EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK

a) Peranan Guru Biasa Sebagai Guru Pembimbing

Kerjaya seorang guru bukan sahaja setakat mengajar mata pelajaran yang diajar
semata-mata. Bahkan golongan ini juga perlu mendekatkan diri dengan pelajar
dengan kata lain

pelangan mereka sendiri. Hal ini sedemikian kerana, dengan

perhubungan yang positif diantara guru dengan pelajar ia dapat memberi kesan
yang baik kepada individu pelajar tersebut khususnya. Oleh itu seorang guru biasa
perlulah bersedia sebagai ahli kaunseling untuk membantu anak pelajar dalam
menyelesaikan masalah yang mereka hadapi.

Seorang guru yang berintegriti dan bersikap profesional akan cuba mendidik
pelajar mereka untuk menjadi seorang yang hebat dari

aspek Jasmani, Emosi,

Rohani, Intelek dan Sosial (JERIS) selari dengan kehendak Falsafah Pendidikan
Negara. Sehubungan dengan itu, untuk menjayakan hasrat murni kerajaan seorang
guru biasa haruslah bersedia untuk berperanan sebagai guru pembimbing. Peranan
utama seorang guru pembimbing ialah membantu pelajar atau memberi cadangan
kepada pelajar untuk menyelesaikan masalah yang dihadapi. Oleh itu, sekiranya
guru biasa berperanan sebagai guru pembimbing maka mereka lebih cakna
keperihalan anak didik mereka.

Melalui temubual yang dilakukan bersama rakan sekerja saya iaitu Ahmad
Khumaeni bin Ismail kepada guru-guru di Sekolah Kebangsaan Tok Jiring, saya
dapati bahawa peranan guru biasa sebagai guru pembimbing telah lama
diaplikasikan dalam kalangan guru di sekolah ini. Diantara peranan utama seorang
guru pembimbing yang dimainkan oleh guru biasa ilah membantu pelajar untuk
menyesuaikan diri dalam persekitaran. Sebagai contoh, guru akan memberikan
peluang kepada pelajar untuk berkenalan dengan rakan sebaya baharu dan
membantu mereka supaya perhubungan yang dibina semakin akrab. Selain itu,
guru juga perlu membimbing murid membuat penyesuaian dalam peribadi, sosial,
emosi dan akademik serta perkembangan mental dan akhlak.

2

Selain itu. tugas guru biasa sebagai guru pembimbing ialah menyediakan peluang untuk murid mengembangkan daya kebolehan sesuai dengan kebolehan . Guru mampu untuk membantu pelajar untuk menentukan cara belajar yang berkesan untuk digunakan oleh pelajar itu sendiri. Hal ini kerana. minat dan perkembangan masing-masing. “kita hendaklah membina sebuah aktiviti yang mana membantu pelajar untuk mencapai objektif pengajaran dan pembelajaran mengikut tahap kecerdasan pelajar itu”. Antara perkara yang perlu dititikberatkan ialah seorang guru perlu menolong murid menghadapi masalah dan kekeliruan dalam pelajaran mereka. beliau telah memberi peluang kepada dua orang pelajar yang petah berkata-kata untuk menyertai kategori bercerita dalam pertandingan Majlis Kejohanan Al-Quran (MTQ). Oleh itu. maka dapatlah saya ketengahkan bahawa seorang guru juga berpenanan untuk memastikan pelajar terus fokus dalam pembelajaran. menyatakan “ Objektif pengajaran perlulah mengikut kebolehan pelajar dalam pembelajaran”. saya dapat simpulkan bahawa seorang guru yang berjiwa sebagai guru pembimbing perlu peka dengan keadaan IQ pelajar mereka sebelum membina Rancangan Pengajaran Harian. potensi setiap individu ialah berlainan berhantung kepada kemahiran dan tahap intelek mereka sendiri. Kenyataan ini juga disokong oleh seorang lagi responden yang juga Guru Pembimbing saya sepanjang praktikum fasa 3 ini.EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK Sekiranya kita menfokuskan tugas guru pembimbing dalam bidang akademik. Menurut seorang responden. 3 . Dengan penglibatan pelajar sebagai wakil sekolah dalam pertandingan MTQ telah memberi peluang kepada mereka untuk mengembangkan lagi bakat yang sudah ada dalam dirinya. Hal ini dikuatkan lagi dengan hasil dapatan temubual bersama ustazah itu apabila diajukan soalan berkaitan bakat pelajar yang digilap disekolah ini. Melalui pemerhatian saya terhadap salah seorang responden iaitu Ustazah Kamisah.

