You are on page 1of 51

PLAXIS PAKET PROGRAMI 1

BÖLÜM 3
PLAXIS PAKET PROGRAMI

3.1. Geoteknik Problemlerin Çözümü:

3.1.1. Sonlu Elemanlar Yöntemi :

• Diferansiyel denklemlerle ifade edilen mühendislik problemlerinin analizi için geliştirilen


nümerik bir çözüm yöntemidir.

• Sürekli bir ortam sonlu elemanlara bölünerek denklemler bir eleman için yazılır ve
integre edilirek sistem denklemleri elde edilir.

• Sonuçta sürekli bir ortam için göz önüne alınan diferansiyel denklem lineer bir denklem
takımına indirgenir.

Şekil 3.1 Sonlu Eleman


PLAXIS PAKET PROGRAMI 2

 Avantajları :

• Bilgisayar yardımı ile çözülebilir (Hız + optimizasyon olanağı),

• Geliştirilen sonlu eleman formülasyonu bir çok probleme uygulanabilir,

• Karmaşık geometri, yükleme, sınır koşulları ve malzeme durumu dikkate alınabilir,

• Seçilen birincil bilinmeyenler (yer değiştirme, akım potansiyeli vs) ile bunlara bağımlı
ikincil bilinmeyenler (gerilme, şekil değ., akım miktarı, hız vs) birlikte ele alınmış olur,

• Bütünleşik problemlerin [gerilme şekil değiştirme (statik) + konsolidasyon (dinamik) gibi]


çözümünde kolaylık sağlar.

 Dezavantajları :

• Bilgisayar yardımı ile çözülebilir (bellek ve cpu hızı+ bilgisayara bağımlılık),

• Yaklaşık bir yöntemdir, yeterli eleman ile gerçek çözüme çok yakın sonuçlar elde
edilebilir,

 Sonlu Eleman Yönteminde Analiz Adımları :

• Eleman seçimi ve ortamı elemanlara ayırma,


• Yaklaşım modeli (veya fonksiyonu) seçimi,
• Malzeme bünye davranışı,
• Eleman denklemlerinin elde edilmesi,

• Eleman denklemlerinin birleştirilerek sistem denklemlerinin elde edilmesi,

• Sistem denklemlerinin çözülerek birincil bilinmiyenlerin bulunması,

• Birincil bilinmeyenlerden ikincilbilinmiyenlerin hesaplanması,

• Sonuçların yorumu.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 3

 Eleman Seçimi :

1. Probleme Uygun Eleman Tipi Seçilir :

• Belirlenen esas (birincil) bilinmeyene göre bir boyutlu, iki boyutlu ve üç boyutlu
elemanlar seçilir,

• Eğri yüzeyler için eğrisel elemanlar seçilir,

• Gerekli serbestlik derecesi dikkate alınır.

Eleman Tipleri :

Şekil 3.2 Eleman Tipleri

2. Yaklaşım Modeli (Şekil Fonksiyonu) :

• Bu adımda bilinmeyenlerin ortamda dağılımını veren bir şekil fonksiyonu seçilir,


PLAXIS PAKET PROGRAMI 4

• Eleman düğüm noktaları, eleman bölgesinde bilinmeyen büyüklüğün (örneğin yer değ.)
dağılım şeklini tanımlamak üzere matematiksel bir fonksiyon yazmak için stratejik noktalar
sağlar,

• Polinomlar veya seriler bu amaçla kullanılabilir :

• u=düğüm noktası bilinmeyenleri (veya serbestlik derecesi)

• Çözüm yanlız düğüm noktalan için gerçekleştirilir,


• Şekil fonksiyonu çözüm ortamında bilinmiyenler yanında ortam geometrisini (genel
koordinatlar) de ifade etmekte kullanılabilir. Buna izoparametrik yaklaşım diyoruz.

3. Yer Değiştirmeler :

Düzlem şekil değiştirme hali 3 düğüm noktalı üçgen eleman için deplasman fonksiyonu :

Şekil 3.3 Üçgen Eleman


PLAXIS PAKET PROGRAMI 5

4. Şekil Değiştirmeler :

5. Malzeme Bünye Davranışı (Gerilme Şekil Değiştirme Đlişkisi):


PLAXIS PAKET PROGRAMI 6

6. Sonuçların Yorumu :

Sonlu elemanlar yöntemine göre çözüm gerçekleştiğinde çok sayıda veri elde edilmiş olur.
Bu bilgiler bilgisayarda depolanabilir veya kağıda yazdırılabilir. Çözülen problemin
boyutuna göre elde edilen tüm bilinmeyenlerin yazdırılması uygun olmayabilir. Bunun
için veriyi uygun şekilde işleyerek çözüm ortamında kritik noktalarda grafik ve tablolar
elde etmemizi sağlayan bilgisayar yazılımları geliştirilmiştir. Bu yazılıma post processor
(grafik işlemci) denir.

3.1.2. Geoteknik Mühendisliğinde Sonlu Elemanlar Yöntemi :

 Dikkat edilmesi gereken noktalar :

1) Başlangıç gerilme durumu,

2) Elasto-plastik malzeme,

3) Drenajlı-Drenajsız davranış

• Efektif gerilme analizi


• Boşluk suyu basıncı

4) Anizotropi

5) Karmaşık sınır ve başlangıç koşulları

 Başlangıç :
PLAXIS PAKET PROGRAMI 7

Burada Plaxis'te kullanılan işaretleme sistemleri ve bazı temel prosedürler


tanımlanacaktır. Örneklerde menüde bulunan başlıklar veya belirli Windows başlıkları
Đtalics olarak yazılmıştır. Klavyedeki tuşlar veya ekrandaki yazı bütanlarına basılmak
istenildiğinde, bu tuşun ismi veya butonu köşeli ayraç içinde belirtilmiştir, örneğin <Enter>
tuşu.

