V E RS CHI J NT GRAT I S T WE E WE KE L I J KS OP WOE NS DAG I N AL L E Z I E KE NHUI Z E N I N NE DE RL AND E N OP I NT E RNE T

Jaargang 2
nummer 1
16 januari
2008
Gezond afvallen onder
klinisch toezicht
Extra service:
op internet worden de
advertenties doorgelinkt
naar de eigen website
04 09 10 17
Megaverhuizing Martini Ziekenhuis Medicatieveiligheidssysteem Off-label medicijnen High tech OK
Kinderen met broze botten, die lijden aan de
aandoening osteogenesis imperfecta, hebben
baat bij een speciaal trainingsprogramma. Ze
ontwikkelen daardoor meer spierkracht en
conditie, maar dat effect is niet blijvend. Dat
schrijven onderzoekers van de afdeling Kin-
dergeneeskunde van het UMC Utrecht in het
tijdschrift Journal of Pediatrics.
De onderzoekers bedachten voor kinderen met
osteogenesis imperfecta een programma met
veilige oefeningen. Het is voor het eerst dat
voor deze kinderen een dergelijk program­
ma ontwikkeld is. Vanwege de slechte bot­
kwaliteit breken ze gemakkelijk hun botten.
Ze zijn daardoor minder fysiek actief en heb­
ben een slechtere conditie. Aan het speciale
Utrechtse programma van drie maanden deden
34 kinderen mee. De oefeningen bestonden
onder meer uit fetsen, wandelen en kracht­
training. De kinderen in de controlegroep
trainden niet. Na drie maanden training had­
den de deelnemende kinderen een grotere
zuurstofopnamecapaciteit en meer spierkracht
dan controlekinderen.
Kinderen met
broze botten zouden
moeten trainen
Het UMCG in Groningen start een internati-
onaal topinstituut op het gebied van gezond
ouder worden. In dit topinstituut wordt alle
kennis over gezond zijn èn blijven, verkregen
uit onderzoek, gebundeld. Dat kondigde be-
stuursvoorzitter Bert Bruggeman aan in zijn
nieuwjaarstoespraak. Het topinstituut zal on-
geveer vierhonderd arbeidsplaatsen opleve-
ren. Het UMCG verwacht het topinstituut bin-
nen drie jaar te realiseren.
“Onze taak wordt breder. We hebben ver­
stand van ziek èn verstand van gezond. Wij
moeten ervoor zorgen dat die kennis beschik­
baar is voor mensen die een rol spelen bij de
gezondheid van mensen. Dat kunnen huisartsen
zijn, maar ook de voedingsindustrie. Dat kan
het onderwijs zijn, maar ook regionale zieken­
huizen en verzekeraars”, aldus Bruggeman. In
dit nieuwe topinstituut bundelt het UMCG al
zijn bestaand en nieuw onderzoek naar gezond
ouder worden. De kennis die hieruit voort­
komt, gebruikt het om mensen beter te maken
en gezond te houden. Grootschalige bevol­
kingsonderzoeken moeten volgens Bruggeman
antwoord geven op de vraag hoe we gezond
oud kunnen worden. De bevolking van Noord­
Nederland is hiervoor bij uitstek geschikt:
representatief voor Noordwest­Europa en
‘honkvast’. Hierdoor zijn de onder­
zoeksresultaten betrouwbaar voor geheel
Noordwest­Europa.
UMCG start
internationaal instituut
gezond ouder worden
Extra testosteron kan nadelige effecten van veroude-
ring tegengaan.
Testosteron goed voor oudere mannen
Het meest voorkomende goede voornemen
is dat mensen willen afvallen. Ook dit jaar is
dat het geval. Een enquête op MSN.nl, waar
ruim 38.000 mensen aan meededen, gaf aan
om hoeveel kilo’s het gaat: Nederland wil zo’n
318.470 kilo afvallen. In alle media zijn aan-
bevelingen te vinden die vooral zijn gericht op
gezond eten, meer bewegen, langzaam afval-
len en structureel levensgewoonten aanpas-
sen. Iedereen is zich ervan bewust dat deze
aanpak de juiste is. Toch blijkt dat mensen al-
lerlei ‘wonderprogramma’s’ willen volgen.
Voorbeelden zijn het mechanisch aangetrild
worden tijdens het tv kijken, allerlei verma­
geringspillen slikken en gewoon door blijven
eten, of tot allerlei extreme diëten overgaan.
Met name door de grote opkomst van obesitas
(door de grote omvang ervan zelfs al aange­
duid als ‘globesitas’), met alle gezondheids­
ellende en medische kosten, ligt er een grote
verantwoordelijkheid bij iedereen die het uit­
dijen kan indammen.
Goede begeleiding
Zwaarwlijvigheid is meestal een gevolg van
zowel lichamelijke als geestelijke aspecten.
Het eten en drinken van teveel of verkeerd
voedsel, zoals snacks, blijft aanlokkelijk en
is zelfs deels verslavend. Begeleiding door
diëtisten is voor veel mensen een goed be­
gin maar steeds vaker blijkt dat mensen toch
het verkeerde pad op blijven gaan. De ‘pre­
ventieve werking’ van de diëtisten is dan niet
voldoende. Bij extreem overgewicht is het al
enige tijd mogelijk dat in het ziekenhuis een
gedeelte van het overgewicht kan worden
aangepakt. Maagverkleining, vetverwijdering
en plastische correcties zijn sterk in opkomst.
Maar dat blijft reactief ingrijpen vanuit de kli­
niek. Steeds meer wordt vanuit het ziekenhuis
getracht om preventief in het proces betrok­
ken te worden. Het meest vertrouwde houvast
voor mensen is, bij lichamelijke klachten, ten­
slotte de dokter en in het bijzonder de specia­
list. Zoals veel mensen zijn gestopt met roken
‘omdat het moest van de arts’ zal er ook meer
en meer sprake zijn van een actieve begelei­
ding door specialisten bij het afvallen. Wel­
licht kan er hiervoor een lucratief programma
door het ziekenhuis worden gemaakt zodat de
besparing op de overmatige consumptie van
voedsel door de patiënt overgaat in een bij­
drage aan de gezondheidszorg. Dan ‘snijdt het
mes aan twee kanten’.
VOOR PROFESSIONALS IN DE MEDISCHE SECTOR
Eigen zaak of
maatschap?
Er is een bankier waarmee u niet alleen
over geld hoeft te praten. CenE Bankiers
denkt graag met u mee, zakelijk en privé.
Kijk op www.cenebankiers.nl.
De facilitaire
zorgondersteuner
www.isshospitalservices.nl
Tel: 030 - 24 24 800
Het nieuwe jaar begint voor veel mensenmet het voornemen om af te vallen.
Bij oudere mannen die een half jaar testoste­
ron slikken verbetert zowel de spier/vet­ver­
houding als de glucose-huishouding. Extra
testosteron gebruiken is daarmee wellicht
een manier om nadelige effecten van verou­
dering tegen te gaan. Onderzoekers van het
UMC Utrecht schrijven dit in het tijdschrift
JAMA van 2 januari. Ruim tweehonderd
gezonde mannen tussen de zestig en tachtig
jaar oud deden mee aan het onderzoek. De
ene helft gebruikte dagelijks tabletten testos­
teron, de andere helft een placebo. Na een
half jaar blijkt in de testosterongroep de li­
chaamssamenstelling ten goede veranderd te
zijn. De mannen hebben meer spiermassa en
minder vet.
www.jalaco.nl
consultancy & projectmanagement
medicatieveiligheid, logistiek en
ICT in de zorg
0182-322440
Een speciaal trainingsprogramma blijkt effectief voor
kinderen met broze botten.
Uitgever: Gouda Media Groep B.V.
Crabethstraat 38 D, 2801 AN Gouda
T (0182) 322456
F (0182) 322466
Redactie: Gouda Media Groep B.V.
De Ziekenhuiskrant
Eindredactie: Marja den Otter
Opmaak: Gouda Media Groep B.V. Afdeling
vormgeving
Fotografie: Gouda Media Groep B.V.
Druk: Wegener Nieuwsdruk Apeldoorn
Verspreiding: DistriQ Amsterdam
Redactie-adres: Crabethstraat 38 D
2801 AN Gouda
T (0182) 322456
E redactie@ziekenhuiskrant.nl
Advertentieverkoop:
Gouda Media Groep B.V.
T (0182) 322 456
E info@ziekenhuiskrant.nl
Mw. Monique van de Wiel
Bureau Van Vliet
Mw. Ann Surridge
T 023 571 47 45
E a.surridge@bureauvanvliet.com
Alhoewel deze krant met de grootst mogelijke
zorg is samengesteld, kan geen van betrokken
partijen aansprakelijk worden gesteld voor
eventueel voorkomende fouten.
Lezersservice
Algemene servicevragen:
maandag tot en met vrijdag van 9.00-16.00 uur;
telefoon (0182) 322 456 of mail naar:
info@ziekenhuiskrant.nl
Abonnementen
adres: Crabethstraat 38-D
2801 AN Gouda
Tel: (0182) 322 456
info@ziekenhuiskrant.nl
Prijzen: 1ste kwartaal 15 euro
2de, 3de, 4de kwartaal 20 euro
Redactie/tips:
Tips voor de redactie, een redactionele tekst of
een persbericht kunt u mailen naar
redactie@ziekenhuiskrant.nl
De redactie houdt zich het recht voor om artike-
len niet te plaatsen of in te korten.
Verspreiding:
De krant wordt tweewekelijks beschikbaar gesteld
in het personeelrestaurant van alle ziekenhuizen
in Nederland. Daarnaast wordt de krant toege-
stuurd aan alle afdelingshoofden. Ook wordt hij
aan leveranciers en betrokkenen verzonden.
De oplage bedraagt 25.000 exemplaren.
Webkrant:
De webkrant is op de avond vóór het verschijnen
van de papieren krant beschikbaar op
www.ziekenhuiskrant.nl In de webkrant worden
enkele pagina’s dagelijks ververst.
Komende verschijningsdata 2007:
Tweewekelijks. Klik op:
www.ziekenhuiskrant.nl/verschijning
Bezorging:
Bezorgklachten kunt u mailen naar
info@ziekenhuiskrant.nl of bel (0182) 322456
2
Actueel
Colofon
Nummer 1
16 januari 2008
Eerste Nederlandse
open MRI aanwinst
De zogeheten open MRI blijkt een succesvolle
aanwinst voor het academisch ziekenhuis
Maastricht (azM) te zijn. Als eerste Nederlands
ziekenhuis nam het azM twee jaar geleden de
Polestar N20 in gebruik. Het apparaat wordt in
de operatiekamer ingezet tijdens neurochirur-
gische ingrepen in het hoofd bij kinderen en
volwassenen. De neurochirurg kan zo op elk
gewenst ogenblik een nieuwe scan maken,
zonder de patiënt te transporteren, en beschikt
daardoor steeds over de meest actuele infor-
matie. Zo kan hij de operatie nog gerichter en
‘hersenbesparender’ uitvoeren. Dit voorkomt
complicaties en heroperaties en leidt tot een
sneller herstel, een kortere opnameduur, en
daaruit voortvloeiende kostenreductie.
“Met dit revolutionaire concept slagen we erin
om een maximale hoeveelheid tumorweefsel
weg te nemen uit de hersenen of uit de hy-
pofyse, terwijl we de omringende niet-aange-
taste weefsels maximaal sparen. Zo kunnen
we bijkomende hersenschade als gevolg van
de operatie zelf beperken of in veel gevallen
zelfs voorkomen” constateert kinderneurochi-
rurg Erwin Cornips.
Unieke ervaring
Na een inloop periode, waarin het volledige
OK team vertrouwd werd gemaakt met de
iMRI, is die inmiddels een belangrijke aan-
winst gebleken bij tal van operaties. Cornips:
“We hebben er hypofysetumoren en hersentu-
moren bij kinderen en volwassenen mee ge-
opereerd. Omdat tot nu toe iMRI in de neuro-
chirurgie en zeker in de kinderneurochirurgie
wereldwijd slechts in een zeer beperkt aantal
centra gebruikt wordt, zijn we daarmee in het
azM een unieke ervaring aan het opbouwen.”
Bij kinderen bepaalt de volledigheid waarmee
de tumor wordt weggenomen in grote mate de
kans op genezing, zowel bij goedaardige als
bij meer kwaadaardige tumoren (deze laatste
behoeven dan wel een nabehandeling). “Onze
MRI levert daar een grote bijdrage aan. We
kunnen immers tijdens de ingreep een scan
maken, controleren of alles verwijderd is, en
mocht dat niet het geval zijn verder opereren
tot we ons doel bereikt hebben”, aldus Cor-
nips.
Teamaanpak
Hij benadrukt dat de kracht van de kinder
neuro-oncologische ingrepen in het azM niet
ligt in grote aantallen. “Onze kracht ligt in de
kwaliteit van de behandeling en de aanpak
door een toegewijd team, dat bestaat uit drie
uitstekende kinderneurologen (professor Vles,
drs. Weber en drs. Nicolai), kinderoncoloog
drs. Granzen, gespecialiseerde kinderanes-
thesisten, kinderintensivisten, kinderoncolo-
gie verpleegkundigen, enz. Deze teamaanpak
garandeert de meest optimale zorg voor het
kind.” Eenzelfde ervaring hebben de Maas-
trichtse neurochirurgen met de hypofyse-ope-
raties, waarbij de iMRI wordt gecombineerd
met een andere recente technologische ont-
wikkeling, de endoscopische benadering door
de neus. Het azM heeft de afgelopen twee jaar
een ervaringsvoorsprong opgebouwd met de
iMRI. “Op dit ogenblik is een MRI op de OK
zeker nog cutting edge technology, een van
de wonderen van hedendaagse techniek en
know-how. Ongetwijfeld zal de techniek ver-
der ontwikkeld worden en zullen de toepas-
singsmogelijkheden en het aantal patiënten
die er voordeel van hebben in de nabije toe-
komst verder toenemen. Het voelt dan ook als
een voorrecht om aan deze boeiende ontwik-
kelingen mee te doen”, concludeert Cornips.
Een 36-jarige Chinese vrouw is onlangs in een
ziekenhuis in China met succes bevrijd van de
grootste tumor ooit die op haar billen was ge-
groeid. De tumor, die inmiddels 45 kilo woog,
was zwaarder geworden dan de patiënt zelf.
Twee teams van chirurgen waren meer dan
acht uur bezig om de tumor te verwijderen.
“We moesten de groep wel in tweeën splitsen.
Het ene team begon bovenaan met snijden en
het andere team onderaan om zo langzaam
naar elkaar toe te werken”, aldus de hoofd-
chirurg van het ziekenhuis. “Dit is werkelijk
de grootste tumor die we ooit hebben gezien.
En medische rapporten wijzen uit dat het zelfs
de grootste ter wereld is.” Volgens de vrouw
begon de tumor op haar rechterbil te groeien
toen zij pas twaalf jaar oud was. De patiënte
heeft de ziekte, multiple neurofibromatosis
(ooit onderwerp van de beroemde speelfilm
The Elephant man), geërfd van haar moeder.
Grootste tumor ooit
verwijderd
In de hersenen is voortdurend sprake van
interactie tussen gebieden die emoties ver-
werken en gebieden die het denkvermogen
regelen. Maar hoe die wisselwerking er pre-
cies uitziet is onbekend. Psychiater Odile van
den Heuvel van VUmc onderzoekt dit met be-
hulp van magnetische hersenmanipulatie bij
proefpersonen. Daarbij richt zij zich specifiek
op mensen met een dwangneurose, bij wie de
interactie tussen emotie en denkvermogen
verstoord is.
Het onderzoek vindt plaats bij veertig pa-
tiënten met een dwangstoornis (obsessieve-
compulsieve stoornis) zoals smetvrees, en
bij veertig gezonde controlepersonen. Met
gebruik van een magnetische spoel zal hun
dorsale hersengebied – dat het denkvermogen
regelt – gestimuleerd of juist geremd worden.
Na een uur is de hersenactiviteit weer op het
oorspronkelijke niveau. Het uitgangspunt van
deze studie is dat het denken wordt beïnvloed
door emoties. En dat mensen omgekeerd hun
emoties kunnen bijsturen met behulp van ge-
dachten. Dat wordt emotieregulatie genoemd.
Bij mensen met een dwangneurose lijkt de
emotieregulatie verstoord. Hun dorsale her-
sengedeelte (denkvermogen) is minder actief
dan bij gezonde personen en het ventrale her-
sendeel (emotie) is veel actiever. De veelge-
bruikte hypothese is dat de lagere activiteit in
het dorsale hersendeel tot gevolg heeft dat het
ventrale gebied onvoldoende in toom wordt
gehouden, waardoor de patiënt zijn emoties
niet goed kan bijsturen.
Hersenen tijdelijk
‘in de war’ brengen
Sint Maartenskliniek nummer één in onderzoek
naar patiënttevredenheid
Een avondopname van de hoofdingang van de Sint Maartenskliniek.
Bel gratis 0800 - 023 28 28
WWW.FREELIFT.COM
Hoe ervaren patiënten de Nederlandse zieken-
huizen? Het tijdschrift GezondNU publiceert
deze maand de resultaten uit een onderzoek
naar de tevredenheid van patiënten over de
zorg en dienstverlening van ziekenhuizen. Met
een rapportcijfer van 7,9 behaalt de Sint Maar-
tenskliniek in Nijmegen de hoogste score van
Nederland, een gedeelde eerste plaats met
Sionsberg Dokkum en UMC Utrecht.
Aan het onderzoek werkten vijfduizend patiën-
ten mee. Hun ervaringen met 33 ziekenhuizen
zijn representatief voor Nederland. De deel-
nemers aan het onderzoek werd gevraagd hun
ervaringen met ziekenhuizen op verschillende
punten te beoordelen. Naast de medische zorg
zijn ook de faciliteiten en klantvriendelijkheid
van groot belang. De Sint Maartenskliniek is
verheugd met de resultaten uit het onderzoek.
Patiëntentevredenheid is een van haar vijf
doelen. Sinds 2007 meet de Sint Maartenskli-
niek continu de tevredenheid van de patiënten
die behandeld zijn in de kliniek.
3 Actueel
Nummer 1
16 januari 2008
Begin marktwerking
zorg met vastgoed
Niet alleen de overheid frustreert de door
haarzelf gewenste marktwerking in de zorg
door beperkende regels, ook zorginstellin-
gen zelf en de marktsector frustreren elkaar.
Daadwerkelijke vrijheid en wederzijdse onder-
nemingszin zijn nodig, met zorgvastgoed als
testcase.
Het traditionele gereguleerde bekostigings-
systeem van de zorg moet, als het aan de mi-
nister ligt, stapsgewijs van de baan. Markt-
werking gaat dit systeem vervangen en moet
ervoor zorgen dat de cliënt centraal komt te
staan. De introductie van marktwerking in
de zorg is gestoeld op een aantal peilers. Al-
lereerst zal er worden beloond op basis van
geleverde prestaties. Zorginstellingen worden
betaald naar rato van de geleverde productie.
Hiermee komt een einde aan de gegarandeer-
de bekostiging op basis van nacalculatie zoals
dat gebruikelijk was in de zorg. Hierdoor gaan
instellingen risico lopen. Aan de andere kant
biedt het ook perspectieven. Instellingen die
efficiënte keuzes maken zullen betere resul-
taten behalen en kunnen deze resultaten op-
nieuw investeren. De tweede peiler is het ver-
minderen van bureaucratie in de zorg. Door
het afschaffen van het vergunningenstelsel zal
er geen sprake meer zijn van vooraf goedge-
keurde en gegarandeerde investeringen zoals
het College Bouw Zorginstellingen die tradi-
tioneel afgaf. De zorg gaat over van toetsing
vooraf naar toezicht achteraf. De laatste peiler
van de introductie van marktwerking betreft
de randvoorwaarde dat opgebouwd vermogen
in de zorg moet worden gehandhaafd voor de
zorg.
Vastgoedwinsten
Zoals zo vaak is de praktijk weerbarstiger dan
bovenstaande theorie. Want markt en zorg
drijven allesbehalve op natuurlijke wijze naar
elkaar toe. Vooralsnog blijven beide werel-
den op eigen terrein. Neem zorgvastgoed als
voorbeeld. Veel zorginstellingen bezitten een
potentiële schat aan terreinen en gebouwen
die rendabel kunnen worden geëxploiteerd.
Vanzelfsprekend staan projectontwikkelaars,
bouwers en financiers in de rij om hierbij
betrokken te worden. Maar de overheid zelf
verstoort het spel tussen markt en zorg door
allerlei marktimperfecties te introduceren. Zo
is het een zorgondernemer niet toegestaan om
vastgoedwinsten naar eigen goeddunken te
besteden. Vermogen moet gehandhaafd blij-
ven voor de zorg. Ook is er onlangs een offen-
sief gestart tegen de fusiegolf in de zorg. Daar,
waar het in het bedrijfsleven de normaalste
zaak van de wereld is om te fuseren om zo een
efficiëntere bedrijfsvoering te realiseren en te
profiteren van economies of scale (bijvoor-
beeld door overtollig vastgoed af te stoten),
wil de overheid hier voor de zorg paal en perk
stellen.
Koudwatervrees
Ook marktpartijen kampen met koudwater-
vrees. Bij initiatieven waarbij zorg en markt
bij elkaar komen zoals de bouw van zorgbou-
levards, gaan marktpartijen uit van onredelijk
hoge risico-opslagen. Zorginstellingen gaan
immers risico lopen en kunnen in de toekomst
failliet gaan. Dit vertaalt zich ondermeer in
buitensporig hoge huurvoorstellen waarbij elk
risico naar de zorginstelling wordt verschoven.
Zorginstellingen bezien deze huurvoorstellen
op hun beurt door een financiële bril geënt op
het traditionele bekostigingssysteem. Het re-
sultaat is een gapende kloof tussen markt en
zorginstelling.
Vruchtbare discussie
Zorgvastgoed is bij uitstek geschikt om de kan-
sen voor marktwerking in de zorg te toetsen.
Aan de overheid is de taak om imperfecties
uit de regelgeving te verwijderen. Instellingen
dienen ervoor te zorgen voldoende kennis van
de markt in huis te krijgen. Door oude rotten
uit het vastgoedvak in dienst te nemen of ex-
terne kennis op structurele basis in te kopen.
Dat vermindert het gevoel van achterstand dat
menig zorgbestuurder met zich meedraagt in
de discussie met marktpartijen. Commerciële
bedrijven dienen zich omgekeerd oprecht in te
leven in de bijzondere aspecten van de zorg en
de zorgcultuur. Kortom, kom uit de loopgra-
ven en ga een vruchtbare discussie met elkaar
aan. Meer dan ooit is er behoefte aan partijen
die het gehele speelveld kunnen overzien Dat
is in het belang van de zorg en de patiënt, maar
evenzeer van de inrichting van Nederland.
Door: George Müller van Fakton,
financiële vastgoedadviseurs
Momenteel bestaat de behandeling van pa-
tiënten met knie-artrose voornamelijk uit het
versterken van de spieren. De effectiviteit van
deze spierversterkende therapie blijkt echter
wisselend te zijn. Martin van der Esch heeft in
zijn promotieonderzoek ontdekt dat de knie-
instabiliteit van de artrosepatiënt hiervan een
oorzaak kan zijn. Door knie-artrose patiënten
ook te onderzoeken op knie-instabiliteit en
hiervoor gericht te behandelen kan de effecti-
viteit van de oefentherapie toenemen. Van der
Esch promoveerde op donderdag 10 januari
aan VU medisch centrum.
Van der Esch onderzocht bij 150 patiënten
die in het Jan van Breemen Instituut onder
behandeling waren voor knie-artrose de mate
van knie-instabiliteit. Voor het meten van deze
knie-instabiliteit bestond nog geen vaststaand
instrument. Van der Esch ontwikkelde hier-
voor een methode die vier aspecten meeneemt.
Zo keek hij naar de spierkracht van de boven-
beenspieren, de rekbaarheid (laxiteit) van de
knie kapsels en banden, het bewegingsgevoel
(proprioceptie) van de knie en de beweging
van de knie tijdens het lopen.
Weinig onderzoek
Uiteindelijk vond van der Esch dat bij 150
patiënten deze vier aspecten een belangrijke
rol spelen in het dagelijks functioneren. Bij elf
procent van de patiënten was er zelfs sprake
van een extreme instabiliteit. Op dit moment
vindt vervolgonderzoek plaats naar de juiste
behandeling voor de knie-instabiliteit naast de
gebruikelijke spierversterkende therapie. Na-
tionaal en internationaal vindt er weinig on-
derzoek plaats naar het functioneren van pa-
tiënten met knie-artrose. In Nederland zijn er
ruim 335.000 mensen die klachten hebben ten
gevolge van knie-artrose. Belangrijke klach-
ten zijn niet goed kunnen lopen, traplopen,
uit een stoel opstaan of uit bed komen. Door
de vergrijzing zal het aantal patiënten alleen
maar toenemen.
Knie-instabiliteit extra risicofactor bij
knie-artrose
Nationaal en internationaal vindt er weinig onderzoek
plaats naar knie-artrose.
De zorg kan veel doelmatiger en efficiën-
ter worden ingericht door gebruik te maken
van wiskundige voorspellingsmodellen en lo-
gistieke inzichten. De effecten daarvan zijn
kortere wachttijden voor patiënten, minder
afgezegde operaties en weigeringen en een
betere bezetting van ziekenhuisbedden. Dit
stelt drs. Mark Van Houdenhoven in het proef-
schrift Healthcare Logistics: the art of balance
waarop hij vorige maand promoveerde.
In zijn proefschrift breekt Mark Van Houden-
hoven, directeur van het Beatrixziekenhuis in
Gorinchem, een lans voor de samenwerking
tussen specialisten, managers en ingenieurs
om logistieke processen in de zorg te stroom-
lijnen. Goede samenwerking kan leiden tot
betere operatieplanning, maar ook tot een
betere regionale afstemming van IC-capaci-
teit en betere nachtelijke beschikbaarheid van
bedden en operatiekamers.
Analyseren
In zijn proefschrift biedt Van Houdenhoven
onder andere een model waarmee het ge-
bruik van operatiekamers beter kan worden
voorspeld. Van Houdenhoven: “De variatie in
duur van een operatieve ingreep leidt er toe
dat de capaciteit van een operatiekamer niet
optimaal wordt benut, met als gevolg dat de
kosten van de gezondheidszorg stijgen en er
geplande operaties worden afgezegd.” Door
het analyseren van een groot aantal operaties
kan beter worden bepaald hoe lang een ope-
ratie zal duren en dus hoeveel tijd er gereser-
veerd moet worden. Van Houdenhoven was
voorheen als clustermanager in het Erasmus
MC verantwoordelijk voor de planning op
OK’s en IC’. Hij was één van de trekkers van
het zogenaamde ‘Gegarandeerd OK’ project,
waarmee de bezettingsgraad van de operatie-
kamers is gestegen van 81 naar 87 procent.
Zorg kan doelmatiger en efficiënter
Veel zorginstellingen bezitten een potentiële schat aan terreinen en gebouwen.
De strijd tegen hondsdolheid
Biotechnologiebedrijf Crucell gaat samen met
het Franse Sanofi Pasteur een middel maken
tegen hondsdolheid. Crucell gebruikt daar-
voor antistoffen tegen het hondsdolheidvirus
die ze reeds heeft ontwikkeld.
Sanofi Pasteur, de vaccindivisie van het far-
maceutische concern Sanofi-Aventis, betaalt
Crucell in ruil daarvoor 76,5 miljoen euro.
Crucell is gevestigd in Leiden en heeft we-
reldwijd dochterondernemingen waar in totaal
ongeveer duizend mensen werken. Crucell zal
zijn vaccins tegen hondsdolheid maken met
behulp van gekweekte menselijke cellen.
Van Houdenhoven biedt een model waarmee het gebruik van operatiekamers beter kan worden voorspeld.
4
Nieuwbouw
Nummer 1
16 januari 2008
Megaverhuizing nieuw
Martini Ziekenhuis
Het nieuwe Martini Ziekenhuis in Groningen is
sinds begin januari volledig in bedrijf. Op don-
derdag 27 december vond de megaverhuizing
plaats van alle patiënten naar de nieuwe loca-
tie. Zij kregen daar een feestelijk welkom met
muziek, bloemen en een presentje.
De bouw van het nieuwe ziekenhuis is in de-
cember 2003 van start gegaan. In september
vorig jaar kon het gebouw worden opgele-
verd. Vanaf dat moment is (nieuwe) medi-
sche apparatuur geïnstalleerd en getest en zijn
ruimtes ingericht en bevoorraad. Verder is
volop proefgedraaid om veilige zorg te kun-
nen waarborgen. Het nieuwe ziekenhuis heeft
een oppervlakte van 58.000 m2, 580 bedden
en vijftien operatiekamers.
Endoscopische operatiekamers
Het ziekenhuis heeft twee state of the art en-
doscopische operatiekamers, waarmee het tot
de top van Nederland behoort. Voor de ‘sleu-
telgatoperaties’ die in dit endoscopisch chi-
rurgisch centrum worden verricht, is een in-
novatief systeem aangeschaft dat de operateur
beter zicht geeft en de kans op complicaties
verkleint. Het nieuwe ziekenhuis is overzich-
telijk en logisch ingedeeld: acute en planbare
zorg zijn van elkaar gescheiden en specialis-
men die veel met elkaar te maken hebben,
zijn bij elkaar in de buurt gehuisvest. Nieuw
op de Spoedeisende Hulp is de observatiepo-
likliniek, die bestaat uit twee ruime vertrek-
ken met in totaal veertien bedden. Patiënten
kunnen hier 24 uur verblijven om een uitslag
of definitieve opname dan wel ontslag af te
wachten. Een andere noviteit is de skybox van
FC Groningen waar patiënten de wedstrijden
van FC Groningen en andere sportevenemen-
ten live kunnen volgen. Alle patiënten hebben
een multi-mediascherm aan het bed. Dit is een
keuzescherm waarmee patiënten vanuit bed
kunnen telefoneren, tv kijken, radio luisteren,
ziekenhuisinformatie bekijken én internetten.
Healing environment
Het gebouw is volledig industrieel gebouwd;
de demontabele wanden en plafonds zorgen
ervoor dat het gebouw flexibel is en kan in-
spelen op toekomstige ontwikkelingen. De
nieuwe locatie is een healing environment:
een omgeving waarin mensen zich prettig voe-
len. Dit betekent dat er veel aandacht is voor
(dag)licht, kleur, uitzicht, veiligheid, oriënta-
tie, kunst, sport en zingeving. Ook de aandacht
voor natuur maakt deel uit van het healing en-
vironment: er is een open binnentuin (4000
m2) die ontworpen is door landschapsarchitect
Michael van Gessel en in samenwerking met
Vereniging Natuurmonumenten is aangelegd.
Het College Bouw Zorginstellingen heeft een
subsidie van 96.000 euro aan het ziekenhuis
verstrekt om onderzoek te doen naar het ef-
fect van het ‘healing environment concept’.
Beeldend kunstenaar Peter Struycken heeft de
kleuren van het nieuwe ziekenhuis ontworpen.
Door het hele gebouw zijn achttien kleuren
toegepast (op wanden, vloeren en meubilair).
De verschillende combinaties van kleuren ge-
ven iedere afdeling een eigen sfeer. Het nieu-
we Martini Ziekenhuis heeft 170 miljoen euro
gekost (dit bedrag is inclusief parkeergarage
en openbaar vervoer-as).

