You are on page 1of 9

Walka o muzułmańskie umysły

Miłada Jędrysik: W swojej książce "Święta wojna" stawia Pan
tezę, że muzułmański fundamentalizm jako projekt polityczny
skompromitował się i wypalił. Tymczasem, atakując Irak,
Ameryka otworzyła kolejny poligon dla dżihadu. Podobnie
jak kiedyś do Afganistanu, zmierzają tam dziesiątki młodych
pragnących walczyć za wiarę. Sami Irakijczycy również
walczą z USA pod sztandarami fundamentalizmu. Czy nie
powinien Pan zweryfikować swojej tezy?
Gilles Kepel*: Fenomen al Kaidy wyrósł z przekonania islamskich
radykałów, iż ich siła oddziaływania na masy się zmniejsza. Ajman al
Zawahiri, prawa ręka Osamy ben Ladena, w swoich publikacjach
wyraźnie stwierdza, że w latach 90. fundamentaliści ponieśli klęskę. Nie
udało im się przejąć władzy w Egipcie, Algierii, Bośni czy Czeczenii.
Terroryzm miał powtórnie przebudzić masy, ummę, czyli wspólnotę
wiernych. Wybierając odległego wroga - Amerykę - za pomocą
telewizyjnych obrazów przekazywanych na cały świat przez al Dżazirę czy
CNN radykałowie chcieli pokazać masom, że wróg jest słaby, że nadszedł
czas mobilizacji do dżihadu przeciwko całemu światu, gdyż istnieją szanse
na zwycięstwo.
Jednak za wcześnie, by ocenić, do jakiego stopnia ben Laden i jego ludzie
mogą zbić kapitał na Iraku. Rzeczywiście, język rewolty jest w coraz
większym stopniu islamski, również w Palestynie po zabójstwie
przywódców Hamasu - szejka Ahmeda Jasina i Abdelaziza al Rantisiego.
Jednak ta strategia prowadzi donikąd.
Co się stało z politycznym islamem po 11 września? Reżim talibów został
zmieciony z powierzchni ziemi, al Kaida utraciła swoje afgańskie

które się powtarzają na każdym skrawku ziemi. Jednak nie wierzę. co już wcześniej planował . żeby się uodpornić? . Jednak przepaść pomiędzy wrzaskami dżihadystów i ich rzeczywistą potęgą nigdy nie była tak ogromna.Zacznijmy od tego. ale kontroluje sytuację w Pakistanie. Izrael może spokojnie zabijać jednego przywódcę Hamasu po drugim. Irak jest pod amerykańską okupacją.sanktuarium. dlaczego się tam znaleźli. a w Europie Żydów atakują dziś rozwścieczone dzieci muzułmańskich imigrantów. Oczywiście. śladem Algierii. by istniały prawa historii przez duże "P". choć przysparza to USA wiele kłopotów.że w historii istnieją obowiązkowe cykle. Może po prostu musi teraz przez nią przejść. Rząd USA wykorzystał 11 września do nadania większej siły argumentom na rzecz tego. że po feudalizmie musi przyjść kapitalizm itd. sytuacja Izraela jest nie do pozazdroszczenia. nie przeszedł przez "chorobę" fundamentalizmu jak inne państwa muzułmańskie w latach 80. w Oslo Izraelczycy i . Irak. Omar al Beshir jest dziś zainteresowany przede wszystkim sprzedawaniem ropy Ameryce. Jakie błędy popełnili Amerykanie w Iraku? . Niektórzy rzeczywiście uważają. i 90. Maroko musi teraz przejść przez okres fundamentalistyczny.To bardzo postmarksistowski punkt widzenia (śmiech) . trzymany żelazną ręką przez Saddama Husajna. Arafat nie ma żadnej władzy. Prezydent Pervez Musharraf wciąż jest atakowany przez islamskich oponentów. że np. Rządzony przedtem przez fundamentalistów Sudan całkowicie zmienił kurs prezydent gen. Dla Busha i amerykańskich neokonserwatystów proces pokojowy z Oslo zakończył się porażką i zagroził bezpieczeństwu Izraela [w 1993 r.przebudowania Bliskiego Wschodu.

