MINISTERSTWO EDUKACJI

NARODOWEJ

Sebastian Latanowicz

Wykonywanie przyłączy do budynków
713[07].Z1.05

Poradnik dla ucznia

Wydawca
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy
Radom 2006
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Recenzenci:
mgr inż. Małgorzata Skowrońska
inż. Zygfryd Gajewski

Opracowanie redakcyjne:
mgr Sebastian Latanowicz

Konsultacja:
mgr inż. Jarosław Sitek
Korekta:

Poradnik stanowi obudowę dydaktyczną programu jednostki modułowej 713[07].Z1.05.
„Wykonywanie przyłączy do budynków” zawartej w modułowym programie nauczania dla
zawodu monter instalacji gazowych 713[07].

Wydawca
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2006
„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1

SPIS TREŚCI
1. Wprowadzenie
2. Wymagania wstępne
3. Cele kształcenia
4. Materiał nauczania
4.1. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony
środowiska podczas budowy przyłącza gazu
4.1.1. Materiał nauczania
4.1.2. Pytania sprawdzające
4.1.3. Ćwiczenia
4.1.4. Sprawdzian postępów
4.2. Przyłącza gazowe
4.2.1. Materiał nauczania
4.2.2. Pytania sprawdzające
4.2.3. Ćwiczenia
4.2.4. Sprawdzian postępów
4.3. Budowa przyłącza gazu do budynku
4.3.1. Materiał nauczania
4.3.2. Pytania sprawdzające
4.3.3. Ćwiczenia
4.3.4. Sprawdzian postępów
4.4. Odbiory oraz wymagania dotyczące przyłączy
4.4.1. Materiał nauczania
4.4.2. Pytania sprawdzające
4.4.3. Ćwiczenia
4.4.4. Sprawdzian postępów
5. Sprawdzian osiągnięć
6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2

3
5
6
7
7
7
12
12
13
14
14
20
20
21
22
22
40
41
43
44
44
45
45
45
46
51

1. WPROWADZENIE
Poradnik ten będzie Ci pomocny w zdobywaniu wiedzy w zakresie budowy przyłącza
gazowego, jego wyposażeniu oraz roli jaką spełnia w doprowadzaniu gazu do budynku.
Poradnik zawiera:
− wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć już ukształtowane, abyś
bez problemów mógł korzystać z poradnika,
− cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem,
– materiał nauczania – wiadomości teoretyczne niezbędne do osiągnięcia założonych celów
kształcenia i opanowania umiejętności zawartych w jednostce modułowej,
– zestaw pytań, abyś mógł sprawdzić, czy już opanowałeś określone treści,
– ćwiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować
umiejętności praktyczne,
– sprawdzian postępów,
– sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi opanowanie
materiału całej jednostki modułowej,
– literaturę uzupełniającą.
Jeżeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś nauczyciela lub
instruktora o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność. Po
przerobieniu materiału spróbuj zaliczyć sprawdzian z zakresu jednostki modułowej.
Jednostka modułowa: „Wykonywanie przyłączy do budynków”, której treści teraz poznasz
jest jedną z podstawowych jednostek programu modułowego dla zawodu monter instalacji
gazowych.

Bezpieczeństwo i higiena pracy
W czasie pobytu w pracowni musisz przestrzegać regulaminów, przepisów bhp i higieny
pracy oraz instrukcji przeciwpożarowych, wynikających z rodzaju wykonywanych prac.
Przepisy te poznasz podczas trwania nauki.
Życzę owocnego korzystania z tego „Poradnika”

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

3

713[07].Z1
Technologia montażu instalacji gazowych

713[07].Z1.01
Wykonywanie prac przygotowawczo-zakończeniowych
podczas montażu instalacji gazowych
713(07).Z1.02
Wykonanie połączeń rur stalowych
w instalacjach gazowych
713[07].Z1.03
Wykonywanie połączeń rur miedzianych
w instalacjach gazowych
713[07].Z1.04
Wykonywanie połączeń rurociągów gazowych
z tworzyw sztucznych

713[07].Z1.05
Wykonywanie przyłączy do budynku

713[07].Z1.06
Instalowanie armatury i aparatury pomiarowej

713[07].Z1.07
Instalowanie szafek gazowych
i ich wyposażenia

713[07].Z1.08
Wykonywanie instalacji na gaz ziemny

713[07].Z1.09
Wykonywanie instalacji na gaz płynny

713[07].Z1.10
Wykonywanie konserwacji i napraw instalacji gazowych

Schemat układu jednostek modułowych

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4

− wykonywać prace przygotowawczo-zakończeniowe. materiały i sprzęt. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 5 . − wykonywać połączenia rur stalowych. podczas wykonywania prac monterskich. ochrony p. − dobierać odpowiednie materiały podstawowe i pomocnicze. − organizować i likwidować stanowisko wykonywania dla prac monterskich. − korzystać z różnych źródeł informacji. − współpracować w zespole. miedzianych i z tworzyw sztucznych. − stosować bezpieczne zasady posługiwania się narzędziami i elektronarzędziami stosowanymi przy wykonywaniu przyłączy gazowych.2. − wykonywać obmiar prac. rozliczać robociznę. − organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii. − uczestniczyć w dyskusji i wymieniać doświadczenia wcześniej nabyte. − wykonywać połączenia rozłączne i nierozłączne na instalacjach gazowych.poż. WYMAGANIA WSTĘPNE Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej „Wykonywanie przyłączy do budynków” powinieneś umieć: − stosować ogólne przepisy bhp.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 6 . − wykonać szkice przyłączy gazowych. − wykonać obmiar prac. − zamontować rury ochronne na rurociągu. − dobrać narzędzia i sprzęt do wykonania przyłączy gazowych. CELE KSZTAŁCENIA W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć: − zastosować przepisy bhp. − wykonać przyłącza gazowe: z rur polietylenowych i stylowych. i ochrony środowiska obowiązujące podczas wykonywania przyłączy gazowych. − wykonać prace zgodnie z warunkami technicznymi. − przygotować przyłącze gazowe do odbioru. rozliczyć robociznę. − wykonać skrzyżowania przyłączy z istniejącym uzbrojeniem podziemnym. materiały i sprzęt. − ocenić stan techniczny materiałów stosowanych do wykonania przyłączy gazowych. − zastosować wymagania dotyczące przyłączy gazowych. − przeprowadzić próbę szczelności wykonanego przyłącza gazowego.poż. − zainstalować armaturę regulacyjno-zabezpieczającą na przyłączach gazowych. − oznakować wykonane przyłącze. − zaplanować kolejność prac. − posłużyć się dokumentacją techniczną dotyczącą przyłączy gazowych. ochrony p. − wykonać połączenie przyłącza z siecią. − zorganizować i zlikwidować stanowisko wykonania przyłączy gazowych.3. − wyznaczyć przebieg przyłącza gazowego.

przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych pracodawca może ukarać karą upomnienia lub nagany. okresowym i kontrolnym. Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy.współdziałać z pracodawcą w wypełnianiu obowiązków dotyczących bhp. . . Ponadto pracownik zobowiązany jest względem pracodawcy do: . .dbać o należyty stan maszyn.przestrzegania ustalonego czasu pracy. .warunki pracy nie odpowiadają przepisom i zasadą bhp.przestrzegania regulaminu pracy i ustalonego porządku. urządzeń i narzędzi.wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami bhp. .stosować się do poleceń i wskazówek wydanych przez przełożonych w zakresie bhp. których ujawnienie mogłyby narazić pracodawcę na szkodę. ochronny jego mienia. Materiał nauczania Jednym z podstawowych obowiązków pracownika jest przestrzeganie przepisów bhp oraz przepisów przeciwpożarowych. ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska podczas budowy przyłącza gazu 4.przestrzeganie w zakładzie pracy norm współżycia społecznego. . .zaalarmować głośnym okrzykiem „pożar – pali się” inne osoby. także zachowanie informacji. .warunki pracy stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika lub innych osób.niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym wypadku lub zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego. zasady bhp.stosować środki ochronny zbiorowej i ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego. .poż. . innym zaleconym badaniom lekarskim.1.poddawać się wstępnym. Pracownik ma prawo zgłosić do państwowych organów nadzoru i kontroli nad warunkami pracy lub organizacji związków zawodowych i społecznego inspektora pracy fakt.1.przystąpić natychmiast do likwidacji pożaru zgodnie z przepisami p. MATERIAŁ NAUCZANIA 4. który stanowi. iż pracodawca nie wywiązuję się z podstawowego obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. . .dbania o dobro pracodawcy. Obowiązek ten określa Kodeks Pracy. że jest pracownik w szczególności obowiązany: .znać i stosować przepisy. gdy: .dbać o porządek i ład w miejscu pracy.brać udział w szkoleniach i instruktażach oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym.1. straż pożarną oraz kierownictwo zakładu.4. Do podstawowych obowiązków pracodawcy w zakresie bhp należy zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. zgodnie z ich przeznaczeniem. . Pracownik ma prawo do powstrzymania się od wykonywania pracy. Pracownika nie przestrzegającego regulaminu pracy. . . a w szczególności jest obowiązany do: „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 7 .

jest podstawowym obowiązkiem każdego pracodawcy.zapewniający przestrzegania w czasie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. brył ziemi itp. .. buty skórzane z noskami. poz. 401 z 2003 r. których przestrzeganie jest niezbędne przy budowie przyłączy gazu należy zwracać szczególną uwagę na dodatkowe zagrożenia związane z: . spełniających określone wymagania. . . Wyposażenie podstawowe montera: . Przydzielane środki ochronny indywidualnej powinny zabezpieczyć pracownika przed występującymi zagrożeniami na danym stanowisku pracy. Występujące najczęściej zagrożenia podczas prowadzenia robót ziemnych to: . Oprócz ogólnych przepisów bhp. szelki bezpieczeństwa z liną asekuracyjną.poż.łączeniem rur za pomocą spawania oraz zgrzewania. wystąpień.odzież chroniąca przed czynnikami atmosferycznymi. okulary ochronne.odzież ochronna robocza trudnopalna.wpadnięcie do wykopu na skutek obsunięcia się ziemi z krawędzi wykopu. Dlatego jednym z podstawowych wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy podczas prowadzenia prac ziemnych jest obowiązkowe zabezpieczenie ścian wykopu począwszy od 1 m „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 8 .odzież ochronna robocza trudnopalna dla spawaczy. . .realizacji nakazów. - budy gumowe do kolana. Podstawowe zasady bhp podczas wykonywania robót ziemnych Zasady zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót ziemnych określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. . poślizgnięcia się.robotami ziemnymi. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.środków ochronny indywidualnej zabezpieczających przed działaniami niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy. maska ochronna. rękawice ochronne robocze. Pracodawca jest zobowiązany do nieodpłatnego dostarczenia pracownikom: . Szkolenie pracowników w zakresie bhp i p. narządzi. .spadanie na pracujących w wykopie kamieni. gogle do spawania gazowego.odzież ostrzegawcza. a więc będą to zarówno koszty wynikające z organizowania szkolenia. rękawice ochronne dla spawaczy. Nr 47. .). U.transportem materiałów.zasypanie pracowników w wyniku zawalenia się ścian wykopu.- organizowania pracy w sposób zapewniający pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy.odzieży i obuwia roboczego. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez środków ochronny indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego wymaganych na danym stanowisku pracy. jak również wypłaty wynagrodzenia za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w szkoleniu. przyłbica do spawania elektrycznego. . . Ponadto pracodawca ponosi całkowite koszty szkolenia pracowników. decyzji i zarządzeń wydanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy.

