You are on page 1of 47

Interview met Krystyna

Wie ben je en waarom doe je, wat je doet?

Dit interview met Krystyna Flis is opgetekend door Rachida el Mokthari in
de periode 2013-2014 en werd gepubliceerd door Centrum voor
Bewustwording en Genezing in Streefkerk.

Versie: aug. 2015
Met dank aan: Rachida, Tineke en Jeff.

1

Op weg naar Krystyna.
Via N-wegen rijd ik naar Krystyna en kom ik langs boerenweggetjes
omringd door oude wijze wilgen en begroeid met wilde planten en kruiden.
Een prachtig natuurgebied beaamt ook Krystyna als ik haar hiermee
begroet. Tevreden vertelt ze hoe ze hier leeft: omgeven door dijken, grote
rivieren met strandjes en weilanden met talloze (water)vogels. Haar ogen
lichten op als ze het over het prachtige landschap heeft met
indrukwekkende zonsop- en ondergangen “waar ik ook heerlijk op blote
voeten over de ochtenddauw kan lopen!”. Hier voelt ze Moeder Aarde
ademen in de ochtendmist en zuchten in de avond. Een bijzonder
schouwspel -vertelt ze met een twinkel - hoe de grazende koeien hun hoofd
dan net even boven de mist uitsteken.
Binnen bij Krystyna in haar werkruimte.
Haar liefde voor de natuur is duidelijk voelbaar. Krystyna (1953) is geboren
in een grote stad en toch - nog altijd - verbonden met de natuur.
Al pratend lopen we haar praktijk binnen: een knusse ruimte vol gezellige
snuisterijen en boeken. Een ruimte die rust en kennis ademt en een warme
energie heeft. Prettig en op mijn gemak loop ik nieuwsgierig rond en bekijk
alles wat ik tegen kom. Ondertussen is Krystyna aan het rommelen in het
keukentje.
Eenmaal voorzien van een kop lekkere kruidenthee en wat koekjes, vraag ik
haar over haar familiegeschiedenis.
Vertel eens over jouw voorouders.
Mijn ouders: mijn moeder komt uit een
arbeidersfamilie, mijn vader is een
boerenzoon. Mijn opa (moeders vader) heeft
zijn gehele leven hard gewerkt, is nooit naar
school geweest. Hij kon alleen zijn eigen
naam
schrijven
op
(salaris)
uitbetalingslijsten. Een heel eenvoudige
lieve ziel. In zijn vrije tijd werkte hij in zijn
volkstuintje, samen met oma, de konijnen,
de duiven, de kippen en de hond. Ik mocht van hem allerlei 'experimenten'
met zijn planten doen; Oma was daar strenger in. Zij (mijn oma) legde de
kaarten voor anderen. Ik zie ze nog voor me: de buurvrouwtjes die
regelmatig langs kwamen voor advies. Aan de keukentafel, met de
2

keukendoek snel nog even de kruimels afdoen en dan een volledige
kaartlegging. Ik zat er altijd bij om te kijken hoe ze dit deed en te luisteren
naar de rijmende versies van de kaartposities.
Opa was geboren in centraal Polen in 1905, in de tijd dat Polen nog niet op
de kaart te vinden was. Het gebied waar hij woonde was onder Russische
bezetting. Om niet in de militaire dienst van de Russische tsaar te moeten,
vluchtte hij naar Frankrijk. Daar kwam hij oma tegen.
De ouders (mijn overgrootouders) van oma waren, uit armoede, op zoek
naar eten gegaan. Onderweg naar Frankrijk, in de buurt van Düsseldorf, is
toen mijn oma geboren in 1915. Ze groeide op en ging naar school in de
Franse Lorraine streek.
Na de tweede wereldoorlog gingen mijn opa en oma samen met hun twee
kinderen (mijn moeder en haar broer terug naar Polen. Naar het beloofde
paradijs…..maar hun teleurstelling duurde nog jaren lang.
Mijn overgrootouders en de rest van hun kinderen, de zussen en broers van
mijn oma, zijn in Frankrijk gebleven.
Mijn vader is geboren als boerenzoon. Omdat de boerderij te klein was voor
hem en zijn broer, heeft mijn vader er voor gekozen om de familie en het
ouderlijke huis te verlaten en elders te gaan werken en leren tegelijk. Na
lange omzwervingen vestigde hij zich in een grote industriële stad waar hij
rond 1952 mijn moeder op school tegenkwam.
Voor mij is mijn vader degene, die mij de natuur heeft laten zien. Samen
door de bossen lopen, paddenstoelen (leren) zoeken, vruchten uit het bos
verzamelen. Wat goed is om te plukken en wat niet. Wat je ervan kunt
maken. Thuis was hij diegene, die mijn moeder leerde koken. Elk jaar werd
wijn gemaakt van bosvruchten, werden paddenstoelen verzameld,
gedroogd of ingeweckt. De hele zomer werden weckpotjes gemaakt met jam
en sappen. In de herfst werd onze kelder gevuld met voorraden
aardappelen, wortelen, uien, appels en kool(zuurkool). Voor Kerstmis werd
er gezamenlijk een varken gekocht. Mijn vader pekelde het vlees, maakte
ham en worsten. Rookte dit. Ook vis moest op tafel zijn. Elk visje, dat werd
gevangen, ging de pan in. Dit was extra voedsel uit de natuur. Wij leefden
uitsluitend van seizoensgroenten en -fruit. Als je ziek was kreeg je
frambozensap en thee met honing. Als schoolkinderen in de
wintermaanden kregen wij (mijn zusje en ik) van moeder direct na het
opstaan een glas warme melk met een eetlepel honing en lepeltje echte
boter. Elke dag! Totdat het fruit weer terug kwam. Of we maakten, tegen de
3

verkoudheid, een uienmaaltijd. Ik kan me niet herinneren, dat wij vaak ziek
waren. Kilo’s uien en boter die mijn moeder heel langzaam liet koken totdat
de uien in hun eigen sap gaar waren. Dit was een extra 'vitaminenboost'.
Vlees was duur, dus er was niet elke dag vlees. Soms aten wij alleen
groentesoep met veel brood. Oooh, wat was dat lekker!
De ouders van mijn vader waren op de kleine boerderij in dat kleine dorpje
blijven wonen. Ik ben daar heel vaak gedurende de bijna 2 maanden
schoolvakantie geweest. Ik leefde zoals ze daar toentertijd leefden.
Eenvoudig. Groenten uit de tuin, water uit de waterput. De WC was een
stinkend huisje met het bekende hartje in de deur, in de hoek van de tuin.
Kranten als toiletpapier. Eieren zoeken. In bomen klimmen voor de eerste
kersen. Onbeperkt fruit eten: frambozen, pruimen, appels, peren, aardbeien
zo groot als je hand. Moest er vlees op tafel? Dan moest je goed zoeken
omdat de kippen nog ergens los op buurman’s graanveld aan het grazen
waren. Zo vers was het allemaal. Brood werd door mijn oma eens per week
gebakken. Zo was er ook gekarnde boter, lekker fris en licht zuur, omdat de
verzamelde room nog even moest wachten in de koele kelder totdat er
voldoende was om boter mee te maken. Een koelkast was er niet.
Overgebleven vlees van een varken of een kalf, dat was gekookt, werd in
weckpotten in de kelder bewaard of gezouten en in een oude
melkkan/melkfles in het ijskoude water van de diepe waterput neergelaten.
… en dan nog de bijen en de - uit de bijenkorf door mijn opa gehaalde - nog
warme honing, gegeten op een soepbord met vers brood. Onvergetelijk en
heerlijk! En mijn opa tussen de bijenkorven helemaal zwart onder de bijen,
zonder enige bescherming en toch nooit gestoken. Wonderbaarlijk! Wij
kinderen moesten wel op afstand blijven!!
Ik herinner me ook nog mijn oma (mijn vaders moeder), gebogen onder het
harde leven, altijd met een wandelstok. Samen zaten wij op het trapje voor
het huis met uitzicht op de boomgaard en oma leerde ons oude liedjes
zingen. Soms ging ze het bos in en kwam terug met houttakken, in haar
grote hoofddoek gewikkeld, op haar rug, paddenstoelen in haar schortje en
een bosje kruiden in haar hand. Vaak ging ik met haar en mijn tante mee om
kruiden te zoeken.
Ik ben de appel die niet ver van de boom is gevallen. Ik ben de combinatie
van al mijn voorouders. Mijn leven gaf me de gelegenheid om van hen
allemaal te leren. Ik leerde alles van ze wat ik kon leren en nodig had om me
te ontwikkelen tot wie ik vandaag ben.

4

Waarom doe je wat je doet?
Het zijn mijn overtuigingen van het nu en uit het
verleden. Vanaf mijn tienerjaren zit er een gedachte
in mijn hoofd: er zijn mensen die iets nalaten voor
het nageslacht, boeken, schilderijen of muziek. Wat
kan ik het nageslacht nalaten? Heel lang was ik daar
naar op zoek. En het kwam op mijn pad. Het is dat
wat ik doe met passie, wat me ontzettend blij maakt.
Langzaam herinner ik me steeds meer, wat is het en hoe moet ik het doen.
Dan verzamel ik informatie, veel informatie, om vervolgens te kiezen voor
datgene dat bij me past. Wat gemakkelijk gaat. Intuïtief. Snel en zonder
problemen. Vaak probeer ik iets, om te ontdekken dat het leuk is, maar niet
voor mij bedoeld. Zonder oordeel kan ik dit los laten. Dit is niet voor mij,
niet mijn manier, niet mijn methode. Los!
Die motivatie, ofwel mijn drijfveer, is er altijd geweest. Ik wilde al in mijn
kinder- en tienerjaren opvallen. Het moest. En het gebeurde. Door gedrag
en uiterlijk. Het was moeilijk omdat de familiecultuur verwachtte dat je
onopvallend, netjes en bescheiden was. Dit kon ik nooit. Zie! Hier ben ik.
Waar komt dit vandaan? Ik heb geen flauw idee. Het is er gewoon. Pas toen
ik stopte met me verplicht te verstoppen, werd me wel duidelijk waarom.
Vanaf mijn tienerjaren, als jong vrouwtje gericht op leuke jongens, had ik
altijd kleine kinderen om me heen. Het was niet altijd leuk. Ik wilde, zoals
elke meid in de leeftijd van 15 gezien worden maar …die kinderen! Op de
een of andere manier trokken ze naar mij toe, ze vertrouwden me. Dit heb
ik pas veel later begrepen. Ik kan nog steeds goed met kinderen omgaan. Ze
vonden me altijd leuk ook al kwam mij dat niet altijd uit.
Toen ik een jonge tiener was, heb ik mijn eerste
spontane uittreding gehad. Ik was toen 9 of 10 jaar
oud. Ik weet niet precies welk jaar het was. Het
doet er ook niet toe. Wij waren op een eilandje
midden in een meer aan het kamperen. Tentje
opgezet, moeder zorgde voor de slaapplekken en
het eten, vader aan het vissen en nog een
rondlopend zusje over wie ik me moest ontfermen,
zodat ze niet in het water liep. En toen gebeurde het. Ik kan nog steeds niet
onder woorden brengen wat het was. Dit uitstijgen en alles anders zien. Ik
kwam misselijk in mijn lichaam terug. Ik begreep het toen niet helemaal,
maar ik schonk, als kind, er verder geen aandacht aan. Ik heb er met
niemand over gesproken. Maar de beelden zijn me altijd bijgebleven:
5

warme, kleurrijke en kloppende Moeder Aarde, midden in het krioelende
leven van de omringende oceaan. Hmmm, ik bevond me toch op een
eilandje van 10 meter lang bij 6 meter breed op een meer toch?
Hoe zit dat met jou en de natuur, die verbondenheid?
Ik weet niet precies, wanneer het is begonnen. Naar
mijn gevoel is het er altijd al geweest. Hier kan ik
bijvoorbeeld met bomen en planten praten, met de
rivieren meegaan, met de wind mee waaien, luisteren
naar onweer. Mijn bewondering en ontzag voor de
natuur is enorm. De spirits laten zich hier vrijelijk
horen. Niets is hier vreemd. Alles is zo mooi en sereen.
Alles is met elkaar verbonden maar toch staan ze ieder
individueel op zichzelf. Samen dansend met de energie
van de jaargetijden. De boer, de koeien, het gras, de
bomen, alle wilde dieren en Moeder Aarde samen.
Elkaar aanvullend en ondersteunend. En wij mensen er tussenin.
SJAMANISME, hoe begon dat voor jou?
Van mijn 'reisjes' naar het verleden via
regressietherapie, weet ik, dat ik altijd met
'gevaarlijke' dingen bezig was. Gevaarlijk in die zin,
dat het door de toenmalige omgeving/maatschappij
gezien werd als gevaarlijk en beangstigend. Lang
geleden stopten mensen met begrijpen hoe de
samenwerking
tussen
de
verschillende
werkelijkheden is. Waarschijnlijk in de tijd dat ze die
werkelijkheden niet meer konden waarnemen. En als
je van nature of via kennisoverdracht meer dan anderen wist, werd je
beschouwd als een gevaar voor anderen. Kennis is macht en niemand houdt
van macht boven zich. Was je lastig, dan moest je verdwijnen. In de
honderden jaren van inquisitie, generaties lang, verdwenen duizenden
slachtoffers. Het gebeurde heel vaak dat sommige zielen op de brandstapel
eindigden. Nou, ik ook dus.
Het is begonnen met een probleem in mijn praktijk. Ik kwam er achter dat
tijdens regressietherapie sommige mensen in slaap vielen, ongeacht wat ik
ook deed om hun “wakker” te laten blijven. Het dagbewustzijn ging op slot.
Ik kon er niet bij. Ik had ergens gehoord over een methode die Soul
Retrieval heet: het terughalen van verloren stukjes ziel, wat eigenlijk ook
tijdens een regressie gebeurt. Toen dacht ik: als een cliënt dat niet zelf kan
6

