You are on page 1of 28

‫ ا

ا ه ا  د ا ي  ا  ت ا ا‬


‫‪Cartography Is Spine The GIS‬‬

‫ا   ‪:‬‬
‫ه ك ) (' أن  ا ا  ‪  ! "# $‬ا   ت ا ا ‪ .‬و" ازددت (ً ‬
‫‪23‬ا ا‪ '$‬د  أدرت ‪ 8 /0‬ا  ء ا ‪ 5 6‬وا ‪4‬ون  ا  ا  ‪9 :‬اد‬
‫ ‪ :‬ت ا   ت ا ا ا " ) ‪ ( ISO/TC211‬ا ة ‪  " 8‬ا ‪FG H‬‬
‫ ‪IJ‬ات ( ا ( ض ‪#M‬ل ا 'ة ) ‪1427 /24-20‬هـ ‪ 3 ST 5U ،‬ور" )‬
‫أه ‪ W‬ا  ت ا ا و‪  ' 8 3X I‬ور‪ :‬أ‪ U‬ا‪ Y‬اض '‪4‬ة ‪ 8‬أور  ‬
‫و‪ 0‬ب ‪Z‬ق ‪ bc‬ا‪'b‬م ‪ 3‬ا ` ‪ 5U‬إ‪U‬ى ]ق ا '‪ F6‬ا ا‪ d‬ا 'دة وذ ‪ ` H‬ن‬
‫‪ I‬ز(‪ f‬ا  هة ا رو‪ . b‬و ‪Jb‬ل ا '‪h‬ث ) أه ا ‪ (d‬ا ا‪ d‬ا ‪8  '/‬‬
‫‪ !T‬أ‪ 0‬ب أ‪ W 8 iG' W‬ا   ت ا ا و ‪  8 iG' S/‬ا ا ‪.‬‬
‫و  ء ‪ l‬ه‪ k2‬ا‪"  0j‬رت أن أ ) ‪  W m‬ا ا ) ‪ W‬ا  ت ا ا ‪.‬‬

‫‪ nGI‬ا ا ‪:‬‬


‫‪ )`I‬ا را‪ b‬ت وا‪ h Y‬ث وا ‪ 8 o'm‬ذ ‪ H‬ا  ل أن ‪ W‬ا  ت ا ا ا‪S 'b‬‬
‫ا (‪ d‬و‪ 3 S0‬أداة   ‪ :‬ا  اه ا ا ‪ (d‬ر" ‪  /I‬ا ‪'/‬م ‪l‬‬
‫ا '‪ /‬ؤل وا '‪ Fh‬وا  ر‪ W‬وا '‪ / F‬ود" ' ه') ‪.‬‬
‫و '‪r‬آ ‪ HI‬ا   ‪ )   #‬ا‪'b‬اض ا  ا‪ oW‬ا '‪rI 8‬آ ذ ‪ H‬وا '‪r‬آ ‪T l‬ورة ‪ 3‬آ‪F‬‬
‫‪ HI‬ا  ا‪ ) oW‬أراد أن (‪ m‬ن ‪ًs‬ا ‪ W 8‬ا  ت ا ا ‪ .‬و ) ا ‪ )m‬ا‪'b‬اض ‪HI‬‬
‫ا  ا‪ 8 oW‬ا  ط ا '  ‪:‬‬
‫‪T‬ورة  أ‪ W‬اع ا ا و‪ 3GI‬‬
‫‪T‬ورة  أه ا  س و‪ l kvrI‬ض ا ` ‪ W‬ت ا ا ‪ l‬ا ا‬
‫‪T‬ورة  أ‪ W‬اع ا ‪ " /‬و‪ 3G GM‬و]ق ‪ 3X I‬‬
‫‪T‬ورة  ا ' ‪ s‬ا  ‪ 8‬وا ‪ l 8m‬ا ا‬
‫‪T‬ورة  ]ق ا '‪ F6‬ا ا‪ d‬ا ‪ m‬ا 'دة‬
‫‪T‬ورة   ‪ :‬ا '‪G‬‬
‫‪T‬ورة  ا ‪ 3‬م ا ا‪ 8‬ا ‪ Fh' 8d‬ا ‪ "#‬ت ) ا  اه ا ا‬

‫‪ (1‬أ‪ W‬اع ا ا و‪: 3GI‬‬


‫(‪ 'h‬ي ‪ zdb‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ l T‬د ) ا  اه ا ا ‪ `] 3y‬آ '‪ y‬ر(‪ x‬ا ‪6‬‬
‫‪ 8‬ا ` ل وا ‪ 3/‬ل وا‪Y‬ود( وا ‪ hG‬ري وا‪ 3WY‬ر وا `‪ h‬ر وا ‪ dh‬ت و ‪F6 I `W 3y‬‬
‫ا  ت وا ` ‪ I‬ت وا ‪ . { 4h‬و ‪ U 3y‬ا‪ W‬آ ‪ h‬ا‪ W‬ت ‪ Wr‬ا‪ ) . 3‬و ‪ 3y‬ا|‪`I M‬‬
‫ ‪ 0Y‬س ا `‪ ( (4‬و ‪ X Fm‬هة ‪0‬ا ) ‪ HI‬ا  اه ‪ !I W m‬ا ‪ /‬ا  ‪:‬‬
‫‪ m'I #‬ن ) أ‪ W‬اع 'دة ) ا ‪ G‬ر ا ' ا 'آ‪ o‬آ أن ‪ 3/‬ل وا‪Y‬ود(‬ ‫ '‪ y‬ر(‪ً 6 x‬‬
‫وا‪ 3WY‬ر وا `‪ h‬ر ‪ 3I :‬ا '‪ ( m‬وا  ر ‪ 0‬و ` ‪ I‬ت ا ‪s `d‬ا‪ 3I‬ا ‪`I‬‬
‫ ع ا '  وآ ا‪ d Y‬ر و‪ W‬ع ا  خ و "‪ zdb ) 3‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬وه‪2m‬ا ‪.‬‬
‫آ أن ‪ zdb‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ 'h( T‬ي أ(‪ l ًy‬ا ( ) ا  اه ا `‪ (4‬ا '‪ 'I  8‬ا‪0‬‬
‫‪ `] (d‬وإ‪ W‬آ ن ~‪ /W‬ن ‪ I 8 FMI‬ا‪0‬ه ‪ F6‬ا ‪d‬ق وا ` ‪ 8W‬وا ن وا ‪ d‬رات‬
‫وا ‪s‬ارع وا ‪ fW G‬وه ) ا  اه ا `‪ 8Ir( v . (4‬ا‪ /Wj‬ن ‪ !b 0r‬ا `‪ (4‬و‪ I‬ز( ‪!I‬‬
‫ا ' ‪ zdb l‬ا‪Y‬رض و ‪ !I  6m‬و‪ !I /0‬و ا"! و‪U‬ود‪( 8Ir( v . k‬ز‪ F I k‬ذ ‪H‬‬
‫ا‪ /Wj‬ن ‪ f‬ا  اه ا ‪ b ً0  /‬اء آ ‪ `] SW‬أو ‪ . (4‬آ‪ F‬ه‪ k2‬ا  اه ا ا‬

‫‪1‬‬
‫وا '‪ W 8‬ه ه ) ‪ 'I  3y‬ا‪ zdb l 0‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬ا ‪`m‬ة ا ‪9 . h‬ذا أرد‪ W‬أن‬
‫‪ /W~ )`W‬ن آ‪r‬ه  ق ‪ zdb l‬ه‪ k2‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ zdb l 0 ( T‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪) T‬‬
‫ا  اه ا ا ‪  ،‬أن ‪ l ! 3 W‬ر‪ b‬وا‪ ) !m( zT‬رؤ( ‪ zdb l‬ا‪Y‬رض‬
‫ ‪ T‬ح ‪.‬‬
‫‪9‬ذا أرد‪ W‬أن ‪ F6W‬آ‪ `b F‬ا ‪ X ) ! 5(h‬اه ]` ‪ Wr‬ا‪ 3‬و‪ X‬اه ‪ Wr (4‬ا‪ 3‬‬
‫آ ه‪ 8 l‬ا ‪ "   Tj `d‬ت ا ‪ h‬ا‪ W‬وا ` ‪ I‬ت ا ‪ `d‬وآ‪ H 2‬ا‪ /Wj‬ن و  ('‚‬
‫ ) ‪ f ! I‬آ‪ F‬ه‪ k2‬ا  ‪ h: 8 :‬وا‪U‬ة و ‪ T‬ح (‪ )m‬ا‪ 'b$‬دة ! ‪9‬ن ذ ‪( H‬‬
‫‪.#‬‬ ‫ ‪ً h'/‬‬
‫و ) أ‪ HI F0‬ا ‪ h‬ور`  ‪ zdb l (I 8‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T T‬ح ~‪ /W‬ن  ‬
‫أن ‪ W‬م ‪ W‬ع ) ا '‪ H' nG‬ا  ‪ :‬أو  ‪ zdb l‬ا‪Y‬رض ) ‪ X‬اه ‪0‬ا ‪ .‬ذ ‪H‬‬
‫ا '‪ W l l`( nG‬ع ) ا‪ 'M$‬ر ا  `ƒ ا  اه ا '‪ 3 4‬أو ا ' ر  و‪ 36I‬‬
‫ ‪U‬ه ‪ v '/ d(M l‬ا‪ 'M‬ر ‪ X‬اه أ‪M‬ى ‪  (  ShI‬وإ‪M‬ا‪ 30‬أو ‪8 36I‬‬
‫‪ W v d(M‬وه‪2m‬ا ‪ .‬ه‪2‬ا ا‪0j‬اء (‪ F‬رؤ( ‪ zdb l‬ا‪Y‬رض أ ًا ‪M l ًm‬ا ‪ShI‬‬
‫  ر ا '‪  nG‬ء ‪ 'h " l‬ى ا (‪ . " d‬و‪ ShI‬ه‪2‬ا ا  ع ) ا '‪، FMI nG‬‬
‫ا ا ا '‪ y‬ر(‪ ، /‬وا ا ا  ‪ ، 0‬وا ا ا ‪M ، b /‬ا ا ن ‪ ،‬و‪M‬ا‬
‫ا ‪d‬ق و(‪ ) l/ ShI 30 m‬ا ا ا ا ( ‪.‬‬

‫و" ‪ mI‬ن ه ك ر` ‪  8‬ن ‪ W‬ع ) ا ' ‪ F:‬ا  ‪  :‬هة وا‪U‬ة وم ‪ f 30‬ه ‬
‫‪ 8 #‬إ  ء ا ‪ y‬ء ‪ F: I l‬ذات ‪  "#‬هة ا ‪ l 6‬ا (‪. d‬‬
‫ ) ا  اه أ  ً‬
‫و‪ ShI‬ه‪2‬ا ا  ع ) ا '‪M FMI nG‬ا ا ‪ d‬ء ا ` ‪ ، 8I‬ا '  ‪ ،‬وا ا ا  ( وا `‪(h‬‬
‫وا ‪ 'm‬ر( وا‪'b‬ام ا‪Y‬رض وا ا ا ' ر( وا ا ا ‪ b /‬و‪M‬ا ا ‪ m/‬ن و‪ 3‬‬
‫ا 'دة ‪ F6‬ا ' ز(‪ f‬ا ‪ 8W m/‬وا ‪  6m‬ت وا  ا  وا  ت وا ‪3‬ة وا ‪h‬آ و‪M‬ا ا‪Y‬د( ن‬
‫وا ‪$#/‬ت ا `‪ (4‬وا ا ا‪ G'"$‬د( ‪ .‬و(‪ ) l/ ShI 30 )m‬ا ا ا  ‪(  T‬‬

‫و" ‪ mI‬ن ا ‪ 30 0 h‬ؤ( ‪s0‬ء ) ‪ zdb‬ا‪Y‬رض ا '‪ y‬ر(‪  8/‬ع ) ا '‪ F6‬ا " ‪،‬‬
‫و ‪( H 2‬آ‪  l s‬ن ‪ zdb ) : sh F: I‬ا‪Y‬رض و ‪  )m‬ع ) ا ‪ T‬ح ا ‪2‬ي (`)‬
‫ا‪ mZY‬ل ا '‪ y‬ر(‪ /‬وار‪ 3I  I‬وأ  ده ‪  Tj‬إ ‪ ƒ l‬ا  اه ا `‪ (4‬ا ' ا‪0‬ة ‪l‬‬
‫ذ ‪ H‬ا ‪ sh‬ا ‪ ) F6‬ا‪Y‬رض ‪ HI l‬ا (‪] ) d‬ق وآ` ري و ن و"ي وه وود( ن‬
‫وه ‪ .‬ه‪2‬ا ا  ع ) ا '‪l/ ShI FM( nG‬‬
‫)ا ا ا ‪ `d‬ا (‪.‬‬

