia. Gani, sa sinug- tihon ni Jesus nga nalambigit sa usag-usa kay
dan pa, ang kadato giisip sa mga Judio nga pulos man naghisgot sa Balaod, ang kasugoan
panalangin sa Diyos. Ug kay wala man silay nga gihatag sa Diyos sa mga Judio. Gawas pa
nasabtan sa umaabot nga kinabuhi, morag ini, ang gihisgotang Balaod ug mga Propeta
makataronganon nga mao ray moabot sa ilang nagpasabot sa tibuok Kasulatan. Gigamit ni
hunahuna nga ang Diyos moganti sa tawo Jesus kining pamahayaga aron pagbalik-lan-
pinaagi sa kapiskay sa lawas ug sa kwarta. taw sa mga panahon sa Daang Kasabotan,
Mao man gani nga gitamod nilag maayo si alang sa tanang nag-andam sa iya mismong
Hari Solomon bisag sa iyang pagkahari gitalik- pag-abot.
dan niya ang tinoohan. Sa ngadtongadto ra
ilang naamgohan nga ang salapi mas maka- Ang langit ug yuta...(b. 17). Nagpasabot
daot sa tawo ug nga, sa makadaghan ila ni sa nga ang tanang bahin ini mahinungdanon,
mga daotan ug walay pagtoo (Mik 6:12; Slm bisag giingon ni Jesus nga ang mahukmanong
49:5-9; Jer 5:27-29). bahin uban sa iyang pag-abot, apan ang mga
Unya, dihang daghan nag kwarta ang tawo kina hanglanon sa pag-andam sa iyang pag-
magtoo dayon siya nga naa niya ang kama- bot dili na sama sa kaniadto (basaha sa Mt
tuoran, mao nga ang mga Pariseo nag-isip nga 5:17-20).
duna silay gahom paghukom ug pag-ila sa mga Alang sa mga Judio nga nagtuman sa Ba-
butang nga iya sa Diyos. Bisan sa atong pana- laod lakip ang mga sumosunod ni Juan nga
hon karon daghang “kristyanos” sa taas nga Magbubunyag, duna pay laing kinahanglanon
klase nga nagtinguha pagpakaylap sa Ging- kon motoo sila ni Jesus, kay mas sayon pa ang
harian sa Diyos pinaagi sa paghakop sa du- pagsunod sa mga relihiyosong tulumanon, o
gang pang bahandi ug gahom. Midapig sila sa ang pagtuman sa mga balaod o pagpuasa kay
naandang mga sistema nga nakapabulahan sa pagtahan sa kaugalingon sa pagsunod ni
nila, ug kutob sa mahimo, tabonan nila ang Jesus ug sa iyang mensahe.
baroganan sa Ebanghelyo bahin sa hustisya, sa
pagpaubos, sa kakabos, ug sa pagpaambit. Sa • 19. Kining sambingaya naghisgot sa ma-
mga parokya ang ilang tingog kanunayng ma- kauulawng gintang tali sa mga dato ug kabos.
tuman, apan may adlaw ra nga isalikway ni sa Klaro dinhing gipakita nga ang salapi makapa-
mga kabos ug matinud-anon. bahin sa tawo. Tungod sa salapi, ang mga dato
Nganong may daghan mang kabos nga mo- mabutahan sa kahimtang sa kabos. Naghimo
bati nga ubos ra sila sa mga dato sa simbahan? silag kaugalingong paril nga sa ilang pagkama-
Ang mga dato god kanunay mang makit-an tay mabung-aw nga dili na kabutangag tayta-
nga mangulo sa mga kapunongan sa simba- yan. Ang buot mosulod ining kahimtanga,
han. Giakop-akop nila ang kalihokan sa pa- mahamulag hangtod sa hangtod.
rokya hangtod nga ang mga kabos napa- …kabos, si Lazaro (b. 20). Gihinganlan ni
daplin. Jesus ang kabos, apan walay ngalan ang dato.
179 LUCAS 16

ka kabos nga tawo nga ginganlag Lazaro pulos kasakit. Busa, siya karon
Lazaro. Naglubog kini ug nabulit ang ang nakaangkon sa kahamugaway ug
iyang lawas sa nuka. 21 Naninguha ikaw na usab ang nag-antos. 26 Gawas
pag-ayo kining pagpangayog pag- pa niana, lapad kaayo ang lanaw nga
kaon bisag na lamang sa mumho nga nag-ulang kanato. Kamong anaa din-
mangatagak gikan sa lamesa sa adu- ha dili gayod makalabang diri, ug ang
nahan. Labot pa, ang mga iro manuol ania karon sa akong kiliran dili maka-
kaniya aron pagtila sa iyang nuka. anha sa imong nahimutangan.
22 Unya namatay ang kabos nga Laza- 27 Mitubag ang adunahan: ‘Kon

ro ug gidala siya sa mga anghel ngad- ingon niana, hangyoon ko ikaw, ama-
to sa kiliran ni Abraham. Namatay han, sa pagsugo kang Lazaro pag-
usab ang adunahan ug gilubong, 23 ug adto sa among balay. 28 May lima ako
didto sa Hades nag-antos siya. Unya ka mga igsoon didto. Sugoa siya pag-
miyahat siya sa tumang pag-antos ug pasidaan kanila aron dili sila mahisa-
nakita niya sa layo si Abraham ug sa ma kanako.’ 29 Mitubag si Abraham:
kiliran, si Lazaro. 24 Misinggit siya sa ‘Atua na didto si Moises ug ang mga
pag-ingon: “Abraham, amahan ko, propeta. Pasagdi nga mamati ang
kaluy-i ako! Sugoa si Lazaro pagtun- imong mga igsoon kanila.’ 30 Apan
lob ang iyang tudlo sa tubig aron miingon siya: ‘Dili, amahan kong
pabugnawag ang akong dila, kay nag- Abraham! Kon adunay mobalik gikan
antos ako pag-ayo sa kainit sa ka- dinhi aron mopasidaan kanila, maghi-
layo.” nulsol gayod sila.’ 31 Ug mitubag si
25 Gitubag siya ni Abraham: “Anak, Abraham: ‘Kon dili sila mamati kang
hinumdomi nga sa didto ka pa sa kali- Moises ug sa mga propeta, dili gayod
botan nakadawat ka na sa buhong nga sila makabig kang bisan kinsa nga
butang, samtang ang natagamtam ni mabanhaw gikan dinhi.”

Niining bahina, gibalit-ad ni Jesus ang naan- Ang mga Lazaro sa atong panahon naabog
dang hitabo sa katilingban diin ang mga dato ug nagpalayo sa mga harianong pinuy-anan
ilado samtang ang mga kabos gipakawala pinaagi sa mga gwardya, sa mga iro, sa mga
lang. Makita sab nato nga sa pagkamatay ni alambreng tunokon. Manguha unta sila sa mga
Lazaro daghan siyag higala: ang mga anghel, mumho sa mga pyesta, apan dyotay ra ang
si Abraham nga Amahan sa mga magtotoo. nahulog sa lamesa, sa ato pa, dyotay rag salin
Sa pikas talan-awon, ang dato nag-inusara. nga nabalik sa nasod, kay gihakot man ang
Walay mga higala, walay abogado, walay mag- tanan sa gawas, ug ang halin giusik-usikan
huhupay sa iyang pag-antos. Nagpuyo siya sa pagpalit sa mga langyawng bangko. Busa, ang
impyerno sa kasakit sa pagkahimulag. mga Lazaro nagpuyo na lang uban sa mga iro
Tingalig dunay ganahang mangutanag un- ug sa mga basurahan: naburikat, mangunguot,
say sala sa dato nga naimpyerno man? Tu- libodsuroy ug uban pa. Sa ilang kailadman:
ngod ba kay wala siya mohatag bisag mumho ang pangandoy nga dad-on sila sa mga anghel
lang kang Lazaro? Ang Ebanghelyo wala mag- sa kiliran ni Abraham. Apan kanus-a pa kaha
hisgot ini. Gani giingon pa nga ang dato wala maangkon nila ang disenting pinuy-anan diin
makakita ni Lazaro nga nagyaka sa ganghaan: dili na sila abogon, diin dili na sila bantayan ug
Hinumdomi nga sa imong kinabuhi nakada- dagmalan sa mga naglantaw lang sa kaugali-
wat ka na sa kabuhong. ngong kasigurohan?
Sa daghang nasod ang pipila rang nabula- Samtang ang dato nagpadayon pagtrabaho
han ang nagpuno sa lamesa nga alang unta sa dili kay nalipay siya sa kinabuhi kondili, aron
tanan. Sila poy naghupot sa renda sa pang- pagpatoo sa iyang kaugalingon nga husto ang
gamhanan, sa pamalaod ug sa kultura. Ang iyang gibuhat sa dugang ug dugang pang pag-
ekonomikanhong gambalay sa nasod gimanio- hakop. Gani aron pagpuypoy sa konsensya,
bra nila aron mohaom kanunay sa ilang inte- mangilabot siya sa simbahan ug mohatag og
res ug kaayohan. Gani ilang gipiangan pagtu- dagkong amot. Apan iyang gikasilagan ang
yo ang nasodnong mga industriya ug ang kahi- nagsangyaw sa hustisya sumala sa gitudlo sa
gayonan sa panarbaho. Gihimo nila ang nasod mga propeta ug sa Ebanghelyo, nga mohatod
nga maghangad kanunay sa gawas, aron niya sa impyerno.
padayon silang magpyesta sa lamesa, samtang Ang Ebanghelyo nag-awhag nato nga, aron
ang minilyon nga Lazaro nabanlod sa gutom, pagluwas sa dato, ingon man sa kabos, kina-
sa kawalay trabaho, sa kaburong, sa malnu- hanglang maninguha ta kanunay sa pagwag-
trisyon, sa katimawa... tang sa bung-aw nga nakaulang nila.
LUCAS 17 180

Ang Mga Panultihon ni Jesus mahitabo human ninyo sundon ang
• 1 Unya miingon si Jesus sa akong ipabuhat kaninyo. Moingon ga-
17 iyang mga tinun-an: “Moabot yod kamo: ‘Mga yanong sulugoon la-
gayod ang mga panintal sa sala, apan mang kami; gituman lamang namo
alaot siya nga mamahimong hinung- ang angayng buhaton.”
dan niini! 2 Mas maayo pa alang kani- Ang Napulo ka mga Sanlahon
ya nga hiktan ang iyang liog og usa ka • 11 Samtang si Jesus nagpaingon
sa galingang bato ug itambog siya
sa Jerusalem, miagi siya sa utlanan sa
ngadto sa dagat, kay sa makaangin
Samaria ug Galilea. 12 Sa usa ka ba-
siya pagpakasala niining gagmayng
langay may napulo ka mga sanlahon
mga bata”
3“Busa pagmatngon kamo! Kon
nga mitagbo kaniya. 13 Nanindog sila
sa layo pa lamang ug naninggit:
makasala ang imong igsoon, pahi-
“Jesus, Magtutudlo, kaloy-i intawon
mangnoi siya. Ug kon maghinulsol
kami!” 14 Sa pagkakita ni Jesus kani-
siya, pasayloa! 4 Kon makapito siya
la, miingon siya: “Lakaw kamo ug pa-
makasala batok kanimo sulod usa ka
kita sa mga pari.” Sa dihang langla-
adlaw ug makapito usab siya manga-
kaw na sila nangaayo silang tanan.
yog pasaylo, pasayloa siya!” 15 Unya usa kanila, sa pagkamatikod
5 Miingon ang mga tinun-an ngadto
niya nga naayo siya, mibalik dihadiha
sa Ginoo: “Dugangi ang among pag-
ug midayeg sa Diyos. 16 Mihapa siya
too!” 6 Ug mitubag ang Ginoo: “Kon
sa tiilian ni Jesus ug nagpasalamat.
may pagtoo kamo nga ingon gidak-on
Usa siya ka Samaritano.
sa liso sa mustasa, makamando ga- 17 Unya gipangutanan siya ni Jesus:
yod kamo nianang kahoyng igera:
“Dili ba nga napulo man ang nanga-
“Malukat ka ug mabalhin sa dagat!’
ayo? Hain na man ang siyam? 18 Wala
ug motuman gayod kini sa imong gi-
bay lain nga mibalik dinhi aron pagpa-
mando.
7 “Kinsa ba kaninyo ang momando
salamat sa Diyos gawas niining dumu-
duong?” 19 Ug midugang si Jesus sa
sa inyong sulugoon inig-uli niini gikan
pag-ingon: “Tindog ug lakaw, ang
sa uma, human siya nagdaro o nag-
imong pagtoo maoy nakaluwas kani-
atiman sa mga karnero: “Pagdali ug
mo.”
pakigsalo kanako sa kan-anan?”
8 “Wala gayod!” Inay iya hinoong man- Ang Pag-abot sa Gingharian sa Diyos
doan kini niini: “Andama ang akong (Mt 24:17)

pagkaon; pag-ilis ug silbihi ako sam- • 20 Gipangutana si Jesus sa mga

tang nagkaon ug nag-inom? Unya ka Pariseo kon kanus-a moabot ang
na kaon ug inom inigkahuman nako.” Gingharian sa Diyos. Unya mitubag
9 Pasalamatan kaha niya kining ma- siya: “Dili dayag ang pag-abot sa
ong sulugoon human niya sundon ang Gingharian sa Diyos. 21 Walay si bisan
iyang gisugo? 10 Ingon usab niini ang kinsa nga makaingon: ‘Tan-awa, ania