doen, dan kan ik dat misschien voor de cliënt doen. Ik wilde een opleiding
volgen over soul retrieval, maar die ging, om wat voor reden dan ook, niet
door. Het werd me aanbevolen om eerst een jaar siberische sjamanisme te
doen. En zo zat ik 4 jaar in opleidingen bij diverse leraren en deed ook heel
veel zelfeducatie. Zo ben ik er ingestapt en het houdt me nog steeds bezig.
Ik kan me zo voorstellen dat het sjamanisme, dat jij uitdraagt,
elementen uit jouw jeugd bevat. Zie ik dat goed?
Ja zeker! Vroeger, als kleine meid, noemden mensen
mij altijd Panna Kwiatuszkowa (Juffrouw
Bloemetje), omdat ik altijd wilde bloemen plukte,
kransjes maakte en veel met kruiden bezig was.
Maar laat ik beginnen met het feit, dat ik niet van het
woord sjamanisme houd. Het past niet echt in onze
westerse wereld en het geeft niet precies de juiste betekenis weer. Voor
sommige mensen is dit woord beladen met primitieve activiteiten en dat
wordt ook als zodanig doorgegeven. Voor hen, de mensen, die daardoor zo
denken, luidt de kreet: terug naar de wortels, dus zoiets als terug gaan naar
alle ontberingen en het leven in een grot, ver weg van alle luxe. Het is
ongemakkelijk, niet gewild en ik vind dat zelfs dom. Indianenverhalen over
sjamanen met hun veren, stokjes en tamtams rondtollend en dansend rond
het vuur, geesten aanroepend….. of is dit gewoon onbegrip? Helaas is dit
toch een veel voorkomend beeld.
Op de vraag wat ik doe, antwoord ik altijd, dat ik met sjamanistische
technieken werk. De reactie die ik veelal van mensen krijg is:
“sjamanisme??????… wat eng!!!” of “sjamanisme??? …… Ga je terug naar de
steentijd? ”.
Vaak vraag ik dan, wat zij zelf weten over sjamanisme. Meestal krijg ik als
antwoord: “Hmmmmm, behalve het beeld van een rondtollende sjamaan, zo
stoned als een garnaal, niet veel eigenlijk”.
Wat kun je hier nu van maken? Een heleboel mensen hebben geen zin om
iets te onderzoeken, weten niet wat iets is, maar hebben al wel een
duidelijke mening .... over alles.
Het woord sjamanisme komt uit Siberië en betekent letterlijk “een mens die
het weet”. Elk land, elke cultuur, elke bevolking heeft zijn eigen woord voor
het woord ‘sjamaan’. De reden is heel simpel. Sjamanisme in verschillende

7

vormen en uitdrukkingen bestaat grotendeels nog steeds over de hele
wereld.
Omdat wij mensen -om het beter te begrijpen- een naampje nodig hebben,
zal ik dus ook met deze flow meegaan.
Wat betekent sjamanisme dan voor jou?
Sjamanisme is de oudste wijsheid van de natuur,
waarmee ieder mens in verbinding staat, dus ook jij en
ik. Omdat wij ermee in verbinding staan, kunnen wij uit
die wijsheid informatie tappen zo veel als wij willen.
Soms wordt dit het wetend veld genoemd, soms
Akasha kroniek, soms het collectieve bewustzijn.
Persoonlijk vind ik het wetend veld een leuke
benaming, omdat die neutraal genoeg is en het heeft
geen associaties met andere culturen, filosofieën of religies.
Onze natuurlijke omgeving en alles wat hier op aarde leeft, heeft, behalve
zijn eigen taak om te overleven, ook nog een hulptaak, namelijk de mens
helpen te overleven op deze planeet. Daarom is alles wat de mens nodig
heeft, voedsel, kleding, huizen, e.a. afkomstig van stoffen die Moeder Aarde
de mens geeft. Zelfs een stuk plastic is ooit ruwe olie geweest. Ruwe olie is
op haar beurt weer ontstaan uit resten van uitgestorven planten en dieren.
Dus je kunt ook met de spirit van een boterhamzakje in contact komen als je
dat wilt of nodig hebt.
Sjamanisme is een spirituele bezigheid van elke healer (ongeacht de
techniek). Zoals een genezer, een tovenaar, een heks of een priester bekend
uit de oude tijden. Maar ook van tegenwoordige healers zoals psychologen,
raadgevers, mediators, rechters en zelfs het weermannetje, teveel om op te
noemen.
Dus sjamanisme komt eigenlijk overal ter wereld voor?
Het sjamanisme is zo oud als de mens zelf. De oorsprong van het
sjamanisme is terug te leiden naar Eva. Het is bewezen dat de mensheid in
Afrika is begonnen. Vanuit Afrika begon de volkerentrek: eerst naar Europa,
toen naar Noord-Azië en via Rusland (toen bestond Rusland nog niet) naar
Alaska en Noord en Zuid Amerika en via Zuid-Azië naar Australië. De
rituelen veranderden naar gelang de aanpassing aan de nieuwe omgeving.
Elke cultuur ontwikkelde zo haar rituelen met hun eigen namen. Maar de

8

kern bleef en blijft overal dezelfde! Dus ja, sjamanisme in verschillende
vormen komt overal ter wereld voor.
Sjamanisme klinkt toch primitief of niet?
Een tip voor nuchtere mensen: je kunt sjamanistische
technieken voor jezelf en/of je cliënten inzetten
zonder het woord sjamanisme te gebruiken. Je kunt
ze energetische technieken noemen of wat je maar
verzint. Wil je jezelf van deze kant niet laten zien of
horen omdat je, bijvoorbeeld, bang bent voor
onbegrip of zelfs dat ze je belachelijk zullen vinden?
OK! Maar ik adviseer je wel om sjamanistische
technieken te leren om de simpele reden: HET
WERKT!
Je hoeft geen dansje rondom je cliënt te maken en gek te zwaaien met je
handen. Het kan onzichtbaar zijn en blijven.
Uiteindelijk doen wij dit toch elk moment van de dag, ik bedoel
energetische manipulaties. Het verschil is het onbewust of bewust doen en
niets meer.
Laatst las ik een boek over een man die bedrijven 'geneest'. Hij kijkt
rationeel naar een bedrijf, dan gaat hij op een rustige plek zitten. Een
koptelefoon met trommelgeluid op en hoppa op reis. Met spirits gepraat,
oplossingen voor het bedrijf gevonden en in werking gezet. Zonder het
woord sjamanisme te gebruiken! Het werkt als een speer! Zo zie je, dat je er
geen etiketje op hoeft te plakken om toch goed en effectief 'sjamanistisch'
werk te doen. Van harte aanbevolen boek van Richard Whiteley: Sjamaan in
zaken; een spannende business parabel; uitgeverij Spectrum.
Kun je aangeven wat de kern van sjamanisme is?
De kern van sjamanisme is de interactie, de
samenwerking tussen de werkelijkheden en
haar bewoners, die ten goede komt van Moeder
Aarde en elk levend wezen.
Sjamanisme is spiritualiteit in actie! Zelf
groeien door anderen op weg te helpen.
Sjamanisme, als kunde en kennis om gebruik te
maken van de natuurkrachten, is oud, eenvoudig en doelgericht.
9

Sjamanisme leren, is je in dienst te (laten) stellen voor de mensheid en voor
alles wat leeft. Het is een fulltime job.
Als je niet met een ander bezig bent, dan ben je met jezelf bezig om
bijvoorbeeld jezelf te reinigen van energieën die je bij je draagt en die je
niet nodig hebt of die van een ander zijn.
Kun je sjamanisme vergelijken met een religie?
Sjamanisme is geen religie, wel wordt sjamanisme
gebruikt
samen
met
plaatselijke
en
cultuurgebonden geloofsovertuigingen. Why Not If
It Helps.
Sjamanisme werkt samen met natuurkrachten die
hun oorsprong hebben bij “Vader Zon” en “Moeder
Aarde”. Onze hoofdzorg in het leven hier op Aarde is
angst voor dood. Met alle macht en kracht en met
alle middelen die ons ter beschikking staan, willen wij ons fysieke lichaam
in stand houden. Daarom vereren de oudste religies de Zon en de Aarde
ook.
Sjamanisme doet niet aan verering van wie dan ook, maar behandelt alle
natuurkrachten, lage en hoge spirits, energetische wezens en goddelijke
representanten met respect, ongeacht hun doel, oorsprong en betekenis
voor de mens zelf.
Heb jij zelf een religie?
Ik ben opgevoed en opgegroeid in een land waar het merendeel van de
bevolking katholiek is. Zoals al mijn vrienden en vriendinnen op school,
ging ik naar de kerk voor de zondagse jeugdmis en naar de wekelijkse
religieuze lessen. Ik had het geluk om een geweldige priester/coach te
hebben die van kinderen hield en de verhalen levend en interessant
maakte. Zo ging ik ook op de leeftijd van 9 naar de eerste communie. Het
was leuk, samen met andere kinderen. Doen omdat iedereen het doet. Klaar.
Zelfstandig denken was er toen nog niet bij mij. Dat begon toen ik boeken
begon te lezen. Boeken over avonturiers, over Winnetou en mythologie.
Alles door elkaar in dezelfde periode. Toen begonnen de vragen bij mij op te
komen. In de mythologie vond ik de Griekse goden de leukste goden. Ze
waren almachtig, maar toch o zo menselijk en -oh wat leuk- ze maakten ook
fouten!
10

Toen ik ouder werd, had ik een flinke discussie met een priester over god,
die liefde zou moeten zijn. Hij is almachtig en laat toch alle oorlogen toe?
Zijn antwoorden waren voor mij niet bevredigend. Toen kwamen de jaren
van mijn eigen zoektocht. Hoe zit het in elkaar? Misschien hebben de
communisten toch gelijk door te zeggen dat god niet bestaat? Waar komen
wij vandaag en waar gaan wij naar toe? Eén leven? Is dit alles? Als een
plant? Wat is dan het doel van zo’n leven? Geboren worden, opgroeien,
voortplanten en doodgaan?
Later, veel later, kreeg ik antwoorden op mijn vragen o.a. in Een Cursus in
Wonderen. Daar heb ik gevonden wat het verschil is tussen de GOD, die
liefde is en EGOD (of ego-d), een door de mens gecreëerd godsbeeld.
Nou zie je hoe gevaarlijk het is om boeken te lezen, daarom worden ze nog
steeds hier en daar op de brandstapel gegooid. Omdat kennis MACHT is!!!!
Welke sjamanistische technieken gebruik jij?
Dat is zo verschillend. Wat ik op het moment bij
de hand heb. Sommige technieken kun je overal
ter wereld vinden. Bijvoorbeeld de techniek van
healen en reinigen met een levend ei. Ik kende dit
nog van mijn oma. Kwam het weer tegen bij het
siberische sjamanisme. Deze techniek wordt ook
gebruikt door Mexicaanse curranderos onder de
noemer Limpia, wat schoonmaken en reinigen
betekent. In Polen en Rusland heb je veel therapeuten, die deze techniek
gebruiken. Dus ik kan niet zeggen, dat ik Siberische of Polynesische
technieken gebruik, omdat ze van overal vandaan komen. Voor mij is de
oorsprong ook niet zo essentieel. Belangrijker vind ik, dat dit voor mij
werkt. En hetgeen voor mij werkt wil ik doorgeven in de hoop dat dit ook
voor jou werkt.
Welke vorm van sjamanisme komt in Polen voor?
Ik heb ook mijn eigen wortels en deze liggen in de Slavische cultuur en ook
in het Slavische sjamanisme. Voordat ik ben begonnen met me te verdiepen
in het sjamanisme, besefte ik niet (zoals ook de meeste landgenoten) dat
sjamanisme en oude sjamanistische technieken nog steeds leven en dat je
deze terug kunt vinden in het dagelijkse leven. Soms leven ze onder de
naam: bijgeloof. Maar wij doen het nog steeds.