Eerste patiënt bezoekt Sint Franciscus
Gasthuis locatie Berkel
De IJsselmeerziekenhuizen heeft in de loca-
tie Zuiderzeeziekenhuis (Lelystad) een nieuw
Stiltecentrum geopend. Hier kunnen patiën-
ten, bezoekers en medewerkers van alle ge-
zindten terecht als zij een rustig moment voor
zichzelf willen hebben, zaken willen overden-
ken of willen bidden.
Er staat bijvoorbeeld een leestafel met een
boek waarin mensen hun gedachten, een wens
of boodschap kunnen schrijven en er liggen
een Bijbel en een Koran waaruit mensen troost
en inspiratie kunnen putten. Voor moslims
zijn er ook gebedskleedjes en een zonnewij-
zer waarop te zien is waar het oosten ligt. Het
Stiltecentrum is een belangrijke voorziening
in het ziekenhuis. Mensen worden juist hier
vaak geconfronteerd met emotioneel nieuws
en willen dan veelal een moment voor zichzelf
hebben. Het Stiltecentrum bevindt zich op de
begane grond naast de receptie en is perma-
nent geopend en voor iedereen toegankelijk.
Het Stiltecentrum is mede tot stand gekomen
dankzij een donatie.
IJsselmeerziekenhuizen opent nieuw
Stiltecentrum
Het stiltecentrum is bedoeld voor mensen die behoefte hebben aan een rustig moment.
De heer P.L. Batenburg, voorzitter Raad van Bestuur van het Sint Franciscus Gasthuis, verwelkomde maandag
7 januari de eerste patiënt op de nieuwe locatie Berkel. Mevrouw Nieuwenhuijzen ontving uit de handen van de
heer Batenburg een bos bloemen. Met dit gebaar willen alle medewerkers de patiënten welkom heten op de nieu-
we locatie.De locatie Berkel bestaat uit een polikliniek en een diagnostisch centrum. Inwoners van de gemeente
Lansingerland en omgeving kunnen dichtbij huis terecht voor, niet spoedeisende medisch specialistische zorg.
Daarnaast kan men, op basis van een verwijzing van huisarts of verloskundige, op deze nieuwe locatie terecht
voor diverse medische onderzoeken. Op zaterdag 8 maart 2008 is er een open dag voor patiënten, bezoekers en
geïnteresseerden. Op de foto v.l.n.r.: locatiemanager Lizette van der Stelt, dr. Schrama, mevrouw Nieuwenhuijzen,
de heer P.L. Batenburg, zorgmanager André Vis
Baby's in de verhuiswagen (links). Alles wordt goed vastgemaakt om verschuiving te voorkomen. (Foto's Jan
Buwalda, Groningen)
De eerste patiënt van het nieuwe ziekenhuis knipt samen met de heer Thiadens, voorzitter van de Raad van Be-
stuur, onder grote belangstelling een kleurige strik door.
Weinig gebreken bij gebouwen voor
kinder- en jeugdzorg
De gebouwkwaliteit in de kinder- en jeugdzorg
is goed. De gebouwen komen op de aspecten
functionaliteit, bouwtechnische kwaliteit en
geografische ligging positief uit het monito-
ringonderzoek, dat het College bouw zorgin-
stellingen in opdracht van het ministerie van
VWS (het programmaministerie voor Jeugd &
Gezin) heeft uitgevoerd. Het rapport is op 7
januari aan minister Rouvoet aangeboden.
De kinder- en jeugdzorg in Nederland wordt
door 56 provinciaal gefinancierde instel-
lingen verzorgd. In het onderzoek zijn 1422
gebouwen geïnventariseerd, waarvan er 746
aan een inspectie zijn onderworpen. De on-
derzochte gebouwen hebben een residentiële
functie: groepswonen, kamertrainingscentra
(KTC) of gezinswonen, of zijn in gebruik
voor dagbehandeling: medisch kinderdagver-
blijf (MKD) en Boddaertcentra (waar dagbe-
handeling/naschoolse opvang wordt geboden)
en daghulp voor niet-schoolgaande jongeren.
Het onderzoek door het College bouw zorgin-
stellingen (het Bouwcollege) had een inventa-
riserend karakter: waar staan de gebouwen en
om welk type gebouwen gaat het? Daarnaast
is de grootte, de ruimteverdeling en het aantal
kinderen in een gebouw opgenomen.
5 Voeding
Nummer 1
16 januari 2008
Romig mondgevoel met weinig vet
Een Wageningse promovendus heeft ontdekt
hoe fabrikanten levensmiddelen kunnen ma-
ken die consumenten wel het volvette, romige
mondgevoel geven terwijl, ze helemaal niet
zoveel vet bevatten. De kunst zit in het zo
klein mogelijk maken van de vetdruppeltjes.
Het proefschrift van dr. Guido Sala, verbon-
den aan de Agrotechnology & Food Sciences
Group van Wageningen UR, gaat over pro-
ducten als pudding. Maar zijn conclusies gaan
waarschijnlijk ook op voor kaas. "Levens-
middelentechnologen noemen die produc-
ten gelen", zegt Sala. "Ze hebben een vaste,
niet-vloeiende structuur en als je er een beetje
druk op uitoefent veren ze in eerste instantie
net als rubber een beetje terug. Bij veel druk,
bijvoorbeeld als je erop kauwt, vallen gelen
uiteen." Dat uiteenvallen heeft Sala drie jaar
bestudeerd. "Hoe kaas en pudding uiteenval-
len in de mond bepaalt hoe consumenten die
producten ervaren", legt Sala uit. "Naarmate
een stuk kaas in de mond tijdens het kauwen
in meer stukjes uiteenvalt, des te romiger erva-
ren consumenten die kaas.’ Het gewaardeerde
romige mondgevoel heeft alles met vet te ma-
ken. ‘In de meeste gelen zit het vet als kleine
druppeltjes. Die druppeltjes zijn de zwakke
punten in hun structuur. Het zijn potentiële
breukpunten. Des te meer vetdruppeltjes in
een gel, in des te meer stukjes spat een pud-
ding of een kaas in je mond uiteen." Voeg je
meer vet toe aan een gel, dan stijgt het aantal
druppeltjes. Maar je kunt ook de druppeltjes
kleiner maken", zegt Sala. "Als ze een factor
zeven kleiner zijn, heb je ongeveer de helft van
het vet nodig om een gel in net zoveel brok-
stukken uiteen te laten vallen als normaal."
En het kleiner maken van vetdruppels is niet
zo moeilijk, aldus Sala. Zijn onderzoek past
in een trend. De levensmiddelentechnologie
wil toe naar producten waarvan de eetervaring
door toegepaste technologie is aan te sturen,
aldus Sala. Hij deed geen onderzoek naar het
effect van verkleining van de vetdruppels in
vloeibare producten als melk en drinkyoghurt.
Maar uit ander onderzoek blijkt de verklein-
truc ook in die producten te werken, al is het
mechanisme anders.
Bron: www.wageningenuniversiteit.nl
Nederlandse groente bevat minste
bestrijdingsmiddelen
Milieudefensie, Natuur en Milieu en consu-
mentenvereniging Goede Waar & Co hebben
in december 2007 de Groente & Fruit Wijzer
voor consumenten gelanceerd. Op het hand-
zame kaartje kunnen consumenten zien waar
ze producten kunnen kopen die het minst ver-
vuild zijn met bestrijdingsmiddelen.
De Groente & Fruit Wijzer laat zien welke su-
permarkten het schoonste groente- en fruitas-
sortiment hebben. Ook wordt aangegeven
welke landen van herkomst het goed doen en
welke niet. Consumenten krijgen dagelijks al-
lerlei resten bestrijdingsmiddelen binnen. Ook
kleine hoeveelheden kunnen schadelijk zijn
voor de gezondheid. Kinderen en zwangere
vrouwen zijn extra kwetsbaar. Met de Groente
& Fruit Wijzer bij de hand kunnen consumen-
ten bewuste en gezonde keuzes maken bij het
boodschappen doen. Voor meer informatie:
www.weetwatjeeet.nl
Bifidobacteriën zijn al in 1899 door Henry Tis-
sier ontdekt in ontlasting van baby’s. Deze
bacteriën werden al snel als gezonde bacte-
riën gezien omdat ze voornamelijk gevonden
worden in baby’s die borstvoeding krijgen. Zij
hebben over het algemeen minder last van in-
fecties en andere darmproblemen. Naarmate
iemand ouder wordt, nemen de aantallen bi-
fidobacteriën af maar ze blijven altijd een sig-
nificant onderdeel vormen van de complexe
samenstelling van de darmflora.
In studies is aangetoond dat bifidobacteriën
deel uitmaken van de vaste stabiele kern van
de darmflora. Dit duidt op een interactie met de
gastheer (de mens) en een actieve levensstijl
van de bifidobacteriën in de darm. Nu is het
gangbare onderzoek naar welke soorten bacte-
riën aanwezig zijn in de darm verrijkt met on-
derzoek naar de functionele activiteit van de
darmbacteriën. Dit is gebeurd met nieuwe mo-
leculaire technieken die nu voorhanden zijn.
Het onderzoek, waarbij moedermelk een grote
rol speelt, toont aan dat de bifidobacteriën al
in de dikke darm van baby’s eiwitten produce-
ren en dat veel genen actief zijn zoals genen
die betrokken zijn bij de afbraak van suikers
in moedermelk en suikers die aanwezig zijn in
de slijmlaag van de darm. Ook in volwassenen
is er activiteit aangetoond van een grote ver-
scheidenheid van genen die te maken hebben
met afbraak van vezels, afkomstig uit voeding.
Deze kennis geeft inzicht in de levensstijl van
de bifidobacteriën in de darm. Het is essenti-
eel om meer over de invloed van bifidobac-
teriën op de mens en andere darmbacteriën
te weten te komen, omdat het aantal mensen
dat lijdt aan klachten aan het maagdarmkanaal
nog steeds stijgt. Met het gebruik van DNA-
sequenties en moleculaire technieken is een
nieuw tijdperk aangebroken. Deze technieken
zijn nog steeds sterk in ontwikkeling maar wel
noodzakelijk om meer te weten te komen over
bifidobacteriën. Om uiteindelijk gebruik te
kunnen maken van deze bacteriën die vanaf
de geboorte nauw met mensen verbonden zijn.
Bron: Voeding Nu, december 2007
Moedermelk en
bifidobacteriën
Bifidobacteriën worden voornamelijk gevonden bij baby's die borstvoeding krijgen.
Melk tegen hoge bloeddruk
Een glas melk om je bloeddruk te verlagen:
het lijkt onwerkelijk maar kan binnenkort re-
aliteit zijn. Dat zegt prof. Johan van Arendonk
van Wageningen Universiteit. Hij is projectlei-
der van Milk Genomics dat koeien probeert te
selecteren op genetische eigenschappen.
Bijvoorbeeld koeien die vooral melk geven
die geschikt is voor de productie van kaas.
Het is de bedoeling dat de selectie van koei-
en ertoe leidt dat er straks speciale kaas- en
melkkoeien komen. Ook wordt gekeken naar
koeien die een stofje bij zich dragen dat bij
mensen de bloeddruk verlaagt.
Bron: www.gezondheidsnet.nl
Sterke toename anorexia in Engeland
Het aantal te dikke Britten loopt de spuiga-
ten uit. Tegelijkertijd doet zich ook een heel
andere trend voor: ziekenhuizen in Engeland
melden een enorme toename van het aantal
jonge vrouwen met anorexia. In vijf jaar tijd
nam het aantal ziekenhuisopnames en op-
nameduur voor deze patiënten met zeventig
procent toe.
De gemiddelde leeftijd van de uitgemergelde
vrouwen is 24 jaar en één op de vijf is zelfs
jonger dan vijftien jaar. Het jongste patiëntje
was acht. De echte cijfers zijn waarschijnlijk
veel hoger, want veel meisjes en vrouwen
proberen zo lang mogelijk uit het medische
circuit te blijven. Ook het aantal mannen met
deze eetstoornis stijgt: de afgelopen twee jaar
werden er 42 mannen opgenomen, drie keer
zoveel als in 2002.
Bron: www.diabetesgroningen.nl
Hoe pudding uiteenvalt in de mond bepaalt hoe de
consument een product ervaart.
Diabetes – kwestie van leefstijl?
Diabetes is een ziekte die al voor de jaartel-
ling bekend was. De laatste jaren neemt het
aantal patiënten schrikbarend toe. Overge-
wicht is een belangrijke oorzaak. De kennis
over de ziekte groeit. De redactie van Actu-
ele Onderwerpen vond een actualisering over
dit onderwerp gewenst en heeft een nieuwe
uitgave binnen de AO-reeks verzorgd (eerder
stond dit thema in AO-nr. 2226 centraal).
Deze AO-uitgave geeft heldere voorlichting
over de preventie en hoe je met de ziekte om
kunt gaan. Systematisch wordt de relatie di-
abetes en de verschillende lichaamsfuncties
beschreven, zoals ogen, nieren, gewrichten
en zenuwen. Maar ook de rijvaardigheid,
seksualiteit, sollicitatie, levensverzekering
tot en met vakantietips komen aan bod. Zo
is het een praktisch AO-boekje geworden.
De AO-uitgave is te bestellen als boekje:
AO-nr. 2884 en kost € 3,25. De digitale uit-
gave kost € 1,95. Zie voor meer informatie:
www.actueleonderwerpen.nl
De Groente & Fruit Wijzer laat zien welke producten het minst vervuild zijn met bestrijdingsmiddelen.
Milk Genomics selecteerd koeien op genetische eigen-
schappen.
Overgewicht is een nationaal probleem maar
er zijn groepen Nederlanders bij wie het per-
centage mensen met overgewicht hoger ligt.
Het gaat bijvoorbeeld om Nederlanders van
Turkse en Marokkaanse afkomst.
Overgewicht wordt geassocieerd met een af-
name van de levensverwachting en ontstaat
meestal als gevolg van te veel eten en weinig
bewegen. Persoonlijke factoren zoals kennis,
houding en vaardigheden beïnvloeden het
voedings- en beweeggedrag en daarmee het
vóórkomen van overgewicht. Ook de sociaal-
culturele omgeving heeft een grote invloed.
Eten blijkt een belangrijke rol te spelen in het
leven van Turken en Marokkanen, zowel om
sociale, culturele als religieuze redenen. Bin-
nen de cultuur is gastvrijheid zeer belangrijk.
Het aanbieden van eten is een manier om gas-
ten te verwelkomen. Vaak wordt er uitgebreid
gekookt. Om verschillende redenen bewegen
veel Turkse en Marokkaanse vrouwen weinig
en sporten ze nauwelijks. Verder spelen het
klimaat en heimwee een grote rol. Meer infor-
matie: Voeding Nu, december 2007
6 Patiëntenzorg
Nummer 1
16 januari 2008
Meer zorg voor revaliderende patiënten
De heer P. Pavlov (Maartenskliniek Woerden)
en mevrouw C. Kranendonk (Zuwe) hebben
eind december een samenwerkingsovereen-
komst getekend. Hierdoor krijgen patiënten
na hun behandeling in het ziekenhuis aanvul-
lende zorg in Zuwe Zorgcentrum Maria-Oord.
De Maartenskliniek Woerden is gespeciali-
seerd in orthopedie en reumatologie. Zuwe
Maria-Oord (ZMO) biedt hoogwaardige faci-
liteiten en zorgmogelijkheden voor revalide-
rende patiënten.
Met name de oudere patiënt kent zijn eigen
medische en psychosociale dynamiek. Zuwe
Maria-Oord is specifiek toegerust voor de zorg
voor de oudere en/of revaliderende mens.
Zij biedt zorgmogelijkheden voor patiënten
die na een prothesiologie operatie nog een
korte periode moeten herstellen.
Individueel behandelplan
In samenwerking met de Maartenskliniek
Woerden wordt er in Zuwe Maria-Oord syste-
matisch gewerkt naar een terugkeer naar de
vertrouwde woonomgeving. De patiënt krijgt
een individueel behandelplan, waarbij de be-
handeling en revalidatie gericht is op herstel
en verbetering van de functies. Alle dagelijkse
bezigheden hebben tot doel de cliënt weer
