You are on page 1of 7

PIOTR!KORDZIKOWSKI!

Rudy Metale R55 2010 nr 2


UKD 669.519.6:620.17:620.18:533.2:
RYSZARD!B.!P,CHERSKI! :539.219.2:539.22:539.319

PRÓBA ROZSZERZENIA KRYTERIUM ENERGETYCZNEGO


RYCHLEWSKIEGO W ZASTOSOWANIU DO OCENY WYT%$ENIA
WYBRANYCH MATERIA!ÓW ANIZOTROPOWYCH
Z ASYMETRI" ZAKRESU SPR%$YSTEGO

Celem!artyku"u!jest!zastosowanie!energetycznego!kryterium!osi'gni&cia!spr&$ystych!stanów!granicznych!do!oceny!wyt&$e%
nia! w! anizotropowych! materia"ach.! Rozpatrywane! zagadnienia! dotycz'! anizotropowych! materia"ów! liniowo%spr&$ystych!
w!p"askim!stanie!napr&$enia.!Wykorzystano!teori&!spr&$ystych!stanów!w"asnych!okre#lonych!przez!symetri&!tensorów!spr&%
$ysto#ci! Hooke’a! (tensorów! podatno#ci! i! sztywno#ci)! oraz! interpretacj&! energetyczn'! kryterium! stanów! granicznych! dla!
anizotropowych!cia"!liniowo%spr&$ystych!sformu"owan'!przez!Jana!Rychlewskiego!w!pracach![1,!2].!Wykorzystano!wyniki!
bada(!do#wiadczalnych!dla!tektury![3,!4],!pianki!syntetycznej![5]!oraz!rezultaty!atomowych!oblicze(!numerycznych!symulu%
j'cych!deformacj&! materia"ów! amorficznych! [6].!Wspóln'! cech'! wymienionych! materia"ów! jest! asymetria! w"asno#ci! wy%
trzyma"o#ciowych,!a!zatem!i!zakresu!spr&$ystego.!Cz&sto!u$ywa!si&!ilorazu!mierzonej!do#wiadczalnie!granicy!spr&$ysto#ci!
(plastyczno#ci)! przy! #ciskaniu! do! granicy! spr&$ysto#ci! (plastyczno#ci)! przy! rozci'ganiu,! aby! okre#li)! stopie(! tej! asymetrii,!
tzw.!efekt!ró$nicy!wytrzyma"o#ci.!W!pracy!omówiono!energetyczne!hipotezy!E.!Beltramiego,!M.!T.!Hubera!i!W.!Burzy(skie%
go![7,!8]!dla!materia"ów!izotropowych!oraz!J.!Rychlewskiego!dla!materia"ów!anizotropowych.!Omówiono!równie$!kryte%
rium!P.!S.!Theocarisa![9]!pod!k'tem!mo$liwo#ci!uogólnienia!kwadratowego!kryterium!Rychlewskiego!dla!dowolnych!mate%
ria"ów!anizotropowych!wykazuj'cych!efekt!ró$nicy!wytrzyma"o#ci.!
S"owa!kluczowe:!anizotropowe!materia"y,!kryterium!wyt&$enia,!spr&$yste!stany!w"asne!

AN ATTEMPT TO EXTEND THE ENERGY-BASED CRITERION BY RYCHLEWSKI


IN APPLICATION FOR THE ASSESMENT OF THE STRENGTH
OF MATERIALS REVEALING ASYMMETRY OF ELASTIC RANGE

The!aim!of!the!paper!is!to!apply!the!energy%based!criterion!of!limit!elastic!states!for!the!assessment!of!the!strength!of!ani%
sotropic!materials.!The!linear!elastic!anisotropic!materials!in!the!plane!state!of!stress!are!considered.!The!theory!of!elastic!
eigen%states!determined!by!the!symmetry!of!the!Hooke!elastic!tensors!(stiffness!and!compliance!tensors)!and!the!energy!
interpretation!of!elastic!limit!states!for!anisotropic!materials!is!used!according!to!the!theory!proposed!by!Jan!Rychlewski!in!
[1,!2].!The!experimental!data!for!paperboard![3,!4],!synthetic!foam![5]!and!the!results!of!atomic!calculations![6]!were!ap%
plied.! The! common! feature! of! the! aforementioned! materials! is! the! strength! differential! effect! related! with! asymmetry!
of!elastic!range.!The!paper!contains!the!discussion!of!the!energy%based!criteria!of!E.!Beltrami,!M.!T.!Huber!and!W.!Burzy(ski!
[7,!8]!for!isotropic!bodies!as!well!as!the!limit!criterion!of!J.!Rychlewski!for!anisotropic!materials.!Also!the!failure!criterion!
of!P.! S.! Theocarisa! [9]! is! mentioned! within! the! discussion! of! the! possibility! of! the! extension! of! the! criterion! proposed! by!
Rychlewski!for!anisotropic!materials!revealing!asymmetry!of!elastic!range!and!the!related!strength!differential!effect.!
Keywors:!anisotropic!materials,!strength!hypotheses,!energy%based!elastic!limit!criteria,!elastic!eigen%states!