• 17.1 Basaha ang komentaryo sa Mt 18:1- • 20. Kanus-a moabot…? Dili ni moabot
9 ug Mc 11:20. sama sa bagyong mohapak o sa pag-usab-usab
sa panahon matag tuig: magsugod dayon ni
• 11. Sa 10 ka sanlahon nga naayo, usa ra paglihok sa katawhang midawat sa Maayong
ang gisultihan: Naluwas ka sa imong pag- Balita. Ang mitoo, nakasinati na sa Gingharian
too: ang Samariyanhon nga yanog pagtoo, sa Diyos.
bukas og kasingkasing. Samtang ang uban Asa man…(b. 37)? Binuang kining pangu-
nagapos gihapon sa mga tulumanon ug Ba- tanaha sama sa Lc 17:20, kay ang pagbalik sa
laod. Dihadiha ang Samariyanhon nagpasala- Ginoo dili magdependi sa usa ka dapit. Sa
mat sa Diyos sa pagkadawat niya sa grasya: maong adlaw, ang mga tarong ipahimutang sa
mao ni ang pagtoo nga makaluwas ug maka- presensya sa Diyos, sama sa mga agila nga
bag-o. magtapok sa lawas nga patay.
181 LUCAS 18

na kini dinhi!’ o, ‘Atua kini didto!’, kay 30 Ingon usab niani ang mahitabo inig
ang gingharian sa Diyos anaa sa in- abot sa adlaw nga ipadayag na ang
yong taliwala.” Anak sa Tawo.
22 Miingon si Jesus sa iyang mga 31 Anang adlawa, dili na pakama-

tinun-an: “Moabot ra unya ang mga naogon kadtong anaa sa atop sa balay
adlaw nga mangandoy kamo pagtan- aron pagkuha sa ilang mga katigayo-
aw sa usa sa mahimayaong mga nan ug dili na papaulion kadtong atua
adlaw sa Anak sa Tawo, apan dili nin- sa mga kaumahan. 32 Hinumdomi ang
yo kini makita. 23 Ug ingnan nila ka- asawa ni Lot. 33 Mawad-an sa iyang
mo: ‘Tan-awa, atua ra didto!’ o ‘Tan- kaugalingong kinabuhi ang maningu-
awa, inia ra dinhi!’. ‘Ayaw ninyo adtoa; ha pagluwas niini ug ang nagtugyan
ayaw ninyo sila sunda’. 24 Kay sama sa iyang kaugalingong kinabuhi mag-
nga ang kilat mokidlap ug mosiga gi- luwas hinoon niini.
kan sa laing bahin sa kalangitan padu- 34 Sultihan ko kamo: nianang adla-
long ngadto sa pikas nga bahin, ingon wa kon may duha nga magdulog sa
usab niani ang buhaton sa Anak sa usa ka higdaan, kuhaon ang usa ug
Tawo sa iyang adlaw. 25 Apan kina- ibilin ang laing usa. 35 Kon may duha
hanglan nga mag-antos una siya sa ka babaye nga maggaling og mais,
daghang mga kalisdanan ug isalikway dad-on ang usa kanila ug ibilin ang
una siya sa mga tawo niining panaho- laing usa.” 36 Kon may duha ka tawo
nan karon. didto sa uma, dad-on ang usa kanila
26 Sama sa nahitabo sa panahon ni ug ibilin ang laing usa.
Noe, ingon usab unya niana ang 37 Ug nangutana sila kaniya: “Asa
mahitabo sa mga adlaw sa Anak sa man, Ginoo?” Mitubag siya: “Hain
Tawo. 27 Mangaon sila ug manginom, gani ang patayng lawas, didto usab
magminyo ang mga lalaki ug mga magpundok ang mga agila.”
babaye, hangtod sa adlaw nga mosu-
lod si Noe sa arka ug molunop ang Ang Sambingay Bahin sa Biyuda ug
dakong baha nga mogun-ub sa tanan. sa Huwes
28 Sa ingon niana, mahisama sa nahi- • 1 Pinaagig
sambingay gisultihan
tabo sa panahon ni Lot – mangaon sila 18 sila ni Jesus nga kinahanglang
ug manginom, maninda ug mamalit, gayod mag-ampo kanunay ug dili ka-
mananom ug magtukod. 29 Apan sa wad-ag kadasig. 2 Miingon siya: “May
paggawas ni Lot gikan sa Sodoma, usa ka huwes sa usa ka lungsod nga
miulan og kalayo ug asupre ang langit walay kahadlok sa Diyos, ug walay
nga mipatay sa kanilang tanan. pagtahod kang bisan kinsa. 3 May usa

• 18.1 Ang byuda mao si bisag kinsang angod nga huwes malukmay ra sa tantong
kabos ug walay gahom. Tungod sa iyang ka- pagbalik-balik sa byuda, unsa pa kaha ang
himtang, lisod ug gani imposibling mahatagan Diyos nga maamumahong Amahan”?
siyag hustisya sa maghuhukom. Busa, wala
siyay laing hinagiban gawas sa pagbalikbalik sa …makakita kaha...(b. 8)? Dinhi gidasonan
huwes sa walay hunong, hangtod nga makuha ni Jesus ang naandang hunahuna sa mga
niya ang iyang tuyo. Nahasol tingali ang ma- Judio sa iyang panahon: sa kataposang mga
ong huwes, samokan o kaha nahadlok nga adlaw, sa dili pa ang Hukom, ang gahom sa
maaburido siya sa byuda busa, mihatag na daotan mohari na pag-ayo ug mabugnaw ang
lang sa hustisyang gipangayo. Gipakita dinhi gugma sa daghang tawo (Mt 24:12).
nga tingali ang pamaagi sa byuda dili maayo Gani, sa unang pag-abot ni Jesus, natapos
alang sa naa sa gahom, apan makaayo ug ang Daang Kasabotan nga morag napakyas,
kadaogan alang sa pobre. kay dyotay ra ang mitoo ug ang kadaghanan
Dili buot ipakita sa sambingay nga ang Diyos nadala sa kalibog, sa mga mining Manluluwas,
parehas sa daotang huwes. Buot hinuong ipa- ug sa kabangis nga nakaingon sa pagkapukan
kita ang kalainan sa duha. Sama ra nga ni sa nasod mga 40 ka tuig human sa kamatayon
Jesus miingon: “kon ang daotan ug walay pu- ni Jesus.
LUCAS 18 182

ka biyuda nga naghangyo kaniya: usa kanila usa ka Pariseo ug kobrador
‘Hatagi intawon akog hustisya batok sa buhis ang laing usa. 11 Ang Pariseo
sa akong kaaway!’ 4 Sa hamubong pa- nagtindog ug nag-inusarang nag-
nahon wala gayod siya matagda, apan ampo niining mga pulonga: ‘O Diyos
sa kataposan nakahunahuna ra gayod ko, mapasalamaton ako nga wala ako
ang huwes: ‘Tinuod nga wala akoy mahisama sa ubang tawo – mga ka-
kahadlok sa Diyos, ni pagtahod kang watan, tikasan, mananapaw o sama
bisan kinsa, 5 apan kay gisamok man niining kobrador og buhis. 12 Nagpu-
ako pag-ayo niining biyudaha, hata- asa akog makaduha ka higayon ma-
gan ko siya sa kataposan og hustisya. tag semana og naghatag ako sa ika-
Kay kon dili ko siya panumbalingon napulong bahin sa tanan kong kabta-
magpunayg siyag balikbalik dinhi ngan.’
hangtod nga kawad-ad akong pailob 13 Ang kobrador og buhis, sa laing

kaniya.” dapit, nagtindog didto sa layo nga
6 Unya si Jesus mipadayon sa pag- wala gani mohangad sa langit. Nagpa-
ingon: “Pamatia ang gisulti sa dili ma- mukpok siya sa iyang dughan nga
kataronganong huwes. 7 Dili ba nga nagkanayon: ‘O Diyos ko, maluoy ka
ang Diyos naghatag man sa hustisya kanako, kay makasasala ako!’
sa nagsangpit kaniya adlaw ug gabii, 14 Sultihan ko kamo: “kanilang duha,

bisag pa man kon dugayon niya pag- ang kobrador og buhis ang miuli nga
tubag ang ilang mga mulo? 8 Ingnan gikahimut-an sa Diyos!” Kay ipaubos
ko kamo, dihadiha hatagan silag ni- ang tanan nga mapahitaas-on ug ang
yag hustisya. Bisan pa niana, inig abot tanang nga mapaubsanon ipataas
sa Anak sa Tawo, makakaplag kaha gayod.”
siyag pagtoo dinhi sa yuta?” Gipanalanginan ni Jesus ang mga Bata
Ang Sambingay Bahin sa Pariseo ug sa 15 Unya, gidala nila ngadto kang
Kobrador og Buhis Jesus ang gagmay nilang mga bata
• 9 Misulti
usab si Jesus niining aron itapion niya kanila ang iyang
sambingaya ngadto sa pipila ka mga mga kamot. Apan sa pagkakita niini
tawo nga nag-isip sa ilang kaugali- sa iyang mga tinun-an gibadlong nila
ngon nga mga matarong ug nagtamay sila. 16 Busa, gitawag ni Jesus ang
sa uban: 10 “May duha ka tawo nga mga bata ug giingnan niya ang iyang
misaka sa Templo aron pag-ampo: mga tinun-an: “Pasagding manuol ka-

• 9. Ang mga Pariseo matinud-anon sa pag- on. Busa, sa Mt 1:19 ug Lc 1:6, si Jose ug si
tuman sa balaod sa Diyos. Subsob silang nag- Zacarias gitawag og tarong, kay maayo silang
puasa ug daghag buluhaton sa kaluoy. Ang tawo. May daghan sa kasulatan nga naghatag
nakapasubo lang, kay ila ning gipasigarbo. og importansya sa makita, sa ato pa, makita
Nagpaabot silag ganti tungod sa ilang gibuhat. kanunay nga mosimba, mag-ampo, magpu-
Alang nila wala na sila magkinahanglan sa asa, magtuman sa mga tulumanon sa tinoo-
kaluoy ug pasaylo sa Diyos. han. Hinuon sa laing dapit ang Biblia nagha-
Sa laing bahin ang kobrador sa buhis miang- tag og gibug-aton sa naa sa kailadman sa
kon sa iyang kasal-anan atubangan sa Diyos tawo, sama ni Abraham nga higala sa Diyos
ug sa mga tawo. Nangayo siyag pasaylo sa (Gen 15:16).
iyang nabuhat. Wala niya taboni ang kamatuo- Alang ni Jesus ang katarong o kabalaan sa
ran. Tungod ini, diha niya ang Diyos sa iyang tawo dili angayng ipanghambog, kay naa ni
pagpauli, (matud pa sa teksto: puno sa grasya dili gumikan sa kaugalingong paningkamot,
sa Diyos, sa ato pa, gipasig-uli siya ngadto sa apan sa gasa sa Diyos nga atong Amahan (Jn
Diyos). Apan ang Pariseo mipauli nga mao 5:19).
lang gihapon. Nasirado sa kaugalingon ug sa Angay tang angkonon nga sa nanglabayng
grasya sa Diyos. panahon, ang Simbahan nagsangyaw og
Namulong si Jesus alang sa nag-isip sa pipi- Kristohanong pamatasan nga parehas og
la nga nagtoo nga tarong sila (b. 9). Gitawag pamaagi sa mga Pariseo. Ang importanti mao
sa Biblia og tarong ang nakapahimuot sa nga ang mga tawo magpakita sa uban nga
Diyos, kay nagtuman man sa iyang kabubut- mga maayo silag buhat. Wala nato tagaig
183 LUCAS 18

nako ang mga bata; ayaw sila did-i “Kon ingon niana, kinsa ra man diay
ninyo! Kay ang Gingharian sa Diyos ang maluwas?” 27 Apan si Jesus mitu-
ilaha sa sama niining mga bataa. bag: “Ang dili mahimo sa tawo mahi-
17 Kay sa pagkatinuod ingnan ko mo gayod sa Diyos.”
kamo: dili makasulod sa gingharian sa 28 Unya, namulong si Pedro: “Gibi-

Diyos ang dili modawat ini sama sa yaan namo ang among mga pinuy-
gamayng bata.” anan ug misunod kami kanimo.” 29 Mi-
tubag si Jesus: “Ingnan ko kamo: “Ti-
Ang Pangulong Adunahan
(Mc 10:17; Mt 19:16) nuod gayod, walay bisan usa kaninyo
18 Gipangutana si Jesus sa usa ka
nga mibiya sa iyang pinuy-anan, o
asawa, o mga igsoon, o mga ginika-
pangulo: “Maayong Magtutudlo, unsa nan, o mga anak, alang sa gingharian
may angay kong buhaton aron ma- sa Diyos, 30 ang dili makadawat og
angkon ko ang kinabuhing walay ka- mas daghan pa niining kinabuhia ug
taposan?” 19 Ug gitubag siya ni Jesus: sa umaabot nga kinabuhing walay
“Nganong gitawag mo man ako nga kataposan.”
maayo? Walay maayo kon dili ang Di-
yos lamang. 20 Nasayod ka sa mga ka- Ang Ikatulong Higayon nga Gitagna ni
sugoan: Dili ka manapaw, dili ka mag- Jesus ang Iyang Kamatayon ug
Pagkabanhaw
patay, ayaw pangawat, ayaw butang-
31 Unya gitigom ni Jesus ang napu-
butangi ang imong isig kaingon, taho-
ra ang imong amahan ug inahan.” log-duha ka mga tinun-an ug giingnan
21 Unya mitubag siya: “Gisunod ko ki- niya sila: “Mangadto kita karon sa
ning tanan gikan pa sa akong pagka- Jerusalem. Matuman na ang tanang
bata.” nahisulat sa mga propeta mahitungod
22 Niini miingon si Jesus: “May usa sa Anak sa Tawo. 32 Kay itugyan siya
pa nga kinahanglan mong buhaton. ngadto sa mga Hentil ug iya silang
Ibaligya ang tanan mong kabtangan biaybiayon ug panamastamasan ug
ug ihatag ang halin niini ngadto sa lud-an. 33 Ila siyang latigohon ug pat-
mga kabos, ug sa ingon, makaambit yon unya, sa ikatulo ka adlaw, maban-
ikaw sa bahandi sa langit. Unya inig haw siya pag-usab.” 34 Wala silay na-
kahuman, balik ug sunod kanako.” sabtan bisan usa niining mga butanga.
23 Sa pagkadungog niya niini, ang Kay ang kahulogan niining mga ka-
maong pangulo naguol pag-ayo kay matuorana nagpabiling gitago gikan
hilabihan man siya ka adunahan. 24 Sa kanila; ug wala gayod sila masayod sa
pagkakita ni Jesus niini, miingon siya: iyang gipanulti.
“Lisod gayod tinuod alang sa mga Ang Pagtambal ni Jesus sa usa ka Buta
adunahan ang pagsulod sa Gingharian nga Makalilimos Duol sa Jerico
sa Diyos. 25 Mas sayon pa alang sa (Mc 10:46; Mt 20:23)

usa ka kamelyo ang paglusot sa lu- 35 Sa nagkaduol na si Jesus sa

ngag sa dagom, kay sa usa ka aduna- Jerico, may usa ka buta nga nagling-
han pagsulod sa gingharian sa Diyos.” kod sa daplin sa dalan ug nagpakili-
26 Miingon ang mga nakadungog niini: mos. 36 Sa pagkadungog niya sa dag-

gibug-aton ang kaluwasan isip gasa sa Diyos. “makasasala” nakaamgo ug nakadawat na sa
Gitawag niya ang tanan alang sa kaluwasan sa grasya sa Diyos, tungod sa ilang pagpakasala,
matuod nga kabalaan nga daan na niyang samtang kita kanunay gihapong nagsaway
gihatag nato. nila. Bisan gani ang aktibo sa kalihokang
Daghang “diyosnon” mag-ampo alang sa pangkatawhan, dihang nagtoo nga mga ma-
mga “makasasala” hangtod nga nalimtan nila ayo na sila, tamayon nila ang uban nga dili
nga nanginahanglan sab sila sa pasaylo sa parehas nila; kining kinaiyaha walay kalainan
Diyos. Ug wala nato hibaw-i nga tingali ang sa panglantaw sa mga Pariseo.
LUCAS 18 184