voor te bereiden op zijn thuissituatie.
ZMC screent op
gebruik voedings-
supplementen
Het Zaans Medisch Centrum (ZMC) in Zaan-
dam screent naar eigen zeggen als eerste zie-
kenhuis in Europa patiënten voor de operatie
op het gebruik van voedingssupplementen.
Uit onderzoek blijkt dat diverse supplemen-
ten risico op complicaties geven tijdens een
operatie.
Voedingssupplementen bestaan uit vitaminen,
mineralen, kruiden of een combinatie daar-
van. In het algemeen gebruikt men deze om
de gezondheid te verbeteren. Echter blijkt uit
Amerikaans onderzoek dat verschillende sup-
plementen bijwerkingen hebben die het risico
vergroten op complicaties voor, tijdens of na
een operatie. Coen Budgen, anesthesieassi-
stent in het Zaans Medisch Centrum, schreef
een nota van aanbeveling na zijn onderzoek
over dit onderwerp. Zijn nota was voor Bud-
gen en anesthesioloog Tom Turk een reden
om het protocol ‘supplementen interventies’
te schrijven.
Kans op bloedingen
Anesthesiologen maken in hun preoperatieve
spreekuur gebruik van dit protocol. Aan de
hand hiervan adviseert de anesthesioloog tij-
dens dit spreekuur of de patiënt het supple-
mentgebruik kan continueren of dat hij daags
voor de operatie met dit supplement moet
stoppen om verhoogd risico uit te sluiten.
“Knoflook, glucosamine, ginseng en visolie
hebben bijvoorbeeld dezelfde effecten als
een bloedverdunner zoals ascal. Als een pa-
tiënt dergelijke supplementen inneemt moet
een anesthesioloog dat wel weten, een patiënt
heeft dan tijdens of na de operatie meer kans
op bloedingen. De bestandsdelen die in het
bloed voor de stolling zorgen (trombocyten)
worden immers geremd in hun werking door
de genoemde supplementen”, aldus Budgen.
Veilige zorg
Om risico’s te minimaliseren screent de anes-
thesioloog in het ZMC dus sinds kort de pa-
tiënt op supplementengebruik. “Op deze
manier bieden we in het Zaans Medisch Cen-
trum veiligere patiëntenzorg”, aldus Budgen.
De anesthesieassistent hoopt dat andere zie-
kenhuizen zullen volgen met een dergelijk
protocol: “Steeds meer mensen gebruiken
voedingssupplementen, daar moeten we op
bedacht zijn, veilige zorg moet hoog in het
vaandel staan”.
Sissy Grosfeld wint Nightingale 2007
Fysieke training heeft een gunstig effect op
de kwaliteit van leven en fysieke conditie bij
mensen die kanker gehad hebben. Cognitieve
gedragstherapie heeft naast een trainingspro-
gramma geen toegevoegde waarde. Dat con-
cludeert bewegingswetenschapper en epide-
mioloog Anne May in haar promotieonderzoek
dat ze uitvoerde bij het Julius Centrum, onder-
deel van het UMC Utrecht.
Mensen die kanker overleven kampen vaak
met restverschijnselen zoals vermoeidheid,
een zwakke fysieke conditie en soms ook
gevoelens van angst en depressie. Tijdens
haar promotie volgde May drie groepen van
in totaal 209 patiënten die kanker overleefd
hadden. Eén groep participeerde gedurende
twaalf weken in een fysiek trainingsprogram-
ma. Dat bestond uit twee keer per week twee
uur training: een uur individuele conditie- en
krachttraining en een uur groepssport en -spel.
Een tweede groep ontving naast het trainings-
programma ook cognitieve gedragstherapie.
Hierbij kregen mensen verschillende vaar-
digheden aangeleerd om effectief om te gaan
met hun kankergerelateerde problemen. Een
derde groep stond op de wachtlijst voor het
programma en fungeerde als controle.
Verrassend resultaat
Zowel meteen na afloop van het trainingspro-
gramma als negen maanden later rapporteren
de deelnemers een betere kwaliteit van leven.
Daarnaast zijn zij fitter dan de controlegroep,
zo laat een inspanningstest zien. De deelne-
mers die óók de cognitieve gedragstherapie
ontvingen waren niet nóg beter af dan de
groep die alleen de fysieke training onderging.
De cognitieve gedragstherapie voegt dus niets
extra’s toe aan het gunstige effect van fysieke
training. Een verrassend resultaat, aldus May.
Anne May promoveerde op 11 januari aan de
Universiteit Utrecht. KWF Kankerbestrijding
heeft een financiële bijdrage geleverd aan het
onderzoek.
Fysieke revalidatie verbetert het leven van
kankerpatiënten
Overgewicht bij Turkse en Marokkaanse
Amsterdammers
In het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch is voor de eerste keer de Nightingale prijs uitgereikt. Deze prijs
voor de meest patiëntvriendelijke medewerker van het ziekenhuis ging naar Sissy Grosfeld, vanwege haar bui-
tengewone inzet als mammacare-verpleegkundige op de polikliniek Chirurgie. Zowel door collega’s als patiënten
wordt zij geroemd om haar luisterend oor, haar deskundigheid en de geweldige manier waarop zij mensen in een
zeer moeilijke periode begeleidt. Naast een dinerbon en een kunstwerk ontvangt Sissy vijfduizend euro om in te
zetten op haar eigen afdeling voor de verdere verbetering van de patiëntenzorg. Op de foto van links naar rechts:
Betsie van der Sloot, juryvoorzitter en lid van de Cliëntenraad, Fatiha Baridi, Sandra van den Eeden en Sissy
Grosveld die de prijs ontvangt uit handen van ‘Florence Nightingale’ (foto Ruud van Genugten).
Anesthesieassistent Coen Budgen schreef een nota van aanbeveling na zijn onderzoek op het gebied van het
gebruik van voedingssupplementen.
De heer P. Pavlov en mevrouw C. Kranendonk ondertekenen de overeenkomst.
De diabetespoli van het St. Anna Ziekenhuis
in Geldrop is met ingang van 1 januari gestart
met een avondspreekuur. Eén avond per week
(wisselend van maandag tot en met donder-
dag) is er een diabetesverpleegkundige op
afspraak aanwezig.
Deze extra service is ontstaan omdat steeds
meer patiënten vragen naar een afspraak zo
vroeg of zo laat mogelijk op de dag in verband
met werk of school. Deze avond is dus vooral
bedoeld voor de patiënten die moeilijk over-
dag kunnen komen. Na een half jaar wordt het
spreekuur geëvalueerd.
7
Patiëntenzorg
Nummer 1
16 januari 2008
Groene Hart Ziekenhuis biedt halal eten aan
Islamitische patiënten in het Groene Hart
Ziekenhuis (GHZ) in Gouda kunnen sinds 8 ja-
nuari gebruik maken van een halal menu.
Halal betekent toegestaan, legaal. In relatie
tot eten betekent dit dat het eten is toegestaan
voor moslims. Daarbij moet het vlees afkom-
stig zijn van een dier dat op rituele wijze is
geslacht. Bij het slachten moet de naam van
Allah genoemd worden. Naast het halal menu
kunnen islamitische patiënten ook halal vlees-
waren bestellen voor de broodmaaltijd. Met
het aanbieden van de halal maaltijden is het
project afgerond waarbij het GHZ met verte-
genwoordigers van de moskeeën in Gouda,
gekeken heeft naar de zorg voor islamitische
patiënten.
Radio Rabat
Een van de andere extra faciliteiten die gere-
aliseerd zijn, is het aanbieden van Radio Ra-
bat aan opgenomen patiënten. Radio Rabat is
een radiozender die direct uit Marokko komt.
Deze zender zendt muzikale programma’s uit,
nieuws en interviews. Op vrijdag wordt meer
aandacht besteed aan het geloof, omdat deze
dag belangrijk is voor een moslim. Tijdens het
vrijdagmiddaggebed wordt overgeschakeld
naar één van de moskeeën in Gouda, zodat het
gebed te beluisteren is. Andere extra services
zijn de inzet van een patiëntenvoorlichter al-
lochtonen, aandacht voor de Ramadan en spe-
ciale voorlichtingsbijeenkomsten voor islami-
tische patiënten.
Alle Nederlandse ziekenhuizen hebben op
10 januari het rapport ‘Hartfalenzorg in zie-
kenhuizen uw zorg, onze zorg!’ ontvangen.
Harte zorg, vereniging van hartpatiënten, heeft
de hartfalenzorg in Nederland aan de hand
van door haar geformuleerde kwaliteitscriteria
in kaart gebracht. De hartfalenzorg is patiënt-
gericht, maar kan op een aantal punten zeker
nog beter. De resultaten van de inventarisatie
bieden goede aanknopingspunten voor verbe-
tering van de hartfalenzorg voor alle markt-
partijen in de zorg: patiëntenorganisaties,
zorgaanbieders en zorgverzekeraars.
Naar schatting 200.000 mensen in Nederland
hebben hartfalen. Hartezorg heeft kwaliteits-
criteria opgesteld waaraan de hartfalenzorg in
Nederland vanuit patiëntperspectief moet vol-
doen. Alle ziekenhuizen zijn vervolgens op
deze criteria bevraagd. Doel van deze inventa-
risatie is verdere verbetering van de hartfalen-
zorg te stimuleren, zodat iedere hartfalenpa-
tiënt dichtbij huis verantwoorde hartfalenzorg
kan verwachten.
Resultaten
De respons was ruim 72 procent. Uit de in-
ventarisatie blijkt dat veel ziekenhuizen aan
de patiënten kwaliteitscriteria voldoen. Zo is
er in alle (deelnemende) ziekenhuizen naast
het spreekuur met de cardioloog ook een
spreekuur met de hartfalenverpleegkundige.
Verder worden hartfalenpatiënten die zijn
aangemeld bij de hartfalenverpleegkundige
binnen een maand na ontslag, vaak al binnen
twee weken, op het poliklinisch spreekuur ge-
zien. Ook biedt een groot deel van de zieken-
huizen de mogelijkheid van thuisbezoek voor
hartfalenpatiënten met een slechte conditie.
Verbeterpunten zijn er ook. Nog niet alle zie-
kenhuizen bieden patiënten de mogelijkheid
deel te nemen aan een speciaal hartfalen reva-
lidatieprogramma. En meer dan de helft van
de ziekenhuizen heeft (nog) geen reguliere
multidisciplinaire patiëntbespreking.
Aanbieding rapport
Hartezorg heeft het conceptrapport voorgelegd
aan het bestuur van de Nederlandse Vereniging
voor Cardiologie (NVVC). “Het rapport biedt
uitgangspunten die ons allen kunnen helpen
de hartfalenzorg nog verder te verbeteren, een
uitdaging die wij graag mét alle betrokkenen
aan willen gaan”, aldus de positieve reactie
van de NVVC. In 2009 inventariseert Harte-
zorg vanuit het patiëntenperspectief opnieuw
de hartfalenzorg in de ziekenhuizen.
Hartfalenzorg in
ziekenhuizen kan
patiëntgerichter
Advertorial
In het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda
hangt veel kunst. Eén van die kunstvoorwer-
pen betreft een drieluik als cartoonschilderij
en draagt de titel ‘Pech’. Het bestaat uit drie
doeken geschilderd met acryl in het formaat
70 bij 70 centimeter. De maker daarvan is Jan
de Borst uit Stolwijk.
Na zijn opleiding aan de Academie voor Beel-
dende Kunsten in Rotterdam heeft De Borst
bij diverse reclamebureaus gewerkt. Begin
jaren zeventig vestigde hij zich als freelance
illustrator. Zo tekende hij in vogelvlucht per-
spectief onder meer bedrijfsterrein en maakt
voor projectontwikkelaars gemeubileerde
plattegronden voor nog te bouwen woningen.
Opdrachten waar hij ook veel plezier aan be-
leeft zijn de cartoons en dan vooral de grote
cartoonplaten waarop men iedere keer iets
nieuws ontdekt. Dit soort illustraties worden
vaak gebruikt voor kalenders en kerstkaar-
ten. Het figuurtje dat de hoofdrol speelt in
zijn cartoonschilderijen is al ontstaan tijdens
zijn opleiding aan de Academie en heeft ook
als strip in een Duitse en Belgische krant ge-
staan. De Borst kan een cartoonschilderij op
ieder gewenst formaat – mits vierkant – aan-
leveren. Ze zijn zeer geschikt voor het aan-
kleden van bedrijfsruimten. De onderwerpen
zijn bijna onuitputtelijk en voor ieder bedrijf
of particulier kan De Borst wel iets bedenken.
Opdrachtgevers kunnen natuurlijk ook zelf
met ideeën komen, die dan verder in over-
leg worden uitgewerkt. In plaats van acryl op
doek is print op doek ook mogelijk en dat is
handig als men meerdere exemplaren wenst.
Ook is het mogelijk het cartoonschilderij
direct op de muur te schilderen hetgeen De
Borst onder andere heeft toegepast bij het
gemeentekantoor van de gemeente Vlist en
het kantoor van de woningbouwvereniging
‘Stolwijk’ in Stolwijk. Wie meer hierover wil
weten, kan bellen: (0182) 341 575, e-mailen:
jandeborst.illustrator@kpnplanet.nl of kijken
op www.jandeborst-humoropdoek.nl
Cartoonschilderijen Jan de Borst in Gouds
Groene Hart Ziekenhuis
Prijs voor project ondervoeding van ’t Lange
Land Ziekenhuis
Tijdens de landelijke slotconferentie van het
project ‘Vroege herkenning en behandeling
van ondervoeding in Nederlandse ziekenhui-
zen’ is de posterpresentatie van de project-
groep BEST van ’t Lange Land Ziekenhuis
in Zoetermeer als beste verkozen onder de
28 deelnemende ziekenhuizen.
Ondervoeding belemmert het herstel. Er zijn
simpele maatregelen die ondervoeding in de
kiem kunnen smoren. Dit begint met het regel-
matig wegen van patiënten. Een eenvoudige
vragenlijst genaamd SNAQ (Short Nutritional
Assessment Questionnaire) brengt vervolgens
in kaart of de patiënt in de maanden voor op-
name veel is afgevallen, een verminderde eet-
lust had of in de maanden voorafgaande aan
opname drinkvoeding of sondevoeding ge-
bruikte. Wanneer deze SNAQ-score bekend is
kan voeding ‘op maat’ worden aangepast.
Goede resultaten
De projectgroep BEST van ’t Lange Land
Ziekenhuis heeft goede resultaten geboekt.
Wendie Hogerwaard: “We zijn het project
van screenen en behandelen van ondervoe-
ding daadwerkelijk in mei op twee afdelin-
gen gestart en dit daarna over het ziekenhuis
uitgerold. Inmiddels is op acht afdelingen de
‘SNAQ’ een bekend fenomeen.” Dat niet al-
leen de projectgroep BEST tevreden is over de
resultaten werd duidelijk tijdens de landelijke
slotconferentie 10 december. ’t Lange Land
Ziekenhuis werd genomineerd als een van
de acht best presterende ziekenhuizen onder
de deelnemers. Daarnaast werd de poster, die
door de projectgroep was gemaakt en gepre-
senteerd, als BESTe gekozen.
Fototentoonstelling twintig jaar St Jansdal
In 2008 bestaat ziekenhuis St Jansdal twintig jaar. Ter gelegenheid hiervan is er een expositie van foto’s in de
polikliniekgangen op de begane grond en op de eerste verdieping. Er hangen circa honderd foto’s en enkele
collages van krantenknipsels over belangrijke gebeurtenissen met betrekking tot het ziekenhuis. De foto is ge-
maakt in 1987 tijdens de verhuizing van patiënten van ziekenhuis St Jansdal naar de nieuwe, huidige locatie in
Harderwijk.
Diabetespoli St. Anna Ziekenhuis start met
avondspreekuur
De drieluik 'Pech'
8
Werken in de Zorg
Nummer 1
16 januari 2008