Wst'p! snych.!Te!graniczne!energie!mo(na!wyznaczy)!do'wiadczal#
nie! lub! obliczy),! je(eli! dany! jest! strukturalny! model! mate#
Zaproponowane! przez! J.! Rychlewskiego! energetyczne! ria"u.! Propozycj&! obliczania! granicznych! energii! podano!
kryterium! spr&(ystych! stanów! granicznych! z! zastosowa# w![12]! i! dyskutowano! dok"adniej! w! [13,! 14].! Obliczenie!
niem!teorii!spr&(ystych!stanów!w"asnych!da"o!podstaw&!do! granicznych! energii! dla! modelu! efektywnego,! za! pomoc%,!
stworzenia!teorii!wyt&(enia!materia"ów!anizotropowych![1,! którego!mo(na!przewidywa)!spr&(yste!zachowanie!si&!ma#
2,!10,!11].!W!kryterium!energetycznym!nale(y!okre'li)!gra# teria"u! na! podstawie! teoretycznego! opisu! jego! struktury!
niczne!energie!dla!poszczególnych!spr&(ystych!stanów!w"a# dok"adnie!przedstawiono!w!pracach![14÷19].!

Dr!in$.!Piotr!Kordzikowski!—!Politechnika!Krakowska,!Wydzia"!In(ynierii!L%dowej,!Instytut!Mechaniki!Budowli,!Zak"ad!Wytrzyma"o'ci!!
Materia"ów,!prof.!dr!hab.!in$.!Ryszard!B.!P&cherski!—!Akademia!Górniczo#Hutnicza,!Wydzia"!In(ynierii!Mechanicznej!i!Robotyki,!Katedra!
Wytrzyma"o'ci,!Zm&czenia!Materia"ów!i!Konstrukcji,!Kraków.!

89!
Zagadnienie!wyt'%enia!materia#u!! w!postaci!

Zagadnienie!wyt&(enia!materia"u!jest!problemem!trud#  " ‘ "  H '! (1)