hang mga tawo nga nanglabay, nag- igera aron sa higayon nga molabay na
pakisayod siya kon unsay nahitabo. si Jesus nakita niya siya. 5 Sa pag-
37 Giingnan siya nila nga miagi si Je- abot na ni Jesus niadtong dapita, mi-
sus nga Nazareno.” 38 Busa, misinggit hangad siya sa kahoy ug iyang nakita
siya: “Jesus, Anak ni David, kaloy-i si Saqueo nga nagtungtung niini. Busa
intawon ako!” 39 Unya ang mga naka- miingon siya: “Saqueo, kanaog da-
saksi niini mibadlong ug mipahilom yon, kay karong adlawa moanha ako
kaniya. Apan inay nga mohilom siya, sa imong panimalay.” 6 Busa, nidali
mikusog pa hinoon ang iyang pag- pagnaog si Saqueo sa iyang nahimu-
singgit: “Anak ni David, kaloy-i inta- tangan ug malipayon siyang midawat
won ako.” kang Jesus sa iyang panimalay.
40 Mihunong si Jesus ug gipaduol 7 Ang tanang tawo nga nakakita ni-
kaniya ang buta. Sa nakaduol na kini ini nagbagulbol ug miingon: “Kining
kaniya, gipangutana niya siya: 41 “Un- tawhana midayon sa balay sa usa ka
say buot nimong buhaton ko kani- makasasala.” 8 Apan mibarog si Sa-
mo?” Mitubag siya: “Ginoo, buot akong queo ug miingon kang Jesus: “Ginoo,
nakakita!” 42 Ug miingon si Jesus: ihatag ko sa mga kabos ang katunga
“Makakita ka! Naluwas ka sa imong sa akong katigayonan. Ug kon aduna
pagtoo!” 43 Dihadiha nakakita ang ma- man akoy nalimbongan sa akong ki-
ong buta ug mahimayaon siyang mi- nabuhi, makaupat ka pilo ang akong
sunod kang Jesus. Ug ang tanang ta- ibalik kanila.” 9 Tungod niini, miingon
wonga nakasaksi niini midayeg gayod si Jesus kaniya: “Karong adlawa mi-
sa kaayo sa Diyos. abot ang kaluwasan niining panimala-
Si Jesus ug si Saqueo ya, kay kining tawhana anak usab ni
• 1 Misulod Abraham. 10 Kay mianhi ang Anak sa
si Jesus sa Jerico ug
19 sa iyang pagsuroy, 2 iyang na-
Tawo aron pagpangita ug aron paglu-
was sa mga nahisalaag.”
labyan ang usa ka tawo nga ginganlag
Saqueo, usa siya ka adunahan nga Ang Sambingay bahin sa Napulo ka
pangulong sa mga kobrador og buhis. Salaping Bulawan
3 Buot niyang makita si Jesus, apan (Mt 25:14)

tungod kay usa siya ka mubo nga • 11 Nagkaduol na si Jesus sa Jeru-

tawo, dili siya makakita kang Jesus salem. Sa dihang ilang nadungog
tungod sa panon sa mga tawo. 4 Busa, kining mga panghitaboa, misaysay si
midagan siya aron makauna sa pun- Jesus og usa ka sambingay, kay nag-
dok ug mikatkat siya sa kahoyng dahum man sila nga ang gingharian

• 19.1 Gitulisok siya sa mga tawo sa Jerico. Sayon na alang niya ang pagpaambit ug ang
Unsaon man ni Zaqueo pag-usab. Dili ba, mi- paglihok alang sa hustisya.
adto man siya gumikan sa pagpangawkaw sa Busa, misamot ang kalagot sa mga tawo,
buhis nga iyang gikobra sa katawhan? Busa, nahimo na hinuon silang sama sa Pariseo. Abi
angay siyang silotan sa Diyos. Apan si Zaqueo nilag modapig nila si Jesus, apan nasayop sila,
matinud-anong naninguha pagtan-aw ni Jesus. mas lawom pa ang nakita ni Jesus sa tawo,
Sa taas sa kahoy gitawag siya ni Jesus ug wala kay mianhi siya aron pagbungkag sa daotan
siya magpanuko pagtubag. pinaagi sa pagluwas sa makasasala.
Nasayod si Zaqueo nga gikaligutgotan ug
nasina niya ang mga tawo. Apan sulod sa • 11. Nangadto ang taga Galilea sa Jeru-
iyang kailadman dihay kaayong nagpabilin; sa salem aron pagsaulog sa Pasko sa mga Judio
gihapon diha niya ang pagtamod sa maayo, ug miuban nila si Jesus. Nasayod siya nga nag-
hamili ug balaanon. Sa hilom, nakadayeg siya paabot niya didto ang kamatayon, apan ang
sa propeta nga si Jesus. Mituktok ang Ginoo mga tawo naghunahuna gihapon nga ituboy
sa iyang kasingkasing ug iya ning giablihan siya isip hari ug Manluluwas sa Israel.
nga puno sa kalipay. Sukad adto si Zaqueo Sa sambingay gihatagan ni Jesus og pag-
nahimong Bag-ong Tawo. Wala na siya magli- laom ang katawhan. Magmando unya siya sa
sod pagputol sa mga daotan niyang buhat. iyang pagbalik gikan sa layong panaw (sa
185 LUCAS 19

sa Diyos hapit na gayod moabot. salapi nga gitugyan kanako. Ako ki-
12 Miingon siya: “May usa ka halang- ning giputos sa panyo ug akong gitipi-
dong tawo nga mipanaw ngadto sa gan, 21 kay nahadlok ako. Sayod ako
layo dapit aron pagdawat sa usa ka nga estrikto ka kayo. Mangobra ka sa
bag-o niyang gingharian. Sa iyang dili imo ug mangani ka sa dili nimo
pagbalik, 13 iyang gitawag ang napulo tanom.’
niya ka mga sulugoon. Iya silang gi- 22 Miingon ang agalon ngadto kani-
tugyanan og tag napulo ka salaping ya: “Walay hinungdan nga sulugoon,
bulawan ug giingnan: “Ipatigayon hukman ko ikaw sa kaugalingon
ninyo kini maong kantidad hangtod mong pulong. Nasayod ka man diay
nga ako mobalik. 14 Apan ang iyang nga kutikutihan ako, ug nga mango-
mga ginsakopan nasilag pag-ayo ka- bra ako sa wala ko ideposito, ug ma-
niya ug dili nila buot nga siya ang ngani sa wala ko itanom, 23 nganong
magmando kanila. Busa, nagpadala wala man nimo gipautang ang akong
silag mensahe ngadto kaniya nga salapi? Makakobra na unta ako sa
nagkanayon: ‘Dili namo buot nga ikaw akong salapi nga may tubo niini
magmando sa katawhan.’ akong pagbalik karon.” 24 Giingnan
15 Apan bisan pa man, mibalik siya
niya ang mga tawo: ‘Kuhaa kaniya
sa napili na siyang hari. Gipatawag ang salapi ug ihatag ngadto sa may
niya ang napulo ka mga sulugoon nga napulo.’ 25 Mitubag sila: ‘Apan, Ginoo,
gihatagan og napulo ka salapi aron may napulo na siya!’
masayrag pilay naganansya sa matag 26 Sultihan ko kamo: “Ang aduna na
usa kanila. 16 Miatubang kaniya ang hatagan pa og dugang nga daghan;
una kanila ug miingon: ‘Ginoo, naka- apan siya nga wala labnihon gikan
ganansya ang imong napulo ka bula- kaniya ang bisan unsa nga anaa na
wang salapi ug laing napulo.’ kaniya. 27 Dad-a sa nganhi ang akong
17 Mitubag siya: “Maayo, buotan ka
mga kaaway nga dili buot nga moila
nga sulugoon! Kay nagmatinud-anon kanakong hari ug pamatya sila sa
ka man sa gamayng butang, itugyan akong atubangan.”
ko kanimo ang napulo kong siyudad.”
18 Miduol ang ikaduha kanila ug mi- Ang Madaugong Pagsulod
ingon: ‘Ginoo, nakaganansyag laing ni Jesus sa Jerusalem
lima ang napulo ka bulawang salapi (Mc 11:1; Mt 21:1; Jn 12:12; Mt 24:2)

nga imong gitugyan kanako.’ 19 Ug mi- 28 Human makasulti niini si Jesus,

ingon siya kaniya: ‘Ipadumala ko ka- miuna siya pag-adto sa Jerusalem.
nimo ang lima kong ka mga siyudad.’ 29 Sa nagkaduol na siya sa Betfage sa
20 Unya miduol ang ikatulo kanila Betania, sa kilid sa bukid sa mga
ug miingon: ‘Ginoo, ania ang imong Olibo, gisugo niya ang duha sa iyang

iyang kamatayon) sa kataposan na sa kasaysa- sod nagsalig sa Romanong Imperyo busa, ang
yan. Sa kasamtangan, gibilin niya sa katawhan ilang mga pangulo kinahanglang dawaton o
ang iyang bahandi nga kinahanglan ilang patu- paluyohan sa Romanong Kagamhanan nga
boon; nga dili sila magtinapolan, kay samtang ilang agalon.
wala siya, ang ilang kaaway naa ug abtik kanu- Sa laing bahin, ang maong sambingay kus-
nay aron pagbabag nila. Ang pagtawag ni ganong nag-awhag sa hustisya sa Diyos: ang
Jesus sa iyang mga sulugoon, sa pag-apil ug matag tawo makadawat sumala sa iyang pa-
paglihok aron pagkab-ot sa kadaogan, nag- ningkamot. Ang diyosnong kalipay dili butang
agad sa gidak-on sa ilang paningkamot. nga maangay sa pag-apud-apod. Ang pag-ila
Kining tekstoha nalambigit pag-ayo sa sam- sa Diyos ug ang pag-ambit sa iyang bahandi
bingay sa mga salapi sa Mt 25:15, gawas sa nag-agad sa kadako sa atong paghigugma
duha ka kalainan: niya. Ang gidak-on nga mahimo nato sa pag-
Sa pasiuna ug sa kataposang bahin ining sunod, sa pagsakripisyo ug pagpaubos mao
maong teksto naghisgot si Jesus sa kinabuhing pod ang gidak-on sa grasya sa Diyos nga ma-
politikanhon sa iyang nasod. Ang maong na- dawat nato.
LUCAS 19 186

mga tinun-an ug iyang giingnan: yatakyatakan uban ang imong mga
30 “Adtoa ninyo ang lungsod nga nahi- anak, ug walay mahibiling bato diha
mutang sa pikas nga dapit. Didto, sa kanimo kay wala ka man masayod sa
inyong pagsulod, makita ninyo ang adlaw sa imong pagduaw.”
usa ka asno nga wala pa kakabay-i,
nga gihigot. Badbari kini ug dad-a Ang Pagduaw ni Jesus sa Templo
dinhi. 31 Kon may mangutana: “nga- 45 Misulod si Jesus sa hawanan sa

nong inyo mang gibadbaran kining Templo ug iyang giabog ang tanang
asnoha?”, tubaga siya: “nanginahang- mga nagpatigayon didto. 46 Ug mi-
lan niini ang Ginoo.” ingon siya kanila: “Nahipatik sa Kasu-
32 Busa milakaw ang duha nga gi- latan nga: ‘ang akong balay, usa kini
sugo nakita gayod nila ang tanan, su- ka balay ampo-alampoanan,’ apan gi-
mala sa gisaysay ni Jesus. 33 Sa di- himo ninyo kining usa ka tagoanan sa
hang ilang gibadbaran ang maong, mga kawatan!”
nangutana ang tag-iya niini: “Nga- 47 Nanudlo si Jesus sa Templo sa

nong gibadbaran man ninyo ang matag adlaw. Tungod niini ang mga
asno?” 34 Mitubag sila: “Nanginahang- pangulong pari ug mga magtutudlo sa
lan niini ang Ginoo!” 35 Ug ilang gidala Balaod, ug bisan ang mga punoan sa
kini ngadto kang Jesus nga hinapinan lungsod naninguha gayod pagpatay
ang bukobuko niini sa ilang mga ku- kaniya,. 48 Apan wala silay mahimo,
po, ug gipasakay nila siya. 36 Sa iyang kay matinud-anong man nga mituo
pagsulod sa siyudad ang katawhan kaniya ang tibuok katawhan.
namukhad sa ilang mga kupo sa tali-
wala sa kadalanan. Usa niana ka adlaw, nagtudlo si
1
37 Sa pagpanglugsong na ni Jesus 20 Jesus sa mga tawo didto sa
sa bukid sa mga Olibo, naglipay pag- Templo, ug nagwali niya ang maa-
ayo ang daghan niyang mga tinun-an yong balita. Nanuol ang mga pangu-
ug midayeg sila sa Diyos sa makusog long pari ug ang mga magtutudlo sa
nga tingog tungod sa tanang katinga- balaod, apil na niini ang mga katigu-
lahan nga ilang nakita. 38 Nagkanayon langan. 2 Nangutana sila kaniya: “Sul-
sila: “Bulahan ang Hari nga mianhi sa tihi kami, unsay imong katungod pag-
ngalan sa Ginoo! Panagdait sa langit buhat niining mga butanga? Kinsay
ug himaya sa kahitas-an!” naghatag niini?”
39 Pipila sa mga Pariseo ang mi- 3 Mitubag si Jesus kanila: “Mangu-

ingon kang Jesus: “Magtutudlo, bad- tana usab ako kaninyo: 4 ug karon
longa ang imong mga tinun-an!” tug-ani ako ninyo, sa langit ba nagagi-
40 Apan mitubag siya: “Ingnan ko ka- kan ang bunyag ni Juan o sa tawo?”
mo, kon dili manghilom sila, maning- 5 Unya ilang gitimbangtimbang pag-

git ang mga bato.” ayo ang ilang angay tubag kanila:
41 Sa nagkaduol na siya ug sa di- “Kon ingnon nato nga gikan sa langit,
hang iyang nakita ang siyudad, mihi- makaingon siya: ‘Nganong wala kamo
lak si Jesus. 42 Miingon siya: “Kon na- manoo?’ 6 Ug kon moingon usab kita
sayod ka pa unta karong adlawa kon nga sa gikan tawo, batohon kita sa ta-
unsa gikinahanglan paagi alang sa ka- nang katawhan, kay nagtoo man sila
linaw! Apan karon, dili na nimo makit- pag-ayo nga propeta si Juan.” 7 Tu-
an kini! 43 Kay moabot ra unya ang ngod niini, mitubag sila nga wala sila
mga adlaw nga magkampo ug mopa- masayod. 8 Ug miingon si Jesus kani-
libotan kanimo ang imong mga ka- la: “Nan, kon ingon niini, dili usab ako
away; ug ila ikawng likusan ug baba- mosultig unsang matang ang akong
gan sa tanang dapit. 44 Unya ila kang katungod.”
187 LUCAS 20