Werken
in de
ZORG
Care4Care is op zoek naar:

Verpleegkundigen niveau 4/5, Gespecialiseerde Verpleeg-
kundigen, Verzorgende IG en Teamleiders.
Door de voortdurende groei van aanvragen zijn wij dringend op
zoek naar mensen die uitdagend werk zoeken en die zich verder
willen ontwikkelen in hun vakgebied. Je kunt gaan werken in de
regio’s Zuid-Holland, Noord-Holland en Utrecht. Wat hebben wij
verder te bieden? Goede arbeidsvoorwaarden, zoals het volgen
van interne en/of specialistische opleidingen.
Een leaseauto behoort ook tot de mogelijkheden.
Reageer via onze website
www.Care4Care.nl
of bel naar 010-4778140
Een afspraak is zo gemaakt !
Hèt uitzend- en detacheringbureau
voor de zorg.
Dudokplein 214
3315 KH Dordrecht
078 6309292
www.continuecare.nl
Hét uitzendbureau voor zorg en welzijn.
PlusZend biedt jou:
Zinvol, gezellig en verantwoordelijk
werk op de dagen die jij wilt.
Er is een ruime keus aan functies.
Denk ook aan:
Praktijkervaring opdoen tijdens je studie in
de zorg en/of welzijn sector.
Kortom een baan die bij jou past!
www.pluszend.nl
Capelle aan den IJssel: 010-4507266
Gouda: 0182-547015
Woerden: 0348-499053
Zoetermeer: 079-3310437
aan het goede adres!
Wil je werken in zorg of welzijn in
de regio's rond Leiden, Gouda,
Rotterdam of Dordrecht?
Dan ben je bij
Op www.care2care.nl vind je
het meest complete aanbod van
banen in de regio’s Rijnstreek,
Rijnmond en Drechtsteden.
Dé weg naar een baan in zorg en welzijn
www.ibczorg.nl
IBC Zorg
Gangboord 5,
3904 PP, Veenendaal
info@ibczorg.nl
Tel.: 06-11 921 600
Kom werken bij I.B.C.Zorg
Als jij op zoek bent naar een baan in zorg of welzijn,
dan is Care2Care is hét mobiliteitscentrum in de regio.