 Genel Modelleme Özellikleri

Analiz edilecek her yeni proje için ilk olarak geometri modelini oluşturmak gereklidir.
Noktalardan, çizgilerden ve hücrelerden oluşan geometri modeli gerçek bir problemi
temsil eder. Bir geometri modeli, farklı zemin tabakalarını, yapısal elemanları, inşa
aşamalarını ve yükleri kapsamalıdır. Problemin sonuçlarını etkilememesi için seçilen
modelin sınırları yeterince geniş olmalıdır. .Geometriyi oluşturan üç ana bileşen aşağıda
daha detaylı olarak açıklanmaktadır.

 >oktalar:
Çizgilerin başlangıç ve bitişini oluştururlar. Noktalar aynı zamanda ankraj, nokta kuvvetler
vb. için lokasyonlarını belirlemede kullanılır.

 Çizgiler:
Çizgiler geometrinin fiziksel sınırlarını, model sınırlarını, geometrinin süreksizliklerini,
farklı tabakalarını,ayrımını veya inşa aşamalarını belirlemekte kullanılır. Bir doğrunun
farklı fonksiyonları ve özellikleri olabilir.

 Hücreler:
Hücreler her tarafı çizgilerle kapatılmış alanlardır. PLAXIS geometri çizgilerinin girilmesiyle
oluşturulmuş hücreleri otomatik olarak tanır. Hücre içerisinde zemin özellikleri homojendir.
Bu yüzden, hücreler zemin tabakalarını oluşturan parçalar olarak düşünülebilir. Hücrelere
gelen etkiler hücre içerisindeki bütün elemanlara etkir.

Geometri modeli oluşturulduktan sonra, sonlu elemanlar modeli geometri modelinin


içerisindeki hücre ve çizgilerin bileşimine bağlı olarak otomatik olarak oluşturulur. Bir sonlu
elemanlar ağında, üç tip bileşen ayırt edilebilir , bunlar aşağıda açıklanmıştır.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 8

 Elemanlar:
Ağın oluşturulması sırasında, hücreler üçgen elemanlara ayrılırlar. PLAXIS' te varsayılan
üçgen eleman 15-düğümlü elemanıdır. Ek olarak, 6-düğüm noktalı üçgen elemanlar
mevcuttur. Kullanıcı aynı sonlu elemanlar ağında 15- düğüm noktalı elemanların 6-
düğüm noktalı elemanlara nazaran daha detaylı ve daha esnek fakat bu elemanlara göre
hesabın çok daha fazla zaman aldığını bilmelidir.

 Düğüm >oktaları:
15-düğüm noktalı üçgenler 15 düğüm noktasından, 6-düğüm noktalı üçgenler ise 6 düğüm
noktasından oluşur. Elemanlar üzerinde düğüm noktalarının dağılımı şekilde gösterilmiştir.
Sonlu elemanlar hesabı esnasında, deplasmanlar düğüm noktalarında hesaplanır. Düğüm
noktaları yük-deplasman eğrilerini oluşturmak için önceden seçilebilir.

 Gerilme noktaları:
Deplasmanların tersine, gerilmeler düğümler yerine her bir Gauss-noktasında (veya gerilme
noktaları) hesaplanmıştır. Şekilde görüldüğü gibi 15-düğüm noktalı üçgen eleman 12
gerilme noktasına sahiptir ve şekilde gösterilen 6-düğüm noktalı üçgen eleman 3
gerilme noktasına sahiptir. Gerilme noktaları gerilme izlerini veya gerilme şekil
değiştirme eğrilerini oluşturmak için önceden seçilebilir.

Şekil 3.4 Gerilme Noktaları ve Düğüm Noktaları


PLAXIS PAKET PROGRAMI 9

 Giriş Yöntemi :

PLAXlS 'de giriş fare ve klavyenin kombinasyonu ile yapılır. Genellikle dört tip giriş
yapılabilir:

Geometrik nesnelerin girişi (örneğin bir zemin tabakasının çizimi)


Yazının girişi (örneğin bir proje ismi girmek)
Değerlerin girişi (örneğin zemin ağırlığını girmek)
Seçimlerin girişi (örneğin zemin modelini seçmek)

Fare genellikle çizim ve seçim amaçlı kullanılır, oysa klavye yazı ve değer girmek için
kullanılır.

 Geometri >esnelerinin Girişi

Geometri modelinin oluşturulması noktaların ve çizgilerin girilmesine dayanır. Bu, çizim


bölgesinde fare ile yapılır. Menüden veya araç çubuğundan birçok geometri cismine
ulaşılabilir. Birçok geometri nesnesi çizgi çizilerek elde edilir. Çizgi, çizim bölgesinde sol
fare tuşuna, basarak gerçekleştirilir. Sonuçta , ilk nokta oluşturulmuş olur. Fareyi hareket
ettirerek ve sağ tıklayarak yeni bir nokta oluşturulur ve böylece ilk noktadan ikinci noktaya
bir çizgi oluşur. Çizgi sağ fare tuşunu tıklayarak bitirilir.