Ang Sambingay Bahin sa Uma ug log gikan niining batoha madugmok
sa mga Saup gayod, ug ang mahulogan niini mapis-
(Mc 12:1; Mt 21:33)
lat.” 19 Sikupon na unta siya sa mga
9 Unya misugod si Jesus pagsugilon
magtutudlo sa balaod ug sa mga pa-
sa katawhan niining sambingaya: “Di- ngulong pari, apan nahadlok sila sa
hay usa ka tawo nga nagtanum sa katawhan, kay nasabtan man nila nga
iyang ubasan. Gipasaopan niya kina sila ang giigo ni Jesus sa iyang pa-
sa mga mag-uuma, unya mipanaw sumbingay. Busa, mibiya na lamang
siyag dugaydugay sa layong dapit. sila ug nangitag laing higayon.
10 Sa pag-abot na sa panahon, nag-
Ang Pagbayad og Buhis Ngadto
padala siyag sulugoon ngadto sa iyang kang Cesar
mga saup aron pagdawat sa iyang ba- (Mc 12:13; Mt 22:15)
hin sa abot. Apan gikulata ang maong 20 Giatang-atangan nila si Jesus, ug
sulugoon sa mga saup ug gipapauli
nga walay dala. 11 Nagpadala na usab unya nagpadala sila mga espiya nga
og laing sulugoon ang tag-iya ug, sa- nagpakaaron-ingnong matinud-anon
ma sa gidangatan sa nahiuna, gikulata aron pagbitik kang Jesus sa iyang
gihapon kini, gipakaulawan ug gipa- mga ipanulti. Sa ingon, mapasakahan
pauli nga walay dala. 12 Ang tag-iya silag sumbong batok kaniya ngadto sa
nagpadala sa ikatulong sulugoon, apan tagtungod ug sa awtoridad sa gober-
gibun-og kini ug gipapahawa sa mga nador. 21 Unya nangutana sila: “Mag-
saup. tutudlo, nasayod kami nga matinud-
13 Tungod niini, namalandong pag- anon ka sa imong mga pulong ug
ayo ang tag-iya sa ubasan: “Unsay gipanudlo. Nasayod usab kami nga
angay kong buhaton karon? Paadtoon wala kay gidapigan, ug nga nagtudlo
ko karon ang pinangga kong anak! ka sa dalan sa Diyos sumala sa kama-
Tingali tahoron nila siya!” 14 Apan sa tuoran. 22 Alang kanimo, nagtugot ba
pagkakita sa mga saup sa maong ang balaod sa pagbayad og buhis
anak, nagsabutsabot sila: “Siya mao ngadto kang Cesar o wala?”
23 Nakita ni Jesus ang ilang pagpa-
ang anak sa tag-iya; patyon ta siya ug
maangkon nato ang katigayonan.” kaaron-ingnon. Busa miingon siya:
24 “Pakit-a akog usa ka denaryo! Kin-
15 Busa, giabog nila siya sa gikan sa

ubasan ug gipatay. “Unsay buhaton sang dagway ug pangalan ang nahi-
karon sa tag-iya sa ubasan? 16 Moadto patik niini?” Ug mitubag sila: “Kang
gayod siya iyang uma ug pamatyon Emperador Cesar!” 25 Busa, miingon
ang iyang mga saup ug ihatag niya siya: “Ihatag kang Cesar ang kang
ang katungod sa pag-atinan niini Cesar, ug sa Diyos ang sa Diyos!”
26 Napakyas sila sa pagbitik kaniya
ngadto sa laing mga mag-uuma.”
Sa ilang pagkabati niining sambin- atubangan sa katawhan ug nahilom
gaya, miingon sila: “Dili unta kini itu- sila sa iyang tubag busa, tungod sa
got sa kahitas-an!” 17 Apan mitutok si dakong kahibulong.
Jesus kanila ug miingon: “Unsay ka- Ang Pangutana Bahin sa Pagkabanhaw
hulogan sa Kasulatan nga nag-ingon: sa mga Patay
“Ang bato nga gisalikway sa mga (Mc 12:18)

magtutukod nahimo hinoong bato nga • 27 Unya, nanuol ang mga Saduseo
sukaranan?” 18 Kinsa kadtong mahu- kang Jesus. (Sila ang hut-ong sa mga

• 20.27 Basaha ang komentaryo sa Mc man siya alang sa mga Griyego ug natural na
12:8. nilang gitoohan nga dili mamatay ang kalag sa
May kaugalingong paagi si Lucas pagpaha- tawo. Buot ipaklaro kanila ni Lucas nga ang
yag sa pagkabanhaw (34-36), kay nagsulat sunod nga kinabuhi dili natural lang nga kina-
LUCAS 20 188

Hudeo nga wala motoo sa pagkaban- tudlo sa Balaod: “Magtutudlo, husto
haw sa mga patay). 28 Nangutana sila: ang imong gisulti!” 40 Sukad niadto
“Magtutudlo, nagsulat si Moises kana- wala nay nangahas pagpangutana
mo niini: ‘kon may lalaking minyo nga kaniya.
mamatay nga walay anak, kinahang-
Ang Pangutanan Bahin sa Anak ni David
lang minyoan sa iyang igsoon ang na
41 Miingon si Jesus: “Nganong gika-
biyuda aron makaanak kini alang sa
namatay nga igsoon. 29 Karon, may ingon man nga anak ni David ang Me-
pito ka magsoong lalaki. Nangasawa siyas? 42 Si David mismo miingon sa
ang panganay ug namatay nga walay Basahon sa mga Salmo: “Ang Ginoo
anak. 30 Gipangasawa sa ikaduhang namulong sa akong Ginoo: ‘Lingkod
igsoon ang nabiyuda niining asawa, sa akong tuong kiliran 43 hangtod nga
ug wala modugay, namatay na usab ipahimutang ko ang imong mga ka-
kini nga walay anak. 31 Ang ikatulo na away ilawom sa imong tiilan.’ 44 Kon
usab ang nangasawa kaniya, ug sama gitawag siya ni David nga Ginoo, giun-
sa nahiunang duha, namatay kini nga sa man siya pagkaanak ni David?”
wala gihapoy anak. Hangtod sa ika- Ang Paglimud sa mga Magtutudlo
pito igsoon. Nangamatay ang pito ka sa Balaod
magsoon, 32 ug sa kaulahian namatay • 45 Unya, atubangan sa tibuok ka-
usab ang biyuda. 33 Sa pagkabanhaw, tawhan giingnan ni Jesus ang iyang
kinsay ilhong bana niining bayhana mga tinun-an: 46 “Pagmatngon kamo
nga naasawa man siya sa pito ka ma- sa mga magtutudlo sa Balaod nga
nagsoon?” moangay pag-ayong mosuroysuroy
34 Ug miingon si Jesus kanila:
sa ilang tag-as nga mga bisti, aron
“Nagminyoay ang mga tawo niining yukboan sa mga katawhan sa mga
kalibotana. 35 Apan dili na ingon niini tiyanggihan ug aron dalitan sila sa
ang mahitabo sa mga matarong sa mga mas halangdong luna sa kombira
umaabot nga kalibotan ug sa pagka- ug sa sinagoga; 47 nga naglamoy sa
banhaw pag-usab. 36 Kay dili na gayod mga balay sa mga biyuda ug nagpa-
sila mangamatay. Mahisama na sila sa sundayag sa tag-as kaayong mga lita-
mga anghel ug sa mga anak sa Diyos, niya. Dako ang silot nga ilang mata-
isip mga anak sa kinabuhing dayon. gamtam!”
37 Mabanhaw gayod ang mga mina-

tay. Nagpadayag niini bisan gani si Ang Halad sa Biyuda
Moises didto sa sampinit, sa dihang (Mc 12:41)

gitawag niyang Ginoo ang Diyos ni Nakita ni Jesus ang mga adu-
1

Abraham, nga Diyos ni Isaac ug ni 21 nahan nga nanghulog sa ilang
Jacob. 38 Kay dili siya Diyos sa mga mga halad sa panudlanan sa Templo.
patay, kondili sa mga buhi, kay ang 2 Nakita usab niya ang usa ka kabos

tanan nabuhi man diha kaniya.” nga biyuda nga naghulog og duha ka
39 Namulong ang pipila ka magtu- dako. 3 Busa, miingon siya: “Sa pag-

buhi kondili, gasa sa Diyos alang sa angayang naandan nilang pagsabot: naluwas sila sa sala
mosulod ini. busa, nabag-o diha sa Diyos.
…nabuhi alang niya (b. 38). Tinuod silang na-
Mga anak sa Diyos...(b. 36). Kon Hebreo buhi dihang nakaplagan sila ug gitawag sa Diyos.
ang pasultihon sa teksto, moingon siya; Mga Dili na sila mahanaw, kay gitawag man sila sa
anak sila sa Diyos kay mga anak man sila sa Diyos gikan ining kalibotana aron maiyaha.
pagkabanhaw. Kining pagkabanhawa lahi sa
patay nga gibalikag kinabuhi. Apan buhat ni sa • 45. Nanglamoy sa mga...(b. 47). Naghis-
Espiritu Santo nga mobag-o ug mobalaan sa got ni sa mga magtutudlo sa balaod nga tua na
iyang gibanhaw. Busa, ang nabanhawng mga lang magyampungad ug mameruhisyo sa pani-
anak sa Diyos mas lawom og kahulogan kay sa malay sa ubang diyosnon nga byuda.
189 LUCAS 21

katinuod ingnon ko kamo, nakahalad kalainlaing sakit sa nagkadaiyang
kining kabos nga biyuda og labaw pa mga dapit: may mga makalilisang nga
kay kanilang tanan. 4 Kini sila nagha- mga butang ug mga dagkong katinga-
lad sa Diyos gikan sa sobra sa ilang lahan sa langit. 12 Apan sa dili pa kini
buhong nga bahandi, samtang kining mahitabo, dakpon kamo ug lutoson;
kabos nga biyuda bisan gain sa iyang itugyan kamo ngadto sa mga sinago-
kawad-on sa iyang kinabuhi, naghalad ga ug dad-on sa mga bilanggoan ug
gayod sa iyang tanan.” paatubangon sa mga hari ug mga go-
bernador, tungod sa akong ngalan
Ang Pagtagna sa Pagkagun-ob sa 13 aron makasaksi kamo nako.
Templo sa Jerusalem
(Mc 13:1; Mt 24:1) 14 Itanom ninyo kini sa inyong

• 5 Samtang naghisgot ang pipila hunahuna aron dili kamo mabalaka sa
mahitungod sa Templo, kon giunsa inyong itubag, 15 kay hatagan ko ka-
kini padayandayani sa mga nagkadai- mo og usa ka matang sa baba ug ki-
yang mahalong mga bato ug mga naadman nga dili masuklan o malalis
gasa, miingon si Jesus kanila: 6 “Ang sa inyong kaaway.
16 Magluib ninyo bisan ang inyong
tanan nga inyong nakita karon – mo-
abot ra unya ang adlaw nga wala nay mga ginikanan, mga igsoon, mga ka-
mahabiling bato ibabaw niining dapi- paryentihan ug mga higala, ug patyon
ta. Kay lumpagon ang tanan.” nila ang pipila kaninyo. 17 Kasilagan
kamo sa tanan tungod sa akong nga-
Ang mga Timailhan ug ang mga
lan. 18 Apan walay bisan usa ka lugas
Panglutos
nga buhok sa inyong ulo ang maha-
7 Nangutana sila kaniya: “Magtu-
naw. 19 Pabilin kamong malig-on, aron
tudlo, kanus-a man kini mahitabo ug maluwas kamo.
unsay mga timailhan nga kini miabot
na?” Ang Pagtagna sa Pagkalumpag sa
8 Mitubag si Jesus: “Pagmatngon Jerusalem
20 Kon makita ninyo nga gilikosan
pag-ayo aron dili kamo mahisalaag,
kay daghan ang mogamit sa akong na sa mga sundalo ang Jerusalem,
ngalan nga magkanayon: ‘Ako mao hibaw-i nga miabot na ang pagkapu-
ang Mesiyas!’ ug, ‘Nagkaduol na ang kan niini. 21 Hinunoa, paikyasa sa ka-
gitakdang panahon!’ Ayaw silag sun- bukiran ang anaa sa Juda ug papaha-
da. 9 Ug kon makadungog kamo ma- waa silang anaa sa siyudad ug ayawg
hitungod sa mga gubat ug kagubot, pabalika kadtong anaa sa bukid.
ayaw kamo kalisang, kay mahitabo 22 Kay kini mao ang mga adlaw sa

kini tanan, apan layo pa ang gitak- panimalos, aron matuman ang nahi-
dang kataposan.” patik sa kasulatan. 23 Alaot kadtong
10 Miingon siya kanila: “Makiggubat mga nagsabak ug ang mga inahan
ang nasod batok sa laing nasod, ang nga nagpasuso nianang adlawa. Mas
gingharian batok sa laing gingharian. makalilisang ang matagamtam sa ka-
11 Mahitabo ang mga makusog nga yutaan ug ang kapungot nga mahia-
linog ug moabot gutom ug mga nag- goman niining nasora. 24 Pamatyon