Care2Care is ontstaan uit de goede samenwerking
tussen de diverse zorg- en welzijnsinstellingen in de
regio. Care2Care heeft dan ook uitstekende contacten
met ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen,
instellingen voor gehandicaptenzorg, psychiatrie,
jeugdhulpverlening en thuiszorgorganisaties. Werk-
zoekenden hebben wij een vacaturebank te bieden
met daarin het meest complete aanbod van banen in
zorg en welzijn in de regio’s rond Leiden, Gouda,
Rotterdam en Dordrecht.
Op de website www.care2care.nl vind je in onze
vacaturebank een actueel overzicht van alle open-
staande functies in zorg en welzijn een groot deel van
Zuid-Holland. Bij elke vacature wordt duidelijk aan-
gegeven hoe je kunt solliciteren.
Je kunt je ook inschrijven in onze online CV-bank.
Hiermee kan je jezelf onder de aandacht brengen van
de zorg- en welzijnsinstellingen. Werkgevers kunnen
je geanonimiseerde CV inzien. Als zij interesse heb-
ben, nemen zij contact met ons op, waarna wij jou
benaderen.
Tevens kun je je aanmelden voor onze e-mailservice.
Als er een vacature wordt geplaatst die aan de door
jou opgegeven voorwaarden voldoet, krijg je auto-
matisch een e-mail hierover toegestuurd.
Bezoek dus nú www.care2care.nl!
Zoek een baan die bij je past!
Tergooiziekenhuizen is de nieuwe naam van de in 2006 gefuseerde
ziekenhuizen Gooi-Noord (Blaricum) en Hilversum. Alleen door
samen te werken kunnen we nóg beter worden in het beter maken van
anderen. Onze missie is dan ook: mensen het veilige gevoel geven dat de
beste medische zorg altijd dichtbij is. Die missie brengen we intussen
dagelijks in de praktijk. Vooral met onze medewerkers, die - individueel
en als team - gedreven zijn om nóg beter te worden.
Laborant Klinische Neurofysiologie
Als laborant van deze afdeling verken je alle uithoeken van het
menselijk zenuwstelsel. Je registreert bijvoorbeeld de hersenactiviteit
bij patiënten en doet metingen van de oog- en gehoorzenuw en de
gevoels- en motorische zenuwbanen. Maar je bent ook betrokken
bij interessante wetenschappelijke ontwikkelingen. Zo wordt
in ons ziekenhuis momenteel gewerkt aan het opzetten van
een slaaponderzoek en een onderzoek naar de werking van de
evenwichtsorganen. Het begeleiden van leerlingen behoort ook tot je
taken. Ben jij een ervaren laborant die graag zelfstandig werkt, maar
ook goed functioneert in teamverband?
En heb je ook nog ervaring met slaaponderzoek? Dan ben jij geknipt
voor deze baan. Kijk voor meer informatie op onze website
www.tergooiziekenhuizen.nl
Postbus 10016, 1201 DA Hilversum
Om anderen beter te maken
willen we zelf nog beter worden
Het Leids Universitair Medisch Centrum
(LUMC) en biotechbedrijf Prosensa hebben
in december in het New England Journal of
Medicine (van Deutekom et al.) de positieve
resultaten bekendgemaakt van het eerste on-
derzoek wereldwijd met het RNA geneesmid-
del PRO051 bij vier patiënten met Duchenne
spierdystrofie (DMD), waarbij PRO051 de
aanmaak van dystrofine heeft hersteld in de
behandelde spiervezels van alle vier patiënten
die getest werden.
In deze studie kregen DMD-patiënten met een
leeftijd tussen tien en dertien jaar een eenma-
lige injectie met PRO051 (een 2’-O-methyl
antisense oligonucleotide) toegediend in een
klein gebied van een spier in het onderbeen.
Allereerste studie
In een biopt dat vier weken later werd geno-
men, lieten de meeste spiervezels nieuwe aan-
maak van dystrofine zien, in een hoeveelheid
die naar verwachting klinisch significant is.
Deze pilot-studie is de allereerste studie die
werd uitgevoerd met een op RNA gebaseerd
geneesmiddel voor DMD en betekent een
grote stap voorwaarts in de behandeling van
deze ernstige ziekte waarvoor tot nog toe geen
behandeling beschikbaar is.
Veiligheid
Nu er een eerste bewijs voor werkzaamheid is
gevonden, is Prosensa begonnen met de voor-
bereidingen voor een klinische fase I/II studie
naar de toepassing en veiligheid van herhaalde
systemische injecties van PRO051.
9 Farma
Nummer 1
16 januari 2008
In samenwerking met de Ziekenhuisapotheek
Noordoost-Brabant van het Jeroen Bosch
Ziekenhuis in Den Bosch hebben TASC Ma-
nagement uit Rosmalen en Simac QuadCore
uit Veldhoven een product ontwikkeld om de
behandeling van chemotherapie patiënten
veiliger te laten verlopen. Tech4Care is een
geautomatiseerd systeem, dat gebruik maakt
van Radio Frequency Identification (RFID).
Geneesmiddelen worden voorzien van zoge-
naamde tags waarin identificatie- en behan-
delinformatie is opgeslagen. Fouten en afwij-
kingen kunnen daardoor voorkomen worden
in het belang van de patiënt.
Tech4Care maakt gebruik van RFID (Radio
Frequency Identification), een bestaande en
bewezen technologie uit het bedrijfsleven.
RFID technologie is vervangend en aanvul-
lend voor barcode-systemen. Het verschil met
een barcodesysteem is, dat RFID beter te be-
veiligen is en meer informatie kan bevatten.
Bovendien kan een betere koppeling tussen
de patiënt, het toe te dienen geneesmiddel en
de behandeling worden gemaakt. Een bijko-
mende kwaliteit van RFID-labels, de drager
van de informatie, is dat tussentijds informatie
worden aangepast of toegevoegd. Tech4Care,
beperkt het risico op (menselijke) fouten bij
complexe processen. Dit gebeurt zonder dat
het oorspronkelijke proces ingrijpend moet
worden aangepast.
Labelen geneesmiddelen
Bij Tech4Care wordt eerst op basis van een
grondige risico-analyse bepaald op welke acti-
viteiten in het proces de RFID-labels en lezers/
schrijvers moeten worden toegepast. Vervol-
gens worden infuuszakken, geneesmiddelen,
verpleegkundigen, apothekers en patiënten
voorzien van RFID-labels, de zogenaamde
tags. Daarin wordt de noodzakelijke identi-
ficatie- en behandelinformatie opgeslagen.
Preventie
Het product Tech4care zorgt ervoor dat apo-
thekers en verpleegkundigen vanaf het recept
tot en met de toediening van de chemothera-
pie (cytostatica) de beschikking krijgen over
een geautomatiseerd veiligheidssysteem. Dit
systeem werkt in aanvulling op de ‘normale’
kwaliteits- en veiligheidsprocedures.
Patiëntveiligheid
“Patiëntgegevens, gegevens over de voor-
geschreven geneesmiddelen en de wijze van
toediening worden opgeslagen in het label dat
op het infuuszakje wordt geplakt, “vertelt zie-
kenhuisapotheker Freddy Gerkens. “Tijdens
de bereiding van het infuus en het transport
naar de patiënt vindt door middel van het
geautomatiseerde systeem voortdurend een
elektronische check plaats naast de mense-
lijke doublecheck.”
Een gelabelde infuuszak plus scanapparaat.
Geen anti-psychotica bij moeilijk lerende kinderen
Volgens Britse onderzoekers hebben kinderen
met leerproblemen weinig baat bij anti-psy-
chotica. Toch krijgen zij deze middelen vaak
voorgeschreven.
De onderzoekers waarschuwen dat artsen geen
anti-psychotica meer moeten voorschrijven
aan kinderen met leerproblemen. De medicij-
nen doen bij deze groep weinig, terwijl kin-
deren er vaak wel bijwerkingen van krijgen.
Bekende bijwerkingen zijn gewichtstoename
en hartproblemen. Volgens de onderzoekers
krijgen veel moeilijk lerende kinderen een
anti-psychoticum om agressieve buien tegen
te gaan.
Agressie
In het onderzoek kreeg een groep kinderen een
nep-pil, een andere groep kreeg Haloperidol
en weer een andere groep kreeg Risperidone.
De agressie bleek in alle drie de groepen iets
af te nemen, maar vooral in de groep met het
nep-medicijn. De woede-uitbarstingen zijn bij
moeilijk lerende kinderen ook zonder medi-
cijnen onder controle te krijgen, zo laten de
onderzoekers weten.
Positieve resultaten nieuw geneesmiddel DMD
De geneesmiddelbereiding met behulp van Tech4Care.
Proef nieuw medicatie-
veiligheidssysteem
Sommige medicijnen tegen botontkalking
zouden hevige pijnen in botten, gewrichten
en spieren kunnen veroorzaken. Dat meldden
Amerikaanse autoriteiten op het gebied van
voedsel en medicijnen (FDA) vorige week.
Het gaat volgens hen om Fosamax, van me-
dicijnenfabrikant Merck, en Actonel, verkocht
door Procter & Gamble en Sanofi-Aventis.
Dat de medicijnen mogelijk hevige en soms
zelfs verlammende pijn kunnen veroorzaken,
staat in de bijsluiters, maar de FDA is bang
dat dokters de link tussen het medicijngebruik
en de mogelijke pijnen over het hoofd zullen
zien. De pijn kan binnen dagen, maanden of
jaren nadat met de medicijnen is begonnen
komen opzetten. Artsen zouden in dat geval
moeten overwegen het medicijngebruik door
de patiënt tijdelijk of blijvend te stoppen. De
FDA is bezig deze zaak verder te onderzoeken
en verwacht dat een eindconclusie nog onge-
veer zes maanden op zich laat wachten.
Distrimed bv
Farmaceutische groothandel
voor ziekenhuizen
Ons vertrek punt is
uw farmaceutische
specialistische zorg
www.opgdistrimed.nl
Waarschuwing voor pijn door medicijn tegen
botontkalking
10
Kliniek
Nummer 1
16 januari 2008
Havenziekenhuis ontvangt NIAZ-keurmerk
Het Havenziekenhuis in Rotterdam heeft het felbegeerde kwaliteitskeurmerk van het Nederlands Instituut voor de
Accreditatie van Ziekenhuizen behaald. Met de NIAZ-accreditatie laat het Havenziekenhuis zien dat het veilige en
goede patiëntenzorg verleent volgens de laatste inzichten en dat het de bedrijfsvoering goed op orde heeft. Tijdens
een feestelijke bijeenkomst op maandag 7 januari reikte NIAZ-directeur mevrouw H. Beaard het accreditatiebe-
wijs uit aan de heer J. Dorresteijn, directeur van het Havenziekenhuis. Op de foto v.l.n.r. mw. Beaard (directeur
Niaz), de dames Stolwijk, Pols en Kooiman (stafmedewerkers Kwaliteit), dhr. J. Dorresteijn, directeur Havenzie-
kenhuis en mw. C.M. Leenders, voorzitter bestuurd medische staf en cardiologe in het Havenziekenhuis.
Off-label geneesmiddelen voorschrijven blijkt
een vanzelfsprekend onderdeel te zijn van de
medische zorg. Als een off-label voorschrift
binnen de beroepsgroep de voorkeursbehan-
deling is, kan het zelfs gewenst zijn. Het gaat
hierbij om het voorschrijven van geneesmid-
delen voor aandoeningen waarvoor deze mid-
delen niet zijn goedgekeurd of beoordeeld
door het College ter Beoordeling van Genees-
middelen.
Volgens artsen wordt off-label voorschrijven
meestal ingegeven door medische richtlijnen,
farmacotherapeutische handboeken en weten-
schappelijke literatuur. Deze motieven zijn in
lijn met de standpunten over off-label voor-
schrijven van het College ter Beoordeling van
Geneesmiddelen, de Inspectie voor de Ge-
zondheidszorg en het Nederlandse Huisartsen
Genootschap. Het is ook in lijn met de nieuwe
Geneesmiddelenwet, die op 1 juli 2007 van
kracht is geworden. Experimenteergedrag
komt slechts ‘zelden tot soms’ voor. Motieven
die neigen naar experimenteergedrag zoals
‘volgens eigen ervaringen werkzaam’ en ‘er-
varingen collega’s’ komen ‘soms tot regelma-
tig’ voor.
Informeren
Artsen zijn verplicht patiënten te informeren
over en toestemming te vragen voor off-label
voorschrijven. Toch doen zij dat slechts ’soms
tot regelmatig’ (huisartsen en kinderartsen) of
‘regelmatig tot vaak’ (medische oncologen,
dermatologen en neurologen). Ongeveer de
helft van de artsen geeft aan zelden tot nooit
de patiënt om toestemming te vragen.
Dit blijkt uit een enquête onder 464 huisartsen
en 406 specialisten, en een beschouwing van
medische richtlijnen van artsen. Daaruit blijkt
ook dat artsen behoefte hebben aan meer in-
formatie over off-label voorschrijven. Afhan-
kelijk van het specialisme, zegt 22 tot 45 pro-
cent van de artsen ‘regelmatig’ niet te weten
of een voorschrift off-label is.
De behoefte aan een meldpunt en evaluatie
binnen de beroepsgroep is bij alle onderzoch-
te beroepsgroepen groot. Vooral huisartsen
geven aan off-label gebruik maar ‘zelden tot
soms’ zelf of met vakgenoten te evalueren.
Risico’s
Of het off-label gebruik extra risico’s met zich
meebrengt is nog onduidelijk. De bewijzen
daarvoor in de literatuur zijn schaars en extra
risico’s worden vooralsnog vooral vanuit de
theorie verondersteld.
Aangenomen wordt dat bij tenminste een deel
van ziekenhuisopnamen veroorzaakt door ge-
neesmiddelengebruik, off-label voorschrijven
een rol speelt. Gedacht kan worden aan de
aanwezigheid van contra-indicaties, de aan-
wezigheid van waarschuwingen, verkeerd do-
seren of bekende interacties.
Er kan geconcludeerd worden dat er weinig
specifiek onderzoek is uitgevoerd naar de ri-
sico’s van off-label gebruik van geneesmid-
delen. De EMEA heeft geconcludeerd dat bij
kinderen het off-label en unlicensed gebruik
extra risico’s met zich meebrengt, maar dat de
bewijzen daarvoor schaars zijn. In de overige
risicogebieden worden extra risico’s voorals-
nog vooral op theoretische gronden veron-
dersteld. Het extra risico wordt veroorzaakt
door de beperkte hoeveelheid gegevens om de
balans werkzaamheid/veiligheid te beoorde-
len. Nader onderzoek, bij voorkeur op grotere
schaal, is dan ook gewenst.
Specifieke patiëntengroepen
Een aantal specifieke gebieden komen naar
voren waar off-label voorschrijven veel voor-
komt: bij kinderen, bij zwangere vrouwen, in
de psychiatrie, oncologie en dermatologie en
bij nieuwe geneesmiddelen. Overigens leidt
kwantificering tot sterk verschillende uit-
komsten, sterk afhankelijk van de gebruikte
interpretatie van off-label voorschrijven. Zo
kan kwantificeren plaatsvinden op basis van
een afwijkende indicatie maar ook op basis
van het in afwijking zijn van enige rubriek in
de SPC (dosering, toedieningweg, populatie,
contra-indicaties, waarschuwingen). Over de
aard en omvang van off-label voorschrijven
bij ouderen is weinig bekend. Onduidelijk is
in welke mate in het verleden in registratietek-
sten geanticipeerd is op de beperkte toepas-
baarheid van onderzoeksgegevens op oude-
ren. Het is te overwegen om te onderzoeken in
welke mate daarin in het verleden op geanti-
cipeerd is. Voor kinderen zijn de afgelopen ja-
ren in Nederland en Europa belangrijke initi-
atieven genomen om meer kennis te vergaren
over geneesmiddelentoepassingen. De kans is
aanwezig dat voor ouderen net zo’n inhaalslag
gedaan moet worden als voor kinderen.
Consequenties nieuwe wetgeving
Met het van kracht worden van de nieuwe
Geneesmiddelenwet, met daarin het artikel
waarin staat dat off-label voorschrijven alleen
Off-label gebruik van
geneesmiddelen
Om de zorg voor (psychiatrische) patiënten
te verbeteren, ondertekenden Stichting Buite-
namstel Geestgronden (SBG) en VU medisch
centrum (VUmc) eind december een samen-
werkingsovereenkomst. Zo’n veertig procent
van de mensen met lichamelijke klachten heeft
namelijk vaak ook psychische problemen. Aan
de andere kant hebben psychiatrisch patiën-
ten vaak lichamelijke klachten die onbehan-
deld blijven. Vanaf 1 januari 2008 is hiermee
het grootste centrum voor academisch psy-
chiatrische behandeling in Nederland een feit.
Uiteindelijk volgt, naar verwachting tussen
2010 en 2012, een volledige juridische fusie
tussen beide instellingen.
Door de samenwerking tussen VUmc en SBG
ontstaan er mogelijkheden voor nieuwe be-
handelmethoden. Bijvoorbeeld op het terrein
van ouderengeneeskunde, onbegrepen licha-
melijke klachten en terugdringing van on-
derbehandeling van lichamelijke klachten bij
chronisch psychiatrisch patiënten. Achter de
schermen ontwikkelden beide instellingen al
verschillende gezamenlijke initiatieven om de
patiëntenzorg te verbeteren. Zo start in januari
2008 het ‘centrum voor ouderengeneeskunde
Amsterdam - COGA VUmc’. Dit is een mul-
tidisciplinair dagcentrum voor patiënten met
klachten als somberheid, verwardheid, de-
mentie of de ziekte van Parkinson.
Achtergrond samenwerking
Voorheen had de psychiatrie een ‘status aparte’
binnen de algemene gezondheidszorg. Dat is
niet langer wenselijk. In de top tien van meest
voorkomende chronische ziekten staan vier
psychiatrische aandoeningen: angststoornis-
sen, depressie, verslaving en dementie. Door
de samenwerking tussen SBG en VUmc komt
er meer samenhang tussen de somatische en
psychische gezondheidszorg. Daarnaast wordt
er meer wetenschappelijk onderzoek op het
terrein van psychiatrie mogelijk. Tevens wordt
de positie van het vakgebied psychiatrie in de
geneeskunde opleiding versterkt.
Betere zorg voor (psychiatrische) patiënten
door intensieve samenwerking
Artsen zijn verplicht patiënten toestemming te vragen voor off-label voorschrijven. Maar dat gebeurt lang niet
altijd.
Zo’n veertig procent van de mensen met lichamelijke klachten heeft ook psychische problemen.
(Artikel ontleend aan het RIVM rapport 370050001; het onderzoek heeft plaatsgevonden in opdracht van de
inspectie.)
11
Kliniek
Nummer 1
16 januari 2008
Verzekeraarscombinatie UVIT zet een vol-
gende stap in het fusietraject. Door het
aantal hoofdvestigingen op termijn terug te
brengen van zeventien naar vijf wordt nog
meer efficiency bereikt. De IZA-kantoren in
Nieuwegein, Delft, Groningen, Heerhugo-
waard, ’s-Hertogenbosch, Oldenzaal, Sittard
en Velp worden gesloten. Daarnaast gaan de
VGZ-kantoren in Nijmegen, ’s-Hertogenbosch
en Tilburg op termijn dicht. Ook de Univé-kan-
toren in Zwolle en Heerlen sluiten.
Het voorgenomen huisvestingsbeleid voorziet
erin dat de kantoorlocaties in Assen, Alkmaar,
Eindhoven en Gorinchem blijven gehand-
haafd. Voor de nieuwe hoofdvestiging van
UVIT wordt een locatie gezocht in Arnhem.
Daarnaast blijven de verzekeringswinkels van
de verschillende merken - verspreid door heel
Nederland - aanwezig. De denkrichting over
de toekomstige huisvesting voor het concern
is de afgelopen dagen bekendgemaakt aan de
medewerkers van het concern. Doelstelling is
om zo snel mogelijk naar de nieuwe situatie
over te gaan, maar volgens CEO Edwin Vel-
zel zal het nog zeker vijf jaar duren alvorens
de gewenste herverdeling zich volledig heeft
geëffectueerd.
Univé-VGZ-IZA-Trias vermindert aantal kantoren
De maatschap Plastische, reconstructieve
en handchirurgie heeft op 1 januari na ruim
twintig jaar afscheid genomen van het Rode
Kruis Ziekenhuis (HagaZiekenhuis). De gehe-
le maatschap, die bestaat uit de heren R.E.F.
Huijgen, J.E. Sluimers en L.T. Tan en mevrouw
dr. J. Zguricas, is vanaf deze datum uitsluitend
gevestigd in het Haagse Bronovo en ’t Lange
Land Ziekenhuis in Zoetermeer.
Met deze stap investeren beide ziekenhuizen
naast algemeen plastische chirurgie in hand-
chirurgie (Bronovo Hand- en polscentrum),
mammareconstructie (samenwerking met het
LUMC) en aangezichtschirurgie (tumoren,
huid- en hoofdhalsreconstructies e.d.) en bie-
den zij ruimte aan kwalitatieve topzorg op dit
gebied. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan
de wens tot verbetering van de continuïteit,
herkenbare structuren en hechtere samenwer-
king en zal de - onaanvaardbare - wachttijd
voor patiënten met niet acute problematiek
worden verkort en zal er meer tevredenheid
onder de patiënten ontstaan.
is toegestaan als dat beschreven staat in proto-
collen of standaarden, en dat in andere geval-
len de voorschrijver eerst dient te overleggen
met een apotheker, neemt zowel het belang
van medische richtlijnen als de beoogde voor-
lichtingsfunctie van de apotheker toe.
Richtlijnen zijn geldende, vakinhoudelijke
aanbevelingen voor optimale zorg voor een
patiënt en zijn bedoeld om artsen en andere
zorgverleners te ondersteunen bij de klini-
sche besluitvorming. Een bekend instituut
dat richtlijnontwikkeling ondersteunt, is het
Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg
(CBO). Op de website van het CBO (www.
cbo.nl) wordt aangegeven dat aanbevelingen
in CBO-richtlijnen zoveel mogelijk weten-
schappelijk onderbouwd (evidence based)
zijn en er een ontwikkeling heeft plaatsgevon-
den van consensus- naar evidence based richt-
lijnen. Nederlandse organisaties die betrokken
of geïnteresseerd zijn in de ontwikkeling van
richtlijnen hebben zich georganiseerd in het
EBRO-platform (Evidence Based Richtlijn
Ontwikkeling). Ook dit platform geeft aan te
streven naar een hoge kwaliteit van richtlij-
nen met de principes van evidence-based en
andere criteria, waaronder onafhankelijkheid
van de opstellers, als leidraad. Mede gezien
de verankering van het belang van richtlijnen
in de nieuwe geneesmiddelenwet, is het be-
langrijk dat IGZ toeziet op een transparante,
verantwoorde en onafhankelijke ontwikkeling
van richtlijnen.
Ook artsen geven aan meer behoefte te hebben aan informatie over off-label voorschrijven.
In de verschillende ‘zorggidsen’ of ‘zorgvin-
ders’ van Univé, VGZ, IZA Cura, Trias en IZZ
konden verzekerden op internet al langer de
gecontracteerde zorgaanbieders in hun regio
vinden. Vanaf medio januari kunnen zij nu
voortaan ook gericht vergelijken en kiezen.
In één scherm overzien mensen de kwaliteit,
het patiëntenoordeel, de wachttijd en de ver-
goedingen van een behandeling of een specia-
lisme in ziekenhuis of kliniek.
Voortaan kan klant zelf kiezen en vergelijken
Plastisch chirurgen vestigen zich uitsluitend
in Bronovo en ’t Lange Land Ziekenhuis
In januari is het Maastricht Universitair Me-
disch Centrum+ (Maastricht UMC+) van start
gegaan. Dat gebeurde op 7 januari officieel
met het ondertekenen van de stukken die de
samenwerking tussen de het azM en de UM
bezegelen. De bestuursvoorzitters van de Uni-
versiteit Maastricht en het azM, Jo Ritzen en
Guy Peeters, en de decaan van de Faculteit
Health, Medicine and Life Sciences, Harry Hil-
len, namen dit voor hun rekening.
De naam Maastricht UMC+ staat nog niet
vast. Tijdens de nieuwjaarsreceptie is een
prijsvraag uitgeschreven voor medewerkers
en studenten van beide instellingen. Zij mo-
gen een naam bedenken.
Slagvaardig
Het Maastricht UMC+ beoogt verdere ver-
sterking van de strategische samenhang en
verhoogde efficiency. Inhoudelijk stond de sa-
menwerking tussen de universiteit en het zie-
kenhuis op basis van het onderzoeksplan ‘Fo-
cus en Ketens’ al goed op de rails. Daar wordt
nu aan toe gevoegd dat afwegingen voor de
toekomst over onderwijs, onderzoek en pa-
tiëntenzorg plaats vinden aan één bestuurs-
tafel. Dat bevordert de slagvaardigheid. Aan
de vorming van het Maastricht UMC+ is een
zorgvuldig proces van voorbereiding voorafge-
gaan. Daarbij heeft de integratie van topklini-
sche en topreferente zorg, excellent onderzoek
en onderwijs steeds als uitgangspunt gediend.
Door de nauwere samenwerking wordt kennis
sneller en efficiënter uitgewisseld, met een di-
rectere vertaling van onderzoeksresultaten in
de patiëntenzorg. De samenwerking leidt bo-
vendien tot nieuwe kansen voor het verwerven
van onderzoekssubsidies. De eerste contouren
zijn al duidelijk zichtbaar, bijvoorbeeld in de
samenwerking in technologische topinstituten
zoals CTMM (Centre for Translational Mole-
cular Medicine), Parelsnoer, BMM (Biomedi-
cal Materials) en TI Pharma.
Maastricht UMC+ beoogt verhoogde efficiency
Het Academisch Medisch Centrum (AMC) in
Amsterdam heeft met het project ‘Time is
Brain’ over Acute Hersenhulp de Univé Pa-
ludanus Prijs 2007 gewonnen. Pia Dijkstra,
voorzitter van de jury, maakte bekend welk
van de drie genomineerde projecten de win-
naar werd. Het winnende team van het AMC
nam de prijs van 10.000 euro en een onder-
scheiding in ontvangst van Lidy Hartemink,
directeur van Univé Zorgverzekeringen.
De prijsuitreiking vond donderdag 13 decem-
ber 2007 plaats op Landgoed Duin&Kruidberg
in Santpoort. Naast het Academisch Medisch
Centrum streden het Medisch Centrum Alk-
maar met het project ‘Herkenning van de ver-
worven niet-scrotale testis’ en het Sint Lucas
Andreas Ziekenhuis in Amsterdam met het
project ‘POP Expertise Centrum Amsterdam’
om de Univé Paludanus Prijs 2007. De jury
koos unaniem voor het project ‘Time is Brain’
van het Academisch Medisch Centrum. Ju-
ryvoorzitter Pia Dijkstra: “Patiënten met een
herseninfarct worden in het AMC zo snel mo-
gelijk geholpen. Door de vergrijzing spreekt
dit probleem een steeds groter publiek aan. Bij
dit project gaat het om goed georganiseerde
en gecoördineerde zorg tussen de ambulance-
diensten en de behandelteams in het zieken-
huis. Wij vinden dat andere ziekenhuizen in
Nederland deze goed gecoördineerde zorg en
organisatie in het ziekenhuis zouden moeten
overnemen.”
Paludanus Prijs
Voor de Univé Paludanus Prijs 2007 zijn
tweeënveertig zorginnovatieve projecten aan-
gemeld. Projecten die met een zichtbaar re-
sultaat een bijdrage hebben geleverd aan de
verbetering van de kwaliteit van de zorg in
Nederland, waarbij de patiënt en consument
centraal staan.
Acute Hersenhulp AMC winnaar Univé
Paludanus Prijs 2007
Het winnende team van het AMC, samen met een deel van de jury.
Zorgverzekeraar CZ gaat apothekers betalen
voor gesprekken met patiënten. In die ge-
sprekken moeten de apothekers het medicijn-
gebruik kritisch tegen het licht houden.
Als eerste zal een apotheek in Den Haag 150
euro per gesprek ontvangen, maakte CZ, een
van de grootste zorgverzekeraars van Neder-
land, onlangs bekend. Het gaat voorlopig om
een proef. Voor de gesprekken, die drie kwar-
tier duren, heeft apotheker Sonja Keizers de
zogenoemde Pillencheck ontwikkeld. In ruil
voor de betaling van het gesprek krijgt CZ
een korting op de medicijnen die de zorgver-
zekeraar moet vergoeden. De Pillencheck is
bedoeld voor mensen die chronisch medicij-
nen slikken, en moet leiden tot een beter en
bewuster gebruik van de medicamenten.
CZ gaat apotheker voor gesprek betalen
12 Advertentie
Nummer 1
16 januari 2008
Voor meer informatie/boekingen 0172 - 46 96 96 of kijk op:
www.vandervalkvakanties.nl
O
Hoorn 168-170
O
2404 HK Alphen aan den Rijn
UITWAAIEN
OP AMELAND
Ontdek het Wadden-
eiland Ameland
en kom tot rust in
het Golden Tulip
Resort Noordsee. Dit
luxueuze hotel staat
garant voor een zeer
aangenaam verblijf.
Incl. 2 nachten in
een sfeervolle 2 pers.
kamer, 2 x uitgebreid ontbijtbuffet, 1 x 3 gangen-
diner, eenmalig gebruik sauna, gebruik badjas,
afternoon tea, wandelroute en gebruik zwembad.
Aankomst: diverse data van januari t/m maart.
VERRASSEND
ANTWERPEN
Wereldstad in België! In en
rondom Antwerpen zijn er vol-
doende mogelijkheden voor een
heerlijk verblijf in Antwerpen.
U verblijft in het Golden Tulip
Antwerp Centre, een luxe 4
sterren hotel, perfect gelegen in
het stadcentrum van Antwer-
pen. Mede door haar perfecte ligging nabij Antwerpen
Centraal Station, TGV station, de dierentuin en de desig-
nershops, zakelijk en diamand district, is het hotel ideaal
voor een paar dagen verblijf. Incl. 2/3 nachten verblijf in
een 2-pers. kamer met ontbijtbuffet.
Aankomst: diverse data van januari t/m maart
OOSTENRIJK/ TIROL
Van der Valk Vakanties selecteerde voor u Landgoed
Zapfenhof, een zeer luxe 4-sterren plus hotel en één
van de mooiste en meest complete hotels in héél
Tirol. Hier bent u op het juiste adres als u wilt ont-
spannen en wilt genieten van een blik op de gletsjers
in het Zillertal. Het Landgoed beschikt o.a. over een
binnen- en een buitenzwembad (welke beiden het
hele jaar door worden verwarmd), meerdere sauna’s,
massagebaden en een infraroodkabine. In de res-
taurants kunt u in een sfeervolle ambiance genieten.
De kamers zijn sfeervol ingericht in Tiroolse stijl en
hebben een bad of douche,
toilet, radio, telefoon,
kabel tv, haardroger en
balkon met zitje.
Aankomst: iedere
zaterdag van april t/m
oktober
8- en 15-daagse
autoreis
incl. halfpension