Semua guru matapelajaran tahun 6 terlibat secara lansung dalam kem motivasi tersebut dan hampir ¼ daripada mereka ialah responden kepada temubual yang saya jalankan. Pelajar hanya memikirkan sesuatu kepada kesan masa pendek tanpa menyedari kesan yang bakal berlaku dalam masa panjang. telah diadakan satu kem motivasi kepada pelajar-pelajar tahun 6. Hal ini penting kerana “melentur buluh biarlah daripada rebungnya” sejajar dengan itu pembentukan akhlak perlulah bermula daripada zaman kanak-kanak iaitu diantara 4 . Minggu kedua saya berada disekolah Tok Jiring. Hal ini selari dengan tugas guru biasa sebagai guru pembimbing yang ingin ketengahkan disini. mengunakan masa petang dengan bermain permainan video dan menghiraukan kegiatan sosial bersama rakan sebaya. Melalui dapatan temubual dan borong kaji selidik yang saya edarkan. Sebagai seorang pendidik yang memikul tanggunjawab penuh dalam melahirkan modal insan yang berjaya maka hendaklah mereka untuk sentiasa memberi dorongan dan semangat kepada pelajar untuk belajar. meraka hendaklah menegur perbuatan pelajar supaya lebih menjerumuskan diri dalam kancah sosial terkawal seperti beriadah di waktu petang kerana ianya bukan sahaja mampu menyihatkan badan bahkan juga mampu membina ikatan persahabatan yang lebih utuh. Selaku guru yang peka. Seterusnya. Kem motivasi ini lebih menfokuskan kepada meningkatkan motivasi untuk belajar dan menyimpan hasrat kedalam diri pelajar untuk berjaya dalam UPSR. Perkara ini sering kali diabaikan oleh pelajar kerana mereka tidak mampu membuat keputusan yang wajar terutama sekali dalam pengurusan masa. sebagai guru pembimbing seorang guru biasa hendaklah menolong murid dalam membuat keputusan yang rasional dan tepat.EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK Memberi kepentingan kesedaran pelajaran kepada juga pelajar merupakan di peringkat peranan guru awal biasa lagi tentang sebagai guru pembimbing. Sebagai contoh. seorang guru pembimbing juga berperanan menolong murid membuat tabiat kerja yang baik menghargai kerja dan membina sifat-sifat personality yang sempurna.

pelajar dipuji oleh guru apabila menjaga kebersihan kelas. Oleh itu. Hal ini sedemikian kerana. Hal ini telah dibuktikan dengan pemerhatian saya semasa kem motivasi pelajar tahun 6 dijalankan. Menurut pengakuan responden mereka akan turut memberi kerjasama sekiranya ada program yang berkaitan dilaksanakan. Pelajar tidak mengharapkan ganjaran berupa wang mahupun material cukup sekadar pujian yang mampu mengembirakan hati mereka lantas memberi kesedaran tentang kebaikan melakukan perkara yang betul. Bekerjasama dengan guru bimbingan dan kaunseling dalam mengendalikan program juga menjadi salah satu tugas guru biasa sebagai guru bimbingan. Kesimpulannya. Persekitaran pelajar juga memainkan faktor dalam pembinaan karakter seseorang pelajar. semasa dan selepas program itu terlaksana. dengan adanya sikap yang dicadangkan oleh teori bimbingan dan kaunseling amat memnabtu guru dalam mengenali pelajar sejurus merealisasikan 5 . bekerjasama dengan ibu bapa dalam mengawasi perkembangan pelajar juga merupakan peranan guru biasa sebagai guru pembimbing. Semua guru yang terlibat aktif iaitu turut turung padang dan bukannya memeluk tubuh sahaja sebelum. “guru diibaratkan ibu-bapa kedua pelajar”. dengan mendapat maklumat daripda keluarga pelajar maka lebih mudah untuk seorang guru membuat analisis kepada pelajar tersebut. Responden amat bersetuju sekiranya seseorang guru menegur perbuatan salah yang dilakukan oleh pelajar dan sebaliknya seorang guru memberi peneguhan positif sekiranya pelajar melakukan perbuatan yang baik. kita hendaklah menjaga hubungan baik dengan ibu-bapa supaya pergerakan anak didik kita diluar waktu persekolahan dapat dipantau. Hal ini sedemikian kerana. Selain itu.EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK 7-12 tahun. Sebagai contoh. peranan guru sebagai guru bimbingan amat perlu dimainkan dalam setiap individi yang berkerjaya sebagai seorang guru. secara tidak lansung ia mampu untuk mendorong pelajar untuk terus menjaga kebersihan kelas sepanjang masa.