• 21.5 Basaha ang komentaryo sa Mc kanasoran. Ang pagkapukan sa Judiong nasod
13:1 ug Mt 24:1. ug ang pagkatibulaag sa iyang katawhan, sinug-
…hangtod sa kataposan...(b. 24) Gibahin ni dan sa bag-ong panahon nga mao ang kasay-
Lucas ang kasaysayan sa duha ka panahon. sayan sa pagsangyaw sa Ebanghelyo ug sa pag-
Ang una, ang Daang Kasabotan: kini ang pana- umol sa kanasoran pinaagi sa simbahan. Mata-
hon nga ang Balaang Kasaysayan halos susama wag sab ni nga panahon sa Bag-ong Kasabotan
ra sa kasaysayan sa Israel. Ang ikaduha, ang nga moagig daghang kalisdanan sa dili pa
panahon human ni Jesus, ang panahon sa matapos ang tawhanong kasaysayan.
LUCAS 21 190

sila sa espada, ug dad-on silang bihag 32 Kay sa pagkatinuod, ingnan ko ka-
ngadto sa laing nasod. Yatakyatakan mo nga dili mahanaw kining kaliwata-
sa mga paganong mga kanasoran ang na karon hangtod nga dili matuman
Jerusalem, hangtod nga matuman ang tanan. 33 Mahanaw ang langit ug
ang gitagal nga panahon alang sa yuta, apan dili makawang ang akong
mga Hentil. mga pulong.
Ang Pag-abot sa Anak sa Tawo Ang Pahimangno sa Pagbantay
25 “Ug makita ang mga nagkadai- • 34 Pag-amping nga dili kamo ma-
yang timailhan sa adlaw ug sa bulan lusno sa bisan unsang matang sa pag-
ug sa mga kabitoonan. Ug usab sa waldaswaldas, paghuboghubog ug ka-
mga kayutaan, mangurog ang mga balaka sa kinabuhi aron andam kamo
nasod sa kalisang. Modahunog ang nianang adlawa. 35 Kay moabot kini sa
dagat ug ang mga balod. 26 Panguya- tanang nagpuyo niining kalibotana nga
pan ang mga tawo sa kahadlok ug ka- sama sa usa ka lit-ag. 36 Busa, pagtu-
balaka sa mahiagoman sa niining ka- kaw kamo sa tanan takna ug pag-
libotana, kay yugyugon ang mga ga- ampo nga makaangkon unta kamo og
hum sa kalangitan. 27 Unya, makita igong kusog nga makasagubang sa
nila ang Anak sa Tawo nga magsinga- tanan nga mahitabo. Aron sa katapo-
bot sa usa ka panganod nga puno sa san makabarog kamo atubangan sa
gahom ug sa dakong himaya. 28 “Kon Anak sa Tawo.”
mosugod na gani pagkatuman niining 37 Ug sa matag adlaw nanudlo si
mga hitaboa, patindog kamo ug ha- Jesus sulod sa Templo, ug sa matag
ngad kamo, kay nagsingabot na ang gabii motungas gayod siya aron mo-
kaluwasan.” palabay sa kagabhion sa Bukid sa
Ang Pagtulon-an sa Kahoyng Igera
mga Olibo. 38 Ug sa matag sayo sa
buntag ang tibuok katawhan moadto
29 Midugang pagsaysay si Jesus pi-
gayod sa Templo aron pagpamati ka-
naagig usa ka sambingay: “Tan-awa niya.
ang kahoyng igera ug ang tanang mga
kahoy. 30 Kon mosalingsing na gani Ang Laraw Batok kang Jesus
sila, nasayran ninyo mo hapit na ang (Mc 14:1; Mt 26:1)

ting-init. 31 Sa samang paagi, kon inyo Haduol na ang Pangilin sa Pan
1

kining mamatikdan, hibaw-i nga ha- 22 nga Walay Patubo nga gitawag
duol na ang Gingharian sa Diyos. og Pasko sa Pagsaylo. 2 Nangitag pa-

• 34. Pag-amping… (b. 34). Human mahis- Busa, ang pagtukaw ug mga pag-ampo dili
goti ang hapit nang pagkapukan sa Jerusalem lang makahatag og kalig-on, apan mao ni ang
(b. 28-32), misumpay si Lucas sa Adlaw nga hiniusang buluhaton sa kinatibuk-ang Kataw-
maoy kataposan sa tawhanong kasaysayan, sa han sa Diyos; nagbulig sa pagpakaylap sa
pagbalik na ni Cristo, ang maghuhukom (b. plano sa Diyos. Niining paagiha mapadali ang
34-36). pagbalik sa Ginoo.
Kining awhaga dili alang ra sa nasayod
kanus-a moabot ang maong adlaw, apan sa SI JUDAS KARON
tanan sa tibuok nga kasaysayan sa simbahan. Ang yawan-ong gahom sa kahakog misulod
… pagtukaw... (b. 36). Unsaon man sa kris- ni Judas ug miabin na siya sa mga dato ug
tyano pagbantay sa pag-abot sa kataposang gamhanan. Sa ngalan sa salapi nga iyang gipa-
panahon? Dayag na lang nga dili igo ang pag- kadios, gibudhian niya si Jesus ug ang kanhi
ampo, apan ang pagbuhat ug ang pagkinabuhi niyang pundok. Nasabtan niya ang pagtulun-
sumala sa kabubut-on sa Diyos: ang paghigug- an ni Jesus, apan wala makalugdang, kay lahi
ma sa isigkatawo, ang pag-alagad sa kinabuhi, man ang bili nga iyang gibarogan.
ang pagpaubos ug kamaunongon sa kawsa sa Kinsa si Judas karon? Ang mibudhi sa yu-
kabos ug uban pa, pinaagi ini aron maandam tang natawhan tungod sa haylo sa bahandi,
ug malikay ining tanang panghitabo unya, gahom ug kabantog; ang kanhi tinun-an nga
makaatubang sa Anak sa Tawo. mitraydor sa Kristohanon niyang Katilingban;
191 LUCAS 22

agi ang mga pangulong pari ug mga “Asa man namo andamon kini?” 10 Mi-
magtutudlo sa Balaod aron pagpatay tubag siya: “Sa inyong pagsulod sa
kang Jesus, kay nahadlok man sila sa siyudad motagbo kaninyo ang usa ka
katawhan. 3 Unya, misulod ang yawa lalaki nga magpas-an og usa ka sa
kang Judas nga ginganlag Iskariote, banga. Sunda siya ngadto sa balay
usa sa napulo-g duha sa mga tinun-an nga iyang pagaadtoan, 11 ug ingna
ni Jesus. 4 Usa ka adlaw niana, mila- ang tag-iya sa maong balay: ‘Buot
kaw si Judas aron pagpakigsabot sa masayod ang Magtutudlo: Hain ang
mga pangulong pari ug sa mga opis- lawak nga iyang makan-an uban ang
yal sa Templo kon unsaon niya pag- iyang mga tinun-an sa panihapon sa
tugyan kang Jesus ngadto kanila. Pasko sa Pagsaylo?’ 12 Itudlo niya ka-
5 Nalipay sila ug mihukom pagbayad ninyo ang dakong lawak nga sinang-
kaniyag salapi. 6 Busa miuyon siya sa kapan. Didto ninyo himoa ang akong
gikasabutan, ug nangita siyag untop gipabuhat kaninyo.” 13 Nanglakaw sila
nga higayon aron pagtugyan kang ug ila gayong nasinati ang tanan, su-
Jesus nga walay bisan kinsang lain mala sa giingon ni Jesus kanila; ug
nga masayod sa mahitabo. ilang giandam ang panihapon.
Ang Pangandam sa Pangilin sa Ang Kataposan Panihapon
Pasko sa Pagsaylo (Mc 14:2; Mt 26:17)
• 7 Miabotra gayod ang Pangilin sa • 14 Sa pag-abot na sa takna, mi-
Pan nga Walay Patubo. Niining adlawa lingkod si Jesus sa talad kan-anan
kinahanglang ihawon ang karnero sa uban ang iyang mga tinun-an, 15 ug
halad alang Paskwa. 8 Gisugo ni Jesus miingon siya kanila: “Dako ang akong
si Pedro ug si Juan: “Lakaw kamo ug tinguha nga mokaon sa panihapon sa
hikaya ninyo ang panihapon sa Pangi- Pasko sa Pagsaylo sa dili pa ako mag-
lin sa Pagsaylo.” 9 Nangutana sila: antos. 16 Apan sultihan ko kamo: dili

ang kabos nga sa ngalan sa tinoohan, nahi- Paskwa sa mga Judio ug gitapos sa Eyukaris-
mong bangis batok sa mga kabos ra sab nga tiya, o kon nagsaulog ba lang si Jesus sa Eyu-
iyang gidudahan; ang kanhing kauban nga karistiya ug walay panihapon sa Paskwa sa
gihimong pahoy, aron paglutos ug paghunos mga Judio. Bisan pa ini, buot ipakita dinhi sa
sa kinabuhi sa mga igsoong nangandoy sa hus- Ebanghelyo nga kon ang mga Judio magsau-
tisya ug tibuok kalingkawasan... log sa panihapon sa Paskwa, ang Simbahan
dunay susamang kasaulogan nga mao ang
• 22.7 Asa man …(b. 9)? Mao ni kanunay Eyukaristiya.
ang kahingawa sa mga Judio nga magpilgri- …bino sa ubas…(b. 18). Nagpahinumdom
mahe sa Jerusalem: ang pagpangitag balay si Jesus nga ang Panihapon sa Paskwa sa mga
diin sila makapangaon sa gisakripisyo nga na- Judio pasiunang larawan sa Kombira sa Ging-
ting karnero. harian sa Diyos. Nianang gabhiona, nahitabo
Tagboon...(b. 10). Kasagaran adtong pana- na ni diha ni Jesus sa talagsaon kaayong
hona, ang banga sa tubig dad-on sa mga baba- paagi.
ye busa, sayon rang ilhon ang lalaking mag- …akong lawas...(b. 19). Ang konsagradong
dalag banga. Nasayod si Jesus nga budhian pan simbolo ba sa lawas ni Cristo o lawas ba
siya ni Judas busa, wala niya iklaro ang dapit gyod ni Cristo? Hangtod karon dako gihapon
sa kataposang panihapon, aron dili dayon siya ning lalis tali sa daghang katoliko ug protes-
madakpan. Balay ni sa dato nga tinun-an ra tanti. Hinuon naa nay paninguha nga makab-
sab ni Jesus sa Jerusalem. Dinhi tingali nagka- ot ang hiniusang pagsinabtanay ining pagtu-
tigom ang apostoles human mamatay si Jesus. lun-ana.
Didto sab nahimugso ang unang simbahan Ang pagtoo sa Simbahan namahayag nga
(Buhat 1:13, Jn 20:19). ang konsagradong pan simbolo ug realidad.
Dili lang ni simbolo sa presensya sa lawas ni
• 14. Basaha ang komentaryo sa Mc 14:12. Cristo, apan ang lawas gyod, bisag dili ni maki-
Mitambong…(b. 14) Giingon sa orihinal ta gawas sa pan ug bino, ang makitang timail-
nga “mipahandag siya paghigda.” Ang naan- han. Sa pagkalawat, ang mga magtotoo sa
dan ning buhaton sa mga bisita kon magkom- Kristohanong Katilingban midawat sa lawas sa
bira ang mga dato. nabanhawng Cristo. Busa, ang presensya ni
Lisod pag-ila kon ang kataposang pani- Jesus sa Kristohanong Katilingban napadayag
hapon ni Jesus nagsugod ba sa panihapon sa sa espesyal nga paagi sa Eyukaristiya. Ang
LUCAS 22 192

ako mokaon pag-usab niini hangtod sa katungdanan nga nagmando kanila
nga matuman kini didto sa Gingharian ginganlan silag mga maghahatag.
sa Diyos.” 26 Apan dili ingon niini ang mahitabo
17 Mikuha siya sa kalis, mipasala- kaninyo, kay ang labing dako diha ka-
mat ug miingon: “Dawata ni ug bahin- ninyo kinahanglan nga magpakama
bahina ninyo kini. 18 Kay sultihan ko sa kinamanghoran, ug ang pangulo
kamo nga sukad karon dili na ako mo- kaninyo kinahanglan nga maoy ma-
inom sa bino hangtod sa pag-abot sa ngalagad. 27 Kay kinsay man mas la-
Gingharian sa Diyos.” 19 Mikuha usab baw, ang gisilbihan bas a pagkaon o
siyag pan, mipasalamat, mipikas ug ang nagsilbi kaniya? Dili ba nga ang
mihatag niini ngadto sa iyang mga gisilbihan man? Apan mianhi ako mo-
tinun-an nga nagkanayon: “Kini ang silbi kaninyo.
28 Kamo ang mga nag-uban kanako
akong lawas nga itugyan ko alang ka-
ninyo; buhata kini ninyo aron paghan- sa akong mga kalisdanan. 29 Tungod
dum kanako.” 20 Human sa paniha- niini, hatagan ko kamo, ingon nga ako
pon, susama usab ang iyang gibuhat gihatagan sa akong Amahan, og usa
sa kalis. Miingon siya: “Kining kalis ka gingharian 30 aron didto mangaon
mao ang bag-ong kasabotan sa akong kamo ug manginom sa banglete sa
dugo nga giula alang ninyo.” akong gingharian. Unya manglingkod
21 Niining higayona kauban ko ni- kamo sa didto trono aron inyong huk-
ining panihapon ang kamot nga nag- man ang napulog-duha ka tribu sa
budhi kanako. 22 Mamatay ang anak Israel.
sa tawo sumala sa laraw sa Diyos, Ang Pagtagna sa Paglimud ni Pedro
apan alaot kadtong tawo nga mobud- 31 “Simon,
hi kaniya!” 23 Ug nagpangutan-anay Simon! Tan-awa! Nani-
ang mga tinun-an kon kinsa ang mo- nguha si Satanas pagpanag-iya kanin-
budhi kaniya. yo aron yugyugon kamog sama sa
lugas trigo, 32 apan giampo ko ikaw
Ang Panaglalis Bahin sa Kon Kinsa ang nga unta dili mapakyas ang imong
Mas Mahinungdanon pagtoo, aron kon mahiuli kana kana-
(Mc 10:42; Jn 13:1) ko, lig-onon mo na ang pagtoo sa
• 24 Naglalis ang mga tinun-an kon imong mga igsoon.” 33 Mitubag si
kinsay ang angay ilhon nga mas ma- Pedro: “Ginoo, andam ako sa pag-
hinungdanon tali kanila. 25 Miingon si uban kanimo sa bilanggoan ug sa ka-
Jesus: Ang mga hari sa mga Hentil matayon.” 34 Apan miingon si Jesus:
nagmando kanila, ug ang mga anaa “Sultihan ko ikaw, Pedro, sugod karon

tuyo mao nga bag-ohon kanunay ang saad sa maghandom ni Jesus sama sa paghinumdom
kamaunongon nato ni Cristo ug sa katawhan. sa tawong patay na. Kon handomon nato si
Niining paagiha mapalig-on ang kahiusa tali ni Jesus sa Eyukaristiya, nagpasabot nga puy-an
Jesus ug sa tanang mitambong sa kan-anan sa nato ang iyang kinabuhi uban sa iyang mga
Ginoo. mithi, baroganan ug panglantaw.
…dugo…(b. 20). Gipasabot ta ni Jesus sa Ang gikahon nga mga tudling (19-20) nag-
kahulogan sa iyang kamatayon: maSulugoon lakip sa mga pulong nga dili mabasa sa daghan
siya ni Yahweh sumala sa gisaad sa Isaias nga karaang sinulat busa, morag dili lakip sa
(53:12), nga mopas-an sa sala sa kadaghanan. Ebanghelyo ni Lucas.
Mao nga sa Mateo ug Marcos si Jesus mi-
ingon: ang akong dugo nga giula alang sa ka- • 24. Naglalis ang apostoles kinsay ilhon
daghanan sa kristyanos; mabasa sab sa 1 Cor nga labing dako sa Gingharian sa Diyos. Busa,
11:24 nga nag-ingon: nga gitugyan alang ang Gingharian, sa ilang hunahuna, lahi ug
ninyo. Ang bag-ong kasabotan: basaha ang layo ra kaayo sa gimantala ni Jesus. Abi nilag
komentaryo sa Mc 14:12. parehas ra ni sa naandang mga gingharian diin
…paghandom nako (b. 19). Gitukod ni naay hari ug mga opisyal nga mamumoan sa
Jesus ang Eyukaristiya. Dihang gisaulog sa nasod. Gipakita ni Jesus sa kataposang pani-
Simbahan ang maong sakramento, wala ni hapon nga nag-alagad siya isip sulugoon (Jn
193 LUCAS 22