nym!do!'cis"ego,!teoretycznego!rozwi%zania.!Cz&sto!dla!u"a#
gdzie!
twienia,! jak! pisze! J.!Walczak![20],! „opieramy! si&! na! ocenie!
H! jest! tensorem! czwartego! rz&du! zwanym! tensorem! gra#
porównawczej.! Sposób! ten! polega! na! tym,! $e! za! porów%
nicznym,! za'! D&! —! dewiatorem! napr&(enia.! Niemiecki!
nawczy! stan! wyt&$enia! przyjmujemy! z! regu"y! najprostszy!
uczony! podaj%c! swój! warunek! zaznacza"! jednak,! i(! nie! ma!
przypadek,! jakim! jest! jednoosiowe! rozci'ganie,! okre#lone!
on! charakteru! energetycznego! dla! cia"! anizotropowych.!
na! granicy! niebezpiecznej! jednym! tylko! parametrem! kry%
Dowód! energetycznego! charakteru! warunku! Misesa,! przed#
tycznym”.! Istot%! takiego! podej'cia! jest! wyznaczenie,! tzw.!
stawi"!dopiero!Jan!Rychlewski!w!latach!osiemdziesi%tych!XX!
napr&(enia! zast&pczego,! czyli! napr&(enia! przy! jednoosio#
wieku.! Dzi&ki! wprowadzeniu! energetycznie! ortogonalnego!
wym! rozci%ganiu,! powoduj%cego! wyt&(enie! równowa(ne,!
podzia"u! stanu! napr&(enia,! Rychlewski! sformu"owa"! ener#
co! do! warto'ci,! wyt&(eniu! wynikaj%cemu! z! danego! stanu!
getyczny!warunek!graniczny!dla!cia"!anizotropowych!w!na#
napr&(enia.! Metoda! ta! wymaga! podania! kryterium! wyt&#
st&puj%cej!formie!
(enia,!które!okre'li!miar&!wyt&(enia!pozwalaj%c%!na!doko#
' ' '
“NRv O . “NRw O . { . “ •R– — 4 H '( ˜ H + (2)
nanie! takiego! porównania! dowolnego! stanu! napr&(enia!
z!odpowiadaj%cym! mu! pod! wzgl&dem! wyt&(enia! przypad# ’@ ’- ’”
kiem! jednoosiowym.! Niemniej! jednak,! wskazanie! takiej!
miary,! odpowiadaj%cej! dowolnemu! stanowi! napr&(enia,! w!którym!hi!—!modu"y!wyt&(enia,!“NR† O4—!g&sto')!energii!
wci%(!jest!problemem!otwartym,!a!jedyn%!metod%!jej!wery#
spr&(ystej!nagromadzonej!w!i#tym!stanie!energetycznie!or#
fikacji! jest! do'wiadczenie.! St%d! te(! wszelkie! propozycje,!
togonalnym.!
które!si&!pojawia"y,!opieraj%!si&!jedynie!na!hipotezach!zwa#
nych!hipotezami!wytrzyma"o'ciowymi.!Na!przestrzeni!wie#
Analiza!warunków!wyt'%enia!!
ków,!pocz%wszy!od!Leonardo!da!Vinci!(1452÷1519)!i!Galile#
dla!anizotropowych!materia#ów!
usza!(1564÷1642),!ukszta"towa"o!si&!kilka!sposobów!formu#
"owania! hipotez! wytrzyma"o'ciowych.! S%! to! hipotezy! na#
Dla!materia"u!deformuj%cego!si&!w!zakresie!spr&(ystym!
pr&(eniowe,!odkszta"ceniowe,!energetyczne,!mieszane!i!pro#!
J.!Rychlewski! [1],! sformu"owa"! i! udowodni"! nast&puj%ce!
babilistyczne![7,!20÷22].!
twierdzenie,!nazywane!w!pracy![24]!ogólnym!twierdzeniem!
Prekursorem! hipotez! wykorzystuj%cych! poj&cie! energii!
Rychlewskiego.!!
spr&(ystej!jest!Eugenio!Beltrami!(1835÷1899),!który!w!1885!r.!
Dla! dowolnego! cia"a,! którego! w"asno'ci! spr&(yste! opi#
zaproponowa",! jako! miar&! wyt&(enia! g&sto')! energii! od#
sane!s%!tensorem!podatno'ci!C!(sztywno'ci!S),!za'!w"asno#
kszta"cenia! spr&(ystego.! Kontynuatorem! tej! koncepcji! by"!
'ci!graniczne!tensorem!H(!istnieje!dok"adnie!jeden!energe#
Maksymilian!Tytus!Huber!(1872÷1950),!który!w!swojej!pra#
trycznych!drugiego!rz&du)!™ % š@ › š- › œ › š ( ž H +(
tycznie! ortogonalny! rozk"ad!przestrzeni! S! (tensorów! syme#
cy!z!1904!r.!zaproponowa",!niezale(nie!od!Beltramiego,!po#
šŸ   š¡ ,! dla! ¢ Š £4! i! dok"adnie! jeden! zbiór! parami! ró(#
s"uguj%c! si&! oryginaln%! argumentacj%! bazuj%c%! na! ówcze#
nych!sta"ych!’@ ( ’- ( œ K ’ ,!’¤ Š ’¥ ,!dla!¦ Š §!takich,!(e!dla!
snej!wiedzy!o!molekularnej!budowie!materii,!(e!o!osi%gni&#
dowolnego! napr&(enia!  o ™,! @ . - . 4 œ .  ,! ¡ o
ciu!granicy!spr&(ysto'ci!cia"a!decyduje!g&sto')!energii!spr&#
š¡ .!
(ystej.!W!sytuacji!natomiast,!kiedy!wp"yw!ci'nienia!mo(na!
Wtedy!warunek!graniczny! " ‘ "  H '!przyjmie!posta)!
pomin%),! miar%! wyt&(enia! jest! g&sto')! spr&(ystej! energii!
odkszta"cenia! postaciowego! [21].! Obecnie! wiadomo,! (e!
' '
"‘"% ¨9@ ; . œ . ¨9 ; H '!
niemal!pó"!wieku!wcze'niej!tak%!sam%!ide&!proponowa"!J.!C.!

’@ ’
Maxwell,!jednak!jego!list!do!W.!Thompsona!z!1856!r.,!w!któ# (3)
rym! j%! przedstawi",! zosta"! opublikowany! dopiero! w! 1936!r.!
gdzie! ¨9@ ; . ¨9- ; . 4 œ . ¨9 ; % 4¨9;,! ¨9¡ ; %
Kryterium! Hubera! sta"o! si&! znane! i! jest! powszechnie! u(y#

 " © " ¡ % ¡ " ¡ !(bez!sumowania),!