‫أو ً‪ : $‬ا ا ا ا ‪:‬‬


‫ذآ‪   8 W‬ذ ‪ H‬ا ` ب أن ا '‪ l/ ShI nG‬ا ا ا ا (‪ y‬ا ا‬
‫ا '‪ y‬ر(‪ ، /‬وا ا ا  ‪ ، 0‬وا ا ا ‪M ، b /‬ا ا ن ‪ ،‬و‪M‬ا ا ‪d‬ق ‪.‬‬
‫و‪ b‬ف ‪ {" W‬آ‪ 3 F‬آ (‪: 8‬‬

‫أ( ا ا ا '‪ y‬ر(‪: /‬‬


‫(آ‪ s‬ه‪2‬ا ا  ع ) ا ا ‪  l‬ن ا‪ mZY‬ل ا ‪ zd/ h‬ا‪Y‬رض ) ‪ I‬ت آ ` ل‬
‫وا ‪ y3‬ب وا '‪#‬ل أو و ‪ y‬ت آ ‪Y‬ود( وا‪ 3WY‬ر وا `‪ h‬ر وا ‪ dh‬ت ‪.‬و(‪ l 3‬ذ ‪H‬‬
‫ا  ع ) ا ا ‪ U /‬ت ' ) ا‪Y‬رض ‪ F6‬دو  أو " رة أو ا   ‪ .‬و(آ‪  l s‬ن‬
‫ا‪ mZY‬ل ا '‪ y‬ر(‪  !0 /‬م و ‪'/ xmI (d‬م ا (‪ d‬ا ‪ "#‬ا ‪ ) W m‬ا  اه‬
‫دون ا ‪ M‬ل ‪ F: I 8‬د" ‪ U‬ل ‪ ( 'h‬ت ا (‪ . d‬و‪'/I‬م ‪ l‬ه‪ k2‬ا ا ƒ‬
‫ا‪ Y‬ان ` ن ا‪$‬ر‪  I‬ت †‪ mZ‬ل ا '‪ y‬ر(‪ Fm4 /‬أ‪  8b‬ل ) ‪#M‬ل ا ؤ( (‪ d‬ه ‬

‫‪2‬‬
‫( ‪ I 0‬ت و ‪ y‬ت و‪ 3b‬ل ‪ .‬آ أن ا‪  Y‬ان ا ‪ " 3mh( $  '/‬ة  ‪8‬‬
‫ا‪'b$‬ام و ‪0 )m‬ت ا  دة ‪ l‬أن (‪'/‬م ا  ن ا `‪ 8‬أو ا   ‪ I‬ت وا‪]  :Y‬‬
‫ا ‪ ( '/‬أو ا ‪hG‬او( وا  ن ا `‪ y3 8‬ب وا‪ 3/ yMY‬ل ا ‪ U /‬أو ا  ] ا ` ‪I‬‬
‫وه‪2m‬ا ‪ .‬و(`) ه‪2‬ا ا  ع ) ا ا أ(‪ ƒ ًy‬ا  ه ا `‪ (4‬آ ‪d‬ق وا ن وا ى  ع‬
‫ ) ا '‪ /‬ت ا‪. ( Nominal Classification ) b$‬‬

‫ب( ا ا ا  ‪: 0‬‬


‫(آ‪ s‬ذ ‪ H‬ا  ع ) ا ا ‪ F6I l‬ا '‪ ( m‬ت ا ‪ 8 (G‬ا"‪ ' f‬رة ) ‪m‬ة‬
‫ا‪Y‬ر‪ ! z/( `/U T‬ا  س ‪ .‬و(‪'/‬م ‪ 8‬ذ ‪ H‬ا '‪ F6‬ا‪ mZY‬ل ا 'دة ) ‪( Pattern‬‬
‫ ` ن ‪ HI‬ا‪ WY‬اع ) ا '‪ ( m‬ت ا ‪ (G‬ا ' ‪ .‬و‪ )mI‬أه ذ ‪ H‬ا  ع ) ا ا ‪8‬‬
‫إ‪ d‬ء ‪ :‬رة ) ]` ا '‪ )( m‬ا  ‪s0† 80‬اء ا '‪ m'I 8‬ن ‪ 3‬ا ‪ `d‬ت ا ‪† (G‬رض‬
‫ ‪  Tj‬إ ‪  l‬ن أ‪ W‬اع أ‪ mZ‬ل ‪ zdb‬ا‪Y‬رض ‪.‬‬

‫ج( ا ا ا ‪: b /‬‬


‫‪ '3I‬ا ا ا ‪ ` b /‬ن ا ‪h‬ود ا ‪ ) b /‬ا ول ‪  Tj‬إ ‪ l‬ا ‪h‬ود ا ا‪ M‬و ‬
‫ا ا‪U‬ة ‪ .‬و(‪'/‬م ` ن ه‪ k2‬ا ‪h‬ود ‪ dM‬ط ‪ mZr‬ل ' ‪ 3‬ا '‪ d‬و ‪ 3‬ا  وا ‪d‬‬
‫و ‪ 3‬ا  وا ‪ )'d‬وه‪2m‬ا ) ا‪ mZY‬ل ا‪MY‬ى ا 'د ‪ .‬و('‪ od‬ا‪23  Y‬ا ا  ع )‬
‫‪U #‬ود دو  و‪U‬ود ‬ ‫ا‪'b$‬ام أن (‪2‬آ ‪ y‬ن ا‪'b$‬ام ‪ ' 8‬ح ا (‪  d‬ل ‪ً 6‬‬
‫ ' ‪ 3‬و‪U‬ود دا‪ M‬و‪U‬ود  ] وه‪2m‬ا ‪ .‬و‪ mI‬ن ه‪ k2‬ا ا ‪ 8‬ا  دة ا ‪G‬ر‬
‫ا  ‪ zT ' ob‬أ‪ mZ‬ل دول ا   و‪U‬وده ‪ 0  f‬وره ) دول ‪ .‬و(‪'/ fd'/‬م‬
‫ا (‪ d‬أن ('ف ‪ l‬ا ‪  h‬ا ‪ " I# b /‬ت ا ‪ /‬ة ) ا ول ) ‪#M‬ل ا  إ ‪ 3 l‬م‬
‫ا  ا ‪h‬ودي ) ا ول و '  ا‪#M ) !I :‬ل ' ح ا (‪ . d‬و(‪'/‬م ‪ U / l‬ت‬
‫ه‪ k2‬ا‪ WY‬اع ) ا ا ا‪ Y‬ان ا 'دة ا '‪ 3 xmI $ 8‬م ) ى ا '( ا ‪) 8‬‬
‫دول ا   ا '‪ l 3I 8‬ا (‪. d‬‬

‫د( ‪M‬ا ا ن ‪:‬‬


‫('‪ i‬ه‪2‬ا ا  ع ) ا ا ` ن ‪   F: I‬ا ن ‪ F6‬ا ‪d‬ق وا ‪ 4‬ارع‬
‫‪ 3I /‬وا ` ‪ 8W‬وا ‪ d‬رات وا ‪h‬ا وا '‪s‬ه ت وا ' ‪ nU‬وا ` ‪ 8W‬ا ‪  mh‬وا  دق‬
‫و اآ‪ s‬ا `( وا‪ bY‬اق ا ‪`m‬ة و اآ‪ 0rI s‬ا ‪ /‬رات و ‪ dh‬ت ا `‪ )(s‬وا ‪  d‬وه ‬
‫  ‪ !( 'hI‬ا ن ) ‪ M‬ت أ‪M‬ى ‪ .‬و‪ 3I‬ه‪ k2‬ا   ‪ ƒ 8‬ا ا  ع ) ا اول‬
‫ا  ‪ l/ hT‬و]( ا 'ف ! ‪ l‬ا (‪ (] ) d‬ر ‪r 3d‬ر" م و‪U‬وف ‪o'mI‬‬
‫‪ 8`W 0 l‬ا (‪ . d‬آ (‪s‬ود ‪  3y‬و() وأر" م ا ' ‪ W‬ت اآ‪ s‬ا '‪ 3( 'hI 8‬‬
‫ا (‪ . d‬و‪ `'I‬ه‪ k2‬ا ا ‪ dI 8 3‬ا ن ) "`‪ F‬وزارة ا `( ت أو ا ‪ /bJ‬ت‬
‫ذات ا ‪ "#‬آ أن ه‪2‬ا ا  ع ) ا ا ‪ / 3‬ح ا ‪  ( )(2‬ن ‪ (s‬رة ه‪ k2‬ا ن ‪Y‬ول‬
‫ ة ‪ 3m( 3(] ) .‬ا '‪h‬ك دا‪ FM‬ا ( وا ‪ :‬ل إ ‪ l‬إي ‪ m‬ن ‪ .  3/‬آ ‪ I‬ه‪k2‬‬
‫ا ا ا ‪ b‬ا  ‪ `b‬را‪ b‬ت ا '‪ ( 8‬م ‪ 3‬ا ` ‪ HI ) )6U‬ا ن ‪.‬‬

‫هـ( ‪M‬ا ا ‪d‬ق ‪:‬‬


‫‪ '3I‬ه‪ k2‬ا ا ` ن أ‪ W‬ع ا ‪d‬ق دا‪ ( FM‬أو ‪ d‬أو دو  ‪ .‬و‪ 3I‬ا ‪d‬ق ‪ l‬ذ ‪H‬‬
‫ا  ع ) ا ا '‪ G‬ت 'دة  ء ‪I l‬آ`  (‪ b 3mh‬ا ‪ !/W (d‬أو د‬
‫ا ‪ /‬رات ا '‪  /I 8‬أو أه ا  "‪ f‬ا ‪2‬ي (‪ ! /‬وه‪2m‬ا ‪ .‬و‪ 8IrI‬ه‪ k2‬ا ‪d‬ق ‪ 8‬ا  دة‬

‫‪3‬‬
‫آا  ) ا ن وا ى دا‪ FM‬ا ‪ d‬أو ا و  ‪ .‬و ‪ k23‬ا ا أه  ‪ 8‬ا '‪† F‬اد‬
‫وا `‪ ) f y‬ا ن وا ى ا '‪ 3( 'hI 8‬ا (‪ . d‬و دة  ‪ I‬س ا و  ار " ة ‪ W‬م‬
‫ا  ا‪#:‬ت ‪ . 3‬و‪ 3 G'( $‬م ا ‪d‬ق ‪ l‬ا ‪d‬ق ا `(  ‪ 3 FM( F‬ا ‪Hm/‬‬
‫ا ‪ ((h‬أ(‪ . ًy‬و‪ 8‬ا  ‪ l 'I o‬وزارة ا  ا‪#:‬ت ‪ 8‬آ‪ F‬دو  ا‪Zj‬اف ‪ l‬إ‪ 4W‬ء وإ‪ 'W‬ج‬
‫ ‪ F6‬ذ ‪ H‬ا  ع ) ا ا و(' ‪ I‬ز(‪ ƒ 8 3‬ا ول  ‪ ً W‬وأ‪Z )m( ً W U‬ا‪) 3‬‬
‫ا ‪ `'m‬ت ا   ‪.‬‬

‫ه‪2‬ا ا  ع ) ا '‪ G‬ت ‪( $‬آ‪ l s‬د" ا   وو‪  ) 3U T‬ى ا ا‬
‫ا ‪ `d‬ا ( ‪( F‬آ‪M l s‬وج ‪ d(M‬وا‪U‬ة ‪ fI d (  ShI‬ا  اه ا ' رة‬
‫ا اد ‪ HI l 36I‬ا (‪ )m . d‬ا ‪  8 0 h‬ا‪ UY‬ن ‪I‬آ‪ l s‬ى ا‪ 'b$‬دة‬
‫ا  ) ‪ ( 'h‬ت ا (‪ d‬و ى ا " ا ‪ W m‬ا ‪ b 3 6‬اء ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬أو ا ‪  /‬ت‬
‫أو ا ‪ U /‬ت أو ا‪ I$‬ه ت  ‪ HI !( 'hI‬ا ا ) ‪ X‬اه ‪0‬ا ‪  Tj‬إ ‪ l‬ار د"‬
‫ا ‪ "#‬ت ا ‪ ) W m‬ا  اه ا ‪ 3 6‬و  ء ‪ l‬ذ ‪9 H‬ن ا ‪y‬ورة ‪ 8y'I‬أن (‪ m‬ن‬
‫ ‪'/‬م ‪ W‬ا   ت ا ا ‪ l‬درا( آ  ‪ k23‬ا '‪ G‬ت ‪ WY‬اع ا ا وا‪xbY‬‬
‫ا ا‪ d‬ا '‪ s I mhI 8‬ا  اه ا ا ‪. 3 l‬‬