Nr 26 poz. (Dz. powinny być magazynowane w miejscach i pomieszczeniach do tego przystosowanych. poz. Masa ładunków przemieszczanych przy użyciu środków transportowych nie może przekraczać dopuszczalnej nośności lub udźwigu danego środka transportowego. Bhp podczas spawania i zgrzewania rur Podstawowe zasady bhp podczas wykonywania prac w zakresie spawalnia oraz zgrzewania określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 kwietnia 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych. . napawanie. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych. Prace transportowe i magazynowanie Bezpieczeństwo podczas wykonywania prac transportowych określa Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14. 313 z dnia 10 kwietnia 2000 r. 470 z dnia 19 maja 2000 r. w tym wyposażyć pracowników w niezbędne środki w celu zmniejszenia uciążliwości i zagrożeń związanych z wykonywaniem tych czynności.zachować bezpieczne odległości wykopów od istniejącej infrastruktury naziemnej. promieniowaniem wielkiej częstotliwości lub płomienia.wyznaczyć strefę niebezpieczną w przypadku wykonywania wykopów sprzętem mechanicznym. na której jest oznaczona cała sieć uzbrojenia technicznego i z decyzją o pozwoleniu na budowę.Wymienione rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych obejmujących spawanie. Stanowisko spawacza czy zgrzewacza zlokalizowane na otwartej przestrzeni powinno być zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych. Należy w tym celu podjąć odpowiednie przedsięwzięcia. Materiały i przedmioty wykorzystywane do budowy. wyposażone w pojemnik na resztki (ogarki) elektrod w przypadku spawania elektrodami. Szczegółowe wymagania w sprawie ręcznego transportu określają przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych. W razie prowadzenia robót w bezpośrednim sąsiedztwie instalacji np. w jakiej mogą być prowadzone roboty . wózków jezdniowych z napędem silnikowym określają odrębne przepisy.głębokości. Wymagania dotyczące transportu przy użyciu dźwignic.2000 r. przenośników. zgrzewanie i cięcie termiczne metali i tworzyw termoplastycznych.przed przystąpieniem do robót ziemnych należy zapoznać się z dokumentacją techniczną tych robót oraz z mapą. Prace spawalnicze i zgrzewanie powinny być wykonane zgodnie z obowiązującymi ogólnymi przepisami techniczno-budowlanymi. wraz z późniejszymi zmianami). ochrony przeciwpożarowej. a jego otoczenie chronione przed promieniowaniem łuku elektrycznego.nie składować materiałów i urobku w odległości mniejszej niż 1 m od krawędzi wykopu. .ponowne rozpoczęcie robót w wykopie wymaga sprawdzenia stanu jego obudowy. Rodzaj zastosowanego umocnienia głównie zależy od wielkości wykopu. w celu wyeliminowania potrzeby ręcznego przemieszczania ciężarów. (Dz. Ponadto należy przestrzegać następujących wymagań: . U. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 9 .03. Nr 40. zakładem energetycznym). elektrycznej.). Ręczne przemieszczanie czy przewożenie ciężarów o masie przekraczającej ustalone normy jest stanowczo niedopuszczalne. . Pracodawca powinien zapewnić stosowne rozwiązanie techniczne w zakresie wyposażenia technicznego. . U.w porozumieniu z zarządczą tych urządzeń (np. należy określić bezpieczną odległość. rodzaju gruntu oraz czasu utrzymania wykopu. bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisami niniejszego rozporządzenia. lutowanie.

wpadnięcie do wykopu. Dlatego każdy wykonawca jest zobowiązany do zbierania i przekazywania powstałych odpadów do recyklingu.podrażnienie dróg oddechowych i skóry oraz oczu przy pracy z rozpuszczalnikami organicznymi. Należy zwracać uwagę na następujące zalecenia podczas łączenia rur: . brak wymaganych zabezpieczeń obiektów. Dla ratowania życia i zdrowia ludzkiego oraz mienia wykorzystuje się sprzęt gaśniczy taki. końcówek elektrod.agregat prądotwórczy zasilający zgrzewarkę. wystawiane w trybie określonym w odrębnych przepisach i Polskich Normach Zagrożenia występujące na stanowisku pracy związane z budową przyłączy gazowych wykonywanych ręcznie oraz mechanicznie obejmują: . . jak również dopuszczenie do samozapłonu materiałów palnych i wybuchowych. nawiercaniem. zły stan techniczny eksploatowanych urządzeń elektrycznych i mechanicznych. które nie podlegają się rozkładowi w ziemi. pyłem. w celu ich powtórnego przetworzenia. hydronetki. zgrzewaniem. . Ochrona przeciwpożarowa Do najczęstszych przyczyn powstania pożaru zaliczamy przede wszystkim: nierozważne i lekkomyślne obchodzenie się z ogniem. . uderzenie). skrzynie z piaskiem. krótkich odcinków rur. koce gaśnicze. Ochrona środowiska przy budowie przyłącza gazu Podczas budowy przyłącza gazu ujemny wpływ na środowisko naturalne mogą mieć odpady związane z procesem budowy. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 10 .Urządzenia i osprzęt do spawania oraz zgrzewania powinny mieć udokumentowane potwierdzenie spełniania przez nie wymagań bezpieczeństwa określonych w przepisach i w Polskich Normach. minimalna odległość stanowiska zgrzewania od powyższych. obiektów powinna wynosić w linii prostej 50 m. obsługiwany zgodnie z instrukcją obsługi producenta. natomiast użytkownicy urządzeń spawalniczych i osprzętu mogą wykonywać tylko bieżące czynności konserwacyjne.oparzenie gorącą rurą po wykonaniu spawu. - oparzenie płytą grzewczą. gdy mamy do czynienia ze spawaniem. hydranty gaśnicze.zaprószenie oczu odpryskami. które określona w instrukcja eksploatacyjna danego urządzenia. Wówczas. spawarkę musi być starannie uziemiony. Prace powinny być wykonywane przez osoby posiadające „Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia” albo „Świadectwo egzaminu spawacza. gaśnice. jak beczki z wodą. . niebezpieczeństwo wybuchu urządzeń znajdujących się pod ciśnieniem. jak również przy słupie linii wysokiego napięcia. Naprawy urządzeń i osprzętu powinny być wykonywane przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach.przy pracy ze spawarkami. .uszkodzenie ciała (skaleczenie.odmrożenia w warunkach zimowych. cięciem rur gazowych wykonanych z tworzywa sztucznego i stali powstają odpady w postaci np. wiórów. zgrzewacza” lub „Książkę spawacza. zgrzewacza”.stanowisko montażu nie może być zlokalizowane pod przewodami napowietrznej linii elektroenergetycznej. zgrzewarkami do zgrzewania rur PE należy przestrzegać zasad zawartych w instrukcjach obsługi urządzenia dostarczonych przez producenta. . Przeważnie są to odpady powstałe podczas montażu przewodów gazowych wykonanych z tworzywa sztucznego. Dlatego w przypadku powstania i rozpowszechniania się pożaru podejmuje się działania ratownicze.

Postępowanie w razie zauważenia pożaru Osoba.5 % do 8. do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem lub materiałów znajdujących stosuje się zamiennie gaśnice proszkowe lub śniegowe. proszkowe. tkanin. W związku z zagrożeniem pożarowym podczas wykonywania prac związanych z budową przyłączy gazu pracownicy winni przestrzegać przeciwpożarowych przepisów i wymagań budowlanych oraz brać czynny udział w akcjach gaśniczych.. proszkowe.5 % propanu w powietrzu. pianowe. i substancji stałych topiących się.1 % do 9. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 11 ..zaalarmować głośnym okrzykiem „pożar . stosuje się zamiennie gaśnice płynowe.propan od 2. Rodzaj i typ gaśnic [11] Przeznaczenie Rodzaj do np. do gaszenia cieczy palnych stosuje się zamiennie gaśnice płynowe. Przy dłuższym przebywaniu w takim powietrzu może doprowadzić do śmierci przez uduszenie. śniegowe. Właściwości gazu płynnego Gaz płynny. iż przy zadziałaniu czynnika zewnętrznego np. Przy stężeniu gazu w powietrzu w granicach od 5 do 15 % tworzy się mieszanina wybuchowa. nie jest gazem trującym. trwałym zapachu. papieru. stosuje się zamiennie gaśnice płynowe. śniegowe. ale jego zawartość w powietrzu powyżej 25 % może oddziaływać dusząco i odurzająco na człowieka. jest cięższy od powietrza. W przeciwieństwie do gazu ziemnego. THT jest cieczą palną o charakterystycznym ostrym. Typ Grupa „A” Grupa „B” Grupa „C” Grupa „E” Tab. jest nawaniany za pomocą tetrahydrotiofenu. w celu jego wykrycia. . którego głównym składnikiem jest metan w ilości około 97 %. Ponadto jest gazem nietrującym. . do gaszenia gazów palnych.butan od 1.1 % do 12 %.pali się” pozostałe osoby. Gaz ziemny jest bezbarwny. ewakuacyjnych i ratowniczych w przypadku powstania pożaru. .zaalarmować straż pożarną i kierownictwo zakładu. nastąpi wybuch z wydzieleniem dużej ilości energii. Oblanie się gazem płynnym może spowodować odmrożenie oblanej części ciała. pianowe. Właściwości gazu ziemnego Gaz ziemny. drewna. która zauważyła pożar powinna: . 1. Jest to mieszanina gazu palnego z powietrzem o takim udziale gazu w stosunku do powietrza. jest gazem bezbarwnym o charakterystycznym zapachu po nawonieniu. iskry nastąpi gwałtowne spalenie mieszaniny tj. bezwonny i dlatego. żarowego). lecz posiada własności narkotyczne. Granica jego wybuchowości zawiera się w przedziale od 1. proszkowe (występuje zjawisko spalania (wypełnione proszkiem fosforowanym).przystąpić niezwłocznie do likwidacji pożaru podręcznym sprzętem gaśniczym. Granica wybuchowości gazu płynnego wynosi dla: .4 % butanu w powietrzu. dzięki któremu jest używany do nawaniania gazu ziemnego.Tabela 1 przedstawia podręczny sprzęt gaśniczy podzielony na typy ze względu na przeznaczenie. się w pobliżu tych urządzeń.

– – – – – – – Wyposażenie stanowiska pracy: zeszyt. Jakie zasady bhp obowiązują podczas transportu materiałów? 6. Ćwiczenie 2 Opracuj instrukcję wykonywania pracy podczas montażu przyłącza gazowego tak aby były zachowane zasady bhp i p.4.poż. Jakie są podstawowe obowiązki pracownika w zakresie bhp? 2. 3) wymienić zagrożenia występujące podczas prac z budową przyłącza z podziałem na prace transportowe. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) zapoznać się z instrukcją wykonania zadania. monterskie (łączenie rur poprzez spawanie. sprawdzisz. W jaki sposób można zapewnić przestrzeganie przepisów ochrony środowiska podczas prac związanych z budową przyłącza gazu? 9. 1. literatura z rozdziału 6. 5) zaprezentować wykonane ćwiczenie. Jakie wyróżniamy gaśnice ze względu na ich przeznaczenie? 4.1. typowe instrukcje bhp przy wykonywaniu połączeń rur stalowych i z tworzyw sztucznych. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania. typowe instrukcje bhp i p.. Jakie są podstawowe obowiązki pracodawcy w zakresie bhp? 3. 6) dokonać oceny ćwiczenia. Jakie obowiązki ma pracownik względem pracodawcy? 4. zgrzewanie). oraz dobierz środki ochrony osobistej wymagane przy tego typu pracach. czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. Jakie zagrożenia występują podczas budowy przyłącza gazu? 8. ziemne. gumka.1. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Scharakteryzuj zagrożenia występujące na stanowisku montera podczas wykonywania prac związanych z budową przyłącza gazu. Jak należy postępować w przypadku powstania pożaru? 11. ołówek. 2) zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym zagrożeń występujących na stanowisku montera przyłączy gazu.poż.3. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 12 . Jakie są granice wybuchowości gazu ziemnego i płynnego? 10. instrukcja wykonania zadania. 4) wskazać sposoby uniknięcia tych zagrożeń.2. Jakie wymagania bhp obowiązują podczas wykonywania połączeń rur za pomocą spawania elektrycznego i zgrzewania? 7. podczas wykonywania prac przy wykopach. Jakie są podstawowe zasady bhp podczas prowadzenia prac ziemnych? 5.

typowe instrukcje bhp i p. co należy do podstawowych obowiązków pracownika w zakresie bhp? 5) zidentyfikować zagrożenia występujące podczas budowy przyłączy gazu? 6) określić zasady bezpieczeństwa pracy na stanowisku montera? 7) właściwie postąpić w przypadku zauważenia pożaru? 8) określić właściwości gazu ziemnego i płynnego? 9) zastosować przepisy bhp. – – – – – – – – – Wyposażenie stanowiska pracy: instrukcja do wykonania ćwiczenia. 7) dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.1. 2) zapoznać się z materiałem nauczania w zakresie warunków bhp i p. zeszyt. które wykonuje monter podczas montażu przyłącza gazowego oraz zagrożenia jakie występują podczas wykonywania tych czynności. plansze z rodzajami przyłączy gazowych. 5) na arkuszu papieru wypisać środki ochrony osobistej wymagane podczas wykonywania przyłącza gazowego. ochronny ppoż. 3) dobrać środki ochrony osobistej wymagane przy wykonywaniu przyłącza gazowego. 6) zaprezentować wykonane ćwiczenie.poż. ołówek. i ochronny środowiska podczas budowy przyłączą gazu? „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 13 Tak Nie … … … … … … … … … … … … … … … … … … . przy wykonywaniu przyłączy gazowych do budynków mieszkalnych. krzesło. stolik. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) wymienić przepisy określające obowiązki pracownika w względem pracodawcy? 2) wymienić przepisy określające obowiązki pracodawcy w względem pracownika? 3) wymienić przepisy obowiązujące podczas wykonywania prac związanych z budową przyłącza gazu? 4) wymienić.Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) zapoznać się z instrukcją wykonania zadania. gumka. 4) na arkuszu papieru wypisać czynności.poż. obowiązujące przy montażu przyłącza gazowego. 4. literatura z rozdziału 6.4.