@ @
wane,! jako! energetyczny! warunek! wyt&(enia! dla! cia"! izo#
- ¡ -
’ !—!wagi!energii!spr&(ystej!nazywane!wed"ug![24]!modu#
tropowych.! Cz&sto! kryterium! to! "%czy! si&! z! nazwiskami! Ri#
charda! von! Misesa! (1883÷1953),! który! w! 1913! r.! otrzyma"!
na! zupe"nie! innej! drodze! podobny! wzór! okre'laj%cy! kryte# "ami!Rychlewskiego.!
rium! plastyczno'ci! oraz! Hencky’ego,! który! udowodni",! (e! Twierdzenie!dotycz%ce!energetycznej!interpretacji!warunku!
oba! sformu"owania! s%! równowa(ne.! Pierwsz%! propozycj&! granicznego!jest!sformu"owane!dla!dowolnych!tensorów!S,!
ogólnienia! tej! hipotezy! dla! materia"ów! ortotropowych! po# C! i! H.! Na! rysunku! 1! przedstawiono! pogl%dow%! ilustracj&!
da"! W.! Burzy$ski! [7]! w! 1928! r.,! który! udowodni",! (e! przy! przypadku,!kiedy!w!wyniku!narastaj%cych!uszkodze$!w!ma#
pewnych! ograniczeniach! dla! wspó"czynników! spr&(ysto'ci,! teriale!po!przekroczeniu!granicy!spr&(ysto'ci!mo(e!nast%pi)!
które!odpowiadaj%!za"o(eniu,!(e!cz&')!kulista!tensora!sztyw# zmiana!symetrii!materia"u,!co!w!modelu!mo(e!by)!opisane!
no'ci! jest! stanem! w"asnym! (tzw.! materia"y! obj&to'ciowo! tensorem! wyt&(enia! H,! który! ma! inn%! symetri&! od! tenso#
izotropowe! [1,! 11])! mo(na! ca"kowit%! g&sto')! energii! spr&# rów!Hookea!S!lub!C.!
(ystej! roz"o(y)! addytywnie! na! cz&')! obj&to'ciow%! i! posta# Przedstawia! to! mo(liwo')! rozpatrywania! ró(nych! typów!
ciow%.!W!tym!samym!roku,!propozycj&!warunku!graniczne# symetrii! materia"u! w! stanie! spr&(ystym! i! w! stanie! granicz#
go!dla!materia"u!anizotropowego!przedstawi"!Mises!(1928)! nym.! Aby! poda)! warunek! graniczny! dla! p"askich! stanów,!

90!
“9¯® ; ­;
“9¯¯ ® ;
“9¯¯¯
. . H '! w!cz&'ci!trzeciej!
“N¬­(®
¯
O “N¬­(­
¯¯
O “N¬­(®
¯¯¯
O
“9¯­ ; ­;
“9¯¯ ® ;
“9¯¯¯
. . H '! w!cz&'ci!czwartej!
“N¬­(­
¯
O “N¬­(­
¯¯
O “N¬­(®
¯¯¯
O
“9¯­ ; ®;
“9¯¯ ­ ;
“9¯¯¯
. . H '! w!cz&'ci!pi%tej!
“N¬­(­
¯
O “N¬­(®
¯¯
O “N¬­(­
¯¯¯
O
“9¯® ; ®;
“9¯¯ ­ ;
“9¯¯¯
. . H '! w!cz&'ci!szóstej!
!
“N¬­(®
¯
O “N¬­(®
¯¯
O “N¬­(­
¯¯¯
O
Rys.!1.!Idealizacja!spr&(ystego!stanu!granicznego!

“9¯® ; ®;
“9¯¯ ® ;
“9¯¯¯
Fig.!1.!Idealization!of!the!notion!of!elastic!range!
. . H '! w!cz&'ci!siódmej!
“N¬­(®
¯
O “N¬­(®
¯¯
O “N¬­(®
¯¯¯
O
!

“9¯­ ; ®; ® ;
który!ma!sens!energetyczny!wykorzystane!jest!twierdzenie!
“9¯¯ “9¯¯¯
. . H '! w!cz&'ci!ósmej!
dotycz%ce! energetycznej! interpretacji! warunku! graniczne#
go.! Pewne! szczególne! przypadki! sformu"owania! kryterium! “N¬­(­
¯
O “N¬­(®
¯¯
O “N¬­(®
¯¯¯
O
energetycznego! dla! stanów! p"askich! w! sytuacji,! kiedy! wy#
gdzie! % ¯­(® . ¯¯
­(® . ­(® ! —! rozk"ad! tensora! napr&(enia!
¯¯¯
st&puje! inna! symetria! w! stanie! spr&(ystym! i! granicznym! !

na! stany! w"asne,!“N­(® O! —! graniczna! warto')! g&sto'ci!


¯(¯¯(¯¯¯
rozwa(ane!s%!w![24].!
Idea! post&powania! przy! wyznaczaniu! asymetrycznego!
energetycznego!warunku!wyt&(enia!polega!na!wykorzysta# energii!spr&(ystej!w!kolejnym!stanie!w"asnym.!
niu! bada$! do'wiadczalnych! uzyskanych! z! testów! w! jedno# Weryfikacja! proponowanego! schematu! post&powania! zo#
osiowych!stanach!napr&(enia.!W!celu!wyznaczenia!asyme# sta"a!wykonana!z!wykorzystaniem!danych!do'wiadczalnych!
trycznej! powierzchni! granicznej! dla! tej! samej! symetrii! ma# dla!kartonu,!które!zosta"y!podane!w!pracach![3,!4]:!
teria"u! w! stanie! spr&(ystym! i! w! stanie! granicznym! (tensor! E1!=!3510!MPa,!! E2!=!3510!MPa,!! E3!=!6930!MPa,!
podatno'ci!C!(lub!sztywno'ci!S)!jest!równoleg"y!do!tensora! v13!=!0.15!! v23!=!0.15!! v12!=!0.3,!
granicznego! H),! nale(y! przeprowadzi)! nast&puj%ce! post&# G23!=!1700!MPa,!! G13!=!1700!MPa,!! G12!=!1500!MPa.!

,155& ',5& ')&& & & & )


powanie.! Tensor!sztywno'ci!przyjmuje!posta)!