‫‪ : ًW v‬ا ا ا  ‪:  T‬‬


‫أ( ‪M‬ا ا ‪ m/‬ن ‪M ) :‬ا ا ' ز( ت (‬
‫(‪ '3‬ه‪2‬ا ا  ع ) ا ا ` ن ا  اه ا ‪ W m/‬و! ا 'دة ‪ F6‬ا ' ز(‪ f‬ا ‪8W m/‬‬
‫وا ‪  6m‬ت وا  ا  وا  ت وا ‪3‬ة وا ‪h‬آ و‪M‬ا ا‪Y‬د( ن وا ‪$#/‬ت ا `‪ (4‬وه )‬
‫ا  ‪ :‬ا '‪ )m( 8‬ا‪'b‬ا‪ ) 30‬ا‪  GUj‬ت ا ‪ . W m/‬و(‪ ) l/ ShI 30 )m‬ا ا‬
‫ا  ‪ . (  T‬ه‪2‬ا ا  ع ) ا ا ! أ‪' o b‬دة ‪  8‬ا '‪'/I 5U F6‬م !‬
‫ا‪  Y‬ان وا ‪#‬ل ‪ br‬ب آ‪ ) $ً  8‬ا‪ bY‬ب ا  ‪ 8‬ا ‪2‬ي ‪ `b‬ا ‪M 8 ! 5(h‬ا‬
‫ا ‪ d‬ء ا ` ‪ 8I‬وا '  ‪'b#  Tj .‬ام ا  ‪s‬ي ا آ‪ l s‬ا‪  Y‬ان وا ‪#‬ل ‪'/I‬م ‪l‬‬
‫ه‪ k2‬ا ا ‪ f0‬ا‪ mZY‬ل ا ‪ F6 b3‬ا وا وا ‪ 66‬ت وا   ت وا‪Y‬ة وه و ‪)m‬‬
‫‪ br‬ب آ‪J( 8‬دي إ ‪ l‬ا‪#'M‬ف ا‪ UY‬م '‪ H‬ا  ز ‪ l‬ا (‪  d‬ء ‪ l‬ا ‪ m‬ت ا‪ GUj‬‬
‫ا '‪. 36I 8‬‬

‫ب( ‪M‬ا ا ‪ d‬ء ا ` ‪: 8I‬‬


‫( ‪ zT‬ذ ‪ H‬ا  ع ) ا ا ا ‪ d‬ء ا ` ‪ 8 8I‬دا‪ FM‬دو  أو إ" أو " رة أو ا   آ‪. Fm‬‬
‫و('` ا '‪ F6‬ا ا‪ l 8d‬ذ ‪ H‬ا  ع ) ا ا ‪ F6I‬أ‪ )`I 83 8b‬ا"‪ f‬ا ` ‪ I‬ت‬
‫ا ' ا‪0‬ة ‪ zdb l‬ا‪Y‬رض ‪ HI 8‬ا ‪ . d‬و" (`) ‪ HI l‬ا ا ا ‪h‬ود ا  ر‪Fm 0‬‬
‫‪ W‬ع ) أ‪ W‬اع ا ` ‪ I‬ت و ' ‪ m( 8‬أن ‪'W‬ف ‪ . 3I U / l‬وأه  ‪ HI ! I‬ا ا‬
‫ه  ن ا ‪ "#‬ا ‪ ) W m‬آ‪ `W F‬ت و‪ Mc‬و ‪'/ n4'/( 3‬م ا (‪ W d‬ع ا ` ‪ I‬ت‬
‫ا ‪ /‬ة ‪ U / l‬ا (‪  Tj d‬إ ‪ l‬ا 'ف ‪ l‬ا  ا‪ :‬ت ا‪ W† b$‬اع ا‪MY‬ى‬
‫و‪ 3y f 3'"#‬ا `ƒ ‪.‬‬

‫ج( ‪M‬ا ا '  ‪:‬‬


‫(‪ '3‬ه‪2‬ا ا  ع ) ا ا 'آ‪  l s‬ن ا '  ‪ .‬و(‪ '/‬د ) ‪ HI‬ا ا ‪ l‬ا 'ف‬
‫‪ l‬أ‪ W‬اع ا '  ) ‪I 5U‬آ`‪ 3‬أو ‪s 3'U#:‬را أو ‪ . 3G GM‬و‪ 8‬ه‪2‬ا ا  ع )‬
‫ا ا ('‪ od‬ا‪ I  Y‬ا‪ ' 0‬ح ‪4‬ح ‪ ( 'h‬ت ا (‪ d‬و‪  W‬ا '  ا '‪ . 3dI 8‬و‪l‬‬
‫ذ ‪ H‬ا  ع ) ا ا ‪'/I‬م ا‪ Y‬ان وا ‪#‬ل ‪  W F6I 8‬ا '  أو ‪ 3G GM‬أو ه ‬

‫‪4‬‬
‫ ) ا  ا‪ :‬ت ‪ .‬وه‪2‬ا ا  ع ) ا '‪  8 l/( F6‬ا ا '‪ F6‬ا  ‪ 8‬أو ا‪) 8b$‬‬
‫‪. ( Nominal Representation‬‬

‫د( ‪M‬ا ا‪'b‬ام ا‪Y‬رض ‪:‬‬


‫وه ‪ W‬ع ) ا '‪  F6‬اه ا '‪ zdb 8dI 8‬ا‪Y‬رض وا '‪ 3 d( 8‬ا‪M b‬ا ا‪'b‬ام‬
‫ا‪Y‬رض ) ‪ . ( land Use‬و(‪ d‬ي ‪ ShI‬ذ ‪ H‬ا  ع ا ا ا ‪s‬را وا ا ا ‪ G‬‬
‫وا ا ا ' ر( وا ا ا‪ G'"$‬د( وه ) ا  ا‪ fT‬ا ‪  d`I‬ع ) أ‪ W‬اع‬
‫ا‪'b$‬ام ‪ zd/‬ا‪Y‬رض ‪ .‬ه‪ k2‬ا ا ‪ 3`Z‬ا ا '  وا ‪ d‬ء ا ` ‪ (] 8 8I‬ا '‪F6‬‬
‫‪'/I 5U‬م ا‪ Y‬ان أو ا ‪#‬ل '(‪ n‬أ‪ W‬ط ا‪'b$‬ام ‪ ' 8‬ح ‪ l 8`W 0‬ا (‪ /( d‬‬
‫ ‪'/‬م ا (‪ l d‬ا 'ف ‪  Tj 3I ( 'h l‬إ ‪ l‬ا ‪ ) y‬ا '‪ HI 3hI 8‬ا‪  Y‬ان‬
‫أو ا ‪#‬ل ‪.‬‬

‫‪ : ً6 v‬ا ا ا ‪ `d‬ا ‪:‬‬


‫‪ `'I‬ا ا ا ‪ `d‬ا ) أه أ‪ W‬اع ا ا ‪ l‬ا‪#]j‬ق ‪ .‬و( د ا ‪ 8 o`/‬ذ ‪ H‬إ ‪l‬‬
‫ا " وا ‪ T‬ح   ت ا '‪ 3( 'hI 8‬ا (‪  d‬ر‪  W‬ا ا‪MY‬ى ‪ .‬و‪ًW‬ا ‪`m‬‬
‫  ‪: d 8dI 3W9 ، 3b‬ة ‪ zdb ) ً`/W‬ا‪Y‬رض و‪I‬آ‪  l s‬ن ا ' ‪HI 8 F:‬‬
‫ا ‪ . d‬وا ا ا ‪ `d‬ا ` رة )   ا  اه ا ‪ `d‬آ ` ل وا ‪ y3‬ب‬
‫وا ‪ 3/‬ل وا‪Y‬ود( وا‪ 3WY‬ر وا ‪ hd/‬ت ا   وه ‪  Tj‬إ ‪ l‬د ) ا  اه ا `‪(4‬‬
‫آ ‪d‬ق وا ن وا ى وا  ا‪ 8W‬وه ) ا  اه ا `‪ . (4‬و(‪'/‬م ' ‪HI zT‬‬
‫ا  اه د ) ا   ز ا ' ‪ ً  3‬آ ‪ 3 nX I‬ا‪  Y‬ان ‪ br‬ب ' !‬
‫‪ . ً`(I‬و(‪'/‬م ه‪2‬ا ا  ع ) ا ا آ‪ br‬س ( ) ا ا ا‪MY‬ى و('` ‪G‬ر‬
‫ا  ت ا ا '‪ 8 ! GI 8‬ا  س آ أ‪'/I 3W‬م آ‪ br‬س ا ا ‪. (m/‬‬

‫وه ‪ W‬ل أن ا ‪y‬ورة ‪ 8y'I‬أن (‪ m‬ن ا ‪'/‬م  ا  ت ا ا ً ‪ k23‬ا‪ WY‬اع‬
‫ ) ا ا و رآً '  ءه ‪  Tj‬إ ‪ l‬ا  ا ا  ع و ‪ 'h‬ى ا ا ا '‪8‬‬
‫‪. 3 F 'W‬‬

‫‪ (2‬ا  (‪ l x‬ا ا ‪:‬‬


‫(آ‪ 3 s‬م ا  س ‪ l‬ار ا " ا '‪ 3 3I 8‬ا  ت ا ا ‪ l‬ا (‪ d‬و ى‬
‫ ‪ l 3v (  3' d‬ا ‪  " m ، `d‬س آ` ‪23‬ا (‪ 8‬آ` ا ‪ T‬ح ‪F6I 8‬‬
‫ا  هة ‪ l‬ا (‪ d‬وآ "  س ‪ :‬دل ذ ‪ : l H‬أو " ا ‪ T‬ح ‪F6I 8‬‬
‫ا  اه ‪ l‬ا (‪ .d‬و(‪ nGI )m‬ا ا  ء ‪  l‬س ا ‪ b‬إ ‪ v#v l‬أ‪ W‬اع ‪  ،‬س‬
‫ر‪ ، : b‬و  س ر‪ ، b ' b‬و  س ر‪ b‬آ`‬
‫"(ف ا  س ‪ l‬أ‪ !W‬و‪U‬ة " س ‪ )`I‬ا ‪ !hI  ) "#‬ا (‪ X ) d‬اه و )  ‬
‫( ‪ l 3‬ا ‪ xW ) `d‬ا ‪U‬ات ا ‪  l  '/‬س ا (‪ . d‬و(‪ 3‬ا  س‬
‫ ‪U‬ات " س آ '( و‪  W v‬و‪. (h  6 v‬‬
‫و(‪ F6‬ا  س ‪ l‬ا (‪  / d‬أ ‪ F6I‬و‪U‬ة ا (‪ ''/ d‬أو ا ` ‪3I :‬‬
‫‪ l‬ا ا ا ر" ‪ / '/ M FmZ 8‬إ ‪  / l‬ت '‪ /‬و( ‪ F6I‬ا ‪  /‬ت ‪l‬‬
‫ا (‪ d‬و( ‪ 3‬أر" م آ '( أو  ‪ l o'mI‬أ‪s0‬اء ) ‪ HI‬ا ‪F (  F6I  /‬‬
‫ ‪  /‬ت ا (‪ l d‬ا ‪. `d‬‬
‫(‪'/‬م ‪  zdG‬س ر‪ : b‬و ' ‪ b‬وآ` آ ‪ W n(' (b b‬ع‬
‫ا ا ا ‪  o/U  '/‬س ا ‪ . b‬وا ‪  G‬ه أ‪ ( 3W )`( 8  F:  0 ( $ !W‬ت‬
‫و ا( ت آ‪ W F‬ع ) ‪ HI‬ا  (‪. x‬‬

‫‪5‬‬
‫وه ‪ W‬ل أن ا ‪y‬ورة ‪ 8y'I‬أن (‪ m‬ن ا ‪'/‬م  ا   ت ا ا  ً ‪k23‬‬
‫ا '‪ G‬ت ‪ WY‬اع ا ا وا  (‪ x‬ا '‪ l S: 8‬أ‪  Tj 3b b‬إ ‪(hI  l‬‬
‫ا ا ذات ا  (‪ x‬ا  ‪ F6' `b‬ا  اه ا ا ا ‪ d‬ب وا ' ‪ l 3 F‬ا ‚‬
‫‪ W‬ا  ت ا ا ‪.‬‬