.rur PE do KG z zastosowaniem łuku osłonowego wykonanego z metalu lub stali.). . Wymagania techniczne w zakresie budowy przyłącza są takie same. osłona winna być wykonana 1. jak dla sieci rozdzielczej i podane są w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. .). Projektując i budując przyłącze gazu do budynku należy pamiętać.1. poz.rur stalowych fabrycznie izolowanych. w sprawie warunków technicznych. (D. 1055 z dnia 11 września 2001 r. Jest to podziemny odcinek. .2.U. iż w przypadku większej odległości zastosowany zostanie dodatkowy kurek główny zlokalizowany na ścianie budynku). Przyłącze gazowe powinno być wykonane z: . poz.odległość podstawowa od wolnostojącej szafki gazowej na kurek główny do zasilanego budynku nie powinna być większa niż 5 m (odległość może być zwiększona do 10 m w zabudowie jednorodzinnej i zagrodowej pod warunkiem. nr 75. z zachowaniem odległości bezpiecznych w stosunku do innych elementów uzbrojenia. Przy budowie przyłączy obowiązują przepisy zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. ze względów ekonomicznych projektowane są krótkie przyłącza stalowe tzn.5 m od ściany budynku oraz wprowadzona do wnętrza szafki (rysunek 6). jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. . Materiał nauczania Wiadomości wstępne Przyłącza gazowe to odcinki przewodów gazowych łączące przewód rozdzielczy (gazociąg) poprzez kurek główny z instalacja gazową. a zasilanym budynkiem dopuszcza się stosowanie rur polietylenowych. . „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 14 . U. między linią ogrodzenia lub wolnostojącą szafką gazową na kurek główny.za kurkiem głównym.5 m.nie dopuszcza się montażu szafki na przyłączu gazowym bez trwałego umocowania na ścianie. że: .2. do 10 mb i głównie od sieci rozdzielczej wykonanej ze stali (rysunek 4). Ponadto powinny być układane w linii prostej. Nr 97.odległość kurka głównego od poziomu terenu powinna wynosić minimum 0. Przyłącza gazowe 4.na przyłączach średniego ciśnienia zaleca się stosowanie automatycznych ograniczników przepływu gazu w celu ograniczenia wypływu gazu podczas awaryjnego uszkodzenia przyłącza (np. w ogrodzeniu lub bez zamontowania w betonowym postumencie. zerwanie przez koparkę. z późniejszymi zmianami). prostopadle do granicy działki możliwie najkrótszą drogą. itp.5 m od ściany budynku (rysunek 1). który podlega warunkom budowy.rur PE z przejściem na stal w odległości 1. takim jak sieć gazowa.4. 690 z 2002 r.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 15 . połączenie spawane (rysunek 2). 4 .taśma ostrzegawcza w kolorze żółtym ze ścieżką metalizowaną. 5 . 3 . Przyłącze gazowe do gazociągu z rur polietylenowych [3. 6 . - Na rysunku 3 przedstawiono podstawowe wymiary szafki naściennej przyłącza gazowego oraz sposób zamontowania kurka głównego na przyłączu niskiego ciśnienia. zgrzewany elektrooporowo.kształtka przejściowa PE/stal.złączka do zgrzewania elektrooporowego. 2 . które stanowi rodzaj kielicha z PE z wkręconym wewnątrz króćcem stalowym. Rys.1 . 300] Najczęściej stosowaną kształtką przejściową PE/stal jest tzw. s. a z gazociągiem polietylenowym przez zgrzewanie elektrooporowe. 1. 2. 199] Kurek główny należy zlokalizować w: szafce naściennej lub wykonanej w tym celu wnęce ściennej w przypadku zabudowy wielorodzinnej . 3 .króciec stalowy. Rys.przewód gazowy z rur PE. 1 . zakład przemysłowy). 2 .złączki elektrooporowe.trójnik siodłowy przyłączowy.szafce wolnostojącej umieszczonej na granicy działki lub w linii ogrodzenia.prostka kielicha z PE. w przypadku zabudowy jednorodzinnej oraz innych obiektów zlokalizowanych na terenie będących we władaniu jednego odbiorcy (np. Część stalową złącza łączy się z gazociągiem stalowym poprzez spawanie. 7 .rura ochronna stalowa.gazociąg z PE. Kształtka przejściowa PE/stal [3.rura przewodowa stalowa. s. 4 .

1 .trójnik przyłączowy siodłowy (stalowy. 10 . które w punkcie redukcyjnym przechodzą w przewody stalowe lub miedziane.bruzda wykuta w zewnętrznej ścianie budynku.złączka nakrętna. 6 – przewód wylotowy.rura stalowa izolowana taśmą PE.gazociąg. Rys.gazomierz. 302] Przyłącze na odcinku stalowym powinno być zabezpieczone izolacją antykorozyjną.przewód wlotowy. Przyłącze gazowe średniego ciśnienia wykonane z rur stalowych [3. 9 .kurek. 8 .szafka wnękowa. 7 – drzwiczki Rys. 3 . 4 . spawany). 5 .kolano. 6 .kurek główny i reduktor średniego ciśnienia. Szafka umieszczona jest we wnęce ściennej i wyposażona jest w kurek główny.kołnierz izolujący (w strefie działania prądów błądzących). aż do wnętrza szafki na kurek główny i powinna ona spełniać wymagania dotyczące powłok dla gazociągów stalowych. 2 . 4. 11 . 3.1 . Na rysunku 4 przedstawiono przyłącze gazu średniego ciśnienia wykonane z rur stalowych fabrycznie izolowanych.złączki wkrętne. 2 . s. 4 . Sposób instalowania kurka głównego w szafce naściennej [3. s. 3 .wprowadzenie przewodu do budynku w stalowej rurze ochronnej. 5 . 7 .szafka wnękowa.taśma ostrzegawcza żółta ze ścieżką metalizowaną. gazomierz oraz reduktor. 303] „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 16 .

Przyłącze gazowe niskiego ciśnienia wykonane z polietylenu [2.rura osłonowa (dural. 17 . 7 . 18 – kolano.wspornik mocujący rurę osłonową.taśma ostrzegawcza w kolorze żółtym. 1 .Na rysunku 5 pokazano sposób wprowadzenia przewodu gazowego do pomieszczenia oraz jego właściwe zabezpieczenie z wykorzystaniem stalowej rury osłonowej.przyłącze PE. 12 . które za kurkiem głównym przechodzą w przewody stalowe lub miedziane. 3. 14 . 156] „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 17 .kształtka adaptacyjna. Przejście przewodów przez ścianę budynku [opracowanie własne] Obecnie powszechnie stosuje się w przyłączach gazowych przewody polietylenowe.fundament. 16 -jezdnia.ściana budynku.trójnik siodłowy. 6. 10 . 15 . 2 – stalowa rura ochronna.przewód lokalizacyjny.wspornik stalowy mocujący kształtkę adaptacyjną. – uszczelniacz. 1 50 mm 2 3 1 – ściana. 4 .trwale połączenie przewodu z rurą osłonową (jeśli jest metalowa) lub wspornikiem 6. 2 .gazociąg PE. 5. stal ocynkowana). Rys.wkręty kotwiące szafkę gazową. 11 . 9 . s. 8 . 13 .pobocze (chodnik). 5 – kurek główny. 6.szafka gazowa. 3 . Rys.

– gazomierz. kolano. iż nie dopuszcza się montażu szafki na przyłączu gazowym bez trwałego umocowania na ścianie. – kolumna przyłącza (połączenie kołnierzowe PE/stal). 13. 1.Na rysunku 7 przedstawiono przyłącze gazu. gazociąg PE. 7. 3. 1. s. 7. 5. cokół. 8. 33] „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 18 . – skrzynka gazowa metalowa. 14. wspornik stalowy mocujący rurę przewodową 5. jezdnia. szafka gazowa. w ogrodzeniu lub bez zamontowania na cokole betonowym. 2. 8. 6. na którym kurek główny zlokalizowany jest na granicy działki lub w linii ogrodzenia. – kolano hamburskie. trójnik siodłowy. – kurek główny. 11. 9. 8. 15. 156] Poniżej przedstawiono szafkę kurka głównego przeznaczoną do zamontowania w linii ogrodzenia. przyłącze PE. Przyłącze gazowe z polietylenu do szafki usytuowanej w linii ogrodzenia [2. 4. przewód lokalizacyjny. s. 2. kurek główny. 7. Wariant ten stosowany jest w przypadku zabudowy jednorodzinnej lub zagrodowej. 6. taśma ostrzegawcza. Jednocześnie należy pamiętać. – monozłącze pod gazomierz wraz ze wspornikiem. Rys. Rys. Przykładowe rozwiązanie lokalizacji zaworu głównego wraz z gazomierzem na przyłączu niskiego ciśnienia w linii ogrodzenia [7. – fundament betonowy. ogrodzenie. 4. 12. połączenie PE/stal. – cokół betonowy. 10. pobocze (chodnik). trwałe połączenie przewodu lokalizacyjnego ze wspornikiem 4. 3.

Rys. 5. s. 2.5 m od ściany budynku przejść na odcinku poziomym na rurę stalową i pozostałą część przyłącza wykonać z rur stalowych. Przypominamy. – montażowa rura stalowa. 1. gdzie szafka gazowa zlokalizowana jest bezpośrednio na budynku. lecz w odległości minimum 1. – wyjście zasilające instalacje gazu. – kurek główny. Jednocześnie należy pamiętać o tym.Rysunek 9 przedstawia rozwiązanie lokalizacji kurka głównego wraz z gazomierzem i reduktorem na przyłączu średniego ciśnienia. iż podłączając gaz do obiektu zlokalizowanego w odległości nie większej niż 10 m od gazociągu stalowego dopuszcza się wykonanie przyłącza z rur stalowych. 3. – reduktor gazowy. – kołnierzowe podejście stalowe. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 19 . – stelaż montażowy. 9. 35] Miejsce lokalizacji reduktora oraz kurka głównego i gazomierza określają warunki techniczne przyłączenia. 7. 8. 4. – szafka gazowa. iż dla takiego rozwiązania przyłącze doprowadzające paliwo gazowe do budynku należy wykonać z rury polietylenowej (PE). Przykładowe rozwiązanie lokalizacji zaworu głównego wraz z gazomierzem oraz reduktorem na przyłączu średniego ciśnienia [7. 6. – montażowa rura stalowa z kołnierzem.

2. W jakim przypadku nie dopuszcza się montażu szafki kurka głównego? 9. zorganizować stanowisko do wykonania ćwiczenia.4. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 20 . Z jakiego materiału mogą być wykonywane przyłącza gazowe? 4. Jakie znasz sposoby wykonania przyłącza gazowego średniego ciśnienia? 10. zapoznać się z dokumentacją zadania. 8) dokonać analizy wykonanego ćwiczenia. W jakiej odległości od ściany budynku powinno być wykonane przejście PE/stal na gazociągu wykonanym z polietylenu? 4. W jakim celu na przyłączach gazowych stosuje się automatyczne ograniczniki przepływu gazu? 8. Pytania sprawdzające Odpowiadając na pytania. gumka. ołówek. Jakie warunki techniczne obowiązują przy doprowadzeniu gazu do budynku? 2.2. W jakim miejscu powinien być zlokalizowany kurek główny? 6.3.2. sprawdzisz czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 10) dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: zapoznać się z instrukcją wykonania zadania. 1. W jaki sposób powinno być zakończone przyłącze gazowe wykonane z rury polietylenowej? 7. katalogi nakładów rzeczowych KNR. Jaka minimalna odległość powinna być zachowana od poziomu terenu do kurka głównego? 5. 9) zaprezentować efekt swojej pracy. wybrać armaturę i złączki do podłączenia się do instalacji gazowej z katalogów producentów. 1) 2) 3) 4) 5) − − − − − − − Wyposażenie stanowiska pracy: zeszyt. Jakie przepisy obowiązują przy budowie przyłącza gazowego? 3. literatura z rozdziału 6. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Wykonaj zestawienie materiałów i kosztów niezbędnych do wykonania podłączenia przyłącza gazowego do instalacji gazowej według załączonej dokumentacji zadania. instrukcja do wykonania ćwiczenia. 7) na arkuszu papieru sporządzić wykaz użytych materiałów i ich koszty zakupu. 6) wybrać materiały uszczelniające wykonane połączenia. zastosować się do poleceń zawartych w instrukcji. katalogi producentów armatury i złączek.

muf elektrooporowych itp.2. − literatura z rozdziału 6. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) wymienić. jakie materiały wykorzystywane są w procesie budowy przyłącza gazu? 2) określić wymagania podczas budowy przyłącza gazowego? 3) wskazać różnicę między przyłączem gazu niskiego a średniego ciśnienia? 4) określić. usytuowane poza obrysem budynków i położone poniżej poziomu terenu? 5) określić miejsce lokalizacji szafki kurka głównego? 6) wykorzystać nabytą wiedzę w dalszym praktycznym działaniu? „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 21 Tak Nie … … … … … … … … … … … … . na arkuszu papieru sporządzić analizę materiału nauczania. zeszyt.Ćwiczenie 2 Opisz rodzaje przyłączy gazu do budynku i wykaż różnicę miedzy nimi. katalogi producentów kształtek przejściowych. zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym rodzajów przyłączy i sposobów ich wykonywania. plansze typowych przyłączy gazowych. zaprezentować wykonane ćwiczenie. gumka. zastosować się do zaleceń zawartych w instrukcji zadania. armatury. jakie wymagania powinny spełnić przewody instalacji gazowej. − − − − − − 4. ołówek. Sposób wykonania ćwiczenia 1) 2) 3) 4) 5) 6) Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: zapoznać się z instrukcją zadania.4. trójników siodłowych. wykazać różnicę miedzy przyłączami gazu do budynku. Wyposażenie stanowiska pracy: stolik. dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia.