11

Wij hebben ook een Slavische voorchristelijke religie, eigen mythologie van
o.a. het ontstaan van de wereld, waar de goden van moeder Aarde
(Mokosja), de spirits (goden) van het vuur, de hemel en de zon (Swarog), de
onderwereld (Weles), de donder (Perun), en Swetowid (degene die de
wereld ziet) als hoofdspirit, deel uit maken. De talloze natuurspirits van
bijvoorbeeld water, wilgen e.d. leven nog steeds hun eigen leven en zijn niet
vergeten in talloze sprookjes en legenden die onze kinderen nog steeds op
school leren kennen.
Wat zijn rituelen in het sjamanisme?
Als je een ritueel voorbereid in het
sjamanisme en je maakt er een hele
poespas omheen, dan ben je al tijdens
de voorbereiding je onderbewuste aan
het informeren wat je wilt. Dus de
voorbereiding is misschien belangrijker
dan het ritueel zelf. Een sjamanistisch
ritueel is een handeling van de mens om
met behulp van de spirits een
energetische verandering te ondergaan of informatie door te geven of te
krijgen.
Aan rituelen doen wij allemaal; te beginnen bij het strekken van het lichaam
en het tanden poetsen bij het opstaan. Wat zijn rituelen eigenlijk? Het zijn
bezigheden, die wij doen vanuit gewoonte, omdat ergens diep in ons een
overtuiging zit, dat het goed voor ons is. Zo hebben wij veel rituelen
omtrent geboorte, leven en dood. Maar ook gezondheid, levensovergangen,
initiaties en inwijdingen. Rituelen bij het vieren, genieten en feesten uit
angst of dankbaarheid. Maar ook uit nood. Die rituelen worden bijvoorbeeld
gebruikt om met de hogere en lagere spirits te communiceren voor het
vragen om een gunstof voor een schreeuw om hulp!
Wij hebben dit altijd gedaan en wij doen het nog steeds. Met de tijd
verdwenen sommige rituelen en anderen werden vervangen, waarin nog
steeds dezelfde kern zit.
Een kleine voorbeeld: 21 maart
- bij Kelten: Ostara, lentefeest, eerste dag van Lente,
- in Polen, eerste lente dag, spijbeldag op school om lente te vieren,

12

- in Iran, Noroez is het nieuwjaars- en voorjaarsfeest dat volgens de Iraanse
kalender op of rond 21 maart wordt gevierd. Tijdens Noroez zijn in de
huizen de Haft Sin te vinden. Haft Sin betekent letterlijk "de zeven s'en".
Zeven is een heilig getal voor veel volken en culturen. In de overtuiging van
Zarathoestra waren er bijvoorbeeld 7 engelen. Door de eeuwen heen is het
daar de gewoonte om met Noroez zeven soorten planten of zaden te laten
groeien, als symbool van het opnieuw starten van het leven. Dat is
veranderd in het in huis hebben van zeven voorwerpen, die met de
Perzische letter Sin beginnen. De voorwerpen zijn:
1. sebzeh– tarwe-, gerst- of linzespruiten, groeiend in een schaal – staat
voor wedergeboorte
2. semenu– een zoete pudding gemaakt van tarwekiemen – staat voor
overvloed
3. sinjed– het gedroogde zoete fruit van de oleasterboom – staat voor
liefde
4. sir– knoflook – staat voor genezing
5. sib– appels – staat voor schoonheid en gezondheid
6. sumak– sumakbessen – staat voor (de kleur van) zonsopkomst
7. sirke– azijn – staat voor leeftijd en geduld.
Maar dit is niet alles. Er worden op tafel ook gekleurde eieren gelegd en
lentebloemen, zoals hyacinten, een spiegel, een vis in een waterkom, de
Koran en in sommige streken wordt over een (lente) vuur
gesprongen. Alles heeft een bepaalde betekenis, zijn spirit en zijn kracht.
Als dit niet zo krachtig was, was dit ritueel al lang geleden verdwenen. Kijk
zelf hoeveel van deze symbolen uit Iran zich nog steeds bevinden in ons
ritueel met Pasen (de naam “Easter” komt uit het Keltische Ostara). Eitjes,
tarwe, lentebloemen, etc. Alleen het christendom heeft de datum elk jaar
(om een of andere reden) laten verschuiven. Geeft niets. De kracht leeft nog
steeds om aandacht te geven aan de opstanding van de natuur, die weer tot
leven zal komen. Aandacht is energie, dus wij geven de natuur de energie.
Van deze natuur hangt ons leven af. Dat geldt ook voor ons voedsel en ons
bestaan. Later werd het-tot-leven-komen-van- de-natuur gesymboliseerd
door de opstanding van de krachtige en liefdevolle spirit van Christus.
Is sjamanisme een soort van magie?
In onze wereld wordt het woord magie in verband gebracht met een
gebeurtenis, waarin oorzaak en gevolg onduidelijk of helemaal onbekend
zijn voor de toeschouwer. Een illusionist wordt vaak ook een Magiër
genoemd en dat alleen, omdat zijn handen en zijn knap uitgewerkte trucjes
sneller zijn dan het waarnemingsvermogen van onze ogen. Dus magie is
13

zoiets als: onzichtbaar, niet weten, niet begrijpen hoe het is ontstaan, toeval
misschien??
Tja….., dat ik een oorzaak niet ken, betekent alleen, dat ik niet genoeg
onderzoek heb gedaan. Soms is het genoeg om even te googlen. Maar
meestal is het geen magie.
Sjamanisme is of lijkt voor velen op een magische bezigheid. Dat komt,
omdat de oorzaak van een zichtbare gebeurtenis (voorlopig) onzichtbaar is
voor de toeschouwer. Het is werken met energieën van verschillende
kwaliteiten, in diverse werkelijkheden, met diverse energetische wezens, in
het heden, het verleden en de toekomst. Is dit dan magie? Voor velen lijkt
dat wel. Nou, ik hou wel van de verhalen van Harry Potter en de tovenaars
Gandalf en Merlijn .
Hoe denk jij over de oorsprong van het leven?
Er was ooit een grote boem (de “big bang”).
En sinds die tijd zijn wij bang .
Alles is met een enorme kracht alle kanten opgestuwd
en nu zijn wij al miljarden jaren aan het kosmossen
(lees: ordenen). Is dit evolutie? Je kunt het zo noemen.
Evolutie van ons lichaam en evolutie van onze ziel.
Nou, wij hebben de neiging om het over de evolutie
van de ziel te hebben. Zo zie ik het niet. De ziel is, naar mijn weten, een
stukje van het goddelijke, dat perfect is, zoals god zelf. Dus moet dat nog
perfecter worden? Dan zou hier sprake zijn van verdere evolutie van god
zelf? Wie weet. Het is ook niet aan de mens om alles te weten en te
doorgronden.
Wat wel moet evolueren, groeien en ontwikkelen zijn de lagen, waarin de
ziel omwikkeld is. De meeste lagen zijn illusie, dus ze zijn niet werkelijk.
Maar zo lang je er mentaal in gelooft, creëer je ze energetisch wel. Dus, is
het illusie of niet? Ja en nee, omdat je alles wat je mentaal gecreëerd hebt,
ook weer mentaal kunt vernietigen. Ook een illusie. Dus de ziel evolueert
volgens mij niet, alleen dat wat er omheen zit.

14

Evolutie van het lichaam (stoffelijke evolutie)
Ons lichaam evolueert. Dat betekent voor mij, dat het
lichaam zich aanpast aan de voortdurende verandering
van omstandigheden en omgeving waarin het leeft. Zo
ook de lichamen van dieren en planten. Evolueren is
veranderen en aanpassen. Een hulpmiddel om dit voor
elkaar te krijgen (of juist niet) is de werking van het
mentale en emotionele lichaam. Dus emotie en
gevoelens kunnen je vernietigen (angst, boosheid,
verdriet) of opbouwen (hoop, vertrouwen, liefde en vreugde).
Soms krijg ik de vraag over het kerkelijke conflict tussen het scheppings/evolutie verhaal in de bijbel en de wetenschappelijke uitleg en meningen
van Darwin. Volgens mij kloppen beide. Darwin praat over de stoffelijke
evolutie, de bijbel over de evolutie van het bewustzijn. Eva (symbool voor
het vrouwelijke en intuïtieve) durft de appel van de slang (symbool voor
ruggenwervels en een verder geëvolueerde, wijze slang) aan te nemen. Het
was de appel van de boom van kennis van goed en kwaad. En na het eten
hiervan wordt ze bewust en in dat bewustzijn sleept ze Adam mee. Je kunt
beide verhalen niet met elkaar vergelijken. En de hele discussie erover, die
nog steeds gevoerd wordt, lijkt eindeloos. Wie heeft er gelijk….? Vergelijk je
rijk is één van de ego-wetten!
“2 Petrus 3: 8 Eén ding mag u niet over het hoofd zien, geliefde broeders en
zusters: voor de Heer is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag.”
Uit: De Nieuwe Bijbelvertaling© 2004/2007 Nederlands Bijbelgenootschap
Of met andere woorden tijdloosheid. En wij mensen, met macht, kracht en
oorlogen, proberen elkaar te overtuigen van iets wat niet te vatten is. Stop
er direct mee en ga genieten!
Wat is de evolutie van bewustzijn?
Wat het belangrijkste in het evolutieproces is, is de evolutie van het
bewustzijn. Hoe meer bewustzijn hoe meer gezondheid. Je kunt de
hoeveelheid bewustzijn meten aan de hand van de toestand van
gezondheid.
En nee, je mag niet oordelen en vergelijken. Soms wordt ziekte door de ziel
gebruikt om het lichaam te verlaten aan het einde van de levensles of wordt
ziekte karmisch bepaald om de levensles beter op te pakken. Je weet het
maar nooit.
15

Vanaf de 'big bang' ontstonden alle zielen tegelijkertijd en leerden wij in de
stoffelijke kosmos te overleven. Door levens, vele levens heen, hebben wij
verschillende technieken geleerd om te overleven. We begonnen bij de
eencelligen en zijn als mens (voorlopig) geëindigd. Zo hebben wij ons
gedrag bepaald door onze ervaringen. Wat werkte, was geleerd en
meegenomen naar het hier en nu. Om alle facetten van het leven te leren
was het noodzakelijk om aan alle kanten van de dualiteit te staan. Je kunt
niet altijd de dader zijn, eter van de mieren, je moet ook een mierenleven
beleven om te begrijpen wat het inhoud. En zo hebben wij huppelend door
de levens heen, heel veel verzameld. Als de les, bijvoorbeeld: daderslachtofferles klaar was, dan was je
deze les al weer vergeten, was het
niet meer aan de orde. Volgende
a.u.b.! De herinneringen zijn er niet
meer. De les is geïntegreerd. Ook
tijdens regressie - reïncarnatie therapie krijg je ze niet meer naar
boven. Omdat ze zijn begrepen en
verwerkt.
Wat
in
ons
onderbewuste wel nog zit te
wachten, zijn de niet opgeloste
en/of niet begrepen traumatische
gebeurtenissen. Hier is nog werk
aan de winkel.
Evolutie van het bewustzijn is je bewust worden van je eigen rol als een
kosmisch wezen en jouw (eventuele) ballast: de verantwoordlijkheid voor
je eigen welzijn nemen en de ballast, die aan jouw ziel hangt, opruimen. Hoe
je dit doet? Het maakt niet uit. In welk tempo je dit doet? Dat maakt ook niet
uit. Als je het maar wel een keer echt gaat doen. Dit is je taak tijdens het
aardse leven.
Sommige mensen (zielen) zijn zo erg geblokkeerd of beplakt met dikke
lagen ballast, dat ze moeilijk bewust bij hun eigen kern kunnen komen. Ze
weten niet meer wie ze werkelijk zijn.
Maar voor iedereen is er een cursus: Een Cursus in Wonderen (A Course in
Miracles)
Dit is Een Cursus in Wonderen.
Het is een verplichte cursus.
16

Alleen het tijdstip waarop je hem doet staat je vrij.
Vrije wil betekent niet dat jij het leerplan kunt vaststellen.
Het betekent alleen dat je kunt kiezen,
wat je op een gegeven moment wilt doen.
Zo zie je… je bent vrij om te kiezen wat en wanneer. Maar je bent het aan je
ziel verplicht om het vroeg of laat te doen, om terug te kunnen keren naar
de bron. Maar eerst moet je zuiver zijn en zonder
ballast om de hemelse werelden te betreden. Zo lang
als wij nog iets aan ons zelf te knutselen hebben,
blijven wij hier op Aarde komen, totdat alle lessen
geleerd zijn en we alle ballast kwijt zijn, inclusief de
illusie wij leven. Welke cursus wordt jouw Cursus in
Wonderen?
Is sjamanisme te leren?
Je kunt het leren door te doen. Actief ervaring op doen versterkt je
overtuiging en het weten. De kennis zit in ons verborgen, nog meer kennis
bevindt zich in het wetend veld. Je kunt leren hoe bij deze gegevens te
komen.
Hoe? Er zijn verschillende scholen, leraren en technieken. Aan jou de keuze.
Kies iets of kies iemand die je aanspreekt, iemand die je vertrouwt of kunt
vertrouwen. Zoek ook zoveel mogelijk persoonlijke begeleiding, als je dit
denkt nodig te hebben. Ga niet direct naar iemand waarover iemand anders
zegt dat die geweldig is. Onderzoek zelf. Voel of het ook voor jou klopt. Niet
iedereen die bij mij komt, blijft. Dat is heel normaal en natuurlijk. Ik voel
ook af en toe dat iemand niet voor mij bedoeld is, dat onze energieën botsen
bij de eerste ontmoeting.
Over energieën gesproken, kun je jezelf daar ook van reinigen?
Ja! Het is hoofdzakelijk energetisch vuil. Bij elk emotioneel probleem komen
oude “spoken” van onze voorouders naar boven. Zo kun je er elke keer een
stukje van opruimen. En zo zet je iets in balans dat al lange tijd in onbalans
is geweest. Op deze manier heal je jouw voorouders en daarmee ook jezelf.
Hiermee heb je invloed op jouw toekomst en de toekomst van volgende
generaties. Klink dat zeer hoogmoedig? Ja. En toch is het zo. Elke keer als
een enkele mens een klein wonder verricht, heeft het invloed op onze
17