*',5& 155& ')&& & & & '


1. Wyznaczy)!tensor!podatno'ci!C!(lub!sztywno'ci!S).!

')&& ')&& )/1& & & & '


2. Wyznaczy)!warto'ci!w"asne!(ª)!i!osie!w"asne!(!)!tenso#
* '
ra!podatno'ci!C!(lub!sztywno'ci!S).!
* & & & ')&& & & '
3. Wyznaczy)!macierz!transformacji!z!uk"adu!osi!g"ównych! S-* MPa !

* & & & & ')&& & '


(osi,!w!których!zosta"!wykonany!eksperyment)!do!uk"a# * '

+* & & & & & ',&&('


du!osi!w"asnych!tensora!podatno'ci!C!(lub!sztywno'ci!S).!

@
4. Transformowa)!warto'ci!napr&(e$!z!eksperymentu!wy#
znaczone! w! osiach! g"ównych! («¬­(­ ! —! napr&(enie! gra# !
-
niczne!dla!rozci%gania!wzgl&dem!pierwszej!osi,!«¬­(­ !—! !

osi,! «¬­(­
7
napr&(enie! graniczne! dla! rozci%gania! wzgl&dem! drugiej!
! —! napr&(enie! graniczne! dla! rozci%gania!
@
wzgl&dem!trzeciej!osi!«¬­(®
'ciskania! wzgl&dem! pierwszej! osi,! «¬­(®
!—!napr&(enie!graniczne!dla!
-

graniczne! dla! 'ciskania! wzgl&dem! drugiej! osi,! «¬­(®


! —! napr&(enie!
7
! —!

¯
napr&(enie! graniczne! dla! 'ciskania! wzgl&dem! trzeciej!
osi)! do! uk"adu! osi! w"asnych! («¬­(­ ! —! napr&(enie! gra#
¯¯
niczne! w! I! stanie! w"asnym! dla! rozci%gania,4«¬­(­ ! —! na#

«¬­(­
¯¯¯
pr&(enie!graniczne!w!II!stanie!w"asnym!dla!rozci%gania,!

rozci%gania,! «¬­(®
! —! napr&(enie! graniczne! w! III! stanie! w"asnym! dla!
¯
! —! napr&(enie! graniczne! w! I! stanie!
¯¯
w"asnym!dla!'ciskania,!«¬­(®
stanie! w"asnym! dla! 'ciskania,! «¬­(®
!—!napr&(enie!graniczne!w!II!
¯¯¯
! —! napr&(enie! gra#

5. Podstawi)! warto'ci! graniczne! «¬­(­ ¯


( 4«¬­(­
¯¯
( 4«¬­(­
¯¯¯
( 4«¬­(®
¯
(
niczne!w!III!stanie!w"asnym!dla!'ciskania).!

«¬­(® ( «¬­(® ,!do! kryterium! J.! Rychlewskiego! w! kolejnych!


¯¯ ¯¯¯
!

)wiartkach!uk"adu!osi!w"asnych! Rys.!2.!Asymetryczna!powierzchnia!graniczna!wyznaczona!!

“9¯­ ; ­;
“9¯¯ ­ ;
“9¯¯¯
dla!obliczonych!napr&(e$!granicznych!w!oparciu!o!energetyczne!
. . H '! w!cz&'ci!pierwszej,!
“N¬­(­ O “N¬­(­ O “N¬­(­ O
kryterium!J.!Rychlewskiego,!zastosowana!do!ka(dej!cz&'ci!!
¯ ¯¯ ¯¯¯ uk"adu!osi!w"asnych!

“9¯® ; ­;
“9¯¯ ­ ;
“9¯¯¯
. . H '! w!cz&'ci!drugiej,!
Fig.!2.!Asymmetric!limit!surface!determined!on!the!basis!!

“N¬­(®
¯
O “N¬­(­
¯¯
O “N¬­(­
¯¯¯
O
of!energy#based!criterion!by!J.!Rychlewski!separately!!
for!each!eigen!state!

91!
Post&puj%c! zgodnie! z! wy(ej! podanym! schematem,! E1!=!2200!MPa,!! E2!=!1600!MPa,!!
otrzymujemy!asymetryczn%!powierzchni&!graniczn%!wpisu# v12!=!0.34,!
j%c%!si&!w!punkty!otrzymane!z!do'wiadczenia.! G12!=!780!MPa.!
Post&puj%c! zgodnie! z! proponowanym! schematem! mo(na! Tensor!sztywno'ci!przyjmuje!posta)!
,51&5 ,/1 & )
równie(!ograniczy)!si&!do!p"askich!stanów!dok"adnie!dysku#
° - * ,/1 ')1) & ' MPa !
towanych!i!weryfikowanych!dla!cienkich!warstw!w!pracy![25].!

+* & & ',+&'(


Rozpatrywano!tak(e!dane!do'wiadczalne!dla!syntetycz# * '
nej!pianki,!które!zosta"y!podane!w!pracy![5]:!
!