‫‪ (3‬ا ‪Map Projections : " /‬‬


‫‪ n(I‬ا ‪: " /‬‬
‫‪I‬ف ا ‪ l " /‬أ‪ ' I 3W‬ر ‪ d‬ط ا ‪ d‬ل ودوا ا ض (' ) ‪FmZ F( hI 3 #M‬‬
‫ا‪Y‬رض ا ‪m‬وي إ ‪ l‬ور" ‪ . hd/‬وا ‪m‬ة وراء ا ‪ GI (] ) 3' )m( /‬ر‬
‫‪ W‬ذج ‪ Z‬ف ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ b T‬م ‪ dM 3‬ط ا ‪ d‬ل ودوا ا ض و‪U‬ود ا  رات وا ول‬
‫وه ) ا  اه ‪ f‬و‪ 0‬د ‪G‬ر ‪ 8 8 T‬دا‪ FM‬ذ ‪ H‬ا  ذج ا ‪ 4‬ف †رض وا ‪2‬ي ‬
‫  (‪ y‬ء ‪ f0 xm'b‬ا ‪ d‬ط ا ‪ l  b‬ا  ذج ‪#‬ل ‪ l‬ا ‪ d/‬ح ا (` !‬
‫وا ‪h‬ود ا ‪ /m‬ه‪ l‬ا '‪ / "F6I 8‬ا (‪ . " d‬وا `ƒ ا|‪ ) M‬ا ‪ dM Fh( " /‬ط‬
‫ ‪ `I‬ا'ا‪ h' ًT‬أاض  م إ ‪#M ) 3hI W m‬ل ا  ذج ا ‪ 4‬ف وا ‪#‬ل‬
‫ا ‪. /m‬‬

‫ ‪ 3‬م ‪ W‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪: T‬‬


‫‪ W‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬أ‪ b‬ب ه‪ FmZ F6' G 8b‬ا‪Y‬رض ا ‪m‬وي ‪ l‬هœ ‪ W‬ذج (`)‬
‫ا ‪ "#‬ا ‪ ) hhG‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬ا ‪ 8‬و ) ذ ‪ H‬ا  ذج ا ‪2‬ي (‪ f 36‬ا ‪ l  h‬آ‪F‬‬
‫ ) ا ‪  /‬وا ‪ U /‬وا ‪ Fm4‬وا‪ . k I$‬و‪ l‬ا  )   ‪ W‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬و‪!'h:‬‬
‫‪  8‬ن ا ‪ "#‬ت ‪ ) Fm‬ا ‪ Fm4‬وا ‪  /‬وا ‪ U /‬وا‪ k I$‬إ ‪ l‬أ‪  ً`b   ( !W‬ت‬
‫ا را‪ b‬وا '‪ `d‬وا `‪ 5h‬وا‪'b$‬ام ‪.‬‬

‫و ‪  )m‬ا ‪ l  h‬ا ‪ Fm4‬وا ‪  /‬وا ‪ U /‬وا‪ k I$‬ا '‪ 8‬آ ‪ ) I SW‬ا '‪k 4‬‬
‫‪ W l‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ )m( $ T‬أن ‪ mI‬ن آ‪ l H 2‬ور" ‪23 . hd/‬ا ا ‪nm o`/‬‬
‫ا ‪ b#‬وا ( ‪ T‬ن ' ‪ F:‬إ ‪ l‬أ‪ b‬ب (' ) ‪ FmZ F6I ! #M‬ا‪Y‬رض ا ‪m‬وي ‪ l‬ور"‬
‫ ‪ hd/‬و" ‪ ‚ 'W 3 S‬ا را‪ FU 0 ( $ !Wr b‬ر( ‪ 8T‬وا‪ h( U‬آ‪ F‬ا  ‪ :‬ا ‪ /‬‬
‫ا ‪2‬آ دون و‪ 0‬د ‪ . k 4I‬و  ء ‪ l‬ه‪ k2‬ا ‪ F: I h‬ا  ء إ ‪ l‬أ‪' o b‬دة '‬
‫‪ dM‬ط ا ‪ d‬ل ودوا ا ض ا ‪ W l  b‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪F6I 3 #M ) '( 5h T‬‬
‫‪ FmZ‬ا‪Y‬رض ا ‪m‬وي ‪ l‬ور" ‪ f hd/‬ا ‪ l  h‬أ‪ U‬ا  ‪ :‬ا‪Y‬ر  ا ‪  /‬أو‬
‫ا ‪ U /‬أو ا ‪ Fm4‬أو ا‪.k I$‬‬

‫ ‪ 3‬م ا ‪  /‬وا ‪ U /‬وا ‪ Fm4‬وا‪: k I$‬‬


‫ ‪ X F6I‬اه ‪ zdb‬ا‪Y‬رض ‪ W FmZ l‬ذج ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪9 T‬ن ا ‪  /‬ت ) ا  اه‬
‫ا ‪ 3 6‬وا ‪ U /‬ت ا '‪ 34( 8‬ا  ‪ x‬وا  ء وا ‪ Fm4‬ا  ص ‪ X Fm‬هة وأ‪M‬ى‬
‫وا‪ I‬ه ت آ‪ od `/ 3 F‬ا ‪ b 8 4‬ف ‪ W l " F6I‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪. T‬‬
‫وا ‪ m4‬ا‪ 8 )mI b bY‬أ‪ hW W‬ول أن ‪ )`W‬ا ‪ Fm4‬ا ‪m‬وي ذو ا ‪ v#6‬أ  د آ ه ‪l‬‬
‫‪ W‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ l T‬ور" ‪ d I (] ) ( '/‬ط ا ‪ d‬ل ودوا ا ض  ‬
‫(ف ‪" b‬ا ‪ . "/‬ه‪2‬ا ا‪0j‬اء (‪J‬دي إ ‪ l‬م ا رة ‪ 8‬ا ‪d/‬ة ‪ hI l‬ا  ‪:‬‬
‫ا ‪  /‬و‪ 8  $‬آ‪ F( hI  U F‬أن ( ا ‪ Fm4‬ا ( ƒ ‪s‬ات ا ‪ Fm4‬ا‪ 8b bY‬آ ه ‬
‫‪ W l‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ . T‬و" أ‪ S'`v‬ا ' رب أن  ا '‪ ) F( h‬ا ‪ Fm4‬ا ‪m‬وي إ ‪l‬‬
‫ا ‪ '/‬ي ‪ h( $‬إ‪ $‬و‪ًU‬ا ) ا  ‪ :‬ا‪Y‬ر  ا ‪  /‬ا ‪2‬آ ‪9.‬ذا ا‪ ƒ i'M‬ا ‪8 " /‬‬

‫‪6‬‬
‫ ن ا ‪ U /‬ت ا ‪  ) )m'( ) !W9 hhG‬ن ا ‪ Fm4‬ا ‪ zhG‬ز وإذا ا‪ ƒ i'M‬ا ‪" /‬‬
‫` ن ا ‪ Fm4‬ا ‪  ) )m'( ) !W9 zhG‬ن ا ‪  /‬ت ا ‪ hhG‬وإذا ‪ sI‬ا‪ U‬ا ‪ ` " /‬ن‬
‫ا ‪  /‬ت ا ‪  ) )m'( ) !W9 hhG‬ن ا‪ I$‬ه ت ا  ا ‪ . hhG‬و‪ l‬ذ ‪9 H‬ن ‪ W‬ذج‬
‫ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬ه ا ‪ U‬ا ‪2‬ي (‪ )m‬أن (`) ‪ FmZ‬ا‪Y‬رض ‪ f‬ا ‪ l  h‬ا ‪ U /‬ت‬
‫وا ‪  /‬ت وا‪ I$‬ه ت وا ‪ Fm4‬ا ‪† hhG‬رض ‪.‬‬

‫‪Distance‬‬ ‫‪ (1‬ا ‪:  /‬‬


‫ ا ‪ l  h‬ا ‪ (  /‬ل ) ا ‪ /‬أن ! ‪ : GM‬ا ‪  /‬ت ا '‪ /‬و( وا ‪  /‬ت‬
‫وا ‪ )m( $ 3  h‬أن ‪ mI‬ن ) ‪ : GM‬ت ‪ )`( /‬آ‪ F‬ا   و ‪ f‬ذ ‪9 H‬ن ا ‪ /‬‬
‫(‪ )m‬أن ‪ mI‬ن ‪ dW ) hh:‬أو د ) ا  ط و ‪ )m( $ 3m‬أن ‪ mI‬ن ) آ‪ F‬ا  ط‬
‫‪ l‬ا (‪ d‬و ‪ H 2‬ا ‪  zG( $ !W9 o`/‬س ا ‪  /‬ت ‪ l‬ا ا ا ‪G‬ة ا  س ‪.‬‬
‫و ‪y‬ورة ا ‪ l  h‬ا ‪9  /‬ن ] ل ا  ا ‪ l )'dW ) '/‬ا (‪F6( d‬‬
‫‪ l  /‬ا اة ا ‪ HI ) l‬ا ‪ l )'d‬ا ‪ . `d‬و ) ا ‪ )m‬ر‪H' d(M b‬‬
‫ا ‪s‬ات و ‪ HI l l'U )m‬ا (‪ d‬ا '‪ hG s'I 8‬ا ‪  /‬ت ‪9‬ن ا ‪  /‬ا ‪ I hhG‬س‬
‫ ) ‪ dW‬وا‪U‬ة  ور  ‪ . )'dW‬أ ا ‪  /‬ت ) ا  ط ا‪MY‬ى ) ‪ mI‬ن ‪. hh:‬‬

‫‪Equivalence‬‬ ‫‪ (2‬ا '‪ /‬وي ا ‪: 8U /‬‬


‫ا ‪ /‬ا ‪2‬ي (`) ا ‪ ( U /‬ل ! أ‪ !W‬ا ‪ /‬ذو ا ‪ U /‬ت ا '‪ /‬و( ‪ .‬ه‪2‬ا ا  ع )‬
‫ا ‪  3 " /‬إ‪0‬اء  ر‪ W‬ت ) أ"  ‪ 3y f U /‬ا `ƒ أو  (' ا‪) 3 0‬‬
‫‪ X‬اه ‪0‬ا ‪ .‬و ‪ / )m‬ء ا ‪9 £h‬ن ا ‪ l  h‬ا ‪ b U /‬ف (‪ m‬ن ‪ /U l‬ب ‪k 4I‬‬
‫ ‪ . Fm4‬ا '‪ /‬وي ا ‪ 8U /‬ه (‪ 8‬أن آ‪ F‬و‪U‬ة   ‪ l bI‬ا (‪ d‬دا ( ‪ 3‬د‬
‫ ) ‪ xW‬ا ‪U‬ات ا ‪ (' m‬ا   ‪ W zdb l‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪G T‬ف ا  )‬
‫ ‪ m‬ن ا ‪ . b‬وا‪  j‬ء ‪ l‬ذ ‪ H‬ا  ع ) ا ‪  3 "#‬ر‪ W‬ت ) ا ‪ U /‬ت ا 'ة )‬
‫ا  اه ‪ zdb l‬ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪. T‬‬

‫‪ (3‬ا '‪ 8  d‬ا ‪Conformality : Fm4‬‬


‫ا ‪ /‬ا ‪2‬ي (‪ l £ h‬ا ‪ ( Fm4‬ل ! أ‪  d !W‬أو ‪ . Orthomorphic‬وا ‪ Fm4‬ا ‪8‬‬
‫(‪ )m‬أن (‪ ]  h‬ا ‪G‬ة  أ  ا ‪ U /‬ت ا ‪`m‬ة ‪ F6‬ا  رات ‪9‬ن ا ‪ً0 vr'( Fm4‬ا‬
‫ ‪ /‬ا ‪ .  d‬وا ‪ U /‬داً ‪ 'I‬أو ‪ k 4'I‬إذا ‪ SI‬ا ‪ l  h‬ا ‪ . Fm4‬و‪od'I‬‬
‫ا ‪ l  h‬ا ‪ Fm4‬أن (‪ m‬ن ه ك ‪ W‬ع ) ا ‪ l  h‬ا '‪ 8  d‬ا ‪s‬وا( ا ‪) hhG‬‬
‫ا (‪ d‬ا ‪ hd/‬و‪ W‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ . T‬و(‪ l/‬ه‪2‬ا ا‪0j‬اء ' ‪ . Fv‬وأه ذ ‪8 )mI H‬‬
‫ا 'ف ‪ l‬ا  اه ا ‪ 3mZ (] ) G‬ا ‪ . s‬وا ‪ d‬ب '‪ h‬ذ ‪ H‬أن ‪f] 'I‬‬
‫‪ dM‬ط ا ‪ d‬ل ودوا ا ض ‪s‬او( وا‪U‬ة وأن (‪ m‬ن ا  س وا‪ f0 8 U‬ا‪ I$‬ه ت ‪ 8‬أي‬
‫‪ ' dW‬رة ‪ . l‬و‪ l‬ا  ) أن ه‪2‬ا ا ‪ ( /‬دي ‪ H 2‬إ‪ $‬أ‪ HI zT ( $ !W‬ا ‪s‬ات‬
‫إ‪: d l $‬ة ) ا‪Y‬رض أ إذا ا‪'b‬م ` ن " رة ‪9‬ن ‪l 3mZ ) n'( 3mZ‬‬
‫‪ W‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬ر أن ا (‪ l nGI d‬أ‪ 3W‬ذات ‪ l £ h( /‬ا ‪. Fm4‬‬