toekomst op Aarde. Het is iets wat gedaan wordt in de onzichtbare
energetische wereld (voor velen onzichtbaar) met toch resultaten in de
zichtbare wereld.
Je werkt dus ook met negatieve energie?
In plaats van de term negatieve energie, gebruik ik liever zware energie.
Negatieve energetische wezens (bad spirits) daarentegen zijn wezens, die
geen goede bedoelingen met je hebben. In het algemeen is energie, die
negatief wordt genoemd, een energie die lager trilt dan bijvoorbeeld de
mijne.
Ik creëer geen negatieve energie (waarom zou ik?) en een beetje sjamaan of
sjamanistische practitioner, die zichzelf respecteert, doet dat ook niet. Maar
ik weet dat er mensen zijn die dit wel doen. Ook in onze maatschappij is
veel concurrentie tussen de zogenaamde sjamanen.
Maar tijdens een healing kom ik vaak negatieve energie en negatieve
wezens of entiteiten tegen. Dan wordt er aan gewerkt. Dat is juist mijn
werk.
Dit is mijn taak: anderen te helpen in balans te komen door energieën in
evenwicht te brengen.
Wat te veel is: wegnemen, wat te kort komt: toevoegen.
Soms is het noodzakelijk om de eigen trilling (vibratie van het lichtlichaam)
van het eigen energetische veld, te verlagen (of te verhogen) om zo met
andere energetische wezens te kunnen communiceren. Bijvoorbeeld tijdens
de communicatie met het bewustzijn van een steen, plant of dier. In alle
gevallen (hoger of lager) herstelt het systeem zich weer na enige tijd.
Heb je ooit wat met zwarte magie gedaan?
Ik kan hier uren over praten, over ons dagelijks gebruik van zwarte magie.
Wat is eigenlijk zwarte, negatieve of zware energie? Dat is alles wat lager
trilt dan jijzelf. Dus het kan ook de buurman zijn of je partner. Het kunnen
ook dingen of plekken zijn die nog de herinneringen aan nare
gebeurtenissen met zich mee dragen. Of het zijn overleden personen die
tijdens hun leven in een negatieve, uitzichtloze wereld leefden en nu, na
hun fysieke dood, in een cirkeltje blijven draaien en er niet uit kunnen
komen. Het kunnen ook energieën zijn uit vorige levens, trauma’s of een via
een ritueel opgezette vloek. Dit zijn allemaal energieën die bestaan en die
18

invloed op een mens kunnen uitoefenen. Hier heb je iemand voor nodig om
die troep op te ruimen, het zieltje te overtuigen en naar het licht te sturen,
met je partner praten en geruststellen of…misschien een andere partner
zoeken, wie weet.
Zwarte magie is expres een ritueel doen met als doel iemand (een mens) of
iets (dier, Moeder Aarde) schade aan te richten of zelfverrijking ten koste
van iets of iemand anders.
In de groep leer je bewust en
verantwoord energie te gebruiken met
respect voor alles wat leeft, en,
hoofdzakelijk ook, respect voor jezelf.
Uitgangspunt is de stelling dat het
Universum rond is en alles wat je het
Universum in stuurt, op een dag, vroeg
of laat, bij jezelf terug keert. Je leert wat
je wel en niet mag doen. Dit zijn wat ik
noem
'sjamanistische
veiligheidsvoorschriften'.
Nee, in de groep gebruiken en werken
wij niet met zwarte magie. Wel werken wij soms met zware energieën. Wij
leren juist hoe geen nieuwe zware energie te creëren en al bestaande zware
energieën te neutraliseren en te healen. Dit is o.a. het werk van de sjamaan,
een energetische evenwicht creëren waar dat nodig is. Overal waar hij/zij
zich bevindt, waar het nodig is en voor zover dat in de macht van de
sjamaan ligt.
Voor de duidelijkheid: wij werken wel met zware/zwarte/negatieve
energieën, maar wij gebruiken ze niet om een doel te bereiken, maar
proberen ze te healen.
Wat ik persoonlijk belangrijker vind, is de dagelijkse creatie van zware
energie. Echt extreem, kun je het ook noemen: dagelijks gebruik van zwarte
magie of zwarte magie in het dagelijks leven. Ja, niet schrikken, maar wij
maken ons er dagelijks schuldig aan. Wij doen dagelijks aan zwarte magie
ook al noemen wij dit anders bijvoorbeeld: zich zorgen over iets of iemand
maken. De zwarte magie is bedoeld om iemand schade te veroorzaken. Die
iemand ben ik meestal, IK!
Ik gebruik zwarte magie in mijn dagelijkse leven ten koste van mijzelf.

19

Jij niet? Wedden?
Een van de sjamanistische wetten is: aandacht is energie en waar je
aandacht aan geeft, geef je energie. Wat energie krijgt, wordt machtig,
krachtig en groeit! Aandacht is de energie van onze gedachten.
Dus denk er aan wat en hoe jij ergens over denkt: omdat je het ook terug
kan krijgen!!!! Nu weet je waarom er zo veel aandacht wordt besteed aan
positief denken.
Als je wat wilt krijgen, moet je er oog voor hebben of het voor ogen hebben.
Zo, wat heb je dan voor ogen? De zieke ouder zie je al in de kist, je kind
onder een auto tijdens zijn weg naar school, volledige rampscenario’s heb je
al steeds voor je ogen gecreëerd. Ik noem dit zwarte magie of jij dit leuk
vindt of niet. Misschien om te choqueren en te confronteren met het feit dat
dit zo algemeen is. Dat dit als normaal beschouwd wordt. Met alle gevolgen
van dien. Gevoelige mensen hebben er dagelijks last van en lijden er onder.
Bewust gevoelige mensen hebben hun handen er vol aan om dit te
neutraliseren.
Wij hebben de gewoonte om ons over van alles zorgen te maken, zonder te
beseffen dat zorgen maken zien is, visualiseren van een
verwachte slechte uitkomst. In de energetische werkelijkheid worden
energieën gestuurd en verplaatst in onze werkelijkheid. Ze worden
afhankelijk van de duur, intensiteit en bijbehorende emotie, in jouw
energetische veld, jouw aura geplaatst, als een energetische balletje, een
gedachtevorm. Volgens een fysieke wet –het gelijke trekt het gelijke aankan (ik zeg niet dat het moet) zo’n gedachtevorm een situatie aantrekken,
die de zogenaamde self fulfilling prophecy (de voorspelling vervult zichzelf)
creëert. We zeggen of denken als dat is gebeurd vaak: Ik heb het je toch
gezegd; ik dacht al dat dit zou gebeuren, zie je wel!!!
Tijdens het bewustwordingsproces leer je alles wat je moet weten over
energieën, energiesoorten en hun gewoonten. Je leert met ze te werken en
te manipuleren met als doel een liefdevol energetische evenwicht te
herstellen.
Kortgezegd: ik werk wel met zwarte/zware/negatieve energie, maar ik
gebruik geen zwarte/zware/negatieve energie om iets negatiefs te bereiken
voor mijzelf en ook niet voor een ander. Ik ben of te snel bewust geworden
van hoe het werkt of te bang om te proberen …of te verstandig om zwarte
energie te gebruiken voor wat voor reden dan ook.

20

Misschien interessant:
In vroegere tijden maakte een tovenaar/sjamaan gebruik van donkere
spirits om zijn doelen te bereiken. Hij maakte slaven van deze spirits. Ze
waren altijd bij hem. Hij creëerde afhankelijkheid door het aangaan van een
contract: je krijgt van mij de vrijheid als jij dit of dat doet voor mij. Het
gebeurde af en toe dat, voordat de sjamaan over ging naar het hiernamaals,
hij het vergat of geen mogelijkheid meer had zijn hulpspirits hun vrijheid te
geven. Dan kwamen de slaven met je mee bij elk volgende incarnatie, maar
zonder dat je je hier van bewust was. Er lopen best veel mensen op Aarde
met zo een groepje van hulpspirits, al generaties lang. Ze worden dagelijks
beïnvloedt in hun leven. De spirits zoeken contact, laten donkere kanten
van het leven zien, leiden naar gebruik van zwarte magie of diverse vormen
van manipulatie, alleen omdat ze vrij willen zijn. Dit is een voorbeeld van
zwarte magie uit het verleden.
Hoe sta jij tegenover het gebruik van drugs door sommige sjamanen?
Af en toe krijg ik een uitnodiging via Facebook of persoonlijk om een sessie
te doen met ayahuasca of iboga (verdovende hallucinogene middelen).
Ik weet dat sommige van mijn collega’s bezig zijn met dit soort
experimenten. Af en toe hoor ik zelfs dat je dit moet doen, want dan pas ben
je een sjamaan. Nou, laat ik duidelijk zijn, mijn mening is hier heel anders
over!
Misschien moet ik bij het begin beginnen. Voor zover ik weet en voor zover
ik bij gegevens uit het verleden kan, had aan het begin van de mensheid
iedereen het vermogen om andere werkelijkheden, andere trillingen etc. te
zien en te ervaren. Deze vermogens hebben de dieren tot op de dag van
vandaag nog steeds. Met de ontwikkeling van onze hersenen en onze
zintuigen verschoof dit vermogen naar de achtergrond om plaats te maken
voor de werking van de nieuwe hersenen, de hersenschors. Deze
vermogens zijn dus niet weg, maar ze zijn minder actief om de simpele
reden, dat wij er niet meer bewust gebruik van maken. Mannen waren dit
vermogen heel snel kwijt. Vrouwen hebben het veel langer gehouden.
Als je tegenwoordig kijkt naar sjamanen, dan zie je dat -bijvoorbeeld in het
Amazone gebied- de sjamanen grotendeels (naar mijn wetenschap) mannen
zijn en die mannen gebruiken drugs ofwel hallucinogene planten, om
andere werkelijkheden te betreden, te zien en te ervaren.

21

Je moet het wel durven of niet?

gevallen van.

Misschien wel. Maar als je werkt aan het weer
actief maken van deze oude delen van de hersenen
dan hoef je geen drugs te gebruiken. Dan gaat het
proces van de eye-opening op jouw tempo en
samen met jouw ontwikkeling. Het betreden van
andere werkelijkheden veroorzaakt soms een
trauma en mensen worden er psychotisch of
depressief van. Soms hebben ze maanden nodig
om weer bij te komen. Ik ken daar een paar

Het kan ook zijn dat je er energetisch nog niet klaar voor bent om open
contact met wezens van gene zijde te hebben. Gezien het feit dat de
kosmische en natuurkundige wet –het gelijke trekt het gelijke aan- altijd
werkt, kan iemand, die slecht in zijn vel zit, juist veel negatieve wezens
aantrekken en wordt door hen geplaagd of energetisch leeggezogen. Dan
heb je wel een probleem. Ik wil je niet bang maken, maar wees wel bewust
van de gevaren die het gebruik van hallucinogene stoffen met zich mee
brengen.
Je moet zelf weten wat je met jouw lichaam doet. Het is van jou! Wij hebben
de vrije wil gekregen om het te gebruiken, zoals wij wensen. En wij doen
het ook. Om ons beter te maken of te vernietigen.
Denk er alleen aan, dat je daden en keuzes niemand anders schaden!!!
Mensen die drugs gebruiken in welke vorm dan ook, worden er tijdens het
intakegesprek op gewezen en worden niet tot mijn opleidingen toegelaten!
Kun je SPIRITUALITEIT ook als VERSLAVING zien?
Verslavingen zitten in elk deel van ons leven. Ook spiritualiteit is voor velen
een verslaving geworden.
Een aantal mensen hebben het idee, dat ze door steeds spiritueel te
shoppen aan zichzelf werken. Helaas is dit in mijn ogen niet zo.
Ik ken persoonlijk een aantal mensen, maar ook via Facebook en andere
sociale sites, die elk vrij moment besteden aan beurzen, ontmoetingen met
in hun ogen bijzondere mensen, lezingen, readingen, healingen.

22

Ze krijgen talloze consulten en zweven van consult naar consult. Sommigen
worden op een gegeven moment wakker en gaan echt
verantwoordelijkheid voor zichzelf nemen en serieus aan zichzelf werken.
En anderen blijven oneindig consulten vragen, er flink voor betalen en er
niets mee doen. De meesten zoeken er naar of dat wat ze denken te weten
klopt. Dus dat is een eeuwige zoektocht naar bevestiging. Ik ontmoette eens
iemand, die ook vaak consulten van diverse mensen kreeg en volgens hem
klopte het nooit.
Wat zoeken ze, waar zijn ze bang van?
Naar mijn persoonlijke mening zijn dit hele oude, in
deze wereld wat verloren, zielen, die op zoek zijn naar
de bevestiging van hun eigen kracht. Bevestiging en
bekrachtiging dat ze er mogen zijn. Of misschien zelfs
bang zijn van hun eigen kracht (om welke reden dan
ook). Ze blijven in een vicieus cirkeltje zitten en
draaien, totdat ze door een zwarte kracht of door een
extreme gebeurtenis (zoals: een ongeluk, of een ziekte
of een zeer emotioneel conflict) uit dit cirkeltje naar
buiten worden gelanceerd. Als het niet gebeurt,
worden ze vroeg of laat ziek.
Als ik kijk naar de ziel en wat de ziel om zich heen draagt, dan zie ik zeer
oude ervaringen die nog niet geheeld zijn. Je kunt honderd healingen
krijgen, maar als de overtuigingen, de rituele vloeken zonder of met
bewakers, bij de ziel aanwezig zijn, is het bijna onmogelijk om iets te
veranderen. Even mediteren is niet voldoende. Je ontsnapt niet aan wat je
met je mee draagt. Nee, het is niet jouw schuld, dat je zo bent. Eén van de
technieken om deze toestand te verhelpen is “soulretrival” en “power
extraction” om ziele-delen (zoals dit in het sjamanisme wordt genoemd)
terug te halen en eventuele ongewenste energieverbruikers te elimineren.
Het kunnen spoken uit het heden en verleden zijn, maar ook bijvoorbeeld
het schuldgevoel van je moeder. Je kunt ook aan familie opstellingen doen
en EFT voor versterking gebruiken. Regressie (reïncarnatie) therapie is ook
een bijzonder middel om trauma’s te verwerken, los te laten, emotioneel te
healen en afscheid te nemen van spoken, contracten herschrijven,
familiebanden reinigen, herstellen of breken en iemand in zijn kracht te
helpen komen..