prinsip dan kemahiran kaunseling boleh membantu guru memainkan peranan sebagai kaunselor untuk membantu murid-murid. Melalui dapatan temubual secara lisan bersama 20 orang responden. proses membantu ini melibatkan usaha kolektif antara kaunselor.EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK hasrat kementerian pendidikan negara iaitu melahirkan modal insan yang sempurna daripada aspek jasmani. b) Keberkesanan dan kelancaran perkhidmatan bimbingan dan kaunseling di Sekolah Kebangsaaan Tok Jiring Perkhidmatan bimbingan dan kaunseling di sekolah bertujuan membantu muridmurid agar lebih prihatin tentang keperluan dan potensi diri serta membina kemahiran menyelesaikan konflik diri. Hal ini boleh dibuktikan dengan jawapan borang kaji selidik daripada soalan bernombor 6 . rakan sebaya. Kaunseling di sekolah harus dijalankan serentak sengan aktiviti penggayaan dan pengukuhan sesuai dengan Dasar Pelaksanaan Kaunseling Sekolah yang telah diperkenalkan di Malaysia. ibu bapa dan murid itu sendiri. emosi. guru. ratarata daripada mereka bersetuju dengan fakta yang mengatakan unit bimbingan dan kaunseling ini memainkan peranan yang penting dalam organisasi sekolah. rohani. Bimbingan dan Kaunseling Sekolah lengkap dengan teori. Oleh itu. intelek dan sosial.

Oleh yang sedemikian. Isu yang biasa dilaporkan berkaitan dengan masalah pembelajaran iaitu masalah menyelesaikan kerja latihan yang dibawa oleh 7 . Unit bimbingan dan kaunseling berjaya memberi dorongan dan motivasi kepada pihak guru agar terus fokus dan kekal momentum gerak kerja dalam mengejar hasrat murni Guru besar. Hal ini boleh dilihat. apabila guru-guru turut meminta pertolongan daripada unit bimbingan dan kaunseling secara lansung ataupun secara tidak lansung terutama berkaitan emosi berkerja lebih masa di sekolah ini. Temubual bersama kak Ila memberi banyak input baru kepada saya tentang bidang kaunseling ini. Seperti yang sedia maklum. pelajar yang diberi khidmat kaunseling hadir dengan sukarela. pihak pentadbir hinggalah kepada ibu -bapa pelajar itu sendiri. SKTJ telah melantik 2 orang Guru Bimbingan Kaunseling Sepenuh Masa (GBKSM) untuk berkhidmat disekolah ini iaitu Kak Fauzila dan Cikgu Syukri. Sebagai makluman. dirujuk atau guru bimbingan yang pergi sendiri berjumpa dengan pelajar yang bermasalah. Perkhidmatan bimbingan dan kaunseling di SKTJ memberi kesan yang positif kepada semua lapisan organisasi warga sekolah bermula daripada pelajar.EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK dua dan bernombor tiga. Menurut beliau. guruguru. Dia juga sudi untuk berkongsi pengalaman kerjaya beliau sepanjang berkhidmat sebagai GBKSM. Sekolah Kebangsaan Tok Jiring telah dinobatkan sebagai Sekolah Kecermerlangan (Kluster) Mata Pelajaran Matematik dan Sukan Badminton pada tahun 2014. Unit ini mampu melahirkan individu yang berfikiran terbuka dan bersedia dengan tugas yang diberikan oleh pihak atasan. mengapakah perkhidmatan bimbingan dan kaunseling di perlukan di sekolah anda”. unit bimbingan dan kaunseling juga mengunakan konsep “pintu terbuka” kepada semua pelajar untuk mendapatkan perkhidmatan unit ini. Soalan bernombor dua ialah “adakah perkhidmatan bimbingan dan kaunseling di sekolah anda benar-benar membantu murid yang memerlukan ?” manakala soalan tiga ialah “pada pendapat anda. Kedua-dua soalan ini memberi gambaran kepada saya untuk menjawab kehendak penulisan akademik tugasan kerja. Selain itu. gerak kerja pihak guru disekolah ini digandakan daripada aspek pengorbanan tenaga dan masa bersama keluarga.