v.a. € 459!!
BERLIJN
Ook aankomende zomer
bieden wij u weer de
mogelijkheid om per
comfortabele touringcar
naar het Van der Valk
hotel Berliner Ring in
Berlijn te gaan. In dit
4-sterren hotel verblijft u in een nette kamer en het
royale Van der Valk ontbijtbuffet is inbegrepen. Ter
plaatse maakt u 3 excursies welke u kennis laten
maken met deze schitterende metropool. Uiteraard
krijgt u ook tijd om op eigen gelegenheid de stad te
verkennen.
Vertrek: diverse zondagen van april t/m oktober
BEIERSE WOUD:
HET GROENE DAK VAN EUROPA
Boek nu voor deze
topper! Reis met de
bus af naar het mooie
Beierse Woud nabij de
Oostenrijkse grens en
geniet van de ongerepte natuur. Tijdens deze bus-
reis verblijven we in Morada hotel Bischofsmais op
basis van halfpension. Dit 3-sterren hotel beschikt
o.a. over een restaurant, bar, wellnesscenter en een
binnenzwembad. We maken meerdere excursies
o.a. naar de stad Passau en het nationale park
‘Bayerische Wald’.
Vertrek: 17/5, 7/6, 12/7, 23/8, 20/9 en 18/10
TOSCANE
Het schitterende 3-sterren hotel Regina is gelegen
in Montecatini Terme (Toscane). De mondaine sfeer
staat garant voor een aangenaam verblijf in dit stadje.
U kunt een bezoek brengen aan het prachtig gele-
gen Termen Tetuchio, tegenover het hotel. Het hotel
beschikt over een lift, een sfeervol restaurant, lounge met bar, buitenterras en een
openlucht zwembad (geopend v.a. mei t/m oktober) met ligstoelen en parasols. De
standaard kamers zijn van diverse faciliteiten voorzien.
Aankomst: iedere zaterdag van april t/m oktober.
UMBRIE
Dit schitterende 4-sterren Hotel Colle della Trinità is
gelegen nabij het plaatsje Corciano of zoals men het
ook wel noemt “het terras van Umbrië” met uitzicht
op Perugia, Assisi, de berg Subasio en de Sibillini
bergen. Het hotel beschikt o.a. over een lift, bar en res-
taurant, gelegen in het park op ca. 30 meter van het hoofdgebouw. Verder heeft het
hotel een zwembad (geopend van half mei t/m half sept.) en een wellnesscentrum.
In de omgeving zijn diverse golfclubs. De kamers zijn voorzien van een badkamer
met bad of douche, toilet, haardroger, TV, telefoon, verwarming, airconditioning,
koelkastje en kluis. Enkele kamers hebben een balkon of terras.
Aankomst: iedere zaterdag van 19/04 t/m 18/10
TOSCANE
Een echte aanrader! Deze uitzonderlijke voordelig
geprijsde autovakantie naar het prachtige Toscane. Een
fantastisch uitgangspunt voor een heerlijke vakantie
in deze prachtige omgeving. U kunt vanuit het Hotel
verschillende excursies maken naar o.a. Pisa, Lucca,
Florence, Sienna, Cinque, Terre, Viareggio en Massa
Carrara. U verblijft in het 4 sterren Grand Hotel Ambasciatori in een 2-pers. kamer
inclusief ontbijtbuffet en 3-gangendiner met keuzemenu en saladebuffet.
Aankomst: iedere zaterdag van april t/m oktober
CIAO ITALIA
8- en 15-daagse
autoreis
incl. halfpension

v.a. € 199!!
8- en 15-daagse
autoreis
incl. ontbijt

v.a. € 169!!
8- en 15-daagse
autoreis
incl.ontbijtbuffet
en 3-gangendiner

v.a. € 219!!
3- en 4-daagse
autoreis

v.a. € 99!! 3-daagse autoreis
v.a. € 139!!
8-daagse busreis
incl. halfpension

v.a. € 449!!
5-daagse busreis

v.a. € 189!!
DUITSLAND
BUSREIZEN
13
Hulpmiddelen
Nummer 1
16 januari 2008
Het Nationaal Hand- en Pols Fellowship gaat gespecialiseerde handchirurgen opleiden.
Hand- en polschirurgie
naar hoger plan
De afdeling Plastische en Reconstructieve
Chirurgie en Handchirurgie van het Erasmus
MC in Rotterdam en het Hand- en Polscen-
trum Nederland, onderdeel van het Diakones-
senhuis Zeist, hebben het initiatief genomen
voor het Nationaal Hand- en Pols Fellowship,
bedoeld om gespecialiseerde handchirurgen
op te leiden.
Deelnemers aan het fellowship moeten al
gespecialiseerd zijn in plastische chirurgie,
orthopedie of traumatologie en dienen over
basis-handchirurgische en microchirurgische
vaardigheden te beschikken.
Langer ziekteverzuim
Veel patiënten met hand- of polsproblemen,
bijvoorbeeld als gevolg van een ongeluk, ko-
men pas in een laat stadium terecht bij een
gespecialiseerde handchirurg. Als de eerste
opvang van dergelijk letsel niet goed gaat, kan
dat een niet-optimale behandeling en onnodig
langdurige klachten tot gevolg hebben. In een
studie is aangetoond dat patiënten die niet zijn
behandeld in gespecialiseerde handcentra lan-
ger ziekteverzuim en meer invaliditeit verto-
nen en daarom ook hogere invaliditeitsuitke-
ringen krijgen. Snellere inschakeling van een
gespecialiseerde handchirurg bij diagnose en
behandeling heeft daarom gunstige effecten
op de kosten van de zorg.
Versnippering
Prof.dr. Steven Hovius, plastisch chirurg en
afdelingshoofd in Erasmus MC, is één van
de initiatiefnemers. Hovius: “De behandeling
van hand- en polsproblemen is zeer complex.
In de huidige Nederlandse specialistische op-
leiding kan het volledige palet van hand- en
polsproblemen en perifere zenuwaandoenin-
gen niet geboden worden, waardoor kennis en
kunde versnipperen. In Nederland bestaat een
aantal handcentra, waarbij duidelijk verschil-
len bestaan in de ervaring op deelgebieden.
Het ene centrum is bijvoorbeeld meer ervaren
in behandeling van aangeboren afwijkingen,
terwijl het andere centrum meer gespecia-
liseerd is in polsproblemen. Een opleiding
waarbij het gehele spectrum aan bod komt is
noodzakelijk om méér gespecialiseerde hand-
chirurgen te krijgen.” Het fellowship duurt
een jaar. De fellow moet gedurende het eerste
halfjaar werken in Erasmus MC en het Haga
Ziekenhuis en het tweede halfjaar in het Di-
akonessenhuis Zeist, het VUmc en het AMC.
De fellow volgt omschreven onderwijsmodu-
les en doet aan het eind van het fellowship het
Europees Handexamen.
Wegwerpcamera’s voor ‘vergeetachtige’
aanstaande ouders
De afdeling verloskunde van Máxima Medisch
Centrum (MMC) in Veldhoven heeft vijftig
wegwerpcamera’s gekregen van FujiFilm in
Rotterdam. De toestellen worden gebruikt
voor stellen die halsoverkop naar het zieken-
huis moeten om te bevallen. Vaak wordt het
fototoestel dan vergeten.
“En dat is dan toch jammer”, zegt unithoofd
verloskunde Kees Willems. “Een bevalling
kan je niet nog eens overdoen.” MMC heeft
een NICU (Neonatale Intensive Care Unit)
waar te vroeg geborenen worden opgenomen.
In Nederland zijn tien NICU’s verspreid over
het land. Vaak worden vrouwen uit de regio
met grote spoed overgebracht naar Veldho-
ven omdat er complicaties optreden. In de
haast wordt het fototoestel dan vergeten. Op
dit moment betalen de verpleegkundigen de
wegwerpcamera’s zelf uit een afdelingspotje.
Eigenlijk zouden ze aan de ouders een paar
euro moeten vragen, maar door het babyge-
luk schiet dat er nog wel eens bij in. “We zijn
erg blij met de camera’s van FujiFilm. Maar
ik ben er van overtuigd dat de ouders nog véél
blijer zijn.”
Gezamenlijk ‘Stericenter’ in Zuid-Limburg
Maastricht Universitair Medisch Centrum
(Maastricht UMC) en Orbis Medisch en Zorg-
concern in Sittard gaan voor het eerst in Ne-
derland samenwerken op het gebied van het
steriliseren van instrumentarium. De voorzit-
ters van de raden van bestuur, de heren Guy
Peeters (Maastricht UMC) en Ludo Jansen
(Orbis), hebben daartoe op 9 januari de sa-
menwerkingsovereenkomst ondertekend.
Met de ondertekening bezegelen de zieken-
huizen een overeenkomst met B. Braun Me-
dical B.V. Dit bedrijf is na een aanbesteding
als winnaar uit de bus gekomen. De onder-
tekening is een mijlpaal in de samenwerking
tussen de ziekenhuizen die eerder al hun lo-
gistieke functie hebben uitbesteed. B. Braun
Medical B.V. gaat het management van de
Centrale Sterilisatie Afdeling (CSA) van zo-
wel het Maastricht UMC als Orbis overne-
men. Hiermee is een belangrijke stap gezet in
het traject dat moet leiden tot een gezamenlijk
sterilisatiecentrum.
Uniek
In Nederland is nog niet eerder door meer-
dere partijen gezamenlijk de sterilisatiefunc-
tie opgezet. Dit is ook de reden waarom al in
een vroeg stadium naar een externe partij is
gezocht. B. Braun heeft al vergelijkbare tra-
jecten uitgevoerd in Duitsland, Oostenrijk en
Zwitserland. De ervaring bij deze trajecten
opgedaan maakt hen tot de ideale partner om
gezamenlijk met het azM en Orbis dit ‘Steri-
center’ te realiseren.
Locatie
Eén van de eerstvolgende stappen is nu, naast
het voorbereiden van de interne organisaties
en de ICT-systemen, het kiezen van een ge-
schikte locatie. De exacte locatie is nog niet
bepaald, maar het ‘Stericenter’ zal in Zuid-
Limburg komen te liggen.
Het kinderteam van het Waterlandziekenhuis neemt de speciale Smiley-vlag in ontvangst, die binnenkort buiten
bij het ziekenhuis zal wapperen. Alleen ziekenhuizen die twee of drie Smiley’s hebben ‘verdiend’ ontvangen deze
vlag. Van links naar rechts: Noah met zijn moeder, Angelique van Bergen (bestuurslid Vereniging Kind en Zie-
kenhuis), Dick Streefkerk (afdelingshoofd gynaecologie/verloskunde en kind), Karin Massar (kinderarts) en twee
kinderverpleegkundigen.
Smiley’s voor ziekenhuizen
Het Waterlandziekenhuis in Purmerend heeft
van de Vereniging Kind en Ziekenhuis twee
Smiley’s ontvangen omdat het ziekenhuis zich
positief onderscheidt door haar voorzieningen
voor kinderen en hun ouders. De Smiley’s zijn
toegekend aan de kinderafdeling en aan de
dagbehandeling. Ook de kinderafdeling van
het Ropcke-Zweers Ziekenhuis in Hardenberg
ontving recent een Smiley.
De Smiley is een kwaliteitskeurmerk en geeft
aan dat de zorg op de afdeling waarvoor de
Smiley is toegekend, voldoet aan alle criteria
die de Vereniging Kind en Ziekenhuis daar-
aan stelt. Omdat het Waterland twee Smi-
ley’s heeft ontvangen heeft het kinderteam
- namens Astrid Beijer (teamleider kind) - op
19 december een speciale Smiley vlag uit-
gereikt gekregen. Astrid reageert verheugd:
“Ik vind het ontzettend belangrijk dat onze
patiëntjes en hun ouders goed geïnformeerd
en opgevangen worden wanneer zij een be-
handeling of operatie ondergaan. Vooral voor
kinderen is dit zo ontzettend belangrijk omdat
ze dan zonder bang te zijn naar het ziekenhuis
komen.”
Orthodontisten verhuizen naar Spaarne
Ziekenhuis
Orthodontisten in Heemstede hebben in
januari hun nieuwe praktijk geopend in het
Spaarne Ziekenhuis in Heemstede.
De afgelopen 31 jaar was de praktijk gevestigd
in de voormalige zusterflat van het Spaarne
Ziekenhuis in de Johan Wagenaarlaan. Met de
verhuizing van het Spaarne Ziekenhuis naar
Hoofddorp veranderde ook de bestemming
van deze flat. De orthodontisten zijn zeer ge-
lukkig met de nieuwe vestigingsplaats in het
Spaarne Ziekenhuis, 300 meter verderop. De
praktijkoppervlakte is groter geworden. Bo-
vendien wordt er gewerkt in een moderne
medische omgeving wat ook de contacten met
andere medici bevordert en waardoor de totale
dienstverlening verbeterd wordt.
Orthodontisten hebben door de verhuizing naar het Spaarne Ziekenhuis meer contacten met andere medici.
14
Inkoop/financieel
Nummer 1
16 januari 2008
Het geld dat gescheiden mensen uitgeven
aan zorgkosten ligt ongeveer 48 procent bo-
ven het nationale gemiddelde van kosten voor
zorg per inwoner. Mensen met een hbo- of
universitaire opleiding geven minder uit. Hun
kosten liggen zo’n elf procent onder het natio-
nale gemiddelde. Deze schatting maken het
Erasmus MC en RIVM op basis van hun on-
derzoek ‘Sociale verschillen in zorggebruik en
zorgkosten in Nederland 2003’.
Voor mensen met alleen basisonderwijs lig-
gen de zorgkosten ongeveer 21 procent boven
het landelijke niveau (gemiddeld 3.545 euro
per inwoner per jaar). Voor weduwen en we-
duwnaren zijn die kosten 31 procent hoger. De
kosten voor zowel westerse als niet-westerse
allochtonen bedragen vijftien procent meer
dan het nationale gemiddelde.
Geestelijke gezondheidszorg
Het Erasmus MC deed onderzoek in opdracht
van het RIVM naar het effect van de sociaal-
economische positie (SEP), samenlevings-
vorm en land van herkomst op het verschil
in zorggebruik in Nederland. De SEP en sa-
menlevingsvorm waren vooral van invloed op
het gebruik van geestelijke gezondheidszorg,
maatschappelijk werk, wijkverpleging en ge-
zinszorg. In mindere mate bleken deze facto-
ren ook effect te hebben op huisartsbezoek,
ziekenhuisovernachtingen en gebruik van me-
dicijnen op recept. Verder blijken mensen van
niet-westerse afkomst vaker op bezoek te gaan
bij de huisarts, de maatschappelijk werker of
de ambulante geestelijke gezondheidszorg.
Gezondheidsachterstanden
De grote sociale verschillen in zorggebruik
konden vrijwel geheel worden toegeschreven
aan het vaker vóórkomen van gezondheids-
problemen onder mensen met een lagere so-
ciaal-economische positie. De onderzoekers
komen daarom tot de conclusie dat de zor-
geuro in grote lijnen op de juiste plek terecht-
komt, namelijk bij hen die de zorg het hardst
nodig hebben. De grote verschillen in zorg-
kosten onderstrepen volgens de onderzoekers
het belang van risicosolidariteit in de Neder-
landse gezondheidszorg. Bovendien tonen de
resultaten aan dat de bestrijding van gezond-
heidsachterstanden kan bijdragen aan het te-
rugdringen van de kosten in de Nederlandse
gezondheidszorg.
Na scheiden hoge
zorgkosten
Vier jonge onderzoekers van het UMC Utrecht
hebben in december een Veni-subsidie ont-
vangen van NWO. Deze subsidie bedraagt
maximaal 208.000 euro. Met dit bedrag kan de
onderzoeker drie jaar lang onderzoek doen en
ideeën ontwikkelen. De vier winnaars zijn Joris
Benschop (fysiologische chemie), Imo Hoefer
(experimentele cardiologie), Arne Lindqvist
(oncologie) en Willem van Schaik (medische
microbiologie).
De vier Veni-onderzoekers zijn actief in uit-
eenlopende disciplines. Benschop vraagt zich
af hoe het komt dat slechts een deel van de
genen in ons DNA actief zijn. Hij bestudeert
de eiwitten die verantwoordelijk zijn voor het
activeren van DNA. Hoefer zoekt uit hoe het
mogelijk is de groei van natuurlijke bypas-
ses, die ontstaan bij vernauwde slagaderen, te
stimuleren. Lindqvist probeert te begrijpen
hoe kankercellen tot het besluit komen anders
te delen dan gewone cellen. En Schaikt ach-
terhaalt hoe de bacterie Enterococcus faecium
in korte tijd van een onschuldige bacterie tot
een gevreesde ziekenhuisbacterie heeft kun-
nen veranderen.
Vernieuwend onderzoek
NWO heeft 89 jonge, recent gepromoveerde
wetenschappers een Veni-subsidie toegekend.
In totaal schreven 530 onderzoekers een on-
derzoeksvoorstel. De aanvragen werden be-
oordeeld door wetenschappers in binnen- en
buitenland. De succesvolle kandidaten werden
geselecteerd vanwege hun opvallend en ori-
gineel talent voor het doen van vernieuwend
wetenschappelijk onderzoek.
Veni-subsidie voor jonge onderzoekers
Een scheiding kost geld.
Het Albert Schweitzer ziekenhuis in Dordrecht
is op 10 januari een actie gestart om dona-
teurs te werven voor het Holy Family Mission
Hospital (HFMH) in Malawi.
Met deze actie wil het ziekenhuis in de ko-
mende twee jaar 100.000 euro bijeenbrengen.
Dr. Rutger Anten, als tropenarts uitgezonden
in Malawi door Cordaid Memisa, gaf het
startschot voor de actie. Bedrijven en parti-
culieren uit de regio worden de komende tijd
door het Albert Schweitzer ziekenhuis bena-
derd voor een bijdrage aan dit internationale
hulpproject. Het geld wordt op verzoek van
het HFMH onder meer besteed aan het opstar-
ten van bouwprojecten, waaronder de bouw
van een onderkomen voor familie en patiën-
ten. Ook wordt er een uitwisselingsproject
opgezet waarbij personeel wordt geschoold.
Medewerkers van het Albert Schweitzer zie-
kenhuis zullen vanaf september 2008 in de
Nursing college op het terrein van het HMFH
verpleegkundigen opleiden en zelf hulp bie-
den waar nodig. Al eerder zetten afdelingen
en medewerkers van het Albert Schweitzer
ziekenhuis zich in om medische apparatuur
beschikbaar te stellen. In juni verleden jaar
werd een container naar Malawi gestuurd met
computers, een kopieerapparaat en medische
middelen, zoals een OK-tafel, behandelstoe-
len, een tandartsstoel en een echo-apparaat.
Donaties voor de verschillende projecten zijn
meer dan welkom. Voor informatie hierover
kan men contact opnemen met de afdeling
Communicatie & Voorlichting van het Albert
Schweitzer ziekenhuis of kijken op de website
www.aszhelptmalawi.nl
Het Albert Schweitzer ziekenhuis in actie voor
regioziekenhuis in Malawi
Tropenarts Rutgen Anten, werkzaam in het Holy
Family Mission Hospital in Malawi.
Het Erasmus MC ontvangt een subsidie van
2,4 miljoen euro in het kader van het Subsi-
dieprogramma Kennis Exploitatie (SKE) van
Technopartner. Het universitair medisch cen-
trum zal deze subsidie gebruiken om de acti-
viteiten op het gebied van kennisvalorisatie te
versterken en nog meer startende innovatieve
life science bedrijven te ondersteunen.
De afgelopen vijf jaar heeft de afdeling Ken-
nistransfer van het Erasmus MC een nieuw
beleid geïntroduceerd om nieuwe uitvindin-
gen te valoriseren. Dit heeft geresulteerd in de
oprichting van ruim twintig bedrijven binnen
de Erasmus MC Incubator en het afsluiten van
een veelvoud van contracten met grote farma-
ceutische bedrijven. Zes nieuwe bedrijven zijn
inmiddels zo succesvol dat ze de Incubator
hebben verlaten, ofwel door verkoop aan een
ander bedrijf, ofwel door verzelfstandiging.
Met de SKE subsidie kan de afdeling Kennis-
transfer haar structuur en capaciteit voor ken-
nisvalorisatie verder uitbouwen. De afdeling
zal zich nog meer gaan richten op het scouten
en screenen van uitvindingen binnen lopende
onderzoeksprogramma’s van het Erasmus
MC en de ondersteuning van nieuwe spin-off
bedrijven. Hierin werkt het Erasmus MC in
het kader van het project ‘Rotterdam werkt’
samen met de Rotterdam School of Manage-
ment (RSM-EUR), de Economic Develop-
ment Board Rotterdam (EDBR) en bedrijven
als Ernst & Young, PriceWaterhouseCoopers,
Vereenigde Octrooigemachtigden, ING Bank,
Rabobank en Biofarmind, de vereniging voor
biofarmaceutische industrie in Nederland.
Koploper
Steef Blok, hoofd van de afdeling Kennis-
transfer: “We zijn heel blij met deze subsidie,
die ons in staat stelt onze positie als koploper
op het gebied van kennistransfer in de life sci-
ence in Nederland verder uit te bouwen. We
hebben een ambitieus plan en gaan laten zien
dat er op dit terrein nog veel meer mogelijk
is. In de komende vier jaar van het Techno-
partner-SKE programma willen we tenminste
dertig veelbelovende spin-off bedrijven star-
ten. Dit legt de basis voor het ontstaan van de
‘Crucell’s’van de toekomst als resultaat van
het hoog aangeschreven onderzoek dat binnen
het Erasmus MC plaatsvindt.”
Erasmus MC krijgt stimuleringssubsidie van
Technopartner
De Michael J. Fox Foundation for Parkinson’s
Research heeft een omvangrijke subsidie
(850.000 dollar) toegekend aan de ParkFit
studie van onderzoeker dr. Marten Munneke
en neuroloog dr. Bas Bloem van het Parkinson
Centrum Nijmegen (ParC), onderdeel van het
UMC St Radboud. Eerder dit jaar kreeg deze
ParkFit studie al een subsidie van ZonMw
(250.000 Euro).
De Michael J. Fox Foundation voor Parkin-
son’s Research is een particulier initiatief van
de beroemde acteur Michael J. Fox, bekend
van onder andere de Back to the Future tri-
logie. Fox, geboren in 1961, kreeg al betrek-
kelijk jong zelf de ziekte van Parkinson en is
ernstig ziek. Hij besloot zich in te zetten voor
fondsenwerving voor onderzoek naar de be-
handeling van deze ziekte en richtte daartoe
de Foundation op.
Schadelijk
Veel Parkinsonpatiënten worden, als de ziekte
vordert, inactief. Dit heeft mogelijk een on-
gunstig effect op verschillende aspecten van
de Parkinson. Lichaamsbeweging, bijvoor-
beeld via sportbeoefening, zou goed kunnen
zijn voor bijvoorbeeld de stemming, de alge-
hele fitheid of de slaap. Anderzijds zou teveel
beweging voor Parkinson patiënten ook scha-
delijk kunnen zijn, onder andere doordat de
kans op vallen toeneemt.
Opleiding
De ParkFit studie is bedoeld om uit te zoeken
wat de positieve en negatieve effecten zijn van
sporten bij Parkinson. Parkfit wordt toegepast
binnen dertig landelijke netwerken (Parkin-
sonNet), die vanuit het UMC St Radboud
zijn opgezet. De subsidies worden besteed
aan de ontwikkeling van het sportprogramma,
de opleiding van fysiotherapeuten zodat deze
het sportprogramma aan Parkinsonpatiënten
kunnen aanbieden en voor wetenschappelijk
onderzoek naar de effecten van het sportpro-
gramma.
Omvangrijke subsidie voor onderzoek
sportprogramma Parkinsonpatiënten
15
Gezondheid
Nummer 1
16 januari 2008
Laboratorium IJssel-
land Ziekenhuis helpt
gezonder te leven
Steeds meer mensen gaan bewust om met hun gezond-
heid. Zij passen hun leefstijl aan door meer te bewegen
en gezonder te eten. Wie zich inzet voor voor een betere
gezondheid wil natuurlijk ook weten of het allemaal
helpt. Sinds kort is dit mogelijk dankzij een samen-
werkingsverband tussen David Lloyd Sports & Health
Club en het laboratorium van het IJsselland Zieken-
huis in Capelle aan den IJssel. Iedereen (sporters en
niet-sporters) kan bloed laten prikken bij David Lloyd.
Het laboratorium van het IJsselland ziekenhuis analy-
seert het bloed op een aantal ‘markers’ die passen bij
een gezonde leefstijl en goede voeding.
Vermindering bloedvergiftiging speerpunt
Medisch Spectrum Twente
Medisch Spectrum Twente in Enschede doet
inmiddels ruim een jaar mee aan een wereld-
wijde campagne om de sterfte als gevolg van
bloedvergiftiging (sepsis) te verminderen.
Bloedvergiftiging is een belangrijke doods-
oorzaak in ziekenhuizen geeft internist René
Brouwer van Medisch Spectrum Twente aan.
Van alle opgenomen patiënten lijdt ongeveer
twee procent aan bloedvergiftiging. Op de
Intensive Care ligt dit percentage aanmerke-
lijk hoger, namelijk op circa tien procent. De
sterfte kan in ernstige gevallen oplopen tot
rond de vijftig procent. In het kader van de
wereldwijde campagne die Surviving Sepsis
Campaign heet, is het streven er op gericht om
in vijf jaar tijd het aantal overlijdensgevallen
aan bloedvergiftiging met zo’n 25 procent te
verminderen. Brouwer: “Dit is geen gemakke-
lijke opgave en kan dan ook alleen worden ge-
haald als alle schakels in de keten meedoen en
de behandelrichtlijnen naleven. Het gaat om
kennis, bewustwording en gedrag”, aldus de
Enschedese internist. Vandaar dat hij met zijn
mensen verschillende trainingen in het zieken-
huis organiseert waarbij de symptomen én de
behandelrichtlijn onder de aandacht worden
gebracht. Hij heeft een kaartje voor alle me-
dische specialisten en assistenten in opleiding
tot specialist ontwikkeld waarop staat hoe
sepsis kan worden herkend, en welke behan-
delwijze aangewezen is. De eerste resultaten
zijn hoopgevend aldus internist Brouwer. Vol-
gend jaar wordt de nieuwe behandelrichtlijn
geëvalueerd en worden de resultaten over het
eerste jaar gepubliceerd.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
presenteerde vorige maand het rapport ‘Het
resultaat telt’ over prestaties van ziekenhui-
zen in 2006. Het rapport is een analyse van
gegevens die ziekenhuizen hebben verstrekt
op basis van twintig prestatie-indicatoren voor
ziekenhuizen. De uitkomsten geven goed in-
zicht in de stand van de kwaliteit van de zorg
in de Nederlandse ziekenhuizen.
In het rapport worden enkele opvallende re-
sultaten genoemd. Zo blijkt de daling van het
aantal decubitus-gevallen (doorliggen) door te
zetten. Verder blijkt de registratie van compli-
caties in ziekenhuizen sterk te verschillen per
specialisme. De ontwikkelingen bij de chirur-
gie worden hoopgevend genoemd. Het aantal
ziekenhuizen met een team gericht op pijn-
bestrijding is toegenomen. En tot slot blijken
vrijwel alle ziekenhuizen geïntegreerde zorg
te bieden voor patiënten met een herseninfarct
of hersenbloeding.
Verbeterpunten
Er zijn ook een aantal punten waarop zieken-
huizen moeten verbeteren. In veel zieken-
huizen is het aantal ongeplande heroperaties
na een operatie aan de dikke darm opvallend
hoog. De inspectie heeft deze ziekenhuizen
gevraagd te onderzoeken waar dit aan ligt.
Verder hebben de meeste ziekenhuizen on-
voldoende inzicht in de pijnbeleving van pa-
tiënten, omdat ze dit nog niet systematisch
meten, terwijl er effectieve meetinstrumenten
beschikbaar zijn. In zes ziekenhuizen met een
intensive care is geen geregistreerde intensi-
vist beschikbaar. Medicatiegegevens zijn nog
vrijwel niet elektronisch beschikbaar voor de
voorschrijvend artsen. Ziekenhuisapotheken
beschikken vaak wel over elektronische me-
dicatiegegevens.
Jaargesprekken
Met de prestatie-indicatoren kan de inspectie
haar toezicht effectiever en meer risicogericht
uitvoeren. Ook krijgen de ziekenhuizen beter
inzicht in hun eigen functioneren om daarmee
de kwaliteit en de veiligheid van zorg voor
patiënten verder te verbeteren. De inspectie
bespreekt de resultaten van de individuele zie-
kenhuizen in de jaargesprekken met de Raad
van Bestuur. De inspectie stelt pas een oordeel
over de kwaliteit van het ziekenhuis vast na
dit jaargesprek. Een waardeoordeel over het
gehele ziekenhuis op basis van de prestatie-
indicatoren alleen doet immers geen recht aan
de complexiteit van een ziekenhuis.
IGZ meet prestaties
ziekenhuizen in 2006
Pioniers der Geneeskunde
Wilhelm Conrad Röntgen (1845-1923) was
een Duits natuurkundige. Hij is vooral be-
kend door zijn ontdekking van de naar hem
vernoemde röntgenstraling.
Röntgen werd geboren in de Duitse plaats
Lennep bij Remscheid en verhuisde in 1848
met zijn ouders naar Apeldoorn. Hij werd
van de school verwijderd toen hij weigerde
de naam te noemen van een leerling die een
karikatuur van een leraar had getekend. In
1865 ging hij natuurkunde studeren aan de
Technische School in Utrecht, maar zakte
daar voor het eindexamen. Zonder diploma
mocht hij zich niet inschrijven als student
aan de Universiteit Utrecht. Hij mocht alleen
als toehoorder op de universiteit aanwezig
zijn. Na enige tijd vervolgde hij zijn studie
in Zürich, waar hij in 1869 zijn doctoraal be-
haalde.