na mocy którego powstała Autonomia Palestyńska . Ze swej strony Amerykanie początkowo nie przywiązywali zbyt dużej wagi do tego. religijne i etniczne . Jednak Irakijczycy szybko doszli do wniosku. Było to strategiczne nieporozumienie: Biały Dom patrzył na Irak przez okulary zimnej wojny. ale trudno jest na razie wywierać na nią nacisk. . Na początku rzeczywiście część mieszkańców Iraku witała ich w ten sposób. Jednocześnie rzucenie na rynek irackiej ropy pozwoliłoby USA na nowe stosunki z Arabią Saudyjską. Że amerykańscy "wyzwoliciele" zostaną powitani słodyczami i kwiatami. że Ameryce nie chodziło tylko o pozbycie się Saddama.jedna piąta światowego zapotrzebowania na to paliwo codziennie przepływa na tankowcach przez cieśninę Ormuz. które zawarłyby pokój z Izraelem i otworzyły drogę do jego integracji na Bliskim Wschodzie. ale o utworzenie protektoratu. która jest uważana za jedną ze współwinnych zamachów z 11 września. że Irak jest krajem podzielonym na plemienne. jak zachowaliby się na ich miejscu mieszkańcy Warszawy czy Pragi. gdyby wojska amerykańskie wyzwoliły ich spod komunistycznego panowania. Uznali.Zgoda. Amerykańskiej administracji wydawało się. że mieszkańcy Bagdadu zachowają się tak.]. W zamierzeniu Busha i neokonserwatystów interwencja w Iraku miała być postrzegana jako szczyt wojny z terrorem. Załamanie produkcji ropy w Arabii Saudyjskiej oznaczałoby katastrofę dla całej światowej gospodarki . zaakceptowania przez sąsiadów.Palestyńczycy zawarli porozumienie pokojowe. bo jest kluczowym producentem ropy. że jedynym sposobem jego zagwarantowania będzie zniszczenie reżimu irackiego i zainstalowanie w Iraku proamerykańskich demokratycznych władz.red.

Brytyjczycy nie mieli innej możliwości. kiedy to szyici powstali przeciwko Brytyjczykom. Walczy tylko o udział w rynku. Najpierw sunnici uczynili z "trójkąta sunnickiego" koszmar dla Amerykanów. Dopóki Ameryka tego jasno nie określi. teraz sunniccy mediatorzy uwalniają . co jest scenariuszem najgorszym z możliwych. Ludziom. którą sprowadzili z saudyjskiego Hidżazu. żeby osłabić Amerykę i wypracować sobie jak najlepszą pozycję przed 30 czerwca. I zmusili ich do wycofania swoich wojsk. Sunnici. mając nadzieję. jedynego lokalnego bogactwa. Jednym z niemądrych posunięć amerykańskiej administracji było zapewnienie. kiedy sytuacja się ustabilizuje. czyli ludzi wielkiego ajatollaha Alego al Sistaniego. Tylko w ten sposób udało im się zachować pokój.. że umiarkowany szyicki establishment przejmie władzę. datą przejęcia władzy. szyici czy Kurdowie są zainteresowani tylko jednym .między radykalnymi szyitami i sunnitami.jaki będzie ich udział w roponośnym ciastku. w Iraku stabilizacji nie będzie. Dziś szyici i sunnici zawarli tymczasowe porozumienie.grupy. Tymczasem Amerykanie próbowali grać kartą szyicką. nie udało im się podporządkować sobie nadżafskiej mardży. Ta strategia poniosła klęskę . . jak oddać władzę w Iraku feudalnym sunnickim przywódcom i dynastii Haszymidów. które walczą teraz ze sobą o kontrolę nad złożami ropy. a to sprawi między innymi. Druga strona nie musi nic robić. którzy znają historię regionu. że szyicki Iran będzie bardziej skłonny do kompromisu z USA. Na koniec zostali postawieni między młotem a kowadłem . że do tego czasu będzie gotowa do jej przekazania. niczym się wykazać. przypomina się sytuacja z 1920 r.Amerykanie dopuścili do pojawienia się grupy Muchtady al Sadra.