adlawa dili na motuktogaok ang su- 41 Unya mibiya si Jesus kanila

noy, hangtud sa takna nga imong ili- ngadto sa usa lugar nga malabay og
mod sa makatulo nga nakaila ka ka- bato lamang ang kalay-on niini, ug
nako.” miluhod ug nag-ampo: 42 “Amahan,
kon buot mo, kuhaa kining kupa gikan
Puyo, Puntil ug Espada
kanako. Apan dili ang akong kabubut-
35 Nangutana kanila si Jesus: “Di-
on ang matuman, kondili ang imong.”
hang gipadala ko kamo nga walay 43 Ug mipakita kaniya ang anghel gi-
dalang puyo, ni puntil o sandalyas, kan sa langit ug milig-on kaniya.
nagkulang ba kamo? Ug mitubag sila: 44 Kay gibati man niya ang kabug-
“Wala.” 36 Mipadayon si Jesus pag- at sa kamatayon, hugot kaayo ang
ingon: “Nan karon, kinsa kaninyo kad- iyang pag-ampo niadtong taknaa; ug
tong may puyo kaninyo o puntil dad-a gisingot siyag daw dagkong tolo sa
kini. Ug kinsa kadtong walay espada, dugo nga natagak sa yuta. 45 Unya,
ibaligya ang iyang kupo aron ipalit ni- mitindog siya ug miadto sa iyang mga
ini. 37 Kay sultihan ko kamo nga nag- tinun-an. Iyang nakita nga mahinanok
kanayon ang kasulatan: “Gitipon siya silang tanan tungod sa dakong kaba-
sa mga kriminal!” Kining mga pulonga laka nga nakakapoy kanila. 46 Miingon
kinahanglang matuman dinhi kanako. siya: “Nganong nangatulog man ka-
Tungod kay kining mga butanga nga mo? Bangon ug pag-ampo kamo aron
nahisulat bahin kanako nagsugod na dili mahulog sa panulay.”
pagkatuman. 47 Sa dihang namulong pa siya ni-
38 Ug miingon sila: “Ginoo, aniay
ini, nangabot ang pundok sa mga
duha ka espada.” Mitubag siya: “Igo tawo. Nag-una kanila si Judas, usa sa
na kana!” napulog-duha niya ka mga tinun-an.
Si Jesus Nag-ampo didto sa Bukid Miduol siya aron paghalok kang Jesus.
sa mga Olibo 48 Apan miingon si Jesus: “Judas, bud-
(Mc 14:32) hian ba diay nimo ang Anak sa Tawo
• 39 Unya migawas si Jesus, ug pinaagig usa ka halok?”
sigon sa iyang naandan, miadto sa 49 Sa pagkamatngon sa mga kau-

bukid sa mga Olibo, ug nanguyog ban ni Jesus sa mahitabo, miingon
usab kaniya ang iyang mga tinun-an. sila: “Ginoo, itigbas na ba namo ang
40 Sa iyang pag-abot na didto sa ma- espada?” 50 Gitigbas sa usa sa iyang
ong bukid, miingon siya kaniya: “Pag- mga tinun-an dalunggan sa katabang
ampo kamo aron dili kamo mahulog sa Labawng Pari ug naputol kini.
sa panulay.” 51 Apan mitubag si Jesus: “Husto na!”

13:1). Hinuon wala mabugnaw si Jesus sa na- nalantaw nang daan ni Jesus ang umaabot nga
kita niya sa apostoles. Iya na lang gitugyan ang misyon ni Pedro. Bisan sa iyang pagpangu-
iyang kinabuhi ug buluhaton ngadto sa Ama- lipas, gihatagan gihapon siyag grasya aron
han. Bisan tuod nga morag napakyas siya, paglig-on sa uban. Mao ni ang pamaagi ni
nasayran niya nga human sa iyang kamata- Jesus: luwason niya ang nawala. Ang dili ma-
yon, ang iyang kalihokan mabanhaw uban tambalang kahuyang nga nakita niya ni Pedro,
niya ug magdalag bag-ong kinabuhi. gigamit aron ang Simbahan magpabiling lig-
Molingkod…(b. 30). Lisod masabtan unsa on. Dili ni madawat sa bisag asang sosyedad,
kamaunongon si Jesus sa iyang katawhan. apan namatud-an ni sa Simbahang katoliko
Gipaambit niya ang tanang iyaha sa mitahan hangtod karon.
sa kaugalingon alang sa iyang buluhaton. Ang
12 ka tribu sa Israel nagkahulogan sa tanang • 39. Nagsaulog si Jesus sa Paskwa sa mga
Katawhan sa Diyos. Uban ta ini nga gikan sa Judio sa usa ka balay sa karaang lungsod sa
lainlaing kanasoran ug gitawag ni Jesus sa Jerusalem. Gikan didto milugsong siya sa
pagdawat sa pagtoo sa apostoles. hapit-na-kahubsing sapa sa Kidron; unya, mi-
Naghunahuna si Pedro nga kay pangulo tungas sa Bungtod sa mga Olibo. Dayon, mi-
man siya, mas lig-on siya kay sa uban. Hinuon adto siya sa tanaman nga gitawag og Getse-
LUCAS 22 194

Gihikap niya ang dalunggan sa kata- 58 Human sa pipila ka gutlo, may la-

bang ug naayo kini. laki na usab nga nakakita kang Padro
52 Unya miingon si Jesus sa mga ug miingon kaniya: “Ikaw usab ka-
pangulong pari, sa mga kadagkoan sa uban nila?” Apan mitubag si Pedro:
mga magbalantay sa templo ug sa “Dili baya!” 59 Sa paglabay sa usa ka
mga katigulangan nga nanganha: “Tu- oras, may usa ka tawo nga isog kaa-
lisan ba ako nga mianhi man kamo yong misinggit: “Kauban kining taw-
nga may dalang espada ug bunal? hana ni Jesus kay taga Galilea man
53 Diha ako sa templo matag adlaw siya!”
uban kaninyo. Gidakop na unta ako 60 Apan miingon si Pedro: “Higala,
ninyo. Apan panahon na ninyo kini wala akoy nasayran sa imong gipa-
karon ug sa gahom sa kangitngitan. mulong!” Nagsulti pa siya niini sa di-
Ang Paghukom ug ang Paglimod hang mituktogaok ang sunoy. 61 Gi-
(Mc 14:53; Mt 26:57) atubang ug gitutokan si Pedro ni Je-
• 54 Unya gidakop nila si Padro, ug sus, ug nahinumdom siya pag-ayo sa
gidala ug dayon gisulod ngadto sa ba- mga gipamulong sa Ginoo: “Karong
lay sa pangulong pari. Nagsunod ka- adlawa sa dili pa motuktogaok ang
nila si Pedro sa layo. sunoy, ilimod ko nimo sa makatulong
55 Dihang nakadaob na sa nataran higayon.” 62 Migawas si Pedro ug mihi-
ang mga tawo, miadto si Pedro ug mi- lak sa tumang kapait.
lingkod uban kanila. 56 Unya, usa ka 63 Unya gibugalbugalan ug gibuna-

ulipong babaye ang nakakita kaniya lan si Jesus sa mga nagbantay; 64 gi-
nga naglingkod duol sa may kayo. Ug taptapan ang iyang mga mata ug gi-
gitutokan niya siya ug giingnan: “Ka- pangutana siya: “Kinsay mihampak
uban usab ni Jesus kining tawhana!” kanimo? Tag-ana!” 65 Giinsulto nila
57 Apan milimud si Pedro sa pag-ingon: siya pag-ayo. 66 Ug sa pagkaugma ni-
“Babaye, wala ako makaila kaniya!” ina nagkatigom ang mga katigulangan

mane. Kini tingaling yutaa gipanag-iya sa usa Ang takna ug matang sa pagdakop ni Jesus
niya ka tinun-an, kay nagpunay man siyag haom sa mga tawong daotan nga gitukmod sa
adto didto (Jn 18:2). Gahom sa kangitngitan. May mga higayon
Ang ubang karaang sinulat sa Ebanghelyo nga ang biktima pasagdan na lang nga mag-
wala maglakip sa mga tudling 43 ug 44: aron inusara, taliwala sa bangis nga mga kaaway,
tingali nga dili lainan ang mga tawo ining morag nawala na ang tanang paglaom ug hus-
“kahuyang” nga gipakita ni Jesus. tisya sa kalibotan.
Kay gibati…(b. 44). Nabug-atan pag-ayo si
Jesus nga naglantaw sa bangis ug makasasa- • 54. NGANONG GIPATAY SI JESUS?
lang kalibotan, nga walay kukaluoyng molutos Ang pagdakop ug pagsilot ni Jesus sa kama-
ug mohunos sa kinabuhi sa mobarog alang sa tayon dili layo sa kasinatian karon sa daghang
kinabuhi ug kamatuoran. Susama ini ang giba- aktibong kristyanos ug martir. Tungod sa ilang
ti sa daghang kaigsoonan nato nga tungod sa pagtahan sa kaugalingon alang sa kawsa sa
paglihok alang sa hustisya ug kalinaw, sa pag- mga kabos, pinaagi sa pag-amgo, sa pag-umol
barog alang sa tawhanong dignidad ug katu- ug sa paglig-on sa ilang baroganan, nahulga
ngod, sa pagpanalipod sa kinabuhi sa kataw- ang naa sa gahom, hangtod nga gisuspetso-
han ug sa kinaiyahan, gihulga, gibutangbu- han sila nga mga subersibo. Sa ato nang na-
tangan, gidagmalan ug gani gipamatay. Nag- sayran, samtang nagwali si Jesus, nahamutang
antos sila pag-ayo, kay nagmaunongon man pod siya sa lisod nga kahimtang, kay ang iyang
pagtuman sa kabubut-on sa Diyos, nasod ubos man sa pagdominar sa Romanong
mipakita…(b. 43). Usahay kon maghisgot kagamhanan. Busa, bisag unsang wali nga
ang Biblia og anghel, nagpasabot ni nga ang nagdalag mensahe sa kalingkawasan isipon
Diyos mismo, sa talagsaong paagi, nangilabot dayon nga subersiyon.
pinaagi sa pagdasig, pagtudlo o pagpahinum- Hinuon sa Ebanghelyo ang sumbong batok
dom. Ang anghel magpahinumdom nato ad- ni Jesus napunting sa dugokang pagtulun-an.
tong midasig ni propeta Elias (1 Hari 19:4). Gisilotan si Jesus kay nagpakaDiyos siya: gi-
Angay tang masabtan nga niadtong higayona angkon niya nga siya ang Mesiyas, ang Anak
gihatagan si Jesus sa Diyosnong panabang sa Diyos, ang naglingkod sa tuo sa Diyos nga
aron malig-on siya ug makalahutay. Amahan.
195 LUCAS 23

sa katawhan, uban ang mga pangu- 6 Sa pagkadungog ni Pilato niini,

long pari ug mga magtutudlo sa ba- nangutana siya kon taga Galilea ba si
laod, ug gipaatubang kanila si Jesus. Jesus. 7Sa dihang nasayran niya nga
67 Nangutana sila: “Sultihi kami, ikaw taga didto siya ug sakop siya ni Hero-
ba ang Cristo?” Mitubag si Jesus: des, gipaadto siya ni Pilato kang Hero-
“Kon moangkon ako, dili kamo ma- des. Naatol nga didto sa Jerusalem si
noo! 68 Kon mangutana ako, dili kamo Herodes nianang adlawa.
motubag kanako! 69 Gikan karon, mo- 8 Busa nahimuot kaayo si Herodes

lingkod ang Anak sa Tawo sa tuong sa pagkakita niya kang Jesus kay du-
kamot sa gahom sa Diyos.” gay na siyang nangandoy sa pagpa-
70 Unya, miingon silang tanan: kigkita niini. Daghan siyag nabalitaan
“Anak ka ba diay sa Diyos?” Mitubag mahitungod kang Jesus ug naglaom
si Jesus: “Kamo ang nag-ingon nga siya nga mohimo kinig katingalahan
anak ako sa Diyos!” sa iyang atubangan. 9 Busa, iyang gi-
71 Miingon sila: “Unsa pang pruwe- pangutana og dugay si Jesus, apan
ba ang atong gikinahanglan? Kita mis- wala siya tubaga ni Jesus.
10 Niadtong higayona didto usab
mo ang nakadungog niini gikan sa ka-
ugalingon niyang baba.” ang mga pangulong pari ug ang mga
magtutudlo sa balaod nga wala mohu-
Si Jesus Atubangan ni Pilato nong pagpamasangil kaniya. 11 Sa
(Mt 27:1; Mc 15:1; Jn 18:28)
pagkahuman, gitamay ug giinsulto si
• 1 Mitindogsilang tanan ug gida- Jesus ni Herodes ug sa iyang mga ka-
23 la nila si Jesus ngadto kang sundalohan. Gipabalik siya ngadto
Pilato, 2 unya misumbong sila batok kang Pilato human niya kini sul-obi og
kaniya: “Namatud-an namo nga nag- harianong sapot. 12 Nianang adlawa
dala siyag kagubot sa katawhan sa nagkahigala gayod si Herodes ug si
among nasod; misupak siya sa pagba- Pilato nga kanhiay manag-away.
yad sa buhis ngadto kang Cesar ug 13 Gipatawag ni Pilato ang mga pa-
matud pa niya, si Cristo siya nga Hari.” ngulong pari, ang mga katigulangan
3 Gipangutana siya ni Pilato: “Hari ug ang katawhan 14 ug iya silang gi-
ka ba sa mga Judio? Mitubag si Jesus: ingnan: “Inyong gidala dinhi kanako
“Ikaw ang nag-ingon niini!” 4 Unya na- kining tawhana nga matud pa ninyo
mulong si Pilato sa mga pangulong nakasamok sa katawhan. Gisukitsukit
pari ug sa katawhan: “Wala akoy naki- ko siya sa inyong atubangan, apan
tang sala niining tawhana!” 5 Apan wala akoy nakitang kapasikaran sa
namugos sila sa pag-ingon: “Nanudlo inyong mga sumbong. 15 Bisan si He-
siya sa tibuok kayutaan sa mga Judio rodes, iyang gipabalik siya ngari ka-
ug gitugaw niya ang katawhan! Nag- nako. Tungod niini tataw kaayo nga
sugod siya sa Galilea ug ania siya din- wala siyay kalapasan nga angayang
hi karon!” hukman sa usa ka kamatayon. 16 Bu-