 Yazı ve Değerlerin Girilmesi

Diğer yazılımlarda olduğu gibi, programda değer ve yazı girişi yapılması gereklidir.
Girişler açılan yazı kutularında yapılır. Belirli konular için çeşitli yazı kutuları açılan
pencerelerde gruplanmıştır. Đstenilen yazı veya değer klavyede yazılabilir, daha sonra
<Enter> veya <Tab> tuşlarına basılır. Sonuçta, girilen değer kabul edilir ve sonraki yazı
alanına geçilir. Hollanda gibi bazı ülkelerde ondalık virgülle tanımlanır. Yazı kutularında
PLAXIS PAKET PROGRAMI 10

ve tablolarda gözüken bu gösterim şekli ülkenin işletim sistemine göre değişir. Değerler
girilirken ondalık ayrımına dikkat edilmelidir.

Birçok parametre için varsayılan değerler mevcuttur. Bu varsayılan değerler başka değer
girilmeden <Enter> tuşuna basarak kabul edilebilir. Böylece penceredeki bütün giriş
alanları <OK> butonuna ulaşana kadar girilebilir. <0K> butonuna basmak bütün
değerleri onaylar ve pencereyi kapatır. Alternatif olarak, fareyi kullanarak bir diğer giriş
alanının seçimi, input değerinin kabul edilmesiyle sonuçlanır. Fare ile <OK> butonuna sol
tuşlayarak onaylayabilirsiniz.

Pencereyi kapatmadan önce <Esc> tuşuna basmak veya <Cancel> butonunu sol
tıklamak girişi silecek ve varsayılan değerleri kabul edecektir.

 Yapılan Seçimlerin Girilmesi

Seçimler aşağıda açıklandığı gibi yuvarlak butonlar, onay kutuları veya combo box ile
yapılabilir.

Şekil 3.5 Combo Box


PLAXIS PAKET PROGRAMI 11

Şekil 3.6 Yuvarlak Butonlar

Şekil 3.7 Onay Kutuları

 Yuvarlak butonlar:

Yuvarlak butonlu bir pencerede yalnız tek bir madde aktif olabilir. Aktif seçim, maddesinin
karşısındaki beyaz yuvarlak içerisinde siyah bir nokta ile gösterilir. Seçimler sol fare
butonunu beyaz yuvarlağa tıklayarak veya klavyede yukarı ve aşağı ok tuşlarını
kullanarak yapılır. Seçimlerin birinden diğerine geçerken, eski seçim silinmiş olacaktır.
Yuvarlak butonlu pencere Şekil 3'te gösterilmiştir. Şekil 3'teki seçime göre boşluk suyu
basıncı dağılımı Pore pressure distribution parametresi genel su seviyesine
Generalphreatic level ayarlanmıştır.

 Onay kutuları:

Onay kutulu bir pencerede bir veya birden fazla madde seçilebilir. Seçimler beyaz kare
içerisinde siyah bir kontrol işareti ile gösterilir. Seçim beyaz kare içine sol fare butonunu
tıklayarak veya klavyede boşluk tuşuna basarak yapılır. Üç onay kutulu örnek şekilde
gösterilmiştir.

 Combo Box:
Combo Box önceden tanımlanmış seçenek listesinden istenilenin seçilmesi için kullanılır.
Combo Box'lu bir pencere örneği şekilde gösterilmiştir. Combo Box'un sağındaki V ok
PLAXIS PAKET PROGRAMI 12

fare ile sol tıklandığında, seçenekleri gösteren bir liste görünür. Esasında, combo box radyo
butonu grubu ile aynı işlevi görür fakat daha kompaktır.

 Giriş Dosyasının Yapısı

Plaxis'te giriş mümkün olduğunca mantıklı düzenlenmiştir. Windows ortamı ekranda


bilgilerin düzenlenmesi ve sunulması için birçok yol sağlar. Referans oluşturabilmesi için
input ile ilgili yapısal bilgiler aşağıda verilmiştir.

Şekil 3.8 Sayfa Kontrolü ve Arasayfalar

 Sayfa kontrolü ve ara sayfalar:


Üç ara sayfaya sahip sayfa kontrolü örneği şekilde gösterilmiştir. Bu şekilde Mohr-Coulomb
zemin modelinin parametrelerini girmek için ikinci sayfasını aktif etmek gerekecektir. Ara
PLAXIS PAKET PROGRAMI 13

sayfalar tek bir pencereye sığmayan büyük miktardaki değişik tipteki verileri idare
etmeye yarar. Ara sayfalar uygun sayfayı sol tıklayarak veya klavyede <Ctrl><Tab>'ı
kullanılarak aktive edilir.

 Grup kutuları:

Grup kutuları, başlıklı dikdörtgen kutulardır. Ortak yanları olan giriş bilgilerini bir araya
toplamak için kullanılır. Şekilde, aktif sayfada Stiffness, Strength ve Alternatives isimli üç
kutu grubu mevcuttur.

 Programı Başlatma

Data dosyalarının kayıt edildiği ayrı bir klasör açması önerilir. PLAXIS Start Menüsünden
veya Windows için PLAXlS program grubundaki Plaxis input ikonuna çift tıklayarak
başlatılabilir. Kullanıcıya yeni bir problemi tanımlaması veya daha önceden tanımlı bir
problemi açması için opsiyon verilir. Đkinci seçenek seçilmiş ise, program doğrudan son
kullanılan dört projeyi listeler. Listenin başında gözüken «more files» maddesini
seçerek daha önce tanımlanmış listede bulunmayan başka bir projeyi seçebilirsiniz.

 Genel Özellikler

Yeni bir proje tanımlanacaksa şekilde gösterilen genel özellikler 'General settings'
penceresi açılacaktır. Bu pencere iki sayfadan oluşur. Birinci sayfada geçerli proje için
çeşitli özellikler verilmelidir. Dosya adı burada girilemez, dosya adı sadece projeyi
kaydedereken girilebilir.