‫‪Direction‬‬ ‫‪ (4‬ا‪: k I$‬‬


‫ا  ‪ :‬ا ا  ه‪ l‬ا‪ k I$‬وا ‪2‬ي (‪ )m‬ا ‪ (] ) !  h‬ا ‪ /‬ا ‪ 8`d‬و( ل '`‬
‫) ه‪ k2‬ا  ‪ . Azimothal :‬وا‪  F6 x k I$‬ا  ‪ًW :‬ا ‪ f f( !WY‬ا ‪U /‬‬
‫ا ‪ hhG‬و( د إ ‪ / l‬ا ‪ U /‬ت ا '‪ /‬و( ا ‪ . `d‬آ (‪ " / f f‬ا ‪  /‬ت و( ل‬
‫ ! ‪ /‬ا ‪  /‬ت ا ‪ hhG‬ا ‪ . 8`d‬إذا أرد‪ W‬ا ‪ l  h‬ا‪ k I$‬ا ‪9 zhG‬ن ا ‬

‫‪7‬‬
‫ا ‪ l )'dW ) '/‬ا (‪  $ d‬وأن (`) ‪s0‬ء ) ا اة ا ‪ H 2 l‬ا  ) ‪HI‬‬
‫ا ‪. )'d‬‬

‫أ‪ W‬اع ا ‪: " /‬‬


‫‪  (1‬ء ‪ FmZ l‬ا ‪: zd/‬‬
‫‪ WY ! ' ) /I 0 ( $‬اع ا ‪ " /‬و(‪ /‬ا '‪ G‬ن ا ‪  " /‬ء ‪ l‬أ‪ W‬اع‬
‫ا ‪ d/‬ح ا '‪ 3 3I 8‬ا‪Y‬وراق ا ‪  8  '/‬ا‪ bj‬ط ) ‪ W‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬وا '‪8‬‬
‫‪ /I‬وره إ ‪ v#v l‬أ‪ W‬اع ه‪: 8‬‬
‫‪Plane‬‬ ‫‪ (1‬ا ‪ zd/‬ا ‪ '/‬ي‬
‫‪Cylindrical‬‬ ‫‪ (2‬ا ‪ zd/‬ا‪ dbY‬ا‪8W‬‬
‫‪Cone‬‬ ‫‪ (3‬ا ‪ zd/‬ا و]‪8‬‬

‫‪Plane‬‬ ‫ا ‪ zd/‬ا ‪ '/‬ي ‪:‬‬


‫( ا ‪ /‬ا ‪ '/‬ي ) أ‪ F3b‬أ‪ W‬اع ا ‪ " /‬إادًا ‪r s'( / 3‬ن ا ‪ d‬ط ا '‪8‬‬
‫(‪ 3/m‬ذ ‪ H‬ا ‪ 'hI $ /‬ج إ ‪ l‬ز( دة أو ‪ '( 8hdb 3 I‬ا ‪ d F‬ط ا ‪ d‬ل ودوا‬
‫ا ض وا ‪h‬ود ا '   رات وا ول ‪Z ` (d‬ة ‪Y‬ن ا ‪ Fm4‬ا ‪h( zd/‬ث ) ‪x #I‬‬
‫ا ر" ‪ W f‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪. dW 8 T‬‬

‫ا ‪ zd/‬ا‪ dbY‬ا‪ 8W‬وا و]‪: 8‬‬


‫(‪ l/‬ذ ‪ H‬ا  ع ا‪ bj‬ط ‪ d/‬ح ا ‪ d‬رة ‪ Developable Surfece‬و( د ا ‪ o`/‬إ ‪l‬‬
‫أن ا ‪ zd/‬ه ‪ ً( '/ x‬آ ه ا ‪ h‬ل ‪ 8‬ا ‪ zd/‬ا ‪ '/‬ي ‪ F‬ه أ أ‪ db‬ا‪ 8W‬أو و]‪8‬‬
‫و ‪  3m‬ا‪ 3'W$‬ء ) ا‪j‬اد ‪ . ( '/ z`G'b‬و(‪h‬ث ذ ‪ H‬ا‪ 'b$‬اء ) ]( إ‪0‬اء "‪fd‬‬
‫‪ ] l‬ل ا ر" ا   ‪ 3hd/I '( v‬دون ‪ !( 4I‬ا ر" أو ‪ /  3(sI‬ا‪ dbY‬ا‪8W‬‬
‫(‪h‬ث ) ‪ x #I‬د ) ا  ط ‪ n (] ) M FmZ 8‬ا ر" ‪ W l‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪T‬‬
‫ ‪ M‬ا‪ 'b$‬اء وه ا ‪ m‬ن ا ‪. x #' 8`d‬‬

‫أ ا ‪ Fm4‬ا و]‪: 8‬‬


‫ه‪2‬ا ا ‪h( Fm4‬ث ) ‪ x #I‬د ) ا  ط ‪ n (] ) M FmZ 8‬ا ر" ‪ W l‬ذج‬
‫ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ Fm4 T‬و]‪. 8‬وا ‪ m‬ن ا ‪ l x #' 8`d‬أ‪ U‬دوا ا ض أ  آ‪s‬‬
‫ا ‪ /‬ا و]‪ 3 8‬رأس ا ‪ f‬وه ا ‪ . od‬و(' ا '‪ (] ) zd/‬إ‪0‬اء "‪) fd‬‬
‫" ة ا ‪ f‬إ ‪ l‬رأ‪. !b‬‬

‫‪ (2‬ا '‪  /‬ء ‪ l‬ا ' س‪:‬‬


‫‪ /I‬ا ‪  " /‬ء ‪ l‬ا ' س ‪ W f‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ T‬إ ‪ v#v l‬أ‪ W‬اع ه‪: l‬‬

‫أ( ا ' س ا ‪ b 8`d‬اء آ ن ا ‪ '/ Fm4‬ي أو و]‪ 8‬أو أ‪ db‬ا‪.8W‬‬


‫ب( ا ' س ا  ‪ 8 F‬ا  ا"‪ ) f‬ا ‪ )`d‬و‪ M‬ا‪ 'b$‬اء ‪ b‬اء آ ن ا ‪ ً( '/ Fm4‬أو و]‪8‬‬
‫أو ا‪ db‬ا‪. 8W‬‬
‫ج( ا ' س ا‪ 'b$‬ا‪ M  8‬ا‪ 'b$‬اء ‪ b‬اء آ ن ا ‪ '/ Fm4‬ي أو و]‪ 8‬أو ا‪ db‬ا‪. 8W‬‬

‫‪8‬‬
‫‪  (3‬ء ‪ l‬ا ‪G‬ر ا ‪: 8 y‬‬
‫‪Light Source‬‬ ‫ا ‪G‬ر ا ‪: 8 y‬‬
‫ ' ‪9 zT‬ن ا ‪4‬ح ا ‪ `'(  /‬أن ا ‪G‬ر ا ‪ 8 y‬وا"‪ 8 f‬آ‪ W s‬ذج ا ‪m‬ة ا ‪. T‬‬
‫و ‪ )m( )m‬أن ‪ fyW‬ا ‪G‬ر ا ‪ 8 8 y‬أي ‪ m‬ن ‪ .‬وه ك ‪ v#v‬أ  آ) ‪ f"  3‬ا ‪G‬ر‬
‫ا ‪ 8 y‬ه‪: 8‬‬
‫أ ( آ‪ W s‬ذج ا ‪m‬ة ا‪Y‬ر‪ . T‬و‪ b‬ف ('‚ ) ذ ‪ H‬ا  "‪ f‬ا ‪ " /‬ا ‪ `d‬وا‪ 'b$‬ا‬
‫وا  ‬
‫ب ( ا ‪ d‬ا  آ‪ m /‬ن ا ر" ا ‪  / #‬ذج ‪ .‬و‪ b‬ف ('‚ ) ذ ‪ H‬ا  "‪ f‬ا ‪" /‬‬
‫ا ‪. /‬‬
‫ج( ‪ M‬رج ا  ذج و  ! )  ‪ ! x #‬و‪ b‬ف ('‚ ) ذ ‪ H‬ا  "‪ f‬ا ‪ " /‬ا ‪hhG‬‬
‫‪.‬‬
‫وه ‪ W‬ل أن ا ‪y‬ورة ‪ 8y'I‬أن (‪ m‬ن ا ‪'/‬م  ا  ت ا ا ً ‪k23‬‬
‫‪(d 3X I 8 #‬‬
‫ا '‪ G‬ت ‪ WY‬اع ا ‪ " /‬و ر ً ‪s‬ات و‪ i GM‬آ‪ W F‬ع أ  ً‬
‫‪  hh:‬ا‪'b$‬ام ‪.‬‬

‫‪ (4‬ا ' ــــــ‪ s‬وا ‪: 02‬‬

‫(آ‪ s‬ا ' ‪ F6I l s‬ا  اه ا ا ‪ l‬ا ‚ ‪ W‬ا  ت ا ا ‪FmZ 8‬‬
‫ر ‪s‬ي (‪ )m‬أن (‪ m‬ن ‪ ً W‬و(‪ )m‬أن (‪ m‬ن آً ‪ .‬و‪ 8y'I‬ا ‪y‬ورة أن (‪ m‬ن ا ' ‪HI f F‬‬
‫ا `ا ‚ " درًا ‪ `dI l‬ا‪ xbY‬ا و ‪  8‬ا ا وا  ‪ s ' :‬و]ق ا‪'b‬ا !‪.‬‬

‫ا ' ‪ s‬ا  ‪: 8‬‬


‫‪I‬ض ا  اه ا ا ‪ l‬ا (‪ Fm4 d‬أ‪ U‬دي أو ‪ 8 v‬ا ' ‪ s‬و ‪ )m‬ا ' ‪ 8 s‬ه‪k2‬‬
‫ا ‪(  h‬آ‪ l s‬ا   ا‪  b$‬هة ‪ s I F6‬ا ' ز(‪$#/ f‬ت ا `‪ (4‬أو أ‪ W‬اع ا ‪ d‬ء‬
‫ا ` ‪ 8I‬أو ا  ‪ 80‬أو ا '  أو ه ) ا  اه ا ا ا   ‪.‬و‪ FhI‬ا ‚ ‪W‬‬
‫ا  ت ا ا ا ' ‪ 30‬ت ا  ‪ H 2 `b‬ا  ع ) ا '‪ )m F6‬ا‪ od'(  Y‬درا( ) "`‪F‬‬
‫ا ‪'/‬م ‪ xbY‬ا ا‪ d‬ا ‪#‬ز  '‪ `d‬ذ ‪ H‬ا ' ‪ . s‬و ) أ ‪ 6‬ذ ‪ H‬ا  ع ) ا ' ‪، s‬‬
‫‪ I‬ز(‪ f‬اآ‪  h s‬ت  ] ا ‪ m‬ا   ا ‪ /‬د( آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫و(' ذ ‪ H‬ا‪0j‬اء ) ]( إ‪  T‬ا ‪ `d‬ت ا '‪ I 8‬ر‪ X FmZ 8 ً b 3b‬اه ‪ dW‬و‪dM‬‬
‫و ‪ً U /‬ا ) ا ‪ ، m‬و ‪ fT‬إ‪ Z‬رة ‪ /‬أ م ا  ت ا و‪  3'b ، T‬ا (‪d‬‬
‫ا ‪  d‬آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬أ‪. k#‬‬

‫‪9‬‬
‫و(‪ Fh‬ذ ‪ H‬ا ' ‪!0‬‬ ‫أ ا ' ‪ !0‬ا ‪ 8W 6‬ا '‪ W !hI 8‬ا  ت ا ا ‪l/‬‬
‫و(‪'/‬م ض ‪ X‬هة وا‪U‬ة ‪ Fh  I‬وا‪U‬‬ ‫‪#v‬ث ]ق ‪ ،‬ا‪Y‬ول ‪l/( 3‬‬
‫ ‪ F6‬ا ‪ FM‬أو ا  ع ا ‪ m/ 8m‬ن أو ه ) ا  ‪:‬‬
‫ا ' ا‪0‬ة ‪ FU 8‬وا‪ . U‬و(' ذ ‪ (h' H‬ا ‪ Fh‬ا ‪ d‬ب ‪W M 8 T‬‬

‫‪2 W l‬ة ا ' ‪!0‬‬ ‫وا‪ 'M‬ر ا ‪ Fh‬ا ‪ d‬ب ‪U F6‬ود ا  ] آ ‪ 6 8‬ه‪2‬ا‬
‫‪ yI v‬ف ا  ا '  ‪ Fh‬ا ' ر '‪ m‬ن ا ' آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪. 8‬‬