Nobelprijs
Röntgen bekleedde verschillende leerstoelen
in onder meer Straatsburg en München. Zijn
aanvankelijke belangstelling had betrekking
op gassen en de elektrische eigenschappen
van kwarts. Zijn belangrijkste bijdrage was
uiteraard die van de ontdekking van röntgen-
straling op 8 november 1895. In 1901 kreeg
Röntgen de allereerste Nobelprijs in de Na-
tuurkunde. De prijs werd officieel toegekend
‘ter erkenning van de buitengewone dien-
sten’ die hij heeft geleverd door de ontdek-
king van de opmerkelijke straling die vervol-
gens naar hem is genoemd. Röntgen schonk
de geldprijs aan zijn universiteit, destijds die
van München. Hij weigerde hij op morele
gronden enige vorm van patent op zijn vin-
ding. Evenmin wilde hij dat de gevonden on-
bekende X-stralen naar hem zouden worden
vernoemd. Röntgen stierf aan kanker. Waar-
schijnlijk niet door zijn werkzaamheden met
ioniserende straling, omdat hij als een van de
weinige pioniers routinematig lood gebruikte
voor de afscherming van straling en zijn on-
derzoeksperiode bovendien niet zo lang heeft
geduurd.
Veel mensen ziek door Toxoplasmose
Deskundigen van de Voedsel en Waren Au-
toriteit stellen dat de ziekte Toxoplasmose in
Nederland erg wordt onderschat. De infectie
leidt tot een langere en zwaardere ziekteperi-
ode dan gedacht.
Zij bekeken de ziektelast van Toxoplasmose
en die bleek te laag ingeschat. Volgens hen is
het één van de ergste infecties die men van
een dier kan krijgen. Besmettelijke eitjes uit
kattenpoep en vlees van besmette dieren ver-
oorzaken de ziekte. De deskundigen willen dat
er meer voorlichting komt om besmetting te
voorkomen. Handschoenen dragen bij het ver-
schonen van de kattenbak of bij het tuinieren
zijn simpele, maar onderschatte maatregelen.
Extreme vermoeidheid
De ziekte kan ernstige gevolgen hebben voor
ongeboren kinderen. Bij volwassenen kan het
leiden tot Pfeiffer-achtige symptomen: ex-
treme vermoeidheid en leverproblemen. De
ziekte is moeilijk te genezen. Veel mensen
hebben antistoffen tegen de parasiet in hun
bloed, hetgeen betekent dat ze ooit besmet
zijn geweest. Vooral mensen met een zwakke
weerstand worden ziek, terwijl veel anderen
niets merken van de besmetting.
Het rapport van de IGZ biedt ziekenhuizen inzicht in hun eigen functioneren, om daarmee de zorg voor de patiënt
verder te kunnen verbeteren.
Handschoenen dragen bij het verschonen van de kattenbak kan besmetting voorkomen.
Dutje goed voor geheugen
Overdag een dutje doen verbetert het lange
termijngeheugen. Wie overdag anderhalf uur
slaapt, presteert in de uren erna beter dan wie
geen dutje doet.