który jest Persem. nie tylko rozmawiają. że USA nie są w stanie zagwarantować w Iraku porządku i bezpieczeństwa.Niestety. ale za swe usługi domagają się zapłaty. Nikt nie wie.Amerykanie oświadczyli. jak Sistani wygląda. . Irakijczycy uważali. . że będą rewidować swoją politykę wobec ludzi dawnego reżimu. Zawsze inni przemawiają w jego imieniu. Rok temu. podczas inwazji. którzy dominowali w rządzącej za Saddama partii Baas. Dobrze wykorzystuje ograniczenia mardży . że użyta przez Amerykanów inteligentna broń ich oszczędzi.zakładników i rozmawiają z powstańcami w al Falludży. A zamach w Basrze w zeszłym tygodniu? Walka o władzę i o ropę pochłania życie niewinnych ludzi. Na razie manewruje bardzo zręcznie. że al Sadr ma żółte zęby i od dawna nie był u dentysty.I dlaczego Muchtada al Sadr nie miałby zrobić tego samego? Zdobędzie silną pozycję i przystąpi do negocjacji. podczas gdy każdy wie. oglądaliśmy w telewizji sceny walk. korespondenci wojenni byli o wiele bardziej bezpieczni niż teraz. ale okupacja zamieniła się w klęskę.Sistani. Wojna była wielkim sukcesem militarnym USA. i to chyba dobry znak? . Każdy stara się udowodnić. Ale przynajmniej zjednoczeni przez wspólnego wroga sunnici i szyici rozmawiają ze sobą. Już ją dostają . Tymczasem w erze CNN i al Dżaziry trzeba się pojawiać w telewizji. To oznacza zwiększenie wpływów sunnitów. bardzo słabo mówi po arabsku i dlatego nigdy nie występuje publicznie. oferując im więcej stanowisk w administracji państwowej. a w tle przez mosty na Eufracie przejeżdżały samochody.

gdzie straty cywilne są zminimalizowane. że taka "kosmetyczna" inwazja.ani Turcy. Syryjczycy już są zaniepokojeni tym. by zdobyć serca okupowanych. że Kurdowie przeprowadzili bardzo skuteczną czystkę etniczną . Mało kto wie. wystarczy.to zresztą byłby dobry tytuł dla tego wywiadu. Według mojej wiedzy na kontrolowanych przez nich terytoriach nie ma już prawie żadnych Arabów. nie staje się coraz bardziej prawdopodobny scenariusz libański .W Ameryce wszyscy snują porównania z wojną wietnamską. że syryjscy Kurdowie za pieniądze z Iraku . Ale dziś toczy się gra o złoża ropy w Kirkuku. Trudno dziś przewidzieć. co się zdarzy po 30 czerwca. Kurdowie chlubią się tym. że przez dziesięć lat autonomii w północnym Iraku stworzyli podstawy demokratycznego systemu.Do pewnego stopnia to prawda. będące kością niezgody pomiędzy sunnitami i Kurdami. ani Irańczycy. Jednak Basra to nie Kraków . ale czy w świetle tego. które miałoby decydować o dostępie do kirkuckich złóż . Żaden z sąsiednich krajów nie chce być świadkiem narodzin niepodległego państwa kurdyjskiego. .dezintegracja kraju kontrolowanego przez rywalizujące ze sobą milicje etniczne i wyznaniowe zakończona interwencją mocarstw ościennych? . zaprezentować się jako rozsądny partner i zachować dobre stosunki z USA. że są demokratami. ani Syryjczycy. Na razie starają się nikogo nie antagonizować.Neokonserwatyści byli przekonani. Kurdowie czekają na swoją kolej. co Pan mówi. z Mosulu i innych miast wyjechali również chrześcijanie.Miloszević w Hadze zielenieje pewnie z zazdrości. ale na razie chyba istotnie Irakowi bliżej do Libanu.

. Tymczasem wojna przyczyniła się raczej do odrzucenia idei demokracji jako narzuconej siłą. czy interpretujemy jego wskazania dosłownie. Np. czy też nie. kto kontroluje islam.To zależy od tego. Problem polega na tym. który twierdził. które nie bronią się w świetle współczesnych standardów. . W Starym Testamencie też można znaleźć wskazania.kupują ziemię od miejscowych chrześcijan. jeśli Turcy zdecydują się na konfrontację z Kurdami.Oczywiście. ponieważ byliśmy w stanie spowodować. Wydaliliśmy właśnie z Francji imama. w Arabii Saudyjskiej 35-45 proc. by Kurdowie kontrolowali paliwo wlewane do baków samochodów w Stambule. Ale tak jest napisane w Koranie. Z drugiej strony. że trzeba kamienować kobiety winne cudzołóstwa. Kraje muzułmańskie muszą też stawić czoło nadzwyczajnej eksplozji demograficznej i zacofanemu systemowi edukacji. Nie są entuzjastami pomysłu. Oficjalnym celem amerykańskiej interwencji było demokratyzowanie Bliskiego Wschodu. Na Zachodzie też podnoszą się głosy. Ale dziś nikt nie bierze ich pod uwagę. całkowicie zależni od dostaw z Kirkuku. Jednak najbardziej niepokoją się nasi tureccy przyjaciele. Dziś toczy się walka o muzułmańskie umysły. Dopóki w świecie islamu siły działające na rzecz modernizacji nie przeważą. na czym poza . Jacy będą z tych młodych ludzi specjaliści. że o tych standardach nie decyduje wyłącznie duchowieństwo. zajęć na uniwersytecie jest poświęcone nauce Koranu. że islam w ogóle nie idzie w parze z demokracją. dopóty będzie on zacofany. mogą na długi czas zapomnieć o marzeniach o wejściu do Unii Europejskiej.