‫‪ .‬و('‪ i‬ض  ‬ ‫أ ا  ر ا ‪ 8W 6‬ا ' ‪ H 2 f‬ا ' ‪l/ !0‬‬


‫ ) ا  اه ا ا ا   ‪ l‬ا (‪ )`( 5U d‬ا ' ح ا ' ‪ d( f‬أن ه ك ‪) v#v‬‬
‫ا (‪d‬‬ ‫‪l‬‬ ‫‪ 36I‬‬ ‫‪I‬‬ ‫"‬ ‫ا‪b$‬‬ ‫أو‬ ‫ا  ‬ ‫ا ` ‪ W‬ت‬
‫ ' رة ) ‪2 W‬ة ا ' ‪ !0‬آ ‪ 8‬ا ‪Fm4‬‬
‫ا ' ‪: 8‬‬

‫‪ 3I 5h‬ا‪ Y‬ان ‪ 8‬ا ' ح ‪ ،‬آ‪ F‬ن ‪ "j f I‬وا‪ U‬و(` ) ‪ X v#v‬اه ‪0‬ا ‪ I‬‬
‫ ‪ Fm‬إ" ‪ .‬و‪ m'b‬ن ا ' آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪10‬‬
‫وه‪2‬ا (‪ 8‬أن ‪ m j‬ن ض‬ ‫أ ا  ر ا ‪ 5 6‬ا ' ‪ H 2 f‬ا ' ‪ 3 !0‬‬
‫ ء ‪ I l‬ا‬ ‫ا  هة ا ا‬
‫أ‪ W‬اع ا  ز ا ' ة ‪ 8‬ا `‪ f ‚ W‬ا ` ‪ W‬ت ا ‪ ً W G‬وا ة ض ‪ " 8‬ة‬
‫ا ` ‪ W‬ت ‪ .‬و‪ F6 8‬ا'ا‪ I  8T‬ض ا‪'b‬ام ا‪Y‬رض ‪ 8‬ا ‪ m‬ا   ا ‪ /‬د(  ء‬
‫‪ l‬ا '‪ nG‬ا ' ري وا ‪ 8m/‬وا ‪ 8 G‬آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫ا ' ‪ s‬ا ‪: 8m‬‬


‫ ‪ z`GI‬ا  ا '   اه ا ا ‪ FmZ 8‬ر"‪9 ، 8‬ن ا ' ‪ l s‬ا ا (‪z`G‬‬
‫آً ‪ .‬وأول ‪ !0 I‬آ‪ 8 8‬ا ‚ ‪ W‬ا  ت ا ا (‪Quantities l/ Fh‬‬
‫و(‪ 'h‬ي ‪ l‬أر  ) ا‪ o bY‬ا ' ة ض ا  هة ا ا آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪11‬‬
‫و(‪ '3‬ذ ‪ H‬ا‪ bY‬ب ض ا  هة ا ا‬ ‫وأول ه‪ k2‬ا‪l/( o bY‬‬
‫‪ .‬و('‪ od‬ا‪  Y‬أن‬ ‫ا‪ br  GUj‬ب ا 'رج ا  ‪8W‬‬
‫‪ mI‬ن ا‪ Y‬ان ‪ X‬هة ‪ l‬ا (‪' Fm4 d‬رج ) ن وا‪ `' ' o/ U‬ع  ن ا ' ‪8‬‬
‫  ن ا ' ر ‪ )`( `/U‬ذ ‪ H‬ا  س ا  ‪ 8W‬ا 'رج ‪ ،‬وأ‪ mI $‬ن ا‪ Y‬ان ' رة ‪(d‬‬
‫‪ 4‬ا آ ر ‪ 8‬أ‪ b‬ب ا '‪ F6‬ا  ‪ 8‬ا ‪ .  /‬و‪ 8y'I‬ا ‪y‬ورة ا  م `ƒ‬
‫ا‪j‬ادات ا ‪#‬ز  ض ا  ا‪  GUj‬ا ' رة ‪ l‬ا (‪. d‬‬

‫و(' ‪ (hI‬ا ‪ Fh‬ا ‪ d‬ب ا ‪2‬ي (‪ 'h‬ي ‪ l‬ا   ا ا ا اد ‪ 36I‬آً ) ‪2 W‬ة‬
‫و ) ا ‪)m‬‬ ‫ا  ‪ ،‬وه‪ 6 8 l‬ه‪2‬ا ا ‪ m/‬ن آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬
‫ر  ‪ HI‬ا  هة ه ) ا  اه ذات ا ‪ Gh "#‬ل ‪  l‬ت ‪h‬دة و" ا‪8 W'M‬‬
‫ ‪ 6‬ه‪2‬ا ا ‪ U /‬ت ) ‪2 W‬ة ا  ا ‪ W 6‬آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬
‫و‪ m'b‬ن ا ' ‪ k23‬ا  ‪ (hI‬ا ‪  6m‬ا ‪8 W m/‬‬
‫  ] ا ‪ m‬ا   ا ‪ /‬د( ‪.‬‬

‫و ا‪ 3'W$‬ء ) ‪ HI‬ا  رات ‪ l ،‬ا ‪'/‬م أن (‪h‬د د ا œ ت ا ‪  d‬وذ ‪  'm H‬ا د‬
‫ا ‪ d‬ب ' رًا ) ‪ 2‬إ ‪ 10 l‬وه‪ 8‬ا œ ت ا ‪ /‬ح ‪ l 3‬ا ا ا‪ .  GUj‬و" ‪U‬د‪ W‬‬
‫د ا œ ت ‪ 6 8‬ه‪2‬ا ‪2 W ) ،‬ة ا œ ت ‪ œ / ،‬ت آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬
‫و‪ m'b‬ن ا ' آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪12‬‬
‫‪Graduated‬‬ ‫أ ا‪ bY‬ب ا ‪ ShI 8W 6‬ا ' ‪ l/ Quantities !0‬ا  ز ا 'ر‪0‬‬
‫‪ Symbols‬و ا  ‪ l‬ذ ‪ H‬ا ' ‪ H z''b !0‬ا  ‪2‬ة ا '  ‪:‬‬

‫أ‪ 'M‬ا ‪ d‬ب ‪T f Fields W M ShI !T‬ورة ا‪ 'M$‬ر  ‪ :‬ا‪MY‬ى ‪ .‬و('‪ i‬ه‪2‬ا‬
‫ا‪ bY‬ب ض " ا  اه ا ا ذات ا ‪G‬ر ا‪ br ، 8 GUj‬ب ا  ز ا ‪ b3‬أو‬
‫ا '‪ (( G‬ا ' ‪ 8‬ا ‪ h‬وا '‪ )`I 8‬ا  هة ا ا ‪ œ FmZ ) 8‬ي ( أي أن آ‪U F‬‬
‫ ‪ )   `I‬ا  اه ‪ 8'I‬إ ‪ l‬أ‪ U‬ا œ ت ‪ 8‬ا ' ح ‪.‬‬

‫و ) ا  ز ا ‪ W  '/‬ا وا وا   ت وا ‪ 66‬ت وه ) ا  ز ا ‪ b3‬أو‬


‫ا '‪ (( G‬ا ' ة ‪ l‬ا `‪ F6' ‚ W‬ا  ا‪  GUj‬ا '  `ƒ ا  اه ا ا ‪.‬‬

‫‪13‬‬
‫وآ ه ا ‪ h‬ل ‪ 8‬ا ' ‪ !0‬ا‪Y‬ول ‪9‬ن ‪ G l‬ا (‪ d‬أن (' ر ‪ W f‬ع ا ' ‪ ، s‬وا‪U‬ة )‬
‫ا ‪d‬ق ا ‪ '/‬ا ‪ 8  '/‬ا '‪ nG‬آ   ‪ 8‬ا‪ bY‬ب ا‪Y‬ول ‪ !`I `/U‬ا  ‪2‬ة ا ' ‬

‫و(‪ )m‬رؤ( ƒ ا‪ H 2 6 Y‬ا  ع ) ا '‪ F6‬آ ‪ 8‬ا‪ mZY‬ل ا '  ‪:‬‬

‫‪14‬‬
Proportional Symbols l/ Quantities !0 ' ‫ ا‬ShI 5 6 ‫ ب ا‬bY‫أ ا‬

'/ " s ‫ ر‬Fm ‫ أي أن‬، `/ ‫! ض ا  هة ا ا  ز ا‬0 ' ‫ ا‬H ‫ ذ‬i'(‫و‬
d( ‫ ا‬l s ‫ ر‬H 3( ‫ و‬. 3 iI ‫ أو‬3 (sI 8' ‫ى ا‬MY‫` ط  ا‬I‫ ار‬3
. kGI ‫ أو‬k`mI 8' ‫ ا  ز ا‬f o(' !'" ‫ر‬I ‫ أن‬H ، ‫) ا ' ح‬T ) )m(  ‫و‬
:  ' ‫ة ا‬2  ‫  ا‬z''b 0 ' ‫ ا‬H ‫' ر ذ‬M ‫و‬

s  :Y‫آ` وا‬Y‫ ا‬h ‫" ) ا‬# ‫( ا‬hI ‫ورة‬T f ، !6I ‫ ب‬d ‫ ا‬Fh ‫ ا‬3 ‫د‬hW
' ‫ن ا‬9 ‫ ب‬d ‫( ا‬hI ) ‫ ء‬3'W$‫ و  ا‬. ‫ة‬2  ‫ ا‬HI 8 ‫ ت ا ة‬W  ‫ ا‬o/U ‫ا ' ر‬
: 8 ' ‫ ا‬FmZ‫ ا‬8 ‫ ن آ‬m'b

15
‫و(‪ )m‬ا‪#'M$‬ف ) ‪ HI‬ا ‪ (d‬و‪ 3' b‬أن ‪ )`I 3' b‬ا  ز ‪ œ FmZ 8‬ي  ‪)`I‬‬
‫‪ HI‬ا ‪ (d‬ا  ز ‪ 8‬ا ' ح ‪'/ z/( 8`/W FmZ 8‬م '( " ا  ز ا‪MY‬ى ا '‪8‬‬
‫‪ 8 3I $‬ا ' ح و ‪ l 3I )m‬ا (‪ . d‬و‪ HI `'I‬ا ‪ (d‬أآ‪ 6‬د" ) ا‪ bY‬ب‬
‫ا œ ي ‪.‬‬

‫أ ا‪ bY‬ب ا ا ‪ f‬وا‪ ShI MY‬ذ ‪ H‬ا ' ‪ l/ !0‬ا ‪  6m‬ا ‪ d‬و ا‪ 'M‬ر ذ ‪ H‬ا ' ‪!0‬‬
‫‪  z''b‬ا  ‪2‬ة ا '  ‪:‬‬

‫و ) ‪#M‬ل ‪ HI‬ا  ‪2‬ة ‪hW ،‬د " ا ‪ d‬و‪ 3U‬وا  وه ) ا  ‪ . :‬و ا‪ 3'W$‬ء‬
‫ ) ا '‪ m'b (h‬ن ا ' آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪16‬‬
‫و ) ا ‪ £U#‬أن ذ ‪ H‬ا  ع ) ا '‪( F6‬آ‪ l s‬إ‪ d‬ء ا‪ `dW‬ع  ] ا‪Y‬آ‪ 6‬آ‪dW  6‬‬
‫وا‪ ، F"Y‬و ‪M ) n'( 3m‬ا ا  ط ا '( ا '‪ I 8‬زع ا  هة ا ا  ء ‪ m l‬ن‬
‫‪ I‬ا‪0‬ه ‪ 8‬ا ‪ . `d‬وه‪ ob h 3'  'I $ (] 8‬ا| ‪.  8‬‬

‫أ ا‪ bY‬ب ا ا ‪ ShI f‬ا ' ‪ Chart l/ Quantities !0‬و(‪#v !'hI Fh‬ث ‪ 30 I‬ت آ ‬
‫‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪8‬‬

‫ا‪Y‬ول ‪ Pie l/( 3‬و('‪ i‬ض ا  هة ا ا ‪ FmZ 8‬دوا أ‪ U‬د( أو ‪. /‬‬
‫و ا‪ 'M$‬ر '‪ H‬ا ‪  ، (d‬أن ‪ 'W‬ر ) ا  ‪2‬ة ا ‪/‬ى ‪ Fields l/ ShI‬ا‪b‬‬
‫ا ‪ h‬ل ا ‪ d‬ب ‪ l 3T‬ا (‪ ، d‬و‪ HI F''b‬ا  ت إ ‪ l‬ا  ‪2‬ة ا ‪l/ ShI W 6‬‬
‫‪ Symbols‬و‪ HI l‬ا  ‪2‬ة (‪ I )m‬أ ان ‪ HI‬ا  ز  ‪ )I 3‬وا‪ 'M‬ر ا  ن‬
‫ا  ‪2 W ) ob‬ة ا‪ Y‬ان ‪ .‬آ ('‪ od‬ا‪ ƒ (hI  Y‬ا  ا‪ :‬ت ‪ F6‬ا ‪ h‬ا ‪ d‬ب و‪2U‬ف‬
‫ا  ا '‪ d‬إذا آ ‪ SW‬آ‪ ، H 2‬و‪ m'b‬ن ا ' ‪23‬ا ا‪0j‬اء آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪17‬‬
‫' ر‬M‫! وا‬0 ' ‫ ا‬H ‫' ر ذ‬M ‫ و‬Bar\Column l/ ‫ ب‬bY‫ ا‬H ‫ ذ‬ShI 8W 6 ‫! ا‬0 ' ‫أ ا‬
(‫ د‬UY‫ة ا‬Y‫ ب ا‬br 6 d(M  3'b l ‫و‬Y‫( ا‬d ‫ ا‬f  ‫  آ‬d ‫ ل ا‬h ‫ا‬
: Fm4 ‫ ا‬H ‫ ذ‬8 ‫أو ا 'دة آ‬

