You are on page 1of 26

 ThuËt ng÷ tin häc  SV

Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------

Lêi nãi ®Çu
§©y lµ nh÷ng thuËt ng÷ rÊt c¬ b¶n vÒ m¸y tÝnh .Víi

nh÷ng b¹n yªu thÝch tin häc th× viÖc t×m hiÓu chóng lµ mét

®iÒu rÊt tèt .Chóng ®· phÇn nµo nãi nªn viÖc lu gi÷ ,truyÒn,sö

lý th«ng tin trong m¸y tÝnh vµ ®Ò cËp vÒ nh÷ng thiÕt bÞ m¸y

tÝnh ,phÇn mÒn m¸y tÝnh ..v..v..

Tuy nhiªn ë ®©y míi chØ ®a ra mét phÇn nµo nh÷ng thuËt

ng÷ ®Ó b¹n ®äc tham kh¶o ®Ó bæ xung thªm cho kiÕn thøc tin

häc, gióp ban tèt h¬n trong viÖc t×m hiÓu s©u h¬n vÒ m¸y

tÝnh ,tin häc.

RÊt mong ®îc c¸c b¹n ®äc tham kh¶o vµ gãp ý.

Biªn so¹n

Ph¹m
Quang HiÕu k2 Tin häc

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 1-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------

♣ CD-ROM
Tõ viÕt t¾t cña compact disk-read only memory (bé nhí chØ
®äc ra dïng ®Üa compact), mét c«ng nghÖ lu tr÷ quang häc chØ
cã thÓ ®äc ra vµ dïng c¸c ®Üa compact. CD-ROM cã thÓ lu tr÷
®Õn 650 M d÷ liÖu, tÊt c¶ d÷ liÖu ®ã ®Òu phï hîp trong ho¹t
®éng t¬ng t¸c víi mµn h×nh m¸y tÝnh. Víi c¸c kü thuËt nÐn d÷
liÖu míi, b¹n cã thÓ xÕp ®îc ®Õn 250. 000 trang v¨n b¶n trong
mét ®Üa CD-ROM. §Çu tiªn CD-ROM ®îc dïng cho c¸c bé kiÕn
thøc b¸ch khoa tù ®iÓn, vµ c¸c th viÖn phÇn mÒm. HiÖn nay,
CD-ROM cßn ®îc nh ®a ph¬ng tiÖn, c¸c trß ch¬i, c¸c th viÖn
ph«ng ch÷, vµ h×nh nghÖ thuËt c¾t rêi dïng trong Ên lo¸t v¨n
phßng vµ dïng cho viÖc ph©n phèi c¸c phÇn mÒm ch¬ng tr×nh.
ViÖc cµi ®Æt c¸c phÇn mÒm ch¬ng tr×nh lÊy tõ CD-ROM sÏ tr¸nh
®îc qu¸ tr×nh th¸o l¾p 10 ®Õn 20 ®Üa kÐo dµi. Gièng nh mäi
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 2-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
thiÕt bÞ ®iÖn tö kh¸c, c¸c lo¹i æ CD-ROM gi¸ ngµy cµng h¹, nªn
b¹n ®· cã thÓ c©n nh¾c ®Õn viÖc trang bÞ cho hÖ m¸y tÝnh
cña m×nh mét æ CD-ROM. Chi phÝ cho mçi CD-ROM vµ mét bé
b¸ch khoa toµn th dïng CD ch¼ng h¹n, thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi
gi¸ cña bé b¸ch khoa toµn th ®ã in trªn giÊy. NÕu ®Þnh mua mét
æ CD-ROM ®Ó dïng víi hÖ m¸y tÝnh ch¹y Windows, b¹n ph¶i t×m
®óng lo¹i æ phï hîp víi tiªu chuÈn Multimedia Personal Computer
( MPC)
♣ Multimedia Personal Computer ( MPC)
Tiªu chuÈn ®èi víi phÇn cøng vµ phÇn mÒm ®a ph¬ng tiÖn do
MPC Consortium (bao gåm Windows, Philips, Tandy vµ Zennith
Data Systems) cïng hîp t¸c x©y dùng. Microsoft Windows 3. 1 ®·
t¹o c¬ së cho MPC. ChuÈn MPC nµy ®· ®Æt gi¶ ®Þnh trªn nÒn
phÇn cøng cña mét m¸y IBM PS/ 2 hoÆc m¸y t¬ng thÝch víi IBM,
h·ng Apple Computer còng ®· ®a ra mét tiªu chuÈn c¹nh tranh
( Quick Time) cho m¸y tÝnh Macintosh cña hä. Mét hÖ m¸y t¬ng
thÝch IBM cã kh¶ n¨ng MPC, tèi thiÓu ph¶i bao gåm: mét m¸y
tÝnh 80386 SX ch¹y ë 20 MHz, bé RAM dung lîng 2 M, bé ®iÒu
hîp VGA kÌm mµn h×nh, mét æ cøng, mét gËy ®iÒu khiÓn
joytick, Microsoft Windows 3. 1 mét con chuét, vµ mét æ ®Üa
CD-ROM t¬ng thÝch MPC. §Ó cã ©m thanh chÊt lîng tèt, b¹n ph¶i
cã bé ®iÒu hîp ©m thanh.
♣ Cental procesing unit-CPU
§¬n vÞ xö lý trung t©m M¹ch lu gi÷, xö lý, vµ ®iÒu khiÓn bªn
trong cña m¸y tÝnh, bao gåm ®¬n vÞ sè häc-logic ( ALU), ®¬n
vÞ ®iÒu khiÓn, vµ bé nhí s¬ cÊp trong d¹ng ROM hoÆc RAM.
ChØ cã ALU vµ ®¬n vÞ ®iÒu khiÓn lµ ®îc chøa chän vÑn trong
chip gäi lµ chip vi xö lý; cßn bé nhí th× ®îc l¾p ë mét n¬i nµo
®ã trªn board mÑ hoÆc trong mét card c¾m trªn bus më réng.
♣ Arithmetic-logic unit - ALU
§¬n vÞ sè häc-logic ( ALU) Mét bé phËn trong bé xö lý trung
t©m ( CPU) dïng ®Ó thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh sè häc vµ logic c¬
b¶n trªn c¬ së c¸c d÷ liÖu.
♣ Adapter
Bé ®iÒu hîp, bé thÝch øng, bé t¬ng hîp, card ®iÒu hîp
Board m¹ch c¾m vµo mét khe më réng trong m¸y tÝnh vµ lµm
cho m¸y tÝnh cã thªm c¸c kh¶ n¨ng míi. §ång nghÜa víi card.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 3-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
Nh÷ng bé ®iÒu hîp phæ biÕn ®èi víi m¸y tÝnh c¸ nh©n gåm cã
bé ®iÒu hîp hiÓn thÞ t¹o ra tÝn hiÖu video; c¸c board më réng bé
nhí; c¸c board t¹o nªn cæng nèi tiÕp, cæng song song, vµ cæng
trß ch¬i; c¸c modem l¾p trong; vµ c¸c board ®ång hå/lÞch.
♣ ROM
ViÕt t¾t cña Read-Only memory(Bé nhí chØ ®äc).
Bé nhí chØ ®äc ra ( ROM) Mét phÇn cña bé lu tr÷ s¬ cÊp
trong m¸y tÝnh, kh«ng bÞ mÊt néi dung khi b¹n t¾t ®iÖn m¸y
tÝnh. ROM chøa c¸c ch¬ng tr×nh hÖ thèng cÇn thiÕt mµ c¶ b¹n
lÉn m¸y tÝnh ®Òu kh«ng thÓ xo¸. V× bé nhí truy cËp ngÉu nhiªn
( RAM) cña m¸y tÝnh lµ lo¹i kh«ng cè ®Þnh (mÊt th«ng tin khi t¾t
®iÖn), cho nªn bé nhí trong cña m¸y lµ rçng ë thêi ®iÓm b¾t
®Çu më m¸y, vµ m¸y tÝnh kh«ng cÇn ph¶i lµm g× h¬n ngoµi
viÖc ®a ra c¸c lÖnh khëi ®éng m¸y. C¸c lÖnh nµy ®îc lu tr÷
trong ROM. Mét xu híng ®ang ph¸t triÓn hiÖn nay lµ gép thªm
nh÷ng phÇn träng yÕu cña hÖ ®iÒu hµnh vµo c¸c chip ROM,
thay v× cung cÊp vµo ®Üa. VÝ dô trong Macintosh, phÇn lín
phÇn mÒm Macintosh System ®îc m· ho¸ trong c¸c chip ROM,
gåm c¶ c¸c thñ tôc ®å ho¹ ( Quick Draw), lµ mét bé phËn trong
giao diÖn ch¬ng tr×nh øng dông ( API) cña Mac. Tuy nhiªn, viÖc
n©ng cÊp ROM khã kh¨n vµ tèn kÐm h¬n so víi viÖc cung cÊp
c¸c ®Üa míi.
♣ Application program interface -API
Giao diÖn ch¬ng tr×nh øng dông. PhÇn mÒm hÖ thèng cung
cÊp ®Çy ®ñ c¸c chøc n¨ng vµ c¸c tµi nguyªn mµ c¸c lËp tr×nh
viªn cã thÓ rót ra tõ ®ã ®Ó t¹o nªn c¸c tÝnh n¨ng giao tiÕp ngêi-
m¸y, nh tr×nh ®¬n kÐo xuèng, tªn lÖnh, hép héi tho¹i, lÖnh bµn
phÝm, vµ c¸c cöa sæ. Trong hÖ thèng m¹ng, mét API sÏ qui ®Þnh
c¸ch mµ c¸c ch¬ng tr×nh sÏ dïng c¸c tÝnh n¨ng m¹ng kh¸c nhau.
Giao diÖn ch¬ng tr×nh øng dông gióp Ých rÊt nhiÒu cho ngêi sö
dông v× nã cho phÐp tiÕt kiÖm ®îc thêi gian t×m hiÓu c¸c ch-
¬ng tr×nh míi, do ®ã khÝch lÖ mäi ngêi dïng nhiÒu ch¬ng tr×nh
h¬n.
♣ RAM
ViÕt t¾t cña Random-Access Memory
Bé nhí truy cËp ngÉu nhiªn ( RAM). Bé nhí s¬ cÊp cña m¸y
tÝnh, trong ®ã c¸c chØ lÖnh ch¬ng tr×nh vµ d÷ liÖu ®îc lu tr÷
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 4-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
sao cho bé xö lý trung t©m ( CPU) cã thÓ truy cËp trùc tiÕp vµo
chóng th«ng qua buýt d÷ liÖu cao tèc cña bé xö lý ®ã. §Ó thùc
hiÖn c¸c chØ lÖnh ë tèc ®é cao, m¹ch xö lý cña m¸y tÝnh ph¶i cã
kh¶ n¨ng thu nhËn th«ng tin tõ bé nhí mét c¸ch trùc tiÕp vµ
nhanh chãng. Do ®ã, c¸c bé nhí m¸y tÝnh ph¶i ®îc thiÕt kÕ sao
cho bé xö lý cã thÓ truy cËp ngÉu nhiªn vµo c¸c néi dung ®ã.
RAM lµ mét ma trËn gåm c¸c hµng vµ c¸c cét cã kh¶ n¨ng gi÷ c¸c
chØ lÖnh ch¬ng tr×nh hay d÷ liÖu t¹i c¸c giao ®iÓm cña hµng
vµ cét ®ã. Mçi mét giao ®iÓm cã mét ®Þa chØ riªng, nªn CPU
truy cËp vµo tõng vÞ trÝ nhí mét c¸ch trùc tiÕp b»ng c¸ch x¸c
®Þnh ®Þa chØ råi cho ho¹t ®éng mét m¹ch ®iÖn tö ®Ó dÉn
®Õn ®Þa chØ ®ã. RAM thêng ®îc gäi lµ bé nhí ®äc/ghi ®Ó
ph©n biÖt víi bé nhí chØ ®äc ( ROM), mét bé phËn kh¸c cña bé
nhí s¬ cÊp trong m¸y tÝnh. CPU cã thÓ ghi vµ ®äc d÷ liÖu trong
RAM. HÇu hÕt c¸c ch¬ng tr×nh ®Òu dµnh riªng mét phÇn RAM
®Ó lµm khu vùc nhí t¹m thêi c¸c d÷ liÖu cña b¹n, cho nªn b¹n cã
thÓ c¶i thiÖn (ghi l¹i) khi cÇn, cho ®Õn khi d÷ liÖu ®îc chuÈn bÞ
xong ®Ó in ra hoÆc lu tr÷ vµo ®Üa. RAM bao gåm c¸c m¹ch nhí
b¸n dÉn ®Ó thay ®æi, nã kh«ng gi÷ l¹i ®îc néi dung khi t¾t
®iÖn m¸y tÝnh.
♣ Primary storage.
Bé lu tr÷ s¬ cÊp, bé nhí s¬ cÊp Bé nhí chÝnh cña m¸y tÝnh,
bao gåm bé nhí truy cËp ngÉu nhiªn ( RAM) vµ bé nhí chØ ®äc ra
( ROM), cã thÓ truy cËp trùc tiÕp ®èi víi bé xö lý trung t©m
( CPU).
♣ DRAM
ViÕt t¾t cña Dynamic random-access memory.
Mét lo¹i chip nhí truy cËp ngÉu nhiªn ( RAM), biÓu hiÖn c¸c
tr¹ng th¸i nhí b»ng nh÷ng tô tÝch tr÷ ®iÖn tÝch. V× c¸c tô ®iÖn
nµy thêng xuyªn bÞ mÊt ®iÖn tÝch cña m×nh, cho nªn c¸c chip
DRAM ph¶i ®îc "lµm t¬i" l¹i liªn tôc (v× vËy gäi lµ "®éng). C¸c
chip RAM ®éng víi thêi gian truy cËp kh¸c nhau -®ã lµ tèc ®é
mµ ®¬n vÞ xö lý trung t©m cã thÓ thu ®îc c¸c th«ng tin chøa
trong chóng. Thêi gian truy cËp nµy ®îc tÝnh b»ng nan«gi©y
(phÇn tû cña gi©y); mét chip ®îc ghi dÊu lµ 12 ch¼ng h¹n, th×
cã nghÜa thêi gian truy cËp cña nã lµ 120 nan«gi©y. Thêi gian
truy cËp nµy cã vÎ lµ nhanh, nh÷ng thùc ra mét bé vi xö lý tÇm
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 5-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
thêng lo¹i 386 - 25 MHz (dÜ nhiªn nãi mét c¸ch t¬ng ®èi) hoµn
thµnh mét chu kú xö lý chØ mÊt 80 nan«gi©y - râ rµng DRAM
kh«ng ®¸p øng vÒ tèc ®é. H¬n thÕ n÷a, c¸c chip DRAM cßn
ph¶i mÊt thêi gian n¹p ®iÖn gi÷a c¸c lÇn truy cËp, nªn chu kú
lµm viÖc cña nh÷ng chip 120 nan«gi©y nµy cßn ph¶i l©u gÊp
®«i.
B¹n nªn:
C¸c chip nhanh lo¹i 60 - 80 nan«gi©y hiÖn nay lµ phæ biÕn nh-
ng vÉn kh«ng ®uæi kÞp tèc ®é ho¹t ®éng cña c¸c bé vi xö lý
486 - 66 MHz. RÊt may m¾n lµ kiÓu thiÕt kÕ bé nhí hiÖu qu¶ cao
vµ bé nhí cache cña c¸c chip SRAM tèc ®é nhanh (lµ tiªn chuÈn
b¾t buéc cña nhiÒu lo¹i m¸y tÝnh trªn thÞ trêng hiÖn nay) sÏ lµm
cho d÷ liÖu ®îc ph©n phèi hÇu nh kÞp víi ®ßi hái cña bé vi xö lý.
B©y giê th× ®iÒu mµ c¸c b¹n cÇn bæ sung thªm lµ cache phÇn
mÒm.
♣ VRAM
ViÕt t¾t cña video RAM
C¸c chip nhí RAM ®éng ®îc thiÕt kÕ ®Æt biÖt ®Ó n©ng hiÖu
suÊt cña c¸c bé ®iÒu hîp video lªn cao nhÊt. T¬ng tù bé nhí hai
cæng, cho chip nµy cho phÐp CPU ®a d÷ liÖu vµo mét cæng
trong khi hÖ thèng video kh«ng bÞ lµm chËm bëi qu¸ tr×nh ghi
cña CPU. (bé nhí hai cæng thùc thô cho phÐp ®äc vµ ghi ®ång
thêi). C¸c chip video RAM ®îc dïng trong nh÷ng board ®iÒu hîp
video cao cÊp.
♣ I/O
ViÕt t¾t cña Input/output - I/O - system
HÖ thèng vµo/ra Mét trong nh÷ng bé phËn chÝnh cña cÊu tróc
hÖ thèng m¸y tÝnh, lµ mèi liªn kÕt cña bé vi xö lý vµ c¸c ph©n
m¹ch kh¸c trong m¸y, dïng ®Ó ®a c¸c lÖnh ch¬ng tr×nh vµ d÷
liÖu vµo ®¬n vÞ xö lý trung t©m ( CPU).
♣ MS-DOS
HÖ ®iÒu hµnh tiªu chuÈn mét ngêi sö dông cña c¸c m¸y tÝnh
IBM vµ t¬ng thÝch IBM. Ra ®êi vµo n¨m 1981, MS-DOS
( Microsoft Disk Operating System) ®· ®îc h·ng IBM ®a ra tiÕp
thÞ víi tªn gäi PC DOS; hai hÖ nµy hÇu nh kh«ng thÓ ph©n biÖt
lÉn nhau. MS-DOS cã nguån gèc trong CP/M - hÖ ®iÒu hµnh cho
c¸c m¸y tÝnh 9 bit phæ biÕn trogn nh÷ng n¨m cuèi 1970. Phiªn
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 6-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
b¶n nguyªn thuû mµ vÒ sau trë thµnh MS-DOS lµ do mét h·ng
nhá ë Seattle biªn so¹n víi môc ®Ých thùc nghiÖm. V× Microsoft
nhËn hîp ®ång biªn so¹n cho IBM mét hÖ ®iÒu hµnh ®Ó dïng víi
m¸y tÝnh IBP PC nªn Microsoft ®· mua l¹i vµ ph¸t triÓn ch¬ng
tr×nh ®ã. MS-DOS lµ mét hÖ ®iÒu hµnh b»ng c¸c dßng lÖnh, nã
yªu cÇu b¹n ph¶i ®a vµo c¸c lÖnh, c¸c biÕn, vµ c¸c có ph¸p míi
sö dông thµnh c«ng MS-DOS. Tuy nhiªn, sau khi hiÓu c¸c lÖnh
MS-DOS, b¹n cã thÓ ®¹t ®îc tr×nh ®é ®iÒu khiÓn cao h¬n
th«ng qua c¸c kh¶ n¨ng cña hÖ ®iÒu hµnh - ®ã lµ viÖc lËp c¸c
thuéc tÝnh tÖp, t¹o ra c¸c tÖp bã thùc hiÖn tù ®éng, vµ x©y
dùng c¸c thñ tôc ghi dù phßng b¸n tù ®éng. Cïng víi kh¶ n¨ng
nµy, b¹n còng cã s½n c¸c tr×nh tiÖn Ých rÊt tèt gióp b¹n tr¸nh
dïng DOS b»ng c¸ch kÕt hîp c¸c nhiÖm vô ®ã trong mét giao
diÖn ngêi-m¸y víi c¸c tr×nh ®¬n kÐo xuèng vµ c¸c hép héi tho¹i.
Mét h¹n chÕ ngÆt nghÌo nhÊt cña MS-DOS lµ hµng rµo 640 RAM
mµ hÖ ®iÒu hµnh b¾t buéc qu¸ tr×nh ®iÖn to¸n t¬ng thÝch
IBM PC ph¶i tu©n theo. MÆc dï cã nhiÒu ngêi ®· chuyÓn sang víi
Windows ®Ó sö dông c¸c kh¶ n¨ng qu¶n lý bé nhí vµ giao diÖn
dÔ dïng cña nã, nhng hµng triÖu m¸y tÝnh t¬ng thÝch IBM PC lo¹i
cò ®ang tån t¹i kh«ng thÓ ch¹y tèt víi Windows. Kh«ng nghi ngê
g× n÷a, MS-DOS lµ mét hÖ ®iÒu hµnh ®îc dïng réng r·i nhÊt
trªn thÕ giíi vµ cã lÏ sÏ cßn tån t¹i trong nhiÒu n¨m n÷a.
B¹n nªn:
§Ó cã hiÖu suÊt cao nhÊt v¬i Microsoft Windows, b¹n h·y
n©ng cÊp lªn dïng MS-DOS 6. 0 - 6. 2 vµ ch¹y tr×nh tiÖn Ých
MEMMAKER ®Ó tËn dông hÕt u ®iÓm cña toµn bé nhí cña hÖ
thèng.
♣ Microsoft Windows
Mét m«i trêng cöa sæ vµ giao diÖn ngêi-m¸y theo øng dông
( API), nh»m bæ sung thªm c¸c thao t¸c ®a nhiÖm cho DOS, vµ
®a vµo qu¸ tr×nh ®iÖn to¸n theo quy c¸ch IBM mét sè tÝnh n¨ng
giao diÖn ngêi-m¸y theo ®å ho¹ cña Macintosh, nh c¸c tr×nh
®¬n kÐo xuèng, c¸c kiÓu ch÷ ®a d¹ng, c¸c dông cô v¨n phßng,
vµ kh¶ n¨ng di chuyÓn tµi liÖu tõ ch¬ng tr×nh nµy sang ch¬ng
tr×nh kh¸c th«ng qua Clipboard. Vi Windows cã tÊt c¶ c¸c chøc
n¨ng cÇn thiÕt cho viÖc bæ sung thªm c¸c tÝnh n¨ng nh c¸c
tr×nh ®¬n, c¸c cöa sæ, vµ c¸c hép héi tho¹i, cho nªn tÊt c¶ c¸c
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 7-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
tr×nh øng dông Windows ®Òu cã mét giao diÖn trî gióp. Ban
®Çu, Windows chØ cã nhiÒu h¬n mét Ýt so víi b¶n duyÖt tríc
cña Presentation Manager cña OS/ 2. Windows chØ ch¹y ®îc víi
mét Ýt ch¬ng tr×nh øng dông ®îc biªn so¹n ®Æc biÖt cho nã
trong m«i trêng giao diÖn ngêi-m¸y ®å ho¹, vµ sö dông c¸c tiªu
chuÈn nhí më réng nh Lotus-Intel-Microsoft Specification 4. 0
ch¼ng h¹n. Tuy nhiªn, nh÷ng ch¬ng tr×nh theo quy c¸ch IBM
thÕ hÖ míi ®ßi hái ph¶i cã chÕ ®é b¶o vÖ cña c¸c bé vi xö lý
Intel 80286 vµ 80386 víi 16 M kh«ng gian nhí ®ång nhÊt cña
chóng. Microsoft ®· chän lËp trêng lµ c¸c ch¬ng tr×nh trong chÕ
®é b¶o vÖ ph¶i ®îc biªn so¹n cho OS/ 2 vµ Presentation
Manager. VÒ sau, DESKQ view (cña h·ng Quarterdeck Systems)
xuÊt hiÖn víi kh¶ n¨ng cã thÓ ch¹y c¸c ch¬ng tr×nh MS-DOS
trong c¸c cöa sæ chª ®é b¶o vÖ, cho nªn Microsoft còng ®· cho
ra ®êi Windows 3. 0 cã thÓ ch¹y víi c¸c tr×nh øng dông MS-DOS
trong chÕ ®é b¶o vÖ. Windows 3. 0 ®· thµnh c«ng mét c¸ch kú
diÖu, cïng víi Excel vµ Word for Windows ®ang thu ®îc nhiÒu ng-
êi dïng h¬n; c¸c kh¸ch hµng sö dông Windows kh¸c th× mua ch-
¬ng tr×nh nµy ®¬n gi¶n chØ v× muèn ch¹y nhiÒu ch¬ng tr×nh
cïng mét lóc. B¶n 1992 cña Windows 3. 1 ®· cñng cè thªm cho sù
th«ng dông cña Windows, do cã nhiÒu c¶i thiÖn quan träng vÒ
tèc ®é, cã Program Manager vµ File Manager, cã c¸c ph«ng True
Type, cã kh¶ n¨ng ®iÒu khiÓn chuét trong c¸c tr×nh øng dung
MS-DOS, cã mµn h×nh Help ®îc c¶i thiÖn vµ kh¶ n¨ng ®a
nhiÖm, cã c¸c tr×nh cÊt gi÷ mµn h×nh cµi s½n, cã kh¶ n¨ng liªn
kÕt vµ nhóng ®èi tîng ( OLE), vµ c¸c më réng ®a ph¬ng tiÖn.
MÆc dï nhiÒu ngêi sö dông DOS vÉn tiÕp tôc thÝch thó vÒ tèc
®é cao h¬n vµ sù kiÓm so¸t cña ngêi dïng trùc tiÕp h¬n trong
c¸c tr×nh øng dông ®îc a thÝch cña hä, nhng nh÷ng ngêi sö
dông cã n¨ng khiÕu ®å ho¹ ®Òu ®ång ý Microsoft Windows sö
dông rÊt thó vÞ. Lêi khuyªn: §Ó ch¹y Windows, b¹n ph¶i cã nhiÒu
søc m¹nh ®iÖn to¸n h¬n khi ch¹y c¸c tr×nh øng dông DOS t¬ng
®¬ng. Mét nÒn Windows tèi thiÓu ph¶i gåm cã mét m¸y 80386
SX ch¹y ë 16 MHz (nh) g tèt h¬n lµ 20 hoÆc 25 MHz, Ýt nhÊt 4 M
RAM, 80 M ®Üa cøng, mét bé ®iÒu hîp VGA 16 bit cïng víi mµn
h×nh VGA, vµ mét m¸y in phun hoÆc laser. Tèt nhÊt lµ mua mét

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 8-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
m¸y 80486 DX 2 ch¹y ë 66 MHz, 8 M RAM, 200 M ®Üa cøng, vµ
mét bé ®iÒu hîp VGA cïng víi mµn h×nh.
♣ Microsoft Windows NT
Phiªn b¶n 32 bit cña giao diÖn ngêi-m¸y ®å ho¹ th«ng dông
cña Microsoft, nã t¹o kh¶ n¨ng ®a nhiÖm thùc sù cho nh÷ng m¸y
tÝnh c¸ nh©n cã c¬ së Intel vµ c¸c tr¹m c«ng t¸c chuyªn dông.
Phiªn b¶n nµy cña Windows cã thÓ bá qua DOS vµ cã kh¶ n¨ng
th©m nhËp tèt h¬n vµo bé nhí hÖ thèng so víi Windows 3. 1.
Windows NT ch¹y ®îc trong chÕ ®é b¶o vÖ kh«ng lo¹i trõ trêng
hîp nµo, cho phÐp nh÷ng lËp tr×nh viªn cã thÓ sö dông ®Õn 4
gigabyte RAM mµ kh«ng cÇn ph¶i s¾p xÕp l¹i ®Ó ®¸nh lõa m¸y.
Cïng víi nh÷ng u ®iÓm ®ã, Windows NT cßn cã kh¶ n¨ng chÊp
nhËn trôc trÆc, qu¶n lý tÖp, th©m nhËp m¹ng, vµ b¶o vÖ an
toµn ®îc c¶i thiÖn tèt h¬n. Trªn mµn h×nh, Windows NT tr«ng
gièng nh Windows 3. 1 quen thuéc. Kh«ng lÖ thuéc vµo sù giíi h¹n
cña DOS, Windows NT nh»m vµo nh÷ng nhîc ®iÓm cña Windows
3. 1 ®Ó kh¾c phôc, nªn ®· trë nªn hÊp dÉn ®èi víi c¸c hÖ ®iÖn
to¸n nhiÒu ngêi sö dông, lµ c¸c hÖ hay dïng UNIX hoÆc OS/ 2.
Tuy nhiªn víi ®ßi hái bé nhí lín - 70 M kh«ng gian ®Üa cøng vµ 16
M RAM cha dïng ®Õn - Microsoft Windows NT chØ ®îc sö dông
trong c¸c hÖ m¸y tÝnh m¹nh nhÊt.
♣ IBM
ViÕt t¾t cña International Business Machines Corp., lµ nhµ s¶n
xuÊt m¸y tÝnh lín nhÊt thÕ giíi.
♣ UNIX
Mét hÖ ®iÒu hµnh ®îc dïng trong nhiÒu lo¹i m¸y tÝnh kh¸c
nhau, tõ c¸c m¸y tÝnh lín cho ®Õn c¸c m¸y tÝnh c¸ nh©n, nã cã
kh¶ n¨ng ®a nhiÖm phï hîp mét c¸ch lý táng ®èi víi c¸c øng dông
nhiÒu ngêi dïng. UNIX ®îc viÕt b»ng ng«n ng÷ lËp tr×nh rÊt linh
®éng, ng«n ng÷ C vµ còng nh C, ®ã lµ thµnh qu¶ nghiªn cøu cña
AT & T Bell Laboratories UNIX lµ mét m«i trêng lËp tr×nh toµn
diÖn, nã diÔn ®¹t mét triÕt lý lËp tr×nh duy nhÊt. Tuy nhiªn víi
h¬n 200 lÖnh kh«ng kÓ c¸c th«ng b¸o lçi, vµ víi nh÷ng có ph¸p
lÖnh khã hiÓu UNIX lµ mét g¸nh nÆng cho nh÷ng ngêi kh«ng
quen sö dông vµ kh«ng giái kü thuËt. Víi sù ph¸t triÓn c¸c shell
cña UNIX, hÖ ®iÒu hµnh nµy cã thÓ ®ãng mét vai trß phæ dông
h¬n trong ®iÖn to¸n. Khi ngêi sö dông bÞ c¸ch ly khái nh÷ng c¸i
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 9-
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
kh¸c thêng ®ã cña UNIX th× nh÷ng u ®iÓm cña hÖ ®iÒu hµnh
nµy sÏ ®îc nhanh chãng biÓu hiÖn. UNIX ®· ®îc thiÕt kÕ díi d¹ng
lµ mét hÖ thèng nhiÒu ngêi dïng, vµ víi kh¶ n¨ng ®a nhiÖm cña
nã, UNIX cßn cã thÓ thùc hiÖn nhiÒu nhiÖm vô cïng mét lóc.
NÕu t¬ng lai cña ®iÖn to¸n c¸ nh©n dùa vµo sù liªn kÕt c¸c tr¹m
c«ng t¸c ®Ó hîp t¸c víi m¸y tÝnh mini vµ m¸y tÝnh lín, th× c¸c hÖ
®iÒu hµnh UNIX trong trêng hîp cô thÓ ®îc trang bÞ mét shell
nh NeXTStep ch¼ng h¹n. SÏ cã kh¶ n¨ng thay thÕ cho DOS vµ
ngay c¶ OS/ 2. NeXTStep, mét Shell cña UNIX dïng cho tr¹m c«ng
t¸c NeXT, còng dÔ sö dông vµ linh ho¹t nh DOS vµ OS/ 2.
NeXTStep còng cã mét giao diÖn ch¬ng tr×nh sö dông ( APl)
thùc chÊt qu¶n lý tÊt c¶ c¸c thñ tôc hiÓn thÞ, gi¶i phãng cho c¸c
lËp tr×nh viªn khái c«ng viÖc lËp tr×nh buån dông cho m¸y tÝnh
c¸ nh©n dïng lo¹i vi xö lý 8 bit Intel 8088 vµ Zilog Z- 80. CP/M
(ch¬ng tr×nh ®iÒu khiÓn cho c¸c bé vi xö lý) ®· ®îc x©y dùng
trong nh÷ng n¨m cuèi thËp kû 1970 díi d¹ng c¸c driver ®Üa
mÒm vµ ®· trë nªn th«ng dông cho c¸c m¸y tÝnh c¸ nh©n lo¹i cò.
§îc thiÕt kÕ cho lo¹i m¸y tÝnh cã bé nhí truy cËp ngÉu nhiªn lo¹i
nhá, chØ 16 K, CP/M lµ ch¸n ®Ó t¹o ra c¸c h×nh ¶nh trªn mµn
h×nh trong mét ph¹m vi mét tr×nh øng dông. NeXTStep cã thÓ
dïng ngay cho c¸c m¸y tÝnh t¬ng thÝch BM PC díi d¹ng ch¬ng
tr×nh NeXTStep for Intel Processor. Cã mét ®iÒu kh«ng may lµ
gi¸ cña NeXTStep kh¸ ®¾t ( 795 ®«la so víi 200 ®«la hoÆc rÎ
h¬n ®èi víi DOS vµ Windows) cho nªn cã rÊt Ýt tr×nh øng dông
®îc biªn so¹n cho nã, vµ nã cha ®îc mét chç ®øng v÷ng ch¾c.
V× Bell Laboratiories ®· bÞ cÊm kh«ng ®îc phÐp tiÕp thÞ UNIX
do nh÷ng quy t¸c chèng ®éc quyÒn ®èi víi h·ng AT & T, UNIX
®· ®îc cung cÊp miÔn phÝ cho c¸c trêng trung häc vµ ®¹i häc
trong toµn B¾c Mü b¾t ®Çu t 1976. N¨m 1979, Trêng ®¹i häc
California ë Berkeley ®· x©y dùng mét phiªn b¶n cña UNIX dïng
cho c¸c m¸y tÝnh VAX. Sau khi ®· ®îc a thÝch trong c¸c lÜnh vùc
kü thuËt vµ c«ng nghÖ UNIX cña Berkeley ®· ph¸t triÓn thªm
nh÷ng phiªn b¶n kh¸c vµ b¸n réng r·i trªn thÞ trêng. §Çu nh÷ng
n¨m 1980, AT & T ®· dµnh ®îc quyÒn tiÕp thÞ ®èi víi hÖ thèng
®ã, vµ ®· cho ra ®êi System V vµo n¨m 1983. Víi System V, AT
& T ®· thiÕt lËp mét lo¹t c¸c tiªu chuÈn UNIX cã tªn gäi lµ System
V Interface Definition ( SVID). §ã lµ c¸c tiªu chuÈn híng tíi nh÷ng
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 10
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
n¬i do c¸c hÖ UNIX ®ang thèng trÞ vµ nh÷ng n¬i cã nhiÒu
thµnh viªn cïng hîp t¸c ®ang yªu cÇu. IBM ®· lµm phï hîp chuÈn
SVID víi phiªn b¶n UNIX cña riªng m×nh.
♣ CP/M
ViÕt t¾t cña Control Program for Microprocessors .Mét hÖ
®iÒu hµnh sö mét hÖ ®iÒu hµnh kiÓu dßng lÖnh, vµ vÉn cßn ®-
îc sö dông réng r·i trªn h¬n 4 triÖu m¸y tÝnh 8 bit (nh) Morrow,
Kaypro, vµ Osborne ®ang ho¹t ®éng hiÖn nay. MS-DOS, mét b¶n
clone cña CP/M, ®· ®îc thiÕt kÕ ®Ó thuËn tiÖn trong viÖc
chuyÓn ®æi c¸c phÇn mÒm doanh th¬ng CP/M 8 bit cã thÓ ch¹y
trong m«i trêng IBM PC 16 bÝt. ChÝnh h·ng IBM ®· ®Æt vÊn ®Ò
tríc cho Digital Research, mét h·ng xuÊt b¶n cña CP/M, biªn so¹n
hÖ ®iÒu hµnh nµy ®Ó dïng cho lo¹i m¸y tÝnh míi cña m×nh, nh-
ng cuèi cïng h·ng Microsoft Corporation ®· lµm thay c«ng viÖc
nµy.
♣ PC-DOS
Mét phiªn b¶n cña hÖ ®iÒu hµnh MS-DOS do h·ng IBM ®a ra
♣ mca
ViÕt t¾t Micro Chanel Architecture - MCA
CÊu tróc vi kªnh ( MCA) C¸c ®Æc trng vÒ thiÕt kÕ cña buýt
Micro Chanel Bus së h÷u riªng cña IBM. Mét thiÕt kÕ ngo¹i vi t-
¬ng thÝch víi MCA ®îc thiÕt kÕ ®Ó c¾m ®îc trùc tiÕp vµo Micro
Chanel Bus, nhng kh«ng thÓ lµm viÖc ®îc víi c¸c cÊu tróc buýt
kh¸c.
♣ Micro Chanel Bus
Buýt vi kªnh .Mét lo¹i buýt më réng së h÷u riªng, do h·ng IBM
giíi thiÖu dïng cho c¸c m¸y tÝnh PS/ 2 lo¹i cao cÊp. HÇu hÕt c¸c
m¸y tÝnh 80386 kh«ng ph¶i lµ IBM ®Òu dïng cÊu tróc buýt 32 bit
cho bé vi xö lý, nhng bªn ngoµi th× dïng buýt më réng AT 16 bit
®Ó tËn dông mét sè lîng khæng lå c¸c thiÕt bÞ ngo¹i vi gi¸ rÎ
®ang cã s½n trªn thÞ trêng. Víi toan tÝnh x¸c ®Þnh mét chuÈn
buýt 32 bit, IBM ®· giíi thiÖu cÊu tróc MCA ( Micro Chanel
Architecture) vµo n¨m 1987, vµ dïng buýt Micro Chanel Bus ngay
cho c¸c model m¸y tÝnh PS/ 2 cao cÊp cña hä. Buýt MCA cã nhiÒu
tiÕn bé vÒ kü thuËt bao gåm kh¶ n¨ng sö dông c¸c ngo¹i vi 32
bit, tèc ®é cao h¬n, ®é tin cËy tèt h¬n, vµ c¶ kh¶ n¨ng sö dông
nhiÒu ®¬n vÞ xö lý trung t©m ( CPU) trong mét m¸y tÝnh. Tuy
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 11
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
nhiªn, chuÈn MCA kh«ng t¬ng thÝch ngîc víi c¸c thiÕt bÞ ngo¹i vi
vµ c¸c bé ®iÒu hîp dïng cho buýt më réng AT ®ang cã s½n; do
®ã, mét sè nhµ ph©n tÝch c«ng nghiÖp cho r»ng MCA ®· ®îc
thiÕt kÕ chñ yÕu chØ ®Ó ®o¹t l¹i cho IBM thÞ phÇn cã lîi ®èi víi
c¸c thiÕt bÞ ngo¹i vi vµ c¸c bé ®iÒu hîp. IBM ®· chµo hµng c«ng
nghÖ MCA nµy cho c¸c nhµ chÕ t¹o mµy clone díi mét s¬ ®å cho
phÐp, nhng rÊt Ýt h·ng mua. Thay vµo ®ã c¸c h·ng chÕ t¹o m¸y t-
¬ng thÝch-IBM chñ yÕu ®· ®a ra thiÕt kÕ buýt 32 bit cña m×nh,
gäi lµ Extended Industry Standard Architecture ( EISA), vµ tiÕp
theo lµ c«ng nghÖ local bus nèi c¸c m¹ch video vµ c¸c æ ®Üa
trùc tiÕp vµo c¸c ®êng dÉn d÷ liÖu bªn trong cña bé xö lý
♣ EASA
ViÕt t¾t cña Extended Industry Standard Architecture
ChuÈn EISA Mét thiÕt kÕ buýt më réng 32 bit do tæ hîp c«ng
nghÖ gåm nh÷ng h·ng ss¶n xuÊt m¸y tÝnh t¬ng thÝch-IBM PC t¹o
ra ®Ó ®èi lËp l¹i Micro Chanel Bus së h÷u riªng cña IBM. Kh¸c víi
Micro Chanel Bus, buýt EISA t¬ng thÝch ngîc víi c¸c thiÕt bÞ ngo¹i
vi 16 bit nh c¸c æ ®Üa vµ c¸c bé ®iÒu hîp hiÓn thÞ. C¸c m¸y
EISA, mét thµnh tùu cao trong ®iÖn to¸n c¸ nh©n, hiÖn nay ®·
bÞ lu mêi bëi c¸c model m¸y cã local bus, trong ®ã c¸c m¹ch
video, c¸c æ ®Üa, vµ c¸c thiÕt bÞ kh¸c ®îc m¾c trùc tiÕp víi bé
xö lý.
♣ SCSI
ViÕt t¾t cña Small Computer System Interface
Mét giao diÖn, thùc chÊt lµ mét lo¹i bus më réng phøc t¹p,
trong ®ã b¹n cã thÓ c¾m vµo c¸c thiÕt bÞ nh æ ®Üa cøng, æ
®Üa CD ROM, m¸y quÐt h×nh vµ m¸y in laser. ThiÕt bÞ SCSI
th«ng dông nhÊt lµ æ cøng SCSI cã chøa hÇu hÕt c¸c m¹ch ®iÒu
khiÓn, nªn ®· lµm cho giao diÖn SCSI trë nªn tù do ®Ó thùc hiÖn
th«ng tin víi c¸c thiÕt bÞ ngo¹i vi kh¸c. Tèi ®a cã thÓ m¾c b¶y
thiÕt bÞ SCSI vµo mét cæng SCSI.
♣ POWER PC
Mét lo¹i vi xö lý RISC do h·ng Motorola chÕ t¹o, ®ang c¹nh
tranh víi chip Intel Pentium. Chip nµy ®ang ®îc h·ng IBM dïng
cho dßng m¸y RS/ 6000, vµ h·ng Apple Corporation dïng lµm bé
xö lý cho thÕ hÖ kÕ tiÕp cña m¸y Macintosh. Chip Power PC sÏ lµ
chç dùa cho Windows NT, OS/ 2, vµ UNIX, khi ra ®êi chuÈn
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 12
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
Power Open, mét tiªu chuÈn cho c¸c hÖ ®iÒu hµnh Power PC. §îc
xem lµ mét th¸ch thøc thùc sù ®Çu tiªn, ®e do¹ x©m lîc thÞ tr-
êng cña Intel, PowerPC cã thÓ cã mét ®èi thñ c¹nh tranh ®¸ng
kÓ kh¸c. Hä c¸c chip Mips R 4 X 00 lµ c¸c bé vi xö lý RISC cã gi¸
c¶ vµ hiÖu suÊt tiÕn bé h¬n Intel, ®ång thêi lµ lo¹i chip tiªu thô
Ýt ®iÖn dïng cho c¸c m¸y x¸ch tay mµ h·ng Intel cha cã. DEC
Alpha, mét lo¹i bé vi xö lý RISC kh¸c cã tèc ®é 150 MHz (høa hÑn
200 MHz) còng ®· nh¶y vµo c¹nh tranh. TÊt c¶ c¸c lo¹i vi xö lý ®ã
®Òu ph¶i vît qua cïng c¸c vÊn ®Ò; ph¸t triÓn Windows NT, OS/
2, vµ c¸c hÖ ®iÒu hµnh kh¸c, ®Ó ®îc ngêi tiªu thô chÊp nhËn;
ph¸t triÓn c¸c tr×nh øng dông ®Ó cã thÓ tËn dông ®îc c«ng
nghÖ tiªn tiÕn cña c¸c thiÕt kÕ míi nµy; cÊu tróc RISC ph¶i ®îc
chÊp nhËn lµ mét sù lùa chän cho t¬ng laI.
♣ RISC
ViÕt t¾t cña Reduced Instruction Set Computer
M¸y tÝnh dïng tËp lÖnh rót gän ( RISC) Mét lo¹i ®¬n vÞ xö lý
trung t©m ( CPU), trong ®ã sè lîng lÖnh mµ bé xö lý ph¶i thùc
hiÖn, ®îc gi¶m ®Õn cùc tiÓu ®Ó t¨ng tèc ®é xö lý. C¸c bé vi xö
lý nh Intel 80386 nhËn biÕt tèt trªn 100 lÖnh ®Ó thùc hiÖn nhiÒu
qu¸ tr×nh ®iÖn to¸n kh¸c nhau, nhng nÕu chip cã kh¶ n¨ng qu¶n
lý cµng nhiÒu lÖnh th× ch¹y cµng chËm ®èi víi mäi lÖnh. Ys
®Þnh cña cÊu tróc RISC lµ rót gi¶m tËp lÖnh ®Õn giíi h¹n cùc
tiÓu, b»ng c¸ch chän riªng c¸c lÖnh ®îc sö dông trong hÇu hÕt
thêi gian, vµ tèi u ho¸ chóng ®Ó thùc hiÖn víi kh¶ n¨ng nhanh
nhÊt cã thÓ ®îc. C¸c lÖnh ®Ó l¹i ngoµi chip th× ph¶i ®îc thùc
hiÖn b»ng c¸c liªn hîp chóng víi nhau, nhng v× c¸c lÖnh nµy rÊt
Ýt khi dïng ®Õn, nªn bé xö lý RISC thêng ch¹y nhanh h¬n bé xö
lý CISC cïng lo¹i ®Õn 50 hoÆc 75 phÇn tr¨m. C¸c bé vi xö lý RISC
còng Ýt tèn kÐm h¬n trong thiÕt kÕ, gì rèi, vµ chÕ t¹o, v× chóng
Ýt phøc t¹p. Tuy nhiªn, viÖc ®¬n gi¶n ho¸ bé vi xö lý ®· ®Æt
mét g¸nh nÆng lªn vai ngêi lËp tr×nh, v× hä ph¶i phôc håi l¹i sù
phøc t¹p b»ng c¸ch viÕt nh÷ng ch¬ng tr×nh dµi h¬n. Nãi chung,
sù ph¸t triÓn phÇn mÒm kh«ng thÓ biÓu hiÖn cïng mét xu híng
®Çy Ên tîng nh sù t¨ng hiÖu qu¶ ®· chøng tá râ rµng trong c«ng
nghiÖp chÕ t¹o phÇn cøng - thËm chÝ trong thùc tÕ cßn ngîc l¹i.
Chi phÝ cña viÖc ph¸t triÓn cña ch¬ng tr×nh øng dông míi lín
®Õn møc tÊt c¶ c¸c c«ng ty dï lµ m¹nh nhÊt còng kh«ng d¸m bá
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 13
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
ra ®Ó kinh doanh. V× lý do ®ã, cã mét sè ý kiÕn ph¶n b¸c cho lµ
nªn phøc t¹p ho¸ phÇn cøng ®Ó cho nh÷ng ngêi lËp tr×nh cã thÓ
rót gän ®îc c«ng viÖc cña hä. Ph¸t biÓu nµy cã thÓ g©y tranh
luËn v× c¸c bé vi xö lý "b×nh thêng" hiÖn nay (gäi lµ c¸c m¸y
tÝnh cã tËplÖnh phøc t¹p, gäi t¾c lµ CISC) ®· ®uæi kÞp c«ng
n¨ng cña c¸c bé xö lý RISC nhanh nhÊt cña thêi ®iÓm míi chØ
c¸ch hai hoÆc ba n¨m tríc. Tuy vËy, c¸c bé vi sö lý RISC cã thÓ sÏ
t×m ®îc chç trèng trong c¸c øng dông cã môc ®Ých ®Æc biÖt,
nh c¸c m¹ch t¨ng tèc ®å ho¹ ch¼ng h¹n, mµ trong ®ã vÊn ®Ò
tèc ®é ®îc ®Æt lªn hµng ®Çu.
♣ BIOS
ViÕt t¾t cña basic input/output system
HÖ vµo/ra c¬ së ( BIOS) Mét bé c¸c ch¬ng tr×nh ®îc m· ho¸
trong bé nhí chØ ®äc ra ( ROM) trªn c¸c m¸y tÝnh lo¹i t¬ng thÝch
víi IBM PC. C¸c ch¬ng tr×nh nµy qu¶n lý c¸c thao t¸c khëi ®éng (
POST) vµ thao t¸c kiÓm tra ë møc thÊp ®èi víi c¸c phÇn cøng ë æ
®Üa, bµn phÝm, vµ mµn h×nh. C¸c ch¬ng tr×nh BIOS cña m¸y
tÝnh c¸ nh©n IBM ®Òu lµ lo¹i cã b¶n quyÒn, cho nªn nhiÒu h·ng
chÕ t¹o m¸y tÝnh t¬ng thÝch IBM PC ph¶i tù biªn so¹n BIOS m«
pháng theo IBM BIOS, hoÆc mua c¸c b¶n m« pháng cña c¸c c«ng
ty kh¸c nh Phoenix Technologies hoÆc American Megatrends,
Inc. Mét sè bé phËn cña hÖ m¸y cã BIOS riªng. BIOS trªn bé ®iÒu
khiÓn ®Üa cøng ch¼ng h¹n, ®îc dïng ®Ó lu tr÷ b¶ng ghi c¸c
r·nh vµ c¸c sector trªn æ ®Üa
♣ POST
ViÕt t¾t cña Power-On Self-Test
Qu¸ tr×nh kiÓm tra néi bé m¸y ®îc tiÕn hµnh khi khëi ®éng
hoÆc khëi ®éng l¹i m¸y tÝnh. Lµ mét bé phËn cña BIOS, ch¬ng
tr×nh POST kiÓm tra bé vi xö lý ®Çu tiªn, b»ng c¸ch cho nã ch¹y
thö mét vµi thao t¸c ®¬n gi¶n. Sau ®ã POST sÏ ®äc bé nhí CMOS
RAM, trong ®ã lu tr÷ th«ng tin vÒ dung lîng bé nhí vµ kiÓu lo¹i
c¸c æ ®Üa dïng trong hÖ m¸y cña b¹n. TiÕp theo, POST ghi vµo
råi ®äc ra mét sè mÉu d÷ liÖu kh¸c nhau ®èi víi tõng byte bé
nhí (b¹n cã thÓ nh×n thÊy c¸c byte ®îc ®Õm trªn mµn h×nh).
Cuèi cïng, POST tiÕn hµnh th«ng tin víi tõng thiÕt bÞ; b¹n sÏ
nh×n thÊy c¸c ®Ìn b¸o ë bµn phÝm vµ æ ®Üa s¸ng nhÊp nh¸y vµ
m¸y in ®îc reset ch¼ng h¹n. BIOS sÏ tiÕp tôc kiÓm thö c¸c phÇn
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 14
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
cøng råi xÐt qua æ ®Üa A ®èi víi DOS; nÕu æ ®Üa A kh«ng t×m
thÊy, nã chuyÓn qua xem xÐt æ ®Üa C.
♣ boot sector
R·nh ghi khëi ®éng R·nh ®Çu tiªn (r·nh 0) trªn c¸c ®Üa lo¹i t-
¬ng thÝch víi IBM PC. Sau khi bËt më m¸y, phÇn mÒm khëi ®éng
trong ROM sÏ ra lÖnh cho m¸y tÝnh ®äc khèi d÷ liÖu ®Çu tiªn
trªn r·nh nµy vµ n¹p vµo m¸y bÊt kú ch¬ng tr×nh nµo t×m thÊy ë
®©y. NÕu m¸y ®äc mét ®Üa hÖ thèng th× ch¬ng tr×nh trong
b¶ng ghi khëi ®éng sÏ híng m¸y tÝnh vµo th môc gèc ®Ó n¹p MS-
DOS vµo m¸y
♣ warm boot
Khëi ®éng nãng Khëi ®éng l¹i hÖ thèng trong t×nh tr¹ng m¸y
®ang cã ®iÖn vµ ®ang ho¹t ®éng; ®©y lµ ®éng t¸c, vÒ mÆt
®iÖn tö, t¬ng ®¬ng víi viÖc bËt më ®iÖn cho hÖ thèng, v× nã
xãa bé nhí vµ n¹p l¹i hÖ ®iÒu hµnh, nhng æ ®Üa cøng kh«ng bÞ
ngng råi khëi ®éng l¹i. Khëi ®éng nãng ®îc a thÝch h¬n khëi
®éng nguéi v× Ýt g©y sèc cho c¸c linh kiÖn ®iÖn tö vµ ®iÖn
trong m¸y. Víi m¸y tÝnh lo¹i t¬ng thÝch IBM PC th× Ên Ctrl + Alt
+ Del ®Ó khëi ®éng hÖ thèng, mÆc dï ph¬ng ph¸p nµy kh«ng
ph¶i lóc nµo còng më khãa ®îc cho hÖ. B¹n còng cã thÓ thùc
hiÖn khëi ®éng nãng b»ng c¸ch Ên nót reset, hoÆc ®èi víi m¸y
Macintosh lo¹i cò th× Ên chuyÓn m¹ch cña ngêi lËp ch¬ng tr×nh.
Nh÷ng m¸y Mac lo¹i míi th× cã nót Restart trªn bµn phÝm
♣ IRQ
ViÕt t¾t cña interrupt request
§êng d©y yªu cÇu ng¾t §èi víi c¸c m¸y tÝnh t¬ng thÝch IBM
PC, ®©y lµ c¸c ®êng d©y mµ c¸c thiÕt bÞ ngo¹i vi (nh) m¸y in
hoÆc modem dïng ®Ó göi c¸c th«ng b¸o chó ý cho bé vi xö lý,
khi c¸c thiÕt bÞ nµy ®ang s½n sµng ph¸t hoÆc thu d÷ liÖu.
♣ BUS
Bus; kªnh; tuyÕn
§êng dÉn ®iÖn néi bé mµ theo ®ã c¸c tÝn hiÖu ®îc truyÒn tõ
bé phËn nµy ®Õn bé phËn kh¸c trong m¸y tÝnh. M¸y tÝnh c¸
nh©n cã thiÕt kÕ bus cña bé vi xö lý theo ba lo¹i ®êng dÉn: - Bus
d÷ liÖu truyÒn d÷ liÖu xu«i ngîc gi÷a bé nhí vµ bé vi xö lý. - Bus
®Þa chØ x¸c ®Þnh vÞ trÝ nhí nµo sÏ ®îc ®a vµo ho¹t ®éng. - Bus
®iÒu khiÓn truyÒn c¸c tÝn hiÖu cña c¸c bé phËn ®iÒu khiÓn.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 15
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
Ngêi ta sÏ ph¸t triÓn bus d÷ liÖu cña m¸y b»ng c¸ch nèi bé xö lý
víi mét hoÆc nhiÒu khe c¾m më réng, vµ gäi lµ bus më réng
( expansion bus). bus d÷ liÖu, bus ®Þa chØ, vµ bus më réng
®Òu ®îc m¾c nèi theo nh÷ng hµng d©y dÉn song song, cho nªn
tÊt c¶ c¸c bÝt cÇn göi ®i sÏ ®îc truyÒn cïng mét lóc ®ång thêi,
gièng nh 16 hoÆc 32 chiÕc « t« dµn hµng ngang cïng ch¹y vÒ
mét híng trªn xa lé cao tèc. Cã ba lo¹i cÊu tróc bus thêng gÆp
phæ biÕn trong thÞ trêng m¸y tÝnh IBM PC vµ t¬ng thÝch PC. -
Bus ISA ( Industry Standard Architecture). §©y lµ bus 16 bit, ®Çu
tiªn ®îc x©y dùng ®Ó dïng cho c¸c m¸y tÝnh AT ( Advanced
Technology). Bus nµy bao gåm nh÷ng khe c¾m më réng 8 bit
®Ó t¬ng thÝch víi c¸c bé ®iÒu hîp cò, vµ khe c¾m 16 bit dïng
cho nh÷ng bé ®iÒu hîp kiÓu AT. - Bus MCA ( Micro Chanel
Architecture). Lo¹i bus 32 bit së h÷u riªng ®îc dïng trong c¸c m¸y
tÝnh IBM PS/ 2 cao cÊp. - Bus EISA ( Enhanced Industry Standard
Architecture). Lo¹i bus 32 bit, nhng kh¸c víi bus MCA lµ cã thÓ t-
¬ng thÝch ngîc víi c¸c bé ®iÒu hîp ISA. TÝnh chÊt réng r·i cña 32
bit chØ ®îc sö dông mét phÇn. MÆc dï c¸c ®êng dÉn trong bus
néi bé cña bé xö lý ho¹t ®éng ë tèc ®é cao phï hîp víi bé xö lý
cña b¹n, nhng bus më réng th× ho¹t ®éng víi tèc ®é thÊp h¬n
nhiÒu - EISA ë 8. 33 MHZ vµ MCA ë 10 MHZ. bus Local (lµ mét lo¹i
®êng dÉn tèc ®é cao liªn kÕt bé xö lý cña m¸y tÝnh víi vµi ba
khe c¾m më réng) ®· ®îc x©y dùng ®Ó t¨ng tèc ®é cho viÖc
hiÖn h×nh video trong c¸c ch¬ng tr×nh dïng nhiÒu ®å ho¹ nh
Microsoft Windows ch¼ng h¹n.
B¹n nªn:
B¹n cã bÞ bèi rèi khi ph¶i quyÕt ®Þnh chän lo¹i bus nµo ®èi
víi chiÕc m¸y tÝnh ®Þnh mua hay kh«ng? NÕu ®ang ch¹y
Microsoft Windows, b¹n h·y chän mét hÖ m¸y cã hiÓn thÞ local
bus. C¸c hÖ m¸y nµy sÏ cho phÐp hiÓn thÞ mµn h×nh nhanh h¬n
nªn phï hîp víi c¸c ch¬ng tr×nh øng dông Windows dïng nhiÒu
®å ho¹.
♣ Data bus
Mét ®êng dÉn ®iÖn tö néi bé cho phÐp bé vi xö lý cã thÓ
tiÕn hµnh trao ®æi d÷ liÖu víi bé nhí truy cËp ngÉu nhiªn ( RAM).
§é réng cña bus d÷ liÖu, thêng 16 hoÆc 32 bit, sÏ qui ®Þnh sè l-
îng d÷ liÖu cã thÓ truyÒn cïng mét lóc nhiÒu hay Ýt.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 16
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
♣ Address bus
Bus ®Þa chØ
Kªnh ®iÖn tö néi bé dÉn tõ bé vi xö lý ®Õn bé nhí truy cËp
ngÉu nhiªn ( RAM). §Þa chØ cña c¸c vÞ trÝ lu tr÷ trong bé nhí ®îc
truyÒn theo kªnh nµy. Gièng nh c¸ch tæ chøc bu ®iÖn, mçi vÞ
trÝ nhí cã mét con sè hay ®Þa chØ riªng, vµ bus ®Þa chØ lµ ph-
¬ng tiÖn ®Ó bé vi xö lý cã thÓ truy cËp vµo mäi vÞ trÝ trong bé
nhí. §é réng (sè lîng d©y dÉn) cña bus ®Þa chØ sÏ qui ®Þnh sè l-
îng vÞ trÝ nhí cùc cùc ®¹i mµ bé vi xö lý cã thÓ tiÕn hµnh ®Þa
chØ ho¸, vµ do ®ã qui ®Þnh dung lîng cùc ®¹i cña bé nhí. C¸c
m¸y tÝnh c¸c nh©n IBM cò sö dông c¸c bus ®Þa chØ réng 20 bit (
20 d©y dÉn) nªn chØ cã thÓ ph©n biÖt vµ sö dông tèi ®a lµ 2
lòy thõa 20 vÞ trÝ nhí ( 1 M RAM). Víi bus ®Þa chØ réng 32 bit,
c¸c m¸y tÝnh t¬ng thÝch IBM PC lo¹i míi cã thÓ ®Þa chØ ho¸ cùc
®¹i ®Õn 4 gigabyte RAM
♣ TCP/IP
ViÕt t¾t cña Transfer Control Protocol/Internet Protocol
Mét tËp c¸c tiªu chuÈn (c¸c giao thøc) dïng cho qu¸ tr×nh ph¸t
truyÒn vµ söa lçi ®èi víi c¸c d÷ liÖu, cho phÐp chuyÓn d÷ liÖu tõ
m¸y tÝnh ®îc ghÐp víi m¹ng Internet sang c¸c m¸y tÝnh kh¸c.
♣ VGA
ViÕt t¾t cña Video Graphics Array
Mét tiªu chuÈn hiÓn thÞ ®å häa mµu ¸nh x¹ bit, ®îc IBM giíi
thiÖu vµo n¨m 1987 cïng víi lo¹t m¸y tÝnh PS/ 2 cña hä. Bé ®iÒu
hîp VGA vµ mµn h×nh lo¹i t¬ng tù cã kh¶ n¨ng hiÓn thÞ 256 mµu
biÕn ®æi liªn tôc cïng mét lóc, víi ®é ph©n gi¶i 640 pixel chiÒu
ngang vµ 480 dßgn chiÒu däc. M¹ch VGA t¬ng thÝch lïi víi tÊt c¶
c¸c chuÈn hiÓn thÞ tríc, bao gåm CGA, MDA, vµ EGA cao h¬n
EGA kh«ng nh÷ng chØ v× ®é ph©n gi¶i cao, mµ cßn v× c«ng
nghÖ VGA lu«n gi÷ v÷ng tû lÖ co d·n cña c¸c h×nh ®å häa trªn
mµn h×nh. ChuÈn VGA còng dïng c«ng nghÖ tÝn hiÑue lèi vµo
d¹ng t¬ng tù ®Ó t¹o ra mét sè lîng kh«ng h¹n chÕ c¸c mµu s¾c
biÕn ®æi theo mét d·i liªn tôc; cßn EGA dïng c«ng nghÖ mµn
h×nh sè nªn bÞ giíi h¹n vÒ sè lîng c¸c møc cêng ®é mµu. ChuÈn
VGA cña IBM ®· ®îc c¸c cöa hµng thuéc nhãm ba n©ng lªn cao
h¬n, hä ®a ra c¸c bé ®iÒu hîp VGA cã kh¶ n¨ng hiÓn thÞ thªm
hai chÕ ®é ®å häa bæ sung. §ã lµ chÕ ®é Super VGA n©ng cao
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 17
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
cã ®é ph©n gi¶i 1024 x 786. C¸c chÕ ®é nµy ®Òu cã 256 mµu
®îc hiÓn thÞ ®ång thêi.
♣ EGA
ViÕt t¾t cña Enhanced Graphics Adapter
Card EGA Bé ®iÒu hîp hiÓn thÞ ®å ho¹ mµu, ¸nh x¹ bit, dïng
cho c¸c lo¹i m¸y tÝnh t¬ng hîp-IBM PC. Card ®iÒu hîp EGA cã thÓ
hiÓn thÞ 16 mµu ®ång thêi víi ph©n gi¶i 640 pixel chiÒu ngang
vµ 350 dßng chiÒu däc. Mêi s¸u mµu nµy ®îc chän tõ palette
mµu cña EGA chøa tÊt c¶ 64 mµu, nÕu b¹n kÓ c¶ mµu ®en vµ
c¸c bãng mµu x¸m
♣ CARD
Mét board m¹ch ®iÖn tö ®îc thiÕt kÕ ®Ó c¾m võa vµo mét
khe cña bus më réng trong m¸y tÝnh. §ång nghÜa víi bé ®iÒu hîp
( adapter)
♣ PCMCIA
ViÕt t¾t cña Personal Computer Memory Card International
Association ¦
Mét hiÖp héi th¬ng m¹i quèc tÕ ®· x©y dùng c¸c tiªu chuÈn
cho c¸c thiÕt bÞ, nh m«dem vµ c¸c æ ®Üa cøng ®Æt ngoµi
ch¼ng h¹n, cã thÓ c¾m dÔ dµng vµo c¸c lo¹i m¸y tÝnh notebook.
♣ Plug and Play
Mét tiªu chuÈn vÒ phÇn cøng míi næi lªn trong c«ng nghÖ ®èi
víi c¸c bé phËn phÇn øng bæ sung thªm trong m¸y tÝnh, yªu cÇu
c¸c bé phËn ®ã cã kh¶ n¨ng tù ®ång nhÊt ho¸, vµ ®¸p øng yªu
cÇu trong mét lo¹i tiªu chuÈn. Tiªu chuÈn Plug and Play (c¾m vµo
lµ ch¹y) ®ßi hái phÇn cøng lÉn phÇn mÒm ®Òu ph¶i thùc hiÖn
nhiÖm vô cña m×nh. PhÇn cøng ®ã lµ BIOS lo¹i Plug and Play cã
kh¶ n¨ng nhËn biÕt ®îc c¸c bé phËn m¸y cña hÖ thèng ngay khi
khëi ®éng m¸y tÝnh. Sau ®ã BIOS sÏ duy tr× b¸o ®éng vÒ bÊt
kú nh÷ng thay ®æi cÊu h×nh quan träng nµo mµ b¹n cã thÓ
g©y ra, nªn nã cã thÓ chuyÓn nh÷ng th«ng tin nµy cho hÖ ®iÒu
hµnh. PhÇn mÒm nµy lµ méthÖ ®iÒu hµnh phï hîp víi Plug and
Play. Víi chuÈn Plug and Play b¹n kh«ng cÇn ph¶i "cµi ®Æt" c¸c
thiÕt bÞ; b¹n kh«ng ph¶i quan t©m ®Õn c¸c cÇu nèi vµ c¸c
chuyÓn m¹ch dip, hoÆc c¸c driver m¸y in t¬ng thÝch víi phÇn
mÒm ®èi víi c¸c lo¹i m¸y in míi nhÊt. C¬ së ®· ®îc cµi ®Æt cña
c¸c thiÕt bÞ ISA kh«ng t¬ng hîp víi Plug and Play, mÆc dï thÕ hÖ
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 18
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
kÕ tiÕp cña c¸c bé ®iÒu hîp m¹ng, c¸c modem fax, vµ c¸c thiÕt
kÕ kh¸c sÏ t¬ng hîp. Chóng ta sÏ ®îc chøng kiÕn c¸c thiÕt bÞ Plug
and Play trµn ngËp thÞ trêng vµo n¨m 1995, khi bé phËn lµm cho
phï hîp cña hÖ ®iÒu hµnh xuÊt hiÖn.
♣ FDHD
ViÕt t¾t cña floppy drive high density
-Super Drive
Mét lo¹i æ ®Üa mÒm 31 / 2 inch c¶i tiÕn, hiÖn nay víi tiªu
chuÈn trong m¸y tÝnh Macintosh ( 400 K, 800 K, vµ 1. 4 M). Víi sù
gióp ®ì cña phÇn mÒm Apple File Exchange cña h·ng Apple cã
trong tÊt c¶ c¸c phÇn mÒm hÖ thèng Macintosh, æ ®Üa nµy
còng cã thÓ ®äc vµ ghi vµo c¸c lo¹i ®Üa DOS 720 K vµ 1. 44 M.
Nã cßn cã thÓ ®Þnh d¹ng theo khu«n thøc DOS. Lêi khuyªn: Nhê
SuperDrive, b¹n cã thÓ di chuyÓn c¸c tÖp d÷ liÖu mét c¸ch dÔ
dµng gi÷a c¸c hÖ thèng IBM PC vµ Macintosh. §Ó ®¹t ®îc møc
®é cao h¬n vÒ kh¶ n¨ng t¬ng hîp d÷ liÖu, b¹n h·y chän dïng
cïng mét ch¬ng tr×nh øng dông cho c¶ hai hÖ thèng. Gi¶ sö b¹n
ch¹y phiªn b¶n Macintosh cña Microsoft Word trªn m¸y Mac vµ
phiªn b¶n Windows trªn m¸y PC. Phiªn b¶n Mac cña Word cã thÓ
®äc vµ ghi vµo khu«n thøc Windows kh«ng cã bÞ bÊt kú mét
khu«n thøc nµo.
♣ UPS
ViÕt t¾t cña uninterruptible power supply
Nguån cÊp ®iÖn liªn tôc
Mét bé acquy cã thÓ cung cÊp ®iÖn liªn tôc cho hÖ m¸y tÝnh
ngay c¶ trong trêng hîp mÊt ®iÖn líi. Bé acquy nµy ®îc n¹p trong
suèt thêi gian bËt ®iÖn m¸y tÝnh, vµ sÏ chuyÓn sang chÕ ®é
ph¸t ®iÖn ®Ó nu«i m¸y, khi mÊt ®iÖn líi, trong thêi gian 10 phót
trë nªn. Víi kho¶ng thêi gian ®ã b¹n cã thÓ tiÕn hµnh mäi thñ tôc
cÊt gi÷ l¹i d÷ liÖu vµ t¾t m¸y tÝnh theo ®óng quy c¸ch. Lêi
khuyªn : Bé nguån cung cÊp ®iÖn liªn tôc chØ lµ mét thiÕt bÞ
cung cÊp t¹m, ph¶i cã mét thêi gian chuyÓn ®æi, dï rÊt ng¾nm
nªn nh÷ng có mÊt ®iÖn ®ét ngét cã thÓ sÏ lµm mÊt nh÷ng d÷
liÖu quan träng.
♣ CMOS
ViÕt t¾t cña Complementary Metal-Oxide Semiconductor
Chip CMOS
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 19
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
Mét chip Ýt tèn n¨ng lîng, ®îc chÕ t¹o ®Ó thùc hiÖn ®óng c¸c
chøc n¨ng cña c¸c chip kh¸c, nh c¸c chip nhí hoÆc c¸c bé vi xö lý.
Chip CMOS ®îc sö dông trong c¸c m¸y tÝnh x¸ch tay ch¹y pin vµ
trong c¸c bé phËn m¸y yªu cÇu Ýt tiªu hao ®iÖn. ThuËt ng÷
CMOS còng ®îc g¸n cho mét chip CMOS ®Æc biÖt dïng lµm
®ång hå thêi gian thùc g¾n trªn board mÑ, ®ång thêi dïng ®Ó l-
u tr÷ cÊu h×nh c¬ së cña hÖ thèng bao gåm c¸c th«ng sè vÒ
chñng lo¹i æ cøng vµ æ mÒm, dung lîng bé nhí ®· l¾p ®Æt, vµ
c¸c th«ng sè thiÕt lËp vÒ tr¹ng th¸i ®îi. C¸c th«ng sè nµy sÏ ®îc
gi÷ l¹i khi m¸y tÝnh t¾t ®iÖn nhê mét bé pin nu«i.
♣ Chip
Lo¹i m¹ch ®iÖn tö siªu nhá ®îc s¶n xuÊt hµng lo¹t trªn c¬ së
mét m¶nh silic nhá. Lo¹i m¹ch ®iÖn tö nµy b¾t ®Çu xuÊt hiÖn tõ
n¨m 1947, cïng víi thêi kú ph¸t sinh ra transitor, mét linh kiÖn
®¶o tr¹ng th¸i vµ khuyÕn ®¹i, dïng thay thÕ cho c¸c ®Ìn ®iÖn tö
cång kÒnh, tèn ®iÖn vµ kh«ng tin cËy. Còng nh Transitor, tr×nh
®é kü thuËt thêi ®ã ®· kh«ng gi¶i quyÕt ®îc mét vÊn ®Ò khã
kh¨n lín, mµ bÊt kú h·ng nµo còng gÆp, lµ viÖc m¾c nèi tÊt c¶
c¸c linh kiÖn vµo víi nhau ë bªn trong. Ngêi ta ®· x©y dùng
nhiÒu quy tr×nh tù ®éng kh¸c nhau, nhng cuèi cïng còng cã mét
vµi d©y nèi vµ mèi hµn ph¶i lµm b»ng tay, nªn c¸c linh kiÖn
®iÖn tö phøc hîp rÊt ®¾t tiÒn. Trong nh÷ng n¨m cuèi cña thËp
kû 50, Jack Kilby (mét kü s cña h·ng Texas Instruments) vµ
Robert Noyce (mét kü s cña h·ng Fairchild Semiconductor) ®·
chÕ t¹o ®îc m¹ch tÝch hîp, mét chip s¶n xuÊt tõ c¸c vËt liÖu b¸n
dÉn, cã thÓ sao ®óng chøc n¨ng cña mét sè transistor vµ c¸c linh
kiÖn ®iÖn tö kh¸c. C¸c m¹ch tÝch hîp ®Çu tiªn chØ chøa d¨m ba
phÇn tö m¹ch, nhng víi ph¬ng ph¸p c«ng nghÖ nh vËy, hiÖn nay
®· cã thÓ chÕ t¹o ®îc mêi s¸u triÖu phÇn tö trªn mét chip nhá
®Õn møc cã thÓ ®Æt trªn ®Çu ngãn tay. Quan träng h¬n nhiÒu
vÒ mÆt kinh tÕ x· héi so víi viÖc rót nhá kÝch thíc chip lµ kh¶
n¨ng chÕ t¹o hµng lo¹t lín víi gi¸ thÊp. Bé vi xö lý Pentium cña
Intel hiÖn nay lµ mét vÝ dô, b¸n víi gi¸ 1. 000 ®ång nhng vÒ mÆt
®iÖn tö nã t¬ng ®¬ng víi mét m¸y tÝnh lín gi¸ vµi triÖu ®«la míi
chØ c¸ch 20 n¨m tríc. Nh÷ng thµnh qu¶ cña c«ng nghÖ chÕ t¹o
chip ®· t¹o kh¶ n¨ng cho kü thuËt m¸y tÝnh th©m nhËp s©u
réng vµo x· héi.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 20
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
♣ FAT
ViÕt t¾t cña file allocation table
B¶ng ph©n bè tÖp, b¶ng ®Þnh vÞ tÖp Mét b¶ng Ên trªn ®Üa
mÒm hoÆc ®Üa cøng dïng ®Ó lu gi÷ th«ng tin vÒ c¸ch thøc c¸c
tÖp tin ®· ®îc cÊt gi÷ nh thÕ nµo trong c¸c cluster riªng biÖt,
kh«ng nhÊt thiÕt liÒn nhau. B¶ng ph©n bè tÖp dïng mét ph¬ng
ph¸p ®¬n gi¶n, rÊt gièng cuéc thu gom r¸c cña nh÷ng ngêi quÐt
®êng, ®Ó theo dâi dÊu vÕt cña d÷ liÖu. Trong kho¶n môc FAT
®èi víi cluster ®Çu tiªn lµ ®Þa chØ cña cluster thø hai ®îc sö
dông ®Ó lu tr÷ tÖp ®ã. Trong kho¶ng môc FAT ®èi víi cluster
thø hai lµ ®Þa chØ cña cluster thø ba, cø nh thÕ tiÕp tôc cho
®Õn kho¶n môc cña cluster cuèi cïng chøa m· kÕt thóc cña tÖp.
V× chØ cã duy nhÊt b¶ng nµy cho biÕt c¸ch t×m d÷ liÖu trªn
®Üa, cho nªn DOS sÏ thµnh lËp vµ duy tr× hai b¶n sao cña FAT
®Ó ®Ò phßng mét bÞ háng.
♣ FILE Fragmentation
Sù ph©n ®o¹n tÖp, (sù) chia rêi tÖp Sù ph©n bè tÖp tin vµo
trong c¸c sector kh«ng liÒn nhau trªn ®Üa mÒm hoÆc ®Üa
cøng. Cã sù ph©n ®o¹n v× cã nhiÒu t¸c vô xo¸ tÖp vµ ghi tÖp
x¶y ra. Sau khi thµnh lËp vµ xo¸ nhiÒu tÖp trªn ®Üa, c¸c tÖp cßn
l¹i sÏ kh«ng cßn n»m trong c¸c cluster liÒn nhau. LÇn sau cïng cÊt
gi÷ mét tÖp hoÆc cµi ®Æt vµo mét ch¬ng tr×nh mãi, DOS sÏ lu
tr÷ c¸c d÷ liÖu ®ã vµo nh÷ng cluster nµo cßn trèng gi÷a c¸c
tÖp ®ang cã mÆt. §Çu tõ ®äc/ghi sÏ ph¶i di chuyÓn trªn nh÷ng
®o¹n ®êng dµi ®Ó t×m kiÕm vµ phôc håi l¹i mét tÖp ®· bÞ chia
rêi vôn ra kh¾p mÆt ®Üa. T¸c vô ch¾p liÒn sÏ n©ng hiÖu suÊt
ho¹t ®éng cña ®Üa lªn ®Õn 50 phÇn tr¨m b»ng c¸ch ghi l¹i c¸c
tÖp, sao cho chóng ®îc xÕp vµo trong c¸c cluster liÒn nhau.
♣ Defragmentation
Sù ch¾p liÒn Mét thñ tôc nh»m ghi l¹i tÊt c¶ c¸c tÖp trªn ®Üa
cøng, sao cho c¸c bé phËn cña c¸c tÖp ®Òu ®îc ghi trªn c¸c
sector liÒn nhau. KÕt qu¶ sÏ lµm t¨ng tèc ®é truy t×m th«ng tin
trªn ®Üa lªn 75 phÇn tr¨m. Trong qu¸ tr×nh ghi b×nh thêng, c¸c
tÖp trªn ®Üa cøng bÞ chia nhá, vµ c¸c bé phËn cña tÖp n»m r¶i
r¸c trªn kh¾p ®Üa cho nªn lµm chËm c¸c t¸c vô truy t×m. Lêi
khuyªn : MS-DOS cã tr×nh tiÖn Ých ch¾p liÒn DEFRAG. Nªn cho

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 21
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
ch¹y DEFRAG mçi th¸ng mét lÇn ®Ó t¨ng hiÖu suÊt cña hÖ m¸y
mµ kh«ng g©y h¹i cho ®Üa cøng.

♣ DIP
ViÕt t¾t cña dual in-line package
Mét dông cô ®Ó ®ãng gãi vµ l¾p g¾n dïng cho c¸c m¹ch tÝch
hîp. Ch¼ng h¹n, DIP lµ c¸ch ®ãng gãp ®îc a thÝch cña lo¹i chip
DRAM. Lo¹i vá nµy ®îc chÕ t¹o b»ng mét vËt liÖu nhùa cøng, bäc
kÝn vi m¹ch, c¸c ®Çu ra cña m¹ch ®îc nèi víi nh÷ng ch©n nhän
®Çu, híng xuèng díi vµ xÕp thµnh hai hµng th¼ng song song.
C¸c ch©n nµy ®îc thiÕt kÕ ®Ó c¾m ch¾c ch¾n vµo ®Õ c¾m;
b¹n còng cã thÓ hµn chóng trùc tiÕp xuèng board m¹ch in.
B¹n nªn chó ý:
Kh«ng nªn th¸o hoÆc l¾p c¸c m¹ch DIP nÕu kh«ng biÕt c¸ch.
Cã thÓ b¹n sÏ lµm cong hoÆc gÉy c¸c ch©n vi m¹ch.
♣ SIMM
ViÕt t¾t cña single in-line memory module
M« ®un nhí mét hµng ch©n ( SIMM). Mét ®¬n vÞ nhí c¾m
b»ng ch©n chøa tÊt c¶ c¸c chip cÇn thiªt ®Ó bæ sung thªm 256
K, 1 M, hoÆc 2 M vµo bé nhí truy cËp ngÉu nhiªn cho m¸y tÝnh
cña b¹n.
♣ VESA
ViÕt t¾t cña Video Electronic Standards Association
-video standard:
ChuÈn video Tiªu chuÈn ®èi víi c¸c mµn h×nh m¸y tÝnh, ®îc
x©y dùng sao cho c¸c nhµ so¹n th¶o phÇn mÒm cã thÓ dù liÖu
®îc c¸ch thøc c¸c ch¬ng tr×nh cña hä sÏ xuÊt hiÖn trªn mµn
h×nh nh thÕ nµo. Trong lÜnh vùc ®iÖn to¸n c¸ nh©n t¬ng thÝch
víi IBM, hÇu hÕt c¸c tiªu chuÈn video ®Òu do IBM thµnh lËp, trõ
tiªu chuÈn Hercules Graphics Adapter. C¸c tiªu chuÈn míi dïng
cho mµn h×nh ph©n gi¶i cao th× ®ang ®îc x©y dùng bëi hiÖp
héi Video Electronics Standards Association ( VESA) mµ IBM lµ
mét thµnh viªn. Nh÷ng tiªu chuÈn video phá dông nhÊt ®Òu cã
kh¶ n¨ng t¬ng thÝch ngîc; chuÈn EGA ch¼ng h¹n, cã mét sè chÕ
®é ®¸p øng víi hÇu nh bÊt kú chÕ ®é nµo lo¹i cò, kÓ c¶ HGA
( Hercules Graphics Adapter). HÇu hÕt c¸c tiªu chuÈn video ®Òu
n»m trong hai chÕ ®é c¬ b¶n : chÕ ®é v¨n b¶n vµ chÕ ®é ®å
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 22
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
häa ¸nh x¹ bÞt. Ngoµi ra cßn cã rÊt nhiÒu tiªu chuÈn së h÷u riªng
cña c¸c h·ng nãi chung ®Òu dïng cho c¸c mµn h×nh ph©n gi¶i
cao trong c¸c øng dông ®Æc biÖt, nh ®a ph¬ng tiÖn hay thiÕt
kÕ b»ng m¸y tÝnh ch¼ng h¹n. NÕu b¹n chän dïng mét hÖ video
cã tiªu chuÈn së h÷u riªng th× ph¶i chó ý cã mét sè ch¬ng tr×nh
cña b¹n cã thÓ sÏ kh«ng phï hîp víi tiªu chuÈn ®ã
-VL-BUS
Mét tiªu chuÈn quy ®Þnh c¸c ®Æc trng vÒ c¸c mÆt ®iÖn, logic,
vËt lý, vµ c¬ khÝ c¸c lo¹i local bus tèc ®é cao (mét lo¹i buýt më
réng nèi trùc tiÕp víi bé xö lý trung t©m cña m¸y tÝnh). Tiªu
chuÈn nµy ®îc hiÖp héi Video
♣ ALU
ViÕt t¾t cña arithmetic-logic unit
§¬n vÞ sè häc-logic ( ALU) Mét bé phËn trong bé xö lý trung
t©m ( CPU) dïng ®Ó thùc hiÖn c¸c phÐp tÝnh sè häc vµ logic c¬
b¶n trªn c¬ së c¸c d÷ liÖu
♣ CISC
ViÕt t¾t cña complex instruction set computer
M¸y tÝnh cã tËp lÖnh phøc hîp
Mét lo¹i ®¬n vÞ xö lý trung t©m ( CPU) cã thÓ nhËn biÕt trªn
100 chØ lÖnh, ®ñ ®Ó tiÕn hµnh hÇu hÕt c¸c phÐp ®iÖn to¸n
mét c¸ch trùc tiÕp. HÇu hÕt c¸c bé vi xö lý ®Òu lµ c¸c chip CISC.
Tuy vËy, viÖc sö dông c«ng nghÖ RISC ®ang ngµy cµng phæ
biÕn h¬n trong c¸c tr¹m c«ng t¸c chuyªn dông, vµ hy väng sÏ ®îc
®a vµo trong m¸y tÝnh c¸ nh©n vµo kho¶ng gi÷a nh÷ng n¨m
90.
♣ RISC
ViÕt t¾t cña reduced instruction set computer
M¸y tÝnh dïng tËp lÖnh rót gän ( RISC) Mét lo¹i ®¬n vÞ xö lý
trung t©m ( CPU), trong ®ã sè lîng lÖnh mµ bé xö lý ph¶i thùc
hiÖn, ®îc gi¶m ®Õn cùc tiÓu ®Ó t¨ng tèc ®é xö lý. C¸c bé vi xö
lý nh Intel 80386 nhËn biÕt tèt trªn 100 lÖnh ®Ó thùc hiÖn nhiÒu
qu¸ tr×nh ®iÖn to¸n kh¸c nhau, nhng nÕu chip cã kh¶ n¨ng qu¶n
lý cµng nhiÒu lÖnh th× ch¹y cµng chËm ®èi víi mäi lÖnh. Ys
®Þnh cña cÊu tróc RISC lµ rót gi¶m tËp lÖnh ®Õn giíi h¹n cùc
tiÓu, b»ng c¸ch chän riªng c¸c lÖnh ®îc sö dông trong hÇu hÕt
thêi gian, vµ tèi u ho¸ chóng ®Ó thùc hiÖn víi kh¶ n¨ng nhanh
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 23
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
nhÊt cã thÓ ®îc. C¸c lÖnh ®Ó l¹i ngoµi chip th× ph¶i ®îc thùc
hiÖn b»ng c¸c liªn hîp chóng víi nhau, nhng v× c¸c lÖnh nµy rÊt
Ýt khi dïng ®Õn, nªn bé xö lý RISC thêng ch¹y nhanh h¬n bé xö
lý CISC cïng lo¹i ®Õn 50 hoÆc 75 phÇn tr¨m. C¸c bé vi xö lý RISC
còng Ýt tèn kÐm h¬n trong thiÕt kÕ, gì rèi, vµ chÕ t¹o, v× chóng
Ýt phøc t¹p. Tuy nhiªn, viÖc ®¬n gi¶n ho¸ bé vi xö lý ®· ®Æt
mét g¸nh nÆng lªn vai ngêi lËp tr×nh, v× hä ph¶i phôc håi l¹i sù
phøc t¹p b»ng c¸ch viÕt nh÷ng ch¬ng tr×nh dµi h¬n. Nãi chung,
sù ph¸t triÓn phÇn mÒm kh«ng thÓ biÓu hiÖn cïng mét xu híng
®Çy Ên tîng nh sù t¨ng hiÖu qu¶ ®· chøng tá râ rµng trong c«ng
nghiÖp chÕ t¹o phÇn cøng - thËm chÝ trong thùc tÕ cßn ngîc l¹i.
Chi phÝ cña viÖc ph¸t triÓn cña ch¬ng tr×nh øng dông míi lín
®Õn møc tÊt c¶ c¸c c«ng ty dï lµ m¹nh nhÊt còng kh«ng d¸m bá
ra ®Ó kinh doanh. V× lý do ®ã, cã mét sè ý kiÕn ph¶n b¸c cho lµ
nªn phøc t¹p ho¸ phÇn cøng ®Ó cho nh÷ng ngêi lËp tr×nh cã thÓ
rót gän ®îc c«ng viÖc cña hä. Ph¸t biÓu nµy cã thÓ g©y tranh
luËn v× c¸c bé vi xö lý "b×nh thêng" hiÖn nay (gäi lµ c¸c m¸y
tÝnh cã tËplÖnh phøc t¹p, gäi t¾c lµ CISC) ®· ®uæi kÞp c«ng
n¨ng cña c¸c bé xö lý RISC nhanh nhÊt cña thêi ®iÓm míi chØ
c¸ch hai hoÆc ba n¨m tríc. Tuy vËy, c¸c bé vi sö lý RISC cã thÓ sÏ
t×m ®îc chç trèng trong c¸c øng dông cã môc ®Ých ®Æc biÖt,
nh c¸c m¹ch t¨ng tèc ®å ho¹ ch¼ng h¹n, mµ trong ®ã vÊn ®Ò
tèc ®é ®îc ®Æt lªn hµng ®Çu.
♣ MFM
ViÕt t¾t cña Modified Frequency Modulation
Mét ph¬ng ph¸p ghi th«ng tin d¹ng sè lªn m«i trêng tõ tÝnh, nh
b¨ng vµ ®Üa, b»ng c¸ch lo¹i bá nh÷ng khu vùc d thõa hoÆc
trèng. V× ph¬ng ph¸p m· ho¸ d÷ liÖu MFM lµm t¨ng gÊp ®«i søc
chøa so víi ph¬ng ph¸p ®iÒu tÇn ( FM) tríc kia, nªn ghi theo MFM
thêng ®îc gäi lµ doulbe density (mËt ®é ®«i-DD). MFM thêng ®-
îc dïng mét c¸ch sai lÇm ®Ó m« t¶ cho c¸c bé ®iÒu khiÓn ®Üa
cøng b×nh thêng, phï hîp víi tiªu chuÈn ST- 506 /ST- 412. MFM lµ
ph¬ng ph¸p ®îc dïng gãi d÷ liÖu trªn ®Üa vµ nã kh«ng ®ång
nghÜa víi c¸c tiªu chuÈn giao diÖn æ ®Üa nh ST- 506, SCSI,
hoÆc ESDI
♣ ESDI
ViÕt t¾t cña Enhanced System Device Interface
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 24
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
Mét tiªu chuÈn giao diÖn dïng cho c¸c æ ®Üa cøng. C¸c æ
®Üa theo tiªu chuÈn ESDI cã kh¶ n¨ng truyÒn d÷ liÖu víi tèc ®é
10 ®Õn 15 megabit mçi gi©y, hai ®Õn ba lÇn nhanh h¬n so víi
chuÈn giao diÖn ST- 506 /ST- 412 tríc ®©y. Lo¹i æ ®Üa ESDI
thùc tÕ ®· kh«ng cßn trªn thÞ trêng. C¸c æ ®Üa IDE cã tèc ®é
truy cËp 12 ms hoÆc cao h¬n, vµ dung lîng ®Õn 1750 M, ®Òu
cã gi¸ kh«ng ®¾t, ®ång thêi kh«ng ®ßi hái bÊt kú m¹ch ®iÖn
bæ sung nµo.
♣ ST-506/ST-412
Mét tiªu chuÈn giao diÖn cña ®Üa cøng ®îc sö dông réng r·i
trong c¸c m¸y tÝnh IBM vµ t¬ng thÝch -IBM. C¸c lo¹i æ ®Üa nµy
(ngµy nay kh«ng cßn) cã tèc ®é chËm vµ rÎ tiÒn h¬n so víi c¸c æ
®Üa øng dông c¸c tiªu chuÈn giao diÖn míi nh ESDI, IDE, vµ
SCSI. C¸c ph¬ng ph¸p m· ho¸ MFM vµ RLL ®îc øng dông trong
giao diÖn ST- 506 /ST- 412.
♣ IDE
ViÕt t¾t cña Integrated Drive Electronics
Mét chuÈn giao diÖn cña ®Üa cøng dïng cho c¸c m¸y tÝnh
80286, 80386, 80486, vµ Pentium cã hiÖu suÊt cao vµ gi¸ rÎ.
ChuÈn IDE ®a hÇu hÕt c¸c m¹ch ®iÖn tö ®iÒu khiÓn vµo trong
c¬ cÊu æ ®Üa cøng. Do ®ã, giao diÖn IDE cã thÓ l¾p ngay trªn
board mÑ cña m¸y tÝnh; kh«ng cÇn cã card ®iÒu khiÓn hoÆc
khe më réng n»m ngoµi.
♣ controller card
Card ®iÒu khiÓn Mét bé ®iÒu hîp lµm nhiÖm vô ghÐp nèi c¸c
æ ®Üa vµo m¸y tÝnh. HÇu hÕt c¸c card ®iÒu khiÓn cña m¸y
tÝnh c¸ nh©n ®Òu chøa c¸c m¹ch ®Ó ghÐp nèi cho mét hoÆc
nhiÒu æ ®Üa mÒm vµ æ ®Üa cøng.
♣ RLL
ViÕt t¾t cña Run-Length Limited
Mét ph¬ng ph¸p lu tr÷ vµ phôc håi th«ng tin trªn ®Üa cøng,
lµm t¨ng Ýt nhÊt 50 phÇn tr¨m lîng d÷ liÖu cã thÓ lu tr÷ ®îc so
víi ph¬ng ph¸p mËt ®é kÐp. §¹t ®îc viÖc t¨ng mËt ®é nµy lµ nhê
chuyÓn ®æi d÷ liÖu theo qui c¸ch kü thuËt sè nªn cã thÓ ghi vµo
®Üa ®Æt sÝt h¬n. Tuy nhiªn, chØ thùc hiÖn chuyÓn ®æi ®îc
khi cã bæ sung thªm nh÷ng bé phËn ®iÖn tö phøc t¹p cho thiÕt

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 25
--------
 ThuËt ng÷ tin häc  SV
Ph¹m Quang HiÕu
----------------------------------------------------------------------------------------------------------
----------
bÞ lu tr÷. Do ®ã c¸c æ ®Üa RLL ®¾t tiÒn h¬n c¸c æ ®Üa MFM
cïng lo¹i.
♣ ARLL
ViÕt t¾t cña Advanced Run-Length Limited
Ph¬ng ph¸p RLL c¶i tiÕn. Ph¬ng ph¸p lu tr÷ vµ truy t×m
th«ng tin trªn ®Üa cøng cho phÐp t¨ng mËt ®é cña ph¬ng ph¸p
lu tr÷ RLL ( Run-Length-Limited) lªn 25 phÇn tr¨m ®ång thêi cã
tèc ®é truyÒn d÷ liÖu nhanh h¬n ( 9 Megabit mçi gi©y)

♣ CGA
ViÕt t¾t cña Color Graphics Adapter
Bé ®iÒu hîp CGA
Bé ®iÒu hîp hiÓn thÞ ®å ho¹ ¸nh x¹ bit dïng cho m¸y tÝnh t-
¬ng hîp IBM PC. Bé ®iÒu hîp nµy hiÓn thÞ bèn mµu ®ång thêi víi
®é ph©n gi¶i 200 pixel chiÒu ngang vµ 320 dßng chiÒu däc,
hoÆc hiÓn thÞ mét mµu víi ®é ph©n gi¶i 650 pixel ngang vµ 200
dßng chiÒu däc. Card CGA cã kh¶ n¨ng ®iÒu khiÓn
c¸c mµn h×nh mµu lo¹i tÝn hiÖu tæng hîp vµ c¸c mµn h×nh lo¹i
RGB, nhng ®é ph©n gi¶i kÐm h¬n so víi c¸c bé ®iÒu hîp EGA vµ
VGA.
♣ DA
ViÕt t¾t cña desk accessory
Dông cô v¨n phßng, dông cô bµn giÊy Trong giao diÖn ngêi-m¸y
b»ng ®å häa, ®©y lµ mét bé c¸c ch¬ng tr×nh tiÖn Ých dïng ®Ó
trî gióp c¸c c«ng viÖc v¨n phßng h»ng ngµy, nh ghi c¸c ®iÒu cÇn
nhí, thùc hiÖn tÝnh to¸n b»ng mét m¸y tÝnh sè trªn mµn h×nh,
cËp nhËt b¶ng danh s¸ch tªn vµ sè ®iÖn tho¹i, vµ lµm hiÓn thÞ
mét bé lÞch trªn mµn h×nh.
♣ MCI
ViÕt t¾t cña Media Control Interface
Giao diÖn kiÓm so¸t c¸c ph¬ng tiÖn.
Trong Microsoft Windows, ®©y lµ c¸c ph¸t triÓn ®a ph¬ng
tiÖn, lµm ®¬n gi¶n ho¸ rÊt nhiÒu cho c¸c nhiÖm vô lËp tr×nh
c¸c chøc n¨ng cña thiÕt bÞ ®a ph¬ng tiÖn nh Stop, Play, vµ
Record.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
K2-Tin Hoc §HKTCN-Th¸I Nguyªn 26
--------