Dat zeggen onderzoekers die het effect van
slapen op de hersenen hebben onderzocht. Het
effect van een middagdutje was vooral zicht-
baar bij het lange termijngeheugen. Daarin is
opgeslagen hoe je bepaalde dingen moet doen
en wat je hebt gedaan. De onderzoeksgroep
die tussen de middag anderhalf uur sliep,
bleek bepaalde oefeningen beter uit te voeren
dan de groep die de hele dag wakker bleef.
Het aantal uren nachtrust had geen invloed op
de prestaties: na een nacht slapen deden beide
groepen de oefeningen even goed. Uit een
ander experiment bij dezelfde mensen bleek
dat degenen die een dutje hadden gedaan, zich
de volgende dag ook meer konden herinneren
dan de anderen.
16
Advertentie
Nummer 1
16 januari 2008
Geef mensen die hun been in het gips hebben
profylactisch medicatie en de kans op trom-
bose neemt af van zestien naar vijf procent.
Dit komt naar voren uit wetenschappelijk on-
derzoek van Mark Testroote en Willem Stigter
van VieCuri Medisch Centrum voor Noord-
Limburg. Zij voerden onderzoek uit onder au-
spiciën van de Cochrane Group.
In Nederland is in 2006 een conceptrichtlijn
van het CBO verschenen, die adviseert bij
elke patiënt met een been in het gips profy-
laxe te overwegen. “In de praktijk wordt dit
slechts bij 79 procent van de bovenbeengip-
sen en dertig procent van de onderbeengipsen
doorgevoerd”, zegt arts-assistent Heelkunde
Willem Stigter. “Bovendien gelden in andere
landen andere regels. In Amerika wordt bij-
voorbeeld nog niet voor profylactische medi-
catie gekozen. En in Schotland krijgen alleen
patiënten ‘met een verhoogd risico’ medicatie.
Maar wie zijn dat dan precies?”
Longembolie
Stigter en Testroote beschikten voor hun li-
teratuurstudie over de gegevens van 1100
patiënten. Daaruit bleek dat de kans op trom-
bose na een beenbreuk afnam van zestien naar
vijf procent, als profylactisch medicatie was
toegediend. Bovendien was de uitgebreid-
heid van de trombose minder bij patiënten
die preventief behandeld waren. Ook zouden
restverschijnselen, zoals beschadigde veneuze
kleppen en het daaraan gerelateerde post-
trombotische syndroom, voorkomen kunnen
worden. Tot slot en erg belangrijk: met pre-
ventieve medicatie zou ook de kans op poten-
tieel dodelijke longembolie voorkomen kun-
nen worden. “De uitkomst van onze studie is
relevant en laat niets aan duidelijkheid over”,
zegt Willem Stigter. “We kunnen het aantal
tromboses en daarmee waarschijnlijk ook het
aantal longembolieën verminderen. De con-
cept CBO-richtlijn zal daarom in Nederland
consequenter moeten worden doorgevoerd.”
Prikinstructies
“Tien procent van de patiënten met een trom-
bosebeen behoort niet tot de bekende risico-
groepen”, gaat hij verder. “Dat is verraderlijk:
mensen voelen vaak niks, maar dragen een po-
tentieel gevaar met zich mee. Ze hebben wel
pijn, maar wijten dit aan de breuk. Daarnaast
moet ook de asymptomatische groep meege-
nomen worden in de preventieve behande-
ling.” VieCuri behandelt enkele honderden
patiënten met een gebroken been per jaar.
17
ICT / Innovatie
Nummer 1
16 januari 2008
Wetenschappelijk tromboseonderzoek in
VieCuri Medisch Centrum
Met ingang van 1 januari 2008 is de ICT-afde-
ling van de Isala klinieken in Zwolle onderge-
bracht in een zelfstandig bedrijf: IC2it (I’ll see
to it).
IC2it is een full service ICT-dienstverlener die,
in nauwe samenwerking met medici en andere
zorgverleners, ICT-voorzieningen ontwikkelt
voor zorginstellingen in de regio noordoost
Nederland. Hiermee willen de Isala klinie-
ken een verdere stap zetten in juiste en snelle
informatie-uitwisseling tussen verschillende
zorginstellingen. Het nieuwe ICT-bedrijf richt
zich op het leveren van computerapparatuur,
het bouwen en beheren van software en het
leveren van netwerkdiensten. Onder de naam
Zorglijn ontwikkelt IC2it software waarmee
de medische gegevens van circa 1,8 miljoen
patiënten in de regio noordoost Nederland
worden vastgelegd. Het regionaal elektro-
nisch patiëntendossier EriDanos is hier een
voorbeeld van.
ICT-afdeling Isala klinieken gaat door als
zelfstandige dochteronderneming
Ziekenhuis Rivierenland Tiel (ZRT) opent in
de komende maanden een innovatief opera-
tiecomplex dat is ingericht volgens het ‘Plug
and Play’ principe. Een wereldprimeur in de
gezondheidszorg, vindt Ziekenhuis Rivieren-
land Tiel, want een dergelijke ambitieuze ope-
ratiefaciliteit is volgens hen nog nooit eerder
gebouwd. Het is ook de eerste operatiekamer
in Nederland die helemaal is goedgekeurd
door TNO. Ter gelegenheid van de opening
organiseerde het ziekenhuis op 11 januari
2008 een internationaal symposium over haar
ervaringen.
In hoog tempo voeren ziekenhuizen nieuwe
technieken in op operatiekamers. De grotere
ziekenhuizen beschikken steeds vaker over
zogenaamde ‘dedicated’ operatiekamers. Deze
kosten veel geld, maar het blijft de vraag of de
veiligheid van patiënt en werknemer toeneemt
en of deze OK ’s voldoende zijn toegerust
op de snelle ontwikkelingen in de toekomst.
Daarnaast moeten regionale ziekenhuizen
nieuwe ontwikkelingen ook op een betaalbare
manier kunnen implementeren. Deze en an-
dere afwegingen werden op de werkvloer van
het OK in Tiel uitgedacht tot een basisfilosofie
voor een nieuw soort operatiekamer: de ‘Plug
and Play’ OK. Daarbij ligt de nadruk op flexi-
biliteit in planning, gedeeld gebruik door alle
specialismen, digitale datatransporten en aan-
passingsmogelijkheden voor de toekomst. De
ontwikkeling van het ‘Plug and Play’ complex
ontstond uit intensieve samenwerking tussen
operatieassistenten, medische technici, medi-
sche specialisten en management.
Kosten besparen
ZRT presenteert nu de modernste high tech
operatiekamer (OK) van Europa, die als voor-
beeld moet dienen voor andere ziekenhuizen
bij de toepassing van nieuwe operatietechnie-
ken op een realistische en betaalbare manier.
Met het nieuwe operatiecomplex denkt ZRT
in de toekomst ook kosten te besparen, door
het efficiënte gebruik van ruimte en middelen
en doordat het ziekenhuisverblijf van patiën-
ten drastisch korter wordt.
Leerproces
De eisen die alle partijen stelden aan de func-
tionaliteit en de veiligheid van een nieuw
soort OK waren erg hoog. De ontwikkeling
en de bouw van het nieuwe operatiecomplex
werd dan ook een proces van gaandeweg le-
ren. De ambities van ZRT waren soms zelfs zo
vooruitstrevend, dat het moeilijk was de juiste
firma’s en benodigdheden voor de realisatie
ervan te vinden, simpelweg omdat het materi-
aal of het ontwerp nog niet bestond.
Symposium
Met de ontwikkeling van de high tech opera-
tiekamer ontstonden allerlei vragen, zoals wie
er -naast het ziekenhuis -belang hebben bij een
dergelijke investering in de gezondheidszorg.
Of anders gezegd: welke partijen eigenlijk de
rekening voor innovatie mede zouden moeten
betalen. Met het symposium The Riverland
Experience stelde ZRT deze en andere pran-
gende vragen aan de kaak.
Nieuw high tech
operatiecomplex
De OK van het ZRT moet als voorbeeld dienen voor andere ziekenhuizen. (Fotografie: George Burggraaff,
www.georgefoto.nl)
Het ZRT heeft de eerste operatiekamer in Nederland die helemaal is goedgekeurd door TNO.
(Fotografie: George Burggraaff, www.georgefoto.nl)
Mark Testroote (l) en Willem Stigter.
Het dichtslibben van een ader resulteert in
een lokaal zuurstoftekort waardoor het omlig-
gende weefsel afsterft. VIB-wetenschappers
verbonden aan de K.U.Leuven konden echter
in muizen verhinderen dat spierweefsel met
ernstig zuurstoftekort afsterft. De spieren blij-
ken zich ‘aan te passen’ aan het zuurstofte-
kort.
Voor de medische wereld betekent deze vin-
ding een belangrijke stap voorwaarts om
bijvoorbeeld de schade na een hartaanval te
beperken of organen beter te kunnen bewaren
voor transplantaties. De wetenschappers on-
derzochten de rol van de zuurstofmeter PHD1.
Ze gebruikten hiervoor muizen die PHD1
niet kunnen aanmaken. Bij deze ‘knock-out’
muizen bleek het afsluiten van een slagader
– waardoor de zuurstoftoevoer naar de spier
werd geblokkeerd – niet te leiden tot het af-
sterven van het omliggende spierweefsel. Dit
was een zeer verrassend resultaat aangezien
de spier te weinig zuurstof had om normaal te
overleven. In de muizen zonder zuurstofme-
ter, bleek het weefsel zich ‘aan te passen’ door
een metabole omschakeling waardoor de spier
minder zuurstof nodig had om te blijven func-
tioneren. Minder zuurstof in de spier betekent
ook minder toxische zuurstofdeeltjes en dus
minder schade.
Nieuwe behandelingswijzen
Deze belangrijke vindingen zijn de eerste aan-
zet voor verschillende medische toepassingen.
Men kan nu gaan onderzoeken of de schade na
opstopping van een bloedvat door een trombo-
se of na een hartaanval – waarbij de hartspier
zuurstoftekort ondervindt – kan voorkomen
worden door PHD1-blokkers. Wellicht opent
dit ook nieuwe behandelingswijzen voor be-
roertes (herseninfarct), en kunnen chirurgen
hierdoor ook langer de zuurstoftoevoer naar
organen afklemmen tijdens tal van operaties.
Doorbraak voor hart- en vaatziekten
Telefoon 0318-750300
Fax 0318-750301
E-mail info@reehorst.nl
Hotel en Congrescentrum De Reehorst
Bennekomseweg 24
6717 LM
EDE GLD
18
Zorgkalender
Nummer 1
16 januari 2008
WIJZER
in de
ZORG
Congressen, seminars, cursussen
AGENDA
Concert- en congresgebouw
de Doelen
Antwoordnummer 1544
3000 WB Rotterdam
telefoon 010 2171700
Rapenburg 33
Postbus 16065
2301 GB Leiden
Tel: (071) 514 82 03
Bezoekadres:
Ahoy Rotterdam
Ahoyweg 10
T. 010 293 33 00
F. 010 293 33 99
E. info@ahoy.nl
Jaarbeurs Utrecht
Jaarbeursplein 6
3521 AL Utrecht
Telefoon 030 - 295 59 11
www.jaarbeursutrecht.nl
DE GOUDSE SCHOUWBURG
in het Groene hart van Nederland
Dé ideale locatie voor o.a.
congressen, bedrijfsfeesten
en seminars
Makkelijk bereikbaar met openbaar
vervoer en meer dan 1000
parkeervoorzieningen binnen een
loopafstand van 5 minuten.
Voor meer informatie kijk op
www.goudseschouwburg.nl
of bel: 0182-513353
Tot ziens in
De Goudse Schouwburg!
foto: Martin Droog
w w w . b u r g e r h a l . n l
z
i c
h
d
e
m
ooi st e
feestl ocati e i n de regi o
o
n
d
e
r
h
et
S
tadhui s van Gouda bevi ndt
Stadsherberg
‘De Burgerhal’
Voor groepen vanaf
40 personen
“TEAMBUILDING”
Bestaande uit:
›› 4 golessen
›› 1 baanles
›› 3 maanden vrij gebruik
van oefenfaciliteiten
›› 1 golfclub en 1 putter
›› 1 ballenkaart
nu voor slechts
137.
50
Bel voor informatie:
(0182) 58 39 33
e-mail:
info@golfbaan-ijsselweide.nl
www.golfbaan-ijsselweide.nl
LEER NU GOLFEN IN GOUDA MET EEN PROEFABONNEMENT
Palliatieve zorg en rouwverwerking bij kinderen
• 18 januari, Nijmegen
• Paog-Heyendaelcursus bestemd voor huisartsen, Maatschappij en Gezondheid
0-4 en 4- 19 jaar, kinderartsen, psychologen, orthopedagogen, maarschappelijk
werkenden, verpleegkundigen, paramedici en onderwijsgevenden
• Meer informatie: www.umcn.nl/paog of bij J. van Werven-Nobel, telefoon
(024) 361 72 80, e-mail: j.vanwerven-nobel@paog.umcn.nl
Grenzen verleggen! Oefentherapie bij neurologische aan-
doeningen
• 24 januari, Nijmegen
• Paog-Heyendaelcursus bestemd voor fysiotherapeuten die werken in verpleeg-
huizen, revalidatiecentra, in ‘de wijk’, verpleeghuisartsen en revalidatieartsen
• Meer informatie: www.umcn.nl/paog of bij A. Wolf, telefoon (024) 36 103 42,
e-mail: a.wolf@paog.umcn.nl
Cursus Heupprothesiologie
• 25 januari, Nijmegen
• Paog-Heyendaelcursus bestemd voor assistenten in opleiding tot orthopedisch
chirurg
• Meer informatie bij www.umcn.nl/paog of bij B. Gremmen-Van Bergen, telefoon
(024) 36 108 62, of e-mail: b.gremmen-vanbergen@paog.umcn.nl
‘Durf te laten. Doorbreek de rituelen in de zorg’
• 1 februari, Utrecht, van 12.00 tot 18.00 uur
• Jaarlijks congres van het Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging.
De LEVV roept zorgverleners op zich in te spannen voor het doorbreken van
zinloze rituelen in de zorg. Deze staan op gespannen voet met het uitvoeren van
patiëntenzorg op professionele basis van richtlijnen. De volgende sprekers geven
hun visie op dit onderwerp: dr. Hester Vermeulen, prof. dr. Richard Grol en dr.
Joke Mintjes. De traditionele Hanneke Hillmann lezing wordt verzorgd door
Lidy Hartemink, directeur Zorg bij Unive Verzekeringen.
• Kosten: 125 euro
• Aanmelden kan via www.levv.nl
‘Voedingstrends in de Zorg’
• 1 februari, diverse locaties in Rotterdam
• Bestemd voor onder andere beleidsmakers en managers in ziekenhuizen,
woonzorgcentra, zorginstellingen, zorgverzekeraars, cateraars en de voeding- en
genotmiddelenindustrie gericht op de zorgsector
Op het programma staat onder meer een uitgebreide trendpresentatie door visie-
ontwikkelaar/trendanalist Monique Willemse over patiëntenwensen rondom de
instellingsmaaltijd; een werkbezoek aan een opmerkelijk hotelcomplex dat model
staat voor de zorginstelling van de toekomst en een presentatie over hoe gezond
eten tot een feestje kan worden gemaakt.
• Organisatie: TrendExpedition.com, telefoon (06) 180 90 091,
e-mail: moniquewillemse@trendexpedition.com
CURSUS HAARKNIPPEN
Start in april & september, 70 locaties in NL
10 avonden van 19.30 tot 22.00 uur
MAATWERK CURSUS
OP LOCATIE MOGELIJK
Professioneel materiaal
E: info@selfline.nl T: 015-36.18.033
www.SELFLINE.nl
CURSUS OPSTEKEN & VLECHTEN
Start in februari, 5 avonden.
Dinsdag 8 januari is prof. dr. Rudy Hermans,
oprichter van onder meer het Beverwijkse
Brandwondencentrum, de Nederlandse
Brandwonden Stichting en de Huidbank, op
81-jarige leeftijd overleden. Rudy Hermans
is dé grondlegger van de brandwondenzorg
in Nederland en talrijke brandwondenslacht-
offers hebben veel aan hem te danken. Veel
medewerkers van het Rode Kruis Ziekenhuis,
de Brandwonden Stichting en de Huidbank
zijn geraakt door dit grote en onverwachte
verlies.

Prof. dr Rudy Hermans is van grote, doorslag-
gevende betekenis geweest voor de ontwikke-
ling van de brandwondenzorg in Nederland.
Als chirurg in het Rode Kruis Ziekenhuis in
Beverwijk zag hij in de jaren zestig regelma-
tig zware brandwondenslachtoffers (vaak af-
komstig van de Hoogovens) binnenkomen. In
die tijd overleden slachtoffers vaak, gewoon-
weg omdat de medische kennis voor een juiste
behandeling ontbrak. Hermans nam daar geen
genoegen mee.

Euro Skin Bank
Hij droomde van gespecialiseerde brandwon-
dencentra naar Engels en Amerikaans model.
Om zich verder te bekwamen in de brandwon-
denbehandeling bezocht hij daarom op eigen
initiatief een aantal ziekenhuizen in Amerika.
Hij kwam geïnspireerd terug en werd de grote
motor achter de totstandkoming van de Ne-
derlandse Brandwonden Stichting, de drie
Nederlandse brandwondencentra en de Euro
Skin Bank (Huidbank).
19
Personeel
Nummer 1
16 januari 2008
Beroep in Beeld
Jeuk
Naam: Jan Willem Schep
Leeftijd: 46 jaar
Opleiding: verpleegkundige, dialysever-
pleegkundige, ziekenhuishygiënist
Afdeling: MML/ziekenhuishygiëne
Beroep: ziekenhuishygiënist
Ziekenhuis: Ziekenhuis Gelderse Vallei in
Ede
Kunt u een omschrijving geven van uw
beroep?
“Je adviseert mensen gevraagd en ongevraagd
over allerlei kwesties in de infectiepreven-
tie.”
In welke ziekenhuizen heeft u ge-
werkt?
“In De Baronie in Breda, streekziekenhuis
Dongemond St Theresia in Raamsdonksveer,
Pieter Pauw ziekenhuis in Wageningen en
Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede.”
Welke eigenschappen heeft iemand
nodig om dit werk te kunnen doen?
“Je moet een brede interesse hebben. Geen
hekel hebben aan lezen, zoals allerlei infectie-
preventierichtlijnen, -voorschiften, -normen,
etc. Verder moet je stressbestendig, alert en
punctueel zijn. Geduld hebben. Openstaan
voor de problemen in de praktijk. Uiteindelijk
moet je een goed advies kunnen geven of dat
nu door de telefoon is of ‘live’ voor een hele
groep.”

Waar moet je tegen kunnen?
“Weerstanden. Dat mensen hygiëneregels niet
opvolgen of deze veronachtzamen. De patiënt,
voor wie we het allemaal doen, is nummer een
in mijn ogen! En tijdens uitbraken met bij-
voorbeeld MRSA moet je bestand zijn tegen
de soms enorme hectiek en de druk van ande-
ren om snel knopen door te hakken, terwijl je
nog bezig bent je adviezen te formuleren.”
Wat vindt u het plezierigst/ onplezie-
rigst in dit werk?
Het plezierigst is de omgang met ontzettend
veel mensen; er zijn veel interessante aan-
dachtsgebieden waar je mee bezig bent als
ziekenhuishygiënist. Het onplezierigst is dat je
door tijdgebrek meer moeite hebt om je werk
optimaal uit te voeren of dat je met moeite
toekomt aan het behandelen van belangrijke
infectiepreventievraagstukken.
Welke ambities heeft u?
“Streven naar een steeds grotere deskundig-
heid op zoveel mogelijk terreinen van infec-
tiepreventie.”
Prof. dr. Erik Wolters voorzitter internationale
onderzoeksgroep ziekte van Parkinson
Ziek was ze nooit. Ik zag haar voornamelijk
vanwege ondraaglijke jeuk. Jeuk over haar
gehele lijf, behalve aan het gelaat. Zomaar
begonnen, zonder vlekken, verkleuringen
of schilfers. De huidarts noch internist wist
waar het van kwam en de voorgeschreven
smeersels hielpen even maar het probleem
kon niet bij de bron worden aangepakt. Jeuk:
indringend, irritant, brutaal, onvoorspelbaar
en opdringerig. Je ziet het niet maar het is
er wel. Het nestelt zich daar waar binnen en
buiten elkaar ontmoeten: de huid. De huid
als hangplek, vergadertafel en slaapkamer.
Daar waar de ziel zich schaamtevol blozend
openbaart, daar waar een hand zoekend
zich voort streelt, daar waar contact wordt
gemaakt. Maar de huid die jeukt heeft het
moeilijk. Mag er iets niet naar binnen? Mag
er iets niet naar buiten? Arme huid, ze moet
ook aardig wat verstouwen. Voortdurend ge-
bombardeerd door allerlei onzichtbaar on-
gedierte biedt ze ons bescherming. Wondjes
worden in een mum van tijd gedicht. Trouw
behoedt ze ons voor onderkoeling of voor
oververhitting, ze zet haar haren overeind of
ze zweet zich een ongeluk. Ze moet flexibel
zijn maar ook standvastig. De huid is een
windjack en een zachte deken. De huid die
jeukt heeft last van die deken, wil een an-
dere deken of wil nóg een deken. Hoe dan
ook, de huid die jeukt voelt zich onveilig en
vertrouwt niet meer op haar bescherming,
vertrouwt niet meer op zichzelf.
De vrouw kwam opnieuw voor een ander
smeerseltje, het vorige leek wat te helpen,
maar nu het winter was dacht ze toch een
andere nodig te hebben. Zij en haar huid wa-
ren nog steeds geen goede maatjes. “Ik heb u
bijna mijn hele arsenaal al voorgeschreven,”
zei ik enigszins wanhopig. Zou zij niet het-
zelfde voelen? “U moet toch langzamerhand
wel radeloos zijn?”, probeerde ik. “Ach
dokter, radeloos, ik ben mijn hele leven al
angstig geweest en ik weet niet eens waar-
voor. Ik heb er mee leren leven al wordt het
de laatste jaren wel erger.” Ze knoopte met
één beweging haar vest hoog dicht en plots
herkende ik dat ze dit altijd deed zolang ik
haar kende. Even die beweging, die hand die
van haar borstbeen naar haar hals een knoop
dichtdeed of de blouse toedeed. Die bewe-
ging die haar bescherming bood, haar huid
werd belaagd, ze stond contact niet toe.
Peter Leusink, huisarts
www.dehuisarts.info
8
6 5
9
3
5
6
6
2
6
6
2
4
9
8
7
5
5
2
8
5 2
7
4
1
7
1
9
Tijdens het World Parkinson Congress in de
RAI in Amsterdam, afgelopen december, is
prof. dr. Erik Wolters, neuroloog aan VUmc
en parkinsonspecialist, gekozen tot voorzitter
van de Research Group Parkinson’s Disease
and Related Disorders. Hoofddoel van de on-
derzoeksgroep: wereldwijd verspreiden van
kennis over deze neurologische aandoening.
De Research Group Parkinson’s Disease and
Related Disorders is onderdeel van de World
Federation of Neurology, waar alle neurolo-
gen ter wereld automatisch lid van zijn. De
Research Group houdt zich actief bezig met
het wereldwijd bevorderen van de behande-
ling van de ziekte van Parkinson en andere
bewegingsstoornissen door mondiale ver-
spreiding van de kennis over deze ziekten en
stimulering van onderzoek. Wolters: “In het
Westen hebben wij veel makkelijker toegang
tot kennis over en onderzoek naar de ziekte
van Parkinson dan in ontwikkelingslanden.
De Research Group wil daarom de beschik-
bare kennis beter verdelen, onderzoek ook in
niet-Westerse landen stimuleren en behande-
lingsstrategieën laagdrempelig beschikbaar
maken.” Wolters hoopt met zijn benoeming
Nederland en VU medisch centrum steviger
op de kaart te zetten als land respectievelijk
universiteit waar veel onderzoek plaatsvindt
naar de ziekte van Parkinson.
Depressies
De ziekte van Parkinson is een neurologische
aandoening die ontstaat doordat zenuwcellen
in de hersenen afsterven. De ziekte manifes-
teert zich niet alleen met traagheid, trillen,
vooroverlopen en een starre gezichtsuitdruk-
king, maar ook met andere klachten, zoals
reukstoornissen, depressies, cognitieve ver-
slechtering en psychotische verschijnselen.
De oorzaak is nog niet bekend; behandeling is
vooralsnog gericht op symptoombestrijding.
Momenteel hebben in Nederland tussen de
40.000 en 50.000 mensen Parkinson of een
vorm daarvan. Door de vergrijzing zal dat
aantal snel toenemen.
Oprichter brandwonden-
centra overleden
Decubitusconsulenten
met erkend diploma
Twaalf verpleegkundigen ontvingen eind de-
cember het diploma Decubitus- en Wond-
consulent van de gelijknamige opleiding van
Erasmus MC in Rotterdam. De tweejarige op-
leiding op hbo-niveau is nieuw en ontwikkeld
met een landelijke groep experts verenigd in
een platform.
Decubitus, ook wel doorligwonden genoemd,
is in kosten de vierde ziekte in Nederland. Bij
decubitus ontstaan wonden als gevolg van
langdurig liggen, bijvoorbeeld bij een zieken-
huisopname. Het is vaak te voorkomen door
ervoor te zorgen dat het lichaam regelmatig
van houding verandert, zodat de huid goed
doorbloed blijft. Decubitus heeft tot gevolg,
dat bijvoorbeeld een ziekenhuisopname lan-
ger duurt dan oorspronkelijk nodig zou zijn en
heeft dus gevolgen voor de capaciteit van zie-
kenhuizen en de kosten van een behandeling.
Prof. dr. Rudy Hermans.
20
Nummer 1
16 januari 2008
··
071
-
512 64 00 WWW.DJOSER.NL



·
Weg met Djoser
actieve groepsrondreizen
DJO_S-264x362.indd 1 11-01-2008 08:53:09