Roboty ziemne należy prowadzić w oparciu o Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. Wytyczenie trasy przyłącza powinno odbywać się przy udziale kierownika budowy oraz inspektora nadzoru. Konieczne również jest opracowanie planu organizacji przedmiotowych robót. . Roboty ziemne – wykonywanie wykopów . U. resztek roślinnych itp.4. .) oraz o normy. inwentaryzacji geodezyjnej. Materiał nauczania Wszelkiego rodzaju prace budowlane związane z montażem przyłączy z tworzywa sztucznego czy stali.1 m.wyznaczyć miejsce składowania materiału oraz sprzętu i narzędzi. przed jego zasypaniem. Należy również pamiętać. 0..3. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz. .zapoznać się z przebiegiem trasy przyłącza.zaplanować poszczególne etapy robót. przez właściciela terenu stopnia zagęszczenia gruntu. Wytyczenie trasy gazociągu w terenie powinno być wykonane przez uprawnionego geodetę na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego przyłącza. Ponadto wszelkie prace związane z budową gazociągów czy przyłączy gazu powinny być wykonywane zgodnie z aktualną dokumentacją budowlaną zawierającą komplet wymaganych uzgodnień wraz z odpisem pozwolenia na budowę. . kamieni.wyznaczyć miejsce składowania ziemi z wykopu. zawierający podział robót na poszczególne etapy. 401 z 2003 r. po uprzednim oczyszczeniu dna wykopu z gruzu. .po około 1 do 2 godzin niezbędnych na stabilizację termiczną. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 22 . iż ułożony w wykopie przewód gazowy podlega. zagęścić obsypkę i wykonać nadsypkę piaskową o grubości warstwy min. Przed przystąpieniem do prac związanych z budową przyłącza gazu należy ustalić harmonogram robót. mogą być prowadzone jedynie przez osoby posiadające odpowiednie przygotowanie zawodowe w tym zakresie.przy dużym zagęszczeniu urządzeń podziemnych wskazane jest wykonywanie wykopów kontrolnych w celu dokładnej lokalizacji położenia przewodów.1. Warunkiem dopuszczającym do rozpoczęcia prac związanych z wykonaniem wykopów w terenie zabudowanym jest posiadanie zezwolenia na budowę wydanego przez upoważnioną instytucję.kolejne etapy zasypywania wykopu powinny być wykonane warstwami o grubości około 20 cm przy zastosowaniu technologii i sprzętu gwarantującego osiągnięcie wymaganego. Budowę przyłącza gazu rozpocząć należy od dokładnego zapoznania się z dokumentacją techniczną i sprawdzeniem jej zgodności ze stanem faktycznym zastanym w terenie.wokół ułożonego przewodu gazowego wykonać obsypkę do wysokości górnej krawędzi rurociągu. Budowa przyłącza gazu do budynku 4. . a więc należy: . .rury polietylenowe należy układać na podsypce piaskowej o grubości warstwy min. Nr 47 poz. Wytyczenie trasy przyłącza gazu Po przejęciu placu budowy przez kierownika budowy następuje wytyczenie trasy planowanego do budowy przyłącza gazu. Następnie na zlecenie inwestora zleca się służbą geodezyjnym wyznaczenie trasy planowanego przyłącza. 0. .1 m. pracochłonność oraz termin wykonania.wykopy wykonujemy sprzętem mechanicznym (teren nieuzbrojony) lub ręcznie.3.

gwarantującego swobodę ruchu pieszego.sprzęt monterski: komplet kluczy płaskich do śrub. . Do budowy przyłączy w przeważającej większości wykorzystywane są rury do średnicy 63 mm. rury należy składować w pobliżu. czysta sucha szmatka. .w przypadku zaistnienia potrzeby ustawienia pomostu.0 m nie wymagają szalowania. Zgromadzenie i przygotowanie materiału Jeżeli jest to możliwe.sprzęt zaciskowy: zaciski podwójne i poczwórne do rur PE i złączek o różnych średnicach. Zaleca się dwukrotne przeprowadzenie operacji skrobania. aby zgrzewane powierzchnie były czyste. narzędzia do skórowania. resztek roślinnych itp.narzędzia i sprzęt do cięcia rur: obcinarki do rur. Istotną sprawą jest. z nacięciem szczelinowym w płaszczyźnie prostopadłej do osi rury (lub pod innym kątem stosowanie do potrzeb) dla każdej średnicy przewodu. a w nocy oświetlone. lecz nie bliżej niż 1. które dostarczane są w zwojach. aby praca ta została wykonana szczególnie starannie. . „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 23 . suwmiarka. Materiał niezbędny do wybudowania przyłącza gazu powinien być dostarczony na miejsce budowy w nie uszkodzonym stanie. nóż wygładzający do obróbki rur. ustawienie namiotu ochronnego.0 m od krawędzi wykopu.narzędzia i sprzęt do obróbki mechanicznej: skrobak obrotowy.- wypełnienie wykopu musi bezwzględnie być dokonywane gruntem sypkim. komplet narzędzi monterskich robót instalacyjnych. . organizacja stanowiska pracy. zacisk opasujący (dla każdego wymiaru rury jedna para zacisków). ściski (jedna wielkość dla wszystkich rozmiarów opasek). ręczne piły do drewna z drobnymi zębami (2-3 mm) o szerokim brzeszczocie. Rury i kształtki przygotowuje się bezpośrednio przed samym zgrzewaniem. nadmierne skrobanie prowadzi do niedopuszczalnego zmniejszenia średnicy. agregat prądotwórczy. śnieg. szmatka odtłuszczająca. Przygotowanie narzędzi i urządzeń . a mianowicie przygotowanie narzędzi. drewniana łopatka. Pociąga to za sobą konieczność rozwijania rur polietylenowych na placu budowy. . szczypce. Miejsce zgrzewania. gruzu. Kolejnym etapem budowy przyłącza gazu jest tzw. Przy temperaturach spoza tego zakresu należy podjąć odpowiednie działania w celu zapewnienia właściwej temperatury w strefie zgrzewania (np. urządzeń oraz zgromadzenie i przygotowanie materiału.narzędzia i sprzęt do czyszczenia: biały nasiąkliwy papier. przecinak chomątowy.1 m. komplet narzędzi ślusarskich. . co może wpłynąć niekorzystnie na jakość późniejszego połączenia. poziomnica.przyrządy pomiarowe: kątomierz monterski. przymiar. 30 cm (zdzierak i gładzik). cyklina o szerokości 4-6 cm. Jednakże. pozbawionym gliny. mgła lub wiatr. Ważne jest. . ma to ogromny wpływ na jakość późniejszego złącza. urządzenia i strefę zgrzewania należy chronić przed zabrudzeniem. kamieni. . gdzie będą prowadzone prace.zgrzewarka (w zależności od potrzeb).miejsce prowadzonych robót winno być wygrodzone i oznakowane.ściany wykopów o głębokości do 1. ogrzanie namiotu).. pędzel miękki o szerokości 5 cm. korytka drewniane (szablony) z drewna twardego lub metalowe z wymiennym obramowaniem z drewna. wysokość jego poręczy winna wynosić 1. . spawarka elektryczna. Strefę zgrzewania należy chronić przed niekorzystnym wpływem czynników atmosferycznych takich jak deszcz. Dopuszcza się zgrzewanie przy temperaturach otoczenia od 0°C do 45°C. pilniki płaskie o długości ok. Podczas obróbki usuwana jest warstwa materiału niekorzystna ze względu na technikę zgrzewania.

Kształtkę elektrooporowa należy przetrzeć papierem nasączonym trójchloroetanem lub alkoholem etylowym. Stanowisko zgrzewania ustawia się w miejscu osłoniętym przed wpływami atmosferycznymi i najlepiej pod namiotem. łączy się je w wykopie przez zgrzewanie elektrooporowe lub czołowe. Zgrzewane powierzchnie muszą zostać bezpośrednio przed łączeniem oczyszczone. Proces zgrzewania winien odbywać się przy wykorzystaniu urządzeń zgrzewających posiadających aktualne świadectwo kalibracji. Płyta grzejna nie powinna posiadać żadnych ubytków. 9. Powierzchnie rury. odtłuszczone. Obrobioną końcówkę rury należy odtłuścić za pomocą specjalnej szmatki lub białego nasiąkliwego papieru nasączonego trójchloroetanem lub alkoholem etylowym. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 24 . Koniec rury należy oczyścić z brudu i innych zanieczyszczeń za pomocą suchej szmatki. przeciwległy koniec zgrzewanej rury winien być zaślepiony. 10. Generalną zasadą jest łączenie rur i kształtek o jednakowej grupie wskaźnika szybkości płynięcia materiału oraz identycznej średnicy i typoszeregu SDR.Aby odpowiednio przygotować rury i kształtki do zgrzewania należy: 1. 6. Skrobać należy równomiernie i starannie. posiadających fabryczne opakowania w postaci hermetycznych woreczków foliowych oraz spełniających identyczne wymagania jak stawiane dla rur przewodowych. W przypadku budowy przyłączy gazowych mamy do czynienia w większości przypadków z rurą w zwoju. 4. wiatrem. Dla uniknięcia występowania przeciągów wewnątrz układanego przewodu. Kształtkę nasunąć na przygotowane końce rury. którą przed ułożeniem w ziemi trzeba rozwinąć. o ile nie była uprzednio w opakowaniu. Sprawdzić. opadami. Przygotowaną złączkę należy przymierzyć do rury i zaznaczyć pisakiem głębokość wsunięcia. iż przyłącze gazowe wybudowane zostanie z rur dostarczonych w zwoju to poszczególne odcinki rur polietylenowych należy łączyć wykorzystując kształtki elektrooporowe z wbudowaną spiralą grzejną. 5. które będą stykały się z wnętrzem kształtki należy obrabiać mechanicznie. Jakość wykonanego zgrzewu w dużej mierze zależy od jakości wykonania prac przygotowawczych. które powinny poruszać się płynnie i płytę grzejną. Rurę z zewnątrz trzeba starannie wyczyścić z wiórów. 7. na całym obwodzie za pomocą skrobaka rotacyjnego lub skrobaka uniwersalnego. osuszone i wyrównane. czy powierzchnie wewnętrzne i zewnętrzne kształtki są czyste. Zakładając. Końce rury należy obciąć prostopadle do osi rury. 8. tak aby czoło złączki pokryło się z uprzednio zaznaczonym miejscem. albo poprzez armaturę. 3. a w przypadku zgrzewarki doczołowej szczęki. Po odpowiednim przygotowaniu elementów przyłącza do zgrzewania należy sprawdzić stan techniczny zgrzewarki oraz ważność jej świadectwa kalibracji. Montaż przyłącza gazowego z polietylenu polega na łączeniu rur PE metodą elektrooporową lub doczołową. w warunkach otoczenia chronionych przed wilgocią. Dopuszcza się stosowanie kształtek PE w kolorach żółtym lub czarnym. 2. Technologia oraz parametry zgrzewania rur i kształtek PE muszą być zgodne z aktualnie obowiązującymi przepisami i wytycznymi dla budowy gazociągów polietylenowych oraz wskazaniami i zaleceniami ich producentów. dlatego należy je wykonać z dużą dbałością i starannością. Poszczególne odcinki rur przesuwa się w miarę zgrzewania. intensywnym promieniowaniem słonecznym oraz spadkiem temperatury poniżej 0° C. Po ułożeniu dłuższych odcinków. Krawędzie zewnętrzne rury należy zaokrąglić (sfrezować).