Kullanıcı açıklamalar 'Comments' kutusuna detaylı bir açıklama girebilir veya problemin
başlığı olarak kısa bir açıklama da girebilir. Başlık önerilen bir dosya adı olarak kullanılır
ve çıktılarda gözükecektir. Açıklamalar kutusu analizler hakkında detaylı bilgi saklamak
için uygun bir yerdir. Ayrıca, analizlerin ve elemanların tipi belirtilmelidir. Đsteğe bağlı
PLAXIS PAKET PROGRAMI 14

olarak dinamik kuvvetlerin pseudo-statik simülasyonu için ayrı bir ivme değeri belirtilebilir
.

Şekil 3.9 Genel Özellikler-Proje Sayfası

Đkinci sayfa şekilde gösterilmiştir. Length, Force and Time’ ın esas birimlerine ek olarak,
geometri modeli çizim bölgesine sığacak şekilde çizim bölgelerinin minimum boyutları
burada verilmelidir. Eksen takımının x-ekseni sağ yönü ve y-ekseni yukarıyı gösterecek
şekilde düzenlenmiştir Sol(Left) değeri modeldeki x-koordinatının en düşük değerini verir.
Üst(top) modelin en üst noktasını veren y-koordinatıdır. Sağ (Right) en yüksek x- koordinatı
ve Alt (Bottom) en düşük y-koordinatıdır.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 15

Şekil 3.10 Genel Özellikler-‘Dimension’ Boyutlar Sayfası

 Geometri Modelinin Oluşturulması

Genel özellikler girildiğinde ve <OK> butonunu tıklandığında ana pencere açılacaktır.


Bu ana pencere Şekil 9'da gösterilmiştir. Ana pencerenin önemli bir kısmı kısaca
belirtilmiş ve burada tanıtılmıştır.

Şekil 3.11 Giriş Programının Ana Penceresi


PLAXIS PAKET PROGRAMI 16

. Ana menü:

Ana menü araç çubuğundaki bütün seçenekleri ve bazı sık kullanılmayan ek seçenekleri
içerir.

. Araç çubuğu (Gene!):

Genel araç çubuğunda kaydetme, yazdırma, yakınlaşma gibi genel uygulamalar için butonlar
mevcuttur. Aynı zamanda PLAX!S paketinin diğer programlarını (Calculation, Output,
Curves) başlatacak butonlara sahiptir.

. Araç çubuğu (Geometri):

Geometri araç çubuğu geometri modelini oluşturma işlemine yarayan butonlara sahiptir.
Butonlar araç çubuğunda soldan sağa takip edildiklerinde geometri modeli tamamlanacak
şekilde düzenlenmiştir.

. Cetveller:

Sol ve üst çizim bölgesinde, cetveller geometri boyutunun direkt olarak görüntülenmesini
sağlayan fiziksel koordinatları belirtirler.

. Çizim Bölgesi :

Çizim bölgesi geometri modelinin oluşturulduğu çizim sayfasıdır. Çizim bölgesi aynı
zamanda bir çizim programı olarak da kullanılabilir. Çizim alanında noktalardan oluşan grid,
çizimi kolaylaştırmak içi düzenli aralıklarla ayarlanmıştır.

. Orijin:

Eğer fiziksel orijin verilen boyutların aralığında küçük bir çember ile gösterilir ve üzerinde x
ve y eksenleri belirtilir.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 17

 Manual Input :

Fare ile çizim istenilen hassasiyeti vermiyor ise Manual input bölümünden geometri
girişi yapılabilir.x ve y koordinatlarının değerleri aralarında bir boşluk bırakılarak
girilebilir. Seçilen noktaya yeni bir koordinat girmek için de Manuel input kullanılır.

. Fare Pozisyonu :
Fare pozisyonu farenin bulunduğu noktayı hem fiziksel koordinat olarak hem de pixel
değeri olarak verir.

Yukarıda belirtilmiş nesneler istenmemesi halinde View menüsünden kaldırılabilirler.

Her iki araç çubuğu için butonların ismi ve fonksiyonu fareyi ilgili butona götürüp birkaç
saniye sabit tutulduğunda görüntülenebilir. Butonun altında küçük bir kutuda ipucu
belirecektir.

Şekil 3.12 Proje Oluşturma Penceresi


PLAXIS PAKET PROGRAMI 18

3.1.3. Input Uygulama Programı

3.1.3.1. Proje Oluşturma / Proje Açma Penceresi

Bu pencerede iki seçenek mevcuttur.Bunlar “NEW PROJECT”(YENĐ PROJE) ve


“EXISTING PROJECT”(VAROLAN PROJELER) seçeneklerdir.

 >ew Project Seçeneği

Yeni bir proje oluşturmak istendiğinde bu seçenek işaretlenir.

 Existing Project Seçeneği

Daha önceden oluşturulmuş projeler yeniden açılmak isteniyorsa bu seçenek işaretlenir.


Böylece daha önceden oluşturulmuş projeler üzerinden düzeltmeler, kontroller ve eksikler
tamamlanabilir.

Diğer bir seçenek ise projelere uzun yoldan ulaşımdır. Fakat bu yolla daha önceden
oluşturulmuş tüm projelere ulaşılabilir. Bu seçeneği kullanmak için “More Files”seçeneği
tıklanır. Ekrana projelere ulaşımı sağlayan bir pencere çıkar. Bu pencere vasıtasıyla istenilen
projeye ulaşılabilir.