Rys.!3.!Asymetryczna!krzywa!graniczna!dla!kartonu!wyznaczona!dla!obliczonych!napr&(e$!granicznych!w!oparciu!!
o!energetyczne!kryterium!J.!Rychlewskiego,!zastosowana!do!ka(dej!)wiartki!uk"adu!osi!w"asnych!
Fig.!3.!Asymmetric!limit!line!for!paperboard!determined!on!the!basis!of!energy#based!criterion!by!J.!Rychlewski!separately!!
for!each!eigen!state!
!

!
!
Rys.!4.!Asymetryczna!krzywa!graniczna!dla!syntetycznej!pianki!wyznaczona!dla!obliczonych!napr&(e$!granicznych!w!oparciu!!
o!energetyczne!kryterium!J.!Rychlewskiego,!zastosowana!do!ka(dej!)wiartki!uk"adu!osi!w"asnych!
Fig.!4.!Asymmetric!limit!line!for!a!synthetic!foam!determined!on!the!basis!of!energy#based!criterion!by!J.!Rychlewski!separately!!
for!each!eigen!state!

92!
Post&puj%c! zgodnie! z! podanym! schematem! w! pracy! [25],! amorficznego!metalu![6].!
otrzymujemy!asymetryczn%!krzyw%!graniczn%!wpisuj%c%!si&! Warto! równie(! porówna)! krzywe! graniczne! wed"ug!
w!punkty!otrzymane!z!do'wiadczenia.! J.!Rychlewskiego! z! krzywymi! granicznymi! otrzymanymi!
Post&puj%c! zgodnie! z! podanym! schematem! w! pracy! [25],! z!kryterium!P.!S.!Theocarisa![9],!które!mog"oby!pos"u(y)!do!
w!pracy! tej! wyznaczono! asymetryczn%! krzyw%! graniczn%! uogólnienia! kwadratowego! kryterium! Rychlewskiego! dla!
wpisuj%c%! si&! w! punkty! otrzymane! z! do'wiadczenia! dla! dowolnych!materia"ów!anizotropowych!wykazuj%cych!efekt!
!

Rys.!5.!Asymetryczna!krzywa!graniczna!dla!amorficznego!metalu!
Fig.!5.!Asymmetric!limit!line!for!amorphous!metal!
!

!
Rys.!6.!Krzywe!graniczne!dla!kartonu!wyznaczone!dla!obliczonych!napr&(e$!granicznych!w!oparciu!o!energetyczne!kryterium!!
J.!Rychlewskiego,!zastosowane!do!ka(dej!)wiartki!uk"adu!osi!w"asnych!oraz!wed"ug!P.!S.!Theocarisa!
Fig.!6.!Limit!lines!for!paperboard!determined!on!the!basis!of!energy#based!criterion!by!J.!Rychlewski!separately!!
for!each!eigen!state!and!according!to!the!criterion!by!P.!S.!Theocaris!

93!
' '
" 9±@ . ±7 ; . ³ 3 ´ ± % '!
± U7 ±²7 7
ró(nicy!wytrzyma"o'ci!(Strength!Differential!Effect)!
±@- . ±-- ±-77 5 '
. 3³ 3 ´ ± ± 34
± U@ ±²@ ± U7 ±²7 ± U@ ±²@ ± U7 ±²7 @ -
gdzie!± U„ ( ±²„ !oznaczaj%!odpowiednio!napr&(enie!graniczne!
±- ±7 . ±7 ±@ ' '
.4 .³ 3 ´ 4 "4
± U7 ±²7 ± U@ ±²@
przy!rozci%ganiu!i!'ciskaniu!w!kierunku!g"ównym!i!=!1,!2,!3.!
Wykorzystuj%c! podane! algorytmy! oraz! dane! do'wiad#
!

!
Rys.!7.!Krzywe!graniczne!dla!syntetycznej!pianki!wyznaczone!dla!obliczonych!napr&(e$!granicznych!w!oparciu!o!energetyczne!!
kryterium!J.!Rychlewskiego,!zastosowane!do!ka(dej!)wiartki!uk"adu!osi!w"asnych!oraz!wed"ug!P.!S.!Theocarisa!
Fig.!7.!Limit!lines!for!synthetic!foam!determined!on!the!basis!of!energy#based!criterion!by!J.!Rychlewski!separately!!
for!each!eigen!state!and!according!to!the!criterion!by!P.!S.!Theocaris!
!

!
Rys.!8.!Krzywe!graniczne!dla!amorficznego!metalu!wyznaczone!dla!obliczonych!napr&(e$!granicznych!w!oparciu!o!energetyczne!!
kryterium!J.!Rychlewskiego,!zastosowane!do!ka(dej!)wiartki!uk"adu!osi!w"asnych!oraz!wed"ug!P.!S.!Theocarisa!
Fig.!8.!Limit!lines!for!amorphous!metal!determined!on!the!basis!of!energy#based!criterion!by!J.!Rychlewski!separately!!
for!each!eigen!state!and!according!to!the!criterion!by!P.!S.!Theocaris!