Niadtong panahona ang mga pangulong • 23.1 Dili gusto si Pilato nga mopakanaog
Pari nasakop sa bahandianong pamilya. Kay og hukom batok ni Jesus, kay duna siyay na-
daghan man ang kwarta sa Templo mag-ilog tagong kalagot sa mga pangulong pari. Busa,
silag kinsay makalingkod sa labing taas nga gipadala niya si Jesus kang Herodes nga sa
katungdanan. Si Anas, ang iyang mga anak, samang higayon nag-isip ni Jesus nga buang
ug ang bayaw, si Caifas, nahibaw-an sa kadag- nga nagpakahari busa, gisul-oban siyag puti
hanan nga nagpabaga lag nawong, pinaagi sa nga kupo.
pagtukod og ilegal nga kasundalohan aron
pagpahilom sa mga protesta, pinaagi sa pus- …nagkahigala...(b. 12). Kay bisag nagkala-
pos. Kauban nila sa pagtaral ni Jesus sa huk- hi ang ilang baroganan, naamgohan nila nga
manan ang mga pangulo sa Templo nga nasa- kauban ra silag klase nga parehong nahulga sa
kop sa kinadatoang mga pamilya. kalihokan ni Jesus ug sa mga kabos.
LUCAS 23 196

sa, buhian ko siya human mapakas- iyang balay. Ilang siyang gipugos pag-
tigo, 17 (kay kinahanglang mobuhi papas-an sa krus, uban kang Jesus.
siyag binilanggo sa panahon sa pan- • 27 Daghan kaayong mga tawo ang
gilin).
misunod kang Jesus, lakip na niini
• 18 Apan midungag pagsinggit ang
ang mga kababayenhan nga nagba-
katawhan: “Patya kanang tawhana ug ngotan ug nagbakho tungod kaniya.
buhii si Barabas!” 19 Kini si Barabas 28 Gilingi sila ni Jesus ug giingnan:
usa ka binilanggo kay nakapatay man “Mga babaye sa Jerusalem, ayaw ako
siya ug nakaapil sa pag-alsa nga nahi- hilaki kondili ang inyong mga kauga-
tabo didto sa siyudad. lingon ug ang inyong mga anak.
20 Buot buhian ni Pilato si Jesus bu- 29 Kay nagsingabot na ang mga adlaw
sa, nakigsulti siyag usab sa mga tawo. kanus-a moingon sila: ‘Bulahan ang
21 Apan mipadayon silag pagsinggit:
mga landay, ang mga babayeng walay
“Ilansang siya sa krus! Ilansang siya anak ug ang mga suso nga wala mag-
sa krus!” 22 Makatulo siya mobalik- patotoy!’ 30 Moingon sila sa mga bu-
balik pag-ingon: “Unsay sala nga kid: ‘Ligid ngari kanamo!’ Ug ngadto
iyang nabuhat? Wala akoy nakitang sa mga bungtod: ‘Taboni kami!’ 31 Kay
hinungdan aron makatagamtam siya kon nahitabo kini sa lunhawng kahoy,
sa kamatayon. Busa, ipalatos ko hino- unsa pa kaha sa laya na?”
on siya, ug unya, pabuhian.” 32 Nag-uban usab kang Jesus ang
23 Apan nagpadayon silag singgit sa
duha ka mga kriminal nga pagasilotan
kusog nga tingog nga si Jesus kina- usab sa kamatayon. 33 Miabot sila sa
hanglan gayod nga ilansang sa krus. bungtod nga gitawag og ‘Ang Kala-
Unya misamot pa ang ilang singgit. bera;’ ug didto gilansang siya sa krus,
24 Busa, mihukom si Pilato sa pagha-
uban ang duha ka mga criminal. Ang
tag sa ilang gipangayo. 25 Gibuhian usa kanila sa iyang tuo ug ang laing
niya ang nabilanggo tungod sa pag- usa sa iyang wala. 34 (Miingon si Je-
alsa ug pagpatay. Natuman ang ilang sus: “Amahan, pasayloa sila kay wala
gihangyo ug ang pagbuot sa mga pa- sila masayod sa ilang gibuhat!”) Unya
ngulong pari. giripahan nila ang iyang sapot.
Ang Dalan sa Kalbaryo 35 Didto nagbarog ang mga tawo
(Mt 27:32; Mc 15:16) nga nanan-aw kaniya. Unya gibiay-
26 Unya samtang gipalakaw nila biay siya sa mga pangulo sa pag-
siya padulong sa kalbaryo, ilang nasu- ingon: “Giluwas nimo ang uban! Karon
gatan ang usa ka lalaki nga ginganlan luwason usab ang imong kaugalingon
og Simon, nga taga Cyrene. Gikan kon tinuod nga ikaw ang Mesiyas, ang
siya sa iyang uma, ug mipauli siya sa pinili sa Diyos!”

• 18. May purohan nga si Barabas rebelding gayonan – hinungdan nga mangapukan sila
terorista nga nakapalisang sa mga malupigong tungod ra pod sa kasaypanan.
Romano. Ang mga pangulong pari nga buot Dili ba ingon sab ini ang nahitabo sa kinaiya-
makig-abin sa mga Romano, naglagot sab han nga misumbalik sa tawo, kay dinanghag
ining mga tawhana. Apan alang nila si Jesus nga gipahimuslan sa ngalan sa kauswagan, sa
mas piligro kay ni Barabas busa, gihulhogan kwarta ug ganansya?
ang mga tawo pagsinggit nga buhian si Ba- Daghan...(b. 27). Labi na ang kababayen-
rabas. Bisag wala sila mahimuot sa mga pari, an. Si Lucas ra ang mitaho ining pagduyog-
nagpahulhog pod sila. Tungod ini, ang plano ambit sa katawhan. Sukwahi ni sa Mateo nga
ni Pilato pagbuhi ni Jesus napakyas. nagpakasala gyod sa katawhang Judio. Buot
ipakita ni Lucas nga ang pagsilot ni Jesus na-
• 27. …sa laya (b. 31)? Gitudlo ni Jesus nga kapatandog sa daghang tawo. Ang mga pu-
ang pagsakripisyo nga gidawat mabungahon, long ni Jesus nagpahinumdom sa iyang gipa-
apan nasubo siya sa wala kinahanglanang pag- mulong sa pagkagun-ob sa nasod sa mga
antos sa katawhan nga mipalabay lang sa kahi- Judio (Mc 13 ug 11:26).
197 LUCAS 23

36 Gibugalbugalan siya sa mga sun- 47 Sa pagkakita sa kapitan sa nahi-

dalo nga miduol aron pagpainom ka- tabo, gibutyag niya ang kamatuoran
niyag mapait nga bino nga sinagolan sa pag-ingon: “Tinuod gayod nga ma-
og suka. 37 Ug miingon sila: “Kon hari tarong kining tawhana!” 48 Namauli
ka sa mga Judio, luwasa ang imong ang nagpundok nga katawhan nga
kaugalingon!” 38 Nahisulat sa pinulo- nag-iyahay pagpamukpok sa ilang
ngang Griyego, Latin, ug Hebreo sa dughan sa dihang ilang nakita ang
iyang ulohan ang: “Kini ang hari sa nahitabo. 49 Nagtindog sa layo ang ta-
mga Judio!” nan niyang kaila, ilabina ang mga ka-
babayenhan nga misunod kaniya gi-
• 39 Giinsulto usab siya sa usa sa
kan pa sa Galilea. Nasaksihan gayod
mga kriminal nga gilansang sa krus: nila ang tanan.
“Dili ba nga ikaw man ang Mesiyas? 50 Unya, may usa ka lalaki nga gi-
Luwasa ang imong kaugalingon, unya nganlag Jose, konsehal siya sa San-
luwasa usab kami!” 40 Apan gibadlong hedrin, ug usa ka tawo nga buotan ug
siya sa laing usa: “Wala ka bay pagta- matarong. 51 Wala siya mahiuyon sa
hod sa Diyos, ikaw nga nag-antos nga hukom ug sa gibuhat sa uban ngadto
sama kaniya? 41 Angayan lamang nga kang Jesus. Taga Arimatea kini siya,
kita silotan niini! Bayad kini sa atong usa ka lungsod sa Juda, nga nagpaa-
nabuhat! Apan wala siyay nabuhat bot sa Gingharian sa Diyos. 52 Nakig-
nga daotan!” 42 Midugang siya pag- atubang siya kang Pilato ug iyang
ingon: “Jesus, hinumdomi ako kon gipangayo ang lawas ni Jesus. 53 Busa
atua ka na sa imong Gingharian!” ilang gihugos ug giputos sa panaptong
43 Unya mitubag si Jesus: “Sa pagka-
lino ang patayng lawas ni Jesus. Ug
tinuod ingnon ko ikaw, karong adlawa dayon gipahaluna nila kini sa lubnga-
mouban ka kanako sa Paraiso.” nan, usa ka luna nga sinapsap sa bato
nga wala pa kalubngi ni bisag kinsa.
Ang Pagkamatay ni Jesus 54 Adlaw kadto sa Pangandam ug
44 Sa pagka alas-12 na sa udto ni- hapit na mosugod ang Adlaw sa Pahu-
ana, mingitngit ang tibuok kayutaan lay. 55 Ang mga babaye nga mikuyog
hangtod sa alas tress sa hapon. 45 Na- kaniya gikan sa Galilea misunod kang
tabonan ang adlaw ug napikas ang ta- Jose, ug ilang nakita ang lubnganan
bil sa templo. 46 Unya, misinggit sa ug kon giunsa pagpahimutang ang
usa ka makusog nga tingog si Jesus: iyang lawas. 56 Unya mipauli sila, ug
“Amahan, sa imong kamot itugyan ko nangandam og pahumot ug mira.
ang akong Espiritu!” Unya human ni- Namahulay ang mga babaye suma-
ini, nabugto ang iyang gininhawa. la sa kasugoan sa Adlaw sa Pahulay.

• 39. …mga kriminal… Sa pagkatinuod, …mouban ka…(b. 43). Unsay Paraiso?
ang “duha ka kriminal” nga gilansang uban ni Wala tay ikapadayag unsay kahimtang latas
Jesus mga patriyota nga armadong nakigbisog ining kinabuhia. Sa panahon ni Jesus, sagad
batok sa Romanong pagharihari sa Palestina. itandi sa mga Judio ang Dapit sa mga Patay sa
Buot nilang pukanon ang Romanong gahom lapad kaayong lugar nga gibahinbahin sa dili
aron pulihag mao rang sistemaha sa mga Ju- matabok nga mga babag. Ang impyerno usa
diong lubasan ug dili tinudlo sa mga Romano. ini: giandam alang sa mga daotan. Ug walay
Apan ang Gingharian sa Diyos nga gisangyaw makaiskapo didto. Ang lain mao ang Paraiso,
ni Jesus nagdalag mas malukpanong kausa- diin ang mga tarong makig-uban sa katigu-
ban, kay naglangkob ni sa kausaban sa nasod- langan sa mga balaang katawhan, nagpaabot
nong mga gambalay lakip ang kinatibuk-ang sa adlaw sa pagkabanhaw.
kabag-ohan sa tawo ug katawhan sa katiling-
ban. Busa, alang sa kadagkoan sa nasod, ang Kining pamahayaga ni Jesus maghatag og
gibuhat ni Jesus mas radikal pa kay sa mga kahupayan sa dangatan nato human sa kata-
Patriyota busa, mas angay siyang silotan sa mayon. Dili ta mawagtang sa hingpit, molatas
kamatayon sa krus. pa ta sa kamatyon (1 Jn 3:14).
LUCAS 24 198

Nabanhaw si Jesus 9 Namalik sila gikan sa lubnganan
(Mc 16:8; Mt 28:1) ug gibalitaan nila ang napulog usa ka
• 1 Sa unang adlaw sa semana, mga tinun-an ug ang tanan nilang
24 sayo pa kaayo sa buntag, na- mga kauban. 10 Si Maria Magdalena, si
ngadto sila sa lubnganan nga dala ang Juana ug si Maria nga inahan ni
giandam nga pahumot. 2 Sa pagkakita Santiago ug uban pang mga kababa-
nila nga naligid na ang bato sa lub- yenhan ang nagtaho niini. 11 Apan ang
nganan, 3 nanulod sila dayon, apan nakadungog wala motoo sa ilang na-
wala nila makita ang lawas sa Gino- balitaan, inay naghunahuna sila nga
ong Jesus didto sa sulod. binuang lamang ang tanan. 12 Bisan
4 Nasamok sila pag-ayo tungod ni- pa niini, mibarog si Pedro ug midagan
ini. Unya, sa kalit lamang, may duha ngadto sa lubnganan. Ug didto miyu-
ka lalaki nga mipakita kanila. Nagsul- ko siya ug ang panaptong lino na la-
ob kini sila og sidlak kaayo nga sapot. mang ang iyang nakita. Dayon, mipa-
5 Sa tumang kahadlok miyuko sa yuta uli siya nga nahibulong sa nahitabo.
ang mga babaye, apan nakigsultianay
kanila ang mga lalaki: “Nganong na- Ang Dalan Padulong sa Emmaus
(Mc 16:12)
ngita man kamo sa buhi diha sa mga
patay? 6 Hinumdomi ninyo ang iyang • 13 Sa samang adlaw niana, duha

gisulti kaninyo samtang didto pa siya sa mga tinun-an ang naglakaw padu-
sa Galilea, nga 7kinahanglan gayod long sa Emmaus, usa ka balangay
nga itugyan ang anak sa tawo ngadto nga may pito ka milya ang kalay-on
sa kamot sa mga makasasala, unya gikan sa Jerusalem. 14 Naghisgut-
ilansang siya sa krus ug mabanhaw sa hisgot sila bahin sa mga hitabo. 15 Sa
ikatulo ka adlaw.” 8 Ug nahinumdo- ilang pagkulokabildo ug pagbinay-
man nila ang gisulti ni Jesus kanila. loayg hunahuna, giduol sila ni Jesus