3.1.3.2. Genel Ayarlar Arayüzü

 Genel Ayarlar Arayüzü / Project Sekmesi

Bu arayüzde proje ile ilgili genel ayarlamalar yapılmaktadır. Proje ile ilgili yapılan genel
ayarlamalar dört ana başlık altında toplanmıştır. Bunlar “Project” (Proje), “Comments”
(yorumlar), “General”(Genel), “Acceleration” (Đvmelendirme) şeklindedir.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 19

Şekil 3.13 New Project Seçeneği

 Project

Proje genel ayarlamalarının yapıldığı ve bazı ayarların da durumunun gösterildiği ayar


başlığıdır. Project başlığı adı altında yapılan ayarlar:

. File >ame(Dosya Adı): Daha önceden oluşturulmuş dosyalar için bu kısımda ilgili
dosyanın adı yazılmaktadır. Yeni oluşturulacak dosyalar için bu alanda hiçbir ibare
bulunmaz.

. Directory(Dosyanın Adresi): Daha önceden oluşturulmuş dosyalar için bu kısımda


ilgili dosyanın kayıtlı olduğu adres ismi (Bilgisayarda kayıtlı olduğu klasör,dosya adı vb.)
yazmaktadır. Yeni oluşturulacak dosyalar için bu alanda hiçbir ibare bulunmaz.

. Title(Başlık):Bu kısıma projeye verilen başlık yazılır.

 Comments

Bu kısıma , projeyle ilgili unutulması muhtemel noktalar , yorumlar ve benzeri bilgiler yazılır.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 20

 General

Genel ayarlar bu başlık altında yapılır. Bu başlık altında yapılan ayarlar:

Model(Model): Analizi yapılacak olan sistemin doğru modellenmesi çok önemlidir. “Plaxis”
paket programında iki adet modelleme seçeneği mevcuttur.

Bunlar “Plane Strain” (Düzlemsel deformasyon) ve “Axisymmetry” (Eksenel simetri)


modelleme seçenekleridir.

Şekil 3.14 General penceresi

Plane strain modelleme seçeneği :Düzlemsel deformasyon yapan sistemleri modellerken


kullanılır. Bu gibi sistemlerde ilgili yapının bir birimlik kısmı çözülür.

Axisymmetry modelleme seçeneği:Eksenel simetri sistemleri modellerken bu seçenek


kullanılır.

Elements(Elemanlar):Elemanların düğüm noktası sayısı bu başlık altında seçilir. Đki


seçenek mevcuttur. Bunlar 6 node ve 15 node seçenekleridir.

Şekil 3.15 Elements Penceresi


PLAXIS PAKET PROGRAMI 21

15 node daha hassas bir çözüm yapılmasına olanak sağlar. Fakat çözüm 6 node seçeneğine
göre daha uzun sürer.

 Genel Ayarlar Arayüzü / Dimensions sekmesi


Bu sekmenin seçilmesiyle oluşan arayüz görünümü aşağıda gösterilmektedir. Bu arayüzde
ölçümlendirme ile ilgili genel ayarlar yapılmaktadır. Ölçümlendirme ayarları üç başlık altında
toplanmıştır. Bunlar “Units”(Birimler),”Geometry dimension”(Çalışma alanı boyutları) ve
“Grid”(Izgara) şeklindedir.

Şekil 3.16 General Settings

 Units

Birimlerin ayarlandığı kısımdır. Üç parametrede birim ayarlaması söz konusudur. Bunlar


“Lenght” , “force “ ve “time” parametreleridir.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 22

Lenght(Uzunluk):Uzunluk birimi seçimi için kullanılır.

Force(kuvvet):Kuvvet birimi seçimi için kullanılır.

Time(Zaman):Zaman birimi seçimi için kullanılır.

 Geometry Dimension

Input uygulama programınını daha öncede belirtildiği gibi sistemi modellerken ve sınır
şartlarını belirlerken kullanılmaktadır. Dolayısıyla bu modellemeyi bir çalışma alanı
içerisinde gerçekleştirmemiz gerekmektedir.Plaxis paket programının kendine özgü bir
çalışma alanı söz konusudur. Bu çalışma alanının ölçülerini ; “Left”, “Right”, “Top”,
“Bottom” kutucuklarına gireceğimiz değerlerle belirleriz. Çalışacağımız alanın genişliği, left-
right değerleri arasındaki mesafe, yüksekliği ise bottom-top değerleri arasında kalan
mesafedir.

Şekil 3.17 Geometri Oluşturulması


PLAXIS PAKET PROGRAMI 23

 Grid

Sistemin modellendiği çalışma alanına da,bize yardımcı olan ızgaralar vardır. Izgaraların ara
mesafesi bu kısımda ayarlanır. Đki ayarlama söz konusudur,bunlar “Spacing” (Nokta aralığı)
ve “Number of intervalis”(ara sayısı) başlıkları adı altında yapılır.

Spacing(>okta aralığı): Nokta aralığıdır. Bir nokta diğer noktaya , bu aralıktan daha yakın
bir aralıkta yaklaşamaz. Eğer ki daha yakın bir aralıkta yaklaşması istenirse , bilgisayar o
noktayı üst üste getirir.

>umber of intervals / (Ara sayısı): Bu seçenek , nokta aralığını (spacing) görünmeyen


ızgaralara böler. Örneğin , buraya 2 değeri yazılırsa ve nokta aralığı da 1m ise görünmeyen
nokta aralığı 0.5 olur.

3.1.3.3. Input Programı Kısayol Tuşları

 Geometri Line

“Geometri Line” (geometri çizgisi) kısa yol tuşu sistemin geometrisini oluşturmak için
kullanılır.Aşağıda “Geometri Line” ikonu gösterilmiştir.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 24

“Geometri line” kısa yol tuşu ile şekil oluştururken koordinatlar fazla küsüratlı değilse direkt
olarak koordinat noktaları olarak “Mouse” ile yakalanabilir. Fakat küsüratlı noktalar için
“koordinat tablosu” kısayol tuşu aşağıda gösterilmiştir.