23

Wie krijg jij als klanten of als cursisten in jouw praktijk?
Mensen uit alle lagen en kringen, die op zoek zijn naar hun eigen
persoonlijke waarheid. Meestal vrouwen maar ook steeds meer mannen.
Persoonlijke waarheid vinden, wat bedoel je daarmee?
Mensen hebben vaak overtuigingen, die veel angst kunnen veroorzaken. Je
persoonlijke waarheid vind je door deze overtuigingen los te laten. Dat kan
heel lastig en moeilijk zijn. Dit, wat je al lang kent, is immers de bekende
“veiligheid”, die het ego heeft gecreëerd.
Kijk……., in den beginne stond de mens gelijk aan het dier. De grens tussen
vechten of vluchten was heel duidelijk, zonder twijfel: veilig of onveilig. Er
zat niets tussen in.
Door de ontwikkeling en evolutie van de mens is deze grens helemaal
vervormd. Voor de dieren is deze grens nog steeds heel simpel. Het
menselijke ego, dat eerst puur voor deze basisbehoefte van veiligheid
fungeerde, heeft veel terrein gewonnen. Het ego domineert de hele
persoonlijkheid op een zo krachtige manier, dat sommigen zichzelf kwijt
zijn geraakt.
Door middel van het gebruik van sjamanistische technieken, kun je op een
bijzondere manier terug gaan naar de natuur waar je een onderdeel van
bent. Terug naar de rust en de eenvoud, waardoor jouw eigen natuurlijke ik
weer naar boven kan komen. Dat gebeurt dan, zonder dat het ego alles
gecompliceerd maakt.
Dat is ook hetgeen mij in sjamanisme zo trekt, de eenvoud ervan.
Duidelijk, maar dan is de term ‘PERSOONLIJKE WAARHEID’ er nog?
Voor mij is het heel erg belangrijk om mensen zelf hun eigen persoonlijke
waarheid te laten ervaren. Dat bereik ik door ze zelf te laten onderzoeken.
Ik draag mijn kennis over, zodat zij daarmee hun ervaringen kunnen
opdoen en zo kunnen beoordelen of dat voor hen werkt of niet.
Weten of geloven: wat is het verschil?
Mijn gouden stelling is: je weet het of je weet het niet. Alles wat er tussenin
zit is onzeker. Je ontwikkelt het zekere weten in deze volgorde:
niet weten - informatie - geloven - ervaren - weten.
24

Als onwetende ontvang je informatie. Als je de bron van die informatie
vertrouwt, geloof je er in. Het is nog geen weten. Dit is geloven! Pas als je
die informatie ervaart door gebruik te maken van je zintuigen ben je in
staat om te weten.
Mijn mening is dat alleen op deze manier de informatie bij mensen binnen
kan komen. En dat ze de informatie zo kunnen integreren in hun leven en
omzetten naar hun eigen waarheid. Het is een manier om het ego een
toontje lager te laten zingen.
Maar eerst moet je leren, waar de informatie vandaan komt: van binnen in
je of van buitenaf. Als het van binnen in je komt, kun je je afvragen: Is deze
informatie van mij of van iemand (of van iets) anders. Wat doet het met
mij? Is het neutraal of moet ik hier wat bij voelen? Brengt het veel vreugde
of juist veel angst met zich mee? Etc.
Niet door er alleen over te lezen en niet alleen door het een ander te zien
voordoen (informatie). Daarmee komt alleen de vraag op of het werkt of
niet (geloven). Maar doe het, breng het in praktijk. Ervaar het met al je
zintuigen en vooral voel het met je -wetend- hart.
Ja, sommige dingen moet je weten om ze uit te kunnen voeren. Maar neem
het niet klakkeloos aan. Neem je eigen verantwoordelijkheid en ga zelf ook
op onderzoek uit. Creëer je eigen mening en maak het je eigen door het te
ervaren. Zo doorbreek je valse overtuigingen, die je in je persoonlijke
ontwikkeling tegen houden.
Behalve informatie heb je ook nieuwsgierigheid nodig. Maar de juiste
vragen komen altijd wanneer je er aan toe bent om de antwoorden te
kunnen ontvangen. Iedereen krijgt op zijn/haar pad wat hij/zij op dat
moment nodig heeft. Niet te vroeg en niet te laat.
Waarom moet je dan terug gaan naar en werken met de natuur?
Wat bedoel je met terug? Het is niet terug gaan werken met de natuur,
omdat de energetische interactie tussen mens en natuur altijd al bestond en
altijd zal blijven bestaan. Het is wel heel bewust werken met de
natuurkrachten en natuurwezens. Dat wel.

25

Komt hier de intuitie om de hoek kijken?
Ik heb een probleem met het woord intuïtie. Het
wordt volgens mij verkeerd begrepen. Men denkt,
als men in een bepaalde situatie iets voelt, dat dit
intuïtie is. Intuïtie kan met verschillende talen
praten. De ene voelt het met zijn lijf en de ander
met zijn zintuigen. Of de informatie komt direct via
hart-hersenen als weten? Mensen die rust in het
hoofd hebben en lekker in hun vel zitten, kunnen het over intuïtie hebben,
als zij in staat zijn om te horen, zien en voelen. Maar gestreste, zieke
mensen niet. Hun waarnemingsvermogen is vertroebeld of zelfs
geblokkeerd. Als ze een ingeving krijgen dan is dit meestal van het ego.
Dit effect wordt bedoeld met de kreet: self fulfilling prophecy (ik heb het je
toch gezegd!!!)
Je intuïtie is je eigen gereedschap voor jouw eigen persoonlijke waarheid. Je
intuïtie staat al in verbinding met het alwetende veld. Dus….. je hebt alle
antwoorden eigenlijk al in je. Door teveel drukte in je hoofd en de
dominantie van je ego komt de informatie vaak niet door, althans het is er
wel, maar je herkent het niet. Door terug te gaan naar de rust in jezelf en
samen te werken met de natuur komt het weten en het
waarnemingsvermogen weer terug.
Een steen bijvoorbeeld fungeert als een verbindingselement tussen jouw
vraag en het antwoord dat je binnen krijgt van het alwetende veld. De steen
maakt deel uit van het alwetende veld. In het begin, doe je dat nog heel
bewust, maar naarmate en hoe langer je ermee bezig bent, gaat het
helemaal vanzelf. Het is doen, doen, doen!!!
Moet je helderziend zijn om dit te doen?
Wij zijn allemaal helderziend of je dit leuk vindt of niet. Ik leer je alleen om
dit talent naar boven te laten komen en te gebruiken. Ik kan je niet
helderziend maken. Jij bent het al. Sommige mensen zien helder met hun
lichaam of andere zintuigen, maar uiteindelijk ga ook jij zien in jouw hoofd,
ofwel opmerken dat je het ziet en ontdekken dat je het altijd hebt gezien.
Leuk he?

26

Gebruik je ook meditatie/visualisatie?
Meditatie is een staat van de geest. Meditatie is een
middel om de denkgeest tot rust te brengen en, in
die rust, de informatie uit het wetend veld of uit
andere werkelijkheden zo zuiver mogelijk te
ontvangen. Visualisatie is een geleide meditatie,
gecontroleerd denken, gecontroleerd visualiseren.
Dit is een eerste stap om te kunnen communiceren
met andere werkelijkheden. Ik zie tegenwoordig
naar mijn mening veel misbruik van meditatie.
Sommigen mediteren zich “dood”. Voor wat? Om
de hemelse lichtvelden te betreden? OK. Maar als de bedoeling is geweest,
dat je daar nu zou kunnen zijn, dan was je daar geboren. Niet waar?
Ons leven is hier op Aarde, niet in andere werkelijkheden, maar in deze
aardse werkelijkheid. De andere werkelijkheden kunnen wij betreden met
een bepaald doel. Bijvoorbeeld om trauma’s te verwerken of energetische
conflicten op te lossen, voor onszelf of anderen. Maar dat is het. Het is niet
de bedoeling om daar steeds te verblijven. Mensen die dit regelmatig doen
hebben vaak problemen op het aardse vlak. Relatieproblemen,
geldproblemen, werkloosheid, conflicten etc. Meditatie is voor velen een
vlucht geworden, vluchten uit het dagelijks leven dat hen niet bevalt. Maar
aardse conflicten kun je alleen in de aardse werkelijkheid oplossen, niet in
de hemel. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht, van niet opgeloste
trauma’s en conflicten naar een vlucht naar de hemel, waar je ze nog steeds
niet oplost. Je vlucht steeds meer en meer. De aardse conflicten blijven
ondertussen groeien. Je hebt geen goede verbinding met de Aarde-energie,
je zweeft, net niet in de hemel en net niet op aarde. Dit is een van de
spirituele valkuilen. Je neemt niet voldoende deel aan het Aardse leven!!
Je kunt je even goed plat spuiten met drugs of je verdrinken in alcohol.
Er is absoluut geen verschil!
….volgens mij dan.

27

Wat bied je in de cursus/opleiding nog meer aan?
Tijdens de opleiding leer je ook wat bio-eco-spiritualiteit is. Je begint met
gezond eten, afval scheiden en leidingwater besparen. Tips die je direct in je
eigen huishouding kunt gebruiken. Spiritueel is niet alleen met hemelse
wezens praten of een snel schietgebedje doen.
Het is bewust en met respect omgaan met Moeder Aarde, met volledige
verantwoordelijkheid voor je gedachten en daden, die beide invloed hebben op
jouw toekomst en de toekomst en het welzijn van volgende generaties.
Het klink allemaal als een bewustwordingsproces.
Klopt, elke cursus of opleiding die ik geef is verbonden met het
bewustwordingproces. Ik gebruik alles wat ik ken en alles wat ik kan om
jou in jouw kracht te helpen komen.
Omdat als jij blij bent, ik het ook ben.
Kunnen ook levenspartners samen aan een cursus/opleiding
deelnemen?
Wij mensen spelen verschillende rollen in het leven. Voor mijn ouders speel
ik hun kind, de dochter. Voor mijn partner speel ik zijn partner. Voor mijn
kind speel ik zijn moeder. Voor mijn chef speel ik
zijn medewerker. Voor mijn hartsvriendin speel ik
de hartsvriendin, voor een andere hobby-vriendin
speel ik een andere hobby-vriendin. Tijdens de
opleiding neem ik de rol van leraar-coach-begeleider
aan.
Soms gebeurt het, dat door aanwezigheid van
diverse mensen met wie wij diverse rollen spelen, wij in een zogenaamde
rollen-conflict komen.
Iedereen heeft recht op een stukje van zijn eigen en alleen eigen privacy.
Sommige dingen vertellen wij aan een vriend, maar niet aan een partner of
een ouder…of andersom.
Het gebeurt dat koppels (getrouwd of niet) samen een lang traject van
opleiding willen volgen. Als dit een cursus wiskunde was, dan is het geen
probleem. Wiskunde is kennisoverdracht. De aanwezigheid van een partner
kan een steun zijn of juist een belemmering. In de rol als partner willen wij
28

ons van onze beste kant voordoen. Zo zijn wij nu eenmaal. En niet altijd
willen wij onze trauma’s vertellen (uit schaamte bijvoorbeeld) en ons
kwetsbaar opstellen nog minder. Daarom raad ik aan: een bewustwording,
c.q. persoonlijke groei opleiding, doe dat liever niet met je partner. Ze
kunnen je steunen in het proces, maar vaak vormen ze een (niet bewust
bedoelde) belemmering tot het je openstellen. Je houdt altijd rekening met
zijn of haar aanwezigheid. Je emotioneel laten gaan, gaat met een partner
erbij meestal niet. Dat werkt natuurlijk voor beiden.
Heb je een specialisatie ontwikkeld?
Ik krijg vaak een vraag of opmerking in
de trant van: hoe kun je zo veel dingen
tegelijk doen. Zo kun je eigenlijk geen
enkele zaak echt goed kennen en
kunnen, toch?
Er zijn mensen die multitasking kunnen
en anderen weer niet. Als dit je aard is,
doe je er iets mee. Je kunt ook niet
anders. Er zit een drijfveer, een hang
naar kennis en ervaring. Het is een
zoektocht naar de eigen waarheid.
Onderweg kom je veel dingen tegen. Leer ze. Je blijft niet te lang bij iets stil
staan. Zonde van de tijd. Er is nog zo veel om te ontdekken. Totdat je tot de
ontdekking komt: ik leer niets nieuws, ik kan dat al, van vroeger, ik ben
alleen bezig mijzelf dit te herinneren. Herinneren dat ik alles al weet. Iets
opnieuw leren en opslaan gaat dan zeer makkelijk.
Dan ontdek je je doel: kennis aan anderen doorgeven in de vorm van
ervaring, hun ervaring.
Ik verkoop geen kennis.
Kennis is tegenwoordig overal te vinden en vaak is die gratis.
Ik verkoop wel jouw persoonlijke ervaringen uitsluitend aan jou.
Ik specialiseer me in multitasking, in veelheid, in verscheidenheid, in multiculti, in alle filosofieën en alle religies, in alle culturen en alle prachtige
kleuren die Moeder Aarde heeft gecreëerd. Ik specialiseer me in overvloed
die voor iedereen toegankelijk is. Zoals de Bijbel zegt:

29

‘’Onderzoekt alle dingen en behoudt het goede’’ - 1 Tessalonicenzen 5:19-21
Ik behoud wat ik kan gebruiken. Direct.
Specialisatie is speciaalheid waar elk ego naar verlangt om zich te mogen
onderscheiden van andere ego’s. Dat is een typische overlevingsdrang.
In de tijd van samen de Nieuwe Aarde creëren hebben specialisten ook hun
eigen taak. Dat gaat goed zolang ze niet in de eenzaamheid raken en in
conflict met hun eigen angstige ego en de rest van de wereld.
Soms hoor ik: Oooo je ben super, zo lief, geweldig, fantastisch etc. Dan zeg
ik: dankjewel. Maar soms ook: Oooo wat zou ik zo graag jou
zijn!! Jaaa? Nou, dan maar met alles!! Met mijn klachten, hoofdpijn,
zweetvoeten en schulden op de bank (bij wijze van spreken). Wil je dat nog
steeds?
Vergeet niet:
elke keer als je iemand op een voetstuk zet, zet je jezelf er onder!!!
Het is niet de bedoeling dat je mij wordt. Het kan ook niet. Wees jezelf.
Uitvinden wie jij bent en wat je allemaal kan. Dan krijg je ook geen behoefte
meer om iemand anders te zijn.
Ik begrijp dat je mij als een autoriteit ziet, als een meester …voor even. Ik
begrijp ook, dat dit normaal is. Maar reken maar er op, dat als je bij mij
klaar bent, ik je zonder pardon uit mijn nest schop. Ga vliegen!
Zelfstandig! Ik laat niet toe, dat je je aan mij hecht, ik zorg er voor dat je mij
op het goede moment verlaat!

30

Wat vind jij van levenslessen?
De werkster heeft geen kansen in het leven gehad om
zich te ontwikkelen tot een beroemde hartchirurg. De
hartchirurg op zijn beurt, als hij geen kansen had
gehad, zat hij vandaag wc’s te poetsen.
Wij zijn allemaal gelijkwaardig (maar niet gelijk), onze
levenslessen die wij moeten ervaren in dit leven op
Aarde zijn anders. En omdat levenslessen anders zijn,
zijn ook de omstandigheden, waarin wij leven, anders.
Er zijn geen moeilijke of makkelijke lessen. Ze zijn er, passend bij wat we
nodig hebben voor onze verdere ontwikkeling.
Alleen de manier hoe wij die lessen oppakken, creëert omstandigheden, die
ons maximaal kunnen stimuleren tot het afmaken van die levensles.
En wij doen dit, helemaal, gedeeltelijk….of helemaal niet. Soms met alle
gevolgen van dien.
Onze ellende is dan het gevolg van het goddelijke cadeautje:
de vrije wil van de mens.
Nog even terug naar sjamanisme. Wat zijn de andere werkelijkheden?
Er is één wereld, die bestaat uit energie en leegte. De
in het Universum bestaande energie heeft
verschillende
frequenties
en
verschillende
kwaliteiten. Het beweegt en het trilt.
Met onze aardse, lichamelijke ogen, kunnen wij
datgene zien, waar onze ogen toe in staat zijn om
waar te nemen. Geluid of stromingen zijn ook een
soort energie maar onze ogen kunnen ze niet zien,
maar we kunnen ze wel horen of voelen. Daar hebben wij andere zintuigen
voor. Als je zintuigen van je energetisch lichtlichaam gebruikt, ben je in
staat om alle in het Universum bestaande energieën waar te nemen.
Niet alles wat je ziet bestaat. Niet alles wat je niet ziet:
BESTAAT NIET!
31

In de literatuur zijn zeer oude tekeningen te vinden over hoe de wereld in
elkaar zit. Om het begrijpelijk te maken, hebben ze diverse werelden met
diverse trillingen(frequenties) opgetekend in lagen of in de vorm van een
ladder.
Zoals ik de energieën kan zien en kan ervaren is dit niet zo. De energieën
zweven in de vorm van gekleurde slierten, door elkaar heen, in een
kosmische hemelse dans.
Stel je voor: Je zit in jouw woonkamer, je ziet beelden en hoort geluid vanuit
je TV, warmte verspreid zich vanuit je open haard, jouw kaarsjes met je
lievelingsgeur branden, een warm glas geurende kruidenthee met honing
houd je in je handen, omwikkeld in warme deken. Heerlijk! Licht, warmte,
geluid, geur zijn ook energieën. En de belangrijkste: jij zelf, het lichtwezen,
bent ook hier. Tegelijk in een en dezelfde ruimte. Je bent in staat om je te
verplaatsen in de werkelijkheid van geluiden, geuren en licht. Dit laatste
kennen wij allemaal toch?
Plotseling, rent je hond naar de hoek van de kamer, omhoog kijkend, blaft
en een vriendelijk zwaai met zijn staart. Je ziet niets, maar je weet: je hebt
een bezoeker. Je ziet het niet, maar je weet dat een bewoner van een andere
werkelijkheid (een andere trilling) op dit moment in je kamer is.
Met die wezens ben je in staat om in contact te komen. Je doet het elke dag
en elke minuut. Leer om dit bewust te doen. Dan hebben beide werelden er
wat aan.
Om in contact te komen met andere werkelijkheden, d.w.z. gebieden met
andere (lagere of hogere) trilling moet ik mijn eigen lichtlichaam zodanig
aanpassen, dat tenminste een deel van mijn eigen trilling vergelijkbaar is, zo
niet gelijk is aan de trilling van het gebied, dat ik wil betreden of aan die van
het wezen met wie ik in contact wil komen.
Sommige mensen kunnen dit van nature (hun energetische systeem heeft
het nog niet vergeten). Zoals bijvoorbeeld *HSP’s die wel voelen maar niet
begrijpen, wat en niet weten hoe je er mee om kan gaan. Dan kun je heel
veel last ervaren.
Iedereen, die zich dit weer wil herinneren, verwelkom ik graag bij een van
mijn opleidingen of cursussen. (*HSP= hoog sensitieve personen)

32

Wat is spiegelen?
De wereld, die wij ervaren, is een weerspiegeling van onze
gedachten, overtuigingen en emoties, die daaruit
voortvloeien. Wat je verwacht kom je tegen.
Volgens Polynesiërs en hun HUNA (geheim):
de wereld is, zoals je denkt dat die is.
Hier zit een uitleg aan. Hieruit ontstaan ook de verschillende
wereldbeelden, aangezien wij zo individueel verschillend zijn. Iedereen
leeft in zijn eigen werkelijkheid, die hij zelf heeft gecreëerd. Dat wil niet
zeggen, dat die elementen niet in mijn werkelijkheid bestaan. Maar ik let er
niet op. Het betekent niets voor mij, ik reageer er emotioneel niet op, het is
voor mij neutraal. Op sommige punten kan jouw werkelijkheid kruisen of
raken met die van mij. Het is interessant om het over de verschillende
aspecten van onze werkelijkheid te hebben. Hoe zie jij dat? Dat vind ik leuk.
Helaas hebben we de neiging om meteen ons ego naar voren te halen. En
dan te proberen de ander er van te overtuigen, dat: mijn werkelijkheid is DE
WERKELIJKHEID. ZO MOET JE HET DOEN!. Zo ontstaan conflicten, van een
ruzie tot een wereld oorlog. Vind je, dat ik overdrijf? OK. Vroeger dacht ik er
ook zo over.
Als ik alleen zie, wat ik wil zien, zou ik in jouw opleiding passen?
Een van de misverstanden is dat veel mensen denken, dat ze zich volledig
aan iets moeten overgeven. Ze denken dus de eigen controle te moeten
loslaten, om te kunnen communiceren met andere werkelijkheden. Dit is
niet waar!!!!! Je bent een autonoom wezen en je mag jezelf nooit aan iemand
of iets overgeven, behalve aan jezelf! Om makkelijk te bewegen tussen de
werkelijkheden heb je twee kwaliteiten nodig:
-

Vertrouwen en

-

Controle (juist!)

Vertrouwen heb je nodig om überhaupt niet door jezelf gemanipuleerde
beelden te ontvangen. Je moet vertrouwen, dat je altijd veilig bent, mits je je
aan de regels houdt. De beste bescherming is de liefde in je hart en een vast
doel voor ogen.
Je gaat toch daar naar toe om je werk te doen en niets anders.
33

Controle heb je nodig, simpelweg om de boel te controleren. Als je
een controlefreak bent, is dit voor sjamanistische technieken een kwaliteit
en geen belemmering. Je moet (ja!: MOET!) tijdens je trancereizen controle
houden over je omgeving, controleren welke spirits zich aandienen,
controleren of ze echt zijn of doen ze zich voor als iemand anders (acteren),
hun bewegingen en hun gedrag en hun bedoelingen controleren. De gehele
tijd houd je de touwtjes in eigen handen. Niets nieuws onder de zon, zou ik
zeggen. Tijdens jouw dagelijkse leven doe je toch niets anders. Sommige
werkelijkheden, die heel dichtbij onze werkelijkheid zitten, kun je zien (zo
lang je het zelf nog niet ziet) als bijna gelijk aan onze. Controle is: niet
doelloos zweven, niet even uitstappen op een roze wolk,
omdat die zo mooi is of even kletsen met engeltjes,
omdat ze zo lief zijn. Je gaat daar naar toe met een doel,
voor jezelf, Moeder Aarde of wat anders. Dit is geen
pretpark. Je hoort daar niet. Je doet je werk en je komt
meteen terug. Er wonen daar goede en slechte spirits.
Bewust en minder bewust of helemaal niet bewust.
Spirits verdwaald in een doolhof van eigen overtuigingen
zijn op zoek naar een lichte vlek, een deurtje naar de
hemel, om verder te gaan. Ze zijn vaak zwak energetisch en wat in de buurt
komt, is een lekker hapje, een lekker batterijtje om zich op te laden. Ze
gebruiken stunts om aan jouw energie te komen.
Jouw werk is niet om je op te offeren als een batterijtje, maar als het kan, als
ze zo ver zijn, hen helpen om verder te gaan.
Je werkt ook als healer, therapeut en begeleider. Kun je daar wat meer
over vertellen?
Healer.
Ik heb een aantal healigstechnieken geleerd. Van wicca, door naar reiki en
van reiki naar sjamanistische technieken van diverse culturen. Ik kan niet
zeggen, dat ik een bepaalde techniek gebruik. Ik gebruik ze allemaal.
Intuïtief. Wat op het moment past bij de cliënt.
Therapie:
Als therapeute gebruik ik een aantal psychotherapeutische technieken. Hier
werk ik ook met psychosomatische geneeskunde, “Neuropsyrurgie”
genoemd.

34

Eigenlijk kun je die twee dingen: healing en therapie, niet apart doen. Het is
totaal met elkaar verbonden. Aangezien genezing van het fysieke lichaam
afhankelijk is van de mentale(inzichten), energetische en emotionele
toestand, kan ik alleen wat bereiken door alle drie te manipuleren. Anders
doe ik aan schijngenezing, voor even, maar niet voor altijd. Ja het kost tijd
en verantwoordelijkheid van de cliënt om tot succes te komen.
Wie op zoek is naar een magisch pil, een pil die zonder eigen inbreng
wonderen verricht, moet ergens anders zijn. Maar volgens mij is zoiets tot
op heden nog niet uitgevonden.
Wat is neuropsyrurgie en wat houdt het is?
Neuropsyrurgie is een natuurlijke geneeswijze, die uitgevonden en
ontwikkeld is door Agnes van Enkhuizen (sommige boeken geschreven
onder de naam Esmea Ramirez Navarro) en meer hierover vind je op haar
website en haar boeken www.neuropsyrurgie.nl .
Neurosyrurgie is een moeilijk naam en ik noemt het liever:
psychosomatische geneeskunde. Klinkt goed, he? Maar het zegt ook wat
meer over de techniek.
In plaats van te vertellen wat het is, is het beter om te vertellen hoe het
werkt.
De therapie begint op het moment, dat een cliënt zijn vragenlijst aan mij
afgeeft en een afspraak maakt. Voordat de cliënt komt, ben ik al bezig met
zijn vragenlijst en maak ik een zogenaamde prognose en cirkelredenatie.
Ja juist, alleen op basis van wat de cliënt over zichzelf heeft verteld.
Ik beschik over tal van gegevens over Kosmogenetica, oftewel wat is de
levensles van de cliënt op basis van de opgegeven geboortedatum. Nee, dit
lijkt wel op astrologie, maar het is het niet. Kosmogenetica vertelt over de
evolutie van de ziel. Vervolgens vertellen mij de psychische en lichamelijke
aandoeningen of ziekten, waar het lichaam en de ziel moeite mee hebben. In
welk stadium van de evolutie is de ziel en wat heeft deze nodig om verder te
evolueren? Dit koppel ik aan zijn levensles en zo maak ik een
cirkelredenatie. Voordat een cliënt binnenkomt weet ik al heel veel over
hem of haar.
Dan controleer ik tijdens het eerste consult de aangereikte gegevens en
bespreek ik het met de cliënt.
35