)m( `‫ ` رة ) أة آ‬8‫ وه‬Stacked l/ (d ‫ ا‬k2‫ ه‬ShI 5 6 ‫ ب ا‬bY‫أ ا‬
: 8 ' ‫ ا‬Fm4 ‫ ا‬8 ‫ آ‬3'(‫رؤ‬

18
‫و‪ HI '3I‬ا‪Y‬داة ض أآ‪ X ) 6‬هة ‪0‬ا‬ ‫أ ا‪Y‬داة ا‪MY‬ة '‪l/‬‬
‫ ً ‪ .‬و  م ‪  H 2‬أو ً‪2 W z' $‬ة ا‪Y‬وا  ) ]( ا‪ 'M‬ر ‪l/‬‬
‫و‪ H z''b‬ا  ‪2‬ة آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪ 'W‬ر ا‪ b‬ا ‪ Fh‬ا ‪ d‬ب ) ا  ‪2‬ة و‪hW‬د ا  ان ا ‪  d‬ض ا  هة ا‪Y‬و ‪ F'W v l‬‬
‫و‪hW‬د ا ‪ Fh‬ا ‪ d‬ب وا ‪ (d‬ا '‪b 8‬ض ‪ 3‬‬ ‫ذ ‪l/ l  H‬‬
‫ا  هة ا ‪ W 6‬وآ‪ H 2‬د ا œ ت وا‪ Y‬ان ا  ‪ `b‬آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫و(`و ‪ 6 8‬ه‪2‬ا أن ا ' ‪ s‬ا  ‪ " 8W‬ا‪'b‬م ض ا ‪  6m‬ا ‪  W m/‬ا‪ S 'b‬ا وا‬
‫ا ‪ `/‬ؤ( ا ' ز(‪ f‬ا ‪ '/ l 8W m/‬ى ا ‪ m‬ا   ا ‪ /‬د( آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪19‬‬
‫وه ‪ W‬ل أن ا ‪y‬ورة ‪ 8y'I‬أن (‪ m‬ن ا ‪'/‬م  ا  ت ا ا ً ‪ k23‬ا‪o bY‬‬
‫ا ا‪ d‬ا  ‪ :‬ض ا  اه ا ا و‪ l 36I‬ا ‚ ‪ W‬ا   ت ا ا‬
‫ ‪d‬ق ا‪ bY‬وا ‪. m‬‬

‫]ق ض ا ` ‪ W‬ت ا ‪ l m‬ا ا ) ]ق ا '‪ F6‬ا ا‪: ( d‬‬
‫('‪ od‬ا‪  Y‬أن (‪ m‬ن ى ‪'/‬م ‪ W‬ا  ت ا ا ا  ا ة ‪d‬ق ا '‪nG‬‬
‫ ` ‪ W‬ت ا ‪ l m‬ا ا ا  ‪  T‬و‪ 8y'I‬ا ‪y‬ورة ‪ 8‬ذ ‪ H‬ا  ع ) ا '‪ W ` F6‬ت‬
‫أن ‪hW‬د ‪ W‬ع ا '‪ nG‬ا ‪2‬ي ‪ (W‬أن ‪I‬ض ! ا  اه ا ا ‪ .‬و(‪ )m‬ا ‪ :‬ل إ ‪f" l‬‬
‫‪ U xW 8‬ا‪j‬اد‬ ‫ا‪ 'M$‬ر ‪ l‬ا ‚ ‪ W‬ا  ت ا ا ) ]( ‪l/‬‬
‫ا ‪ . /‬و ا  ‪ HI l‬ا‪Y‬داة ‪2 W  z''b‬ة آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪9 ،‬ن ا ‪d‬ق ا ' ة ‪ /I‬إ ‪ 'b l‬أ"‪ /‬م آ ‪ 8‬ا ‪Fm4‬‬ ‫وآ ه `) ‪2 W 8‬ة‬
‫ا ' ‪: 8‬‬

‫‪20‬‬
‫ا‪Y‬ول ‪ Fh( 3‬ا ' ‪ !0‬ا ‪( Manual ) l/‬و(ً ( ‪ .‬و ‪ 'M‬ر ذ ‪ H‬ا‪ bY‬ب ‪9‬ن ‪G‬‬
‫ا (‪ (U d‬ا‪ 'M‬ر أو ‪ /I‬ا œ ت ا '‪ (( 8‬رؤ('‪ l 3‬ا (‪ d‬وذ ‪ . )'(d H‬أ ‬
‫‪U  'm‬ود ا œ ت ا ‪2 W 8  d‬ة ا  آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫أو ) ]( ‪ H(hI‬ا‪Y‬ة ا ‪  '/‬آ ا‪ 8 F:‬ا  "‪ f‬ا ‪ l  d‬ا ‪ b‬ا ‪ ' F6‬ز(‪f‬‬
‫ا  هة ا ا  ء ‪ l‬ا ' ا ا‪ l zT‬ا ‪ b‬آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫و‪ m'b‬ن ا ' آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪21‬‬
‫و‪#M ) £U#W‬ل ا ‪ Fm4‬أن ا ‪ m/‬ن " ‪ 6‬ا ‪ l‬ا (‪ Y d‬ان ا 'ر‪ 0‬و '‪ /‬ا وي‬
‫آ (`و ‪ 8‬ا ' ح ‪ .‬ه‪2‬ا ا ' ح (‪ nG‬ا  هة إ ‪ œ /M l‬ت ‪ 'hI‬ي ا œ') ا‪Y‬و ') ‪l‬‬
‫ ‪ 8 )'d‬آ‪ ' ، 3 F‬ر  ‪ 8‬ا د ا ‪ . 8W m/‬أ  ا œ ت '‪ 'h‬ي ‪#v l‬ث  ]‬
‫ ‪ m . œ Fm‬ن ا  ع ‪ œ xM l / d 13‬ت ‪.‬‬

‫أ ا ' ‪ !0‬ا ‪ Equal Interval) l/ 8W 6‬ا œ ت ا '‪ /‬و( ( و ‪ 'M‬ر ذ ‪ H‬ا ' ‪/'b ، !0‬‬
‫ا  هة إ ‪ l‬د ) ا œ ت ا '‪ /‬و( ا ‪ /‬آ‪ !`4I œ F‬ا‪MY‬ى ‪ 8‬ا ‪-: ) F6 /‬‬
‫) ‪ ( 800-401 ) ( 400-201‬وه‪2m‬ا ‪ .‬و ) ا ‪ )m‬ر ‪  3d‬هة ‪0‬ا‬ ‫‪( 200‬‬
‫أ‪M‬ى وذ ‪ H‬ؤ( ا ‪ o/‬أو ا ‪$‬ت أو ا ‪  6m‬ت أو ه ) ا  ( ا ‪ l  d‬ا (‪d‬‬
‫‪ .‬و‪ 6 8‬ه‪2‬ا ‪`I‬و ‪ d(M‬ا ‪ m/‬ن ‪  G m‬ء ‪ (] l‬ا œ ت ا '‪ /‬و( ‪ .‬و"‬
‫أدت ‪ HI‬ا ‪ (d‬إ ‪ l‬ض ا  هة ا ‪ œ / W m/‬ت ‪ b‬آ‪ ، 847108 œ F‬و" ‪3X‬ت‬
‫  ] ا ‪ m‬ا ‪#6‬ث ‪4‬ة ‪ œ xM ShI‬ت آ‪ 'hI œ F‬ي ‪ l‬د ) ا  ] ‪ 8 8‬ا œ‬
‫ا‪Y‬و ‪ 8 1 l‬ا œ ا ‪ 8 1 W 6‬ا œ ا ‪ 8 1 6 6‬ا œ ا ا  ‪ 8 2 v‬ا œ ا  ‪ /‬وذ ‪  H‬ء‬
‫‪ l‬ا ‪ /‬ا ' رة  هة ا ‪ W m/‬ا و‪ T‬آ ه `) ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫و" "‪ HI S/‬ا ‪ (d‬ا  هة إ ‪2_1_1_1_8 l‬‬

‫ا œ ت ا ‪h‬دة ( أي أن ا  ‪ F:‬ا ‪ d‬ب (‪)m‬‬ ‫أ ا ' ‪ !0‬ا ‪) l/ 5 6‬‬


‫‪ F`" ) k(hI‬ا ‪'/‬م ‪ m‬ن ا  ‪ b‬ا ‪ ) S 6‬ا œ ت ‪ .‬و" ا‪ W'M‬ا  ‪ m F:‬ن‬
‫‪ . 1000,000‬و ‪W H 2‬ى أن  ] ا ‪ m‬ا ‪#6‬ث ‪4‬ة " "‪ o/U S/‬ذ ‪ H‬ا  ‪/M F:‬‬
‫œ ت ‪I‬رج ‪ ShI‬آ‪ ]  )   3 F‬ا ‪ m‬آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫و" آ ‪ 'W SW‬ا '‪ l œ Fm /‬ا ‪ h‬ا ' ‪1_ 1_1_2_8 8‬‬

‫‪22‬‬
‫ا‪ /"Y‬م ا '‪ /‬و( ( أي أن ا  هة ا ا ‪ /'b‬إ ‪l‬‬ ‫أ ا ' ‪ !0‬ا ا ‪) l/ f‬‬
‫د ) ا œ ت آ‪ xW y( 3 F‬ا د ) ا  هة ا و‪ l T‬ا ‪ . Z 4‬و('‪ od‬ذ ‪H‬‬
‫ا ' ‪ !0‬أن ‪ mI‬ن ا œ ت ا ' رة آ‪6‬ة ‪'/ l/'( l'U‬م رؤ( ا ' ز(‪ f‬ا ' ‪  f‬هة‬
‫ ‪ T‬ح ‪ .‬و‪ 6 8‬ه‪2‬ا  "‪ ]  S/‬ا ‪ m‬إ ‪ l‬أر ‪ œ f‬ت آ‪ 'h( 3 F‬ي ‪#v l‬ث‬
‫  ] آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫أي '‪ nG‬ا  هة إ ‪4_3_3_3 l‬‬

‫و‪W‬ى أن ا ‪ m/‬ن " ‪ 6‬ا ‪l‬‬ ‫أ ا ' ‪ !0‬ا  ‪ l/ x‬ا '‪ /‬ا ‪8`d‬‬
‫ا (‪  d‬ء ‪ l‬ا ' ا ‪ " 8 `m‬ا  هة ‪ .‬و‪W‬ى أن ه ك ‪  ًd /I‬ء ‪l‬‬
‫ا‪  GUj‬ت ا ‪ H' W m/‬ا  ] ‪ .‬و‪ 3I‬ا ' آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪4‬و" ‪ I‬ز‪ S‬ا  هة ‪ l‬ا œ ت إ ‪ l‬ا‪Y‬اد ا '  ‪2_1_4_2_4‬‬

‫و‪ShI‬‬ ‫أ ا ' ‪ !0‬ا ‪ /‬دس وا‪ ShI MY‬ه‪ k2‬ا‪Y‬داة ‪ l/‬ا‪hW$‬اف ا  ري‬
‫ه‪2‬ا ا ' ‪ /'b !0‬ا  هة  ء ‪ "  l‬ا‪ )  "Y‬ا ' ‪ . b‬و‪ )`I‬ا ' أن أر ‬
‫أ"  ‪ '/ 8 fI‬ى وا‪ U‬ا‪hW‬اف  ري ) ا ' ‪ b‬و‪  3I‬ن ا‪v#v fI  ، :Y‬‬
‫أ"   ق وا‪ U‬ا‪hW‬اف  ري و‪  3I‬ن ا‪ 'b fI  ، yMY‬أ"  ‪ '/ ShI‬ى أ"‪F‬‬
‫ ) وا‪ U‬ا‪hW‬اف  ري و‪  3I‬ن ا `‪ 8‬آ ‪ 8‬ا ‪ Fm4‬ا ' ‪: 8‬‬