94!
czalne! prezentowane! w! pracy! [9,! 26,! 27]! wyznaczono! na# 10.! Kowalczyk! K.,! Ostrowska%Maciejewska! J.,! P&cherski! R.! B.:!
st&puj%ce!krzywe!graniczne.! An#energy! based! yield! criterion! for! solids! of! cubic! elasticity! and!!
orthotropic!limit!state.!Arch.!Mech.,!2003,!t.!55,!2003,!s.!431÷448.!
Podsumowanie! 11.! Kowalczyk%Gajewska! K,! Ostrowska%Maciejewska! J.:! Ener#
gy#based! limit! criteria! for! anisotropic! elastic! materials! with! con#
Prezentowane! podej'cie! daje! mo(liwo')! zastosowania! straints.!Arch.!Mech.,!2005,!t.!57.!
energetycznego!kryterium!J.!Rychlewskiego![1,!2]!do!oceny! 12.! Nalepka! K.,! P&cherski! R.! B.:! Fizyczne! podstawy! energe#
wyt&(enia!materia"ów,!które!cechuje!ró(nica!w"asno'ci!wy# tycznego! kryterium! wyt&(enia! monokryszta"ów,! s.! 311÷316,! XXX!
trzyma"o'ciowych,!a!zatem!i!asymetrii!zakresu!spr&(ystego.! Szko"a! In(ynierii! Materia"owej,! Kraków#Ustro$#Jaszowiec,! 1÷4.X.!
Przedstawiona! interpretacja!graficzna! asymetrycznego! wa# 2002,!(ed.!J.!Pacyno),!AGH,!Kraków,!2002.!
runku! energetycznego! w! uk"adzie! osi! w"asnych! (w! prze# 13.!Nalepka!K.,!P&cherski!R.!B.:!Energetyczne!kryteria!wyt&(e#
strzeni!stanów!w"asnych),!wykazuje,!(e!w!ka(dej!cz&'ci!tego! nia.!Propozycja!obliczania!granicznych!energii!z!pierwszych!zasad.!
Rudy!Metale,!2003,!t.!48,!533÷536.!
uk"adu! wyznaczona! jest! inna! powierzchnia! graniczna,! od#
powiadaj%ca!w"asno'ciom!materia"u!okre'lonym!na!drodze! 14.!Janus%Michalska!M.,!P&cherski!R.!B.:!Macroscopic!proper#
ties!of!open#cell!foams!based!on!micromechanical!modelling.!Tech#!
do'wiadczenia! w! uk"adzie! osi! g"ównych! (w! przestrzeni! na#
nische!Mechanik,!2003,!t.!23,!s.!234÷244.!
pr&(e$! g"ównych).! Takie! podej'cie! do! analizy! energetycz#
15.!Kordzikowski!P.,!Janus%Michalska!M.,!P&cherski!R.!B.:!Spe#
nego!kryterium!wyt&(enia!J.!Rychlewskiego!pozwala!na!wy# cification!of!energy#based!criterion!of!elastic!limit!states!for!cellu#
korzystanie! jednoosiowych! testów! do'wiadczalnych! do! lar! materials.! Archives! of! Metallurgy! and! Materials,! 2005,! t.! 50,!

w&! do! wyznaczenia! modu"ów! Rychlewskiego! ’ ,! a! wi&c!


