You are on page 1of 9

Brenda Boyd

Oudergids Asperger-syndroom
200 tips en strategieën

UITGEVERIJ NIEUW E ZIJDS

Oorspronkelijke titel: Parenting a child with Asperger syndrome, London:
Jessica Kingsley Publishers, 2003.

Uitgegeven door: Uitgeverij Nieuwezijds, Amsterdam
Vertaling: Jan Willem Reitsma, Haarlem
Zetwerk: Holland Graphics, Amsterdam
Omslag: Studio Jan de Boer, Amsterdam
Copyright © 2003, 2005, Brenda Boyd
Nederlandse vertaling © 2005, Uitgeverij Nieuwezijds

isbn 90 5712 215 4
nur 770

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt
door middel van druk, fotokopie, microfi lm, geluidsband, elektronisch of
op welke andere wijze ook en evenmin in een retrieval system worden opgeslagen zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Hoewel dit boek met veel zorg is samengesteld, aanvaarden schrijver(s)
noch uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele
fouten en/of onvolkomenheden in dit boek.

Hoe je dit boek moet gebruiken
als je haast hebt

Er zijn drie manieren waarop je snel kunt zoeken naar ideeën die
je bij een specifiek probleem kunnen helpen:
.

De inhoudsopgave doornemen.

.

Een onderwerp opzoeken in Hoofdstuk : Veelvoorkomende
problemen.

.

De index achter in het boek raadplegen.

9

Inhoud

Inleiding 
1

De basis leggen



Voor jezelf zorgen 
Acceptatie en begrip 
Zelfvertrouwen opbouwen 
Angstgevoelens verminderen 
2

Het beste uit je kind halen 

De sociale en emotionele kloof overbruggen 
De beste manier van benaderen 
Inschikkelijkheid en motivatie aanmoedigen 
Omgaan met moeilijke momenten 
3

Veelvoorkomende problemen 

Woede en agressie 
Concentratieproblemen 
Naar bed gaan en slapen 
Depressiviteit 
Eetproblemen 
Schrijven 
Huiswerkbegeleiding 
Motorische vaardigheden en coördinatie
Perfectionisme 
Starheid 
Schoolkwesties 
11



Oudergids Asperger-syndroom

Sensorische problematiek 
Bijzondere gebeurtenissen, sociale evenementen en
uitjes 
Spreken en converseren 
4

Een persoonlijke bespiegeling



Het geschenk 
Wat ik heb geleerd 
De planeet Asperger 
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N

Bijlagen 
Toegepaste gedragsanalyse (tga) 
Een tga-interventie plannen 
Een muntjeseconomie 
Basisregels 
Mijn emotieboek 
Wel doen en niet doen bij boosheid 
Emotie-woordenlijst 
Manieren om blije en verdrietige gezichtjes te verdienen 
Een opdracht onderverdelen in kleinere stappen 
Het duidelijk-sprekenspel 
Kwetsen is niet altijd opzet 
Plagen en dollen 
Wat is pesten? 
Wel en niet doen bij pesten 
Nuttige websites 
Literatuur 
Tipvinder 

12

Inleiding

Ouder-zijn is een van de belangrijkste beroepen ter wereld – en
toch: hoe leren we dat? Voor andere belangrijke beroepen heb je
een officiële opleiding en diploma’s nodig, maar doorgaans wordt
er gewoon van ons verwacht dat we weten hoe je een ouder moet
zijn. Normaal gesproken leren we iets door te observeren hoe anderen het doen – in het bijzonder de manier waarop onze eigen
ouders ons hebben opgevoed. Dat leidt meestal tot prima resultaten, maar als je een kind met het Asperger-syndroom hebt, weet
je soms niet waar je het zoeken moet. Een doorsnee Aspergerkind plaatst ons voor alle gewone problemen waar alle ouders
mee kampen – en een heleboel extra daarbovenop. Ouders van
Asperger-kinderen snappen elkaar doorgaans heel goed, omdat
onze ervaringen zo op elkaar lijken. Maar voor andere mensen
is het vrijwel onmogelijk om het echt te begrijpen, waardoor je je
heel eenzaam kunt gaan voelen.
Ik heb twee kinderen: een dochter en een zoon. Mijn dochter
is inmiddels volwassen en is gelukkig een leuk, evenwichtig persoon en een goede vriendin geworden. Als kind was ze niet lastig,
heel meegaand, en haar opvoeding leverde geen grote problemen
op. Maar met mijn zoon Kenneth liep dat vanaf het eerste begin
heel anders.
Toen Kenneth klein was, leek hij mij alleen maar problemen
en zorgen te leveren. Jarenlang begreep niemand hoe dat kwam.
Veel van die problemen waren niet zo heel erg ongewoon, en
soms probeerde ik mezelf gerust te stellen met de gedachte dat
13