‫‪23‬‬
‫ ت‬b  ‫ ا‬k23 ً ‫'م  ا  ت ا ا‬/ ‫ ن ا‬m( ‫ أن‬8y'I ‫ورة‬y ‫ ل أن ا‬W ‫وه‬
‫ن‬9 ، H ‫ر ذ‬2I ‫ن‬9 ‫ ا ا‬l m ‫ ت ا‬W ` ‫ ا‬nGI ‫ و]ق‬8d‫ ا ا‬F6' ‫ اع ا‬WY
. ًT ‫ ن‬mb ‫ ا  ت ا ا‬W ‚ ‫' دة ) ا‬b$‫ا‬

: d‫  ا ا‬8 G' ‫ ا‬: 


G' ‫ ا‬:  l/I 3‫ ه‬I )m( $ b b‫ أ‬:  3 F ' ‫ ا ا و  ءه وا‬G'
/M 8 ‫ه‬GU )m( 8' ‫ وا‬The principles of Cartographic Design
: l‫ ه‬: 
Concept G' ‫ ا‬:  ) ‫ول‬Y‫ ا‬G ‫   ه ا‬n ' ‫ وا‬f ‫ م ا‬3 ‫أ( إدراك‬
before Compilation
Clarity & Legibility s ' ‫ ا‬8 d ‫ ح وا‬T ‫ب( ا‬
Visual Contrast d( W m ‫ ا‬:  8 ‫ ا‬b ' ‫ت( ا‬
Balance d( ‫' ( ت ا‬h ‫ث( ا ' ازن‬
Hierarchy with Harmony d( ‫ ا‬:  ‫ ت‬W m ) xW ' ‫ وا‬Hb ' ‫ج( ا‬
Simplicity  3/ ‫ ب‬d ‫ ا‬l ‫ ل إ‬:  /`' ‫ح( ا‬
Maximum Information at Minimum mI F"r ‫خ( أآ` آ ) ا   ت‬
Coast
Engage the Emotion to ‫ ب‬d ‫ ا‬3 ‫ ا‬l ‫ ل‬Gh ‫'م‬/ ‫ س ا‬/U‫ إ‬H(hI (‫د‬
Engage the understanding

: d( ‫ ا‬: 
( d( ‫ ت ا‬b b‫) أ‬ ƒ` ‫ ا‬3 d( 8' ‫ ا‬:  ‫ د ) ا‬l d( ‫' ي ا‬hI
‫ أن‬l ‫ إ‬o`/ ‫ و( د ا‬. d( ‫ ت ا‬b b‫ أ‬l/ ) "‫ د‬6‫ ( أآ‬d( ‫ ا‬:  l/ ‫و‬
$ ‫ ت‬b bY‫ ا‬k2‫ ت أن ه‬b‫`) ا را‬I‫ و‬. d(M F‫ آ‬l ‫ه‬0‫ ا‬I ‫ورة‬T l( ‫ ت‬b b‫ أ‬l/
8 ‫ ل‬4 ‫ ا‬3b ‫ا ا ' ز( ت أو‬M 8 8d ‫ ا  س ا‬F6 ‫ ƒ ا ا‬8 b b‫'` أ‬I
: ‫ آ‬3 F 'W ‫ أن‬Fy( H 2 ‫ و‬. W  ‫ ا ا ا‬l ‫] ر‬j‫` ا أو ا‬d ‫ا ا ا‬
. d( ‫ ت ا‬b b‫ أ‬l/ 3W ‫ دون أن‬d(
: 8(  ‫ه‬GU )m( :  ‫ ا‬k2‫ه‬
، f"  ‫ ا‬، ‫ ل‬4 ‫ ا‬3b ، ( d( ‫ ا  ز ) ' ح ا‬F ‫ د‬، d( ‫  س ا‬، d( ‫ ان ا‬
b‫ ا‬،  GUj‫ ا ا ا‬l  '/ ‫ ا   ت ا‬º(‫ ر‬I ، d( ‫ ا‬b‫ ر‬º(‫ ر‬I ، ‫] ر‬j‫ا‬

24
‫ا ‪ /bJ‬ا '‪ ، d(  `d S " 8‬ا‪  b‬أو '‚ ا (‪ ، d‬ا  ز ‪ ،‬ا‪ Y‬ان ‪ ،‬ا ‪،  'm‬‬
‫ا  ت ا ‪ l 4 3‬ا ا ا ‪ `d‬ا ‪.‬‬
‫و ‪ ) G Fm‬ا  ‪ :‬ا ‪  /‬ا ‪2‬آ ]( ‪ 8‬ا ` ء ‪ f lZ 'I‬أ‪ xb‬ا '‪G‬‬
‫وأ‪. !I b b‬‬
‫و ‪9 H 2‬ن ا ‪y‬ورة ‪ ) od'I‬ا ' ‪ W f F‬ا   ت ا ا أن (‪ m‬ن ً ‬
‫‪ k23‬ا  ‪ :‬وأ‪ s I f ! I  3X I o b‬ا ا وإ‪M‬ا‪ l 30‬ا ‚ ‪W‬‬
‫ا  ت ا ا‪.‬‬

‫ا ‪ 3‬م ا ا‪ 8‬ا ‪ Fh' 8d‬ا ‪ ) "#‬ا  اه ا ا ‪:‬‬
‫ ا ` ‪ 8‬ا  م  ت ‪ l hI‬ا ‚ ‪ W‬ا   ت ا ا ‪9 ،‬ن ا ‪y‬ورة‬
‫‪ od'I‬أن (‪ m‬ن ا ‪ l Fh‬درا( وا ‪ "#‬ا‪$‬ر‪ :  ) ] `I‬ا  هة ا اد ‪، 3hI‬‬
‫آ (‪ o‬ا 'ف ‪ d l‬ا ' ‪ s‬ا ‪2‬ي (‪ o‬أن ‪ ! 3I‬آ‪ X F‬هة ‪ ،‬ا ‪  ) "#‬س‬
‫ا ‪ b‬وا ` ‪ W‬ت ا ا ا '‪ o( 8‬أن ‪ l 3I‬ذ ‪ H‬ا  س ‪ ،‬ا  ا‪j‬دراآ ‪ 'h‬ى‬
‫ا (‪ d‬ا و‪ T‬و ار ا ‪ T‬ح وا " وا ' ازن وا ' ‪ ) Hb‬ا ` ‪ W‬ت ا '‪ m'I 8‬ن ‪ 3‬‬
‫ا (‪ d‬ا و‪ W . T‬ع ا ` ء ا ا‪ 8d‬ا ‪'/‬م ض آ‪ F‬ا  اه ذات ا ‪ "#‬أو ا ‪ d‬ب‬
‫د‪ 8 3 M‬ا  ا '‪ ، h‬ا ‪ 3‬م ا ‪  8W m‬هة وا ' ‪ f0 U‬ا ا‪ 8‬ا ‪'/‬م‬
‫ '‪ (h‬ا " ‪ ،‬وا ‪ /‬ا  ‪ ) U‬ا ا ا ‪ 8  '/‬ا '‪ W U ' Fh‬ع ا '‪zd/‬‬
‫ا ‪'/‬م ‪.‬‬
‫وه ‪ W‬ل أن ا ‪y‬ورة ‪ 8y'I‬أن (‪ m‬ن ا ‪'/‬م  ا  ت ا ا ً ‪ k23‬ا  ه‬
‫" درًا ‪ l‬ا   ‪ 3‬و‪ l 3X I‬ا ا ا ‪ l  '/‬ا ‚ ‪ W‬ا  ت ا ا ‪،‬‬
‫‪9‬ن ‪2I‬ر ذ ‪9 ، H‬ن ا‪ 'b$‬دة ) ا ‚ ‪ W‬ا  ت ا ا ‪ mb‬ن ‪h‬ودًا ‪ f‬ار‪ I‬ع ‪8‬‬
‫‪ `/W‬ا‪ dMY‬ء ا  ‪ ) I‬م ا   ا  ا '‪ l h‬ا `ا ‚ ‪.‬‬

‫ا  ‪: I‬‬
‫‪ HI )`I‬ا را‪ 0 ، b‬ا‪( oW‬ة ('‪ od‬ا‪ ) 3'  Y‬أراد أن (‪ m‬ن  ً ‬
‫`ا ‚ ‪ W‬ا  ت ا ا ‪0 (d‬ة ‪ .‬ذ ‪ H‬أن ‪ HI‬ا  ا‪ oW‬ا  ه‪ l‬ا ‪ U /‬ا '‪8‬‬
‫(' ) ‪ F6I 3 #M‬وض ا ` ‪ W‬ت و‪ 3hI‬و‪ I‬ز(‪ f‬ا  اه و  ر‪ 3'W‬ورؤ('‪ f 3‬ه ‬
‫ ) ا  ‪ :‬ا‪ b bY‬ا ‪ m‬ر‪0 I‬ا ا '‪ o( 8‬إ‪ 3W I‬و‪  3X I‬ا ' ‪ f F‬ا ‚ ‪W‬‬
‫ا   ت ا ا ‪ .‬و‪ 8m( $‬أن (‪ m‬ن ا ‪'/‬م ً  إدارة ا ‚ ‪ W‬ا   ت‬
‫ا ا ‪ od'( F‬ا‪  Y‬أن (‪ m‬ن  ً أ(‪ Fm ًy‬ا  ا‪ oW‬ا ا‪ d‬ا '‪ I 8‬ا ‪8 3 5(h‬‬
‫ه‪ k2‬ا ر" ‪....‬‬

‫‪25‬‬
: f0‫ا ا‬

Balogun, O.Y. 1982 “ Communicating Through Statistical


Maps”. Inernational Yearbook of Cartography. 22 23-41.

Christopher B. Jones 1998 “ Geographic Information


Systems and Computer Cartographer” Longman,
Singapore.

Chang, K. T., 1978 “Measurement Scales in Cartography ,”


The American Cartographer 5, 57-64.

Chang, K. 1980” Circle Size Judgment and Map Design”,


American Cartographer 7, 155-162.

Crawford, P.V. 1973 “ The Perception of Graduated


Squares as Cartographic Symbols”. 3, 84-88.

Cox, C.W. 1976 “Anchor Effects and the Estimation of


Graduated Circles and Squares” The American
Cartographer, Vol 3 no.1 65-74 .

Chang, K.T., 1978 "Visual Aspects of Class Intervals in


Choropleth Mapping. "The Cartographic Journal 15, 42-48.

Campble, J. 1984 “Introductory Cartography” New Jersey,


Prentice - Hall,Inc. Englewood Cliffs.

Dahlberg, R. E., “Towards the Improvement of the Dot


Map,” International Yearbook of Cartography 7 (1967):
157-66.

Dent B.D. 1993 “ Cartography” Thematic Map Design.


Third Edition WCB. England.

Dickinson, G. C. 1973 “Statistical Mapping and the


Presentation of Statistics”. London: Edward Arnold.

Dickinson, G. C. 1973 “Statistical Mapping and the


Presentation of Statistics”. London: Edward Arnold.

26
Dobson, Michael W. 1973 ”Choropleth Maps without Class
Intervals? A Comment.” Geographical Analysis 5, 358-60.

Fisher, M. Scholten, H.J. and Unwin D. 1996 “ Spatial


Analytical perspectives on GIS”. Taylor & Francis Ltd.
Britain. P 129-138.
Griffin,T.L.C. 1990 “ The importance of visual contrast for
graduated circle" Cartography, 21- 30.

Jenks, George F. 1977 ”Optimal Data Classification for


Choropleth Maps. Occasional Paper No. 2 . Department of
Geography, University of Kansas.

Keates J.S. 1990 “ Cartographic design and production”


Longman, London.

Manfred F. Henk J. and David U. 1996 “ Spatial Analytical


Perspectives on GIS. T. J. Press Ltd. Great Britain.

Monmoier, M. S., 1975 "Class Intervals to Enhance the


Visual Correlation of Choroplethic Maps," The Canadian
Cartographer 12, 161-78.

Muller , Jean-Claude , and John L. Honsaker. 1978 “


Choropleth Map Production by Facsimile.” Cartographic
Journal 15, 14-19.

Meihoefer,H.J. 1969 “ The Utility of The Circle as An


Effective Cartographic Symbols” The Canadian
Cartographer, 6, 105-117.

Robert W. Provin, "The Perception of Numerousness on


Dot Maps," American Cartographer 4 (1977):111-25.

Robinson, Sale, Morisson and Muehrcke 1984 “ Elements


of Cartography” Fifth Edition, John Wiley & Sons New York.

Robert, L. and Steinke, T. 1977 “Visual and Statistical


Comparison of Choropleth Maps.” Annals (Association of
American Geographers) 67, 429-36.

27
Robinson, A.H. 1961 “ The Cartographic Representation of
Statistical Surface” International Yearbook of

28