 Beam

“Beam” (kiriş) kısayol tuşu sistem içerisinde kiriş oluşturmak için kullanılır.

Bu ikon kullanılarak kazı kenarlarına kirişler yerleştirilebilir.


PLAXIS PAKET PROGRAMI 25

Şekil 3.18 Beam Modellemesi

 Beam Hinge

“Beam Hinge”(Kiriş mafsallı) kısayol tuşu kiriş uçlarında mafsal oluşturmak için kullanılır.
Bu tuşu kullanmak için en az iki adet kirişin uç uca gelmesi gerekmektedir. Bu tuş
tıklandıktan sonra ilgili düğüm noktası seçilir. Hangi kirişin ucunda mafsal oluşmasını
istiyorsak o kirişin ucuna tıklarız.

 Geogrid

“Geogrid” kısayol tuşu sistem içerisinde geotekstil malzeme oluşturmak için kullanılır.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 26

 Interface

“ınterface” (arayüz) kısayol tuşu toprak malzeme ile yapı arasında arayüz oluşturmak için
kullanılır.

 >ode-To->ode Anchor

“Node-To-Anchor”(düğüm noktasına tutturucu) kısayol tuşu sistem içerisindeki elemanlar


arasında , düğüm noktasından düğüm noktasına bir bağlama (tutturma) yapar.

 Fixed End Anchor

“Fixed end anchor” (sonu sabitlenmiş tutturucu) kısayol tuşu ile sistem içerisindeki
elemanların sonu sabitlendirilmiş olarak tutturulması için kullanılır.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 27

 Tunnel

“Tunnel” (tünel) kısayol tuşu tünel dizayn edilmesi için kullanılır.

 Standart Fixities

“Standart fixities” (standart sınır şartları) kısayol tuşu sistemin standart değişmezliklerini
tanımlamak için kullanılır.

Bu tuş kullanıldıktan sonra sistem aşağıdaki hale gelir.


PLAXIS PAKET PROGRAMI 28

Şekil 3.19 Standart Fixities

 Prescribed Displacements

“Prescribed Displacements” (tanımlanan deplasman) kısayol tuşu ile sistemin tanımlanan


deplasman değerine göre çözüm yapılması istenir.

 Moment Fixity(Beams)

“Moment fixity”(kirişler için moment sınır şartları) kısayol tuşu kirişlerin moment
değişmezliğini tanımlamak için kullanılır. Bu kısayolu uygulamaya geçirmek için en az iki
kirişin uç uca gelmesi gerekmektedir. Önce kısayol tuşu uygulamaya geçirilir ve tıklanır.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 29

 Distributed Load-Load System A

Bu tuş sisteme yük uygulamak için kullanılır.

 Distributed Load-Load System B

Bu tuş sisteme yük uygulamak için kullanılır.

 Point Force- Load System A


Bu kısayol tuşu sisteme noktasal yük uygulanması için kullanılır.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 30

 Point Force- Load System B

Bu kısayol tuşu sisteme noktasal yük uygulanması için kullanılır.

 Material Sets
Bu kısayol tuşu ile malzeme ayarları girilebilinmektedir.

 Material Sets Menüsünün Kullanılması

Şekil 3.20 Malzeme Ayarları


PLAXIS PAKET PROGRAMI 31

Bu menü sistemi modellemenin önemli bir parçası olan malzemelerin belirlenmesi ve


belirlenen malzemenin parametrelerinin girilmesi işleminin yapıldığı kısımdır. Önce
kullanacağımız malzemeleri belirlememiz gerekir. Plaxis programında dört tip malzeme
vardır.Bunlar“Soil&Interfaces”(toprak&arayüzler),“Beams”(kirişler),”Anchors”(tutturucular),
”Geogrid”(geotekstil malzemeler) olarak tanımlanabilir. Malzemenin seçimi “set type “
kısmından yapılmaktadır. Malzeme seçildikten sonra “New” tuşu uygulamaya geçirilirse
ekranda aşağıdaki pencere oluşur ve özellikler bu pencerede girilir.

Şekil 3.21 Malzeme Özellikleri

a) Malzeme özelliklerinin belirlenmesi /General sekmesi


-Identification:Malzemeye verilen isim bu kısımda girilir.
-Material model: Malzemenin hangi modele uyduğu bu kısımda belirlenir. Plaxis paket
programında yedi adet malzeme modeli mevcuttur.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 32

Şekil 3.22 Malzeme Modeli

 Material type :Malzemenin tipi bu kısımda belirlenir. Plaxis paket programında dört
adet malzeme türü vardır.

Şekil 3.23 Calculation Type

 Comments :Malzeme ile ilgili yorum ve notlar buradaki boş alana girilir.
 General properties:Bu kısımda malzemenin kuru (dry) ve ıslak (wet) birim hacim
ağırlıkları girilir.
 Permeability: Bu kısımda malzemenin X ve Y doğrultusundaki permeabilite
katsayıları girilir.

b) Malzeme Özelliklerinin Berirlenmesi / Parameters Sekmesi

“Parameters” sekmesi seçilirse ekrana aşağıdaki pencere gelir. Bu kısımda ilgili malzemenin
parametreleri gelir. “Φ” ve “c” gibi malzemenin dayanıklığı ile ilgili parametreler ile “E” ve
“v” parametreleri bu kısımda girilir.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 33

Şekil 3.24 Parameters sekmesi

c) Malzeme Özelliklerinin Belirlenmesi / Interfaces Sekmesi


“Interfaces” sekmesine tıklanırsa ekrana aşağıdaki pencere gelir. Bu kısımdada malzeme ile
ilgili bilgi girilir.