Vervolgens doe ik een psychotherapeutisch interview. Tijdens dit interview
wordt het hele leven van de cliënt vanaf het conceptiemoment onder de
loep genomen op zoek naar ziekmakende patronen in gedrag. Na het
afronden en het bespreken van de resultaten, komen voor de cliënt
inzichten over waar hij moeite mee heeft en wat hij nog moet leren.
Deel twee is een lichaamsbehandeling gericht op het vegetatieve
zenuwstelsel. Die zorgt er voor dat fysieke en energetische blokkades
worden opgelost en het zelfherstellend vermogen zijn werk beter kan doen.
Na de lichaamsbehandeling kan dit deel van het zenuwstelsel direct aan de
slag gaan. Het zorgt er ook voor dat de ziel een beter contact met het
lichaam krijgt en wordt geaard in het hier en nu.
Het mooie is, dat de cliënt voor en na de behandeling wordt gemeten met
een apparaatje, dat verschillen in huidweerstand laat zien. Je ziet daardoor,
dat dit direct werkt. Als dit niet het geval is (zeldzaam) dan liggen
problemen veel dieper en zijn meer behandelingen nodig. Als de verkregen
inzichten tijdens het interview niet voldoende of onvolledig zijn,
wordt apart één of meerdere regressie sessie(s) gedaan, om uit het
onderbewuste de trauma’s naar boven te halen en te healen.
Wat is er zo bijzonder aan?
Dat is, dat je op alle niveaus van de mens werkt, namelijk op het fysiek
niveau (fysiek en energetisch), op het mentale niveau (inzichten) en op
emotioneel niveau (trauma verwerking) tegelijkertijd! Het is een zeer
krachtige aanpak, die een flink schudden van de gehele mens veroorzaakt.
Resultaat is herstel en vervolgens tot een eigen evenwicht komen. Dit
evenwicht is een begin van het genezingsproces van het lichaam ongeacht
met welke klachten je komt.
Eigen casus:
Ik had al vanaf mijn pubertijd regelmatig last van migraine. Toen ik eens in
1994 in de bibliotheek in Papendrecht was, kwam ik een van de eerste
boeken hierover tegen namelijk: “Van paranormale naar normale
geneeswijze” van Agnes van Enkhuizen. Ik las het met open mond. Op dat
moment had ik regelmatig 3 tot 4 dagen per week migraine. Direct een
afspraak met Agnes gemaakt. Na het eerste consult was mijn migraine
verdwenen. Ik was zo enthousiast, dat ik dacht, zo kan ik ook anderen
helpen, ik ga het leren!! Dit was in 1994 dus lang geleden. Ik heb
tegenwoordig af en toe hoofdpijn en soms ook een migraine aanval. Dan
weet ik dat ik ergens over mijn grenzen ben gegaan en doe ik het rustiger
36

aan. Ik ben wel pijnstillervrij en wat ik nodig heb is af en toe een Apeceetje
(APC). Ik blijf nog steeds enthousiast over de werking. Mooie resultaten zie
je bij kinderen met HSP en ADHD. Maar soms moeten wel de ouders eerst
behandeld (bewuster) worden, om nog betere resultaten voor het kind te
bereiken.
Wat is jouw werkwijze als sjamaan, healer, therapeut en coach?
Eigenlijk is het moeilijk om die functies te
onderscheiden. Het loopt allemaal door
elkaar en is met elkaar verbonden.

wat anders.

Ik ben wel van mening dat ik, als ik iets
wil bereiken voor een cliënt, alles moet
gebruiken wat ik kan. Dus als je komt
voor een zakje kruiden, krijg je toch veel
meer dan dat. Dat komt, omdat ik dieper
kijk wat de ziel nodig heeft. Soms heeft
de cliënt alleen een gesprek nodig, een
kleine bevestiging of wat sturing. Soms

Ik benader iedereen vanuit een holistisch mensbeeld als een totaliteit.
Volgens mij bestaat een mens uit diverse delen (energetische velden):
fysiek (het materiële lichaam), mentaal (zijn gedachten en overtuigingen),
emotioneel (zijn gevoelens en emoties) en energetisch (zijn energievelden)
en niet te vergeten zijn psyche d.w.z. zijn ziel die beïnvloed kan worden
door fysieke, mentale, emotionele en energetische delen.
Dus, als ik echt iets voor een cliënt wil betekenen, moet ik naar alle vijf
delen kijken en aan alle vier velden sleutelen om de ziel vrij te maken van
belemmeringen.
De ziel is het goddelijke licht in je en die is nooit ziek of beschadigd, maar de
omringende velden kunnen wel blokkades vormen en de ziel
onderdompelen in verschillende trauma’s en angsten uit verleden. Hier
wordt aan deze velden gewerkt met alle mogelijke middelen, zodat de ziel
weer zijn prachtige licht onbelemmerd naar buiten mag laten schijnen.

37

Welke technieken heb je je eigen gemaakt?
Ik werk met diverse technieken zoals: neuropsyrurgie ook
psychosomatische geneeskunde genoemd, regressietherapie, EMDR,
natuurgeneeskunde in brede zin. Maar ook familie opstellingen is een
handige psychotherapeutische techniek en ooo zo sjamanistisch! Zeker als
je er nog rituelen bij doet.
Energetische manipulaties (reiki, pranic healing, aura healing, etc) zijn
meestal intuïtief gestuurd. Vanuit natuurgeneeskunde: kruiden,
homeopathie, voedingsadvies, aromatherapie, bauscheidtieren en
schroppen.
Doe jij aan bijschollingen?
Ja, ik vind het leuk om steeds iets nieuws te leren, ook als dit lijstje steeds
korter wordt en ik geen geschikte leraar kan vinden.
Dit dwingt me wel om steeds intensiever naar kennis te zoeken binnen
mijzelf. Ik moet steeds vaker wandelen door het wetende veld op zoek naar
informatie, die ik niet bij de hand heb. Het is even wennen en vertrouwen
opbouwen. Vervolgens checken of het klopt door dit in ervaring om te
zetten. Dan gebruiken.
Zo ben ik bezig, tijdens het opzetten van een of ander ritueel, ik heb een
thema en beschikbare informatie. Maar ik zoek wat anders, eenvoudiger,
nieuw ...en dit komt dan ook. Het hele scenario is binnen een paar minuten
gedetailleerd uitgeschreven. Het is echt leuk .
En niet te vergeten alle mogelijke sjamanistische technieken.
Per keer en per cliënt anders, om toch een gelijke effect te verkrijgen.
Aangezien wij hetzelfde licht zijn, uit dezelfde bron komen. Alleen onze
levenservaringen zijn anders. Daarom hoort bij elke ervaring (cliënt) een
andere benadering.
Word jij niet ook een waarzegster genoemd?
Ach, dit doe ik ook. Mijn oma deed het ook met kaarten. Ik doe het met
runen of kaarten met runen. Waarzeggen hoort ook bij sjamanistische
technieken. Het is een mogelijkheid om op een andere manier met spirits te
praten en raad te geven. Niets meer en niets minder.

38

Heb jij ook slechte kanten?
Nou, die heb ik ook en nog een heleboel. Ben zeer slecht in het onthouden
van verjaardagen. Ben of te perfectionistisch of te slordig. Dingen die ik saai
vind, stel ik tot het laatste moment uit. Bah! Ben zeer slecht in het opletten
op iemands uiterlijk. Als ik dit wel doe, dan is het buiten proportie niet
normaal mooi of niet normaal lelijk. Volgens mijn norm wat normaal is en
wat niet. Alles wat binnen mijn norm valt, wordt niet opgemerkt. Ik zeg
bijna nooit: ooo wat een mooi bloesje. Ik ben slecht in het voeren van mijn
administratie. Liefst zou ik dit aan iemand overdragen. Ik ben slecht in….
een heleboel andere dingen.
O, bijvoorbeeld: afspraken die ik doe met mijzelf. Vaak doe ik aan
compromissen, met mijzelf. Totdat het moet. Ik heb nog veel te leren van
mijn spiegeltjes, he?
Veel van mijn zogenaamde slechte kanten zijn: zoals iemand mij ziet. Hier
hebben wij te maken met spiegelen. Wat jij over mij denkt en in mij ziet als
goed of slecht, heeft niet veel met mij te maken en ook andersom. Het toont
slechts jouw mening of de mijne over hoe we elkaar ervaren volgens onze
normen.
Als ik oordeel over jou, heeft het met mij te maken en weinig met jou.
Buiten de feiten om natuurlijk. Dus alles buiten de feiten is een oordeel.
Voorbeeld: je hebt een roze lelijk rokje aan. Feit: je hebt een roze rokje aan.
Oordeel: lelijk. Jij vindt dat rokje mooi, anders had je die niet aan, toch?

39

PT&HS of wel Perikarion Therapy & Healing System, wat is dat?
Dit is mijn eigen verzinsel zou je kunnen zeggen. De therapievorm, die je
holistisch kunt noemen. Holistisch, omdat de therapie is gericht op de
volledige mens. De volledige mens bestaat uit een aantal velden of
lichamen. Het fysieke, emotionele, mentale en energetische of astrale
lichaam.
PT&HS heb ik zo opgezet, dat al die lichamen tegelijk worden behandeld
met mij bekende technieken. Heel individueel, omdat de samenstelling voor
iedere persoon anders kan zijn. Dus nooit twee keer hetzelfde. Het is niets
nieuws op zich, maar het gebruik van bekende technieken tegelijk op alle
lichamen is wel zeldzaam en uniek.
Wat is Perikarion?
Toen ik ben begonnen met mijn praktijk (1996),
als therapeut, heb ik het geregistreerd bij de K.v.K.
als Perikarion Therapy Systeem. Deze naam heb ik
ook laten registreren als merknaam en zou niet
weten waarom. Ik was toen bezig met
verschillende therapieën met een dominantie van
neuropsyrurgie.
In werkelijkheid komt Perikarion ofwel perikaryon
uit het Grieks. Het is de naam van het lichaam van
de neuron (zenuwcel), d.w.z. het cellichaam. Het cellichaam is
verantwoordelijk o.a. voor de opname en transport van zonlicht. Ik vond
het, de toenmalige beginnende lichtwerker, een toepasselijke naam voor
mijn praktijk.
Wie zijn jouw leraren?
Hier staan mensen te popelen om te weten, wie mijn meesters zijn. Ik
begrijp het. Er zijn talloze meesters door mijn levens heen geweest. Van
sommige heb ik geleerd hoe te handelen in het leven en van anderen juist
hoe dit niet te doen. Ik kan een paar namen noemen maar ik doe het niet. Ik
wil niemand tekort doen, levend of niet meer in leven. Ik ben ze even
dankbaar, dat ze aan onze afspraak en contract trouw waren. En dat ze
verschenen in mijn leven(s) op het moment, dat dit afgesproken was en dat
ze me gebracht hebben naar het hier en nu in de vorm, zoals ik nu ben. Ik
verwacht nog een paar leraren op mijn weg in dit leven. Wie weet, wie kom
ik nog tegen? Misschien jou?
40

Kan je iedereen helpen?
Het ergste is dat ik kennis heb, die velen zou kunnen helpen. Het is een
behoefte, mijn behoefte om te helpen. Wij hebben allemaal een vrije wil en
dit betekent voor mij, dat ook de ander deze vrije wil heeft.
Het is moeilijk. Het is moeilijk om te zien hoe de mens dwaalt. Het is
moeilijk om te accepteren, dat ze mijn hulp niet willen. Ze willen het
namelijk op hun manier en niet op de mijne. Eén van de valkuilen van de
helpers is: ongevraagd adviezen geven. Als je ego nog opgeblazen is, voelt
elke afwijzing, als een klap van een voor je neus gesloten deur. Vreemden
kan ik makkelijk loslaten. Familie is een ander verhaal. Het is pijnlijk. En
toch moet ik het accepteren, hoe moeilijk en pijnlijk dat ook is.
Soms heb ik er echt moeite mee om me in te houden. Liefst zou ik zo iemand
in mijn armen willen nemen om te troosten of flink te schudden. Ik mag niet
ongevraagd handelen.
Hoe ver gaat het? Ooit, tijdens een van de cursussen, had ik een conflict met
een jonge meid. Wij waren bezig te leren om op afstand te healen. Hier zijn
bepaalde regels aan verbonden. Eerst dat je de persoon vraagt of ze het wilt
of de persoon vraagt er zelf om. Maar hoe doe je dit, als bijvoorbeeld je
moeder in coma ligt? Wie moet je dan vragen?
Terug naar het conflict. Het ging er over, dat ik heb gezegd dat een moeder
(ongevraagd) haar kind altijd mag behandelen, omdat ze altijd vanuit de
moederliefde handelt. Dus de intentie is altijd OK en als intentie Liefde is,
dan is de energie ook met liefde opgeladen ofwel de energie krijgt de
moederliefde-frequentie. Als tegenargument werd gezegd dat: niemand
mag dit doen, omdat dit het karma van het kind kan veranderen. Nou, ik
weet nog steeds niet van welke bronnen dit afkomstig is, zeker niet uit
eigen ervaring en ik weet wel zeker niet van de mijne. Ten eerste: niemand
heeft zo’n macht in zich om het karma van een ander te kunnen veranderen.
Tenzij de persoon zelf dit doet. Punt. Ik kan energetisch werken aan iemand
om dit en dat te veranderen. En als de tijd rijp is voor harmonie en
evenwicht, dan gebeurt het wel. Maar als het karma anders is, dan zit in het
energetische systeem een “veiligheidsslot”, dat mijn manipulatie wel toe
laat om vervolgens weer alles te ordenen, zoals het was. Dus als iemands
laatste dagen naderen, is die datum van tevoren al bepaald. Alleen weten
wij dit niet meer en dan kun je alles uit de kast halen, maar het helpt niet
omdat het programma ten einde loopt.

41

Je werkt 40 uur per week. Je bent bezig met je opleidingen
voorbereiden, je hebt je huishouding en je gezin, heb je nog tijd voor
hobby's? Iets wat je leuk vindt en alleen voor jou?
Maar natuurlijk heb ik hobby’s, verschillende zelfs. Het is veel zoals alles in
mijn leven. Ik ben ondergedompeld in overvloed hahaha! En omdat alles
wat ik doe, snel doe, heb ik tijd genoeg, onder voorwaarde, dat ik selectief
aan het werk ga. Ik ga niet bijvoorbeeld een saai boek lezen alleen omdat
iemand heeft gezegd dat ik het goed voor mij is. Selectief werken is de clou
in mijn leven.
FOTOGRAFIE: Voor alle duidelijkheid, het woord fotografie betekent:
tekenen met licht.
Ik hou van foto’s maken, maar niet zo maar foto’s maken. Ik fotografeer
mensen, steden en de natuur, dus alles. Ik probeer de echte sfeer van het
moment vast te leggen. Soms lukt me dit beter dan de andere keer. Ben nog
steeds aan het leren om het spel tussen licht en schaduw te zien en te
wachten op het juiste moment van interactie van een mens of de natuur
zelf. Deze passie heb ik van mijn vader overgenomen. Gelukkig doet mijn
partner ook mee aan deze gekte. Ja, daar ben ik heel blij om.
Ik ben aangesloten bij een groep fotografen van wie ik kan leren. Wij
ontmoeten elkaar de laatste tijd regelmatig. Zo was ik een weekend in
augustus 2012 in Wroclaw (Polen) en in de lente 2013 in Parijs. Af en toe
worden mijn foto’s tentoongesteld. Niets noemenswaardig maar mijn ego is
er heel blij mee. Ik vind het geweldig om met mensen om te gaan, die
dezelfde taal spreken. In dit geval de taal van kunst en fotografie. Ik maak
ook veel foto’s tijdens vakanties, zo kan ik nog de hele winter nagenieten
van de prachtige landschapen van Toscane (2012) of de prachtige
bloemenrivera van Provence (2013) etc.
FOTOSHOPPEN EN EEN EIGEN WERELD CREËREN: Dit is mijn creatieve
gedeelte van de fotografie. Met behulp van Photoshop creëer ik mijn eigen
spirituele fantasiewereld.
SPORTEN: Af en toe ga ik sporten. Maar sport is niet mijn hobby. Daarvoor
krijg je me niet uit mijn bed. Zumba gaat nog wel, omdat die krachtig en
vrolijk is, maar ik ga bijvoorbeeld niet hardlopen. Ik vind het een saaie
bezigheid. Echt niets voor mij. Jaaaaa, ik heb het geprobeerd!
HAMMAM: Daarentegen de Hammam vind ik geweldig. Zo lekker je lagen
dode huidcellen weg scrubben, de eucalyptussauna, algenmaskers en
42

zeepzak massage…en de Marokkaanse muntthee met Marokkaanse
pannenkoeken met honing. Heerlijke sfeer. Hier komen de momenten dat ik
mijn gedachten op nul kan zetten. Eigenlijk moet ik het vaker doen!
TUINIEREN: Wanneer de zon, aan het begin van het jaar, iets langer begint
te schijnen, krijg ik lente kriebels, nog in de winter Ja, dan is het tijd om
mijn serre op te ruimen, plaats te maken voor zaaibakjes, zaaien,
verspenen, verplanten en me verwonderen hoe het groeit. Soms vechten
met muizen, die mijn zeldzame plantjes als hun lunch willen nuttigen. En
met slakken, die moet ik naar buiten laten verhuizen. Weken later de kleine
plantjes uitplanten in de tuin en in de bakjes.
Dit vind ik leuk. Een van de leukste tuinmeditaties is de wieden-meditatie.
Contact met spirits, afspreken wat ga ik doen… en wieden. Verstand op nul
en genieten van de natuur. Na de hele dag achter het beeldscherm op
kantoor te zitten is dit een geweldig oplaadcadeautje

.

Het meeste onkruid is een kruid. Vaak doe ik er iets mee. Veel onkruid
belandt dan in rauwkost salades, soepen of smoothies in plaats van in de
compostbak.
Het leukste plekje is mijn kruidengedeelte. Hier komen ook de meeste
geneeskrachtige spirits.
Dit jaar (2013) heb ik voor de eerste keer geprobeerd
ecologisch/permacultuur te tuinieren en wat groenten te verbouwen. Het
blijft een beetje zoeken en uitproberen. Sommige groenten waren geweldig,
anderen wilden het niet doen. In de herfst is het oogsten van druiven,
appels en pruimen. Samen met de vogels. Het is een leuk spelletje. Wie vindt
die rijpe druif als eerste: ik of mevrouw Merel
iedereen.

er is altijd genoeg voor

KOKEN: Ik hou van koken, braden, bakken, etc. Maar zoals met alles in mijn
leven… ik houd me niet aan regels. De tomatensoep is bij mij nooit
hetzelfde. Ik noem het intuïtief koken. Ik houd van experimenten. Meestal
lukt het aardig. Ik gooi bijna nooit wat in de prullenbak…tenzij ik wat heb
aangebrand. Ik hou ook van eigen drankjes maken. Eigen geneesmiddelen
uit de natuur. Wijn maken en jam. Ik ben een echte koekjesbakker
mijn partner. ;)

, zeg

MICROMOUNTS: Dit is ook iets, waar ik gek op ben. Tijdens de
zomermaanden bezoek ik met mijn partner de plekken, die bekend staan bij
43

de ingewijden

, waar mineralen te vinden zijn. Niet zomaar mineralen,
maar nog steeds in ongeschonden vorm van kristallen.
Meestal zijn dit steentjes met holletjes en in die
holletjes bevinden zich de wonderbaarlijke werelden,
die de natuur duizenden jaren geleden heeft geschapen.
De kristallen. Helaas is dit uitsluitend onder
de microscoop zichtbaar. Ik kan uren boven de
microscoop hangen en de schitteringen, kleuren en vormen bewonderen
totdat mijn rug in opstand komt. Dit is een aparte wereld, een hele
spirituele wereld

.

TV EN BIOSCOOP: Zo kan ik het lijstje nog langer maken. Ik kijk graag naar
een goede film, of een KRO detective, of een goede comedy. Ik heb een
vriendin met wie ik regelmatig naar de bioscoop ga. Dit is mijn (o.a.)
bioscoopvriendin.
BOEKEN LEZEN: Ik lees boeken. Nee, ik lees heel weinig romans. Eigenlijk
ook alleen tijdens mijn vakantie. Meeste boeken zijn pop- wetenschappelijkspiritueel- esoterisch – historisch – antropologisch – mythologisch etc. Ik
ben ook nieuwsgierig naar wat andere mensen te vertellen hebben over
hun spirituele ervaringen. Maar ik neem het niet aan. Maar misschien, op
hun manier, helpt het mij of anderen, om eigen ervaringen op te doen? Wie
weet. Dit soort boeken lees ik selectief, dit betekent, dat ik begin bij de
inhoudsopgave en kies vervolgens onderdelen, die mij interesseren.
SOCIAL MEDIA?: Ik zit graag achter de computer mijn contacten te
onderhouden.

44

Hoe ben je te bereiken?
Hoofdzakkelijk via mijn website.
Ik maak geen speciale reclame op dit moment. Af en toe plaats ik wat op
Facebook. Vroeger deed ik het ook op Hyves, maar op dit moment kan ik
niet zo veel tijd besteden aan beide sites tegelijk. Dus er is meestal sprake
van mond tot mond reclame.
Als iemand geïnteresseerd is in mij en/of in wat en hoe ik het doe, dan is het
beste een persoonlijk gesprek. Het is voor mij zeer belangrijk, dat ik kan
voelen wie ik voor mij heb. Of jij past bij mij en of ik pas bij jou.
Vervolgens of in plaats van, kan zo iemand deel nemen aan workshops,
eenmalig of hoeveel die wil. Hier kun je niet alleen met mij kennis maken,
maar ook met mijn denk- en werkwijze.
Als ik iemand tot een opleidingtraject toelaat, wil ik enige idee hebben met
wie ik ga werken. Ik denk dat (of hoop) dit ook andersom werkt.
Voor de opleiding nodig ik de potentiële deelnemer uit voor een intake
gesprek. De naam geeft niet precies de bedoeling weer van deze bijzondere
ontmoeting. De bedoeling is, dat naast het rationele gedeelte (vragen over
fysieke en psychische gezondheid), de spirits worden uitgenodigd en
gevraagd wat de sterke en zwakke kanten zijn, hoe moet hij/zijn met de
groep omgaan. Waar hij op moet letten om volledig van het leermateriaal
baat te hebben.
Ik werk in kleine groepen, max. 10 mensen (minimaal 5-6). Ik moet tijd
hebben ook voor persoonlijke begeleiding en het persoonlijke verhaal. Ook
tijdens de opleiding gebeuren er dingen in hun privé leven, waar ik bij wil
staan om te begeleiden. Ik vind dit een zeer belangrijk onderdeel. Bij een
grote groep is dit onmogelijk. Of mensen die vragen krijgen dit wel en
degenen die de begeleiding het meest nodig hebben blijven op de
achtergrond. Dit wil ik vermijden. Natuurlijk verloopt alles vrijwillig en
ongedwongen. Als je jouw verhaal niet kwijt wilt, dan doe je het gewoon
niet. Er wordt niet ongevraagd in iemands leven gewroet.
Wanneer ik meer tijd krijg in de toekomst, ga ik ook met kleine groepen
werken. Dan ga ik twee of drie groepen begeleiden in plaats van één grote.

45

Wat zijn je kosten?
Sommige zeggen dat ik duur ben en andere vinden dat juist weer niet.
Ik komt vaak op sociale media discussies tegen, waar gesteld wordt, dat je
voor spiritualiteit niet hoeft te betalen. Ja dit klopt. Je hoeft niets te betalen.
Je moet helemaal niets als je dit niet wilt.
Helaas moet ook mijn lichaam ons dagelijkse brood hebben en liefst nog
met wat lekkers er op. Doe je zelf ook toch? Maar dit is geen argument.
Ik vind dit geen zinnige discussie. Geld is een energie. En er is niets gratis in
deze wereld. Voor alles moet betaald wordt. Voor alle materiële goed en
voor elke dienst. In verschillende vormen, maar het moet betaald worden.
Het kan niet, dat de ene mens alleen betaalt en de ander alleen ontvangt.
Zelfs de dieren en de planten en de gehele Moeder Aarde leven door
uitwisseling van energieën. Energie moet in beweging blijven en nieuwe
energie produceren. Geld moet rollen. Punt uit!
Ik doe wat ik doe, omdat ik dit leuk vind. Dus absoluut niet alleen maar, om
wat er mee kan worden verdiend. Mijn prijzen zijn daarom ook niet zo hoog
in vergelijking met anderen, maar dit is dus, omdat ik er niet van leef. Mijn
prijzen worden ook regelmatig aangepast aan de portemonnee van de
cliënt. Wie een baan heeft kan het makkelijk betalen, wie leeft van een klein
AOW-etje niet. Hier reken ik dan andere bedragen voor.
….En als je niet wilt betalen, kun je de informatie altijd zelf opzoeken.
Word je vergoed?
Tot voor kort ben ik lid geweest van een vakvereniging van welke de leden
min of meer vergoed werden door verzekeraars. Door mijn tijd en zeer
hoge kosten voor verschillende contributies en zeer hoge kosten en tijd van
bijscholingen heb ik me uit deze vakvereniging uitgeschreven. Ik heb nog
steeds een 40 uur job en een beperkt aantal vakantiedagen. Als ik de
verplichte bijscholingen volg dan blijft er weinig over voor vakanties. En de
kosten lopen in de duizenden euro’s. Voor de hoeveelheid tijd die ik er voor
over heb was dit voor mij te veel. Ten tweede de politiek rondom
vakverenigingen, verzekeraars, de voor- en nadelen voor mij en de
potentiële cliënt is/zijn zeer onduidelijk en er wordt nog steeds gekort op
vergoedingen en er wordt steeds meer geëist van de therapeut. Arts word
ik niet, dat is ook niet mijn ambitie. Dus ik ben op dit moment in principe
niet vergoed.
46

Het gebeurt nog af en toe dat een verzekeraar een factuur voor
neuropsyrurgie vergoedt. Daarom heb ik mijn prijzen aangepast aangezien
ik niet meer verplicht ben om me aan de richtlijnen van een vakvereniging
te houden.
Buiten dat zijn er voor wie echt wil maar het niet kan betalen altijd
mogelijkheden.

Wat is jouw aanbod? Zie mijn website www.shamanicwakeup.nl

47