okre'lenia! wyt&(enia! materia"u! oraz! daje! równie(! podsta# nr!3,!s.!621÷634.!
16.!Kordzikowski!P.,!Janus%Michalska!M.,!P&cherski!R.!B.:!Ana#
tensora!stanu!granicznego!H.! liza! wp"ywu! wytrzyma"o'ci! pr&tów! sze'ciennej! struktury! komór#
Widoczne!na!rysunku!6!i!7!rozbie(no'ci!mi&dzy!wyznaczo# kowej! na! rozk"ad! granicznych! energii.! Rudy! Metale,! 2004,! t.! 49,!
nym! teoretycznym! obszarem! granicznym! a! punktami! do# nr!3,!s.!114÷120.!
'wiadczalnymi! mo(na! b&dzie! prawdopodobnie! zmniejszy),! 17.!Janus%Michalska!M.,!Kordzikowski!P.,!P&cherski!R.!B.:!Ener#
je(eli!zastosujemy!ogólne!twierdzenie!Rychlewskiego,!które! gy#based!approach!to!limit!state!criteria!of!cellular!materials.!In#
dopuszcza!ró(ne!symetrie!tensora!podatno'ci!C!(sztywno'ci! ternational! Symposium! on! Developments! in! Plastisity! and! Frac#
S)!oraz!tensora!wyt&(enia!H.! ture#Centenary! of! M.! T.! Huber! Criterion,! 12÷14! August! 2004,!
Kraków![poster!prezentowany!na!wy(ej!wymienionej!konferencji].!
Literatura! 18.! Janus%Michalska! M.:! Effective! models! describing! elastic!
behaviour!of!cellular!materials,!Archives!of!Metallurgy!and!Mate#
1.!Rychlewski!J.:!Elastic!energy!decomposition!and!limit!crite# rials,!2005,!t.!50,!nr!3,!595÷608.!
ria.! Uspekhi! Mekh.! #Advances! in! Mech.,! 1984,! t.! 7,! s.! 51÷80! [po! 19.! Kordzikowski! P.:! Podstawy! teorii! wyt&(enia! materia"ów!
rosyjsku].! komórkowych!w!oparciu!o!energetyczne!kryteria!stanów!granicz#
2.!Rychlewski!J.:!Unconventional!approach!to!linear!elasticity.! nych.!Politechnika!Krakowska,!Kraków!2006![pr.!doktorska].!
Arch.!Mech.,!1995,!t.!47,!s.!149÷171.! 20.!Walczak!J.:!Wytrzyma"o')!materia"ów!oraz!podstawy!teorii!
3.!Suhling!J.!C.,!Rowlands!R.!E.,!Johnson!M.!W.,!Gunderson!D.! spr&(ysto'ci!i!plastyczno'ci.!PWN,!t.!2,!Warszawa!1973.!
E.:! Tensorial! Strength! Analysis! of! Paperboard,! Exp.! Mech.,! 1985,! 21.!Huber!M.!T.:!W"a'ciwa!praca!odkszta"cenia!jako!miara!wy#
t.!25,!s.!75÷84.! t&(enia! materia"u.! Czasopismo! Techniczne! XXII,! Lwów! 1904,!
4.!Biegler!M.!W.,!Mehrabadi!M.!M.:!An!energy#based!constitu# t"umaczenie! angielskie:! Specific! work! of! strain! as! a! measure! of!
tive!model!for!anisotropic!solids!subject!to!damage.!Mechanics!of! material!effort,!Arch.!Mech.,!2004,!t.!56,!nr!3,!s.!173÷190.!
Materials,!1995,!t.!19,!s.!151÷164.! 22.!Piechnik!S.:!Mechanika!techniczna!cia"a!sta"ego.!Politech#
5.Rizzi!E.,!Papa!E.,!Corigliano!A.:!Mechanical!behavior!of!a!syn# nika!Krakowska,!Kraków!2007.!
thectic!foam!—!experiments!and!modeling.!International!Journal! 23.!Por&bski!K.:!Specyfikacja!kryterium!wyt&(enia!warstw!kom#!
of!Solids!and!Structures,!2000,!t.!37,!s.!5773÷5794.! pozytowych! z! zastosowaniem! wielomodalnych! energetycznych!
6.!Lund!A.!C.,!Schuh!C.!A.:!Strength!asymmetry!in!nano#crystal# warunków! dla! spr&(ystych! stanów! granicznych.! WIL! Politechnika!
line!metals!under!multiaxial!loading.!Acta!Materialia,!2005,!t.!53,! Krakowska!2007![pr.!magisterska].!
s.!3193÷3205.!! 24.! Ostrowska%Maciejewska! J.,! P&cherski! R.! B.:! Anizotropia!
7.! Burzy(ski! W.:! Studium! nad! hipotezami! wyt&(enia.! Nak"a# spr&(ysta! i! wyt&(enie! cienkich! warstw! i! pow"ok.! PAN! IMiIM! im.!
dem! Akademji! Nauk! Technicznych,! Lwów! 1928;! Dzie"a! wybrane,! A.!Krupkowskiego!—!IPPT!PAN,!Kraków!2006.!
PWN!Warszawa,!1982,!t.!1,!s.!68÷257.! 25.! Kordzikowski! P.:! Zastosowanie! energetycznego! kryterium!
8.! Burzy(ski! W.:! Teoretyczne! podstawy! hipotez! wyt&(enia.! Rychlewskiego! do! oceny! wyt&(enia! anizotropowych! cienkich!
Czasopismo! Techniczne,! 1929,! t.! 47,! s.! 1÷41,! Lwów;! Dzie"a! wy# warstw! wykazuj%cych! efekt! ró(nicy! wytrzyma"o').! Rudy! Metale!
brane,! PWN! Warszawa,! 1982,! t.! 1,! 265÷303,! Theoretical! founda# 2007,!t.!52,!nr!11,!s.!689÷695.!
tions! of! the! hypotheses! of! material! effort,! Engineering! Transac# 26.!Theocaris!P.!S.:!Failure!Behaviour!of!Paper!Sheets.!Journal!
tions,!2008,!t.!56,!s.!269÷305!{j.!angielski].! of!Reinforced!Plastics!and!Composites,!1989,!t.!8,!s.!601÷626.!
9.! Theocaris! P.! S.:! The! elliptic! paraboloid! failure! surface! for! 27.!Theocaris!P.!S.:!Decomposition!of!strain!energy!density!in!
2D#transtropic!plates!(fiber!laminates).!Engineering!Fracture!Me# fiber!reinforced!composites.!Engineering!Fracture!Mechanics,!1989,!
chanics,!1989,!t.!33,!nr!2,!s.!185÷203.! t.!33,!nr!3,!s.!335÷343.!
!

95!