Kształtka do zgrzewanie elektrooporowego zawiera cewkę z drutu oporowego umieszczoną w pobliżu powierzchni zgrzewanej. który został określony również przez producenta kształtki. Sprawdzić poprawność oczyszczenia rur. s. końcówka zgrzewarki. a zgrzewarką. – kabel zasilający zgrzewarkę. Obciąć prostopadle do osi końcówki rur. Prąd przepuszcza się przez określony czas. 3. 193] Każda elektrokształtka posiada swoje parametry zgrzewania podane najczęściej na specjalnym nadruku lub w postaci kodu kreskowego odczytywanego przez czytnik zgrzewarki. – zgrzewarka. 1. 4. 6. 6. a osiągnięty czas zgrzania porównany z wartościami w tabeli kontrolnej. 7. 5. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 25 . 3. ciepło to powoduje stapianie otaczającego drut tworzywa. – elektrokształtka. – rura z PE.Zgrzewnie metodą elektrooporową Budując przyłącze gazu z polietylenu głównie łączymy ze sobą rury i kształtki za pomocą zgrzewania elektrooporowego. Dla wykonania prawidłowego zgrzewu metodą elektrooporową należy zachować poniższą kolejność prac: 1. Rys. Oczyścić końcówki rur z zanieczyszczeń. 5. który poddany zostanie cyklinowaniu. Cyklinować należy do momentu usunięcia pasków zaznaczonych pisakiem. Przepływający prąd powoduje wydzielanie się ciepła w cewce z drutu oporowego. Proces zgrzewania powinien być bacznie obserwowany przez zgrzewacza. a czas zgrzewania jest określony przez producenta danej kształtki. Pamiętać należy. Zgrzewanie wykonuje się poprzez podłączenie końcówek cewki drutu oporowego kształtki. Podczas grzania mufa kurczy się stopniowo. Zaznaczyć pisakiem głębokość wsunięcia kształtki na rurze. co zapewnia połączenie z wymaganą siłą. Przebieg procesu zgrzewania metodą elektrooporową przebiega automatycznie. Jeżeli rura jest owalna należy założyć na rurę kalibrator. Wtyki spirali oporowej kształtki łączy się z aparatem do zgrzewania. 8. przy określonych parametrach dla danego połączenia. – kabel do zgrzewania. 4. Schemat połączenia zgrzewarki z elektrokształtką [3. Przygotować miejsce do wykonania zgrzewu. 2. Zaznaczyć pisakiem obszar. 10. 2. że zgrzewanie metodą elektrooporową powinno być prowadzone przy unieruchomionych końcówkach rur. Złącze pozostawia się nieruchomo na czas wystygnięcia. w której znajduje się źródło prądu.

Kształtkę pozostawić w uchwytach przez około 1. 18. Dlatego też. 19. Schemat procesu zgrzewania elektrooporowego [3. 12. materiału tzn. dla obniżenia kosztów zgrzewa się metodą doczołowo tzn. 16. Z uwagi na wysokie koszty. na styk. Zamocować uchwyty mocujące kształtkę. c) faza końcowa Rys. s. 192] Ocenę jakości zgrzewu należy przeprowadzić w oparciu o następujące kryteria: − w pobliżu brzegów złączki powinien być widoczny stopiony PE. Włączyć elektrozgrzewarkę. Zgrzew poddać wizualnej ocenie jakości połączenia. b) faza przejściowa. 14. Wprowadzić dane nagrzewania kształtki. Wypełnić kartę zgrzein. − przy zgrzewaniu opasek powinien być zauważalny stopiony PE. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 26 . 17. a) faza początkowa.5 minuty na mm grubości ścianki zgrzewanej rury. Na poniższym rysunku 11 przedstawiono proces zgrzewania. 13. Numer zgrzeiny. a następnie w fazie przejściowej topi się warstwa polietylenu otaczająca spiralę kształtki. kształtek elektrooporowych łączenie rur metodą elektrooporową wykonuje się dla średnic nie przekraczających 63 mm. datę wykonania oraz numer uprawnień zgrzewacza należy zapisać na rurze. faza końcowa to proces elektrodyfuzji stykających się ze sobą warstw rury i kształtek. Podłączyć przewody zasilające kształtkę. przyłącza o większych średnicach. 15. który wypływa w miejscu styku górnej i dolnej opaski. gdzie w pierwszej fazie początkowej stopniowo podnosi się temperatura materiału.9. Wsunąć końcówki rur do kształtki do zaznaczonego śladu. 11. 11. Uruchomić elektrozgrzewarkę oraz kontrolować proces nagrzewania. Po wykonaniu zgrzewu wyłączyć elektrozgrzewarkę. 10.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 27 . Rysunek 12 przedstawia proces zgrzewania doczołowego. Ponieważ o jakości wykonanego zgrzewu decyduje przede wszystkim temperatura płyty grzejnej. Rys. którym zgrzewamy pozwalał na kontrolę temperatury oraz siły docisku w trakcie zgrzewania. pokrytej dwustronnie warstwą teflonu. c) faza połączeniowa. t4 – czas doprowadzenia do wymaganego ciśnienia dla połączenia elementów zgrzewanych. 1] Proces zgrzewania doczołowego przebiega w kilku fazach. styk. b) faza nagrzewania. 12. Schemat procesu zgrzewania doczołowego [8. Podczas zgrzewania doczołowego ważne jest. a) b) c) a) faza początkowa. siła docisku oraz czas przeprowadzanych operacji. polega na nagrzaniu powierzchni łączonych elementów przez zetknięcie z płytą grzewczą do wymaganej temperatury. gdzie pierwsza faza zakłada przygotowanie rur oraz płyty grzejnej z termoregulatorem. t3 – czas wyjęcia płyty grzewczej i połączenie zgrzewanych elementów. faza końcowa to wyjęcie płyty grzejnej i dociśnięcie rur z określoną siłą w celu zgrzania. Chłodzenie zgrzanych elementów następuje do uzyskania temperatury otoczenia. s.czas nagrzania dla uzyskania wstępnej wypływki. aby sprzęt. gdzie dla każdej z faz można wyróżnić następujące przedziały czasowe: t1 . t5 – czas łączenia elementów. a następnie dociśnięcie rur do płyty i nagrzanie do wymaganej temperatury. t2 – czas dogrzania pod ciśnieniem.Zgrzewanie metodą doczołową Zgrzewanie metodą doczołową. a następnie dociśnięciu ich do siebie z siłą określoną przez producenta w celu uzyskania trwałego połączenia i ochłodzenia wykonanego połączenia do temperatury otoczenia. czyli na tzw. t6 – czas chłodzenia zgrzanych elementów.

9. Wyłączyć strug i odczekać do zatrzymania. 11. 6. 19. Odkręcić szczeki (wpierw wewnętrzne). 22. Po upływie czasu studzenia zmniejszyć ciśnienie i rozkręcić szczęki przyrządu. 28. 25. Kontrować ciśnienie studzenia zgrzeiny. 7.podstawa. Zewrzeć końce rur z sobą i podnieść ciśnienie w sposób ciągły od zera do ustalonego ciśnienia łączenia. Schemat urządzenia doczołowego zgrzewania rur z PE [3. Ustawić ciśnienie zgrzewania. Kontrować ciśnienie nagrzewania.siłowniki z uchwytami. 15. Po upływie ustalonego czasu nagrzewania rozsunąć rury i wyjąć płytę. Zestrugać końce rur (kable poza częściami ruchomymi) do chwili uzyskania ciągłego wióra na całym obwodzie. 14. Odjechać rurą. Zamocować rury w szczękach z równomiernym luzem. 2. 7 . 8 . 12. Zewrzeć końce rur do płyty grzewczej. Sprawdzić temperaturę zgrzewania (temperatura płyty). Sprawdzić powstałe wypływki wyrównania. a następnie do ciśnienia zgrzewania dodać ciśnienie ciągu. 13.przekaźnik hydrauliczny. 8. 31. Zamocować rurę napisem na wierzchu i zaślepić ruchomy koniec rury zaślepką (kołpakiem). haczykiem). 16.. 2 . 6 . 30.mechanizm dociskowy. 17. 5.zamocowanie rury w uchwytach.Siła docisku dla poszczególnych faz zależy od średnicy rury i grubości jej ścianki. Zredukować ciśnienie do zera. 21. Zmierzyć parametry wypływki i wpisać do karty Bmax. 24. Oznaczyć zgrzeinę na rurze pisakiem. i Bmin. Dla wykonania prawidłowego zgrzewu metodą doczołową należy: Przygotować urządzenie do zgrzewania doczołowego. 1 . Dokonać wizualnej oceny jakości zgrzeiny.manometr. Dokonać wpisu do karty zgrzein.układ korbowy. 5 . 27.płyta grzewcza Rys. 196] 1. Wstawić do urządzenia płytę grzejną. 3. 26. 4. Sprawdzić siłę oporu przemieszczania rury. Na rysunku 13 przedstawiono uproszczony schemat zgrzewarki do rur polietylenowych. Ustawić czas nagrzewania. 23. Usunąć zestrużyny z powierzchni rur i spod maszyny (szczotką. s. 29. Dokładnie oczyścić powierzchnię struga. 3 . 13. 4 . wartość siły docisku należy odczytać z wykresów dołączonych do zgrzewarek. Starannie oczyścić powierzchnię rur. 18. że poszczególne typy zgrzewarek mają różne siłowniki hydrauliczne. Uruchomić stoper w celu pomiaru czasu nagrzewania. 20. 10. Zdemontować strug. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 28 . Z uwagi na fakt. Oczyścić płytę bezwłóknistym papierem lub papierem nasączonym w płynie czyszczącym PE. Dokonać sprawdzenia przyleganie rur przy pełnym ciśnieniu zgrzewania.

s. po odbiorze technicznym. Prace połączeniowe bez względu na wysokość ciśnienia w sieci dystrybucyjnej wykonuje się najczęściej bez odcięcia dopływu gazu do innych odbiorców zlokalizowanych przed lub za miejscem wykonania podłączenia.4.9 B. 196] − przesunięcie V ścianek łączonych rur nie powinno przekraczać 10% grubości ścianki rury. s. 16.5 mm. niniejszego opracowania. Prawidłowo wykonany zgrzew metodą doczołową – właściwy kształt wypływki [3. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 29 . którą opisuje punkt 4. Rys.1 B Rys. Ocenę należy przeprowadzić w oparciu o następujące kryteria: − wypływka powinna być obustronnie możliwie okrągła. Rys. Bmax = 1. można przystąpić do przyłączenia nowego odbiorcy do czynnej sieci gazowej. Wykonany zgrzew metodą doczołową z wskazaniem na parametry szerokości zgrzewu [3. 15. Wykonany zgrzew metodą doczołową z przesunięciem V ścianek [3. s. Podłączenia nowowybudowanego przyłącza do czynnej sieci gazowej wykonują wyłącznie służby techniczne właściciela sieci gazowej. − rowek A między wypływkami nie powinien być zagłębiony poniżej zewnętrznych powierzchni połączonych z sobą elementów. 196] Po wybudowaniu przyłącza gazu i dopełnieniu wszystkich wymagań formalno-prawnych związanych z procedurą odbiorową. 14. − powierzchnia wypływki powinna być gładka i nie może wyglądać na spienioną (przegrzanie). 196] − minimalna i maksymalna szerokość wypływki winna odpowiadać Bmin = 0.Ocenę jakości zgrzewu możemy dokonać za pomocą urządzeń pomiarowych z dokładnością do 0.

3 . 3. 17.Włączenie przyłącza do sieci rozdzielczej wykonanej z PE wykonuje się poprzez zgrzanie do gazociągu kształtki siodłowej z zaworem odcinającym (rysunek 17). .rura PE przyłącza Rys. Rys. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 30 . 2.gazociąg rozdzielczy PE.trójnik siodłowy z nawiertką. .mufa PE zgrzewana elektrooporowo. 2 4 3 1 1. . Przykład połączenia gazociągu PE z przyłączem gazu [opracowanie własne]. Po wycofaniu kluczem trzpienia w górne położenie i zakręceniu korka. . wykonane odgałęzienie można uznać za zakończone. Siodełko do zgrzewania elektrooporowego z nawiertką [2. 4. 18. . 2 . a następnie zgrzewa się mufę elektrooporową łączącą odgałęzienie od kształtki siodłowej z rurą PE przyłącza gazowego. 71].gazociąg rozdzielczy PE. 1. s. Po przeprowadzeniu próby szczelności przyłącza wykonuje się przewiercenie gazociągu rozdzielczego za pomocą specjalnego klucza pełniącego funkcję zaworu w kształtce siodłowej (rysunek 18).trójnik siodłowy z nawiertką.mufa PE zgrzewana elektrooporowo.

trójnik z PE Rys.trójnik siodłowy z nawiertką PE. Rys. s. . 19. Następnie przeprowadza się zgrzanie trójnika metodą elektrooporową do końcówek rur gazociągu rozdzielczego i odgałęzienia. Wpięcie poprzez siodełko z nawiertką [7. 2. Miejsce po zaciskach doprowadza się do pierwotnego kształtu w specjalnych imadłach i wzmacnia przez zgrzanie dwudzielnych kształtek wzmacniających elektrooporowych.rura przewodowa przyłącza PE. 3. 2 . Po wykonaniu zgrzania trójnika urządzenia zaciskowe usuwa się.końcówki rur z PE przygotowane do łączenia. Sposób wbudowania trójnika po odcięciu dopływu gazu [3. s. 20. W tym celu na gazociągu rozdzielczym w odległości przynajmniej 5 x de po stronach instalowanego trójnika montujemy urządzenia zaciskowe. jak również gazociągów z PE jest zainstalowanie w gazociągu rozdzielczym trójnika (rysunek 20). . 196] „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 31 . . 4.elektrozłączki. przy pomocy których zgniata się rurę PE zamykając dopływ gazu. 3 . 36] Drugim sposobem wykorzystywanym przy łączeniu przyłącza.mufa elektrooporowa PE.rura przewodowa istniejącego gazociągu PE.1. 1 . .