Şekil 3.25 Interface sekmesi

d) Oluşturulan Malzemenin Görülmesi

Parametreleri girilerek oluşturulan kum zemin malzemesinin görünümü aşağıda mevcuttur.


PLAXIS PAKET PROGRAMI 34

Şekil 3.26 Malzeme Ayarları

 Generate Mesh

“Generate Mesh” (ağ oluşturma) kısayol tuşu modellenen sistemde ağ oluşturmak için
kullanılır. Program ağ oluşturma işlemini tamamladıktan sonra ekrana aşağıdaki gösterilen
pencereyi getirir.

Şekil 3.27 Generate Mesh


PLAXIS PAKET PROGRAMI 35

Oluşturulan ağ görüldükten sonra “update” tuşuna tıklanarak ağ bilgileri kayda alınır ve


programın hafızasında kalır.

3.1.3.4 Input Programı Menüleri

Input programının ana menüleri ; “File” (dosya), “Edit” (düzen), “View” (görünüm),
“Geometry” (geometri), “loads” (yükleme), “metarials” (malzemeler), “Mesh” (ağ), “Inital”
(başlangıç), “Help” (yardım) menüleridir.

 File Menüsü

Bu menü dosyalama işlemleri için kullanılır. Menünün alt başlıkları aşağıda gösterilmiştir.

Şekil 3.28 File Menüsü

. >ew komutu : Yeni bire plaxis dosyası açmaç için kullanılır.

. Open komutu: Daha önceden oluşturulmuş bir plaxis dosyası açmak için kullanılır.

. Save komutu : Plaxis dosyasını kaydetmek için kullanılır.

. Save As komutu : Plaxis dosyasını farklı bir ad ile kaydetmek için kullanılır.

. Print komutu: Çıktı almak işlemleri için kullanılır.


PLAXIS PAKET PROGRAMI 36

. Work Directory komutu : Plaxis programı içerisinde bir çalışma dosyası mevcuttur.
Yapılan çalışmalar genelde bu dosyaya kaydedilir. Bu menü ile çalışma dosyasına
ulaşılabilinir.

. General settings komutu : Genel ayarlar pencerisine ulaşmak için kullanılır.

. Exit komutu : Programdan çıkmak için kullanılır.

. Import komutu : Dış ortamdan dosya açmak için kullanılır.

 Edit Menüsü

Dosya düzenleme işlemleri için kullanılır. Menünün alt başlıkları aşağıda gösterilmiştir.

Şekil 3.29 Edit menüsü

. Undo komutu : Yapılan işlemleri geri almak için kullanılır.

. Copy komutu : Kopyalama işlemleri için kullanılır.

 View Menüsü

Görünüm ayarlarının yapılması için kullanılır.


PLAXIS PAKET PROGRAMI 37

Şekil 3.30 Edit menüsü

. Zoom In komutu : Projenin görünümünü büyütmek için kullanılır.

. Zoom Out komutu : Projenin görünümünü küçültmek için kullanılır.

. Table komutu : Koordinat tablosunun ekranda görünmesini veya görünmemesini sağlar.

. Rulers komutu : Ekrandaki çalışma alanının boyutlarını gösteren yatay ve dikey uzunluk
cetvellerinin ekranda görünmesini veya görünmemesini sağlar.

. Crosshair komutu : Đşaretleme imlecinin ucunda koordinat ekseni çizgisinin görünmesini


veya görünmemesini sağlar.

. Grid komutu : Izgara noktalarının ekranda görünmesini veya görünmemesini sağlar.

. Axes komutu : X-Y koordinat eksenlerinin ekranda görünmesini veya görünmemesini


sağlar.

. Snap to grid komutu : Đşaretleme imlecinin ızgara noktalarına kilitlenmesini veya


kilitlenmemesini sağlar.

. Point numbers komutu : Sistemdeki noktalar üzerinde nokta numaralarının görünmesini


veya görünmemesini sağlar.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 38

. Chain numbers komutu : Beam ve geotekstil malzemelerinin üzerinde malzeme


numaralarının (her bir zincir için ayrı numara) görünmesini veya görünmemesini sağlar.

 Geometry Menüsü

Sistemin geometrisini oluşturmak için kullanılır.

Şekil 3.31 Geometry Menüsü

 Loads Menüsü

Sistemdeki yük ayarlamalarının yapılması için kullanılır


.

Şekil 3.32 Loads Menüsü


PLAXIS PAKET PROGRAMI 39

 Materials Menüsü

Malzemelerin ve parametrelerin belirlenmesi için kullanılır.

Şekil 3.33 Materials Menüsü

 Mesh Menüsü

Ağ oluşturma ayarlamalarının yapılması için kullanılır.

Şekil 3.34 Mesh Menüsü


 Initial Menüsü

Girilen ilk parametreler sonucunda sistemde ilk gerilmelerin (başlangıç durumunun)


görünmesi için kullanılır. Menü tek bir komuttan oluşmaktadır.

 Help Menüsü
PLAXIS PAKET PROGRAMI 40

Program hakkında bilgi ve programı kullanırken zorlanılan konular hakkında yardım almak
için kullanılır.