• 24.1 Ginoong Jesus (b. 3). Ang maong gipahaom nila sa mga dapit ug panahon nga
pagtawag ni Jesus dili makita sa ubang bahin mosibo sa buot nilang itudlo ug sa katuyoan sa
sa Ebanghelyo, apan gigamit pag-ayo sa ilang basahon.
Unang Simbahan. Gipakita kanato ni Lucas 5) Kabahin sa Pagkayab ni Jesus sa langit,
nga ang Nabanhawng Jesus misulod sa bag- wala siya molupad o mosulbong sa kahitas-an.
ong kahimtang nga lahi kaayo sa wala pa siya Sa giingon na, tungod sa hilabihang pagtahod
mamatay. Angayng timan-an kining mosunod: sa mga Judio sa Diyos, dili sila makaako pagli-
1) Wala isaysay sa mga Ebanghelyo naunsa tok sa pulong “Diyos”; ila ning gipulihan sa
pagkabanhaw si Jesus: hitabo ni nga dili ma- “langit.” Busa, ang pagkayab ni Jesus sa langit
kita. nagpasabot nga sa Pagkabanhaw, nakaambit
2) Ang nabanhawng Jesus nga gisangyaw sa siya sa himaya sa Diyos.
apostoles gibasi sa walay sulod nga lubnganan
ug sa mga pagpakita niya (basaha ang ko- • 13. Ang duha ka tinun-an namauli sa Em-
mentaryo sa Mt 28:1). maus, ang ilang dapit. Bug-at ang ilang dug-
3) Sa wala pa masulat ang mga Ebanghelyo, han ug nahugno ang paglaom tungod sa nahi-
ang unang sulat ni Pablo sa taga Corinto, sa tabo. Gitawag sab silag “Magpapanaw sa
tuig 57, naghatag og lista sa mga pagpakita ni Emmaus.”
Jesus (1 Cor 15:3). Ang matag banay ug Kristohanong Kati-
4) Bisag nagkauyon ang upat ka Ebanghelyo lingban nagpanaw sab paingon sa Emmaus.
sa dugokan sa nahitabo, nagkalahi ang pag- Mga magpapanaw ta paingon sa kinabuhi, sa
saysay sa pagpakita ni Jesus ug sa dapit diin Gingharian sa Diyos. Apan kining panawa dili
nahitabo ni. Wala maghisgot si Lucas sa pag- hapsay. Usahay tay-ogon ta sa kusog nga mga
pakita ni Jesus sa Galilea. Si Mateo morag unos ug dagkong balod gumikan sa panghi-
nagpasabot nga ang labing importanting bahin tabo, sa daghang problema sa sulod ug sa
sa Pagkabanhaw nahitabo sa Galilea, didto gawas nato. Hinuon dili kalimtan nga bisan sa
pod siya mikayab sa langit. Si Pablo naghisgot kalisdanan, kauban nato ang nabanhawng
sa pagpakita ni Jesus kang Maria Magdalena. Jesus; bisan sa mga higayon nga morag
Ang mas lawom nga pagtuon sa mga teksto nawad-an ta sa paglaom. Ania siya bisag ang
nagpatin-aw ining managlahi nga pagsaysay: tibuok kalibotan morag midat-og nato. Ato
ang hitabo sa pagpakita sa nabanhawng Jesus, siyang kalig-on, ang mohatag natog kaisog
talagsaong kasinatian sa mga tinun-an busa, pagpadayon sa unahan bisan pa sa mga kaku-
dili nila masaysay ang mga detalye, hinuon yaw, sa kangitngit sa dalan, uban sa pasalig
199 LUCAS 24

nga mikuyog kanila, 16 apan morag nakaplagan ang gisugilon sa mga ba-
may nakabalda sa ilang mata, mao baye kanamo, apan wala nila siya
nga wala siya makaila kanila. makit-i didto.
17 “Unsay diay ang inyong gihisgu- 25 Miingon si Jesus: “Pagkabugo ga-

tan sa dalan?” Nangutana si Jesus ka- yod ninyo! Pagkadugay ninyong mo-
nila. Mihunong sila nga nasubo. 18 Un- tuo sa tanang mensahe sa mga prope-
ya, mitubag ang gihinganlag Cleopas: ta! 26 Wala ba diay mahisulat nga si
“Dumuduong ka ba sa Jerusalem nga Cristo kinahanglang man mag-antos
ikaw man lang ang wala masayod sa niining tanan, unya mosulod dayon
nahitabo niini mga ulahing adlaw?” siya sa iyang himaya?” 27 Ug iyang gi-
19 Nangutana siya: “Mahitungod sa pasabot kanila ang tanang butang sa
unsang mga butanga diay?” Ug mitu- kasulatan mahitungod kaniya, gikan
bag sila: “Mahitungod kang Jesus nga kang Moises hangtod na sa mga pro-
taga Nazaret. Sa mata sa Diyos ug sa peta.
mata tibuok nasod, propeta siya nga 28 Sa duol na sila sa balangay nga

gamhanan sa pulong ug sa buhat. ilang adtoan, buot pa unta ni Jesus
20 Apan gihukman siya sa mga pangu- nga mopadayon, 29 apan gipugngan
lo namong pari ug mga kadagkoan nila siya: “Pabilin uban kanamo, kay
nga silotan sa kamatayon ug ilansang hapit na ang kagabhion! Dili madugay,
sa krus. 21 Naglaom kami nga siya mosulop na ang adlaw!” Busa, misu-
ang moluwas sa Israel, apan ikatulo lod siya ug mipabilin uban kanila.
na karon ka adlaw sukad sa pagkahi- 30 Sa didto na sila sa lamesa, mikuha

tabo niining tanan. siyag pan, gipanalanginan niya kini,
22 Sa pagkatinuod, gipakuratan ka- unya gipikaspikas ug gihatag niya
mi sa mga babaye nga kuyog namo. ngadto kanila.
Sayo silang nangadto sa lubnganan, 31 Naabli ang ilang mga mata ug na-
23 apan wala nila makit-i ang lawas ni ilhan nila siya, apan sa daklit, nawala
Jesus didto. Unya, nanganhi sila ug siya. 32 Nag-ingnanay sila sa matag
nanugilon nga nakakita kuno silag usa: “Dili ba nga ang atong kasing-
panan-awon sa mga anghel nga mita- kasing nagdilaab man sa mainitong
ho kanila nga nabanhaw siya. 24 Mi- paghandom sa dihang nakigsulti siya
adto usab didto sa lubnganan ang pi- kanato didto sa dalan ug sa dihang
pila sa among mga kauban ug ilang nagpahayag siya sa kasulatan?”

nga moabot ra ta sa padulngan, aron pagsa- Jesus pagtadlas gikan sa pagtoo, o paglaom sa
ulog uban niya sa kan-anan sa Emmaus. Israel ngadto sa pagtoo sa iya mismong perso-
Si Cleofas: ang bana ni Maria nga inahan ni na uban ang misteryo sa pagkasinalikway niya
Jaime ug Jose (basaha sa Jn 19:25 ug Mc ug kasakitan.
15:40). Kining mga tekstoha naghatag og sumbanan
Si Cleofas ug ang kauban mga magpapa- unsaon pag-umol og Kristohanong Katiling-
naw, kay misunod man sila ni Jesus. Naghuna- ban. Ang unang bahin, gipahisgotan nila ni
huna sila nga luwason niya ang Israel. Apan Jesus ang ilang kasinatian. Unsay inyong gihis-
nasaksihan hinuon nila ang kamatayon ni gotan? Ngano? Unsa diay ang nahitabo?
Jesus. Mao pod ni ang pagpakita ni Jesus ug Human gituki, pinaagi sa pagsaysay sa pang-
pagtudlo nila nga walay makasulod sa Ging- hitabo, miadto sila sa Balaang Kasulatan. Ilang
harian kon dili moagig kamatayon. gisubay ang mensahe sugod ni Moises ngadto
Wala siya mailhi (b. 16). Ang nabanhawng sa mga Propeta. Unsay ikasulti ini sa Biblia?
Jesus lahi nag bayhon sa kanhing Jesus nga Unsay hagit sa pagtoo pinasikad sa Mensahe
ilang nailhan. Dili ba kaha, kay naa man siya nga ilang makutlo? Daghan silag kaamgohan
sa matag isigkatawo nga nanginahanglan? hangtod sa pagpangaon, diin naabli ang ilang
Basa sab sa Juan 20:14 ug sa Marcos 16:5. mata sa kamatuoran ug nailhan nila si Jesus.
Buot ipalutaw sa Lucas nga ang wala makai- Tungod adto, gibati nila ang bag-ong kadasig
la ni Jesus, makaila ra niya sa mata sa pag- busa, nanindog dayon sila aron pagbalik sa
too. Jerusalem. Didto, ilang gipaambit ang talag-
Gikan ni Moises…(b. 27). Ang gipasabot ini saong kasinatian: Ang maayong balita sa Na-
mao ang Daang Kasabotan. Giawhag sila ni banhawng Ginoo!
LUCAS 24 200

33 Dihadiha mitindog sila ug mibalik makatoo sa ilang nakita. Busa, mi-
ngadto sa Jerusalem. Didto nakita nila ingon si Jesus kanila: “May makaon
ang napulog usa ka mga tinun-an ug ba kamo?” 42 Unya gihatagan nila
usab ang ilang mga kauban nga nag- siyag usa ka buok nga sinugbang isda.
tigum didto. 34 Unya namulong sila ni- 43Unya gidawat niya kini ug gikaon sa

ining mga pulonga: “Oo, tinuod gayod ilang atubangan.
nga ang Ginoo nabanhaw! Si Simon
Ang Kataposang mga Tugon
nakakita kaniya!” 35 Ug ang duha mi-
• 44 Miingonsi Jesus kanila: “Hinum-
saysay bahin sa nahitabo sa dalan ug
kon giunsa ni Jesus pagpaila sa iyang domi ang akong mga pulong samtang
kaugalingon kanila, sa dihang iyang nag-uban pa ako kaninyo: Ang tanang
gipikaspikas ang pan sa ilang taliwala. nahisulat mahitungod kanako diha sa
balaod ni Moises, ug sa mga propeta
Nagpakita si Jesus sa Iyang mga Tinun-an ug mga Salmo kinahanglan gayod nga
(Jn 20:19) matuman.” 45 Unya, giablihan niya
• 36 Samtang naghisgot sila bahin ang ilang salabotan aron ilang masab-
niini, si Jesus mismo mibarog sa ilang tan ang kasulatan. Mipadayon siya
taliwala. (Miingon siya: “Ang kalinaw pag-ingon: 46 “Ingon niini ang nahisu-
manaa ninyo!”) 37 Sa dakong kalisang lat: ‘kinahanglang mamatay ang Mesi-
ug kahingawa, nagtuo nila nga naka- yas ug sa ikatulo ka adlaw niana ma-
kita silag multo. 38 Apan miingon siya: banhaw siya gikan sa mga patay.
“Nganong nasamok man kamo? Nga- 47 Ug ang pagbasol ug pagpasaylo sa

nong misantup man sa inyong salabo- mga sala sa iyang ngalan isangyaw
tan ang maong mga hunahuna? 39 Tan- gayod sa tanang kanasoran, sugod sa
awa ninyo ang akong mga kamot ug Jerusalem. 48 Saksi kamo niini karon.
tiil! Tan-awa ninyo pag-ayo! Ako kini! 49 Akong ipadala kaninyo ang gisaad

Ang multo walay unod ug bukog, dili sa akong Amahan. Busa, kinahang-
sama kanako. 40 (Samtang namulong lang magpabilin kamo sa siyudad
siya niini iyang gipakita ang iyang hangtod nga madawat ninyo ang ga-
mga kamot ug tiil.) hom nga gikan sa kahitas-an.”
41 Unya bisan sa ilang dakong kali- 50 Ug gidala sila ni Jesus ngadto

pay nga gibati wala pa gihapon sila gawas sa siyudad hangtod sa Betania.

• 36. Sa iyang Pagkabanhaw nabag-o ang Gani kining matanga sa kamatayon ug
kahimtang sa kinabuhi ni Jesus. Uban na siya pagkabanhaw dili alang ra ni Jesus, apan sa
sa Himaya sa Amahan, apan sa lainlaing higa- katawhan pod niya. Sa ingon, ang Israel nga
yon, buot siyang makig-uban sa iyang mga naulipon sa Romanong Imperyo, angayng
tinun-an, aron pagpasabot nila nga ang bag-o modawat sa kamatayon gikan sa kalibotanong
niyang kahimtang dili ubos rang matang o mga ambisyon sa gahom, dungog, ug bahan-
sama sa multo, apan taas nga matang sa kina- di...Aron nga mabanhaw siya isip katawhan sa
buhi. Diyos nga nakatag sa kanasoran, aron mahi-
mong magsasangyaw sa kaluwasan. Apan dili
• 44. Gigamit ni Jesus ang panagtagbo aron ni mao ang dalan nga gisunod sa Israel. Si
pagpaklaro sa apostoles sa kahulogan sa iyang Jesus malaomon nga ang Simbahan mosubay
mubo, apan hamiling misyon. Giluwas ta sa ining dalana.
sala, gibag-o ang dagan sa kasaysayan ug gipa- Ang pagbasol…(b. 47). Ang kristohanong
taas ang kahimtang sa katawhan. kabag-ohan dili lang ang bisag unsa nga kau-
Hinumdomi…(b. 44). Ang gipahibawo sa saban sa kinabuhi. Nagpasabot ni sa kinailad-
mga propeta bahin sa manluluwas, nga isalik- man sa atong pagkatawo, aron mahigugma ta
way sa katawhan ug mopas-an sa ilang mga sa uban sama sa paghigugma kanato sa
sala kinahanglang matuman. Unsang salaa? Diyos. Dinhi magsugod ang pagbag-o. Busa,
Dayag na lang nga ang sala sa matag tawo, dili lang ni pagbiya sa mga bisyo: sugal, pama-
apan labaw sa tanan, ang sala sa kabangis nga baye, pangawat, pamakak, ug uban pa. Ang
naggambalay sa mga sosyedad hangtod sa pagbag-o dili makaluwas kon dili maamgohan
atong panahon karon. Tungod sa sala, gilan- ang tanang pwersa, mga babag, mga kostum-
sang siya sa krus. bre, mga balaod nga nakapabangis ug naka-
201 LUCAS 24

Unya miisa siya sa iyang mga kamot 52 Unya, namalik sila sa Jerusalem
ug mipanalangin kanila. 51 Samtang nga puno sa dakong kalipay. 53 Ug su-
nagpanalangin siya kanila, hinayhi- kad niadto makanunayon silang nag-
nay usab siyang mibiya kanila, ug ampo didto sa templo, aron paghima-
unya gibayaw siya ngadto sa langit. ya sa Diyos.

pairesponsabli nato. Nakahimo ni nato nga kalihokan sa misyon. Mas makatabang nga lig-
kaabin ining kahimtanga tungod sa kahakog onon una nila ang ilang katilingban; palambo-
ug labi na sa katalawan. Busa, ang pagsang- on ang inigsoong panag-uban, sination ang
yaw sa tanang kanasoran nagpasabot sab og Ginoo sa ilang taliwala, hangtod nga andam
pagtudlo. Nagkinahanglan nig daghang katu- na sila, ug madawat ang gahom gikan sa
igan nga tingalig molabaw pa sa 10 o sa gato- kahitas-an.
san. Mibiya (b. 51). Kataposan ning pagpakita ni
…mga saksi...(b. 48). Ang apostoles opisyal Jesus sa pundok sa iyang mga tinun-an.
nga mga saksi sa Ebanghelyo ni Jesus. Sila sab Kataposan pod ni sa unang basahon ni
ang moila sa lunsay ug matuod nga pagtoo. Lucas. Ang ikaduha, “Ang mga Buhat sa
Pabilin…(b. 49). Dili pa sila magplano sa Apostoles”, mosunod sa mga Ebanghelyo.
BLANK PAGE 202