Oudergids Asperger-syndroom

er een heleboel kinderen waren die precies zoals hij waren. Maar
diep in mijn hart wist ik dat er iets anders aan de hand was. De
problemen van Kenneth waren veel extremer; en bovendien leek
hij er niet overheen te groeien. In de ogen van buitenstaanders
was hij gewoon een verwend, brutaal en ongelukkig kind, en dat
vond ik verschrikkelijk. Soms gaf ik mezelf daarvan de schuld en
soms verweet ik hem dat. Toen op zijn achtste eindelijk Asperger-syndroom (of hoog-functionerend autisme, zoals het ook wel
wordt genoemd) bij hem werd vastgesteld, riep dat zeer gemengde
gevoelens bij me op. Aan de ene kant was ik verdrietig en bang
voor wat de toekomst brengen zou, aan de andere kant was ik
opgelucht dat we nu een verklaring hadden. Ik vond het vooral
een hele steun dat er nu een diagnose was. Maar ik voelde me
nog steeds heel eenzaam en de taak die voor me lag boezemde me
angst in. Niemand in mijn omgeving leek er iets van te begrijpen.
En wat nog erger was: niemand leek in staat om me de opvoedkundige adviezen te geven die ik zo keihard nodig had.
De diagnose markeert vaak het eind van een moeilijke en verwarrende periode voor de ouders. Als we beginnen te ontdekken
wat Asperger-syndroom inhoudt, worden veel dingen duidelijk.
Maar uiteraard doet de diagnose de problemen niet verdwijnen.
We hebben nog steeds een zware klus te klaren, en zelfs de allerbeste ‘gewone’ opvoedkundige strategieën werken niet altijd.
Soms lijkt het wel alsof engelengeduld en de wijsheid van Salomon samen nog niet genoeg zijn!
Omgaan met de behoeften en problemen van een kind met het
Asperger-syndroom is een hele verantwoordelijkheid. Er bestaat
geen oplossing die daar als bij toverslag verandering in zal brengen. Dit boek is bedoeld als een soort gereedschapskist vol ideeën,
en niet zozeer als een pasklare oplossing. Hopelijk zul je het af en
toe doorbladeren en daarbij nuttige ideeën opdoen die je kunnen
helpen bij het omgaan met gedragsproblemen. Ik hoop dat ten
minste enkele van deze tips het leven van jou en je gezin draaglijker zullen maken.

14

Inleiding

De opzet van dit boek
De hoofdtekst van het boek bevat allerlei ideeën, tips en strategieen, die allemaal doorlopend genummerd zijn. Ze staan allemaal
opgesomd in zogenaamde Tipkaders, die ook weer terugkomen
in de Tipvinder achterin. Het boek is als volgt georganiseerd.

De basis leggen
Dit hoofdstuk geeft suggesties voor methoden die ervoor
zorgen dat het Asperger-kind zich geliefd en gewenst voelt en
bespreekt een aantal redenen waarom dit soms zo moeilijk
te bereiken is. Het gaat ook over begrip, het opbouwen van
zelfvertrouwen en het verminderen van angstgevoelens.

Het beste uit je kind halen
Dit hoofdstuk behandelt de beste manier om met een Asperger-kind om te gaan, en bevat adviezen over manieren
waarop je hem kunt helpen bij het verwerven van sociale en
emotionele vaardigheden. Het bevat ook ideeën voor het bevorderen van inschikkelijkheid en motivatie en voor het omgaan met moeilijke momenten.

Veelvoorkomende problemen
Dit hoofdstuk gaat over een aantal veelvoorkomende Asperger-problemen, die stuk voor stuk worden uitgediept, en suggereert manieren waarop je daarmee kunt omgaan.

Een persoonlijke bespiegeling
In dit hoofdstuk heb ik een paar persoonlijke gedachten opgenomen over hoe het is om een Asperger-kind te hebben.
Dit bevat wat ik heb geleerd, plus een bericht van de planeet
Asperger.

15

Oudergids Asperger-syndroom

Een opmerking over broertjes en zusjes
Er is maar weinig voor nodig om de andere kinderen binnen het
gezin het gevoel te bezorgen dat ze verwaarloosd worden als ze
een broertje of zusje met het Asperger-syndroom hebben, aan wie
veel tijd en aandacht wordt besteed. Dat kan ertoe leiden dat ze
wrokkig worden en het gevoel krijgen dat ze gestraft worden omdat ze zich beter gedragen en minder veeleisend zijn. Het is nuttig om alle kinderen in het gezin (ook wel ‘brusjes’, broertjes en
zusjes, genoemd) zo veel mogelijk te betrekken bij de ideeën die je
op je Asperger-kind loslaat. De meeste daarvan zullen voor ieder
kind interessant en nuttig zijn. En sommige zijn gewoon leuk!

Een opmerking voor andere verzorgers
Ouders zijn hoofdverantwoordelijk voor de verzorging van hun
kinderen. Maar ook anderen kunnen een waardevolle bijdrage leveren, zoals grootouders, tantes, ooms en andere familieleden, leraren, verzorgers, vrienden en vriendinnen. Deze mensen helpen
vaak bij het liefhebben en verzorgen van kinderen. Dit boek is ook
voor hen bedoeld, ook al zijn ze niet de echte ouders.

Hoe ik naar het kind verwijs
Het staat vast dat Asperger-syndroom veel vaker bij mannen
voorkomt dan bij vrouwen. Dat is een reden waarom ik overal
in het boek ‘hij’ schrijf als ik het kind bedoel. De andere reden is
dat het makkelijker was. Maar uiteraard is alles in het boek net zo
goed van toepassing op Asperger-meisjes.
In het boek heb ik het vaak niet over een ‘kind met het Asperger-syndroom’ (of ‘kind met as’) maar over een ‘Asperger-kind’.
De reden is dat mijn eigen zoon die omschrijving verkiest. Ik
hoop niet dat deze term op enige wijze aanstoot geeft.

16