3.1.3.5. Calculations Uygulama Programı

“Input” uygulama programı ile modellenen ve parametreleri belirlenen sistemde ilk gerilmeler
(Initial conditions) ve sonlu elemanlar ağı (General Mesh) oluşturulduktan sonra plaxis proje
dosyası (Plaxis Project File) herhangi bir isimle bilgisayarın belleğine
kaydedilir.”Calculations” uygulama programı çalıştırıldığı zaman karşımıza “Select
Project”(proje seç) penceresi ve “Calculations” uygulama programı arayüzü çıkar.

Şekil 3.35 Calculations programı

“Calculations” uygulama programı dört sekmeden oluşmaktadır.

Bu kısımda hesaplama tipleri (Calculations type) üzerinde durulacaktır. Plaxis deki hesaplama
tipleri iki ayrı grupta toplanmıştır. Bunlardan birincisi sistemin davranışı ile ilgili , ikincisi ise
yükün durumu ile ilgilidir.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 41

Şekil 3.36 Calculations Programı

3.1.3.6. Output Uygulama Programı

“Output” uygulama programı , “Calculations” uygulama programı ile çözümlenen sistemde


çeşitli sonuçların istenebildiği programdır.”Output” uygulama programı ile sistemdeki
deformasyonlar , gerilmeler , burkulmalar vb. bilgiler grafiksel olarak görülebilir.

3.1.3.7. Curves Uygulama Programı

“Curves” uygulama programı , çözümlenen sistemde çeşitli eğrilerinin elde edilebileceği


programdır. Program içerisinde farklı renklerde aynı anda bir çok eğri gösterilebilir.

3.1.3.8. Plaxis Paket Programında Dikkat Edilmesi Gereken >oktalar

 Spacing

“Plaxis” paket programında iki düğüm noktası birbirine “spacing” değerinden daha fazla
yaklaşamaz. Örneğin “spacing” değeri 0.005 yada daha küçük bir değere eşitlenmelidir.
Fakat bu yapılsa bile genede problem oluşabilmektedir. Bu durumda ise spacing aralığı iki
düğüm noktası arasındaki değere eşitlendikten sonra , bu düğüm noktalarından birisi
girildikten sonra , ikinci o alana yeterince zoom yapıldıktan sonra girilmelidir.

 Phase

“Calculations” uygulama programında bir evre (phase) henüz hesaplanmamışsa aşağıdaki gibi
görünür.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 42

Şekil 3.37.1 Hesaplanmamış Evre

Şekil 3.37.2 (Hesaplanmış Evre) Calculations programı(phase)

Görüldüğü gibi hesaplanmamış evrede mavi bir ok belirmektedir. Hesaplanmış evrede


ise yeşil bir onaylama işareti ve gri bir bant belirmektedir. Eğer hesaplanmış bir evre tekrar
hesaplanmak isteniyorsa yukarıdaki evrenin üzerine iki defa tıklanır. Böylece evrenin yanında
mavi bir ok belirir ve artık hesaplamaya hazır hale gelmiştir.
PLAXIS PAKET PROGRAMI 43
PLAXIS PAKET PROGRAMI 44

BÖLÜM 4
PLAXIS UYGULAMALARI

4.1. Sonlu Elemanlar Metodunun Diyafram Duvara Uygulanması

3m 8m 3m

50 kPa

6m 10 kPa

0.0 m

1. Kazı -1.5 m
-2.0 m
Payanda
2. Kazı
YASS -4.0 m

3. Kazı
-6.0 m

Diyafram
Duvar
?

Şekil 4.1 Plaxis de Oluşturulan Şeklin Ölçülendirilmesi

Çizelge 4.1 Malzeme Parametreleri


PLAXIS PAKET PROGRAMI 45

E v φ’ c’ γ
kN/m2 - ° kN/m2 kN/m3
Soil 30 000 0.3 27.5 10 20/19

Wall 3.0E7 0.18 - - 24

EA LSPACING

kN/m2 m

Strut 1.5E6 1

 Diyafram duvar derinliği başta 12 m seçilmiştir.

 Malzeme modeli kum için Mohr-Coulomb , diyafram duvar için Lineer Elastik
seçilmiştir.

Şekil 4.2 Plaxis Programıyla Diyafram Duvar ve Payandanın Ouşturulması , Yüklerin


Girilmesi
PLAXIS PAKET PROGRAMI 46

Şekil 4.3 Sonlu Elemanlar Ağının Görüntülenmesi

Şekil 4.4 Yeraltı Su Seviyesinin Görüntülenmesi


PLAXIS PAKET PROGRAMI 47

Şekil 4.5 Boşluk Suyu Basıncının Görüntülenmesi

Şekil 4.6 Efektif Gerilmelerin Görüntülenmesi


PLAXIS PAKET PROGRAMI 48

Şekil 4.7 Plaxis de Analiz Sonucu Elde Edilen Görüntü

Şekil 4.8 Yatay Deplasmanın Görüntülenmesi


PLAXIS PAKET PROGRAMI 49

Şekil 4.9 Düşey Deplasmanın Görüntülenmesi

Şekil 4.10 Toplam Deplasmanın Görüntülenmesi


PLAXIS PAKET PROGRAMI 50

Şekil 4.11 Duvar Arkasında Oluşan deplasmanın Görüntülenmesi

Şekil 4.12 Duvar Arkasında Oluşan deplasmanın Görüntülenmesi


PLAXIS PAKET PROGRAMI 51

Şekil 4.13 Duvar Altında Oluşan Deplasman

 Deplasman değerleri çok küçük olduğu için , seçilen duvar derinliğimiz (12 m)
güvenlidir.

 Đsteğe bağlı olarak PLAXIS programı dataları OUTPUT menüsündeki REPORT


GENERATION ikonu yardımıyla alınabilir.