Dengan ini. Selain itu. Hal ini boleh dilihat di sekolah SKTJ dengan adanya sudut-sudut anti gejala dadah dan merokok. melaksana. Oleh itu. pelajar mengalami gangguan emosi dan kesempitan ekonomi menyebabkan pelajar bertindak diluar tindakan normal kanak-kanak. responden akan meletakkan diri kedalam situasi pelajar (berempati) serta menyelami perasaan agar responden dapat merasai masalah yang dihadapi oleh pelajar. Kebiasaan masalah disiplin bermula daripada masalah persekitaran iaitu masalah kekeluargaan seperti perceraian dan penagihan dadah. Oleh itu. Cara ini lebih selamat dan mesra pelanggan kerana ia bukan satu cara yang memaksa tetapi keputusan yang diputuskan untuk menyelesaikan datang dari diri pelanggan itu sendiri. Seterusnya. memberi peluang kepada pelanggan untuk berusaha membetulkan kesalahan yang dilakukan dengan rela hati. Selain itu. mengawalselia dan menilai program dan aktiviti pendidikan pencegahan dadah. Dengan adanya penglibatan unit bimbingan dan kaunseling ia dapat membantu pelajar serta guru menyelesaikan masalah terutama masalah emosi dalam kehidupan sejurus melahirkan insan yang berfikiran terbuka dan optimistik. Berdasarkan kepada 8 . rokok dan alkohol. responden akan memberi soalan-soalan yang mampu mencelikkan minda pelajar serta memberi peluang kepada pelajar untuk menentukan keputusan yang rasional daripada soalan yang diajukan. tugas seorang guru pembimbing juga meliputi dalam merancang. Langkah yang pertama yang dilakukan oleh guru pembimbing ialah dengan mendengar masalah pelajar dengan teliti.EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK guru. ia memberi gambaran asas kepada pelajar sekolah ini untuk mereka menghindari daripada terjebak dalam kancah dadah yang bermula daripada gejala merokok. Akhir sekali. “Ya. pelajar akan mengetahui keburukan sekiranya terlibat dengan dadah dan mampu membantu pelajar semasa membina karangan yang berkaitan dengan dadah. perkhidmatan bimbingan dan kaunseling amat memberi kesan positif kepada sekolah dan keberkesanan peranan mereka membantu pelajar untuk lebih giat aktif dalam pelajaran” kata salah seorang responden. Hal yang sedemikian. masalah disiplin seperti mencuri dan membuli juga biasa terjadi di kalangan para pelajar.

Kelancaran aktiviti yang direncanakan atau dirancang oleh guru bimbingan kaunseling melibatkan semua pelajar dapat dizahirkan dengan adanya perancangan aktiviti / program tahunan unit ini. Selain itu. saya mendapati bahawa ramai pelajar dan guru-guru gembira dengan kelancaran program yang terlaksana. intelek. Antara program yang telah dilaksanakan oleh unit bimbingan dan kaunseling sepanjang saya praktikum di SKTJ ialah “Program Kepimpinan Pengawas Sekolah. Secara lansung. Oleh itu. Pelajar tahun 6 diberi penekanan khusus kerana mereka akan menghadapi Peperiksaaan UPSR pada akhir pengajaran dan pembelajaran sekolah rendah. emosi.EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK respon seorang guru di SKTJ memberi gambaran yang tepat tentang keberkesanan dan kelancaran perkhidmatan bimbingan dan kaunseling di sekolah ini. rohani. Oleh itu secara kesimpulannya unit bimbingan kaunseling mampu melaksanakan program dengan baik serta pengisian yang ditetapkan juga mampu menarik minat pelajar untuk terus setia bersama program. 9 . Walaupun begitu. unit ini lebih menfokuskan program kepada pelajar tahun 6 serta pelajar berjawatan dalam sekolah bagi membantu mereka menguruskan diri dengan baik. Melalui refleksi program tersebut. guru bimbingan kaunseling memainkan peranan yang besar dalam persediaan pelajar untuk terus bersemangat dalam bidang akademik khususnya dan mampu menegelakkan diri dari tekanan emosi yang berterusan. slot-slot yang diisi sepanjang program itu juga mendapat feedback yang positif oleh peserta antara responnya ialah “amat memuaskan” “amat membantu” dan “menarik”. Pengawas Perpustakaan dan Pembimbing rakan sebaya” serta “Program Solat Hajat Tahun 6 dan Slot Motivasi”. unit ini terpanggil untuk merancang beberapa program khas supaya pelajarpelajar tahun 6 dapat menguruskan jasmani. dan sosial (JERIS) dengan cara yang terbaik.

EDU 3073 BIMBINGAN DAN KAUNSELING KANAK-KANAK 10 .