odgałęzienie. Wykonanie połączeń rur i kształtek w procesach spawania i zgrzewania należy powierzyć wyłącznie uprawnionym pracownikom posiadającym wymagane kwalifikacje. 12 . W razie deszczu prace w terenie mogą być kontynuowane wyłącznie pod specjalnym namiotem. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 32 .sworzeń dociskowy. Wykonanie odgałęzienia od przewodu stalowego pod ciśnieniem gazu za pomocą wiertarko-frezerki [10.Włączenia do sieci gazowej rozdzielczej wykonanej z rur stalowych. 21.przewód stalowy. Wszystkie złącza spawane należy poddać oględzinom i pomiarom zewnętrznym dopuszczając klasę wadliwości ich wykonania. 11 . a następnie osuszone.nasuwka.43] Rury i elementy stalowe należy łączymy metodą spawania elektrycznego (II klasa konstrukcji spawanych). 8 i 9 . Zalecanym wpięciem przyłącza PE do gazociągu rozdzielczego wykonanego z rur stalowych jest włączenie poprzez trójnik (rysunek 22). . Przyłączenie nowego odbiorcy do sieci rozdzielczej wykonanej z rur stalowych odbywa się poprzez wpięcie boczne lub górne z zastosowaniem kurka sferycznego kołnierzowego albo króćca kołnierzowego.króciec z pokrywą i uszczelnieniem. lekko wypukłą powierzchnię. Złącza spawane rur.stworzeń prowadzący. s.frez czołowy. Spoina dobrze położona powinna mieć gładką. 10 . 7 . 1. dokonuje się najczęściej z zastosowaniem wiertarek o odpowiedniej konstrukcji. kształtek lub armatury winny mieć wytrzymałość co najmniej równą wytrzymałości łączonych elementów. pozwalających na bezpieczne wykonanie prac bez uchodzenia gazu do otoczenia (rysunek 21).zapadkowy mechanizm obrotowy. Miejsce spawania musi być dobrze oczyszczone z rdzy i brudu. oraz gwarantować poprawne wykonanie złączy pod względem technicznym.dźwignia mechanizmu dociskowego Rys. Organizacja robót spawalniczych powinna opierać się na opracowanej technologii spawania uwzględniającej postanowienia aktualnych przepisów bhp i ppoż. 2 .dźwignia.główny sworzeń dociskowy. 13 . 3 . 14 .zasuwa. 6 -przenośnik napadu. Każdy wykonany spaw powinien być poddany kontroli i dokładnie sprawdzony. 5 . 4 .

4 4 3 3 2 2 1 1 1 3 2 4 1. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 33 . 4. 2. gdyż w przeciwnym wypadku element ten ulegnie trwałemu uszkodzeniu. Zwraca się szczególną uwagę na bezwzględny warunek nieprzekraczalności nagrzania kształtki adaptacyjnej PE . 3. – korek Dn 50 Rys. – przejście PE/stal. 22. – trójnik stalowy Dn 50 . wodą. – rura stalowa.stal w procesie spawania powyżej temperatury 50° C. W celu zachowania tego wymogu kształtkę adaptacyjną (przejście PE/stal) należy okresowo schładzać np. Wpięcie górne poprzez trójnik [opracowanie własne] Połączenie przewodu polietylenowego ze stalową końcówką przyłącza należy wykonać poprzez zamontowanie monolitycznej kształtki adaptacyjnej PE – stal (rysunek 23).

23. śrub złącznych oraz nakrętek. 5. przyszłej eksploatacji. 2.króciec kołnierzowy stalowy. uszczelki. .a) b) a) przejście PE/stal z króćcem rurowym. 24.rura przewodowa istniejącego gazociągu stalowego Rys. Rodzaj połączenia kołnierzowego dobiera projektant do warunków. Zasadniczą wadą wszystkich połączeń skręcanych. Wpięcie górne poprzez króciec kołnierzowy [7. Każde połączenie kołnierzowe składa się z dwóch kołnierzy. 1. . . Przejście PE/stal [10] Poniższy rysunek 24 ilustruje przyłączenie przyłącza PE do gazociągu rozdzielczego wykonanego z stali poprzez połączenie kołnierzowe z wykorzystaniem przejścia PE/stal. rozłącznych jest ich duża 4 zawodność.króciec kołnierzowy stalowy. s. b) przejście PE/stal z króćcem kołnierzowym Rys. 3. .rurowe połączenie adaptacyjne.kolano stalowe. 37] „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 34 . 4. .

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 35 . Początkową warstwę pasków układamy na dwucentymetrową zakładkę (rysunek 26 b). Po dokładnym oczyszczeniu elementów złącza nanosi się warstwę gruntującą według zaleceń producenta. Moment obrotowy dokręcania śrub dla połączeń kołnierzowych [2. rysunek 25.Podczas przykręcania śrub kluczem dynamometrycznym z zastosowaniem momentów dokręcania śrub zgodnych z tabelą 2 stosujemy zasadę przykręcania śrub na „krzyż”. połączenia kołnierzowe należy zaizolować. 25. Rys. s. 2. Połączenie kołnierzowe PE/stał i kolejność przykręcania śrub [2. 80] Tab. Następnie starannie wypełnia się miejsce połączenia kołnierza z rurą odpowiednią do tego antykorozyjną masą plastyczną (rysunek 26 a). s. 81] Średnica zewnętrzna 63 90 110 125 160 180 225 250 280 rury [mm] Moment obrotowy 20 20 25 25 35 35 50 50 50 [Nm] 315 60 Po przeprowadzeniu prób wytrzymałości i szczelności przyłącza. Na koniec taśmę zewnętrzną owija się metodą krzyżową z dwucentymetrową zakładką (rysunek 26 c).

aby dobrze były zabezpieczone również łącza spawane. całą trasę wybudowanego przyłącza gazu należy oznaczyć żółtą taśmą ostrzegawczą z tworzywa sztucznego o szerokości 0.izolacja polietylenowa rury. Zamontowany zawór (kurek główny) na włączeniu przyłącza oznaczyć należy tabliczką orientacyjną. butylokauczukowego. 6 .spaw. Przewód lokalizacyjny nie może mieć w żadnym wypadku połączenia galwanicznego z wewnętrzną instalacją gazową np.2 m.wypełnienie masą plastyczną. Poszczególne odcinki drutu identyfikacyjnego należy łączyć poprzez lutowanie. Na całej długości przyłącza należy dodatkowo ułożyć 5 cm nad rurociągiem gazowym. s. 3 . 2 .obszar nakładania taśmy na istniejącą izolację.podgrzewanie maty palnikiem Rys.obszar podkładu np.0 mm2. -4-podgrzana zakładka. 4 – taśma wewnętrzna. a tak wykonane złącza winny zostać bezwzględnie zaizolowane. przewód lokalizacyjny w żółtej izolacji z tworzywa sztucznego o minimalnym polu przekroju 1. 5 . 177] Oznakowanie trasy przyłącza Po zaizolowaniu wszystkich połączeń spawanych i kołnierzowych.4 m nad przewodem gazowym.taśma zewnętrzna nawinięta metodą krzyżową Rys.pasy ściągające. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 36 . Izolowanie złącza kołnierzowego taśmami [3. 1 . s.1 .26. Dla celów utrzymania bezpiecznej eksploatacji sieci gazowej przez tak długi okres ważne jest. którego koniec należy wyprowadzić do szafki punktu redukcyjnego. Sposób wykonania izolacji ilustruje rysunek 27. Przykład izolowania złącza spawanego matą termokurczliwą [3.mata termokurczliwa. 176] Właściwie zabezpieczony rurociąg podziemny powinien zachować trwałość przez okres około 40 lat. 3 . Do izolacji połączeń spawanych używamy taśm polietylenowych lub tzw. 6 . 2 . w budynku. ułożoną 0. 5 –dociski zakładki rękawicą żaroodporną. 27. rękawów termokurczliwych.

Zasypanie wykopu Po właściwym oznakowaniu przyłącza gazu ułożonego w wykopie możemy przystąpić do zasypywania dołu. Podczas zasypywanie nie wolno wrzucać śmieci lub gruzu. Najlepsze wyniku uzyskuje się przy jednoczesnym zraszaniu wodą.4 MPa). . „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 37 . aby temperatura powietrza przekraczała 40 °C. . Gdy czynnikiem próbnym jest powietrze.75 MPa dla gazociągów średniego ciśnienia. należy zapobiegać zanieczyszczeniu gazociągu wodą i olejem ze sprężarki oraz nie dopuszczać. W trakcie przeprowadzanej próby wszystkie złącza muszą być odsłonięte i nie zaizolowane oraz sprawdzone wodnymi roztworami mydła. muszą być zabezpieczone przed dostępem osób postronnych i wyraźnie oznakowane tablicami ostrzegawczymi z napisem: „UWAGA: ZAGROŻENIE! PRÓBA CIŚNIENIOWA . Czyszczenie przyłącza podlega odbiorowi przez inspektora nadzoru i użytkownika gazociągu. Czyszczenie przyłącza i próba szczelności Czyszczenie wnętrza podziemnych przewodów gazowych należy wykonać po ich ułożeniu w wykopie i po całkowitym zasypaniu. przyłącza dokonuje dostawca gazu własnymi służbami technicznymi. uruchomienie i napełnienie paliwem gazowym gazociągu.dla próby z użyciem sprężarki . Po oczyszczeniu przyłącza należy przeprowadzić próbę szczelności przyłącza gazowego.0. Czynności te wymagają dużego doświadczenia oraz przestrzegania przepisów i instrukcji rozruchu.2 MPa od ciśnienia roboczego. Gazociągi wykonane z tworzywa sztucznego powinny być poddane ciśnieniu nie mniejszemu niż iloczyn współczynnika 1. Próby ciśnieniowe przeprowadza się po uprzednim ustabilizowaniu temperatury czynnika próbnego np.2 godziny. Ciśnienie próbne powinno więc być nie mniejsze niż: .ZAGRAŻA WYBUCHEM.dla próby bez użycia sprężarki . Jednakże pierwszą warstwę 20 cm ubija się ręcznie z wykorzystaniem ręcznych drewnianych ubijaków. Czas stabilizacji t wynosi: .1 MPa (zalecane 0. Dlatego też. NA TEREN BUDOWY WSTĘP SUROWO WZBRONIONY" Po uzyskaniu pozytywnego wyniku prób szczelności i dokonaniu odbioru technicznego oraz po spełnieniu wszystkich wymagań formalno-prawnych. Rozruch i napełnienie nowowybudowanego przyłącza wykonuje się bezpośrednio po zakończeniu budowy. możemy wybudowane przyłącze gazu dopuścić do eksploatacji. W celu oczyszczenia przyłącza należy go przedmuchać strumieniem powietrza o ciśnieniu nie mniejszym niż 0. 24 godz. na których wykonywana została próba. przed jej rozpoczęciem. a jednocześnie większemu co najmniej o 0. Pozostałe odcinki przyłącza w czasie wykonywanej próby muszą być obowiązkowo zasypane na min.4 godziny. powietrze. Grunt wypełniający wykop powinien być bardzo dokładnie ubity. Zsypywaną do wykopu ziemię ubija się ręcznie lub mechanicznie warstwami co 20 cm.5 i ciśnienia roboczego. Rurociągi. Próbę tą można wykonać powietrzem albo gazem obojętnym wolnym od związków tworzących osady.21 MPa dla gazociągów niskiego ciśnienia.0.

U. z późniejszymi zmianami) oraz w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. poz. – gazomierz miechowy. – szafka metalowa Rys. 3. wykonana być winna z metalu lub tworzywa sztucznego niepalnego. – zawór kulowy.eksploatacyjnych. Instalacja gazowa winna być uprzednio dopuszczona do eksploatacji. 6. 1.Podłączenie nowowybudowanego przyłącza gazu do instalacji wewnętrznej w budynku Po oddaniu do eksploatacji i napełnieniu przyłącza paliwem gazowym możemy przystąpić do połączenia wybudowanego przyłącza gazu z wewnętrzną instalacją gazową. Sferyczny kurek główny musi posiadać znak bezpieczeństwa „B" lub „CE" i być dopuszczony do eksploatacji w temperaturze -30 C do + 60 C. 70 mm i ustawiona. W tym przypadku licznik gazu jest zlokalizowany w szafce kurka głównego. 690 z 2002 r. Punkt redukcyjno . – kolumna przyłącza PE 32 w rurze osłonowej.reduktor gazowy 4. Nr 74 poz. Poniższy rysunek 28 przedstawia podłączenie wewnętrznej instalacji gazowej z przyłączem gazu średniego ciśnienia w punkcie pomiarowym. winna być opatrzona czarnym napisem „GAZ" o wysokości liter min.5 m od poziomu terenu i wszelkich otworów w ścianach budynków. Konstrukcja „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 38 . – kurek sferyczny. 28. która umożliwia połączenie pobudowanego przyłącza z instalacją wewnętrzną w budynku.pomiarowy (16MG10) [14] Reduktor (rysunek 29) musi posiadać znak bezpieczeństwa B lub „CE" i być dopuszczony do eksploatacji w temperaturze . Nr 75. Konstrukcja i gabaryty szafki muszą zapewnić swobodę wykonywania robót konserwacyjno . jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. Dn 25 Dn 50) z umieszczoną za nim dwuzłączką (śrubunkiem).). 836 z 1999 r. co najmniej 0. 7. Zabezpieczająca go wentylowana szafka wykonana z metalu lub niepalnego tworzywa sztucznego. . 2. Przyłącze najczęściej zakończone jest sferycznym lub kulowym kurkiem głównym (np. – monozłącze pod gazomierz.30° C do + 60° C. w sprawie warunków technicznych. Wentylowana szatka punktu redukcyjnopomiarowego. 5. U. W tym celu wykonawca przeprowadza główną próbę szczelności przewidzianą dla instalacji gazowej zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.