W Hiszpanii zostały spełnione trzy powiązane ze sobą warunki: po pierwsze. Demokrację krytykują niektórzy przywódcy religijni. bo po 11 września nie daje się im wiz. syjonista i szpieg jednocześnie. Działacze al Kaidy prowadzili szeroko zakrojoną rekrutację w Maroku.Dzisiaj nawet w Egipcie. że stoją na straży muzułmańskich wartości i tożsamości. co wydarzyło się w maju zeszłego roku w Casablance.materiałami wybuchowymi będą się naprawdę dobrze znali? Na dodatek coraz mniej arabskiej młodzieży studiuje w USA czy w Europie. Tłumaczą. . Dzisiaj również we Francji każdy pracodawca pomyśli dwa razy. ale również rządzący. bo fenomen ben Ladena doprowadził do zniszczenia zaufania pomiędzy Zachodem i światem islamu. którzy oczywiście nie są zainteresowani jej wprowadzeniem. To ich polisa ubezpieczeniowa przeciwko fundamentalistycznej opozycji. zanim zatrudni kogoś północnoafrykańskiego pochodzenia. gdy opowiadasz się za demokracją. istniała tam duża i niekontrolowana marokańska imigracja. którzy przedtem kilkanaście razy próbowali . . Dlatego Madrytu nie można zrozumieć bez tego. Tamtych zamachów dokonali młodzi ludzie. Ale mieszkańcy Bliskiego Wschodu odrzuceni przez Zachód odrzucają również demokrację.To oczywiście zrozumiałe z punktu widzenia Ameryki i Europy. zwłaszcza wśród biedoty. jesteś postrzegany jako krzyżowiec. Jaką lekcję powinniśmy wyciągnąć z Madrytu? Jakie jest prawdopodobieństwo kolejnych zamachów terrorystycznych w Europie? .

nie walczyli w Afganistanie. ludzi w świecie islamu myśli. ale ten jeden promil. Wreszcie. Zostali zwerbowani w kafejkach.w latach 80. To nie były asy al Kaidy. Bezskutecznie. Ma taki sam status jak Izrael. Oczywiście 99. i 90. .9 proc.nielegalnie przedostać się do Hiszpanii. gdyż ich siły bezpieczeństwa były nastawione na walkę z terrorem baskijskich separatystów. Terroryści mieli nadzieję. ale dlatego. że to bzdury. Sprawcy zamachów chcieli wykorzystać kwestię obecności wojsk hiszpańskich w Iraku jako środek do zdobycia popularności w świecie islamu. islamscy radykałowie z Libanu i Algierii próbowali robić to samo we Francji i do pewnego stopnia im się to udawało. a potem zawłaszczyli ją "niewierni". Bośnia czy Sycylia kiedyś była rządzona przez muzułmanów. który w to wierzy. umie posługiwać się materiałami wybuchowymi. Potem marokańscy imigranci przenieśli ich idee na nasz kontynent. Premier Aznar na początku oskarżył ETA nie tylko z politycznego wyrachowania. Obowiązkiem wiernego jest więc dżihad. że lider socjalistów hiszpańskich Zapatero częściowo zawdzięcza zwycięstwo ben Ladenowi. że kultura antyterroryzmu w Hiszpanii odnosiła się wyłącznie do ETA. ziemi islamu. Można powiedzieć. Jednocześnie władze hiszpańskie nie były w stanie poradzić sobie z zagrożeniem islamskim terroryzmem. odbicie tych ziem. dla muzułmańskiego ekstremisty Hiszpania jest częścią dar-alislam. że wpłyną na wynik wyborów .