30) przechodzi przez komorę A. 10. 14. zapadka 20. gdzie następuje kolejna redukcja ciśnienia do wartości żądanego ciśnienia wylotowego.komora ciśnienia pośredniego S . 9. gdzie następuje pierwsza redukcja ciśnienia do wartości około 0. 13. 15. do komory M.i wielkość szafki muszą zapewnić swobodę wykonywania robót konserwacyjno eksploatacyjnych.króciec wlotowy P . uchwyt otwarcia zaworu szybkozamykającego 21. Reduktory przeznaczone są do redukcji ciśnienia paliw gazowych rozprowadzanych pod średnim ciśnieniem. filtr oczkowy F. tarcza 19. 16. Wielkość ciśnienia wylotowego utrzymana jest przez zespół 3-4-5-6-7.5 MPa. 29. 6.filtr oczkowy M .zawór 1 stopnia Vb . korek reduktora przycisk uruchomienia reduktora nakrętka regulacyjna sprężyna ustalająca ciśnienie membrana drugiego stopnia redukcji wahacz grzybek drugiego stopnia redukcji membrana pierwszego stopnia redukcji sworzeń równoważący sprężyna pierwszego stopnia redukcji grzybek pierwszego stopnia redukcji grzybek zaworu szybkozamykającego sprężyna stożkowa sprężyna zaworu szybkozamykającego nakrętka regulacyjna zaworu szybkozamykającego korek zaworu szybkozamykającego membrana zaworu szybkozamykającego 18. 4. 5. 3.zawór zabezpieczający Vd . 1.komora ciśnienia wylotowego E . Następnie gaz przechodzi przez otwarte gniazdo zaworu drugiego stopnia Vb.wydmuchowy zawór nadmiarowy Rys.02 MPa.króciec wylotowy Va . sprężyna wydmuchowego zaworu nadmiarowego 22. 17. Schemat reduktora ciśnienia gazu typu FE [9] „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 39 . 11.zawór 2 stopnia Vc . Gaz napływając króćce wlotowym E (rys. Wielkość ciśnienia pośredniego utrzymana jest w komorze M przez zespół 8-9-10-11 niezależnie od wielkości ciśnienia wlotowego z przedziału 0. Regulacji wartości ciśnienia wylotowego dokonuje wyłącznie producent.komora zaworu szybkozamykającego U .05 do 0. a wartość tego ciśnienia można regulować napięciem sprężyny 4. 7. następnie przez gniazdo zaworu Va. Jest to reduktor „domowy” z dwustopniowym systemem redukcji ciśnienia. 2. grzybek zaworu zabezpieczającego A . 12. 8.komora ciśnienia wlotowego B .

Podczas użytkowania sieci gazowej poszczególne jej części składową mogą być trwale wyłączane z eksploatacji. 1.Uruchomienie instalacji gazowej w budynku Po połączeniu instalacji wewnętrznej gazowej z wybudowanym przyłączem należy przystąpić do zainstalowania licznika gazu. Powyższe prace wyłączeniowe są realizowane tylko i wyłącznie przez służby techniczne dostawcy gazu oraz pod nadzorem osoby z wymaganymi kwalifikacjami. Jakie narzędzia i urządzenia są wykorzystywane w procesie budowy przyłącza gazu? W jaki sposób należy przygotować kształtki i rury dla potrzeb zgrzewania elektrooporowego? W jaki sposób następuje wytyczenie trasy przyłącza gazu? W jaki sposób należy w wykopie otwartym układać rury gazowe wykonane z polietylenu? W jakich warunkach atmosferycznych możemy przystąpić do zgrzewania elektrooporowego i doczołowego? Od czego zależy jakość wykonanego zgrzewu? W jaki sposób dokonuje się oceny zgrzewu? Jakie rozróżniamy sposoby włączenia do sieci gazowej nowowybudowanego przyłącza gazu? W jaki sposób należy wykonać połączenie przewodu polietylenowego ze stalową końcówką przyłącza? Komu należy powierzyć wykonanie połączeń rur i kształtek w procesach spawania i zgrzewania przy budowie sieci gazowej? W jaki sposób należy wykonać oznaczenie trasy wybudowanego przyłącza? W jaki sposób należy wykonać przepięcie instalacji wewnętrznej do nowowybudowanego przyłącza? Kiedy i w jakim celu dokonuje się oczyszczenia budowanego przyłącza gazu? Jakie ciśnienie stosuje się w celu przeprowadzenia próby szczelności przyłącza gazu? „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 40 .3. 11. Odpowiadając na pytania sprawdzisz. 7. . Próbę kontrolną należy przeprowadzić pod ciśnieniem powietrza 5 kPa. tj. Wyłączenie z eksploatacji istniejącego przyłącza gazu. Tylko szczelna instalacja gazowa może zostać dopuszczona do eksploatacji i napełniona paliwem gazowym. 5. 13. 4.2 Pytania sprawdzające 1. Powodem wyłączenia przyłącza z eksploatacji może być: . 2.zły stan techniczny przewodu gazowego. planowaną rozbudowę budynku. Wycięte z eksploatacji przyłącze należy zamknąć denkiem. Bezpośrednio przed napełnieniem wewnętrznej instalacji dostawca gazu ma obowiązek przeprowadzenia tzw. . czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń. 4. Po wykonaniu próby należy sporządzić specjalny protokół. Decyzję o wyłączeniu przyłącza gazu podejmuje właściciel lub zarządca sieci gazowej. 3. 10. W przypadku konieczności wyłączenia przyłącza gazu z eksploatacji należy przewód gazowy odciąć w odległości min. Do instalowania gazomierzy i napełniania instalacji gazem uprawniony jest wyłącznie dostawca gazu.5 m od ściany budynku.rezygnacja odbiorcy z dostawy paliwa gazowego do jego obiektu. 6. 8. a minimalny czas próby to 10 minut dla przewodów o długości do 10 m i 15 minut dla przewodów dłuższych niż 10 m.przebudowa przyłącza ze względu na planowane zwiększenie dostawy gazu. . przewodów od gazomierza do kurka odcinającego przed każdym urządzeniem gazowym. 9. 12.przebudowa przyłącza ze względu na przyszłą kolizję. 14. uproszczonej próby szczelności przewodów gazowych odbiorcy.

Sposób wykonania ćwiczenia 3) 4) 5) 6) Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: zapoznać się z instrukcją wykonania zadania. 4) oczyścić końcówki rury z zanieczyszczeń.4. zeszyt. − − − − − − − − Wyposażenie stanowiska pracy: stolik. przy wykonywaniu przyłączy gazowych. 13) zaprezentować efekt swojej pracy. 12) zamocować uchwyty mocujące kształtkę. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Zaplanuj czynności związane z organizacją stanowiska pracy dla wykonania przyłącza gazu z PE zgodnie z instrukcją wykonania zadania. literatura z rozdziału 6.3. 11) wsunąć końcówki rury do kształtki do zaznaczonego śladu. 9) sprawdzić poprawność oczyszczenia. zastosować się do poleceń zawartych w instrukcji wykonania zadania. 14) dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. zaprezentować efekt swojej pracy. 10) zaznaczyć pisakiem głębokość wsunięcia kształtki na rurze. 6) jeżeli rura nie jest owalna. 1) 2) Ćwiczenie 2 Przygotuj kształtki i rurę do zgrzewania elektrooporowego. dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. 7) zaznaczyć pisakiem obszar cyklinowania.poż. 2) zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym prac przygotowawczych do zgrzewania elektrooporowego. założyć na rurę kalibrator. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 41 . instrukcja do wykonania zadania. 8) cyklinować do momentu usunięcia pasków zaznaczonych pisakiem. gumka.3. typowa instrukcja bhp i p. dokonać analizy materiału nauczania. ołówek. 3) dokonać analizy tego materiału. zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym organizacji stanowiska pracy przy budowie przyłączy gazu. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) zapoznać się z instrukcją wykonania ćwiczenia. 5) obciąć prostopadle do osi końcówkę rury. plansze z opisem prac niezbędnych przy wykonywaniu przyłączy gazowych .

10) uruchomić elektrozgrzewarkę i kontrolować proces nagrzewania. 13) zapisać na rurze numer zgrzeiny. 9) wprowadzić dane nagrzewania kształtki. zgrzewarka elektrooporowa PE. − − − − Wyposażenie stanowiska pracy: instrukcja do wykonania ćwiczenia. Ćwiczenie 3. połącz rurę De 63 PE z przejściem PE/stal 63/50). literatura z rozdziału 6. środki czyszczące. obejmy do mocowania rur i kształtek. 8) włączyć elektrozgrzewarkę. przyrząd do kalibracji. 15) zgrzew poddać wizualnej ocenie jakości połączenia. 17) dokonać oceny ćwiczenia. 3) dokonać analizy tego materiału. korytko do obcinania rur pod kątem prostym. 7) podłączyć przewody zasilające kształtkę. 5) oczyścić kształtkę wsunąć na oczyszczone końcówki rury. przymiar. środki ochrony osobistej. 6) zamocować uchwyty mocujące kształtkę. 4) sprawdzić stan techniczny elektrozgrzewarki. Sposób wykonania ćwiczenia Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: 1) zapoznać się z instrukcją do wykonania zadania. przecinaki obrotowe. 11) po zakończeniu procesu nagrzewania wyłączyć elektrozgrzewarkę. Wykonaj zgrzew metodą elektrooporowego (np. pilniki. przecinaki obrotowe. elementy do montażu (kształtki). chomątowe). 16) zaprezentować efekt swojej pracy. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 42 . chomątowe). przecinarki do rur PE (ręczne piły. aż do zaznaczonego śladu. agregat prądotwórczy przecinarki do rur PE (ręczne piły.− − − − − − − − − − − − − − − Wyposażenie stanowiska pracy: instrukcja do wykonania ćwiczenia. skrobak uniwersalny. 2) zapoznać się z materiałem dotyczącym wykonywania połączeń rur z tworzyw sztucznych metodą elektrooporową. rura PE. środki ochrony osobistej. datę wykonania oraz numer uprawnień zgrzewacza.5 minuty na mm grubości ścianki zgrzewanej rury. kątomierz monterski. 12) pozostawić kształtkę w uchwytach przez około 1. 14) wpisać do karty zgrzein parametry zgrzewania kształtki.

obejmy do mocowania rur i kształtek. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) wymienić elementy składowe dokumentacji projektowej? 2) zorganizować. elementy do montażu (kształtki). pilniki. kątomierz monterski. literatura z rozdziału 6. środki ochrony osobistej. rura PE. przygotować stanowisko pracy do budowy przyłącza gazu? 3) zaplanować prace związane z budową przyłącza gazowego? 4) przygotować kształtki i rury do zgrzewania ? 5) wykonać zgrzew metodą elektrooporową i doczołową według instrukcji? 6) dokonać oceny jakości zgrzewu za pomocą urządzeń pomiarowych? 7) wykonać część stalową dla przyłącza polietylowego od przejścia PE/stal do kurka głównego? 8) wykonać właściwe posadowienie rury polietylenowej w wykopie otwartym zgodnie z obowiązującymi zasadami? 9) wykonać oznakowanie trasy przyłącza zgodnie z obowiązującymi przepisami? 10) dokonać wpięcia w czynny gazociąg poprzez zastosowanie trójnika z nawiertką? „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 43 Tak Nie … … … … … … … … … … … … … … … … … … … … . skrobak uniwersalny.4. przymiar. przyrząd do kalibracji. środki czyszczące. 4.− − − − − − − − − − − − korytko do obcinania rur pod kątem prostym.3.

protokół z odbioru robót budowlanych.1.Protokół z odbioru robót budowlanych z załączoną dokumentacją odbiorową. .pod ścisłym nadzorem osoby odpowiedzialnej za obsługę i konserwację sieci i instalacji gazowych. Do rozruchu sieci gazowej .taśmę zdjętą z manometru rejestrującego. b) rozruchu.z zachowaniem wymagań dla prac gazoniebezpiecznych obowiązujących w danym przedsiębiorstwie gazowniczym. Materiał nauczania Odbiór końcowy składa się.wymagana jest dokumentacja budowy przyłącza: . . jeżeli jest wymagane w decyzji o pozwoleniu na budowę lub kopia zawiadomienia właściwego organu administracyjnego o zakończeniu budowy.wykaz wykorzystanych wyrobów i odnoszących się do nich atestów i certyfikatów.szkice lokalizacyjne zawierające domiary zamontowanej armatury. inwestor przekazuje obiekt wraz z dokumentacją budowy do eksploatacji przyszłemu użytkownikowi. Do odbioru robót budowlanych – wymagana jest dokumentacja budowy przyłącza oraz następujące dokumenty: . Po upływie co najmniej 14 dni ustawowych od doręczenia zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu (przyłącza) lub po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego oraz przeprowadzeniu jego rozruchu. załączeniu dokumentacji powykonawczej oraz sprawdzeniu strefy kontrolowanej gazociąg zostaje przekazany do odpowietrzenia i napełnienia gazem. .oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem technicznym.w uzgodnieniu z właścicielem lub zarządcą odpowiedzialnym za eksploatację sieci gazowej.4.Pozwolenie na użytkowanie.4 Odbiory oraz wymagania dotyczące przyłączy 4.Protokół z rozruchu (z odpowietrzenia i nagazowania sieci). Przekazanie wybudowanego przyłącza do eksploatacji wymaga następującej dokumentacji: .protokół badania przewodu sygnalizacyjnego dla przyłącza wykonanego z PE.powykonawcza inwentaryzacja geodezyjna.4. potwierdzonego protokołem. jeżeli było ono wymagane w decyzji o pozwoleniu na budowę. . c) przekazania (przyjęcia) sieci gazowej do eksploatacji (użytkowania). . . . . Powinno być ono dokonywane: .oświadczenie kierownika budowy o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy. . Po odbiorze robót budowlanych potwierdzonym akceptującym protokołem.zawiadomienie właściwego organu administracyjnego o zakończeniu budowy lub wystąpienie z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. z: a) odbioru robót budowlanych. . . „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 44 .

4. warunków technicznych jakie musi spełnić to przyłącze oraz protokołów odbioru niezbędnych przy tego typu pracach. Sposób wykonania ćwiczenia: 1) 2) 3) 4) 5) 6) − − − − − − − − Aby wykonać ćwiczenie powinieneś: zapoznać się z instrukcją wykonania ćwiczenia. Ćwiczenia Ćwiczenie 1 Opisz zakres odbioru technicznego przyłącza gazowego oraz warunki. 4. gumka. Sprawdzian postępów Czy potrafisz: 1) wymienić z jakich elementów składa się odbiór końcowy? 2) przygotować niezbędne dokumenty dla potrzeb odbioru końcowego? 3) przygotować niezbędne dokumenty dla potrzeb rozruchu przyłącza gazowego? 4) wymienić ważniejsze normy i przepisy dotyczące budowy przyłącza gazowego? „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 45 Tak Nie … … … … … … … … . protokoły przekazania przyłącza do eksploatacji. 3. aby został przekazany do eksploatacji. sprawdzisz czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.2. zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym czynności odbiorowych przyłącza. 6. literatura z rozdziału 6. 5. 4. Z jakich elementów składa się odbiór końcowy? Jakie dokumenty są potrzebne.4.3. aby przekazać do eksploatacji wybudowane przyłącze? Jakie warunki należy spełnić. 2. protokoły odbioru przyłącza gazowego. dokonać analizy tego materiału. ołówek. instrukcja do wykonania ćwiczenia. zeszyt. dokonać oceny poprawności wykonanego ćwiczenia. zaprezentować efekt swojej pracy. Pytania sprawdzające 1. Odpowiadając na pytania.4.4. aby przyłącze mogło być przekazane inwestorowi do eksploatacji? 4. zastosować się do poleceń zawartych w instrukcji wykonania ćwiczenia. aby dokonać odbioru budowlanego? Jakie dokumenty są wymagane podczas rozruchu sieci gazowej? Kogo należy powiadomić o zakończeniu budowy? Jakie dokumenty są wymagane. Wyposażenie stanowiska pracy: stolik. jakie musi on spełnić.4.

6. Udziel odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. 9. 7. bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania Kiedy udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność. 5. Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 10. Powodzenia „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 46 . Są to pytania zamknięte. 4. Przeczytaj uważnie instrukcję zanim zaczniesz rozwiązywać zadania. 11. Na rozwiązanie testu masz 45 min. Zapoznaj się z zestawem pytań testowych. wielokrotnego wyboru. wtedy odłóż jego rozwiązanie na później i wróć do niego. 3. Test składa się z dwóch części o różnym stopniu trudności: I część – poziom podstawowy II część – poziom ponadpodstawowy. gdy zostanie Ci czas wolny. Test zawiera 21 pytań o różnym stopniu trudności. 2. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ INSTRUKCJA DLA UCZNIA 1. 8. zakreślając kółeczkiem prawidłową odpowiedź. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź przekreślić znakiem X i otoczyć kółkiem prawidłową odpowiedź. Za każde poprawne rozwiązanie zadania otrzymasz jeden punkt. Przed wykonaniem każdego zadania lub udzieleniem odpowiedzi na pytania przeczytaj bardzo uważnie polecenia. Pracuj samodzielnie.5.

5. b) bezwonną. d) 1.0 m od ściany budynku. c) PELLD. gdy ich głębokość nie przekracza: a) 1. b) w linii prostej 30 m. b) PEHD. d) PLD.3 m. c) 1. trwałym zapachu. THT jest cieczą: a) o charakterystycznym ostrym. b) gaśnic proszkowych c) gaśnic pianowych.6 m. d) gaśnic śniegowych. b) 1. c) 0.ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH I część 1. 7. 6. Minimalna odległość kurka głównego od poziomu terenu powinna wynosić: a) 0.5 m. d) bezwonną i bezbarwną.5 m od ściany budynku. Ściany wykopów nie wymagają szalowania. Do gaszenia gazów palnych nie stosujemy: a) gaśnic halonowych. Przejście PE/stal na przyłączu gazowym stosuje się w odległości: a) 1.0 m.0 m.0 m od ściany budynku. b) 0. Rury wykorzystywane do budowy rurociągów gazowych to: a) PELD.0 do 2. c) w linii prostej 50 m. 3. napowietrzne linie elektroenergetyczne) powinna wynosić: a) w linii prostej 20 m. b) 1. d) 1. c) o trwałym zapachu i nieszkodliwą dla zdrowia człowieka.2 m. 2.4 m.5 m. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 47 . 4. Minimalna odległość stanowiska zgrzewania od obiektów pod napięciem elektrycznym (słupy wysokiego napięcia. d) w linii prostej 60 m. d) do 3 m od ściany budynku. c) 1.

c) 0. c) zmniejszenie objętości. b) 1.: a) 0. Odległość podstawowa od wolnostojącej szajki gazowej na kurek główny do zasilanego budynku nie powinna być większa niż: a) 10 m. d) są odporne na głęboki zarysowania. c) nie są odporne na zarysowania. d) tylko niebieskim. b) wydłużenie rury.2 m. Rury polietylenowe należy układać na podsypce piaskowej o grubości warstwy minimum. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 48 . 13. d) nie nastąpi zmiana wymiarów rury.1 m. 9. 10. d) 0. c) 0.5 m. b) 0. Po włożeniu nagrzanej od słońca rury PE do wykopu nastąpi: a) skrócenie rury. 11. c) dla przyłączy wykonanych z stali 5 m.5 m. c) przez kierownika budowy lub wyznaczonego przez niego pracownika na podstawie projektu budowlanego przyłącza. Wytyczenie trasy gazociągu w terenie powinno być wykonane przez: a) kierownika budowy na podstawie dokumentacji technicznej projektu budowlanego przyłącza. Dopuszcza się stosowanie kształtek PE w kolorach: a) tylko w żółtym.8. b) bardzo odporne na zarysowania. d) 2 m. d) przedstawiciela dostawcy gazu. W przypadku zaistnienia potrzeby ustawienia pomostu gwarantującego swobodę ruchu pieszego. d) 1. b) żółtym i czarnym. wysokość jego poręczy winna wynosić: a) 1. Rury z tworzywa sztucznego do budowy przyłączy gazu są: a) odporne na płytkie zarysowania. c) tylko czarnym.15 m. b) 5 m. 12.8 m.0 m. b) uprawnionego geodetę na podstawie zatwierdzonego projektu budowlanego przyłącza.1 m. 14. a dla przyłączy z PE 10 m.

b) destylowaną wodą.6 MPa. c) taśmy denza. d) 6 miesięcy. 16. Pęknięcia i ostre karby: a) są dopuszczalne w wypływce. b) 0. c) 2 lata. b) 1 rok. b) lepiku i welonu.15 MPa. 18. b) 0. c) dobrze. 20. c) są niedopuszczalne. Polietylen elektryzuje się:: a) źle. Powierzchnię rury przed zgrzaniem złączką elektrooporową należy: a) zetrzeć pilnikiem. b) zestrugać cykliną. Część II 17. Świadectwo uprawniające spawacza lub zgrzewacza wydaje się na okres: a) bezterminowo. d) bardzo mocno. W celu oczyszczenia przyłącza zaleca się przedmuchać strumieniem powietrza o ciśnieniu: a) 0. 21. c) trójchloroetanem. d) przemyć benzyną ekstrakcyjną.15. b) są dopuszczalne w materiale rodzinnym. „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 49 . d) taśmy izolującej. d) denaturatem. d) nie mają znaczenia w wypływce. a) 0. Do izolacji połączeń spawanych używamy: a) taśm polietylenowych. c) przetrzeć papierem ściernym.2 MPa.4 MPa. b) bardzo słabo. Rury PE należy odtłuścić za pomocą szmatki nasączonej: a) benzyną. 19.

a b c d Razem „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 50 . a b c d 2. a a b b c c d d 16. a b c d 18. a b c d 5. 15. a b c d 17. a b c d 13. a b c d 6. a b c d 14.KARTA ODPOWIEDZI Imię i nazwisko ……………………………………………………. Numer pytania ODPOWIEDŹ Punktacja 1. a b c d 12. Wykonywanie przyłączy do budynków Zakreśl poprawną odpowiedź. a b c d 3. a b c d 19. a b c d 21. a b c d 11. a b c d 9. a b c d 8. a b c d 20. a b c d 4.. a b c d 7. a b c d 10.

19. Kurlita St.: Poradnik pracodawcy. Wydawnictwo Naukowo Techniczne. 4.procurator. Poznań 1999 Barczyński A.pl/ http://www. W. 7. 17.. Horsztyńska B. Wydawnictwo Naukowo Techniczne.: Bezpieczeństwo i Higiena Pracy. Czopek J. 16. Zajda R. projektowanie budowa.: Sieci gazowe. we Wrocławiu. PHARE 2000 Instrukcja obsługi reduktora ciśnienia gazu typu FE firmy ALSI http://www.ciop. Arkady. Warszawa 1996 Bąkowski K. Podziemski T.. 2. SITPNiG.anticor. Gebhardt Z. 20..A.. z o.o. Gliwice 2002 Ślęzak J.rywal.: Montaż rur gazociągów z polietylenu. Kraków 1992 Mac S. Warszawa 1978 Bąkowski K. Krajowy System Szkolenia Zawodowego. Dolnośląska Spółka Gazownictwa Sp. Zakład Gazowniczy Wałbrzych: Specyfikacja techniczna projektowania.pl/ http://www. Warszawa 1995 Zalewski J. 14. sieci i instalacji gazowych. Barczyński A. Kusina A. Bartuś J. Podręcznik dla szkół zasadniczych. Warszawa 1999 Pusz A. Warszawa 2002 Bąkowski K. budowy i użytkowania sieci gazowych z polietylenu”. Wałbrzych 2005 Francuz M.): Poradnik ochrony pracy.:.weba. 11.. Centrum Szkolenia Gazownictwa PGNiG S.. LITERATURA 1.pl/ http://www. Arkady.. 15. 6. Państwowa Inspekcja Pracy. 5. 3.: Sieci gazowe polietylenowe.: Sieci i instalacje gazowe. IGNiG. 12.pl/ http://www. Leowski J. 18. WSiP.: Eksploatacja urządzeń.6.: Gazociągi z tworzyw sztucznych. Tarbonus.com. 9..: Instalacje gazowe oraz lokalne sieci gazów płynnych.com. (red. Gazyfikacja.: Projektowanie instalacji gazowych.: Wytyczne projektowania. budowy i odbioru sieci gazowej (wydanie III zmienione). Warszawa 2000 „Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 51 . 13. Warszawa 1999 Bąkowski K. Katowice – Tarnobrzeg 1998 Zajda R. 8. 10..pl/ Klupa A. Warszawa 1975. Podstawowe obowiązki w zakresie prawa pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy.